Бірінші сынып математикасында дамыта оқытудың теориялық негіздері

КІРІСПЕ 3

1 БІРІНШІ СЫНЫП МАТЕМАТИКАСЫНДА ДАМЫТА ОҚЫТУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ 8
1 сынып оқушыларын оқытуда дамыта оқытудың ерекшелігі 8
1.2 Есеп шығаруға үйретудің дамытыла жүргізілуі және сабақтың жоспарлары 13
1.3 1 сыныптағы математика сабағындағы он көлеміндегі сандарды дамыта оқыту 43

2 БІРІНШІ СЫНЫПТА МАТЕМАТИКАНЫ ДАМЫТА ОҚЫТУДЫ 50
ІСКЕ АСЫРУДЫҢ ЖОЛДАРЫ 50
2.1 Бастауыш сынып математикасындағы дамыта оқытудағы сабақтастық 50
2.2 1 сынып математика оқулығына талдау жасау 53

ҚОРЫТЫНДЫ 59

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 61
КІРІСПЕ


Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында білім беру саласындағы мемлекеттің, саясаттың басты принциптері ретінде жеке адамның білімділігін ынталандыру және дарындылығын дамыту, білім берудің дамытушы сипатын арттыру, білім беру жүйесін ақпараттандыру мәселелері айқындалды.Осы мәселелер Еліміз Президенті Н.Ә. Назарбаевтың «Қазақстан-2030» атты Қазақстан халқына жолдауында басым міндеттер қатарына қойылған.
Еліміздің соңғы 10 жыл ішінде қоғамды демократияландыру және ізгілендіру саласында жүргізілген біршама реформалар, экономикалық өзгерістер жалпы бастауыш сынып оқушылары білім беретін мектептегі оқу процесін оқушының қабілеті мен қызығушылығына сәйкес дербестендіру қажеттілігін алға қойып отыр.
Бұл міндеттерді жүзеге асырудың бір жолы - дидактиканың әртүрлі ұтымды әдіс-тәсілдерін пайдалану есебінен мектеп оқушылардың ой өрісінің даму деңгейін көтерудің, олардың ғылыми танымдық іс-әрекеттерін белсендірудің, оқуға, білім алуға ынталандырудың тиімді әдістемесін жасау болып табылады. Осындай өзекті мәселелер қатарына мектепте математиканы оқыту процесінде түрлі формадағы және мазмұндағы шығармашылық есептерді жүйелі түрде, әрі ұдайы орындау арқылы оқушылардың танымдық қызығушылығын және дамыта оқыту технологиясы арқылы қалыптастыру мен дамытуды қоюға болады [1, 40 б].
Оқушыларды дамыта оқыту проблемасы бойынша жүргізілген талдау нәтижесі психология, педагогика, дидактика ғылымдарында дамытуды анықтауда бірізділікті жоқ екенін көрсетеді. Дамытушылықты ғылыми категория ретінде қалыптастырып, ғылыми зертеушілер оны әртүрлі аспектілерде - биологиялық, психологиялық, әлеуметтік тұрғыдан зерттеген.
Математиканы оқытуда, біздіңше, дамыта оқытуды қалыптастыру мен дамыту жолдарын анықтаудың негізі ретінде оқушының жеке басының іс-әрекеттін қасиетіне деген қызығушылықтың ыңғайынан алған абзал.
Дамыта оқыту - оқушылардың танымдық сұранысының объективті көрінісі ретінде, яғни олардың шығармашылық есептерді орындауда білімі, біліктілік және машақтарға ие болуларына бағытталған қауырт оқу танымдық іс-әрекеті ретінде көрінеді. Осындай іс-әрекетті басқаратын, қарастырылып отырған математикалық жағдайдың (ол әртүрлі есеп, тапсырмалар, проблемалық мәселелер болуы мүмкін) шешімін табуда оқушының іс-әрекетінің шығармашылық сипатында өрбуіне жетелейтін әдістемені жасау қажеттілігінен туып отыр.
Бастауыш мектепте дамыта отырып оқыту әдістемесі (Л.В. Занков, Д.Б. Эльконин, В.В. Давыдов, В.В. Репкин, В.А. Левин) жоспарлап ұсынған.
Осы айтылғандардың бәрі мектепте математиканы оқыту процесінде шығармашылық және логикалық есептерді біртұтас және жүйелі пайдалану арқылы оқушылардың дамыта оқытуында дамыту әдістемесін құрудың көкейтесті екенін көрсетеді.
Зерттеудің өзектілігі: Қазіргі кезде әлеуметтік – экономикалық дамудың оқу - тәрбие жұмысының жаңару заманында ағарту саласының бастауыш сыныптағы тәрбиелеу, білім беру буынында шешуін күткен мәселелер тұр.
Сондықтан мектептегі оқу үрдісі оқушылардың жеке басын дамыту, техникалық дамуын, ішкі потенцалын анықтап, жан-жақты зерттеу негізінде оқу-тәрбие жұмысын оқушылардың тез арада дамуына бағыттау.
Сонымен зерттеу өзекті сипат береді. «1-сыныптың математика сабақтарында оқушыларды дамыта отырып оқытуды ұйымдастыру», деп аталады.
Зерттеу мақсаты: 1 сыныптың математика сабақтарында оқушыларды дамыта отырып оқытуды ұйымдастыру үшін сабақтар ұйымдастыру. Оқушылардың таным қызығушылығын қалыптастыру үшін қызмет ететін барлық әдіс тәсілдерді қолдану. Оқыту тәсілдерін қолдану жолмен жүзеге асыру. Оқушылардың қызығушылығын әр түрлі ұлттық ойын, ертегінің көмегімен арттыру. Математиканы оқытудың негізгі мақсаттары жалпы білім беру, тәрбиелік және практикалық болып саналады. Оқушылардың математикалық ойлануын дамыту, математикалық мәдениетке тәрбиелеу; оқушылардың математикаға деген ықыласының тиянақты болуын қамтамасыз ету.
Зерттеу объектісі: 1-сыныптың математика сабақтарындағы оқыту процесі.
Зерттеу пәні: 1 сыныптың математика сабақтарында оқушыларды дамыта отырып оқытуды ұйымдастыру жолдары.
Зерттеу болжамы: Алдыңғы қатарлы мұғалімдердің іс тәжірибелерін басшылыққа алып, оқушылардың ұлттық ерекшеліктерін ескере отырып, оқушылардың пәнге деген қызығушылығын қалыптастыруға болады.
Зерттеу міндеттері:
- 1-сынып оқушыларын математика сабақтарында дамыта отырып оқытуды ұйымдастыру мәселелрінің теориялық негіздерін қарастыру.
- 1-сынып оқушыларының таным қызығушылығын жетілдірудегі әр түрлі көрнекілік материалдарының мүмкіндіктерін анықтау.
-оқушылардың таным қызығушылық ерекшеліктерін дамыту сабақтарын ұйымдастырудың тиімді жолдары мен әдістерін айқындау.
- бастауыш сынып топтарының оқу тәрбие үрдісіне дамыту сабақтарын енгізу және оның талдау, жинақтау.
Зерттеу әдістері:
1. 1 сынып оқушысына білім беру мен оны дамытудың әдістемелік принципі - оқу таным қызығушылығын басымдықта игере отырып, тек соның негізінде ғана ғылыми білімдер жүйесін меңгері деп дәлелдейді (В.В. Давыдов, В.Д. Эльконин, Н.Ф. Толызина, В.А. Беликов, Т.В. Репина, т.б). Әрекет субъектінің дүниені өзгертуге, рухани немесе материалдық
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасы Президентi Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. 18 ақпан 2005 жыл, Астана қаласы.
2. Қазақстан Республикасында гуманитарлық бiлiм беру тұжырымдамасы.- Алматы, Қазақстан, 1994.-40 б.
3. Қоқымбаева Т.И. Халық педагогикасының құралдары арқылы бастауыш сынып оқушыларының танымдық белсендiлiгiн дамыту: пед. ғыл. канд... дисс. автореф. - Қараганды, 2000.-28 б.
4. Коменский Я.А. Великая дидактика. Избр. пед. соч., 1955.
5. Пестолоции К.Г. Избр. педагогическ. пронэв. том 2.- М.: Педагогика, 1981.
6. Ушинский К.Д. Балаларды тәрбиелеу және оқыту жөнiндегi таңдамалы пiкiрлер. - Алматы, 1951.
7. Каиров И.А. Педагогическая энциклопедия Том З. – «Советская энциклопедия».- с. 485.
8. Бабанский Ю.К. Интенсификация процесса обучения. - М., 1997.- 264 с.
