ІV Француз Республикасының конституциясы және саяси шиеленістері

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

І ТАРАУ. ІҮ Француз Республикасының конституциясы және саяси
шиеленістері.
1.1.ІҮ Республиканың конституциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Францияның сыртқы саясатындағы бұрылыс ... ... ... ... ... ... ... .
1.3. ІҮ Республика кезіндегі саяси шиеленістер ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ІІ ТАРАУ.Алжир және ІҮ Республиканың дағдарысқа ұшырауы.
2.1. Алжирдегі Ұлт Азаттық қозғалыс және ІҮ Республиканың
қиыншылықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2.Алжирдегі бүлік және ІҮ республиканың күйреуі ... ... ... ... ... ... ...

ІІІ ТАРАУ. Ү Республикаға көшу және Ү Республиканың конституциясы
3.1.Ұлттық ұлылық идеясы: қайнауы мен мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.2. Ү Республиканың конституциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Кіріспе
Францияның жағдайын бірде бір Батыс елдерінің соғыстан кейінгі жағдайымен салыстыруға келмейді. 1940 -1958 ж.ж. арасындағы үш мәрте өзінің мемлекеттік құрылысын ауыстырды, ІІІ Республикадан Виши жүйесіне,содан кейін ІҮ Республикаға ауысты, ал кейіннен Ү Республика болды. Бұл кезде Францияның сыртқы саясаты да өте ауыр болды. Олар Францияның метрополия статусынан айырылуы болды. Отарлар үшін күресте Франция өзінің халықаралық беделінен айырыла жаздады. Оған Француз үкіметінің Солтүстік Африкадағы Ұлт- азаттық күрестерді күшпен қантөгіс арқылы басуы болды.Осы отарлар үшін күресте Франция саяси тұрақсыздықта болды. Ол билік басындағы бірін-біоі алмастырған 25 үкімет мүшесінің өздерінің сыртқы саясатты сауатсыз жүргізуінен көруге болады. Осы сауатсыз саясат ІҮ Республиканың күйреуіне әкеп соқты.
Осы кезде елде, яғни Франция тарихына айтарлықтай үлес қосқан, оның беделін сақтап қалған, француз елінің көрнекті саясаткер- қолбасшы генерал Шарль де Голльді айтып кетуге болады. Де Голльдің қайраткерлігін үш аспектіде қарастыруға болады. Бірінші, алғашында әскери адам ретінде кейіннен мемлекет қайраткері ретінде. ІІ Дүниежүзілік соғысқа дейін кәсіби офицер,1940 жылдан бастап ол маршал Петен үкіметіне бағынудан бас тартып Лонданға кетіп, саясатпен айналасты. Франция азат етілгеннен кейін Уақытша үкімет басшысы болды. Бұл тұғырдан өз қызметін 1958-1969 ж.ж өз идеясын орнатқан кезде көруге болады.
Екінші аспект де Голль қызметі голлистік қозғалыспен байланысты. Ол осы ұйымның негізін салушы және 30 жыл басшы болды. Соғыс кезінде Голлистер Францияны азат етуді мақсат етті, ал 1947 жылдан бастап оппазицияға көшті.
Үшінші және ең маңызды аспект де Голльдің голлизм идеясын құру, ішкі саяси және сыртқы саяси әлеуметтік-экономикалық қайта құрулардың өзара байланысын айтуға болады.
Жұмысты жазу барысында біз Францияның жаңа заман тарихынан деректермен дәйектерді пайдаландық. Деректер қатарына ең бірінші Ш де Голльдің мемуарларын қосуға болады. 50-ші жылдарда дәйекті түрде жеткізген «Әскери мемуары» болды. Онда осы кездегі Францияның жалпы әлемдегі қайта құру үрдісін байқауға болады [1].
1969 жылы де Голль «Үмір мемуары» жұмысын бастап 1970 жылы «Жаңару» 1 томын шығарды. Ал екінші томы «Күш алу» аяқталмай қалды.
Мемуарлы дерекетерге ФКП мүшелерінің естеліктерін айтуға болады – Франсуа Бийу және Жак Дьюнно.
Коммунистер де Голль тәртібіне аппозиционер және сонымен бірге ІҮ Республика үкіметіне де өзіндік оппозиционерлік ұйым бола білді.
Зерттеу жұмыстары ІҮ Республиканың ыдыраған күнінен бастап, яғни 1960 жылдардан жарық көре бастады. Олар Молчанов Н.Н., Манфред А., Смирнов В.П., Ратиани Г. Н., Наумов Н.Н. еңбектерін атауға болады [2]. Ратяни Г.Н. еңбегінде Франция тарихындағы елеулі орын алған қос республика жөнінде кең жазылған.
Гуксаян –Гандзакелл П.Г. еңбегіне Францияның отаршылдық саясаты көрсетілген.
Ал 80-ші жылдардағы зерттеулерді қызығушылығын президенттік билік жүйесі тудырған. Ү республика кезіндегі атқарушы билік бұтағының маңызын бағаламақ болған еңбектерінің бірі
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Ш де Голль. Военные мемуары / 2-томах. М., 1957-1960.
2. Ратианин Г. М. Франция: Судьбы двух республик. М., 1980г.
3. Смирнов В.П. Новейшая история Франции. М., 1979г.,
4. История Франции / в 3-томах. Под./ред. А.З.Манфред. М., 1973г.,
5. Молчанов Н.Н. ІV Республика. М., 1963г.,
6. Наумов Н.Н. Борьба голлистов за власть в годы ІҮ Республики. М., 1990г.
7. Гукасян-Гандзакелл Л.Г. Французский империализм в Африке. М., 1971г.
8. Савицкий П.И. Правительственный аппарат Ү Республики во Франции. Свердловск, 1979г.,
9. Миронов Ю.Б. Президентская власть во Франции при Шарле де Голлье //Политические партии и государственный механизм капиталистических стран. Свердловск. 1982г.
10. Смирнов В.П. Новейшая история Франции. 1918-1975: учебное пособие для студентов вузов. – М.:Высшая школа, 1979. – 276-278 б.
11. Молчанов Н.Н. Четвертая республика. – М.:Соцэкгиз, 1963.- 424-438 бб.
12. Ратиани Г.М. Франция: судьба двух республик . – М.: Мысль, 1980. – 272-276 б.
13. Де Голль Мемуары надежд. // Новая и новейшая история. – 1993. - № 5. – 63 б.
14. Наумова Н.Н. Борьба голлистов за власть в годы IV республики. – М.: Международные отношения, 1990. – 56 б.
15. Серебренников В.П. Конституционное право Франции: проблемы эволюции государственно – правовых институтов V республики. – Минск, 1976.- 19-20 б.
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
................................................
І ТАРАУ. ІҮ Француз Республикасының конституциясы және саяси
шиеленістері.
1.1.ІҮ ... ... ... ... ІҮ ... ... ... ... және ІҮ Республиканың дағдарысқа ұшырауы.
2.1. Алжирдегі Ұлт Азаттық қозғалыс және ІҮ Республиканың
қиыншылықтары........................................................
.............................
2.2.Алжирдегі ... және ІҮ ... ... Ү ... көшу және Ү ... ... ұлылық идеясы: ... ... Ү ... ... ... бір ... ... соғыстан кейінгі
жағдайымен салыстыруға келмейді. 1940 -1958 ж.ж. ... үш ... ... құрылысын ауыстырды, ІІІ Республикадан Виши жүйесіне,содан
кейін ІҮ Республикаға ауысты, ал кейіннен Ү ... ... Бұл ... ... ... да өте ауыр ... Олар Францияның метрополия
статусынан айырылуы болды. Отарлар үшін күресте ... ... ... ... ... Оған ... үкіметінің Солтүстік Африкадағы
Ұлт- азаттық күрестерді күшпен қантөгіс арқылы басуы болды.Осы отарлар үшін
күресте Франция саяси ... ... Ол ... ... ... 25 ... ... өздерінің сыртқы саясатты сауатсыз
жүргізуінен көруге болады. Осы сауатсыз саясат ІҮ ... ... ... ... ... яғни ... ... айтарлықтай үлес қосқан, ... ... ... ... ... ... саясаткер- қолбасшы генерал
Шарль де Голльді айтып ... ... Де ... ... ... ... ... Бірінші, алғашында әскери адам ретінде
кейіннен мемлекет қайраткері ретінде. ІІ Дүниежүзілік соғысқа ... ... ... бастап ол маршал Петен үкіметіне бағынудан бас ... ... ... ... Франция азат етілгеннен кейін Уақытша
үкімет ... ... Бұл ... өз ... ... ж.ж өз ... кезде көруге болады.
Екінші аспект де Голль қызметі голлистік қозғалыспен байланысты. Ол осы
ұйымның ... ... және 30 жыл ... ... ... ... ... азат етуді мақсат етті, ал 1947 жылдан бастап оппазицияға көшті.
Үшінші және ең ... ... де ... ... ... ... ішкі
саяси және сыртқы саяси ... ... ... ... ... ... жазу ... біз Францияның жаңа заман тарихынан деректермен
дәйектерді пайдаландық. Деректер қатарына ең бірінші Ш де ... ... ... 50-ші ... дәйекті түрде жеткізген «Әскери
мемуары» болды. Онда осы кездегі Францияның жалпы әлемдегі ... ... ... ... жылы де Голль «Үмір мемуары» жұмысын бастап 1970 жылы «Жаңару» 1
томын ... Ал ... томы «Күш алу» ... қалды.
Мемуарлы дерекетерге ФКП мүшелерінің естеліктерін айтуға болады –
Франсуа Бийу және Жак ... де ... ... ... және ... ... ... үкіметіне де өзіндік оппозиционерлік ұйым бола білді.
Зерттеу жұмыстары ІҮ Республиканың ыдыраған күнінен бастап, яғни 1960
жылдардан жарық көре бастады. Олар ... Н.Н., ... А., ... ... Г. Н., ... Н.Н. еңбектерін атауға болады[2][2]. Ратяни Г.Н.
еңбегінде Франция ... ... орын ... қос ... ... кең
жазылған.
Гуксаян –Гандзакелл П.Г. еңбегіне ... ... ... 80-ші ... зерттеулерді қызығушылығын президенттік билік
жүйесі тудырған. Ү республика кезіндегі атқарушы билік ... ... ... ... бірі В.Г.Серебренниковтың еңбегі. Ол 1946
және 1958 жылдардағы конституцияларды салыстырған[3][3].
Осымен ... ... ... ... мен кемшіліктерін
зерттеген Савицкий П.Н. және ... Ю.Б. ... ... сұрыптама жасаған[4][4].
Бұл дипломдық жобаның мақсаты:
ІҮ Республиканың сыртқы және ішкі саясаттарындағы саяси дағдарыстармен
көп партиялық парламентаризмнің тартысын ашып ... ... ... ... және ... ... туу мақсатын
көрсету. ІҮ Республиканың дағдарысқа ұшырауы Алжирдегі отаршылдық күрес.
Ш де Голльдің Ұлттық ұлылық ... ... мен ... Ү ... және ... ... Ш де ... идеясының іске асуы.
Жұмыс құрылымы келесі бөлімнен тұрады: кіріспе, негізгі ... біз ... ... ... және деректер ... шолу ... ... 1946 ... ... ... мен ... және
саяси шиеленістерді қарастырамыз.
ІІ тарауда Алжирдегі және ІҮ Республиканың қиыншылықтарын ... ... ... ... тарауда конституция мен саясаттағы Ү Республиканың Ұлттық ұлылық
идеясын, Ш де Голльдің француз ұлтының ұлылығын көзқарасымен қарастырамыз.
Қорытындыда ... ... ... түйіндемелеріміз шығарылды.
І ТАРАУ. ІҮ Француз Республикасының конституциясы және ... ІҮ ... ... ... ... ... таптық және партиялық
күштердің ... ... ... ... ... жұмысшылардың үлкен жетістігі болды. Онда ... ... ... күйрету соңынан іске ... ... ... жылғы Қазан Конституциясы ... ... ... және ... ... беру ... құрылған Ассамблея алдында үкіметтің
жауапкершілігін екі етпей бекітеді. Ол ... ... ... ... мемлекет пен мектептің зиялылығын жариялайды.
Ол азаматтардың жаңа әлеуметті–экономикалық ... ... ... ... мен еркектердің бірдей құқылығы, кәсіподақ құруға
және ереуіл жасауға құқық, еңбек жағдайларын ... ... ... ... қатысуға құқық, бала мен ананың, қарт жұмыскерлер мен
мүгедектердің материалды қамсыздандырылуына құқық, баланың ... ... ... ... бүкіл сатыларда білім беру жүйесі ұйымдастырылуына
құқы. Конституция ұлтшылданудың ... ... ... ... ... ... және ... мемлекеттер халықтарының
бірдей құқылығын жариялайды» - деп көрсетілген «Францияның ... ... ... ... ... маңызды айырмашылығы -
екінші палатаның (Республика Кеңесінің) өкілдік құқыларының күрт азаюы, ол
Үшінші республиканың ... ... ... ... соғыс
алдындағы Сенатты алмастырғантын.
Бүкіл заңдық жобалар, оның ішінде Республика ... ... да, ... ... ... - ... ... талқылануы
керек болды. Егер онымен қабылданған жобаға Республика ... ... онда ... жиын бұл ... оны ... ... қабылдамауға
құқымен екіншілікті оқудан өткізген және бұл шешім соңғы деп табылатын.
Люксембург пен Бурбондық сарайлар ... заң ... ... ... ұзақ жүріп алуына әкелетін ескі сенаттық уақыт созу тактикасын
жібермеу үшін 1946 ... ... 20 бабы заң ... ... ... ... Кеңесінің жобалары үшін – екі ай ... пен ... заң ... - ... ... қарастырылуы уақыты ішінде.
Егер екінші палата берілген мерзім шегінде ... онда ... ... ... оқылуы қалпында халыққа жариялауына құқылы болатын.
Екінші палата мүшелері ... ... ... ... үшін дауыс
беру жүретін сұраулар(интерпелляциялар) жасау құқығына ие ... жоқ, ... ... ... ... ... және ... сұрақтар қоюға ғана
құқылы болды. ... ... ... ... ... ... сияқты
Президентті мемлекетті сатып кетуі үшін, министрлерді ... ... ... ... қылмыстары үшін соттаған ең жоғарғы
сот(трибунал) ... ... ете ... ... және де ... (қайта қарастыру) жасатудың инициаторы ретінде жұмыс атқарамады.
Керісінше, Ұлттық жиынның өкілеттері сәйкесті кеңейтілді. Ол ... заң ... ... шет ел ... кейбір
келісімдерге ратификация немесе денонсирование жасауға, соғыс ауға, т.б.
құқықтарға иеленді. Жаңа протокол ... ... ... ... ... ... ... емес, Ұлттық жиынның төрағасы ... ... ... ... отырыстарында төраға болды және төтенше жағдайда
Президентті алмастырған. Депутатарды ... ... ... ... ... партиялар талап ететіндей Ерекше конституциялық сот арқылы емес
Ұлттық жиынның көпшілік дауыстарымен шешілетін.
Бұрын президент депутатар ... ... ... арқылы таратуға
құқылы болған.Төртінші республиканың конституциясы бұл құқықты ... ... оны ... ... алып ... ... ... қойды. Соңғысы бұл төтенше шараға ... ... ... ... ... ... мүмкіндікке ие болған, оның өзі егер
18 ай аралығында депутатардың көбісі қабылдаған сенбеушілік, келіспеушілік
вотумдарынан туындаған екі қатар ... ... ... ... ... таратқаннан кейін үкіметті жиынның төрағасы басқаруға міндетті.
1946 жылғы Конституция екінші дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... қаруына айналған «декрет-заңдар»
қалпында қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... Министрлер кеңесінің бастығы атқарушы
биліктің ... ... және ... ... ... ... ... есептелді. Оған басқа министрлерде жоқ ... ... ... ... ... ... Үкімет басшысы депутатармен
біріге заң қабылдау белсенділігін бөлісті.
Республика Президентінің заң актілері ... ... ... ... ... рәсімделетін. Министрлер кеңесінің төрағасы
еңі жоғарғы ... ... ... ... ... маңызды сұрақтарды бақылауға және т.б. ... ... ... ... жиын мен ... кеңесінің Версальдағы
біріккен отырысындағы дауыстардың абсолютті ... жеті ... ... ... ... міндеттерінен басқа ол қайтадан
парламент алдына ... ... ... ... ... ... қорғаныстың жоғарғы кеңесінің, магистратураның (сот
жүйесінің ... ... ... конституциялық комитетінің
отырыстарында төрағалық етуге, палаталарға ... ... ... кешіруге құқықтарға ие болды. Президент бұрынғыдай сотқа
тартылмайтын болды, тек ... ... ... ғана ... ... ... республика кезеңінен айырмашылығы - мемлекет басшысы
әкімшілік пен дипломатияның ресми басшысы деп есептелген жоқ, оның әрбір
шығарған ... ... ... ... ... және ... ... қол қойылуын керек етті.
Жаңа конституцияның қабылдануы сайлау жүйесінің терең реформасының
жасалуымен толықтырылды. Бұл жүйеге сәйкесті, парламентке тек бір ... ұсақ ... ... орнына одан көп ірі территориялық
бірлік - департамент ... ... деп ... ... Әр ... ... ... санына байланысты бірнеше парламенттік
мандат келетін болды. Ең халқы тығыз ... ... ... ... ... ... ... департаментте қанша мандат
бойынша сайлау өткізілсе, сол сандағы кандидаттардың ... ... ... және оның ... ... дауыстардың санына пропорционалды
парламенттен орындар алатын.
Төртінші республиканың бірінші параламентіне - ... ... ... жылы 10 ... ... Бұл сайлауда коммунистер 5,5 млн. ... 300 мың ... ... ұтып алды және ... ... айналды. Социалистер 3,4 млн. дауыс жинап үлкен жеңіліске
ұшырады: олар 800 ... өз ... ... ... ... ... күші ... беделін сақтап қалды – ол 5 млн/ ... ... ... ... ... ... ... сайлауларға
қарағанда 500 мыңдай дауыс жоғалтты. РЖР ... ЮДСР және т.б.) ... ... жоғалтып тек 2,4 млн дауыс жинады. Есесіне ПРЛ мен басқа да ... бұл жолы 2,8 млн. ... ... және 500 ... ... ... ... коммунистер мен шекті реакция араларында ... ... ... ... ... ... де ... мақұлдайтын МРП-ны қолдаған
сайлаушылардың көпшілікті ... ... ... ... ... ... жағынан де Голльдің жақын әріптесі Рене Капитанмен ... ... ... жаңа ... ... ... ол ... хартиясын» іске
асыруға бағытталғантын. Халық республикашыларының көсемдері мұндай
фактілерге назарын аудармай ... ... Оң ... ... ... қалған беделін күшейту үшін МРП-ның басқарушылары сайлау өтісімен
жаңа ғана қабылданған конституцияны қайта ... ... ... және ... үшпартиялық формуласына қарсылығын білдірді.
Әрине,Франция бірінші соғыстан кейінгі жылдарда да ... ... ... ... онда ... биікте қаржылық капитал
иелері тұрды, олардың өкілдері ... ... ... ... жасап кері тартумен болды. Мемлекеттік басқару аппаратында,
қарулы күштер басқармасында ... ... ... ... мен ... саны ... ... олардың орталарын тазарту іс
жүзінде тоқтатылды. ... мен ... ... ... ... ... толы сипатта болды. СФИО мен ... НСС ... ... ... орындалуына
кедергі жасау ... іске ... Ол ... ... ... және ... қызметттерінің жергілікті басқарудың ...... Бас ... ... ... сонымен
қоса сенімнен кеткен өз парыздарын сатып кеткен депутаттарды парламенттен
қайтып шақыртып алу практикасын ... де ... ... ... ... соғыстан кейнгі жылдардағы болған
мүмкіндіктер іске ... ... ... ... ... да аз емес әсерін
тигізді. Жекелеп айтқанда, ... ... ... ... және ... ... ... тартылуы және сонымен
байланысты мемлекет ішіндегі саяси ... ... ... ... ... көп партиялы парламенттік ... ... ... ішкі саясаты ол жылдары халықаралық жағдайдың тербелістері
мен ... ... ... ... Коммунистер басқарған
демократиялық күштердің халық алдында сенімділігі артқан сайын, ... ... ... ... ... ... қолдау үшін басқарушы
таптың көптеген бөлігі Францияның тәуелсіздігін, дербестігін және ... ... ... ... ... ... байланысты
сұрақта.
1947 жылдың 12 ... АҚШ ... ... өз «доктринасын»
таныстырып сөз сөйледі, онда іс жөнінде ... ... ... қоғамдық құрылысты сақтауға ... ... ... ... Бұл ... артынан «Маршалл жоспары» іске
қосылды, соның бәрі батысевропалық мемлекеттердің монополиялары үшін белгі
ретінде ... ... ... ... қарсы соғыстың машинасына
айналатын тәрізді» - деп сол ... ... ... ... ... сәуірінде сыртқы істер министрлерінің ... ... МРП ... Ж. Бидо ... ... АҚШ пен Англияның позицияларын қолдады, ... ... ... және ... Саар облысын өзіне иеленуге ауыз ашқанын
қолдауға сөз бергеніне айырбасқа. Мұндай күрт бұрылыс германиялық сұрақтағы
кеңестік–франциялық ынтымақтастықты ... және ... ... ... ... Одағына қарсы блоктың ... ... оның ... ... ... қалпына келтіруін
көздеген англиялық-американдық дипломатия алдында ... ... ... қоса ... ... жаңа ... ... үкіметі ішінде қатты келіспеушіліктердің пайда болуына әкелді
және оның таралуы қауіпіне жақындатты.
Мелекеттегі ... ... ... ... әсер ... ... ... болған отарларға байланысты мәселелер.
1945 жылдың мамырында отаршылық үкімет ... ... ... ... ... Бір ... жылдан кейін ұқсасты жәй
Мадагаскарда қайталанды, онда ... ... ... ... саны
80 мыңнан асты. Бірақ әсіресе алаңдатар жәй Қиыр Шығыста – Үндіқытайда
орнықты, онда 1945 ... 19 ... ... ... ... ... ... үкімет қарулы күштерге үлкен сенім артты. ... ... 19 ... көше ... ... Олар ... ... «кір соғыстың» ... ... ... ... соғысты не тоқтата алмады, не одан бас тарта алмады, не оны
жеңіп алмады. Ол бұл соғыстан рак ... ... тек азап ... ... ... оның қаржысын да жеді, сыртқы саясатын да ... ... да ... Ақыры төртінші республика соғыс азабынан жойылды», -
деп тарихшы Ж.Фовэ ... ... ... ... үшін сылтау ретінде коммунистер
өкілдерінің үкіметтің еңбекақыны көтеру туралы жұмысшылардың ... ... ... ... оған ... ... ... қарсы
дауыс беруі қолданылды. 1947 жылы 5 ... ... ... ... ... Ориоль мен министрлер кеңесінің төрағасы
Рамадье қолдары қойылған декрет ... онда ... күші ... ... ... ... «1947 ... ұлттық жиында олар қарсы дауыстар бергентінтін». ... ... ... үшін ... ... ФКП мойнына
ілінді.
Коммунистердің үкіметтен шығарылуы мемлекет тарихындағы жаңа кезең
басталуына әкелді. 1951 ... ... ... ... ... ең саны ... ие болды және коммунист-депутаттар парламенттік трибунаны үкіметтің
әрекетіне белсенді араласу үшін ... олар ... ... ... мен ... да шараларды ұсынған және басқа жобаларға ... ... 1947 ... ... ... ... ... адамдар
кетті, тек өз ісіне үлкен кәміл сенетін адамдар ғана қалды.
Коммунистер Францияның ... ... ең ірі ... ... еңбек конференциясында (ВКТ) басқарма орындарда орнықты. ВКТ
кәсіподақтарына өнеркәсіптің озат салаларындағы жұмысшылар – ... ... ... ... және газ ... ... Францияның коммунистік партиясының ерекше
сипаты – оның ауыл шаруалары арасындағы үлкен маңызды ... ... ... ... әртүрлі топтарында да мықты
белелге ие болды. Олардың өкілдері көптеген ... осы ... ... және оның ... ... қатысты. ФКП-ның Франциядағы
демократиялық күштердің ... ... ... әсерлігі мықты болғаны
сондай, тіпті франция интелигенциясы арасында коммунисттерге қарсылық
маңызды ... ... ... ... ... ... ... «Таймс»-қа интервью бергенде М.
Торез Францияға қазіргі кезеңде социализмге жаңа жолдар ашылуы ... ... ... ... болсын жәйда, – деді ол, - әр мемлекеттің жолы өзіндік
ерекшеліктеріне ие. біз ... ... және ... ... өз ... дәстүрлеріне ие бола тұра, үлкен демократияға, ... ... ... ... өз жолын өзі табады». Бұл маңызды
теориялық тұжырымды ұсынғанда М. ... ... ... ... ... ... күштердің ең басты сүйеніші - фашизмді күйрету,
дүниежүзілік аренада күштердің ... ... ... ... ... ... ... өзгеруі, Францияда коммунистік партия
басқаруымен біртұтас ... ... ... мемлекеттік
құрылыста және әлеуметтік өмірде қайта құрылу үрдістерінің өткізілуі –
осының бәрі ... ... ... жылжуына нақты жағдайлар
жасады.
Франциялық буржуазияға мұндай болашақ, қашық уақытта болжанса даүлкен
алаңдаушылық тудыртты. ... ... және ... артынан оң
жақтық социалистер компартияны халық көзінде ... үшін ... ... ұлт ішіндегі «бөтен бөлік» ... ... ... ... ... ... ... кітаптардың авторлары
Ж.Мальтер мен П.Бенуа бүкіл партиялар ФКП-мен күресу ... ... ... ... ... деп ... ... қарсы тұру ойымен МРП де құрылған. Бірақ егер ол ... ... ... өзін ... 1947 жылдың сәуірінде де Голль
белсенділігімен құрылған «Франция ... ... атты ... өзін ... ... оның ... ... партияларының кешпес жауымын деп жариялады. Төртінші республика
туралы жазылған кітаптардың ... бәрі бір ... РПФ ... қарсы күрес үшін құрылды деп келіседі.
Жоғарыда аталған декрет ... ... ... ... ... ... ... республикаға
бірінші сққысын тигізді. Жаңа режим өмірге енді ғана келе өз ... ... ... ... ... ... Фовэның айтуынша:
«коммунистердің үкіметтен шығуы оның халық арасындағы беделін ... ... бері ... және ұсақ ... ... жаңа ... режимді әдеттегі буржуазиялық демократия ... ... ... жұмсай әрекеттенді.
Келешекте төртінші республиканың демократиялық институттары мен
коммунистер ... ... ... ... ... ... асығатын билеуші топтардың ... ... ... ... ... Бірақ ФКП қарсылыққа қарамастан жақсы
ұйымдасқан, мықты, халық массаларымен тығыз ... ... ... ... ... ... өз ... сақтап қалды.[6]
40-шы жылдардың екінші жартысында монополистік капитал әлі мемлекетке
өзіне ыңғайлы саяси ... ... ... ... Бұл жағдайда олар
үшін ең дұрысы демократиялық ... ... ... ... ... керекті саясатты жүргізуге жол беретін ұсақ буржуазиялық
партиялардың билік етуі ... жыл ... ... ... ... ... етуінің соңғы жылы болды;
күзде жаңа сайлау өткізілуі көзделді. «Үшінші күш» ... ... ... ... жас ... ... ... Франция «атлантикалық
ынтымақтастық» орбитасына қосылып өзінің халықаралық жағдайын нашарлатты,
оның ... ... ... ... ... германиялық
милитаризмнің қаупі төне бастады. Мемлекет Вьетнамда ... ... ... бұл соғыс оның беделін ... бет ... ... ... орнына айналды, өйткені жұмысшылар табы және
еңбекші халық бағалар деңгейінің өсуімен, қаруланудың ... ... жоқ. ... ... сол ... ... 55 % ... деңгейден де нашар тұратындығына наразылық білдірген»[7]
1951 жылдың 17 ... ... ... ... ... ... ретінде өз орнын сақтап қалды, олар 5038 ... (26,8%) ... және ... ... 103 ... ие болды.
Екінші орынға де Голльдің партиясы – РПФ ие болды, ол 4134 мың ... ... және 118 орын ... ... бұл ... ... де Голльдің
үміттеріне сай келмеді, ол РПФ ¦лттық жиында бастапқы ... ие ... ... ... оң ... ... қозғалыс болды. Бірақ
франциялық ... ... де ... ... тура үміт артуды әлі
ерте деп санады. Оның әлеуметтік құрамы ... емес өте ... ... РПФ тез ... ... 1952 жылы оның ... депутаттардың әжептеуір үлкен бөлігі (34 адам) бөлініп шығып
кетті, олар ... және ... ... (АРС) атты ... ... РПФ ... ... 1953 жылдың сәуір-мамыр айларында
өткен муниципалдық сайлаулардан кейін де Голль оның ... ... бас ... ... ... ... РПФ-ның Ұлттық
жиындағы фракциясы «Әлеуметтік әрекеттің ... ... ... ... ол өзіне 77 депутатты кіргізді. 1954 жылдың маусымынан
бастап бұл топ жаңа атау ... - ... ... ... блоктың кабинеттерінің ... ... ... НАТО үшін дивизияларды құру сұрақтары алды. «Маршалл ... ... ... айырбасқа Құрама Штаттар енді Франциядан алған
әскери міндеттемелерін орындауын сұрады және долларларды тек ... ... және ... ... ғана ... келісті. 1951-
1954 жылдарда Франция экономикасы қарулану мақсаттарына бағынды; әскери
шығындар жалры ... ... бір ... құрады.
Франциялық өндіріс жеткілікті капитал салымдарын алмағандықтан,
ескірген құрал-жабдықтармен ғана ... ... ... ... ... ... қаруландыру бойынша міндеттемелерін орындай
алмады – оның ... ... ... ... ... отырды.
Бұл жағдай вашингтон әкімшілігінде наразылық тудырды. ... ... ... ... ... ... өйткені европада қарулану
керектігімен қатар Үндіқытайда да соғыс жүргізу крек болды. Бірақ қайыршы
мемлекет ... ... ... ... ... бола ... жиын 50-ші ... буржуазиялық саяси партиялар және СФИО
билік үшін бір бірімен төбелесетін орынға айналды, халық көзінде өз ... ... Бұл ... ... ... «летаргиясы» туралы айтқанда,
Ж.Фовэ келесі сұрақ қояды: ... ... ... ... ... ... ... болса, бұл Қарсыластық қозғалысының қалықтық элементтері
бастапқыдан Үшінші республиканың ескі белсенділері ... ... ... ... ... ... Төртінші республикамен жарияланған Франциялық одақ франция
отарларындағы ұлт-азаттық қозғалыстардың күшті әсерімен ... ... ... ... ... 1946 ... ... метрополия мен одаққа кіретін елдердің ара қатынастарын белгілеуі
тиісті «құқықтар мен міндеттердің теңдігі» ... ... ... ... мен әскери соттар Солтүстік
Африкадағы ұлт-азаттық күресті тоқтата алмады, ол 1954 ... ... ... ... ... империяда терең жарықшақ пайда болды.
Үндіқытайдағы соғыс жетінші жыл ... ... ... қарсыластығын жою мүмкін еместігі және келісім ... ... ... ... ... 1953 жылдың 29 қарашасында
«Экспрессен» атты швециялық журнал Вьетнам Демократиялық ... ... Хо Ши ... ... ... ... онда ... үкіметі
уақытша бітім жасауға келіссе және Вьетнам туралы ... ... ... ... ... ... онда ВДР үкіметі франциялық ... ... ... Хо Ши Мин ... ... ... негізгі
шарты Вьетнамның тәуелсіздігін мойындау болуы керек» деп баса айтқан.
Төрт ірі мемлекеттердің – КСРО, Англия, Франция мен ... ... ... 1954 ... ... өткен Берлиндегі кеңесу
отырысында Үндіқытайда бейбітшілікті орнату сұрақтары бойынша 1954 жылдың
сәуірінде Женева ... ... ... ... туралы келісімге
жеткентін.
Бірақ франциялық үкімет әскери шапқыншылықты әрі ... ... ... қарулы күштерінің соғысқа тура қатысуына қол жеткізу ... ... 1953 ... ... – 1954 ... ... Вьетнамдағы
Дьен-Бьен-Фу қамалын алуға әрекеттенді, мұнда әжептеуір әскери ... ... ... ... ... ... қарсы
күресінің белгісі ретінде бейнелеген бұл ... ... ... қан көлдей
төгілген жаншарға айналды, мұнда вьетнамдық артиллерия оқтары астында
жүздеп жүздеп ... ... ... ... 1954 жылы 7 ... Дьен-
Бьен-Фу гарнизоны құлады; вьетнам армиясы генерал де Кастрие бастаған
16200 адамды тұтқынға ... ... ... үшін ... ... ... оқиғадан кейін де үкімет басшысы Бидо әлі де АҚШ-тың мемлекеттік
хатшысы Даллестен Үндіқытайға американдықтардың ... ... ... ... ол ... ... женевалық конференция сәтсіздікке
ұшырайды деп алдын ала ... ... АҚШ анық ... ... ... әрі ... жалғаудың келеңсіздігін түсінгентін. ... оң ... ... блоктың саясатының күйзелісі болды. 1954
жылдың 12 маусымында Ланьель отставкаға кетті.
1954 ... 19 ... ... ... ... жаңа ... жинады. Ұлттық жиындағы Мендес-Франстың бірнеше
рет оң центристік блокты ... ... ... ... ... бар сөздері, Үндіқытайдағы соғысты тоқтату туралы, өнеркәсіпке
көбірек инвестициялар тартылуы ... ... ... оны парламенттегі
буржуазиялық оппозицияның озаты етті. Министрлік ... ... ... ... қайта бөліп беру тәжірибесінен бас тартып, ол
өз кабинетіне жаңа тұлғаларды енгізді, ... олар жеке ... ... ... ... ... қатысушысы, күші тасып
туратын Мендес-Франс өзінің алдындағы консерватизмнің ... ... ... ... ... қайшылық сипаттағы адам болды.
Үкімет басшысы саяси институттардың өзгеруін талап еткен жоқ, ол ... ... ... ... өзінің бағдарламалық сөзінде «ұлттық
жаңару» саясатын орныққан саяси режим төңірегінде аздаған ғана ... ... ... ... болатыны туралы айтқан.
Мендес-Франс өзі басқаратын үкіметтің басты ... ... ... деп ... ... орнауы туралы женевалық келісім-шарттарға 1954
жылдың 20-21 шілдеде қолдар қойылды. Бірақ олар Үндіқытайдың екі ... ... ... ... ... Демократиялық Республикасы
және оңтүстік – ол бөлікті АҚШ Оңтүстік-Шығыс Азияға агрессия жасау үшін өз
плацдармына айналдырғысы ... ... ... бұл ... ірі ... деп ... жылдың 30 желтоқсанында Ұлттық жиында Париждық келісімшарттар
рәсімделді, олар Батыс Германиямен ... ... ... Үндіқытайдағы соғысты тоқтатқаннан кейін ... ... ... ... ... оң жақ ... кейде «шектен тыс дербестігін» көрсететін министрлер кеңесінің
тынымсыз төрағасы өз ісін атқарды және орнынан кетуі ... деп ... ... ... ... тез ... МРП жетекшілері Мендес-Франсқа өз
жобалары ЕОС – Европалық қоғаныс одағының күйреуін кешіре алмады.
1954 жлы ... ... ... ол ... ... ұлт-азаттық
күресінің басы болды.
1955 жылы 2-3 ақпанда Ұлттық ... ... ... ... ... туралы дебаттар өтті. Мұнда франциялық ... ... ... деп атап ... ... рет ашық ... ... жариялады, олар үкіметтен отарларда репрессиялар ... ... ... ... бас ... ... ... Әсіресе
оларды Алжирдегі көтеріліс алаңдатты, өйткені одан ... аса ... ... деп қауіптенді. Омерман деген генерал, «тәуілсіз»
республикашыАлжирдың өкілетті депутаты өз сөзінде былай деп ... ... ... ... ... және оның ... әрекеттері… үшалжирлық
департаменттерді бұрын-соңды болмаған ... ... ... Егер ... ... отырған келісімге қолын қойса ... ... ... ... көзделгентін), онда ол Туниске толық
тәуелсіздік беруге дайын ... ... Онда ... Солтүстік Африка
үндіқытай сияқты анархия жолына салынады». Коснстантина атты алжирлық
департаменттің ... ... ... ... африкадағы ұлт-
озаттық қозғалысқа қатаң жаза қолдануын ... ... ... ... ... Мендес-Франстың үкіметі 1955 жылдың 6
ақпанында құлады. Алжир ақырындап франциялық саясаттық ең ... ... ... ... ... келген үкіметтер тура осы Алжирдегі
саясат туралы сұрақ ... ... ... ... ... ... ... француз отаршылары өзіміздікі деп 130жыл бойы ... ... Сол ... ... Төртінші республиканың ғимаратына ... ... ... ... билікке радикал Э.Фор басқарған үкімет
келді. Мендес-Франсті тағынан «либералды» бағытануы үшін ... оң ... жаңа ... ... ... Оған де Голльдің ізбасарлары
Г.Палевский, генерал Кениг, Р.Трибуле, «тәуелсіздер» А.Пине мен ... ... ... М. ... ... Б.Лафе, МРП өкілдері П.Пфлимен
және басқалар енді. Осылай өз ... ... ... оны алдын-ала
әрекетсіздікке жіберді, өйткені оған кірген саяси ... мен ... ... алдында тұрған мәселелердің шешілуіне қарсы
тұруға бағытталғантын.
Социалистер мен ... ... ... ... ... Фор төтенше өкілеттер көмегімен билік құруға тырысқан. Франция
жұмысшылар мен ауыл ... ... ... ... отырды, қалалық
ұсақ буржуазияның да наразылығы өсіп келе ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық шараларды өткізуден бас
тартты.
Сол кезде Солтүстік Африкадағы, әсіресе Алжирдегі жағдай Францияның
саяси өміріне ... ... ... ... 1954 ... туниске ішкі
автономия берілгенімен, ондағы тәуелсіздік үшін күрес тоқталмады. Үкіметтің
үлкен алаңдаушылығын Мароко мен ... ... ... ... ... ... ... ¦лттық азаттықтың Фронты(ФНО) тұрды. ... онда ... ... ... ... жіберіп отырды. Отаршылдық
буржуазияның өкілдерінің саяси ролі ... ... ... олар
Солтүстік Африка елдеріне қарсы репрессияларды одан сайын күшейтуді талап
етті. Олардың ... ... де ... ... ... 1955 ... 26
қаңтарында Алжирдың генерал-губернатор лауазымына деголльдық партияның
көрнекті қайраткері Жак Сустель ... Сол жылы 21 ... ... де ... жақтаушысы – Гранвалль резидент болып тұрды. Дәл сол
уақытта ... ... ... ... ... бойынша координациялық
Комитет құрылды, оның құрамына аталған Палевский, генерал Кениг және маршал
Жюен кірді.[8]
Алжирдегі ... ... ... және ... өмір ... ... ... аралас коммуналарға бөлінген болатын, оларды
француз генерал-губернаторы ... ... ... Сахараның
оңтүстік территориялары әскери билеушілердің толық ... ... ... ... Ассамблея қағаз жүзінде тұрғындардың мүддесін
қорғауға бағытталғантын, ал іс жүзінде отаршылар ... және ... ... ... ... де және ... ... да
сайлаулар екі курия арқылы өткізілетін: еуропейлік және мұсылмандық
куриялар. ... ... ... ... ... жалған деректермен
алматсырылатын. Алжирдың 9 млн. ... ... тек 1 млн. ... ... ... Франциядан шыққандар ... ... ... ... ... бар ірі отаршылық буржуазия, ұсақ жер иелері,
шінеуніктер, ... ... ... келген жер аударушылар ең
жақсы жерлерді иемденетін, Алжирде ... ... ұсақ ... ... ... одан ... ... еңбек ақысын
алатын. Француздарға мектептен ... ... бұл ... ... деп ... құйғантын.
1.2.Францияның сыртқы саясатындағы бұрылыс.
«Үшінші күш» өкілдерінен тұратын үкіметтер ... ... ... ... күрт ... ... Оның ... саяси
бағытталуы қатты өзгерді: КСРО мен АҚШ арасында «байлаушы ... ... ... ... ... ... тек англиялық-американдық блокқа
біржақтық бағытталуына көшті және ... ... жол ... Бұл ... ең ... ... Робер Шуман, ол «үшінші күш» өкіметтерінде ауыспай-ақ ... ... ... ... ... ... ... Франция Батыс Одағы деп аталатын ұйымға
кірді. Оның мүшелері – ... ... ... Голландия, Люксембург –
экономикалық, әлеуметтік және мәдени ... ... ... ... қоса егер ... ... ішінен бірі әскери
шапқыншылыққа түссе, онда бір ... ... ... ... сөз байласты.[9]
1948 жылдың жазында Франция 16 мелекеттер құрамында (оның ішінде
батыс одағы ... ... ... жоспарының» шарттарын қабылдады. Ол
американдық несиелер, тауарлармен азық-түлікке қол жеткізді, бірақ ... ... ... ... АҚШ ... ... есеп беруге, Құрама
штаттарын тапшылықтағы материалдармен қамтамасыз етуге, ... ... ... салымдарының жасалуына қолайлы
жағдайлар жасауға, жекелеп айтқанда, ... ... ... ... ... ... азаматтарға берілген
құқықтарды беруге міндетті болды.
«Маршалл жоспары» бойынша ... ... ... түскен түсімді
Франция үкіметі тек АҚШ- тың рұқсатымен ғана ұстауы керектін. Францияның
социалистік мемлекеттерге ... ... ... ... жоспарының»
әкімшілігімен бекітілетін.
1949 жылдың сәуірінде Франция басқа 11 капиталистік мемлекеттермен
бірге АҚШ ... ... ... пактіге (НАТО-ға) қосылды.
Бүкіл Баты одағының мүшелері қатысқан НАТО ... ... ... ... ... ... қалпында болды. Солтүстік атлантикалық пактінің
парламентте ратификациядан өтуіне жағдай ... ... ... тобы ... ... сенім білдіртті: бұл пакт «бейбітшілік
консолидацияға» мақсатталған, және ... да ... елге ... ... ... жағынан жаңа агрессиядан қауіптену ... ... ... НАТО-ны Германияның үстінен бақылауға мүмкіндік
беретін құрал ... ... ... ... ... ... және оған ... қайта қарулануға мүмкіндік берілмейді деп
сендірді. 1950 жылдың жазында ол: « Германияның армиясы жоқ және оны ... жоқ, ол ... және қару онда ... - деді.
Францияның Солтүстік атлантикалық пактіге қосылуынан кейін «атлантизм»
(яғни, НАТО-ны қолдау) және ... ... ... ... ... ... ... Бастапқы бағыттарына айналды.
Бірақ алдындағы талаптарына қарамастан, Франция репарациядан ... және ... ... ... ... ... келісті. 1949
жылдың күзінде ... ... ... (ГФР) ... ... ... топтар ГФР қатысуымен Батыс Европаның
«интеграциясын» жүргізу жоспарларының ... ... 1950 ... ... Шуман батысевропалық мемлекеттерде ... мен ... мен ... ... ... ... Англия Шуман жоспарына
келіспеді, ал ГФР, Италия, Бельгия, Голландия мен Люксембург оны ... ... ... аталған алты мемлекеттердің өкілдері Көмір мен
мырыш бойынша европалық бірігу ... ... ... ... қол
қойды. Келісім осы мемлекет ... ... ... ... және ... мен құрыштың жалпы ... ... күш» ... ... ... ... мен ... қосындысы болып көрінді. Вьетнам еліне қарсы «кір соғысты»
жалғастыра, франциялық ... ... ... ... ... қуыршақ үкіметін құрды. 1949 жылы ... ... ... шеңберінде Вьетнамға жалған «тәуелсіздік» беру
туралы келісім-шарт жасасты. Соңынан тура ... Лаос пен ... ... жарияланды. Франциялық одақтастыққа ... ... бұл ... ... ... ... сол
бетінде қалды. Тунистегі ұлт-азаттық қозғалысының ... ... ... ... ... қарай жетелеуге» ниеті бар
екендігі туралы айта бастады. Тунисте жергілікті үкімет құрылды, ... ... ... ... ... ... ... резидентінің қолында
қалды.[10]
1.3. ІҮ Республика кезіндегі саяси шиеленістер.
«Үшінші күш» жетекшілері 1951 ... ... ... Ұлттық жиынға
сайлауларда жеңіске жеті үшін өзінің билік етуін пайдаланғылары ... ... олар ... ... қолайлы сайлау бойынша заңды
өткізді, ол пропорционалды ... ... ... ... деп аталатын партиялардың «туыстасуы» («аппарантталуы») ... ... Егер ... ... ... ... партияға депутаттық ... ... ... ... ... мажоритарлық жүйе белгілі бір сайлау округінің
бүкіл депутаттық орындарын онда ... ... ... ... ... ... ... партиялар блогының) өкілдеріне
берген. Партиялардың «туыстасуы» үшін жалпы бағдарлама да, ... де, ... ... келісім де керегі жоқ болды. Әртүрлі сайлау
округтерінде белгілі бір партия әртүрлі ... ... ... ... ... маусымында Ұлттық жиынға сайлаулар өтті. ... ... ... және ... ... ... қарамастан, коммунистік партия 5 млн.(26,5%) астам ... ... ... ... ... Екінші орынды РПФ партиясы жеңді. 1947 жылғы
сайлауға қарағанда сайлаушылардың біраз бөлігін жоғалтқан ол сонда да 4,1
млн. ... ... ... күш» ... ... ... ... әжептеуір жеңіліске ұшырады. Социалистер 700 ... ... яғни ... ... 40 %-н, ... ... МРП партиясы аса көзге көрінелік жоғалтулар жасады: оның
бұрынғы сайлаушыларының 50% РПФ мен ... үшін ... ... қойды.
Мажоритарлық жүйеге байланысты, Коммунистік партия парламентте тек 103
орынға ие болды, ал РПФ оған ... 900 мың ... аз ... да, ... Ұлттық Жиынға отырғызды, ең ірі парламенттік фракцияны құрып.
Социалистер тіпті екі еседей аз дауыс жинаса да , ... ... 104 ... алды.
1946 жылғы сайлауға қарағанда Ұлттық жиындағы саяси күштердің ара
қатынасы ... ... Егер 1946 жылы үш ... ... ... төрттен үш бөлігіне иемденсе, 1951 жылғыда алты саяси
топтастықтар: ... ... МРП, ... «тәуелсіздер»
және РПФ Ұлттық жиында ірі фракцияларға ие ... ... ... ¦лттық
жиын «алтыбұрышты жиын» деп аталатын болды. Олардың ішінен бірде ... ... ... ... ... ... жасалуы
мүмкін еместін. Коалициялық үкіметтің құрылуы да өте зор ... ... ... де, ... партиялар да компартиямен бірігу
мүмкіндігіне қарсы тұрды. Төртінші республиканың бүкіл ... жүрт ... сын ... РПФ ... ... ... партиямен
блокқа бірігуге келіспеді.
«Үшінші күштің» коалициясы абсолютті ... ие ... жоқ ... ... төне ... ... ... радикалдар
экономикаға мемлекеттің араласуына қарсы тұрды, ал ... мен ... ... ... бастамаларын қолдады. өз
жағынан МРП социалистер мен радикалдардан ұзақ жылғы дәстүр ... ... ... маңыздылығы бар зиялы білім беру жүйесі ... ... МРП ... жеке діни ... ... талап етті,
ал социалистер мен радикалдар білім берудің ... ... ... ... ... ... да ... мүмкін үкіметтің
тұрақсыздығын негіздеді және ақыр соңынан ... күш» ... ... ... ... ... МРП ... Баранженың бастамасымен
қабылданған діни мектептерге субсидиялар бөлу туралы заң ... ... ... ... үкіметтен шықты. Осы уақыттан
бастап «үшінші күштің» беделі жоқ үкіметтерінде қатысқаны үшін ... ... ... кете ... ... Социалистік партия
оппозицияға кетті. Францияның саяси өмірінің осі оң жаққа қарай ... тез өсе ... ... топтастығы саясатта жүргізуші
роль атқара бастады.[11]
1956 жылдың 2 ... ... және сол ... ... ... он ... жылына келген Төртінші республиканың соңғы ... ... ... өмірлік жылдары бойында қоймай тербелістерге
ұшыраған бұл ... ... ұлы ... шуақтары астында
туындаған. Ол өмірге келіп үлгергеннен көп ұзамай Батыс бастаған ... ... ... ... ... ... науырызында Черчилльдің фултондық ... ... ... да жаңа ... ... ... ... Жарғылық жиында және үкіметте кейбір ішкі қайшылықтар болса да
әлі де үшпартиялық коммунистер, ... және ... ... (МРП) ... ... көрінді.
1946 жылдың қазанында екі Жарғылық жиынның азапты келіспеушіліктері
нәтижесінже қабылданған конституция жарияланғанда, оны ... ... ... және ... саясаткерлері өздерінің
коммунистерге қарсы үңгірлеріне тарап ... олар ... ... ... ... антын ұмытты, ... ес ... ... ... ... ... кір келтірмеген
оң жақтағылардың ішінен ... ... ... бастады.
1 желтоқсанда Ұлттық жиынды таратқаннан кейін басталған 1955 ... ... ... ... ... ерекше жағдайда өтті. Эдгар Фор
үкіметі Жиынды мерзімінен ерте босатып жіберді (кезекті ... ... ... ... ... 1946 ... конституция үкіметке осындай
шара жасауға құқық бергенімен, Төртінші республиканың ... ... бір ... ... парламентті мерзімінен ерте таратпағантын. Тіпті бұрын үшінші
республиканың 70 жылғы өмір сүруі барысында ... ... ... тек бір рет 1888 жылы ғана ... - ... ... ... және мемлекеттік көтерілістің жасырын әрекеті сипатты
болды, ... ол ... ... өйткені сайлауда қайтадан
республикашылар жеңіске жетті.
1955 жылдағы ұлттық жиынды мезгілінен ерте жіберу Фор үкіметіне ... ... ісі ... Олар ... ... ... наразылық өсіп
келе жатқанын ескере сайлауды тезірек өткізуге асықты. Халықтың реакциалық
саясатқа көңіл толмаушылығын олар ... ... ... ... ... ... Жиынды тарату ... ... ... да, оның өткізу процедурасы айрықша болды:
парламентте ... ... ... ... ... ... ... жасады. Оң жақтағылар былай есептеді – күші бар ... ... сол жақ ... ... ... ... жеңіске жетеміз деді. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... республиканың саясатын
өзгертуге соңғы мүмкіндік деп түсінді, сондықтан ... заңы ... ... ... заңы – буржуазияның парламентте орындарын сақтап қалудың ең қу
және иілмелі саяси ... ... ... Франция сияқты мемлекетте.
Конституцияны ұзақ уақыт пайдалану ... ... ... ... ... күрестің нақты жағдайларына байланысты сайлау заңын өзгертеді.
Үшінші республика бойы сайлау заңы төрт рет ауысты. ... ... 1946 жылы ... ... ... бір рет қана ... ... жиынды сайлаған 1946 жылғы заң сол ... ... ... заңы ретінде танылды. Ол бойынша әрбір сайлау
округінде (олар басым көбінде ... ... ... тек өте
ірілері ғана бірнеше округтерге бөлінді) бірнеше депутаттар ... саны ... ... ... ... ... ... емес болатын). Осы округте сайлауға қатысатын ... ... ... ... ... ... талапкерлердің саны округке келетін
депутаттық орындар ... ... ... ... ... ... бөлінетін, тіпті бір партия бұл ... ... ... дауы ... да. ... жүйе ... әр ... сайлауда
жалпы республика бойынша жинаған дауыстарының ... ... ... алған
орындарының үлесіне тең болды.
1951 жылғы сайлау қарсаңында, компартияның қарсыластары сайлау заңын
өзгертті.
1956 жылдың ... ... ішкі ... ... ... ... Халық фронты жеңісіне әкелген 1936 жылғы ... ... еске ... ... ... ... ... позициялардың
бірлігін нұсқай отырып (еңбекақыны көтеру, әлеуметтік қамсыздандыру, ауыл
шаруаларының ... ... және ... ... ... (Солтүстік Африкада келісім сөздер жүргізу, қарусыздану,
бейбітшілік қатынастарда болу) ... ... ... ... ... ФКП СФИО-ға сайлау блогына бірігуді ұсынды (күштегі сайлау
заңына сәйкесті кандидаттар тізімінің ... ... ... ІҮ ... ... ... және ... ІҮ Республиканың конституциясы.
Төртінші республиканың Конституциясы көптеген таптық және партиялық
күштердің мүдделерінің ... ... ... ... жұмысшылардың үлкен жетістігі болды. Онда халықаралық және
франциялық фашизмді ... ... іске ... ... ... ... ... Конституциясы ұлттық суверенитет бастамасына
сүйенеді және жалпы дауыс беру ... ... ... алдында үкіметтің
жауапкершілігін екі етпей бекітеді. Ол ... ... ... ... ... пен мектептің зиялылығын жариялайды.
Ол азаматтардың жаңа әлеуметті–экономикалық ... ... ... ... мен ... ... құқылығы, кәсіподақ құруға
және ереуіл жасауға құқық, еңбек жағдайларын ... ... ... ... ... құқық, бала мен ананың, қарт жұмыскерлер мен
мүгедектердің материалды ... ... ... ... ... жалпы зиялы бүкіл сатыларда білім беру жүйесі ұйымдастырылуына
құқы. Конституция ұлтшылданудың заңдылығын ... ... ... ... ... және ... мемлекеттер халықтарының
бірдей құқылығын ... - деп ... ... ... тарихында.
Жаңа Конституцияның бұрынғыдан прогрессивті маңызды айырмашылығы -
екінші палатаның (Республика Кеңесінің) өкілдік құқыларының күрт азаюы, ... ... ... ... ... ... соғыс
алдындағы Сенатты алмастырғантын.
Бүкіл заңдық жобалар, оның ... ... ... ... да, ... бірінші палата - Ұлттық жиында ... ... Егер ... ... ... ... Кеңесі түзетулер
енгізсе, онда Ұлттық жиын бұл жобаны оны қабылдауға ... ... ... ... ... және бұл ... соңғы деп табылатын.
Люксембург пен Бурбондық сарайлар арасында заң ... ... ... ұзақ жүріп алуына ... ескі ... ... созу ... үшін 1946 ... ... 20 бабы заң жобаларын қарастыру
мерзімдерін шектеді: Республика ... ... үшін – екі ай ... пен ... заң ... - ... жиында қарастырылуы уақыты ішінде.
Егер екінші палата берілген мерзім шегінде бітірмесе, онда ... ... ... ... ... халыққа жариялауына құқылы болатын.
Екінші палата мүшелері үкіметке соңына резолюция қабылдау үшін дауыс
беру жүретін сұраулар(интерпелляциялар) ... ... ие ... жоқ, ... үкіметке тиімділігі төмен ауызша және жазбаша сұрақтар қоюға ғана
құқылы ... ... ... Республика Кеңесі бұрынғы Сенат ... ... ... ... ... министрлерді өздерінің
міндеттерін ... ... ... қылмыстары үшін соттаған ең жоғарғы
сот(трибунал) ретінде ... ете ... ... және де ... (қайта қарастыру) жасатудың инициаторы ретінде жұмыс атқарамады.
Керісінше, Ұлттық жиынның өкілеттері сәйкесті кеңейтілді. Ол қаржылық
сұрақтарда заң ... ... шет ел ... кейбір
келісімдерге ратификация немесе денонсирование жасауға, соғыс ауға, т.б.
құқықтарға иеленді. Жаңа протокол бойынша мемлекеттегі ... ... ... ... бастығы емес, Ұлттық жиынның төрағасы ... ... ... біріккен отырыстарында төраға болды және төтенше жағдайда
Президентті ... ... ... ... туралы сұрақты
оң жақтық партиялар талап ететіндей Ерекше конституциялық сот арқылы емес
Ұлттық жиынның көпшілік дауыстарымен ... ... ... ... ... санкциясы арқылы таратуға
құқылы болған.Төртінші республиканың конституциясы бұл ... ... ... оны ... ... алып ... ... басшысына
беріп қойды. Соңғысы бұл төтенше ... ... ... ... ... ... қабылдауға мүмкіндікке ие болған, оның өзі егер
18 ай аралығында депутатардың көбісі қабылдаған ... ... ... екі ... ... дағдарыс болғанда ғана. Ұлттық
жиынды таратқаннан кейін үкіметті жиынның төрағасы басқаруға міндетті.
1946 жылғы Конституция екінші ... ... ... ... ... ... ... қаруына айналған «декрет-заңдар»
қалпында қолданылатын парламенттің ... ... ... ... ... салды. Министрлер кеңесінің бастығы ... ... ... және ... ... жоғарғы кепіл
берушісі болып есептелді. Оған басқа министрлерде жоқ сенім білдірмеу
сұрағын көтеруге ... ... ... ... басшысы депутатармен
біріге заң қабылдау белсенділігін бөлісті.
Республика Президентінің заң актілері ... ... ... ... ... ... Министрлер кеңесінің төрағасы
еңі жоғарғы шінеуніктерді тағайындауға, ұлттық қорғаныспен байланысты
көптеген маңызды ... ... және т.б. ... ... басшысы Ұлттық жиын мен Республика кеңесінің ... ... ... ... ... жеті ... ... бойынша бекіген міндеттерінен басқа ол қайтадан
парламент алдына ... ... ... ... ... ... ... жоғарғы кеңесінің, магистратураның (сот
жүйесінің жоғарғы органының) ... ... ... ... ... ... ... жіберуге және
қылмыскерлерді кешіруге құқықтарға ие болды. ... ... ... болды, тек мемлекеттік сатқындық ... ғана ... ... Үшінші республика кезеңінен айырмашылығы - мемлекет басшысы
әкімшілік пен дипломатияның ресми ... деп ... жоқ, оның ... ... ... ... ... министрдің және министрлер
кеңесінің төрағасының қол қойылуын керек етті.
Жаңа ... ... ... ... ... реформасының
жасалуымен толықтырылды. Бұл жүйеге сәйкесті, парламентке тек бір депутат
жіберетін ұсақ ... ... ... одан көп ірі территориялық
бірлік - ... ... ... деп саналатын болды. Әр жеке
департаментке ... ... ... ... ... парламенттік
мандат келетін болды. Ең халқы тығыз ... ... ... ... ... ... ... департаментте қанша мандат
бойынша сайлау өткізілсе, сол ... ... ... ... ... және оның тізімі жинаған дауыстардың санына пропорционалды
парламенттен орындар ... ... ... ... - ... жиынға сайлау
1946 жылы 10 қарашада өтті. Бұл ... ... 5,5 млн. ... 300 мың ... ... ұтып алды және ... ... айналды. Социалистер 3,4 млн. дауыс жинап ... ... олар 800 ... өз ... дауыстарын жоғалтты. МРП
реакцияның негізгі күші ретінде ... ... ... – ол 5 млн/ ... бірақ Жарғылық жиынға маусымдағы екінші ... ... 500 ... дауыс жоғалтты. РЖР (радикалдар, ЮДСР және т.б.) 150
мың дауыс жоғалтып тек 2,4 млн дауыс жинады. Есесіне ПРЛ мен ... да ... бұл жолы 2,8 млн. ... ... және 500 ... ... ... Сонымен, коммунистер мен ... ... ... күштердің
теріскейлік бөлінуі нақты көріне бастады.
Референдум барысында де Голльді ... ... ... ... ... ... ... дауыс берді. МРП-ның
оң жағынан де ... ... ... Рене Капитанмен ұйымдастырылған
Голлистер одағы деген жаңа бәсекелес пайда болды, ол «Байе ... ... ... ... республикашыларының көсемдері мұндай
фактілерге назарын ... ... ... Оң жақтық айналасында өзінің
түсіп қалған беделін күшейту үшін МРП-ның ... ... ... ғана ... конституцияны қайта қарастыруға дайындығы туралы
айтты және үкіметтің ... ... ... білдірді.
Әрине,Франция бірінші соғыстан кейінгі ... да ... ... ... қалды, онда басқарушы биікте қаржылық капитал
иелері ... ... ... халық шаруашылығының қайта орнығуына
кедергілер жасап кері тартумен болды. Мемлекеттік ... ... ... басқармасында бұрынғыдай реакциялық бағыттағы кадрлық
шінеуніктер мен офицерлер саны ... ... ... ... ... іс
жүзінде тоқтатылды. Конституция мен сайлау заңдарының жиыны ... ... толы ... ... СФИО мен ... НСС бағдарламасының маңызды ... ... ... ... іске ... Ол ... бойынша префектуралардың
жойылуы және олардың қызметттерінің ... ... ...... Бас ... ... көзделгентін, сонымен
қоса сенімнен кеткен өз парыздарын сатып кеткен депутаттарды парламенттен
қайтып шақыртып алу ... ... де ... ... кезеңінде бірінші ... ... ... ... іске ... ... ... халықаралық жағдай да аз емес әсерін
тигізді. Жекелеп айтқанда, ... ... ... ... және ... ... блоктарына тартылуы және сонымен
байланысты ... ... ... ... қайта ауытқып орнықталуы,
ол ақырында көп партиялы парламенттік ... ... ... ішкі ... ол ... ... ... тербелістері
мен бұрылыстарына ... ... ... ... ... ... халық алдында сенімділігі артқан сайын, Франциялық
буржуазия топтары сырттан қолдау іздеді. ... ... үшін ... ... бөлігі Францияның тәуелсіздігін, дербестігін және ұлттық
мүдделерін құрбандыққа шалмақшы болды, әсіресе ... ... ... 12 ... АҚШ ... ... өз ... сөз сөйледі, онда іс жөнінде капитализмге ... ... ... құрылысты сақтауға Құрама штаттары кепілдік
беретіні ... Бұл ... ... ... ... іске
қосылды, соның бәрі батысевропалық мемлекеттердің монополиялары үшін белгі
ретінде болды. ... ... ... ... соғыстың машинасына
айналатын тәрізді» - деп сол кезде «Монд» басылымы айтқан.
1947 жылдың ... ... ... ... ... сессиясында МРП озаты Ж. Бидо ... ... АҚШ пен ... ... қолдады, олардың рурлық
көмірді жеткізуге және Францияның Саар облысын өзіне иеленуге ауыз ашқанын
қолдауға сөз ... ... ... күрт бұрылыс германиялық сұрақтағы
кеңестік–франциялық ынтымақтастықты бұзды және Германияның оккупациядағы
батыс аймақтарын Кеңес ... ... ... ... ... оның әскери-өнеркәсіптік мүмкіндіктерін қайта қалпына келтіруін
көздеген англиялық-американдық дипломатия ... ... ... ... қоса сыртқы саясаттағы жаңа бағыт ... ... ... ... ... ... болуына әкелді
және оның таралуы қауіпіне жақындатты.
Мелекеттегі саяси дағдарыстың пісіп жетілуіне әсер ... ... ... ... ... ... мәселелер.
1945 жылдың мамырында отаршылық үкімет өкілдері ... ... ... ... Бір жарым жылдан кейін ұқсасты жәй
Мадагаскарда қайталанды, онда бейбітшіл халық ... ... ... ... ... Бірақ әсіресе алаңдатар жәй Қиыр Шығыста – ... онда 1945 ... 19 ... ... ... Демократиялық
республикасының құрылуы жарияланды.
Отаршылық үкімет қарулы күштерге үлкен сенім артты. Ханойда ... 19 ... көше ... ... Олар Үндіқытайдағы
жеті жылғы «кір соғыстың» ... ... ... ... ... не ... алмады, не одан бас тарта алмады, не оны
жеңіп алмады. Ол бұл ... рак ... ... тек азап ... ... ... оның қаржысын да жеді, сыртқы саясатын да ... ... да ... ... ... ... соғыс азабынан жойылды», -
деп тарихшы ... ... ... ... шығару үшін сылтау ретінде коммунистер
өкілдерінің үкіметтің еңбекақыны көтеру ... ... ... ... ... ... оған ... сенім білдіруге қарсы
дауыс беруі қолданылды. 1947 жылы 5 ... ... ... ... ... ... мен ... кеңесінің төрағасы
Рамадье қолдары қойылған декрет шығарылды, онда ... күші ... ... ... ... «1947 жылдың
мамырында ұлттық жиында олар қарсы дауыстар бергентінтін». ... ... ... үшін ... сөйтіп ФКП мойнына
ілінді.
Коммунистердің үкіметтен шығарылуы мемлекет тарихындағы жаңа ... ... 1951 ... ... ... ... ... ең саны көп
топқа ие болды және коммунист-депутаттар парламенттік трибунаны үкіметтің
әрекетіне ... ... үшін ... олар жұмыскерлер мүддесіндегі
заң жобалары мен басқа да шараларды ұсынған және басқа жобаларға тиісті
түзетулер ... 1947 ... ... ... партиядан кездейсоқ адамдар
кетті, тек өз ісіне үлкен кәміл сенетін адамдар ғана қалды.
Коммунистер Францияның ... ... ең ірі ... ... ... ... (ВКТ) басқарма орындарда орнықты. ВКТ
кәсіподақтарына өнеркәсіптің озат салаларындағы жұмысшылар – ... ... ... электр және газ ... ... ... коммунистік партиясының ерекше
сипаты – оның ауыл ... ... ... ... ... болғантын.
Францияның компартиясы интеллигенцияның әртүрлі топтарында да ... ие ... ... өкілдері көптеген санда осы партия қатарында
болды және оның ... ... ... ... ... ... беделді жетекшісі ретінде әсерлігі мықты болғаны
сондай, тіпті ... ... ... ... ... ... тараған жоқ.
1946 жылдың соңында Англияның газеті «Таймс»-қа интервью бергенде М.
Торез Францияға қазіргі ... ... жаңа ... ... ... ... айтқан. «Қандай болсын жәйда, – деді ол, - әр мемлекеттің жолы ... ие. біз ... ... және ... ... өз ... ... ие бола тұра, үлкен демократияға, прогресске
және әлеуметтік адалдыққа апарар өз ... өзі ... Бұл ... ... ... М. ... ... тарихи фактілерге сүйенген.
Халықаралық реакциялық күштердің ең ... ... - ... күйрету,
дүниежүзілік аренада күштердің өзара ... ... ... ... пайдасына қарай өзгеруі, Францияда ... ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік өмірде қайта құрылу үрдістерінің өткізілуі ... бәрі ... ... ... ... ... жағдайлар
жасады.
Франциялық буржуазияға мұндай болашақ, қашық уақытта болжанса даүлкен
алаңдаушылық тудыртты. ... ... және ... ... оң
жақтық социалистер компартияны халық көзінде қаралау үшін ... ... ұлт ... ... бөлік» ретінде көрсеткісі келді.
Төртінші республиканың саяси партиялары ... ... ... мен ... ... партиялар ФКП-мен күресу сұрағы бойынша
өздерінің арасында келісімге келетін деп растап жазған.[13]
Коммунизмге қарсы тұру ... МРП де ... ... егер ол ... ... ... өзін ... 1947 жылдың сәуірінде де ... ... ... халқының бірлестігі»(РПФ) атты партия
болса, өзін Төртінші ... оның ... ... ... ... жауымын деп жариялады. Төртінші республика
туралы жазылған кітаптардың авторлары бәрі бір ... РПФ ... ... күрес үшін құрылды деп келіседі.
Жоғарыда аталған ... ... ... ... ... ... ... Төртінші республикаға
бірінші сққысын тигізді. Жаңа ... ... енді ғана келе өз ... ... бастады, өйткені либералды тарихшы Фовэның айтуынша:
«коммунистердің үкіметтен шығуы оның ... ... ... ... ... бері ... және ұсақ ... партиялардың
жетекшілері жаңа саяси режимді ... ... ... жолына
бұруға бүкіл күшін жұмсай әрекеттенді.
Келешекте төртінші ... ... ... ... әсерімен санасу қажеттілігінен қандай болсын ... ... ... ... ... ... ... көріне бастады. Бірақ ФКП қарсылыққа қарамастан жақсы
ұйымдасқан, мықты, халық массаларымен тығыз байланыста ... ... ... ... ... өз ... ... қалды.[14]
40-шы жылдардың екінші жартысында монополистік капитал әлі мемлекетке
өзіне ыңғайлы саяси тәртіпті енгізуге ... ... Бұл ... ... ең ... ... институттар сақталып қалған жағдайда да
буржуазияға керекті ... ... жол ... ұсақ ... ... етуі ... жыл Ұлттық жиынның бірінші ресми билік етуінің соңғы жылы болды;
күзде жаңа сайлау өткізілуі ... ... күш» ... ... ... ... жас ... нәтижелерге әкелді. Франция «атлантикалық
ынтымақтастық» орбитасына қосылып өзінің халықаралық жағдайын ... ... ... ... ... ... ... қаупі төне бастады. Мемлекет Вьетнамда созылмалы отаршылық
соғысты жүргізді, бұл соғыс оның ... ... бет ... ... ... орнына айналды, өйткені жұмысшылар табы және
еңбекші ... ... ... ... қаруланудың күшеюімен келіскісі
келген жоқ. Эльжей жазғандай, сол ... ... 55 % ... ... де ... тұратындығына наразылық білдірген»[15]
1951 жылдың 17 ... ... ... ... ... ... ... өз орнын сақтап қалды, олар 5038 мың
дауыс (26,8%) жинады және ұлттық ... 103 ... ие ... ... де ... ... – РПФ ие болды, ол 4134 мың дауыс
(21,7%) жинап және 118 орын алған. ... бұл ... ... де ... сай ... ол РПФ ... ... бастапқы орынға ие ... ... ... оң жаққа қарай қозғалыс болды. ... ... ... де ... ... тура үміт ... әлі
ерте деп санады. Оның әлеуметтік ... ... емес өте ... ... РПФ тез ... ... 1952 жылы оның парламенттік
тобынан депутаттардың әжептеуір үлкен ... (34 ... ... ... олар ... және әлеуметтік әрекеттену» (АРС) атты дербес
фракцияны құрады. РПФ жеңіліске ұшыраған 1953 жылдың сәуір-мамыр ... ... ... ... де Голль оның партиясы ... бас ... ... мәлімдеген. Осыдан РПФ-ның ... ... ... ... ... ... ... бастады, ол өзіне 77 депутатты кіргізді. 1954 ... ... бұл топ жаңа атау ... - ... ... ... блоктың кабинеттерінің әрекеттерінде бастапқы орынды
қарулану, НАТО үшін ... құру ... ... ... ... ... ... айырбасқа Құрама Штаттар енді Франциядан алған
әскери міндеттемелерін ... ... және ... тек ... жүргізуге және қару-жарақтар жасауға ғана беруге келісті. ... ... ... ... ... мақсаттарына бағынды; әскери
шығындар жалры бюджеттің ... бір ... ... ... ... капитал салымдарын алмағандықтан,
ескірген құрал-жабдықтармен ғана қамтыла отырып, ... ... ... ... ... ... ... орындай
алмады – оның әскери ресурстардың көпшілігі Үндіқытайға жіберіліп отырды.
Бұл жағдай вашингтон әкімшілігінде наразылық ... ... ... ... ... мемлекетке айналды, өйткені европада қарулану
керектігімен қатар Үндіқытайда да соғыс жүргізу крек ... ... ... ... сыртқы саясатының нақты иесісі бола алмайды».
Ұлттық жиын 50-ші ... ... ... партиялар және СФИО
билік үшін бір бірімен ... ... ... халық көзінде өз беделін
түсіре бастады. Бұл кезеңдегі саяси биліктің ... ... ... ... ... ... «Егер саяси режим күнәлі болса, жетіксіз,
ескілікке жақын болса, бұл Қарсыластық ... ... ... Үшінші республиканың ескі белсенділері пайдасына алмастырылып
шығарылып тасталғанының нәтижесі болмады мекен».
Сонымен Төртінші республикамен ... ... одақ ... ұлт-азаттық қозғалыстардың күшті әсерімен күйреуге ұшырады.
Бұл Францияның ... ... 1946 ... ... метрополия мен одаққа кіретін елдердің ара қатынастарын белгілеуі
тиісті ... мен ... ... ... ... ... ... мен әскери соттар ... ... ... тоқтата алмады, ол 1954 ыжылы Алжирге де
тарады. Франциялық отаршыл империяда ... ... ... ... ... ... жыл созылып жатты. Отаршылар
вьетнамдықтардың қарсыластығын жою ... ... және ... ... ... ... ... бастады. 1953 жылдың 29 қарашасында
«Экспрессен» атты швециялық ... ... ... ... президенті Хо Ши Минмен интервью жарық көрді, онда «франция үкіметі
уақытша ... ... ... және ... туралы сұрақты келісім сөздер
жүргізу арқылы шешкісі келсе, онда ВДР ... ... ... ... ... Хо Ши Мин ... ... «келісімнің негізгі
шарты Вьетнамның тәуелсіздігін мойындау болуы керек» деп баса айтқан.
Төрт ірі мемлекеттердің – ... ... ... мен ... сыртқы
істер министрлерінің 1954 жылдың қаңтар-ақпанында өткен Берлиндегі кеңесу
отырысында Үндіқытайда бейбітшілікті орнату сұрақтары ... 1954 ... ... ... ... ... шақырту туралы келісімге
жеткентін.
Бірақ франциялық үкімет әскери ... әрі ... ... ... қарулы күштерінің соғысқа тура қатысуына қол жеткізу үшін,
Ланьель үкіметі 1953 жылдың соңында – 1954 ... ... ... ... алуға әрекеттенді, мұнда әжептеуір әскери күштер
тартылды. Реакциялық пропаганда ... ... ... қарсы
күресінің белгісі ретінде бейнелеген бұл ... ... ... қан ... ... ... мұнда вьетнамдық артиллерия оқтары астында
жүздеп жүздеп франция солдаттары ... ... 1954 жылы 7 ... ... ... ... вьетнам армиясы генерал де Кастрие ... ... ... ... ... Франция үшін үлкен әскери апатқа
айналған оқиғадан кейін де үкімет басшысы Бидо әлі де ... ... ... ... ... араласатыны туралы сөз
беруін сұраған; ол жұмысын бастаған женевалық ... ... деп ... ала ... Бірақ АҚШ анық жеңіліске ұшырап тұрған
соғыстың әрі қарай ... ... ... ... оң ... орталықтанған блоктың саясатының күйзелісі болды. 1954
жылдың 12 маусымында Ланьель ... ... ... 19 ... ... ... ... жаңа үкімет жинады. Ұлттық жиындағы Мендес-Франстың бірнеше
рет оң центристік блокты ... ... ... азайту туралы
ұсыныстары бар сөздері, ... ... ... туралы, өнеркәсіпке
көбірек инвестициялар тартылуы туралы ... ... оны ... ... озаты етті. Министрлік ... ... ... ... қайта бөліп беру тәжірибесінен бас тартып, ол
өз кабинетіне жаңа ... ... ... олар жеке ... болды. Қарсыласу қозғалысының белсенді қатысушысы, күші тасып
туратын ... ... ... консерватизмнің шекті көрінісі
болған ізашары Ланьельмен салыстырғанда қайшылық сипаттағы адам ... ... ... ... ... ... ... жоқ, ол ¦лттық
жиында инвеститура алған кезіндегі ... ... ... ... ... орныққан саяси режим төңірегінде аздаған ғана өзгерістер
ғана енгізіп жүргізе беруге болатыны туралы ... өзі ... ... ... ... ... тоқтату деп жариялады.
Үндіқытайда бейбітшілік орнауы туралы женевалық келісім-шарттарға 1954
жылдың 20-21 шілдеде ... ... ... олар ... екі ... ... солтүстік –тәуелсіз Вьетнам Демократиялық Республикасы
және оңтүстік – ол ... АҚШ ... ... ... жасау үшін өз
плацдармына айналдырғысы келді. Осыған қарамастан, бұл ... ірі ... деп ... жылдың 30 желтоқсанында Ұлттық жиында Париждық ... олар ... ... ... ... ... ... соғысты тоқтатқаннан кейін және
парламенттен Париждық келісімдерді өткізгеннен ... оң жақ ... ... ... тыс дербестігін» көрсететін министрлер кеңесінің
тынымсыз төрағасы өз ісін атқарды және орнынан кетуі керек деп ұйғарды. Ол
басынан ... ... тез ... МРП ... ... ... ЕОС – Европалық қоғаныс одағының күйреуін кешіре алмады.
1954 жлы Алжирде көтеріліс басталды, ол ... ... ... басы ... жылы 2-3 ... ... жиында Франция қарамағындағы Солтүстік
Африкадағы жағдай ... ... ... ... ... ... ... «ультра» деп атап кетті) ... рет ашық ... ... ... олар ... ... репрессиялар саясатын
жүргізуін, қандай ... ... бас ... талап етті. Әсіресе
оларды Алжирдегі көтеріліс ... ... одан ... аса ... жоғалтамыз деп қауіптенді. Омерман деген генерал, ... ... ... өз ... ... деп ... «Мендес
Франстың үкімет басына келуі және оның Тунистегі ... ... ... ... ... ... ... Егер Мендес-Франс талқыланып отырған келісімге қолын қойса (онда
Тунисте кейбір реформаларды өткізу көзделгентін), онда ол ... ... ... дайын екенін көрсетеді. Онда бүкіл Солтүстік Африка
үндіқытай сияқты анархия ... ... ... атты ... ... ... ашықтан-ашық Солтүстік африкадағы ұлт-
озаттық қозғалысқа қатаң жаза қолдануын сұрады, ... ... ... ... ... үкіметі 1955 жылдың 6
ақпанында құлады. Алжир ақырындап франциялық саясаттық ең басты ... ... ... ... ... үкіметтер тура осы Алжирдегі
саясат туралы сұрақ бойынша ... ... ... ... ... арадан, француз отаршылары өзіміздікі деп 130жыл бойы санаған
жерден өршіді. Сол оттың ... ... ... ғимаратына да
тиді.
1955 жылдың ақпанынан бастап билікке радикал Э.Фор ... ... ... ... ... ... үшін ... оң жақ
партиялар жаңа кабинеттің негізін құрады. Оған де Голльдің ізбасарлары
Г.Палевский, ... ... ... ... А.Пине мен Р.Дюше, оң
жақты радикалдар М. Бурджес-Монури, А.Морис, ... МРП ... ... ... ... ... өз үкіметін құрастырған Э.Фор оны алдын-ала
әрекетсіздікке жіберді, ... оған ... ... ... мен ... мемлекет алдында тұрған мәселелердің шешілуіне қарсы
тұруға бағытталғантын.
Социалистер мен коммунистерден тұратын парламенттегі күшті ... Фор ... ... ... ... ... тырысқан. Франция
жұмысшылар мен ауыл шаруалары қарсылық ... ... ... ... ... да ... өсіп келе ... бірақ үкімет қайтпас
түрде пісіп жетіп отырған әлеуметтік-экономикалық шараларды өткізуден бас
тартты.
Сол ... ... ... ... ... ... ... өміріне үлкен әсерін тигізе бастады. 1954 жылда туниске ... ... ... ... үшін ... ... Үкіметтің
үлкен алаңдаушылығын Мароко мен көтеріліс аулап тұрған Алжир тудыратын.
Алжирдегі көтеріліс басында ¦лттық ... ... ... ... онда көбейтіле беретін санда әскерлер жіберіп отырды. Отаршылдық
буржуазияның өкілдерінің саяси ролі тоқтаусыз ... ... ... ... ... ... ... одан сайын күшейтуді талап
етті. Олардың көбісі генерал де ... ... ... 1955 жылдың 26
қаңтарында Алжирдың ... ... ... ... ... Жак Сустель орнықты. Сол жылы 21 маусымда Мароккода
басқа де Голльдің жақтаушысы – ... ... ... ... Дәл ... Э/Фор басқаруымен Солтүстік Африка істері ... ... ... оның құрамына аталған Палевский, генерал Кениг және маршал
Жюен кірді.[16]
Алжирдегі халық асқан кедейшілікте және ... өмір ... ... ... ... ... бөлінген болатын, оларды
француз генерал-губернаторы тағайындаған шіненікие басқаратын. Сахараның
оңтүстік территориялары ... ... ... ... ... ... Алжирлық Ассамблея қағаз жүзінде тұрғындардың мүддесін
қорғауға бағытталғантын, ал іс жүзінде ... ... және ... ... ... парламентіне де және Алжир ассамблеясына да
сайлаулар екі курия ... ... ... және ... ... курия бойынша сайлау нәтижелері жалған деректермен
алматсырылатын. Алжирдың 9 млн. халқының ... тек 1 млн. ... ... ... ... ... ... Олардың ішіне
Франциямен тығыс байланыстары бар ірі отаршылық буржуазия, ұсақ жер иелері,
шінеуніктер, саудагерлер ... ... ... жер аударушылар ең
жақсы жерлерді иемденетін, ... ... ... ұсақ шінеунік
метрополиядағы әріптесіне қарағанда одан ... ... ... ақысын
алатын. Француздарға мектептен бастап Алжир- бұл ... ... деп ... ... ... саясатындағы бұрылыс.
«Үшінші күш» өкілдерінен тұратын үкіметтер билікке келгенінен ... ... күрт ... ... Оның сыртқы саяси
бағытталуы қатты өзгерді: КСРО мен АҚШ ... ... ... ... ... жасап көруден Франция тек ... ... ... ... және ... ... жол бастады. Бұл саясаттың ең басты жүргізушісі
болған Робер Шуман, ол ... күш» ... ... ... ... ... қызмет атқарды.
1948 жылдың науырызында ... ... ... деп ... ұйымға
кірді. Оның мүшелері – Англия, Франция, Бельгия, Голландия, Люксембург –
экономикалық, әлеуметтік және мәдени ... ... ... ... қоса егер ... ... ішінен бірі әскери
шапқыншылыққа түссе, онда бір ... ... ... ... сөз ... жылдың жазында Франция 16 мелекеттер ... ... ... ... ... ... ... жоспарының» шарттарын қабылдады. Ол
американдық несиелер, тауарлармен азық-түлікке қол жеткізді, бірақ ... ... ... ... АҚШ үкіметі алдында есеп беруге, Құрама
штаттарын тапшылықтағы материалдармен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... қолайлы
жағдайлар жасауға, жекелеп айтқанда, американдық азаматтарға ... ... ... ... ... ... ... міндетті болды.
«Маршалл жоспары» бойынша келген тауарларды өткізуден ... ... ... тек АҚШ- тың ... ғана ... ... Францияның
социалистік мемлекеттерге сататын тауарларының тізімі «Маршалл жоспарының»
әкімшілігімен бекітілетін.
1949 жылдың сәуірінде ... ... 11 ... ... АҚШ ... ... ... пактіге (НАТО-ға) қосылды.
Бүкіл Баты одағының мүшелері қатысқан НАТО ... ... ... ... ... ... ... болды. Солтүстік атлантикалық пактінің
парламентте ратификациядан өтуіне жағдай ... ... ... тобы ... кәміл сенім білдіртті: бұл пакт ... ... және ... да ... елге қарсы
бағытталмаған» деген.
Францияда немістер жағынан жаңа агрессиядан ... ... ... ... НАТО-ны Германияның үстінен бақылауға мүмкіндік
беретін құрал ретінде ... ... ... ... ... және оған ешқашанда қайта қарулануға мүмкіндік берілмейді деп
сендірді. 1950 ... ... ол: « ... ... жоқ және оны ... жоқ, ол ... және қару онда ... - деді.
Францияның Солтүстік атлантикалық пактіге қосылуынан кейін ... ... ... және ... ... қарсы «суық соғыс» Францияның
сыртқы саясатының Бастапқы бағыттарына айналды.
Бірақ алдындағы талаптарына ... ... ... ... және ... ... ... жоспарына» қатысуына келісті. 1949
жылдың күзінде Германияның Федерациялық Республикасын (ГФР) ... ... ... ... ГФР ... ... Европаның
«интеграциясын» жүргізу жоспарларының бастаушылары болды. 1950 жылдың
мамырында Робер ... ... ... ... мен ... мен өткізу салаларын біріктіруді ... ... ... ... ал ГФР, ... Бельгия, Голландия мен Люксембург оны қолдады.
1951 жылдың сәуірінде ... алты ... ... ... ... бойынша европалық бірігу (КМЕБ) құрылуы туралы ... ... ... осы ... ... ... салықтардың бірте-бірте
жойылуының, және ... мен ... ... ... ... күш» үкіметтерінің отаршылық саясаты репрессиялар мен саяси
маневрлардың қосындысы болып көрінді. Вьетнам ... ... «кір ... франциялық отаршылар Оңтүстік Вьетнамда ... ... ... ... ... 1949 жылы ... ... одақтастық шеңберінде Вьетнамға ... ... ... келісім-шарт жасасты. Соңынан тура сондай Лаос пен Камбоджаның
өтірік «тәуелсіздігі» жарияланды. ... ... ... ... бұл ... ... ... әскерлер сол
бетінде ... ... ... ... күшеюін ескере,
франциялық үкімет ... ... ... ... ... ... туралы айта бастады. Тунисте жергілікті үкімет құрылды, ... ... ... ... ... сүйенген француз резидентінің қолында
қалды.[18]
1.3. ІҮ Республика кезіндегі саяси ... күш» ... 1951 ... ... өтетін Ұлттық жиынға
сайлауларда жеңіске жеті үшін ... ... ... ... ... ... олар ... өздеріне қолайлы сайлау бойынша заңды
өткізді, ол ... ... ... орнына мажоритарлық
жүйе деп аталатын партиялардың «туыстасуы» («аппарантталуы») ... ... Егер ... ... ... ... партияға депутаттық орындардың санын жинаған ... ... ... жүйе ... бір ... ... депутаттық орындарын онда тұратын сайлаушылардың ... ... ... партияның («туыстасқан» партиялар блогының) өкілдеріне
берген. Партиялардың «туыстасуы» үшін ... ... да, ... де, ... ... ... де ... жоқ болды. Әртүрлі сайлау
округтерінде белгілі бір партия ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық жиынға сайлаулар өтті. ... ... ... және ... үгітушілердің өтірік
сөздеріне қарамастан, коммунистік партия 5 млн.(26,5%) астам дауыс жинап,
қайтадан ... ... ... ... ... РПФ ... жеңді. 1947 жылғы
сайлауға қарағанда сайлаушылардың біраз бөлігін жоғалтқан ол сонда да 4,1
млн. дауыс(21,7%) ... ... күш» ... ... жетеміз деп
үміттенгенімен, әжептеуір жеңіліске ... ... 700 ... жоғалтты, яғни бұрынғы сайлаушылардың 40 %-н, әсіресе жұмысшы
аймақтарында. МРП партиясы аса көзге ... ... ... ... ... 50% РПФ мен ... үшін дауыс беріп қойды.
Мажоритарлық жүйеге байланысты, Коммунистік партия парламентте тек ... ие ... ал РПФ оған ... 900 мың ... аз ... да, 118
депуттатарды Ұлттық Жиынға отырғызды, ең ірі парламенттік ... ... ... екі еседей аз дауыс жинаса да , Коммунистік партияға
қарағанда 104 мандат алды.
1946 жылғы ... ... ... ... ... ... ара
қатынасы әжептәуір өзгерді. Егер 1946 жылы үш ... ... ... төрттен үш бөлігіне иемденсе, 1951 ... алты ... ... социалистер, МРП, радикалдар, «тәуелсіздер»
және РПФ ... ... ірі ... ие болды. Соның есесіне ¦лттық
жиын «алтыбұрышты жиын» деп аталатын болды. ... ... ... ... ... ... ... бірпартиялық үкімет жасалуы
мүмкін еместін. Коалициялық үкіметтің құрылуы да өте зор ... ... ... де, ... ... да ... бірігу
мүмкіндігіне қарсы тұрды. Төртінші республиканың бүкіл партиялық-саяси
жүйесін жүрт алдында сын ететін РПФ ... ... ... ... ... келіспеді.
«Үшінші күштің» коалициясы абсолютті көпшілікке ие болған жоқ және
әжептеуір қарамақайшылықтарға төне ... ... ... ... ... ... ... тұрды, ал социалистер мен МРП
«дирижизм»(мемлекттің экономиканы бақылауы) бастамаларын ... ... МРП ... мен ... ұзақ ... ... ... аз
емес саяси маңыздылығы бар ... ... беру ... ... ... МРП ... жеке діни мектептерді қаржыландыруын талап етті,
ал социалистер мен радикалдар білім берудің ... ... ... ... ... ... да ... мүмкін үкіметтің
тұрақсыздығын негіздеді және ақыр соңынан «үшінші күш» коалициясының
толық ... ... ... ... МРП ... ... ... діни мектептерге субсидиялар бөлу туралы заң ... ... ... ... ... шықты. Осы уақыттан
бастап «үшінші күштің» беделі жоқ үкіметтерінде қатысқаны үшін ... ... ... кете ... ... Социалистік партия
оппозицияға кетті. Францияның саяси өмірінің осі оң ... ... ... тез өсе ... ... ... ... жүргізуші
роль атқара бастады.[19]
1956 жылдың 2 қаңтарында үшінші және сол ... ... ... он ... ... ... Төртінші республиканың соңғы парламенттік
сайлаулары өтті. Өзінің өмірлік жылдары ... ... ... бұл ... ... ұлы жеңістің шуақтары астында
туындаған. Ол өмірге келіп ... көп ... ... бастаған «суық
соғыстың» мұздай желінің соққысы тиді.
1946 жылдың науырызында Черчилльдің ... ... ... ... да жаңа ... ... ... жатқан
Франциялық Жарғылық жиында және үкіметте кейбір ішкі қайшылықтар болса да
әлі де ... ... ... және ... ... (МРП) ... болып көрінді.
1946 жылдың қазанында екі Жарғылық жиынның ... ... ... ... ... оны коммунистермен
бірге қолдаған буржуазиялық және социалистік саясаткерлері өздерінің
коммунистерге ... ... ... ... олар ... ... берген сенімділік антын ұмытты, ал
қорқыныштан ес жинаған ... ... ... ... кір ... жақтағылардың ішінен өздеріне одақтастар іздей бастады.
1 желтоқсанда Ұлттық жиынды таратқаннан кейін басталған 1955 ... ... ... ... кампаниясы ерекше жағдайда өтті. Эдгар Фор
үкіметі Жиынды мерзімінен ерте босатып жіберді ... ... ... ... ... ... 1946 жылғы конституция үкіметке осындай
шара жасауға құқық бергенімен, Төртінші республиканың бұған ... бір ... ... ... ... ерте ... Тіпті бұрын үшінші
республиканың 70 ... өмір ... ... ... ... ... тек бір рет 1888 жылы ғана ... - республика президенті
маршалл Макмагонмен және мемлекеттік көтерілістің жасырын ... ... ... ол ... ұшырады, өйткені сайлауда қайтадан
республикашылар ... ... ... ... жиынды мезгілінен ерте жіберу Фор үкіметіне кірген
оң жақтылардың ісі болды. Олар мелекеттегі халық ішіндегі наразылық ... ... ... ... ... ... ... Халықтың реакциалық
саясатқа көңіл толмаушылығын олар ... ... ... ... ... ... ... тарату қағаз
жүзінде заңды ... да, оның ... ... ... ... ... ұшыраған үкімет сайлаушыларға ұлттық жиынның үстінен
үндеу жасады. Оң жақтағылар былай есептеді – күші бар ... ... сол жақ ... ... коммунистерді изоляциялауын
пайдалана жеңіске жетеміз деді. ... ... ... ... ... ... сайлауды Төртінші республиканың саясатын
өзгертуге соңғы мүмкіндік деп түсінді, сондықтан ... заңы ... ... ... заңы – ... парламентте орындарын сақтап қалудың ең ... ... ... ... ... ... ... сияқты мемлекетте.
Конституцияны ұзақ уақыт пайдалану «тұрақтылық» мүддесіне ... ... ... ... ... жағдайларына байланысты сайлау заңын өзгертеді.
Үшінші республика бойы сайлау заңы төрт рет ... ... ... 1946 жылы ... ... ... бір рет қана ... ұлттық жиынды сайлаған 1946 жылғы заң сол ... ... ... заңы ... ... Ол ... әрбір сайлау
округінде (олар басым көбінде департамент ... ... тек ... ғана ... ... ... ... депутаттар сайланатын
(олардың саны департаментің тұрғындары санымен белгіленетін, бірақ екеуден
аз емес ... Осы ... ... ... әрбір партия өз
депутаттарының тізімін беретін, ондағы талапкерлердің саны округке келетін
депутаттық орындар ... ... ... ... ... санына
пропорционалды бөлінетін, тіпті бір партия бұл округте ... ... дауы ... да. ... жүйе бойынша әр ... ... ... ... ... ... үлесі ұлттық жиыннан алған
орындарының ... тең ... ... ... қарсаңында, компартияның қарсыластары сайлау заңын
өзгертті.
1956 жылдың сайлауы алдында ішкі саяси ... ... ... ... фронты жеңісіне әкелген 1936 жылғы сайлау алдындағы
жәйді еске ... ... ... ... бойынша позициялардың
бірлігін нұсқай отырып (еңбекақыны көтеру, әлеуметтік қамсыздандыру, ауыл
шаруаларының ... ... және ... ... ... (Солтүстік Африкада келісім сөздер жүргізу, қарусыздану,
бейбітшілік қатынастарда болу) бойынша ... ... ... ... ФКП ... сайлау блогына бірігуді ұсынды (күштегі сайлау
заңына сәйкесті кандидаттар тізімінің «туыстасуы»). [20]
ІІ ТАРАУ.Алжир және ІҮ ... ... ... ... Ұлт ... ... және ІҮ ... республиканың отаршылық соғыстарының пайда ... ... ... бар. ... ... үкімет
басшылары ешқандай оларды жібермеуге шаралар жасамастан және ... ... сол ... ... ... ... ... болып тұрған жағдай - шиеленістің түпкі себептерін анықтаудан ... ... 1954 ... 1 ... ... ... кеткенде де тура
осындай жағдайлар қалыптасты. Отаршы мемлекет ... бұл ... ... ... дегенімен, оны алдын-ала болжауға болатын еді. Тунис пен
Марокколарға ... ... ... ... өкілдері «ішкі
автономия» енгізуге қарай аздаған ... да ... ... жоқ.
Шиеленістің тереңдеуіне бүкіл жағдайлар болды. 1947 ... ... ... ... ... өзі де жүзеге асырылмады. Алжирлық
ұлттық-бостандық қозғалысына ... ... ... ... ... мен «Демократиялық бостандық жеңісінің қозғалысы» атты
буржуазиялық-ұлттық партиялардың өкілдері отаршылармен келісім сөздер
жүргізуге ниет ... Олар ... ... ... арқылы
шешуге, Францияның көптеген айрықща құқықтарының сақталуына ... ... ... бұл жол ... ... ... өз бостандығын
жеңіп алуына қарсы тұралмас еді. Бірақ Алжирге де, ... да ... ... соғысты жібермеуге нақты жағдайлар болғантын.
1954 жылдың 30 тамызында Алжирлық манифестің демократиялық одағының
жетекшісі ... ... ... және ішкі ... министрі
Ф.Миттеранмен кездесті. Ол Алжирге аздаған болсын автономия беруге ешқандай
шаралар жасалмаса, онда ... ... ... үшін ... ... ... Франция министрлері бұл ... ... ... ... 8 қазанда Ф.Аббас турасын айтты:«Алжир
мазасызданды, екі ел ... ... енді тез ... ... қалпында
болады».
1 қарашада көтеріліс басталды. ... ... ... мен
әрекеттену революциялық комитеті тұрды, ол 1955 жылы ... ... ... деп атын ... ... таптар көтерілістің басталуына қалай жауап етті?
1954 жылдың 12 ... ... ... ... ... ... талқыланды.
Премьер-министр Мендес-Франс келесіні мәлімдеді: «Егер Республиканың ішкі
тыныштығы, бірлігі, біртұтастығын қорғау туралы сөз басталса, ... ... ... ... ... ... ... Франция
Республикасының бір бөлігі болып табылады. Олар ... ... ... уақыт та өтті.Олардың тұрғындары франциялық азаматтары
ретінде ... ие және ... ... ... ... ... бейбітшілік жағдайы болсын, осы тұрғындар дініне, ұлтына
қарамастан Францияға өз сүйіспеншілдігін ... ... ... ... бұл бірлікке сұрақ белгісін қоялмайды. Франция мен Алжир
арасындағы бөліну ... емес ... Бұл ... және ... ... болуы керек –метрополияныалсақ та, шетелі алсақ та. Ешқашанда
Франция, оның ешқандай ... ... ... парламент, олардың
ішінде жеке тенденциялар тарамастан бұл ... ... бас ... ... Алжир мен Тунистегі жағдайларды салыстырады. Мен баса
айтамын, мұндай салыстыру қате, бұдан ... ... ... ... Бұл ... ... ұзын ... бекерден келтірілмеген. Ол Франциялық буржуазияның
отаршылық сұрақтарда сол ... ... ... ... ... Франстің
өзі соқырлықпен, шексіз ... ... ... авантюризммен
сипатталатын позиция ұстанғанын көрсетеді. ... ... ... көптеген сұрақтарды түсінуге болады, франция үкіметінің
жеңіліске апаратын және ... ... ... ... ... ... ... қыңырлығына көзіміз жетеді. Ол үшін Францияға кейіннен ... ... ... ... мәселеге көздері ашылғанша
алжирлықтар мен француздардың қаншама қаны төгілді. Тек 1959 ... Ги ... өзі: «1954 ... ... ... ... ... алмады. Біз өзіміз солардың арасында болдық» -деді.
1954 жылдың аяғында Алжирдегі жағдай ... ... ... ... ... ... ... күшейе берді, соғыстық
әрекеттер тоқтаусыз тарала берді. Алжирге қайта-қайта ... ... ... келе ... Бұрын болмаған масштабта репрессиялар
жүргізілді. Франция ... ... ... ... атып ... ... ... шыға бастады. Мендес-Франс үкіметі толығымен
отаршылардың үкімін жүзеге асырды. 1955 ... ... ... ... күштердің саны 80300 жауынгерге жетті. Орес, Кабилия,
Жоғарғы Константин жерлерінде ірі қақтығыстар ... ... ... 25 ... ... ... орнына де
Голльдің ізбасары ... ... Жак ... ... ... күшейтті және күрестің ең қанды және қылмысты әдістерін
ащық ресми қолдайды.
Алжир ... ... 5 ... ... ... ... ... негізгісі болды. «Тәуелсіздердің»
өкілдері, олардың ішіндегі «ультра» бөлігіне жататындар, ... ... ... ... ... көздейтін реформаларды дайындаған үшін
сынады. Сонымен бірге олар Алжирдегі көтерілістің пайда болуының ... ... ... талаптарға көнуінде көрді. Оң жақ
радикалдар үкіметке «иммобилизм мен ... ... ... ортаны» таба
алмағанын кінә етіп тақты. Осыдан бастап әр үкіметтік дағдарыста ... ... ... ... мен ЕОС сұрақтары туындатқан терең
келіспеушіліктерден де асқан, басты роль атқара бастады.
Э.Фора үкіметі ... ... ... ... ... ... жүргізе бастады. 1 сәуірде ұлттық жиын Алжирде төтенше ... ... ... заң ... ... ... ... аяусыз
террор саясаты ешқандай нақты заң ... ... ... Алжир патриоттарының істерін азаматтық ант берген соттар емес,
әскери трибуналдар ... олар ... аса көп ... жазу ... Үкімет бейбітшілік орнатуға мақсатталған ешқандай келісім
сөздер жүргізбейтінін мәлімдеді. Франциялық әскери күштерінің саны ... де өсе ... ... және ІҮ ... ... ... Францияның отаршылық драмасының жаңа кезеңі басталуына
әкелді. 1954 жыл ... үшін ... ... ... ... толы ... ... ең күрделі жылдардың бірі болды. Екінші
дүниежүзілік соғыс ... ... ... ... мен Ливанды жоғалтуы
ұмытыла бастады. Басқаларын 1954 жылға қарай отаршылар әлі де ... ... ... ... ... жыл созылған соғы ... үшін ... ... ... Екі ай созылған қақтығыстардан
кейін 1954 жылдың 7 мамырында ... ... ... ... ... ... Дьен-бьен-фу атты өте маңызды
қамалын жеңіп алды. 20 маусымда отаршылар ... ... ... ... анық ... Содан кейін екі демалыстың ... әр адам тек ... ғана ... ... қолына түскен
Оңтүстік те Вьетнам жоғалтылғанын түсінді.
Жол бойы Франция Үндістандағы да кішігірім меншік жерлерін жоғалтты.
Париждегі ... ... ... ... тырысқанымен,
ақыр аяғы Үндіқытайдағы жеңіліс ... ... ... Мендес-Франс
үкіметі көнуіне тура келді. 1954 жылдың 1 қарашасына ... 1673 ... ... ... тұрған франциялық жалауды үндістандық ұлттық
жалау алмастырды. Онан ... ... ... Маха мен ... ... ... 1954 ... ... ... ... назар Солтүстік Африкаға
аударылды. Тунис пен Мароккода бөлек аймақтарда іс ... ... ... ... ... ... ... үкіметтің
Сиди Мохаммед бен Юсеф ... ... ... ... ... ... және таққа тілалғыш Сиди Мохаммед бен ... ... ... шаралары ешқандай нәтиже бермеді. ... ... ... ... ие ... үкіметті құру сияқты жұмсақтау
шаралар да керекті нәтиже әкелмеді. Халықтың күннен күнге қарай өсіп ... ... осы екі отар ... көп ... және саны ұлғайып
тұрған көтерілісшілердің отрядтары отаршыларға қарсы нағыз соғыс ашты.
«Тек Алжирде ғана ... - деп ... сол ... ... олар ... ... мен ... мелекеттерге жаңа әскери
күштерді жіберуді және қатаң репрессияларды өткізуді талап етті. ... ... ... 1954 ... ... мен ... ... Константина мен оресте партизандардың шабуылдары ... ... ... шыға ... 31 ... 1 ... ... нағыз көтеріліс басталды, ол бірден көптеген аймақты арбап ... ... ... жаңа ... мәні мен ... бірден түсінбеді.
Оның болар салдары туралы тіпті ойланбауға тырысты, өйткені ол ... ... ... ... ... ... еді, бұл ... ішіндегі ішкі жағдайды күйрете бастады. Басшылар бүкіл киелілер
күнінде (католиктердің 1 қарашада атап өтетін ... ... ... ... ... жаңа жазаны Тунистегі әскери репрессиялардан
көңілді басқаға аударту үшін жасаған тунистік көтерілісшілердің тіміскі
әрекеті деп ... ... ... басына қарай Алжирдегі кейбір аймақтардағы көтерілістер
бостандық үшін соғыс қалпына толық келе ... ... ең ... ... ... ... пен ... сол уақытта өтіп жатқан оқиғалар тіпті
соңғы мезетке ... ... ... ... ... ... өздерінің алдына қашып құтылмастай Магрибтің екі ... ... ... ... ... ... әлі ... жетпестен бұрын, Суэц каналының аймағынан
ақырғы ағылшын солдаттары кете бастады, ал ... пен ... ... «жартылай тәуелсіздік» туралы келісім сөздер жүргізіп жатты. Бірақ
үкіметте де, және оның айналасында да Алжирдегі ... ... ... ... 1955 ... ... Мендес-Франс
Алжирдың генерал-губернаторы қылып ЖакСустельді тағайындады. Оң ... ... ақыр аяғы ... ... дейін соғысуға әрекеттену деп
түсінді. Мендес-Франс оларға керек емес болып қалды, ал Сустель тез ... ... ... ... ... ... ант берді. Ол сол жақта
бір жыл тұрақталды, ... ... ... ... ... мұсылмандар
масқара репрессиялардан шошынып көбісінің толығымен метрополиядан көңілі
қалды.
Мендес-Франс үкіметін алмастырған ... ... да ... ... ... тоқтата алмады. «репрессиялар аяусыздан өткізіледі»
-деп хабарлады 13 мамырдағы пресс-конференцияда бұл ... ішкі ... ... ... қайта-қайта әскери және полициялық күштер
жіберіліп отырды. Әскер құрамында арнайы полиция ... ... ... алу, ... және ... айналысты. 21 мамырда үкіметтік
декрет Алжир территориясында резервтегілерді әскерге шақыруды ұйғарады,
Нанси ... ... ... ... ... ... ... қарашасында 60 мың адамнан тұрған ... ... ... 1955 ... ... қарай реми мәліметтер бойынша 100 мыңнан асып
кетті. Шілде ... ... араб ... ... ... ... БҰҰ-
ның Басты Ассамблеясының сессиясының күн тәртібіне кіргізуді талап етті.
Алжирлық ... ... ... ... ... ... ... жылдың 2 қаңтарында өткен парламенттік сайлаулар ... ... тез ... үміт ... ... 1956 жылдың 6 ақпаны
француздардың тарихына ең қайғылы күндердің бірі ... ... ... жаңа ... Ги ... ... әрекет ретінде министр-
резидент ... ... жаңа ... ... ... ... дегенді
тағайындады. Ол екінші дүниежүзілік соғыс жылдары кезінде ... ... ... ... көрнекті қайраткерлерінің
бірі болған. Айтылып отырған кезеңде ол құрметті, бірақ ... да ... жоқ ... ... ... ұлы ... ... қызмет
етті. Генерал Катру соғыс кезінен де Голльге ... сол ... ... ... орнында қызмет атқарған. Сонда Катру де
Голльдің Таяу Шығыстағы тапсырыстарын орындағантын және араб ... ... адам ... көрінгентін. Соғыстан кейін ... ... ... ол ... ... ... ... Алжирдың европейлық топтары ішінде оны өте либералды деп
есептеді және ... әрі ... ... ... Алжир патриоттарына
қарсы европалық «ультра» топтарына ұнамайтын ... ... ма ... туды.
Сөйтіп 1956 жылдың ақпанында Ги Молле үкімет ... ... бір ... өткенде Алжирге іссапарға келді. Катру оның ... ... ... ... ... мен ... ... өзін
тағайындауға жаман көзбен қарайтынын біле отырып, ол ... ... ... ... ... ... «ультра» топтары Ги Моллені шулы
үкіметке қарсы демонстрациялармен қарсалды, ... ... ... да
қосылды. Оның машинасына шіріген қызанақтар тасталды, көшелерде жиналған
жүрт қарсыластық лозунгтер ... ... ... ... отрядтары
Францияның министрлер Кеңесінің төрағасын ... ... ... Ги ... ... ... жеткенде,
оның қасында келген әскери істер бойынша мемлекеттік хатшы социалист Макс
Лежен (ол ... ... ... ... ... Алжирде
әскер басқаратын генералдар және француздық ... ... ... бар ... ... ... бас ... және басқа да
либералды әрекеттер жасамауды сұрады.
Ги Молле бұл ұсыныстарға қуана келісті. Ол Республика президенті ... және ... ... ... ... ... растау үшін
телефон шалды. ... ... ... ... Робер Лакос
тағайындалды, ол сол кезде Ги Молле үкіметінде ... ... ... жылы ... ... ... оқиғалар өте үлкен саяси маңызға
ие болды. Олар ... ... ашу ... ... ... ... саяси шешімдері қалай жеңіл түрде бұрып ... ... ... ... ... ... ... статутын сақтап
қалуға біршама әрекеттелгеннен кейін Франция оның толық ... ... ... ... ... ... ... артынан Тунис пен Марокконы ... ... ... ... ... және ... ... ретінде
бейнелеуге мүмкіндік берді және бұл соғыста ештеңеге қарамастан жеңіске
жету керек деп ... ... ... ... ... ... ... халқының тек отра қабаттарын емес, кейбір жұмысшылардың да
бөлігінің көңілдерін аулайды.[22]
Соңысты ... ... ... Ги ... ... ... соңын
ізденетінінің көрінісін беретін бірнеше мәлімдемелер жасады. Олардың мәні
алжирдегі «от ... ... ... яғни ... патриоттарының нақты
капитуляциясы туралы ұсыныстарға тірелетін, содан кейін ... ... ... ... ... қоса Ги Молле эмиссарларының
(олардың ішінде СФИО-ның бас ... ... оның ... Пьер ... ... азаттық қозғалысы жетекшілерімен ... ... да ... ... ... ... ... ешқандай
нәтиже бермегенімен, олар туралы ... ... ... ... ұстап жібермей отырды.
1958 жылдың 8 ақпанында франциялық ... ... ... ... ... ... бұйрығы бойынша Алжир шекарасы
тұсындағы Сокьет-Сиди-Юсеф деген тунистік деревняға ... ... ... ... ол осы ... ... ... самолеттерді ататын
Алжирдың ұлттық бостандық Фронты орналасқан ... ... ... ... не ... үкіметінің министрлері де, не оның өзі де бұл
шабуыл ... ... ... ... ... ... ... , 70
бейбітшіл тұрғындар өлтірілген, 80 жарақаттанған, оның ішінде 20 бала бар.
Сонымен қоса алжирлық қашқындарға көмек ... ... ... ... ... шеккен.
Тунис үкіметі парижден өз елшісін қайтарып, Тунистегі бүкіл франциялық
базалардың жабылуын талап етеді, Тунистегі ... ... ... ... ... ... және бұл сұрақты БҰҰ-ның Қауіпсіздік Кеңесі
қарамағына шығарады.
Гайар үкіметі Туниспен өзінің арасындағы ... ... үшін АҚШ ... ... қызметтеріне» келіседі, бұл ұсынысты ол «атлантикалық
ынтымақтастықты» бұзбау мен Францияның ... ... ... ... ... үкімет бұл істі Роберт Мэрфиге
тапсырады, ол екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде ... ... ... ... роль ... Алжирдегі американдық консул ретінде
ол генерал Дарлинмен келісім ... ... ... және ... ... ... ... 1942 жылда американдық әскерлердің алжир жеріне
түсірілуін дайындағантын. Кейіннен ... ... ... ... ... басқармада саяси кеңесші болды. ... ... ... ғана ... олар әлі де ... ... деген сыбыс
париждық саяси жүрт ішінде тез тарала бастады. 11 ақпандағы өз ... Бас ... Джон ... Даллес алжирлық сұрақ НАТО шеңберінде
талқылануы мүмкін деп тұспалдайды.
Ұлттық жиындағы ... ... ... ең ... («тәуелсіздердің» басшыларының бірі - Дюше, де ... ... МРП ... бірі – Бидо, оң жақ радикал Морис)
бұрын ... ... ... саясатты қорғаған болса да (Бидо,
үндіқытайлық соғыста бас ... ... ... АҚШ ... оған ... ... атомдық қаруды қолдануды сұраған), бұл жолы ... ... ... қояншықша шабуыл жасады. Олар Гайар
үкіметін ... ... бере ... ... бар деп айыптады. 15 сәуірде,
оң жақтылар Гайар үкіметін өз қолдауынан айырып, оны биліктен ... ... басы ... ол 13 ... ... ... жол
салды.[23]
Алжирдегі екі фактор Франциядағы мемлекеттік ... ... ... ... оған ... ... аудартты. Олар: - миллион европалық
алжир ... ... бұл ... ... қозғалыс оларды
отаршыларға берілген жеңілдіктерден айырады деп қауіптенетін; - Алжирге
жіберілген ... ... ... ... соғыс саяси жағынан
бұзды. Мүндай реакциялық күштердің орнығуын метрополиядан таппас еді.
1955 жылдың қаңтарында Алжирге ... ... ... ... ... бар ... ... ұйымдарын, генералдардың
көңілдерін) жақсылап тұрып зерттеді. Ол ... ... билі ... ... ... өте бай ... ... байланыстар құрды. Аналарға
да, мыналарға да губернатор олардың мүдделеріне ... ... шешу үшін ... ... ... ... ресурстарын
пайдаланып жатқан капиталистерден басқа, алжирлық Сахара Францияның
негізігі ... ... ... ... ... Онда ... және
табиғи газдың ірі запастары табылғантын. Жекелеп айтқанда, алжирлық мұнай
Францияның банктік ... ... ... ... Сонымен, алжирде
көптеген саяси бағыттар мен мүдделер қиылыса бастады.
Сустель кеңесі бойынша Алжирге Жан-Батист Биаджи мен Алэн ... олар ... де ... ... ... ... ... оңжақты ұйымдар мен реакциялық офицерлер топтары ... ... ... ... ... ... ... Саланның соттық
процесінде өзінің мемлекеттің төңкеріс ... ... ... ... ... көрсеткентін.
Көп ұзамай лакост мақұлдаған шешімдер негізінде Алжирдегі әскери
басқарушылар операция өткізді, оның ... ... ... ... - ... солтүстік-африкалық одақ»(ЮФНА) пен «Бұрынғы әскери
қызметкерлерінің келісушілігінің ... ... ... ... ... және ... ... қатарына қосылды. Әскери күштердің
жетіспеуі сылтаулап Алжирде тұратын ... ... ... ... жиындар» құрылуы туралы ... ... ... ... 10-ші әскери округтің (Алжир)
басқарушысы генерал Шеррьер «Тері мұрын» ... бар ... ... ... ... бойынша бонапартист болған Томазо көптен бері
парламенттік ... ... ... қып ... ... ... ... жиындар» Томазо таңдаған 20 мың еуропалықтарды
кіргізді. Олар қаруландырылды, тіпті ... ... ... ... 1957 ... ... оларға тіпті танк бөлімшесін
иемденуге рұқсат етілді.
1957 жылдың ... ... ... ... ... ... ішінде 7500-дей белсенділер қатысты, олар ешқандай жазасыз
арнайы полиция қызметкерлері ... ... ... ... ... ... ... соңында алжирде путчтің ... ... ол ... ... төңкеріс басталуына белгі болуы
керектін. 26 сәуірде ... ... ... ... ... ... ... қатысушылар: «Армияны билікке келтіру
керек», -деген лозунгті айқайлап шықты. ... «Де ... ... лозунгті де айқайлады. Бірақ ол әлі репетицияға қатысушы
топтар арасында бедел ... 3 ... ... Люсьен Невирт ұшып
келді, ол ... ... ... ... және ... ... көрісуге, сонымен бірге әрқайсысына: «Егер
Алжирдегі әскерлер мен «франциялық патриоттар» ... ... де ... өз ... ... ... деп түсіндіруге тырысты.
9 мамырда генерал Аллар ... ... ... ... Саланның кабинетіне жиналады (Салан мен Аллардан басқа генералдар
Жуо, Массю және адмирал Обуано болды). Олар ... ... ... оны ... өзі ... Ол оны байқап жәй ғана сөздермен
құрастыруға тырысты. Генерал Элға жіберілуге арналған ... ... ... ... ... туралы тікелей нұсқау жоқтын. Онда тек ... ... ... келген соң Алжирді тастап кетуі (оған тәуелсіздік
беруі) мүмкіндігінен қауіртеніп алаңдаушылық білдіріп отырғаны ... ... «Бұл ... ... қалған әскери күштер не жасайтынын
болжау ... - ... ... ... ... ... ... берілген.
Жеделхат келесі сұраныспен бітірілген: «Тек Алжирде біздің жалауды
сақтауға шешім қабылдаған ғана ... ... ... ... ... ... күні – 9 ... Алжирдың ұлттық бостандық
Фронты алжирлық ... өлім ... ... ... ... ... әскери қызметкерлері өлтірілгені туралы мәліметтерді басылымдарда
жариялады. Бұл хабар 13 мамырдағы «ультра» ... ... үшін ... болды. 11 мамырда Аллен де серинья ... ... ... ... және ... кеңескеннен кейін жексенбілік
басылым «Диманш матэн» мен «Эко д`Альже» атты өз ... ... ... ... жариялады, оның соңында ол былай деді: «Мен Сізден өтінерім:
сөйлеңіз, тезірек сөйлеңіз, генерал, сіздің сөздеріңіз ... ... ... ... төртінші республиканың режимын ауыстыруға дайындық
жіптері бір біріне тығыз ... ... көп ... ... ... ... ... Бромбежер деген ағалы-інілілер сенсация қуа
отырып өздерінің мамыр оқиғалары туралы кітаптарын «Он ... ... ... ... деп ... Бұл шулы атауда шындықтың үлесі бар: Парижде
де, Алжирде де, әскерде де, парламенте де, ... де, ... ... ... ... дайындалды.
«Фигаро» басылымының иесі Пьер Бриссон өз газетіне 13 ... ... ... Онда ... 13 ... ... ... бүкіл
жоспарларды ашып жазады.
«Кім сенеді,- деп жазған Бриссон,- Алжирдегі ... ...... бөлінудің бұршағы, әскер комитеттермен басталған әрекеттер
метрополияда сын көзбен ... ... ... мен ... ... Олар ... кәсіподақтық бірлестіктерді дабыл
қаққандай ұшып ... ... кім ... ... өзі ... ... ... туған генерал де Голльді жаңадан «брюмердің 18-і
күнін» дайындар ... жәй ... ... ... бе? Бірақ
таратылған сыбыстар, ауада ұшып отырған листовкалар, ойлап ... ... ... ... ... осыны айғақтап отыр. Қоғамды
құтқару үкіметі құрылуына талаптар ... ... тура ... үкімет туралы сөз қозғалып жатқаны. Жоқ, жәйдан-жәй «біз құтқару
үкіметін керек ... ... ғана ... ... 13-не ... түнде 28-күндік үкіметтік дағдарыстың
премьер-министр болуға үміткері Пьер ... өз ... ... ... күні бойғы уақыты партиялық топтастықтармен ... ... ... ... ... бас ... бірақ Пфлимленге
парламентте қолдау жасайтынына кәміл ... ... ... ... ... ... және ... міндет алды; МРП партиясы,
әрине, өз басшысына негізгі тірек ... ... ЮДСР тобы да ... ... ... ... ... Сустель басшылығымен
әлеуметтік республикашылар, бөлініп ... ... ... ... және ... ... ... бағдарламасына қарсы, күмәнсіз, коммунистер шығуын ескере,
парламент білгіштері 250 «иә» ... ... ... және 250 «қарсы» деген
нақты дауыстар ... ... ... ... «жайлы»
депутаттардың жүздей бюллетені шешетін болды.
Олардың ... ... ... 46 ... ... ... ... 27-сі - «иә» деді, ал 28-і тіпті отырысқа ... ... ... жаңа жарғысы бойынша үкіметті қолдауға қарсылық білдіру
үшін депутаттарының жалпы санынан үштен екі ... ... ... ... лоббилер негізгі саяси көңілдерді қалыптастырды, олар Пфлимленге
өз газеттерінде шабуыл жасады, оны ... бас ... ... деп атады. ¦лттық жиындағы ... ... 3-ке ... ... бір ... ... өткізілген жоқ, соның есесіне
әдеттегіден саны көп жәй ... ... ... ... сарайы
айналасында көп санды полициялар жиылды, анық емес түрдегі жастар жүрді.
Премьер болуға жаңа ... ... ... мен ... ... ... жеке ерекшеліктері болмады. ... ... ... ... ... үкіметінің басшысы болғанымен, ол ... ... екі ... ... ... драмалық оқиғаларға өзінің ешқандай
ізін салған жоқ. Ол оқиғалардан қалған жоқ және алдыға да ... ... ... ... ағыс бойымен ала жөнелді, ал екі-үш ай өткеннен кейін
адамдар Төртінші республиканың ақырғы ... кім ... ... ... үкіметтің декларациясынад Алжир сұрағы ең нәзік болатын. Алжирде
компромисске баруға дайын адам ... ... ... кампания алжирлық
«лобби» топтарымен бірнеше күн жүргізілгентін және ... ... ... достарын жеткілікті қорқытты. Қаншалықты Пфлимлен өз ... ... ... ... компромисстерге зер салмауға тырысса да, ол
қырсықты сөйлемін жіберіп алды: ... ... ... ... ... ... ... келісім сөз ... ... идея ... тыс алып ... Бұл айтылғанды барлық шекті
оң жақты ¦лттық жиынның бөлігі Тунис пен ... ... ... сөз ... ... түсініп, сылтау қылып ... ... ... Ойын ... ... ... ... сылтау
табылды: Алжир мен Париж ұлттың жауларымен сөз байласқан республиканы жояды
делінді.
Ақыр соңында коммунистерге қолайлы ... ... ... ... ... ... мақұлдады.[26]
ІІІ ТАРАУ. Ү Республикаға көшу және Ү Республиканың конституциясы
3.1.Ұлттық ұлылық идеясы: қайнауы мен мәні.
Шарль де Голль ... ... ... ... томын келесі
сөздермен бастайды: «Өмір бойы мен Францияға ... ... бір ... ... отырдым». Бұл идеяның міні аса көрнекті түрде ұлттық ұлылық
концепциясында іске асырылды. ... ... де ... ... ... ... және ... қалыптасқан идеялық-саяси
дәстүрге негізделді.
Концепцияның мазмұнына итальяндық саяси ойшысы Николо ... ... ... ... Ол ... даму ... үш ... көрсетті: біріншіден, материалды мүдде мен күш, халық массаларының
және басқару таптарының ... ... ... ... ... ... бар мықты мемлекеттің құрылуы ... ... ... ... ... ... мен құқық заңдарын
қүрметтемей, қандай болсын құралдарды қолдану ... ... ... де Голль Францияның басшысы саяси карьерасы бойында ерекше
назарды әсіресе таптар ... ... ... ... ... ... күшті мемлекет керек деген тезисті қолдады.
Ғылыми ұлылығы ... ол жәй ... ірі ... ... ... ... нәзік компромисс тапты. Бірақ толық компромисс туралы
айтуға келмейді, өйткені ... ... ... ... ... ... ... үрдістер бұл модельдің шынайылығына ... Бұл ... ... ... ... ... ол әртүрлі
мүдделердің компромисстарында салынды, бірақ бүл келісушілік мықты ... Осы ... ірі ... ... ... ... саяси
күрес тұрғысында өтті. Ірі капитал өз әсерін жоғалтпау үшін ... ...... ... тепе-теңдігі жетілетіндей өзіндік
бағдарламасына ие адамды шығарды , ол адам ... де ... ... ... ... ... ... шартты және өз ... ... ... ... ... ... де ... билік тағына отырмастан 8
жыл бұрын халық туралы, билік туралы, ... ... ... ... ... ... ... Халық бұл жұмыста «басқаруды қажет ететін
тобыр» деп аталған.[27]
Де Голль ... ... ... ... деген сөзді халыққа
қатысты қолданбайды. Сол жұмысында ол ... ... ... өзінің
бүкіл ұсталығын жіберіп тобырды өзіне ... ... ол ... ... ... және өз уақытының талабына сай өз ... ... ... не ... ... Ол өзін қожайын жасау үшін қызметші ғып
көрсетеді». Әрі қарай Голль ... «ұлы ... түк ... ... ұлы болады, өйткені соны тілейді». Жеке ... ... ролі ... ... ... оның ... ұлылық» теориясының негізіне
енді. Жеке тұлғаның ролі туралы теорияны дамыта отырып, ол ұлы адам ... ... пен ... көтеру тән қылықтар емес деп айтқан, оның жеке
тұлға мен ... ... ... шыңы ... ... елге кеңінен
таралған келесі ... ... ... ... ... жақсы
басқармалар керек, ал басқасы қосыла кетеді».
Голль үшін ... ...... ... ... ... ол өзін тарихи тұлға ретінде көргені және осы ролін атқаруға
кезек келетінін ... ... Оған дейн ... ... саси ... Ол ... ... Францияның саяси құралысы туралы,
мемлекет басшысының, парламенттің, үкіметтің, партиялардың ролі ... ... ... қайсының ұлт атынан сөйлеуге және оның өкілі
болуға құқы ... ... бұл ... өз назарын беке аударған емес, оның саяси
әрекеттке өзінің жеке ... ... ... ... ... ... ... көрінді. Оны төртінші республика
президенті тек номиналды түрде ғана ел ... ... ал іс ... ... яғни ... ... ... болғанымен
байланыстырды. Әр үкімет парламент қабырғаларындағы саяси ... ... ... болды. тұрақсыздық үкіметтің ... ... ... 12 жыл ішінде олардың 25-і ауысып үлгерді.
Нәтижесінде ... ... ... ... ... туды ... мемлекеттердің Францияға деген сенімі кетті.[28]
Парламенттік режим концепциясының орнына ... ... ... ... ... экономикада да, әлеуметтік ... де ... ... ... емес ... ... ... мемлекет туралы
концепциясы келді.
Де Голль жазды: «мемлекет мықты болуы керек, яғни ... ... ой ... ... ... ... ол ұлттық мүдделерді көрсете
білуі және оларға қызмет етуі керек, ... ... ... ... ... ... ... орын болмауы
қажет».[29]
Бірақ ол үшін білікті арбитр ретіндегі мемлекет басшысының қолында
билік ... ... ... басы, яғни шефі болуы керек, - деп жазды
ол, -соның бет әлпетінен ... ... ұлт оның ... беретін, оның мәнін өзімен көрсететін адамды көруі қажет».[30]
Сонымен қоса жұртшылыққа ... ... ғана ... атқару
билігі парламентпен тағайындалуы керек емес, оның құрамын мемлекет басшысы
белгілеуі керек, өйткені ... ... ... тек жеке ... ғана ... Де ... ой бойынша бұл шарттар келесіні
білдіреді: мемлекет басшысы қандай болсын партиямен тағайындалмауы керек,
ол ... ... ... ... немесе ассамблея жинау арқылы
тағайындалуы мүмкін. Соның арқасында президент Францияның біртұтастығы мен
тәуелсіздігіне ... ... ... оның құқыларын қамтамасыз ететін
мандат алатын.
1946 жылдың 16 маусымында Байеде сөйлеген әйгілі үндеуінде де ... ... ролі ... ... ... жан-жақты көрсетті:
«Партиялардың үстінен қарауға қойылған және ... ... ... ... ... ... ... қажет. Ол ... ... ... ... емес ... ... керекті
адамдарды іздейді және жалпы мүдделерді қамтиды. Оған министрлерді,
премьер-министрді тағайындау құқы ... ... ... басшысы
заңдарды жариялауға және декреттер қабылдауға құқыға ие. Ол Министрлер
кеңесінің ... ... ... және ... ... ... ... Ол ұлттық тәуелсіздіктің кепілі».
Де Голль үшін мемлекет басшысы - ұлт намысы мен оның ... ... ... ... ... ... мен ... режим
концепциясы өте тығыз қатынаста болды. Шын мәнінде бір ... ... ... ... жасырылды. Де Голльдің ойындағы
ерекше бап - мемлекет басшысын таптар мен ... ... ... ...... және ... мүдделерді келістіретін третейлік
сот деп белгіленген, сондықтан оны партия емес, бүкіл халық ... ... ... ... мәселесі туындайды. Оның мүдделерін кім ... ...... пе, ... ма, әлде ... пе. Де Голль
қарауында тек президент ғана - ... ... ... ... өкілі.
Де Голль парламенттің ұлттық өкіл болу құқына ... ... ... қолына берді. Мемлекеттік-монополистік капитализм жағдайларында
мұндай саяси режим ірі капиталдың ... ... сай ... ... ... өкілеттерінің халыққа тәуелділігі, оның
«тобыр», «қара жұрт» терминдерінен бас тартуына ... және өз ... ... ... ... және ... ... енгізуіне
әкелді.
Мұндай тәсіл ұлттық ұлылық концепциясында «даңа ... ... ... яғни ... режимнің ішкі кемшіліктерінен босатылған
демократия деп ... ... ... ... мемлекетке
әкелуі керектін, онда бүкіл саяси және әкімшілік ... ... емес ... технократтармен алмастырылуы керектін. Де
Голль өзінің президенттігі ... ... ... ... ... ... мектептің құрылуы туралы декретке қол қойды.
Мемлекеттік құрылыстың жаңа типі жаңа ... ... ... ... ... ... ұлттық мүдделерін білікті
қорғайтын еді, ... ірі, ... ... ... ... мемлекет басшысының және мемлекеттің ... ... және ... ... ролінің күшеюі, мемлекеттің
күшінің монополиялар күшімен біріктірілуі, мемлекет күшінің ел ... ... ... атты ... ... қалыптастырады.[31]
Кеңестік тарих ғылымында голлизм франциялық ... ... ... деп ұғылды. Голлизмнің алдындағы
буржуазиялық мүдделерді қорғайтын басқа ... ... ... ... ... ролін, мемлекеттің өзін, мемлекетік «дирижизм»
бастамасын қоғамдық ... ... ... күшейту керек деп бірінші
болып ... ... ... ... ғана ... жоқ, ... мүдде»
дегенге де Голльдің қарастарының кешені де оның ... ... ... де ... бұл ... сөздері Францияда бүкіл ... ... ... ... ... ... Де Голльдің
соғысқа дейінгі және ... ... ... ... ұлттық мүддесі
мен ұлылығы туралы ... және ... толы ... Бұл оның ... де ... ... француздық ұлтшылдықты қайтадан
өркендетейін деп жатыр деуге мүмкіндік ... ал ... ... ... ... ұлтшылдықтың өзі.
Біздің ойымыз бойынша де Голльдің ұлтшылдығын ... ... ... емес ... ... бәрі ... факт – ол дүние жүзінде
Францияның ұлылығын қайта орнына келтіруден ... ... де ... Франция қандай орын алып отырғанын және болашақта
алалатынына көзі жетіп ... және оны ол ... ... ... Ш. де Голльдің түпкі байланысы, оның патриотизмге негізделген
тәрбиесі, өзінің мемлекетінің ұлттық ... ... ... ... оған 1940 ... 18 ... бүкіл француздерге гитлерлік
оккупацияға қарсылық жасауға шақырып сөз сөйлеуіне және ... үшін ... ... ... ... ... сенімділік оған екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ф.Рузвельт пен
У.Черчилль алдында, соғыстан кейінгі барлық ... өз ... ... ... ... де ... ойынша, екі рет өзінің ұлылығын жоғалтты: 1940
жылғы жеңілістен кейін және ... ... ... ... ... емес, Вашингтонда қалыптастырылып отырғанда.
Шарль де Голль ... ... ... ... ... ... күшейту арқылы бастау керектігіне кәміл сенді. ... ... ... саяси тұрақтылықты және аса ... ... ... ... де ... ... саяси партияларды IV Республика кезінде
алдында ғана сондай зор еңбеккпен қолға түсірген ... ... ... оны ... ... ... ... әскери-саяси және
экономикалық одақтастықтарға мүше ... ... үшін ... ... «франциялық жеке бастылық» жоғалтылды.
Ұлттық тәуелсіздіктен және ұлттық өзіндік санадан бас тартып , ... ... ... болу доктринасын» құрды. Бұл доктрина
Францияны НАТО-ға итермеледі, нәтижесінде мемлекет қауіпсіздігі ... яғни ... ... ... ол ... ... бас ... ал онсыз мемлекеттің сыртқы кауіпсіздігін ... ... да ... ... ... әсер ... де ... еместін. Ақыр аяғы бұл
доктрина мемлекеттің ЕОО-ға (Европалық экономикалық одаққа) да кіруіне
әкелді, оның ... ... ... технократтар Францияның басқаруына
араласты.
«Ұлтшылдықтан үстемдік доктринасы» орнына Ш. де Голль «ұлттық ұлылық»
теориясын үсынды. Оның алдында түрған ... ... ... Францияның
бүрынғы үлылығының қайта оралуын қай жолдан іздейтіні. Францияның 1 және 2
Имериялар жылдарындағыдай жерлерді басып алу ... ... ба? ... ... дүние жүзіндегі жағдай өзгергенін көрді. «Суық ... ... ... ... ... үшін ... басып алу жүргізу туралы
ойлардың өзін авантюраға айналдырды.
Бейбітшілікте ... өмір сүру жолы ғана ... ол де ... негізіне кірді және V республика ... ... ... ... ... ... ... үшін бұл - халықаралық шиеленістерді шешу жолы, мемлекет
пен елдер арасындағы ынтымақтастықты орнату мен жалпы келісімділікке жету.
Ш. де ... ... ... Францияның өзінің
субстанциясымен, оның мықтылығымен, бұрынғы шиеленістер тәжірибесімен, оның
географиясымен, үлкендігімен және ... ... ... ... түрғаны үшін ештеңені талап етпейді. Ол екі
гиганттар КСРО мен ... ... арыз ... ... ... ... ынтымақтастық, де Голль ойынша, Францияға интернационалдық
миссиясын қайта орындауға көмектеседі және бұдан басқа оған ... ... ... ... ... ... ... және жер шарының бүкіл
бөліктеріне қатысуына мүмкіндік береді.
Бірақ осының бәрі үшін Франция экономика, ... және ... ... ... қажет. Нақты тәуелсіздік мемлекеттің ... ... ... ... ... ... кең ... байланыстар
орнатуын белгілейді.
Ол сонымен бірге, әр ... ел ... өз ... өзінің қаупсіздігін,
қорғанысын ұстауы қажет, оны басқа ... ... ... ... ... жоғарғы протекторат, яғни АҚШ-қа қолына беру, Голльдің пікірі
бойынша, ең қауіпті ... ... ... Франция әр кезде соғысқа
қатысуға тартылуы мүмкін. Франция тәуелсіз ... ... ... өзі қамтуы керек және ... ... өз ... ... де ... ... ұлылығы туралы теориясы, мемлекеттің
ұлылығын ғана орнату үшін қызмет еткен жоқ, ол француздардың оның аты ... ... ... үшін де ... ... ... ... француздардың ... ... ... ... ... толық және біртұтас болуы қажет. Тек осындай бүкіл
француздардың бірігуі мен ... ... ғана ... ... ... ... ... келтіру бойынша міндеттерін орындай
алады.
Францияның мемлекеттік-монополиялық капитализмінің (ММК) әлеуметтік
базасын кеңейтудің бір ... ... де ... ... ... ... мүддесін ММК мүддесімен келістіргісі және біріктіргісі келді.
Шиеленістерді шешу, келісімдік, ... ... ... керек үш бастамаларды жариялай отырып, де Голль ... ... ... объективті үрдістерді есепке алды, мысалы жекелеп айтқанда ол: «Егер
соғыспен айналыспасақ, онда ертеме, кеш пе бейбітшілік орнатумен ... - ... ... үш ... Францияның ішкі- және -сыртқы ... ... ... ... ... ... мемлекеттің саяси
дамуында голлизмның басымдылығын ескере.
3.2. Ү ... ... де ... ... 1958 жылғы конституциясында айқындалды.
Шарль де Гояль жаңа конституциялық жобасымен өзі айналасты. ... ... ... ... оның ... және оның ... ... тұлғалардан тұрды. Жобаны жасау кезінде де Гояльдің
ойын білдіре отырып, ... ... ... ... ... басты мақсаты болды. Барлығы да жеке билікпен демократиялық
ойды біріктіруге тырысты.
Жобаны дайындау ... елде ... пен ... ... арасында өткір шиеленіс бой көрсетті. Шиеленістің көзі –
парламент пен ... ... ... ... құру ... міндетті деген
мәселе болды.
1958 жылы 28 қыркүйекте жоба референдумға шығарылды – плебисттік
сайлаушылардан тек «Иә» ... ... еген ауап ... 28 ... компания «де Голль немесе фашизм( деген лозунгімен өтті.
Фашисттік бүліктің көш ... 1958 жылы 13 ... ... ... түрде IV Республиканың саяси институттарына қарсы шыққан болатын. ... ... ... ... ... ... ... Мұны Төртінші
Республика кезіндегі (буржуазиялық парламентаризмның ... ... ... ... ... мен ... ... байланысты буржуазиялық
парламентаризмның толық күйреуймен түсіндіруге болады.
Де Голльдің жобасына қарсы тек ... ... ... ... жақтас
таба алмады. Социалисттер де Голльдің жағына өтті, оларды іні және ұсақ
буржуазиялық партиялар ... де ... олар үшін ... ... жаү ... ... олар 1958 жылға дейін 12 жыл бойы билік жолында
оның жолында тұрды (18). Бүлікшілер де ... ... ... ... ... ол, оның ... ... өз саясатын жүргізу болғанын.
Жалпы негізгі саяси күштердің де ... ... ... ... ... Де ...... соғысы мен ұлттың жіктелу жолындағы уақытша
келісім. Қарсылық қозғалысының көш басшысы ретіндегі де, де ... ... ... ... ие ... жылы 28 ... сайлау басым дауыспен үшін ден 17688790 ... 11624511 адам ... ... ... ... тұрақтылық жяне
оның беделі үшін дауыс ... Ұлт ... ауыл ... ... мәселелерін шешу, жаңа нарықтар табуды талап етті. Де
Голььдың көзқарастары ... шешу дегі ... ... сурыптау тәртәбі президент, үкімет және ... ... ... жалпы құрылымның қызметі де Голльдің
көзқарастарын бейнелеп көрсетті.
Ең әуелі 1958 жылы Францияның конституциясы бойынша ... ... және ... ... ... айрықша атауға болады.
Республика ұраны: Еркіндік, Туыстық және Теңдік.
Конституция саяси партиялардың қызметін қолдайды және олар өз ... ... ... дегенмен елдің тәуелсіздігі мен демократияны
сақтауға міндеті.
Конституцияды саяси партия ұлттық тәуелсіздікті біодіре ... ... ... ... ... бөлімі толығымен 15 бап мемлекеттің ... ... ... ... ... біртұтастығының, тәуелсіздігінің
кепілі делінген. Президент партиялар мен қоғамның ... ... ... ... ... ... ... дейін президент парламент мүшелерінен, бос кеңесшілерден
және муниципалды кеңес мүшелерінен тұратын сайлаушылар коллегиясы 7 жылға
сайланған. Жалпы ... 70 ... 90 ... ... адам ... ... ... жанама түрде сайлауға қатысуын туғызды. Де ... ... ... үшін 1967 жылы ... ... сайлауы жөнінде
референдум өткізеді. Референдум қорытындысы бойынша 6-шы және 7-ші баптарға
түзету лер ... ... 7 ... жасырын, тікелей жалпы сайлау
жолымен сайланатын болды. Ол өзін осылайша ... ... ... ... ... төтенше жағдайдаел басының (ауыр
науқастанғанда немесе қаза болған жағдайда) Сенат төрағасымен алмастырылды.
Де Голль бұл ... ... ... Осы ... ... Моннервиль отырған кезде, де Голль сенатты бағындыру жөнінде
жоспар жасады, ... іске ... бап ... ... ... ... ... болды. 8 бап
бойынша президент премьер- министрді ... және ... ... ... бойынша үкімет құрамын тағайындауға және босатуға толық
құқықылы болды. ... әрі ... ... ... ... ... ... Парламент үкіметті құру құқығынан яғни оны бағалаудан
айырылды. Бұл бап ... ... ... ... бап елде тұрақталақта қамтамасыз етті. Үкімет парламент ішіндегі
партиялар арасындағы тұрақсыз ... ... ... ... ... үкіметті құруда әсері болмады. Осыдан әрі Үкімет ел
басынан күш алып отырды.
9 бап министрлер кеңесіне төрағалық ... ... ... бұл жерде
ол ұлттық мүддесін атқарушы орган болып ұсынадыжәне оның атынан сөйлейді.
10 бап ... ... ... ... және ... ... 15 күн ... жариялауға мүмкіндік береді.
11 бап президент заңшығару ... яғни кез ... заң ... ... құқылы болды.
Республикашылардың жақтастары мен қарсыластарының арасындаталас
туғызған 16 бап ... ... ... ұлт ... ... ... жағдайда президент төтенше жағдай
жариялауға құқылыделінген осы ... Ол ... да ... ... одан әрі ... ... жағдай жарияланған кезде шынайы
диктатор кейіпте болады.Де Голль бұл ... тек ... рет ... ... қаңтарындағы Алжирдегі генерал ... ... ... бастаған бүлігін басу кезінде пайдаланды.
Жалпы V Республика президентінің өкілеттігі IV Республикадай ... ... ... ... 1946 ... ... ... қайта ыайлануының мерзімі ... ... ... ж. ... ... ... ... қызметіне арналған.
Шындығында оның қызметі тек мемлекет басшысының әкімшілік қызметін атқарды.
Үкімет ұлт саясатын жүргізді, әкімшілікпенқарулы ... ... ... қызметін қатаң шектеді. Ол үкіметтің
қызметін басқарды, заңдардың орындалуын ... ... ... ... төртінші бөлімінде парламенттің қызметі жөнінде
айтылған, парламент қос ... ... ... ... тұрады. І-
ші палата депутаттары жалпы, тікелей, жасырын сайлау жолымен, ІІ-ші ... ... ... Парламент- премьер-министрдің немесе І-ші
палатаның көпшілігінің талабы бойынша, не ... ... ... ... парламент үкімет арасындағы қарым-қатынасқа арналған.
Парламент азаматтарға қатысты, қорғаныс, салық ... ... ... қадағалау, заңдар арқылы әлеуметтік және еңбек
саласын реттеуге қатысты заңдар ... ... ... ... ... ... ... үкімет енгізген төтенше жағдайдың мерзімін ұзарта алады.
48 бап бойынша Ұлттық жиналыс үкіметке сенімсіздік ... ... 50 ... ... ... сенімсіздік білдірілгеннен кейін, ол
отставкаға беруі тиіс. Бұл ... ... ... ... да
болмасын мүкіндік береді. Дегенмен үкіметті қайта құру ... ... ... ... және 2 ... сенімсіздік вотумы Ұлттық жиналыстың
таралуына әкеп соқтыруы мүмкін.
Жалпы парламант атқарушы билікті ... ... тек 50 ... қалған парламентке тиессілі жалпы құқық мәселелері болды,
әдетте референдумға шығарылатын тек ... ... ... ... ... ... тартысы үкіметтің құрамына және оның
саясатына енді әсер ... ... ... ... ... ... өтеді және сонда қалады. Үкімет бұл қызығушылықтарға ... ... ... ... ... енді бұл мәселелер оны
қызықтырмайды ол ... ... ... ... емес ... алып ... мәселені айта кету қажет ол де Голльдің конституцияның баптарын
қайта қарастырғанда әдейі парламентті елемей екі рет референдум өткізді. ... ... жоба ... талқылауға парламентке жіберілуі тиес еді, бірақ 11
бап алға тартып онда жоба парламентпен бекітілуі тиіс деген сөз жоқ ... оны тағы ... ... конституцияны сарапқа алсақ Ш. де Голль өзінің идеяларын
толық жүзеге асыруға қолы жетті. Ол өзінің саяси ... ... 1965 ж. ... ... сайлаулар қарсанында Мишель
Друамен сұқпатында ол өзінің саяси және ... ... ... көз ... ... ... 7 жылғы билігіне қорытынды
жасады.
Ол өзінің «солшылдар» немесе «оңшылдарға» қатысын жоққа шығарды ... «Мен ... ... деген « Францияны тек 1 фракциямен құру- бұл
үлкен қателік»- деп атқан.
Де Голльдің францзуздар мен ... ... жеке ... ... емес, Францияның мықты институттары болуы керек, француздар –
бұл құрылысшылар, де Голльге осы ... ... ... ... ал қазіргі ұрпақ өтпелі, демек институттар келесі ... ... ... Ұрпақ ауысады, Франция қалады, демек ... ... ... ... институттарына қауіпті сайлаушылардан ... ... ... 1965-69 ... ... көптеген
француздардың жаңа интституттарды түсінгенің және қабылдағанын көрсетті, ... ел ... ... жасырын және тікелей сайлаудың әділдігі болды.
Парламентаризмді ... ... ... де Голль «партиялық
жүйе – хаос! Бесінші Республика – бұл үдеу!» деп жауап берген. Бір ... ... жеке ... ... орнаттыдеген айыбына қарсы: «Мен барлығын
істемеймін, дегенмен барлығын мен істей алмаймын. Мен жалғыз емеспін. ... бар. ... ... және заң ... парламент те бар. Заңды
қабылдайтын сол, мен емес» деген.
Де Голль Францияға саяси еркіндікті қайтарды, 1944 жылы ... ... жау ... де сөз ... жойған жоқ, цензураны жойды.
Де Голльдың билік тәртібі Латын Америкасы, Азия және Африка ... ... ... ... Бұл ... ... аймақтардан
саяси мәдениеті мен экономикасы әлде қайда жоғары ... ... ... ... ірі капиталлдардың ... ... ... ... ... мүддесін емес. Үшіншіден билік
әдісі радикалды және регрессивті емес.
Де Голльдың билігінің ... ... бай ... ... ... ... Кең ... оппозициясының
арқасында.
Де Голльдің идеялары Ү Республиканың институттарында айқын ... ... ... ... ... ұлес ... ... мақсаттары мен міндеттеріне ... ... ... ... ... ... ... зерттей отырып 1946
жылғы конституцияның өмірінің небәрі 12 жыл ғана ... ... ... ... ... ... жобасы толық зерттелмегені,
кейбір мәселелерде оның әлсіздігі көрсетілді. Осы конституцияның ... іс ... ... ... ... ... салдарынан үкімет
жүйе ауысып, тұрақсыз болды. Бұл ІҮ Республиканың ІІІ Республиканың кебін
киуіне ... ... ... уақытта өмір сүрген конституция ... ғана тән ... ... Ол ... ... ... ... елдеріне қарағанда екі немесе үш ... ... емес ... парламентті ел екендігін дәлелдеді.
Бұл тек ғасырдан-ғасырға созылып келе жатқан демократияшыл Француз
мәдениеті. Осы көп ... ... ... өз орнын таба білген де
Голльдің ... яғни ... ... Олар ... ... де ... жылы билікке қайта келуіне әсер етті. Әрине де Голль саясаткер ... ... ... көп ... ... ... Оның ... Ұлттық
ұлылық идеясы үлкен маңызға ие болды және ол көптеген ХХ-ғасыр аяғына қарай
тәуелсіздік алған елдердің конституциясының үлгісі болды.
Солардың бірі ... ... 1995 ... 30 ... жолымен қабылданған конституциясы нақты айғақ бола алады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Ш де Голль. Военные мемуары / 2-томах. М., 1957-1960.
2. Ратианин Г. М. ... ... двух ... М., ... ... В.П. ... ... Франции. М., 1979г.,
4. История Франции / в 3-томах. Под./ред. А.З.Манфред. М., 1973г.,
5. Молчанов Н.Н. ІV ... М., ... ... Н.Н. ... ... за власть в годы ІҮ Республики. М., 1990г.
7. ... Л.Г. ... ... в ... М., 1971г.
8. Савицкий П.И. Правительственный аппарат Ү Республики во Франции.
Свердловск, 1979г.,
9. ... Ю.Б. ... ... во Франции при Шарле де Голлье
//Политические партии и государственный механизм ... ... ... Смирнов В.П. Новейшая история Франции. 1918-1975: учебное пособие для
студентов вузов. – М.:Высшая школа, 1979. – 276-278 б.
11. Молчанов Н.Н. Четвертая ...... 1963.- 424-438 ... ... Г.М. Франция: судьба двух республик . – М.: Мысль, 1980. – 272-
276 ... Де ... ... ... // ... и новейшая история. – 1993. - № 5. –
63 б.
14. Наумова Н.Н. Борьба голлистов за власть в годы IV республики. – ... ... 1990. – 56 ... Серебренников В.П. Конституционное право Франции: проблемы эволюции
государственно – правовых институтов V ...... 1976.- ... ... Ш де Голль. Военные мемуары / 2-томах. М., 1957-1960.
[2][2] Ратианин Г. М. Франция: Судьбы двух ... М., 1980г. ... ... ... ... М., 1979г., История Франции / в 3-томах.
Под./ред. А.З.Манфред. М., 1973г., Молчанов Н.Н. ІV Республика. М., 1963г.,
Наумов Н.Н. ... ... за ... в годы ІҮ Республики. М., 1990г.
[3][3] Гукасян-Гандзакелл Л.Г. Французский империализм в Африке. М., 1971г.
[4][4] Савицкий П.И. ... ... Ү ... во ... 1979г., ... Ю.Б. Президентская власть во Франции при Шарле
де Голлье //Политические партии и государственный механизм
капиталистических стран. Свердловск. ... ... ... 3-х. ... Т.3 / ред ... – М.: ... 1973.-
325 б.
[6] История Франции.В 3-х. томах. Т.3 / ред А.Манфред – М.: Наука, 1973.-
327 б.
[7] ... ... 3-х. ... Т.3 / ред ... – М.: ... ... б.
[8] История Франции.В 3-х. томах. Т.3 / ред А.Манфред – М.: ... ... ... ... В.П. ... ... ... 1918-1975: учебное пособие для
студентов вузов. – М.:Высшая школа, 1979. – 265 ... ... В.П. ... ... ... 1918-1975: учебное пособие для
студентов вузов. – М.:Высшая школа, 1979. – 268-269 ... ... В.П. ... ... ... ... ... пособие для
студентов вузов. – М.:Высшая школа, 1979. – 276-278 ... ... Г.М. ... ... двух ... . – М.: ... 1980. - 256-
261 б.
[13] История Франции.В 3-х. томах. Т.3 / ред А.Манфред – М.: Наука, 1973.-
325 ... ... ... 3-х. ... Т.3 / ред А.Манфред – М.: Наука, 1973.-
327 б.
[15] История Франции.В 3-х. томах. Т.3 / ред ... – М.: ... ... ... ... ... 3-х. томах. Т.3 / ред А.Манфред – М.: Наука, ... ... ... В.П. ... ... ... 1918-1975: учебное пособие для
студентов вузов. – М.:Высшая ... 1979. – 265 ... ... В.П. ... ... Франции. 1918-1975: учебное пособие для
студентов вузов. – М.:Высшая школа, 1979. – 268-269 ... ... В.П. ... ... ... ... учебное пособие для
студентов вузов. – М.:Высшая школа, 1979. – 276-278 б.
[20] Ратиани Г.М. Франция: ... двух ... . – М.: ... 1980. - ... б.
[21] Молчанов Н.Н. Четвертая республика. – М.:Соцэкгиз, 1963.- 424-438 бб.
[22] Ратиани Г.М. Франция: судьба двух ... . – М.: ... 1980. – ... б.
[23] Ратиани Г.М. Франция: судьба двух республик . – М.: Мысль, 1980. – ... ... ... Г.М. Франция: судьба двух республик . – М.: Мысль, 1980. – ... ... ... Г.М. ... судьба двух республик . – М.: Мысль, 1980. – 306
-307 ... ... Г.М. ... ... двух ... . – М.: ... 1980. – ... б.
[27] Де Голль Мемуары надежд. // Новая и новейшая история. – 1993. - № 5. ... ... ... Н.Н. ... ... за ... в годы IV ... – М.:
Международные отношения, 1990. – 56 б.
[29] Ш. де Голль. Военные ... Т 1.- М., 1957. – 119 ... Ш. де ... ... ... Т 1.- М., 1957. – 78 ... ... В.П. Конституционное право Франции: проблемы эволюции
государственно – правовых институтов V республики. – Минск, 1976.- 19-20
б.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 91 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Францияның саяси жүйесі9 бет
АҚШ Конституциясы5 бет
Етті бағыттағы ірі қараның конституциясы20 бет
Жеті жарғы. Тәуке Ханның далалық конституциясы3 бет
Испания конституциясы5 бет
Таяу Шығыстағы Британ Француз үкіметінің отарлық саясатының дағдарысы31 бет
Француз буржуазиялық революция13 бет
Француз буржуазиялық революциясының үшінші кезеңі16 бет
Француз материалистері мен ағартушыларының педагогикалық көзқарастары10 бет
Француз психологиясының даму тарихы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь