Шаруашылықтағы індеттанулық талдау мен бақылау індеттанудың негізгі зерттеу


Кіріспе ... ... ... ... ... ... . 7
Ботулизм ... ... ... ... ... 8
Індеттік ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... 9
Өтуі мен симптомдары ... ... ... ... ... ... ... ... .. 11
Балау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 15
Індеттанудың мазмұны мен мақсаттары ... ... . 16
Өзіндік жұмыс ... ... ... ... ... ... ... .. 26
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
Қолданылған әдебиеттер
Табиғи жағдайда ботулизммен әртүрлі жануарлар мен құстар жасына қарамай ауырады. Сиыр мен ешкі негізінен С және Д сероварынан, ал жылқы А, В, С және Д, күзен мен құс болса С сероварынан ауырады. Ет қоректілер мен талғаусыз қоректілер (ит, мысық, шошқа), сонымен қатар егеуқұйрықтар токсиннің барлық типтеріне төзімді келеді. Зертханалық ұсақ жануарлардан ботулизмнің токсиніне ақ тышқан, теңіз тышқаны және үй қояны сезімтал.
Жаппай улану әдетте жылдың жылы уақытында болады. Ауасыбағасыз жағдайда, ылғалды, жылу тұрақты 15-20° С-тан жоғары болғанда органикалық заттар мол ортада клостридиялар жедел өсіп-өніп, споралар және токсин түзеді. Мал азығында токсин жекелеген телімдерде болады. Уланған азықтың түрі мен исінде ешбір ерекшелігі болмайды. Токсиннің мал азығында ойдым-ойдым кездесуі жануарлардың кейбіреуінің ғана ауыруына себеп болады.
Ауылшаруашылық малдары негізінен сүрлем арқылы уланады? Сүрлемге ботулизм уы тышқан және басқа кемірушілердің өлексесімен немесе құстың саңғырығымен түседі. Ал етқоректілер мен талғаусыз қоректілер жануар тектес азықтан немесе кемірушілердің өлексесін жегенде уланады. Құстар, жәндіктер мен олардың балапан құрттарымен қоректенгенде ауруға шалдығуы мүмкін.
Ботулизм уы денеге әдетте ас қорыту жолдары арқылы жайылады. Сонымен қатар ерекше жағдайда микроб споралары жарақаттанған ұлпаларда өніп, токсин түзуі де мүмкін. Мұны «жарақат болтулизмі» деп атайды.
1. Абуладзе К.И. и др. Паразитология и инвазионные болезни сельскохозяйственных животных. М.: «Колос», 1982,1990.
2. Абуладзе К.И. и др. Практикум по диагностике инвазионных болезней сельскохозяйственных животных. М.: «Колос», 1984.
3. Демидов Н.В., Потемкина В.А. Справочник по терапии и профилактике гельминтозов животных. М: «Колос», 1980.
4. Дьяконов Л.П., Орлов И.В. и др. Паразитарные болезни сельскохозяйственных животных. М.: Агропромиздат, 1985.
5. Кадыров Н.Т. Паразитология и инвазионные болезни сельскохозяйственных животных. Астана, 2000.
6. Ананьев П.К. и др. Профилактика и лечение заразных болезней сельскохозяйственных животных, Алма-Ата: «Кайнар», 1988.
7. Бауер О.И. Болезни прудовых рыб. М.: «Колос», 1981.
8. Балашов Ю.С. Кровососущие клещи - переносчики болезней человека и животных. Л., «Наука», 1967.
9. Галузо И.Г. Токсоплазмоз животных. Алма-Ата, «Наука», 1965.
10. Геллер И.Ю. Эхинококкоз. М., «Медицина», 1989.
11. Гробов О.Ф. и др. Болезни и вредители пчел. М., ВО «Агропромиздат», 1989.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі:  Курстық жұмыс
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 25 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Аннотация

Бұл курстық жұмыста кіріспе, осы пән туралы қысқаша мәліметтер,
анықтамалар, негізгі бөлім, қорытынды және қолданылған әдебиеттер мен
өзіндік жұмыс қарастырылған.
Курстық жұмыстың кіріспе бөлімінде осы тақырып және пән туралы қысқаша
қорытынды жазылған.
Негізгі бөлімде осы пән туралы мәліметтер, анықтамалар, тақырыпқа сай
мәселелер қарастырылған.
Өзіндік жұмыс бөлімінде қолданылған әдебиеттер және қорытынды т.б.
мәліметтер берілген.
Қысқартылған сөздер

мл – миллилитр
% - пайыз
мг – миллиграмм
РНК – Рибонуклеин қышқылы
ДНК – Дезоксирибон қышқылы
млн – миллион
т.б. – тағы басқа.

Анықтама

Инфектология – жұқпалы аурулар туралы ғылымдар жиынтығы.
Эпидемиология – медициналық індеттану.
Эпизоотология – ветеринарлық індеттану.

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 7
Ботулизм ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 8
Індеттік
ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
... ... ... ... 9
Өтуі мен
симптомдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... . 11
Балау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 15
Індеттанудың мазмұны мен
мақсаттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 16
Өзіндік
жұмыс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
... ... ... ... ... 26
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
... ... ... ... ... ... ... ... . 27
Қолданылған
әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
... ... . 28
Кіріспе

Табиғи жағдайда ботулизммен әртүрлі жануарлар мен құстар жасына қарамай
ауырады. Сиыр мен ешкі негізінен С және д сероварынан, ал жылқы А, В, С
және Д, күзен мен құс болса С сероварынан ауырады. Ет қоректілер мен
талғаусыз қоректілер (ит, мысық, шошқа), сонымен қатар егеуқұйрықтар
токсиннің барлық типтеріне төзімді келеді. Зертханалық ұсақ жануарлардан
ботулизмнің токсиніне ақ тышқан, теңіз тышқаны және үй қояны сезімтал.
Жаппай улану әдетте жылдың жылы уақытында болады. Ауасыбағасыз
жағдайда, ылғалды, жылу тұрақты 15-20° С-тан жоғары болғанда органикалық
заттар мол ортада клостридиялар жедел өсіп-өніп, споралар және токсин
түзеді. Мал азығында токсин жекелеген телімдерде болады. Уланған азықтың
түрі мен исінде ешбір ерекшелігі болмайды. Токсиннің мал азығында ойдым-
ойдым кездесуі жануарлардың кейбіреуінің ғана ауыруына себеп болады.
Ауылшаруашылық малдары негізінен сүрлем арқылы уланады? Сүрлемге
ботулизм уы тышқан және басқа кемірушілердің өлексесімен немесе құстың
саңғырығымен түседі. Ал етқоректілер мен талғаусыз қоректілер жануар тектес
азықтан немесе кемірушілердің өлексесін жегенде уланады. Құстар, жәндіктер
мен олардың балапан құрттарымен қоректенгенде ауруға шалдығуы мүмкін.
Ботулизм уы денеге әдетте ас қорыту жолдары арқылы жайылады. Сонымен
қатар ерекше жағдайда микроб споралары жарақаттанған ұлпаларда өніп, токсин
түзуі де мүмкін. Мұны жарақат болтулизмі деп атайды.

Ботулизм
Ботулизм (Botulismus) – жіті өтетін, орталық жүйке жүйесінің ауыр
зақымдануы, жұтқыншақтың, тілдің, төменгі жақтың және борша еттердің
салдануы арқылы ерекшеленетін ауру.
Тарихи деректер. Кернер 1820-1822 жылдары шұжықтан уланған адамда
аурудың белгілерін сипаттап, шұжықта у пайда болатынын, оның минералдық
және өсімдік уларынан айырмашылықтары бар екенін анықтады. 1897 ж. Ерменгем
қақталаған еттен спора түзетін ауасыбағасыз бактерия бөліп алды. Бұл
микробты сол еттен уланып өлген адамның көк бауыры мен ішегінен де тауып,
оны Bacillus botulinus (лат. botulus – шұжық) деп атады. Жануарлардың
ботулизмі туралы деректер 20 ғ. басында алынды.
Қоздырушысы – Clostridiun botulinum - грамон, токсин және спора
түзетін, қозғалмалы анаэроб, тұрқы таяқша тәріздес (4-9 х 0,5-1,2 мкм).
Өзіне қолайсыз жағдайда, қоректік заттар аз болғанда рН 6-дан жоғары,
жағымсыз температура жағдайында, қоректік ортада, суда, топырақта, басқа да
ортада, бір жақ ұшына қарай орналасқан ірі, сопақша келген спора түзеді.
Спорасы бар таяқша тенис ракеткасына ұқсас келеді.
Бұл микробтың денесінде О- және қылшасында Н-антигендері болады. О-
антиген бұл микробтың түріне ортақ, ал Н-антигені және бөліп шығаратын
токсиндеріне қарай қоздырушы 7 сероварға бөлінеді: А, В, С (С1, С2), Д, Е,
Ғ және G. Антигендік ерекшеліктері әсіресе А, В және Е тинтері түзетін
гоксиндерде күшті байқалады, ал С және Д типтерінде біраз бәсеңдеу келеді.
Е және Ғ токсиндері токсинге қарсы типтік қан сарысуымен бір-бірімен айқыш
реакция береді. Токсиндердің мұндай ерекшеліктерінің серотерапия және
вакцинапрофилактика үшін маңызы бар. Адам үшін А, В және Е сероварлары аса
уытты. Жылқының ботулизмі В, сирегірек А және С типтері арқылы, ал сиыр,
қой мен ешкіде – С және Д, күзенде – С, құста С, А және В типтері арқылы
болады.
Ботулизм клостридиясының көбеюі және токсин бөлуі үшін ең қолайлы
жағдай 18 ден 38° С дейінгі жылылық, бейтарап немесе сәл сілтілік реакция
(рН 7,0-7,6). Жемшөпте рН 3-4 жағдайында, 5-10 % ас тұзы, нитриггер, бос
май қышқылдары және антибиотиктер болған жағдайда микроб өсіп өнбейді.
Төзімділігі. Ботулизм клостридиясының споралары жоғары температураға
өте төзімді. 100° С кезінде тек 5 сағ. өткенде, 1050 C - 2 сағ. кейін.
1200С – 10 мин өледі. Ультракүлгін және гамма сәулелері қабаттаса әсер
еткенде зарарсыздандыру нәтижесі жақсы болады. Химиялық заттар спораның
өнуін тоқтатады.
Ботулизм токсині сұйық ортада қайнатқан кезде 15-20 мин. ал тығыз
ортада (ет, балық, жем) 2 сағ. өткенде күшін жояды, сонымен бірге ауаның,
азоттың, көмір қышқыл газының әсерінен, сілтілігі аса жоғары ортада (рН 8,5-
тен артық) иондағыш сәуле мен тура түскен күн сәулесінің әсерінен
белсенділігін жояды. Протеолиздік ас қорыту ферменттері токсинді ыдырата
алмайды. Астық дәнінде 3 айдан артық сақталады.

Індеттік ерекшеліктері
Бутулизмнің қоздырушысы табиғатта кең тараған. Оны топырақта, суда,
көңде, өлекседе, өсімдіктерде, жеміс-жидекте, жануарлар мен құстардың ішек-
қарнында, әртүрлі жәндіктер мен олардың балапан құрттарында кездестіруге
болады. Әртүрлі сероварларының географиялық таралымы әртүрлі.
Табиғи жағдайда ботулизммен әртүрлі жануарлар мен құстар жасына қарамай
ауырады. Сиыр мен ешкі негізінен С және д сероварынан, ал жылқы А, В, С
және Д, күзен мен құс болса С сероварынан ауырады. Ет қоректілер мен
талғаусыз қоректілер (ит, мысық, шошқа), сонымен қатар егеуқұйрықтар
токсиннің барлық типтеріне төзімді келеді. Зертханалық ұсақ жануарлардан
ботулизмнің токсиніне ақ тышқан, теңіз тышқаны және үй қояны сезімтал.
Жаппай улану әдетте жылдың жылы уақытында болады. Ауасыбағасыз
жағдайда, ылғалды, жылу тұрақты 15-20° С-тан жоғары болғанда органикалық
заттар мол ортада клостридиялар жедел өсіп-өніп, споралар және токсин
түзеді. Мал азығында токсин жекелеген телімдерде болады. Уланған азықтың
түрі мен исінде ешбір ерекшелігі болмайды. Токсиннің мал азығында ойдым-
ойдым кездесуі жануарлардың кейбіреуінің ғана ауыруына себеп болады.
Ауылшаруашылық малдары негізінен сүрлем арқылы уланады? Сүрлемге
ботулизм уы тышқан және басқа кемірушілердің өлексесімен немесе құстың
саңғырығымен түседі. Ал етқоректілер мен талғаусыз қоректілер жануар тектес
азықтан немесе кемірушілердің өлексесін жегенде уланады. Құстар, жәндіктер
мен олардың балапан құрттарымен қоректенгенде ауруға шалдығуы мүмкін.
Ботулизм уы денеге әдетте ас қорыту жолдары арқылы жайылады. Сонымен
қатар ерекше жағдайда микроб споралары жарақаттанған ұлпаларда өніп, токсин
түзуі де мүмкін. Мұны жарақат болтулизмі деп атайды.
Ауру көбінесе бірен-сараң спорадия түрінде немесе топырақта фосфор
жетіспейтін аймақта шағын тұтану ретінде байқалады. Өлім көрсеткіші 70-95%
шамасында.
Дерттенуі. Азықпен денеге енген токсин аш ішектен қанға сініп 20 мин
ішінде өкпенің, бауырдың, жүректің ұлпаларына, етке, несепке, тіпті миға
жетеді. 60 мин өткенде концентрациясы аталған мүшелерде төмендейді де,
бүйрек пен бұлшық еттерде жоғарылайды.
Денеге ауыз арқылы енген ботулизм уының өлтіретін дозасы оны құрсақ
қуысына жібергендегі өлтіретін дозасынан 5000-1 250000 рет төмен. Ауыз
арқылы енгізгенде таза токсинге қарағанда оның усыз гемаглютининмен
қоспасының уыттылығы жоғары болады. Бұл улы комплекс ас қорыту жолында
ыдырамаған күйі қанға өтеді. Комплекстің сіңірілуі оның көлеміне тәуелсіз.
Жалпы алғанда токсиннің денеге сіңіп, дерт туғызуын үш кезеңге бөлуге
болады.
1-кезең: токсиннің ішектің микроворсинкаларының сыртқы мембранасындағы
рецепторларымен байланысуы. Токсин молекуласы мен ішек торшасының
рецепторында бір-біріне құрылысы жағынан сәйкес шартты түрде танитын немесе
тауып алатын сайттар деп аталатын құрама бөлігі болады. Олардың бір-бірімен
қауышуы кальций иондарының қатысуымен болады.
2-кезең: торшаға бекітілген токсиннің лимфа мен қанға өтуі алдымен
токсинді пиноциттік везикулалар (көпіршіктер) бойына жинап алады да, ол
везикулалардың кейбірі липосомолармен бірігіп белоктық заттарды ыдыратыды.
Басқа везикулалар торшаның іргесіне қарай ығысып, торшааралық кеңістікке
токсинді бөліп шығарады. Босаған токсин алдымен лимфаға, одан кейін қанға
өтеді. Бұл процесс ас қорыту жүйесінің барлық бөліктерінде өтеді.
3-кезең: токсиннің шеткері жүйке талшықтарының жұрнақтарына өтуі
(механизмі толық зерттелген жоқ).
Жүйке рецепторларын үздіксіз күшті тітіркендіруден ми қыртысының
басқару қызметі бұзылады да, шектен тыс қозудың нәтижесінде жүйке торшалары
әлсіреп, тіршілік қабылетінен айырылады. Сопақша мидың орталықтарының
зақымдануына байланысты жұтқыншақ, тіл, астыңғы жақ салданады. Шеткері
жүйке жүйесіне токсиннің әсер етуінен синапстарда ацетилолиннің бөлінуі
тежеліп, бұлшықет-жүйке байланысы бұзылады. Соның нәтижесінде тұла бойы
бұлшық еттері босаңсып, ширақтығы төмендейді. Дененің қозғалысы нашарлап,
жүрек, тыныс алу бұлшық еттері салданып, тыныстың тоқтауынан жануар өліп
тынады.

Өтуі мен симптомдары
Ботулизмнің жасырын кезеңі 18 сағатган 16 тәулікке дейін. Денеге енген
токсиннің мөлшері неғұрлым көп болса, соғұрлым жасырын кезең де қысқа,
аурудың өтуі де шапшаң болады. Ботулизм өте жіті, жітіден төмен және
созылмалы өтеді. Аурудың тұтануы әдетте 8-12 күнге созылады да, алғашқы 3-4
күнде ауруға шалдығу жоғары болады. Көбінесе дененің ыстығы көтерілмейді.
Жіті өткенде ауру 1-4 күнге, жітіден төмен түрі 7 күнге, ал созылмалы
болғанда 3-4 аптаға ұласады.
Жылқы мен сиырда ботулизм аса жіті өткенде, негізінен аурудың ешбір
белгісі білініп үлгермей, мал кенеттен өліп кетеді. Кей жағдайда
есеңгіреген жануар басын көкірегіне бұрып, жатып қалады да, жантәсілім
бермей-ақ өліп қалады. Сауығу өте сирек кездеседі.
Ауру жіті өткенде жануар мазасызданып, рефлекс сезімі төмендейді.
Жүргенде тәлтіректеп, аяғын талтая басып, әзер қозғалады. Бара-бара тұра
алмай, жатып қалады, күштегенде әзер түрегеледі. Көздің, танаудың, ауыздың
кілегейлі қабықтарында гиперемия байқалады, болмаса көкшіл немесе сарғыш
тартып тұрады. Танауы делдиіп, демін жиі және таяз алады. Ауру меңдеген
кезде тамыр соғысы минутына 80-100-ге жетеді. Жүрегі әлсіз соғып, аритмия
байқалады. Ішектің жиырылуы бәсеңдеп, бара-бара атонияға ұласып, іші
қатады. Нәжісі жалқақтанып, аз бөлінеді. Несептің мөлшері азаяды да, онда
индикан, белок және глюкоза байқалады. Қанда эритроциттердің саны сәл
көбейіп, шөгу жылдамдығы төмендейді. Ауыздан сілекей ағып, астыңғы жақ
салданып, тіл салақтайды. Жануардың жемшөпке тәбеті сақталып, шөліркейді.
Ернімен жемшөпті аузына алғанымен, жұтқыншақтың салдануынан жұта алмай,
қайта шығарып тастайды, не болмаса аузын толтырып тұрады. Ажал тақаған
шақта астыңғы жағы салбырап, шайнаудан мүлдем қалады. Өлім көрсеткіші 90-
95%. Тек қана жеңіл ауырған жануарлар ғана жазылады.
Ауру жітіден төмен өткенде жануар орнынан тұрып, қозғалғанымен жүргенде
тез шаршап, сүріне береді де, қайтадан жатады. Онда да шайнауы мен жұтынуы
қиындап, іші қатады, жүрек қызметі нашарлайды. Жұтынғанда аспирация болып,
пневмония немесе өкпе гангренасына ұшырауы мүмкін.
Созылмалы өткенде малдың орнынан тұруы, жүруі қиындап, ұзақ жатқаннан
денесінің әрбір жері ойылады. Сезімі, тәбеті, күйіс қайтаруы сақталады.
Жануар тез арықтайды. Сауығуы аурудың басқа түріне қарағанда жиірек
байқалады.
Қой ботулизм кезінде тәлтіректеп жүреді. Артқы аяқтарын бауырына қарай
тартып ұстайды. Мойынын созып, басын кейкитеді. Мойны салданған кезде бір
жағына қарай иіледі. Ауру жіті өткенде аузынан тілі салақтап, сілекей
ағады. Созылмалы түрде ауырып жазылған мал ұзақ уақыт дел-сал күйде болады.
Ешкінің жүріп-тұруы бұзылады да, шайнауға және жұтынуға қатысты бұлшық
еттердің салдануы үнемі байқалмайды.
Шошқа сирек ауырады. Дыбысы шықпай, сілекейі шұбырып, денесінің
қозғалысын дұрыс меңгере алмайды. Көруі нашарлап, жұтқыншағы мен жақтарының
бұлшық еттері салданады. Бірнеше сағаттың ішінде, болмаса 2-3 тәулікте
өледі.
Құстар (тауық, қаз, үйрек) аяқтарын баса алмай, қанаттарын салбыратып
немесе ебедейсіз бір қанатын ғана қағады. Мойны бүгіліп, басын иығына қарай
бұрады. Сәл ашылған тұмсығынан шығып тұрған тілін жинап ала алмайды. Ауру
шегіне жеткен кезінде құс бауырлап, немесе бір жағына қисайыи, жатып
қалады. Мойнын созып, басын жерге салады. Судағы құс жүзгенде табиғи қалпын
сақтай алмай, мойны мен басын дұрыс көтеріп ұстамайды. Паралич болған кезде
сезімі сақталады. Көздің қарашығы ұлғайып, ашылып-жұмылатын жарғағы орнына
бармайды.
Ауырған иттің аяқтары салданып, көзі қимылдамай, дел-сал күйде болады.
Ішектің қызметі бұзылып, жұтқыншағы жансызданады. Ақыры асфиксиядан тыныс
ала алмай өледі. Ауруға пневмония қабаттасуы мүмкін.
Күзенде токсин бойға енген соң аурудың белгілері 0,5-4 күн шамасында
білінеді. Сирақ еттері салданып, көздің қарашығы ұлғаяды. Аузынан сілекей
ағып, еркінен тыс несеп бөлінеді. Басы бір жағына қисайып, көз қарасы бір
жерден аумайды. Ызаланғанан тістеп алуы мүмкін. Тыныстың тоқтауынан өледі.
Өлім көрсеткіші 70-80%.
Паталогоанатомиялық өзгерістер. Өлексені сойғанда тері асты шелінің
сарғайғаны, жүрек пен сірілі қабықтарының шашыранды қанталауы байқалады.
Қан тамырларын кескенде қою қара қошқыл қан шығады. Қарында әдетте аздаған
ғана желінген жемшөп болады. Сиырдың алдыңғы қарындарында зат алмасуының
бұзылуы салдарынан әртүрлі жеуге жарамсыз заттар (сүйек, тас, темір, т.б.)
болады. Жалбыршақ қарын құрғап, нығызданады. Аш ішектің, кейде тоқ ішектің
кілегейлі қабықтарында қатарлы – геморрагиялық қабыну байқалады. Тік ішекте
нығыздалған, жалқақтанған нәжіс болады. Бүйрек, бауыр және көкбауырдың
ұлпасы әдетте ешбір өзгеріссіз, тек күзен мен құстарда толыққанды болады.
Өкпесі домбығып, ауру асқынғанда пневмония мен гангрена байқалады. Ми
домбығып, кейде қан тамырларының маңайы талмаурап тұрады.

Балау
Ауруды балау үшін індеттанулық және клиникалык деректерді ескеріп,
уланудың себебін анықтайды. Диагноз қою үшін бактериологиялық тексеру
жүргізіп, аурудың қоздырушысын бөліп алады және ботулизмнің токсинін
анықтайды. Ондай зерттеу үшін зертханаға қарынды 100-200 мл ішіндегісімен,
үлпершек ағзалардың бөліктерін және 100 г кем емес күдікті мал азығын
жібереді. Материалды консервілемей мұз салынған термоспен, ал азықты жарық
өткізбейтін ыдысқа салып, кептіріп алмай жібереді.
Диагноз қойғанда топалаңнан, құтырықтан, стахиоботриотоксикоздан,
өсімдіктермен, қорғасын тұздарымен уланудан, бұзаулағаннан кейінгі
салданудан, ми мен жұлынның қабынуынан, афосфороздан және В1
авитоминозынан, құста Ньюкасл ауруынан және Марек ауруынан ажырату керек.
Емі. Негізінен симптоматикалық. Қарынды қоскөмірқышқыл содасымен жуып,
іш жүргізетін дәрілер береді, жылы клизма қояды. Глюкоза мен кофеин
жіберіп, аузын калий перманганатымен жуады. Аурудың бастапқы кезеңінде
көктамырға көп мөлшерде ботулизмге қарсы антитоксиндік қан сарысуын жіберу
(жылқыға 600-900 мың халықаралық бірлік) жақсы нәтиже береді.
Иммунитет. Ботулизмге қарсы иммунитет антитоксиндік сипатта болады.
Белсенді иммундеу тек күзенде ғана қолданылады. Ол үшін формол ашудасты
анатоксин вакцина және ассоцияланған ботулизм мен настереллезге қарсы
вакцина пайдаланылады. Иммунитет 2-3 аптадан кейін қалыптасып, 12 айдан
астам уақыт сақталады. Антитоксиндік қан сарысуы жібергеннен кейін 6-7 күн
аурудан сақтайды.
Даулау және күресу шаралары. Жемшөпті даярлаған және сақтаған кезде
оған топырақтың, ұсақ жануарлар мен жәндіктердін өлекселерінің, құс
саңғырығының араласуына жол бермеу керек. Малға көгерген, бұзылған жемшөпті
беруге болмайды, ал суланған кезде (құрама жем, туралған шөп, кебек)
даярланған соң бірден жегізілуі керек. Жануар тектес мал азығы тек қана 2
сағ. қайнатылып берілуі керек. Әсіресе аң фермаларында азықты таңдау мен
даярлауға ерекше көңіл бөлінеді. Азықтың температурасы 10° С-тан аспауы
керек, кешке берілген азық түнімен түгелдей желініп, ертеңге қалмауға тиіс.
Жайылымдар мен суаттарда тазалық сақтап, жануарлардың өлексесін уақтылы
жинайды. Ботулизм шыға қалғанда ауру жануарларды оқшаулап, емдейді.
Өлексені терісін алмастан өртейді.

Індеттанудың мазмұны мен мақсаттары
Індеттану туралы түсінік. Індеттану – індет процесін, жұқпалы
аурулардың пайда болу және таралу заңдылықтарын зерттейтін, сол арқылы
жұқпалы аурулармен күресу әдістерін қарастыратын ғылым.
Індеттану екі түбірден тұратын қазақтың төл сөзі: індет – жұқпалы
аурудың кең ауқымды таралуы, ал тану – білу, яғни ғылым деген мағына
береді. Індеттану батыс тілдерінде эпизоотология деп аталады. Ол да екі
ұғымның жиынтығы: эпизоотия (грекше ері – арасында, zoon – жануар) және
logos – ғылым. Бұл терминнің шығу төркіні медицинаның саласы
эпидемиологияға барып саяды. Эпидемия (грекше ері – арасында, demos –
халық) жұқпалы аурулардың адамдар арасында кең таралуы.
Бір кезде індеттануды өте тар аяда тек қана індеттің таралуы туралы
ғылым деп таныды. Шындығында індеттану жұқпалы аурулардың індет түрінде кең
таралуын ғана емес, спородия ретінде бірең-сараң жағдайда байқалуын да
қамтиды. Керісінше соңғы бір уақыттары бұл ғылымның ауқымын тым кеңітіп,
оны жұқпалы аурулар туралы барлық мағлұматтардың жиынтығы ретінде қарастыра
бастады. Жұқпалы аурулар туралы ғылымдар жиынтығын (ол шартты түрде
инфектология деп аталады) теория жүзінде жасау мүмкін болса да, жұқпалы
аурулардың табиғатын зерттейтін барлық пәндерді: микробиологияны,
вирусологияны, иммунологияны, эпидемиологияны, эпизоотологияны,
патологиялық анатомияны, патологиялық физиологияны және тағы басқаларын бір
ғылым ретінде қарастыру іс жүзінде мүмкін емес.
Қазіргі ветеринариялық жоғары оқу орындарында оқытылатын індеттану пәні
біршама дербес, бірақ бір-бірімен тығыз байланысты үш саладан тұрады. Олар
– індеттанудың өзі, жұқпалы аурулар және ветеринариялық санитария.
Практикалық ветеринарияда бұларды бір-бірінен бөліп қарауға болмайды.
Індеттанудың өзі індет процесін зертгейді. Ол жалпы індеттану және
жекеше індеттану деген ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қозының диплококкоз ауруының індеттік ерекшеліктері мен алдын алу шаралары
Малдардағы туберкулез ауруы
Ботулизм жайлы
Жұқпалы атрофиялық ринит ауруының диагностикасы мен сауықтыру шаралары
Тауықтың оба ауруы
Қозының жыбырлақ ауруы
Торайлардың ауески ауруының диагностикасы мен сауықтыру шаралары
Пуллороз ауруының індеттік ерекшеліктері мен алдын алу шаралары
Вирустық диарея ауруының диагностикасы мен сақтандыру шаралары
Паратуберкулез туралы
Пәндер