9. Скаткин М.Н. Методология и методика педагогических исследований. М.: Педагогика, 1987.
10. Мубараков А.М. Научно-методические основы преемственности обучения математике в системе непрерывного образования. дис.док. пед.наук.- Алматы, 2003.
11. Оспанов Т.Қ., Қайыңбаев Ж.Т. Математика бағдарламалары (1-4 сыныптар). - Алматы. РОНД, 2003. -32 б.
12. Устемиров К. Теоретические основы преемственности содержания технологического и начального профессионального образования учащихся молодежи. Дис.док.. пед. наук.13.00.01. Алматы, 2003.
13. Кустов Ю.А. Преемственность в обучении (школа- вуз- производство). Обзорная информация.-М., 1978,- С.10-21.
14. Батышев С.Я. Научная организация учебно-воспитательного процесса. М.: 1975.
15. «Мұғалiм беделiн көтермей, бiлiм сапасы артпайды» дөңгелек‚ басындағы әңгiме. «Егемен Қазақстан» 30 сәуiр, 2004.
16. Жарасова Г.С. Математика оқулығын және сабақтастық принципi // Вестник Павлодарского государственного университета им. С. Торай ғырова.-1999. - 1. с. 10-17.
17. Гаврина С.Е., Кутявина Н.Л. «Учимся решать задачи.» для старшего дошкольного возраста. М.: Росмэн-Пресс, 2004.- 30 с.
18. Годник С.М. Процесс преемственности высшей и средней школы. Воронеж: Изд-во Воронежского ун-та, 1981.- 159 с.
19. Соколова Е.И. «Учимся считать до 10» детский сад: день за днем. - М.:Академия развития, 2002.
20. Оспанов Т.Қ., Қайыңбаев Ж.Т. Математика. Жалпы бiлiм беретiн мектептiң 1 - сыныбына арналған оқулық Алматы «Атамұра» 2001.
21. Оспанов Т.Қ., Қайыңбаева Ж.Т. Математика. Жалпы бiлiм беретiн мектептiң 2-сыныбына арналған оқулык Алматы «Атамұра» 2002.
22. Жалпы орта бiлiм беретiн мектептiң 1-4 сыныптарына арналған бағдарлама, - Алматы «Ронд» -2003.
23. Лисейчиков О.Е. Организационная структура учебного процесса и ее развитие. — М.: 1989.
24. Мубараков А.М. Математиканы окытудың теориясы мен әдiстемесiнiң кейбiр мәселелерi. Оқу құралы.-Павлодар, 1999. - 82 б.
25. Зворыгина Е.В.Развивающее образование в системе дошкольного воспитание. дубна. 1995, 195 с.
26. «1-3 кластар математикасының қиын тақырыптарын оқып үйрену».
Н.Г.Уткина. Қазақ тіліне аударған: И.М.Абдуллаева. Алматы «Мектеп»1984.
27. «Математика» О.М. Долымбетов , Г.Е. Берікханов. Алматы 2004 ж.
28. Кененбаева М.А. Бастауыш және негізгі мектепте математиканы дамыта оқытудағы сабақтастық мәселелері: Афтореферат дисс.канди.пед.ғылым. – Астана, 2005.
29.Сәдірмекова Д. Математикалық сауаттылықты қалыптастыру //Математика және физика, 2003 № 5. – 57 б.
30. Ералиева М. Білім мазмұнын іс-әрекеттік тұрғыда жетілдіру //Бастауыш мектеп, 2005 № 10. – 4 б.
31. Оспанов Т.Қ, Кочеткова О.В, Астамбаева Ж.Қ. Жаңа буын оқулықтары бойынша бастауыш сыныптарда математика оқыту әдістемесі. Алматы, 2005.
32.Нұрмұханқызы Ж. Жаңа технология әдiсiн сабақта пайдалану / Бастауыш бiлiм, 2003, ж, 17 6.
33. Наурызбай Жұмағали. Мiндет- сапалы бiлiмге қол жеткiзу. // Егемен 2004 ж 15 желтоқсан, б - бет.
34. Программа для родителей и воспитателей по формированию здоровья и развитию детей 4— 7 лет. —2002.
35. Дирксен Л.Г. Преемственность в развитии творческих способностей детей разноворастного уровня (изобразительное искусство) Дис.кан. пед. Наук. Астана, 2004.
36. Дирксен Л.Г. Преемственность в развитии творческих способностей детей разноворастного уровня (изобразительное искусство) Автореф. кан. пед. наук. Астана, 2004.
37. Кариева К.У. Дидактические условия реализации педагогической технологии в проектировании учебного процесса. дис.кан. пед. наук. Астана, 2004.
38. Кариева К.У. Дидактические условия реализации педагогической технологии в проектировании учебного процесса. Автореф. .кан. пед. наук. Астана, 2004.
39. Мубараков А.М. Практические работы по теории и методике обучения математике. — ПМУ басылган, 2002. — 190 6.
40. Пышкало А.М. Преемственность и перспективность в обучении русскому языку: Пособие для учителей 1982, 128 с.
41. Пышкало А.М. Преемственность в обучении математики “Просвещение”, 1978, 239 с.
42. Философский словарь. —М., 1980. — 314 с.
43. Ананьев Б.Г. О преемственности обучения. II Сов. Педагогика. — 1953. - с.23-25.
44. Гусев В. А., Мордкович А. Г. Математика. — М.: Просвещение, 1986.
45. Краевский В.В. Проблемы научного обоснования обучения (методологический анализ). — М.: Педагогика, 1977. — 224с.
46. Пышкало А.М. Методика обучения элементам геометрии в начальных классах. Пособие для учителей. — М.: Просвещение, 1978. с. 3-12.
47. Оспанов Т.К. Перспективность и преемственность в обучении как условие активизации образовательной подготовки учащихся (на материале младших школьников). дисс.на соиск. уч. ст. канд. пед. наук. — Алматы, 1990.— 137 с.
48. Баймұханов М.Б. Повышение эффективности обучения геометрии в 7—9 классах на основе усиления взаимосвязи алгебры и геометрии.). дисс.на соиск. уч. ст. канд. пед. наук. М., 1991. —134с.
49. Мұқашев З.А. Преемственность как момент развития. — Алма
Қазахстан, 1980. —204 с.
50. Нешков К.И. Система изложения курса арифметики в 5 классе. — М.:Изд-во АПН РСФСР, 1963. —295 с.
        
        СОДЕРЖАНИЕ
КІРІСПЕ 3
1 БІРІНШІ СЫНЫП МАТЕМАТИКАСЫНДА ДАМЫТА ОҚЫТУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ 8
1 сынып оқушыларын ... ... ... ... ... Есеп шығаруға үйретудің дамытыла жүргізілуі және сабақтың жоспарлары
13
1.3 1 ... ... ... он ... сандарды дамыта
оқыту 43
2 БІРІНШІ СЫНЫПТА МАТЕМАТИКАНЫ ДАМЫТА ОҚЫТУДЫ 50
ІСКЕ АСЫРУДЫҢ ... ... ... ... ... ... оқытудағы сабақтастық 50
2.2 1 сынып математика оқулығына талдау жасау 53
ҚОРЫТЫНДЫ 59
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... Заңында білім беру
саласындағы ... ... ... ... ... жеке адамның
білімділігін ынталандыру және дарындылығын дамыту, білім берудің дамытушы
сипатын ... ... беру ... ... мәселелері
айқындалды.Осы мәселелер Еліміз Президенті Н.Ә. Назарбаевтың «Қазақстан-
2030» атты Қазақстан халқына жолдауында басым ... ... ... ... 10 жыл ... ... демократияландыру және
ізгілендіру саласында жүргізілген біршама ... ... ... ... сынып оқушылары білім ... ... ... ... қабілеті мен қызығушылығына сәйкес ... алға ... ... міндеттерді жүзеге асырудың бір жолы - дидактиканың әртүрлі
ұтымды әдіс-тәсілдерін пайдалану есебінен ... ... ой ... ... ... олардың ғылыми танымдық іс-әрекеттерін
белсендірудің, оқуға, білім алуға ... ... ... ... ... ... өзекті мәселелер қатарына мектепте математиканы
оқыту процесінде түрлі формадағы және ... ... ... ... әрі ... ... ... оқушылардың танымдық қызығушылығын
және дамыта оқыту технологиясы арқылы қалыптастыру мен ... ... [1, 40 ... ... оқыту проблемасы бойынша жүргізілген талдау
нәтижесі ... ... ... ... ... ... жоқ екенін көрсетеді. Дамытушылықты ғылыми категория ретінде
қалыптастырып, ғылыми зертеушілер оны әртүрлі аспектілерде - ... ... ... ... ... ... дамыта оқытуды қалыптастыру мен
дамыту жолдарын анықтаудың негізі ретінде оқушының жеке ... ... ... деген қызығушылықтың ыңғайынан алған абзал.
Дамыта оқыту - оқушылардың танымдық ... ... ... яғни ... шығармашылық есептерді орындауда білімі, біліктілік
және машақтарға ие болуларына бағытталған қауырт оқу ... ... ... ... іс-әрекетті басқаратын, қарастырылып отырған
математикалық жағдайдың (ол ... ... ... ... ... мүмкін) шешімін табуда оқушының іс-әрекетінің шығармашылық
сипатында өрбуіне жетелейтін әдістемені жасау қажеттілігінен туып отыр.
Бастауыш мектепте дамыта ... ... ... (Л.В. ... ... В.В. ... В.В. ... В.А. Левин) жоспарлап ұсынған.
Осы айтылғандардың бәрі мектепте математиканы ... ... және ... ... ... және ... ... арқылы
оқушылардың дамыта оқытуында дамыту әдістемесін құрудың көкейтесті екенін
көрсетеді.
Зерттеудің өзектілігі: ... ... ...... оқу - ... ... жаңару заманында ағарту саласының ... ... ... беру ... шешуін күткен мәселелер тұр.
Сондықтан мектептегі оқу ... ... жеке ... ... ... ішкі ... анықтап, жан-жақты зерттеу негізінде оқу-
тәрбие жұмысын оқушылардың тез арада дамуына бағыттау.
Сонымен зерттеу ... ... ... ... ... ... дамыта отырып оқытуды ұйымдастыру», деп аталады.
Зерттеу мақсаты: 1 ... ... ... ... ... ... ... үшін сабақтар ұйымдастыру. Оқушылардың
таным қызығушылығын қалыптастыру үшін ... ... ... әдіс ... ... ... ... жолмен жүзеге асыру. ... әр ... ... ... ... ... ... оқытудың негізгі мақсаттары жалпы білім беру, тәрбиелік және
практикалық болып саналады. Оқушылардың ... ... ... ... ... оқушылардың математикаға деген
ықыласының тиянақты болуын қамтамасыз ... ... ... математика сабақтарындағы оқыту
процесі.
Зерттеу пәні: 1 сыныптың математика ... ... ... оқытуды ұйымдастыру жолдары.
Зерттеу болжамы: Алдыңғы қатарлы мұғалімдердің іс тәжірибелерін
басшылыққа алып, ... ... ... ... ... ... ... қызығушылығын қалыптастыруға болады.
Зерттеу міндеттері:
- 1-сынып оқушыларын математика ... ... ... ... мәселелрінің теориялық негіздерін қарастыру.
- 1-сынып оқушыларының таным қызығушылығын жетілдірудегі әр түрлі
көрнекілік материалдарының мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... ... тиімді жолдары мен әдістерін айқындау.
- бастауыш сынып топтарының оқу тәрбие үрдісіне дамыту сабақтарын
енгізу және оның ... ... ... 1 сынып оқушысына білім беру мен оны ... ... - оқу ... ... басымдықта игере отырып, тек соның
негізінде ғана ... ... ... ... деп дәлелдейді (В.В.
Давыдов, В.Д. Эльконин, Н.Ф. Толызина, В.А. ... Т.В. ... ... ... ... ... рухани немесе материалдық мәдениеттің
белгілі бір объектіленген өнімін ... ... ... ... ... мұғалімдердің сабақтарымен танысу.
Зерттеу кезеңдері:
1. Дайындық кезеңінде психо-педагогикалық және ... ... ... қажетті мәселені анықтадық. Дамыта оқыту
теориясы толығымен ... ... ... ... негізі жасалынды.
2. Эксперимент кезінде бастауыш сынып мұғалімінің ... ... сол ... ... ... ... оқушыларды
дамыта оқытуға тапсырмалар жинақтау. Оқыту барысында жүргізелетін жұмыстың
жүйесі жасалынып, нәтижесін көрсету.
Зерттеудің практикалық маңыздылығы: Оқушыларды дамыта отырып ... ... ... мен ... ... оқыту барысында жүргізілген
жұмысын өзге ... ... ... және мұғалімдер оқу
тәжірибесінде әдістемелік нұсқау ретінде пайдалана алады.
Зерттеу жұмысының сынақтан өтуі мен ... ... Осы ... Зайсан ауданы Мұхтар Әуезов атындағы орта мектепте педагогикалық
практикадан ... 1«Ә» ... ... ... ... ... құрылысы: диплом жұмыс кіріспеден, екі тараудан,
қорытындыдан, әдебиеттер тізімінен тұрады.
Зерттеу жұмысының негізгі ... ... ... ... Әуезов
атындағы орта мектеп.
Өзімнің эксперимент жұмысыма алдыңғы қатарлы мұғалімдердің іс-
тәжірибесін ... ... ... ... оқушыларының дамыта оқыту
жүйесімен танысып, есептер құрастыру және шығару ... ... ... ... және ... да ... ... математика әдістемесі бойынша оқулықтарды,
әдістемелік әдебиеттерге, қосымша ... ... ... ... ... ... ... «Бастауыш мектеп»,
«Начальная школа», «Қазақстан ... ... ... мұғалімі»
газеті арқылы озат мұғалімдердің іс-тәжірибелерімен таныстым.
Бастауыш сынып оқушыларының дамытуда екі негізгі саты ... ... (ол ... 1-2 ... ... тура ... Олардың
ойлау әрекеті көбіне әлі мектеп жасына дейінгі баланың ... ... Оқу ... ... бұл ... ... әсер ету жоспарында
басым болады. Мұнда балалар нақты заттарға немесе оның дәл ... ... ... талдауды кейде тәжірибелік әсер немесе
сезімдік деп ... ... ... осы ... ... 1-2 ... балаларға игерілетін мәлеметтердің жекелеген элементтері арасындағы
болатын байланысты ... үшін ... қам ... Жыл ... ... осындай
байланыстар немесе ұғымдар арасындағы қатынасты көрсету талап ... ... ... ... ... ... ... ДАМЫТА ОҚЫТУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1 сынып оқушыларын оқытуда дамыта оқытудың ерекшелігі
Оқушыларды дамыта оқыту ... ... ... ... ... педагогика, дидактика ғылымдарында дамытуды анықтауда
бірізділікті жоқ ... ... ... ... ... ... ... зертеушілер оны әртүрлі аспектілерде-биологиялық,
психологиялық, әлеуметтік тұрғыдан зерттелеген.
Математиканы ... ... ... оқытуды қалыптастыру мен
дамыту жолдарын анықтаудың негізі ретінде ... жеке ... ... ... ... ... ыңғайынан алған абзал. Өйткені
дамыта ... ... ... ... көрінісі ретінде,
яғни олардың шығармашылық есептерді орындауда білімі, біліктілік және
машақтарға ие болуларына ... ... оқу ... іс-әрекеті ретінде
көрінеді. Осындай іс-әрекетті ... ... ... ... (ол ... ... тапсырмалар, проблемалық
мәселелер болуы мүмкін) шешімін табуда оқушының іс-әрекетінің шығармашылық
сипатында өрбуіне жетелейтін ... ... ... туып отыр.
«Дамыта оқыту» технологиясы басшылыққа алынады. Себебі қазіргі оқулықтар
дамыта оқыту технологиясы негізделе ... ... [8, 10-15 ... жаңадан түсіндірілетін тақырыпқа логикалық бірізділікпен
ала бару үшін, өткен сабақтың материалымен ... ... ... ... ... ... ... білімдердің барлығы актуалдандырылады.
Оқушылардың барлығы бірдей деңгейге жеткізіп алу үшін мұғалім алдын ... ... ... толықтыратын, бірдей мәреге жеткізетін тестік
сұрақтар мен тапсырмалар даярлайды.
Дегенмен де адам ... ... ең ... ... кез келген оқыту есте сақтау мен білімді дамытады. Ал ... ... өз ... жеке үрдіс бола алмайды, өйткені екеуі де жеке ... әсер ... ... мынадай екі концепция шығады:
1) Оқытуды даму ... ... ... ... Бала даму ... ... Яғни ... бала
психкасының даму зандылығына сүйенеміз.
2) Дамыта оқыту концепциясында бала оқу ... ... XX ... ... ... ... орыс ғалымдары: А.С.Выготский,
А.Н.Леонтьев, ... ... ... ... тағы ... Қазіргі таңда жеке тұлға қоғам үшін
белсенді түрде, яғни аз уақытты қамтып, жоғары ... ... ... ... үшін бұл ... ... оқыту технологиясы
дейміз. Дамыта оқыту жеке ... ... ... белсенділігін арттырады.
Физиологиялық дамуда бала бойының өсуі, бұлшық еттің дамуы, салмақтың
қосылуы, яғни дені сау, шыныққан, шыдамды тағы басқа ... ... ... ... не дер ... Оның ... ... оқыту
үрдісі мен жас ерекшелігі арқылы анықтаймыз.
Қазіргі кездегі дамыта оқыту технологиясы балаға өз ... ... ... ... ... ... ықпал етеді. Қарым-қатынас
жасау ... ... ... қоя ... ... мақсат-
міндеттерді жүзеге асырып қорытындыны талдай білуге дағдыланады. Міне,
осындай жүйелер ... ... ... ... ... ... негізінде өзіндік
талдау, жинақтау, өзіндік бағыт беру, өзіндік тәрбие, білім алу ... Яғни ... ... жеке ... ... ... дамуына
бағытталады. Выготский: «Педагогика бала дамуының ертеңгі емес, ... ... ... - ... ... орай ол бала ... екі ... өзекті даму деңгейі - бала бойында ... өз ... ... іс-әрекеттер;
2) Жақын даму аймағы - бұл бала әлі өз ... ... ... ... үлкендердің көмегімен жүзеге асыра алатын көрініс.
Тұлға жақын даму аймағына өтуде өзекті даму ... ... ... ... өзіндік танымын дамытута дағдыланады. Г.К. ... ... ... технологиясын жүйеге келтіріп, оны үш бөлікке бөлді.
1) «Теория» - өзін өзі жетілдірудің теориялық негізін ұғыну. Бұл ... ... ... өзін өзі ... ... ... ... Бұл іс-әрекет
сабақтан тыс уақытта орындалады.
3) «Әдістеме» - ғылыми негізін жасауда өзін-өзі ... ... ... ... ... ... асыру.
Осы үш бөлікті бір жүйеге келтіріп мектептерде өзін ... ... ... ... ... ... негізгі мақсат: жеке
тұлғаның өзін-өзі жетілдіру және өзін-өзі басқара ... ... ... ... қасиеттерін дамыту [12, 18 б].
Бұл оқыту барысында мұғалім ұстанымы: дос, көп нәрсені ... ... ... ... өзі ... еркін өз қалауы бойынша іс-әрекет ету.
Өзіндік дамыта оқыту технологиясында баланың өзін-өзі тануын ұйымдастыруға
мұғалімнің жоғары ... ... ... ... оның балаға деген
сүйіспеніпілігі, «мұғалім» мен «оқушы» арасындағы сенім мен оның ... ... ... жеке ... мен ... ... мүмкіндік
береді.
Қазіргі кезде осы бағыт бойынша Қазақстан ... ... ... ... ... Бұл ... бала ... алатын орны
аса зор. «Өзіндік таным» курсы оқу барысында өзін-өзі тануы, оны ... ... ... ... тану ... ... ... өмірде қолдануына өз көзқарастарын, іс-әрекеттерін белсенді жүзеге
асыруға ... ... ... ... ... ... оқушыларды
қызықтырып өзінің жасаған жұмысына өзі баға беріп, қорытынды шығара білуге
дағдыландырудың маңызы зор. Ол үшін әр ... өз ... ... ... беру ... ... 1-ші сыныпта математика пәнінде мынандай
тапсырмаларды қолдануға болады.
1)
|Н | 9-4 |
| |
| Ы | 2+7 ... | 3+4 ... | 10-5 ... | 6+4 |
| | 6-6 |
|7 |10 |5 |4 |9 |0 |
| | | | | | ... өрнектердің мәнін тауып дөңгелекшеге жазады. Ал ... ... ... ... әріптерді тиісті торкөзге
орналастырып, жасырын сөзді табады. Егер жасырын сөз дұрыс ... ... ... орындалған. Міне осыдан оқушы өзін-өзі бағалай алады.
2) Тауық 5-2 = ... ... ... ... ... ... ... ғана емес қазақ
тілінде де дұрыс жазып, жаңа сөздер құрастыра білуін дамытады. Осындай әр
түрлі қызықты ... ... ... мен белсенділігін арттырады.
Оқушы бойында өзіндік танымды қалыптастыруда тек жеке ... ... ... ... ... үрдесінде де жүзеге асырған өте ... ... әр ... әр тақырыпта өзін-өзі жетілдіріп отырады. Бұны жүзеге
асыруда дамыта оқыту техналогиясының ... өте зор. ... ... әр ... ... тартуды құптайды, сабақта дидактикалық
ойындар, ... ... ... есте ... тіл ... ойлауын, шығармашылық қабілеттерін дамытуға арналған оқыту
әдістерін қолдануды ұсынады. Яғни күнделікті, сабақта ... ... пен ... ... ... жеке ... ... іздеу, салыстыру, дәлелдеу, зерделеу, өз іс-әрекеттерін сараптап,
өзіне-өзі баға беруге дағдыланады [25, 15-18 б].
Осыларға байланысты оқушыларды дамыта оқыту ... ... ... бұл ... де ... да ... деп санаймын. Дамыта оқыту арқылы
оқушының ойлау қабілеті ғана дамып қоймай, сабаққа деген ... әр ... ... ... әдіс-тәсілдермен шығара отырып оқушылардың
өзін-өзі қалыптастыру қабілеті туады.
Қорыта ... ... ... ... оқушылардың, өзіндік танымын
жетілдірсек, тек ақылды ғана емес, сонымен ... өз іс ... ... ... ... ... ... ұрпақ тәрбиелей аламыз деген
сенімдеміз.
1.2 Есеп шығаруға ... ... ... және ... жоспарлары
1. Есеп шығаруға үйрету - математиканы оқытудағы ең қиын әрі
күрделі мәселелердің ... ... ... есеп ... өзі проблемалық
сипаттағы белгілі бір тапсырма - сұрақтар ... ... да оны ... ... ... ... ... отырып, тиісті жауапты
іріктеп алу және ... ... ... ... ... ... ... Бұл - балалардың шама-шарқына, ... және ... ... ... ... ... талдау жасау,
қарама-қарсы қою, жалпылау, түрлендіру, зерттеу, әр алуан категорияларға
біріктіру, ... ... ... ... ... ... ... әр баланың түрліше меңгеруіге байланысты
бірдей дәрежеде орындала бермейді.
2. Балалардың ... ... ... ... ... ... ... олардың бәрін де «бір тарақтың түзінен шыққандай»
есепті шығара ... ... ... деуге болмайды. Расында да,
тәжірибеде: а) ... ... ... өздігінен шығарып кететін ... ... б) ... ... ... ... есептегі белгілі шамалар мен ізделінді ... ... ашып ... ... ... ... ал ... тиісті жәрдем көрсетілуін, тіпті есеп тексінің мазмұнын жан-жақты
түсіндіріп беруді керексінетіні; в) ... ... ... білмейтіндер де
кездесетіні байқалады. Осы тұрғыдан алғанда әрбір баланың ... ... ... деп түсіну керек те, әр балаға жеке-дара қатынас
жасаған жөн.
3. Есеп шығара білу ... ... ... ... ... ... ... бірте-бірте қалыптасатып әр түрлі
қарапайьш ... ... ... ... ... ... күрделі жүйе (система). Есепті шығара білу ... ... ... ... толығырақ түрде келтірейік: есеп тексінің
мазмұнына, ондағы әрбір санға және шығаруда ... ... ие ... мән бере ... ... оқу; есеп мазмұнын жете түсіну, өз
сөзімен айтып бере алу, ... ... ... ... ... ... ажырату; есеп шартын оны ... ... ... де ... таблица, чертёж түрінде қысқаша жаза білу
немесе ... ... ... білу ... ... артық
мәліметтерді анықтау, шығаруға болмайтындырын түсіну, өзгеріске ... ... ... ... ... таңдап алу және ... ... әр ... ... ... ара ... ... білу; есепті түрлендіре білу, жауабын жобалай білу;
4. Жаңа ... ... ... ... және «дәстүрлі әдістеменің»
тиімсіз жақтарынан әлі де арыла алмаудың салдарынан ... ... есеп ... ... әдістемесінің әлсіздігін, тайыздығын да
ескермеуге болмайды. Тәжірибеде, кезінде-бір ұстаз ... ... ... сәйкес жоспарын құру барысында аналитикалық ... ұзақ ... бар ... ... да ... өздігінен жұмыс жасауын
ойластырмайды. ... ... ... ... үлгі ... тікелей басшылығы, жетекшілігі және қатысуымен шығарылады да,
балалардың белсенділігін арттыру, творчестволық және ... ... ... және ... ... ... ... өздігінен
орындайтын тапсырмалар үнемі берілмей, есепті ... ... ... ... Есеп шығара білуге үйрету алғашқы сабақтардың өзінде-ақ басталып,
сынып ... ... ... ... шеберлік те қалыптаса бастайды,
жетіле түседі. Алайда, көпшілік оқушыларда осы ... ... ... ... ... ... олқылықтар байқалып, ол күн, жыл
өткен сайын ... ... ... ... ... ... дер ... де, балалардың біразы басқалардан дараланып бөлініп, есепті
шығара ... ал ... ... ... ... ... атқа ... Соның нәтижесінен болар, 2 сыныпқа келген шәкірттердің есеп шығара
білу шеберлігінің нақты ... ... ... ... ... жай есептің жаңа түрлерінің бірте-бірте енгізілуінде, сондай-
ақ жай есептің құрама есепке көшуде олардың принциптік ерекшелігі жайлы сол
мәселелерді алғаш рет ... ... ... ... ... маңызға ие болатынын тәжірибе көрсетіп отыр. Бұл ... ... ... ... қарастырылады. Сынып ілгерілеген
сайын тек қана есептердің тақырып ауқымы, шамалар арасындағы байланыстар
кеңейтіле ... ... ... есеп шығара білу шеберлігі
пысықталады, дами түседі. Балаларға ... ... - жаңа ... негіз болады [27, 25 б].
Сондықтан әрбір ұстаз 1-4 сыныптарда қарастырылатын ... саны мен ... ... әдістері мен мерзімдері жайында жан-жақты
мағлұматтар жинақтауы тиіс. Онсыз әрбір сынып, әрбір ... ... ... есеп шығара білу шеберлігі деңгейін және оның бірте-
бірте жетілу кезеңдерін дәл анықтау, сондай-ақ оның ... түсу ... ... ... ... Бастауыш және 1 сыныптарда есеп шығаруға үйретудің кейбір әдіс-
тәсілдерінің, сәйкеспеушілігі де ... ... ... ... ... мен мұғалімдерге арналған математиканы оқыту жұмысына
методикалық нұсқауларда, кейбір методикалық ... ... ... ... есеп сұрағына жауап болатындай ізделінді шаманы
(санды) әріппен белгілеу керектігі ... ... ... ... формуласын құру үстінде, немесе құрып болған соң оны теңестіріп жазу
қолданылады. Сырт көрінісіне ... ... ... ... ... ... енгізу үшін, қажетті дайындық іспеттес.
7. ... - ... ... іс-әрскетінде басшылыққа алатын
негізгі құралы. Сондықтан да онда ... ... ... ... сұрау-тапсырмалар, әр түрлі сөз тіркестері, сөздер
баланың ... және ... ... ... ... ... есеп
шартында кездесетін, қазақ сыныптары оқушыларының өздігінен түсінуіне ауыр
сөздер, елді мекендер аттары, балалар есімдері мен ... ... үшін ... ... біразы еріксіз жұмсалып, таза математикамен
айналысудан алшақтауға тура келеді. Есеп тексі оқылысымен, бірінші кезекте
түсініксіз сөздердің ... ... да, ... ... мен ... шамалар арасындағы өзара ... ара ... ... ... ... қояды. Осындай есептердің сюжетін оқушының өз
өміріне жақындастыру, өз ... ... ... ... өлке
тану материалдары негізінде, әрбір ұстаз ... ... жөн. ... ... ... ... ... Т.Қ
оқулықтарында дамыта оқытуға арналған болғандықтан автордың сол есепті
енгізудегі ... ... және сол ... мәні мен ... ешқандай
нұқсан келтірмеу керектігі өзінен-ақ түсінікті.
8. Есеп шығаруға үйретудің тиімді әдістемесі ... ... ... оқушыларға бұрыннан таныс жаңа түрі екендігіне ... ... ... ... ... ... әрқайсысының
өзінің орны, тиісті міндеті бар. ... ... ... ... ... ... міндеттерінің бірін басымырақ
атқаратындығы ... ... ... болса, қарастырылып отырған есептің сол моментте ... ... ... ... есеп ... ... есепті шығарудың тиімді әдіс-тәсілдері оқушыларға қойылатын
талаптың ... ... ... Есеп шығарудың ... ... ... - есеп мазмұны
бойынша аналитикалык-синтетикалық талдау жургізу. Оны әрбір баланың еркін
жүргізе ... жету - ... кез ... түрін шығаруға жетік болудың
басты шарты. Нақтылы ... ... ... байланысты ... ... ... ... ... бастап жүргізгеи тиімді
болады. Талқылауды қалай жүргізсек те, ол әрдайым аналитикалық-синтетикалық
формада ... ... те, ... ... ... сұрақ-шарты - сұрақ немесе
шарты - сұрақ - ... ... ... ... қажет. Бұл мұғалімнің
көрсеткен үлгісі бойынша бірте-бірте машықтанудың нәтижесінде ... не ... ... ықшам түрде есеп шығару кезінде өздігінен
қолдануға ... ... ... ... ... Есепке сәйкес
аналитикалык-синттетикалық талқылауды жүргізе білген оқушы - оны ... ... ... есепті шығарудың жоспарын бірдей құрады, ... ... ... ... анықтауды және әрбір ... ... не ... ... ... ... сұрауын тұжырымдайды.
Есептерді шығаруға үйретудің алғашқы ... ... және ... ... ... ... арналған жұмысқа негізгі орын
беріледі, бірақ сонымен ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыруға көңіл бөлінеді.
Жай есеппен жұмыс істегенде мынадай методикалық әдіс пайдалануы
мүмкін екендігін практика көрсетіп отыр: ... ... ... ... яғни ... (немесе оқып тұрған оқушы) есепті оқиды, оқушылар
есепті толығынан қабылдай ... оны ... ... ... есепті қайта
(едәуір баяулатып) оқығанда балалар сонымен бір мезгілде есептің сандық
мәлімметтерін көрсететін ... ... ... ... ... ... олар ... мәліметтерді бөліп көрсету процесін орындайды. Бұдан
кейін оқушылардың біреуі бұл ... ... нені ... ... ал ... есептің сұрауын айтады. Сонымен, есептің шартын
ойлап көреді де, оның сұрағын бөліп көрсетеді.
Есепте өмірдің болатын жағдайларды көз ... ... көру ... тапсырма болып табылады. Оқушыларға көздеріңді жұмып, есепте
айтылғанды көз алдарыңа келтіріңдер деп ... ... ... ... 6 ... тұрғанын, тағы оған 3 кітап қойылғанын білді. Кітап қанша
болды?
Балаларға былай дейміз: «Көздеріңді жұмып, ол ... ... ... ... ... ма, соны айтыңдар. Неліктен?» т.с.с.
Есепте айтылған жағдайды ... ... көз ... ... ... амалды дұрыс таңдап алуларына мүмкіндік туғызады.
Балалардың зейіні тек ... ... ... ... ғана ... ... ... деген т.б. сөздерге де аударылады, олар да
амалдарды таңдап алуға ... ... ... ... ... алмайды
[22, 30-35 б].
Оқушылар жаңа байланыстарды (есептің шартында айтылып отырғанға ... ... алу) сол ... қолданылатын есептерді шығаруға қолданбау
үшін балаларға, көбіне сюжеті бірдей, бірақ шешулері ... екі ... ... ... ... 5 ... тұр еді, оның 3-еуі ... ... ... қалды?» Демек, есеп азайту амалымен шығарылады. «Машина
тұратын ... ... 5 ... ... ... 3 ... кеткен. Машина тұратын
орыннан барлығы қанша машина кеткен?»
Есептерді салыстырғанда мыналарды ... ... зор, ... де машиналар кетіп жатса да және «кетіп қалды» деген сөз ... есеп қосу ... ... Оқушыларды әрбір жаңа түрлі жай
есептерді шығаруға үйреткенде олар осы ... ... ... ... ... жаңа ... ашу мақсатында үлкен дайындық жұмысы
жүргізіледі. Мысалы,бірінші сынып оқушыларын ... ... ... және ... берілген есептермен таныстырғанда мұндай есептерді
шығарудан бұрын мына сияқты ... ... ... ... ... ... оған 1 көк дөңгелекті қосыңдар.
Дөңгелектер қанша болды? Дөңгелектер ... ма ... ... ме? (Иә, ... 4-тің ... ... 3 үшбұрышты қойыңдар, 1 үшбұрышты алыңдар. Қанша үшбұрыш қалды?
Қалған үшбұрыштар бұрынғыдан артық па немесе кем бе?
3. Егер 3-ке 1-ді ... 3-тен ... бола ма, әлде кем бола ... артық болады? 3-ке қарағанда 4-тің қаншасы артық?
4. Егер 4-тен 1-ді ... онда 4-тен ... сан қала ма ... ... қала ма? ... кем ... 4-ке қарағанда 3-тің қаншасы кем?
5. 3 квадрат қойыңдар. Квадраттардың санын 1-ге кеміту үшін не істеу
керек? 2-ге ... үшін ше? ... ... ... 6+1,7-1) ... ... ... сұрақ
қойылады: «6 (7) сандарына қарағанда жауабында одан артық сан шыға ма, ... сан шыға ма? ... ... сонша», «сонша» т.б. деген сөздерді анықтай түсуге ... мән ... Осы ... мына ... ... ... 3 ... дөңгелек қойыңдар, ал олардың астына сонша көк дөңгелек
қойыңдар. Қанша көк дөңгелек қойыңдар?
2) 4 қызыл квадрат ... ал оның ... ... 4 көк ... Қызыл және көк квадраттардың саны жайлы не айтуға болады?
3) 3-ке соншаны қосыңдар. Қанша болды? т.б. Үнемі жүргізіліп отыратын
мұндай жаттығулар оқушыларға ... ... ... ... және ... тура ... тікелей танысқанда ғана емес, жанама түрдегілерін
де қарастырғанда қиындық тудырған жоқ деуге ... ... ... бірнеше
бірлікке арттыруға берілген есеппен таныстыруға мына түрде жүргізілген:
1) Жоғары жағына 6 ... ... ал оның ... ... ... көк таяқша
қойыңдар.Көк және қызыл таяқшаның саны жайында не айта аласыңдар? Тағы
2 көк ... ... ... ... көп ... көк ... ... болса, қызыл таяқша да сонша, оған қоса тағы
2 таяқша бар деп түсіндіреді. Бұл ... ... ... ... ... деп ... (тағы 1-2 осы жаттығулар орындалады)
2) Жоғарғы жағына 5 қызыл таяқша, ал төменгі жағына одан 3-і ... көк ... ... «3-і ... ... нені ... (1-2 ... жаттығулар орындалады).
3) Мынадай есеп оқылады: «Коляның 7 маркасы бар, ал ... одан ... ... ... ... ... ... кішкене квадраттармен иллюстрацияланады: бір қатарға 7 қызыл
квадрат, екінші қатарға сонша көк ... одан ... ... ... тағы
3 көк дөңгелек қойылады. «Үш маркасы артық» деген сөз нені ... ... ... бар? ... ... білуге болады? Неліктен 3-ті
қостыңдар? т.с.с.
Келтірілген мысалдардан көрініп ... ... ... ... ... ... көңіл бөлінеді, есепте айтылған
объектілердің иллюстрациясы немесе олардың кескіндері, схемалық иллюстрация
және есептердің қысқаша жазуы. Осы ... ... мына ... ... сөре -  кітап
II сөре -  кітап артық-?
Болғаны...
Алынғаны...
Қалғаны...
Оқушылар есепті қысқаша ... ... ... бос ... ал ... ... ... түсті бормен жазылмай кеткен сандар
жазылады. Содан кейін оқушылар өздерінің жазуларын тақтадағы ... ал бұл ... ... ... ... қысқаша жазу) есепті
жақсы түсінуге және шығаруға көмектеседі. Балалар жай есептің жаңа түрін
игергеннен ... олар мына ... ... ... ... ... ұқсас есептерді және олардың ... жаңа ... ... ... ... жай ... біртіндеп
құрама есептерге енгізу. Жақсырақ үлгеретін оқушыларға өздерінің есептерін
құрастыру жайлы тапсырмалар ұсынылады, ол үшін ... ... ... ... Үйде ... ... балалар сабақта
айтады, ол бойынга сұрақтар қойылады, ал ... ... ... ... және ... ... мектепте ұзындық, салмақ, сыйымдылық, уақыт, аудан, көлем
сияқты нақты шамалар туралы түсінік қалыптастырылады. Шама ... ... ... т.б.) ... ... көрсететін
математикадағы ең маңызды ұғым. Шаманың ішінде уақыт өлшем ... ... [21, 32-35 ... ... қарастырылатын шамалардың бірі-уақыт аралығы. Уақыт
туралы түсінікті балалар мектепте дейінгі кезеңде алады. Күн мен ... жыл ... ... ... минут, апта күндері, жыл, ай,
баланың ... ... ... ... ... түсінікті
қалыптастырады.
Уақыт үздіксіз өтіп жатады. Сондықтан да уақыт туралы түсінік ұзақ
бақылаулар, өмір ... ... ... баяу қалыптасады. Бірлік
ретінде алынған уақыт аралықтарын тек бір рет қана ... ... ... ... ... байланысты болуға тиіс. Сондай
бірліктер (тәулік, жыл, ай, ... ... ... ал ... ... ... уақыт өлшем бірліктерін адамдар ойлап шығарған.
Күн режимін және табиғат ... ... ... әңгіме, кинофильм
көргендегі оқиғаларды ретімен қабылдау уақыттың өзгерісін көруге, уақыттың
өтуін ... ... ... құрал есебінде жылжымалы календарь,
сағат модель болғаны дұрыс. ... ... ... ... ... ... Үзіліс пе? Әлде оқу тоқсаны ма? Не қысқы: Жұмыс күні ме? ... ... ... білу ... ... сезімін дамытуға болады. Уақыт
бірлігін саналы қабылдауға дайындау үшін календармен жұмысты жүйелі жүргізу
керек. Мысалы,бүгін 1-ші ... ... ай ... аталады, келесі ай қалай
аталады? Календарь арқылы айды ретімен атауды, әр айда қанша күн ... ... ... айларды көрсетіп, жылдың ең қысқы айын (ақпан) атап
(28, 29 күн) ... ... ... ... байланысты «Күн мен түн
түн ауысты,тәулікті тауысты» деген мақалдың мағынасы түсіндіріледі.
Сағат пен минут туралы түсінік балалардың ... ... ... арқылы қалыптасады. Бір сағат, бір сабақ пен
үзілістің ұзақтығы. Бір минуттың ұзақтығын білу ... 1 ... ... ... ... ... Қанша мысал шығарасың? Неше сөз айта аласың?-сияқты
сұрақтарға ... ... жөн. Ал ... ... пайдалы жұмсай білуге
үйрету үшін «Минут сағатты сақтайды» деген мақалдың мағынасын түсіндіру
қажет.
Уақыт ... ... ... ... үшін әр ... орындалады:
1. 20 сағат 15 минутта неше минут бар?
2. 5 тәулікте неше сағат бар? (2,3,4,6.Тәулікте ше?)
3. 95 сағатта неше ... ... 4 ... неше ... бар? ... ... қарай біртіндеп ғасыр және секунд енгізіледі. Балалар минут
сияқты, бақылаулар нәтижесінде, секундтың ұзақтығы ... ... ... 1 ... не ... ... анықтайды.
Ғасыр қарастырылатын уақыт бірліктерінің ең ірісі. Миллиметрлік
қағазға 1 ... 1 ... деп ... ... 100мм ... ... негізінде балалардың, қаламыздың, астанамыздың, ауданның,
ауылдың, «жасын» ғасырмен салыстыруына ... ... ... жайында
түсінік беру үшін және оның бірліктері сағатпен және минутпен таныстыру;
сағат және ... ара ... ... қысқа тілі сағаттың тілі деп аталады. Ол үлкен екі
сызықшаның ... 1 ... ... ... Ұзын тілі ... тіл деп
аталады. Ол кішкене екі сызықшаның аралығын 1 минутта жылжып өтеді. ... 60 ... бар. ... ... ... және ... өлшегенде 60
минут 1 сағат құрайтыны есте болу керек. Ал 24 сағат 1 тәулікті құрайды.
Уақыттың ... ... ... де бар: ... ... ай, жыл, ... Уақыт бірліктерімен және олардың ара қатынасымен таныстыру.
Сағат моделінің көмегімен күн шыққан ... ... ... ... ... және ... ... күн шыққанға дейін тәулік өтетіні
түсіндіріліп беріледі. ... ... ... ... ертеңгілікке
дейінгі, кешкіліктен келесі кешкілікке дейінгі уақыт мерзімі екендігі
түсіндіріледі. Тәуліктің басы ... ... 12, ... күндізгі 12-де 12
сағат болады. Ал түнгі 12-де тағы 12 ... ... яғни 12+12=24 ... 1 ... Уақыттың жаңа бірлігі секунд жайында ... ... ... ара ... ... ... бірліктердің қолдануын
өмірден алынған мысалдарға сүйеніп ... ... ... жаңа ... ... ... таныстыру үшін 1 минуттың қанша ... ... тілі бар ... ... ... ... Одан соңқазіргі
техникалық даму деңгейі 1 ... да аз ... ... ... ... ... жайлы нақты өмірден мысалдар келтіре отырып, қысқаша әңгіме
өткізу керек. Минуттан да кіші өлшем бірлігі бар екені, ол-секунд ... ... = 60 ... бар ... түсіндіріледі. Мектепте сабақ және
сабақтан тыс (жеке және топ-топқа бөліп) ... ... ... ... Үйде өзіндік үй тапсырмасы ... ... ... экскурсия формасында. Басқа пәндер сияқты, математиканы
оқыту жұмысын ұйымдастырудың негізгі формасы сабақ болыр ... ... ... ... ... ... негізгі дидактикалық
мақсататтарына байланысты сабақтар мыдай ... ... ... ... оқып ... сабағы, білім, білік дағдыны бекіту сабағы; білім,
білік және дағдыны бақылау сабағы [20, 12-18 ... ... тез ... ... ... ... болса,
онда мұндай сабақтарды құрастырылған сабақ деп аталады.
Құрастырылған типі сабақтардың ... ... бола ... Бұрын оқып үйретілген материалды бекіту және оның ... Жаңа ... оқып ... Сол ... бекіту;
4. Үйге тапсырма беру, немесе
- жаңа материалды оқыту
- сол сабақта оқып үйретіогенді және бұрын өтілгенді ... үйге ... ... ... ... оқып ... ... жұмысы.
Жаңа материалды оқып үйрену сабақтары. ... ... ... жаңа ... оқып ... ... ... өткізілмейді. Жаңа материал шағын- шағын бөліктерге бөлініп, әр
сабақта дерлік қарастырылады. Бірақ жаңа ... оқып ... ... ... ... ... Ондай сабақтарда болады. Бұл жұмысқа
сабақтың ... ... ... ал ... ... бөліктері де сондай-ақ
жаңа материалды оқып ... ... Жаңа ... ... ... тағайындау үшін, жаңа алған білімдерін жүйеге
енгізу үшін, оқушыларды жаңа білімді ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдар жасауға
көмектесуі. Мұндай сабақта жаңа материалдар мен ... өзге ... ... бекіту жүргізіледі. Тұндай типі сабақтың құрылымы мынадай
болуы мүмкін: жаңа материалдық білімді сапалы ... ... үшін ... ... оқып үйретілген материалды алғаш бекіту; үйге тапсырма
беру. ... ... ... ... ... Бұл типті
сабақтардағы негізгі орын ... ... ... ... ... жұмыстар орындалуына беріледі. Белгілі бір жүйемен жаттығулар
ұсынылады. Осы сабақтарда оқушының өз бетімен ... ... зор ... Сабақтың құрылымы мынадай:
1. Тапсырмасы орындау үшін қажет болатын білімді, біліктілікті және
дағдыларды қайтадан еске түсіру;
2. ... өз ... ... ... ... Жұмыстың орындалуын тексеру және қорытынды шығару;
4. Үйге тапсырма беру.
Оқу ... ... ... басында-ақ жаңа тақырыптарды оқып
үйренуге қажетті білімдерді жүйеге келтіру және қайталау ... ... ... ... ... ... өткізіледі. Тақырыпты
немесе бөлімді оқып үйренуді ... ... ... сабақтарына қорытындылау
және жүйеге келтіру сипатты жаттығулар енгізіледі. Мұндай сабақтарда
негізгі орын оқып ... ... ... және жазбаша тексеруге
бөлінеді. Тексеру оқушылардың бөлімін, білігін және ... ... ... жазбаша жұмыстарға 15-30 ... ... ... қалған уақыт бұрын оқып үйретілгенді бекітуге жұмсалады. Сабақтың
ақырында, егер тексеру ауызша жүргізілетін болса, онда ... ... ... ... және ... ... сипаттама береді.
Олардың жетістіктерін, кемшіліктерін көрсетіп, кемшілікті жою ... Егер де ... ... жүргізілетін болса, онда келесі ... ... ... ... ... ... түзетуге, нашар
меңгерілмегендігі байқалған бөлімдерді қайталауға және бекітуге арналады.
Математиканы оқыту ... ... ... ... сабақтан
тыс жеке оқушылармен жұмыс, топ оқушыларымен ... ... ... ... ... ... сабақпен тығыз байланысты және соған
бағындырылған математикадан өткен сабақтан тыс ... ... ... ... және ... түсу мақсатымен және ... және ... жою ... ... ... ... ... тыс түрліше жұмыстар жүргізу арқылы, екіншіден
пән жөнінен артта қалғандығы байқалған және ... ... кете ... жеке және ... бөліп, оқу жұмысын өткізу ұйымдастырылады.
Олқылықтар көбінесе оқушының ауру себебінен оның жұмысына мұғалімнің ... нерв ... ... салдарынан, т.б. пайда болуы
мүмкін. Сондықтан мұғалім ... ... ... ... ... ... ... игеріп алуына көмектеседі, мұғалім мен ата-ана оқушының
біліп отыруына мүмкіндік ... үйде ... бос ... ... ... ... ... қалыптастыруға көмектеседі.
Үй тапсырмасы жекелей және топтық бола алады, ... ... ... ... ... ... ... болып қандай да бір
тапсырмасының бөлігі болып қандай да бір ... ... ... ... жинау кезінде 1 топ оқушы оқу құрал-жабдықтарының бағаларын
біледі, 2-ші тобы азық-түліктің бағасын, 3-ші топ ойыншықтардың ... Үйге ... оқу ... ... мұғалім оқушыларға
нұсқау беру арқылы және орындалған жұмысты тексеру арқылы жүзеге асырылады.
Үй тапсырмасын бергенде мұғалім қысқаша ... көше ... ... Үй ... ... өте үлкен болмауы тиіс. Үй ... ... ... ... ... ... жұмыстарды мұғалім үйде
де, сабақ кезінде сыныпта тексереді. Балалрға үйге берілетін оқу ... ... ... ... ... ... ... жанұясымен
тығыз байланысты болуы керек. Бағдарлама тақырыбы бойынша ... ... ... ... Оның ... оқып ... қызықтыру, тақырып бойынша істелетін келесі жұмыс үшін қажетті
материал ... ... ... ... ... тас ... қаладағы көшеге экскурсия жасау болып табылады, бұл кезде оқушылар
(3кл) қозғалысқа ... ... ... ... қозғалыстың әр түрлімен
танысады. Мысалы: шаманың арасындағы төмендегі байланыстарды оқып үйрету
кезінде дүкенге ... ... ... баға-мөлшер құн, бір нәрсенің
массасы-мөлшері жалпы ... т.б. (2кл). ... ... жасағанда
балалар сатып алу-сату процесін бақылайды,кейбір тәуелділіктерді бақылайды,
таразыны ... ... ... ... экскурсияның міндеті- оқушының
білімін бекіту және ... ... ... және ... ... алған
материалын жинақтау. Мұндай экскурсияға, ... ... ... ... ... жер ... жүргізілетін өлшеу жұмыстары мысал
болады.
Математиканың бастауыш курсында мазмұнды есептердің алатын ... ... ... барысында оқушылар математикалық жаңа ... ... ... ... ... ... олардың
логикалық ойлау қабілетін дамытуға үлкен әсер етеді. ... ... ... ... оқушылардың жеке тұлға ретінде қалыптасуында
да тәрбиелік маңызы зор. Сондықтан ... ... ... ... ... ... кең ... болуы, ондай есептерді әр түрлі ... алуы ... ... есеп ... да бір ... кәдімгі тілмен осы
ситуацияның бір компонетінің сандық сипаттамасын беруді талап етіп, ... ... ... да бір ... бар жоқтығын тауып немесе
қатынасының түрін анықтап баяндау. Кез – келген мазмұнды есеп екі ... ... және ... [24, 40 ... ... ... және оның ... мәндері, объектіні
сипаттайтын белгілер, осы шамалардың белгілі және ... ... ... ... ... ... нені табу ... екендігін көрсету. Ол бұйрықты
немесе сұраулы ... ... ... ... бұл ... ... ... және жанама сандардың,
шамалармен, олардың арасындағы қатыстарымен логикалық дұрыс тізбектелген
амалдар мен операциялар арқылы есептің ... ... ... 1 ... ... сабағындағы сабақ үлгілері
Тақырыбы: 6 саны
Мақсаты: 6 ... ... ... тура және ... үйрету, ауада жазылуын көрсету, әдемі, таза,
жазуға дағдыландыру.
Оқушылардың ой өрісін,ойлау қабілетін, математикалық тілін дамыту
Ұқыптылыққа, тапқырлыққа, өздігімен ... ... ... Сандар, ертегі, жеміс суреттері
Әдістер: Сұрақ-жауап, әңгімелеу, ойындар, диаграмасы, ой ... ... ... ... ... ... ... қайталау: Ал, балалар үйге қандай тапсырма беріліп ... ... ... ... ... бір ... бес саусағымыздай бес баласы болыпты.
Күндердің күнінде қария ... соң, ... бір ... етіп тағайындалмақшы болып, ұлдарын шақыртып
былай депті.
Сен- бас бармақсың,
Сен – балалы үйрексің,
Сен – шылдар шүмексің
Сен – ... ...... ... ... қартайдым, біреулерің үй иесі болуларың керек. ... ... сол ... ... ... Сонымен, балалар, атайдың неше ұлы болыпты?
- Кім маған атайдың ұлдарын тура санап ... Кім кері ... ... есептеу: Енді балалар үндемес ойынын ойнаймыз. Мен қосындылармен
айырмалар жазылған ... ... ал ... ... ... ... ... көтеріп көрсетесіңдер.
2+3 5-2 2+2 4-1 5+0 3-1 0+5 5-5 ... ... ... Көрші сандарын айтып беріңдерші.
Көрші сандары 4 және 6
Олай болса кім маған 6 ... ... ... кері ... ... 6-ның бестен нешеуі артық екен?
Енді осы алты санын ауада жазып көрейік. Жақсы жаздыңдар. Енді біраз
дем ... ... ... ... көп ... ... алайық
Қалтамызға салайық.
1,2,3,4,5,6.
Дәптермен жұмыс: Ал, енді дәптерімізді ашып жаңағы ... ... ... ... ... ... біз ... санмен таныстық?
- сандар нешеге бөлінеді?
- 2-ге бөлінеді.
- Қандай болып?
- Жұп сандар, тақ ... Олай ... жұп ... тақ сандарды айтыңдаршы?
Тақ сан жұп ... |2,4,6 ... ... санымыз 6-да жұп санға жатады. Барлық
сандар жиынын ... сан ... ... ... ... ... ... Үйде 6 санын жазып келіңдер.
Сабақтың ... 1 саны және ... ... ... ... ... ... ерекшелігі бойынша
біреуін бөліп алып, ұзындығы 1 см кесінді
арқылы да
санның пайда болатынын көрсету. осы санның
цифрмен
белгілеуін, оның кітапта және дәптерде
жазылуымен
таныстыру, ... ... ... ... ... ... |
| | ... |
|Ұйымдастыру ... ... | |
| | | ... | ... ... ... | ... салыстыру. |
| | | |
| ... ... ... | |
| ... ... ойынын ойнату. | |
| | | ... ... | ... өз ... | ... |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| ... ғана болған заттарға қарап, | |
| ... | |
| | | ... ... |Бүгін біз 1 санымен танысамыз. Бір | |
| ... 1 ... ... | |
| ... ... | |
| | ... мен ... |
|Оқулықпен жұмыс|Оқулықтың жоғарғы жағындағы сол |салыстыру. |
| ... ... ... ... | |
| ... 1 ... ... лайық | |
| ... ... | |
| ... барлық алманы алу үшін неше | |
| |рет жүру ... | |
| ... ... ... ... |
| ... ... себебін сұрау. | ... ... ... | ... | | |
| ... ... ... ... ... |Хормен айту |
| |Бір ... ... | |
| ... содан өсіп | ... ... 3 саны және ... ... 3 ... ... ... білуге, 3-ті 0,1,2
сандарымен салыстыруға, суреттің сюжеті
бойынша
сәйкес амалды дұрыс таңдауға үйрету.
|Кезеңдер |Мұғалімнің ... ... |
| | ... ... ... ... ... |Бір – ... тілек, |
| ... ... ... ... сандар айтқызу.|
| | | |
| | ... ... ... |
|Өткенді |«Шатасқан цифрлар» ойынын ойнату. ... ... кем, ... ... ... ... алу |тең ... айту. |
| ... ... Кем? | |
| |-тең болу үшін не ... болады? | |
| | | |
| | | |
| |0 1 2 | |
| |Он ... ... айта ... ... сәті | ... ... |
| | ... |
| | | |
| ... ... ... ... ... өз |
|Жаңа сабақ | ... ... |
| | ... ... |
| | |оқу. |
| | | |
| |2 + 1 = 3 | |
| | | |
| | | |
| | | |
| |3 - 1 = 2 | |
| ... біз 3 ... ... | |
| |-Үш ... ... ... ... | |
| ... ... мен ... |
| | ... |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| ... үш ... ... ... | |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... үш ... тұратынын айту.|
| |санына сәйкес ... ... | |
| | | |
| ... 23 бетіндегі жоғарғы | |
| ... ... реті ... ... ... ... ... ... |
| |-2 ... көршілері қай сан? |жауап ... |
| ... ... ... ... | |
| |қай сан? | |
| ... тілі қай ... ... | |
| |тұр? | |
| ... ... ... ... | |
| ... | |
| |-Әр ... неше см бар? | |
| ... ... ... |1-5 |
| | | |
| | | ... сәті | | ... ... ... ... | ... ... |-Үш ... ... сөз ... ... жауап |
| |Үш ... ... ... |
| ... ... ... | |
| ... бағалау. | ... | | ... ... 3 ... ... мақсаты: 3 санының құрамын ажыратып білуге,
3-ті 0,1,2 сандарымен салыстыруға,
суреттің сюжеті
бойынша сәйкес амалды дұрыс таңдауға
үйрету.
|Кезеңдер ... ... ... |
| | ... ... | | ... еске ... еске түсіру. ... ... еске ... ... ... 3 санына ... ... |
| ... ... ... орындау. |
| | | ... ... |+ 2 ... ... + 1 | ... | |2+1=3 |
| ... қияр ... оқушыларға талдау.| |
| |- Үш саны ... ... | |
| ... |2 және 1 |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| ... сандар үштің құрамы |1 көк алма 1 ... |
| | ... ... 3 алма |
| | |1+2=3 |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| ... қандай сандар үштің құрамы | |
| ... ... ... өрнектер |
| ... ... ... ... ... ... |
| |3 ... ... ... ... |оқу. |
| ... ... ... табу. |2+1=3 3-1=2 ... ... ... ... ... |1+2=3 3-2=1 |
| ... артық, кем ді дұрыс | |
| ... ... | |
| |1 ... Қай ... ... | |
| ... сәйкес келетінін амалды | |
| ... ... ... ... | ... ... құрастыру. |2 мен 3 тің ... |
| | ... ... |
| | ... |
| | ... ... |
| | ... орындап, |
| ... ... ... |нәтижесін табу, ... | | |
| | ... ... сай |
| | ... ... |
| | | |
| | | |
| | | |
| | |1 2 1 |
| | |1 |
| ... ... ... |2 1 0 ... ... | |2 |
| | |0 3 |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | ... ... 8 ... ... ... 8 ... құрамы туралы түсінік екі санның қосындысы
түрінде жазуды, сәйкес азайту амалдарын,
дұрыс жазуды
қалыптастыру.
|Кезеңдер ... ... ... |
| | ... ... | | ... еске ... ... ойынын ойнату. | ... |Үш ... ... Тақтада | |
| ... ... ... ... | |
| ... ... | |
| | |Әр ... өзіне тиісті|
| |7> >7 ... ... |
| |> | |
| | | |
| |3< 3< | ... |> 2 | |
| | | |
| |5< 1> 1| |
| |< | |
| | | |
| |6>

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сыныпта дамыта оқыту технологиясын қолдану42 бет
Бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына Қазақстанның кіру мәселесі33 бет
Дамыта оқытудың ерекшеліктері мен қолдану тәсілдері 25 бет
Дамыта оқытудың теориялық негііздері22 бет
Дамыған елдердегі жергілікті өзін өзі басқаруды тәжірібиесі30 бет
Жоғары оқу орындарының экология бөлім студенттеріне қазақ тілін дамыта оқыту әдістемесі119 бет
Көлік инфрақұрылымы18 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың бейнелеу және құрастыру әрекеттерін дамыту90 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың музыкалық қабілеттерін дамыту ерекшеліктерін талдау20 бет
Мектепке психологиялық даярлық5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь