Соттылық түсінігі мен оның жойылу салдары

Мазмұны

Кіріспе

I. Тарау. Соттылықтың құқықтық табиғаты
1.1. Соттылық ұғымы және оның қылмыстық.құқықтық салдары

II. Тарау. Жаза тағайындау
2.1. Жаза тағайындаудың жалпы негіздері
2.2. Жауаптылықты жеңілдететін және ауырлататын мән.жайлар
2.3. Қатысып жасалған қылмыс үшін жаза тағайындау
2.4. Қылмыстардың жиынтығы бойынша жаза тағайындау
2.5. Қылмыстардын қайталануы жағдайында жаза тағайындау
2.6. Үкімдердің жиынтығы бойыйша жаза тағайындау
2.7. Мерзімдерді қосу кезіңде оларды белгілеу тәртібі және жаза
мерзімдерін есептеу және жазаны есепке алу
2.8. Белгілі бір қылмыс үшін көзделген жазадан гөрі жеңілірек жаза
тағайындау
2.9. Шартты түрде соттау

III. Тарау. Қылмыстық заңдағы соттылықты жою және алып тастау шарттары
3.1. Қылмыстық құқықтағы соттылықты жою мерзімі және оны есептеу тәртібі
3.2. Соттылықты алып тастау жағдайы және соттылықты мерзімінен бұрын алып тастау негізі

Қорытынды

Пайдалынған әдебиеттер
Кіріспе
Қоғамға қауіпті іс-әрекетпен оның ішінде қылмыспен күресу барысында қылмыстық жазаның алатын ролі зор. Өйткені, қылмысқа әсер ету жүйесінің ең қажетті элементі болып табылады. Жаза сотталған тұлғаны түзеуге, қайта тәрбиелеуге, жаңа қылмыс жасаудан ескертуге қызмет етеді. Осы аталған жазаның мақсаттарын жүзеге асыруда жаза институты маңызды орын алады. Негізгі және қосымша жазаны үйлестіре дұрыс қолдану жазаны жекелендіру қағидасының жүзеге асырылуына, алға қойған мақсатқа нәтижелі жетуге септігін тигізеді. Қылмыс жасағаны үшін жазаны тағайындау қылмыстылықпен күресудің басты құралы және қылмыскерді түзеу, қайта тәрбиелеу және жаңа қылмыс жасаудан ескерту құралы ретінде де қолданылады. Жазаның мақсатына қол жеткізумен соттылықты сақтау қажеттілігі сәйкес келеді. Өйткені, қылмыстық жазаның сотталушы тұлғаны түзеу және қайта тәрбиелеу, сондай-ақ, сотталушыны жаңа қылмыс жасаудан сақтандыру мақсаттарын жүзеге асыруда маңызды ролді соттылық институты алады. Қылмыстық құқықта бізге белгілі соттылықтан айырудың екі нысаны бар: ҚР Қылмыстық кодексінің 77-бабында көзделген соттылықты жою және соттылықты алып тастау.
Соттылықты автоматты түрде жойылады және бұған қандай да бір құжаттың тұжырымдауы қажет емес. Ал, соттылықты алып тастау қылмыстық іс жүргізу заңымен реттелінетін сот тәртібімен жүзеге асырылады. Соттылықты жою және алып тастаумен тек соттылық ғана емес, сонымен қатар, одан туындайтын қылмыстық-құқықтық салдарыда тоқтатылады.
Тәжірбие соттылықты алып тастаудың негізі ретінде рақымшылық пен кешірім беру актісін қолдану көлемі өсіп отыр. Сондықтан, соттылық түсінігінің, соттылықты жою және алып тастаудың, соттылықтың қылмыстық құқықтық салдарының теориялық негізін жасау және оларды құқықтық реттеуді жетілдіру қылмыстық және қылмыстық-атқару құқығында өзекті мәселені құрайды.
Қолданылған нормативтік-құқықтық актілер:
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 30.08.1995 ж.
2. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі 16.07.1997 ж.
3. Қазақстан республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі 13 желтоқсан 1997 жыл.
4. Жаза тағайындалғанда соттардың заңды дұрыс қолдануы туралы ҚР Жоғарғы Соты Пленумының 24 маусым 1993 жылғы № 3 қаулысы

Арнайы әдебиеттер тізімі:
1. Ераксин В.В., Помчалов Л.Ф. Погашение и снятие судимости в советском уголовном праве. - М., 1963.
2. Полина В.В. Погашение и снятие судимости по советскому уголовному праву. -Харьков., 1979.
3. Авакян Р.К. К вопросу о погашении и снятии судимости // Соц. Законность. 1964, №7. С. 57-58.
4. Аскарханов С. Порядок снятия судимости // Сов. Юстиция, 1933. №9. С. 17-18.
5. Борисов Э. Сроки погашения судимости // Сов. Юстиция, 1965. №4. С.12-13.
6. Брайнин Я.М. Уголовная ответственность и ее основание в советском уголовном праве. - М., 1963. С. 205-216.
7. Демин В.Г. Вопросы погашения и снятия судимости // Сов. Юстиция. 1964. №2. С.7-8.
8. Багрий-Шахматов А. В. Уголовная ответственность и наказание. Минск., 1976.
Э. Карпец И.И. Наказание. Социальные, правовые и криминологические проблемы. М.,1973.
10. Дурманов Н.Д. Давность и погашение судимости. - М., 1939.
11. Остроумов С.С. О преступлении и наказан и и-М., 1976.
12. Беккариа Чезаре. О преступлениях и наказаниях. ІЗ.Астемиров З.А. Проблемы теории и уголовной ответственности и наказания.-. Махачкала., 1987.
14. Евтеев М.П. Погашение и снятие судимости. - М., 1964.
15. Зиманас С. Погашение и досрочное снятие судимости // Соц. Законность. 1960. №7.
16. Зельдов СИ. О понятии судимости.// Правоведение, 1972. №1. С.61-69.
17. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық: оқулық.-Алматы, 1998. 245-248 беттер
        
        ______________ тобының студенті ___________________________________
«Соттылық түсінігі мен оның жойылу салдары» тақырыбындағы дипломдық
жұмысына
ПІКІР
Диплом жұмысына арқау болып отырған тақырып ... ... ... бірі ретінде қарастырылады. Автор өз жұмысында соттылықтың
құқықтық табиғаты мен жаза ... ... және ... заңдағы
соттылықты жою және алып тастау шарттарын қарастырып, жұмыстың толықтай
мазмұның аша білген.
Дипломант ____________________________соттың жаза ... ... ... және ... ... ... ... басының кім екендігіне, істің жауаптылықты жеңілдететін және
ауырлататын мән ... баса ... ... ... ... мен оның ... салдары» тақырыбында
жазылған жұмысы Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрілігінің
және Қазақстан ... ... оқу ... дипломдық
жұмыстарға қойлатын талаптарына сай жазылған: жоспары бар, жұмыстың мақсаты
анық, ... ... ... ... ... саны жеткілікті.
Тақырып толық, жүйелі және жеткілікті материалдармен өңделе отырып
жазылған.
Қорытындылай келе дипломдық ... ... деп ... ... болады.
Мазмұны
Кіріспе
I. Тарау. Соттылықтың құқықтық табиғаты
1.1. Соттылық ұғымы және оның қылмыстық-құқықтық салдары
II. Тарау. Жаза тағайындау
2.1. Жаза ... ... ... Жауаптылықты жеңілдететін және ауырлататын мән-жайлар
2.3. Қатысып жасалған қылмыс үшін жаза тағайындау
2.4. ... ... ... жаза ... Қылмыстардын қайталануы жағдайында жаза тағайындау
2.6. Үкімдердің жиынтығы бойыйша жаза тағайындау
2.7. Мерзімдерді қосу кезіңде оларды ... ... және ... ... және ... есепке алу
2.8. Белгілі бір қылмыс үшін көзделген жазадан гөрі жеңілірек жаза
тағайындау
2.9. Шартты түрде соттау
III. Тарау. Қылмыстық ... ... жою және алып ... ... Қылмыстық құқықтағы соттылықты жою мерзімі және оны есептеу тәртібі
3.2. Соттылықты алып ... ... және ... ... ... ... негізі
Қорытынды
Пайдалынған әдебиеттер
Кіріспе
Қоғамға қауіпті іс-әрекетпен оның ішінде қылмыспен ... ... ... алатын ролі зор. Өйткені, қылмысқа әсер ету жүйесінің ең
қажетті элементі болып табылады. Жаза сотталған ... ... ... жаңа ... ... ескертуге қызмет етеді. Осы ... ... ... ... жаза институты маңызды орын алады.
Негізгі және қосымша жазаны үйлестіре ... ... ... ... ... ... алға ... мақсатқа нәтижелі жетуге
септігін тигізеді. Қылмыс жасағаны үшін ... ... ... ... ... және қылмыскерді түзеу, қайта тәрбиелеу және жаңа
қылмыс жасаудан ескерту құралы ретінде де ... ... ... ... ... сақтау қажеттілігі сәйкес келеді. ... ... ... ... ... және қайта тәрбиелеу, сондай-ақ,
сотталушыны жаңа ... ... ... ... ... асыруда
маңызды ролді соттылық институты алады. Қылмыстық құқықта бізге белгілі
соттылықтан ... екі ... бар: ҚР ... ... 77-бабында
көзделген соттылықты жою және соттылықты алып тастау.
Соттылықты автоматты түрде жойылады және бұған қандай да бір ... ... ... Ал, ... алып ... ... іс жүргізу
заңымен реттелінетін сот тәртібімен жүзеге асырылады. Соттылықты жою және
алып тастаумен тек ... ғана ... ... ... одан ... салдарыда тоқтатылады.
Тәжірбие соттылықты алып тастаудың негізі ретінде ... ... беру ... қолдану көлемі өсіп отыр. Сондықтан, соттылық
түсінігінің, соттылықты жою және алып ... ... ... ... ... негізін жасау және оларды құқықтық реттеуді
жетілдіру қылмыстық және қылмыстық-атқару құқығында ... ... ... Соттылықтың құқықтық табиғаты.
1.1.Соттылық түсінігі және оның қылмыстық-құқықтық салдары
Қылмыстық құқық бойынша сотта айыпталушы ... ... ... үшін ... жаза тағайындалған және соттың айыптау үкімі заңдық
күшіне енген уақыттан бастап сотталған деп танылады. Сотталушы ... ... ... де және ... ... ... өтегеннен кейін заңца
белгіленген мерзім ішінде де сотталған болып есептеледі.
Тұлғаны сотталған деп тану ... бір ... ... Бұл ... ... ... ... соттылық қылмыстық
жазаны тағайындауымен пайда болады және соттылық тұлға жазаны өтегеннен
кейінде сақталады, ... ... ... ... ... ... ... болады. Соттылықтың мәнін, ... ... және ... ... алатын ролін дұрыс анықтамайынша
соттылықтың құқықтың табиғатын ұғыну мүмкін емес.
Соттылық түсінігіне қатысты ... ... ... ... Г.Б. Виттенбергтің пікірінше, соттылық - жасалған
қылмыс үшін жаза шарасы ... ... үшін ... ... ... ... Филиминов былай дейді: соттың қылмысты жасағаны үшін жазаны
тағайындайты тұлға үшін соттау ... ... ... ... ... ... /2/. Бұл түсінікте толық емес, өйткені, соттылық ... ... үшін ... ... ... жаңа қылмыс жасаса (яғни бұрын
қылмыстық жаза қолданылған болса) түзелмеген және қолданылған жаза ... үшін ... ... ... ... ... және қоғам үшін аса
қауіпті болып есептелінеді. Сондықтан, жаңа қылмыс жасаған ... ... бар ... ... ... ... жаңа ... үшін жаза тағайындау
кезінде жауаптылықты ауырлататын мән-жайлар ретінде қарастырылады.
Соттың осы тұлғаға жасаған қылмысы үшін қылмыстық жауаптылық көзделген
заңның ... ... ... шегін күшейтуге мүмкіндігі бар. Жаңа
қылмыс ... ... ... бар ... қылмысты квалификациялауға
әсер етеді.
Қылмыстық-құқықтың салдар-соттылығы бар тұлғаның қылмыстық жауаптылығын
ауырлататын заңда белгіленген салдарын ... ... бұл ... ... жаңа ... ... ... ғана пайда болады. Жаңа қылмыс жасаған
уақытта тұлғаның соттылығы;
1. жаңа қылмысы үшін қылмыстық жауаптылықтан тұлғаны бастауға ... ... бар ... да) ... ... қайтадан жасалған қылмыстың саралайтын белгісі ретінде қызмет етеді;
3. сот таңдаған жазаны күшейтеді;
4. тұлғаны аса қауіпті ... деп ... ... ... бас ... ... түріндегі тағайындалған жазаның өтелу
режимінің түрін анықтауға әсер ... ... ... шартты-мерзімінен бұрын босатылуына кедергі
келтіреді.
Осы жоғарыда аталған соттылықтың қылмыстық-құқықтың салдарын өзгелейде
беруге ... ... осы ... ... ... ... қозғалысына
сай келеді.
1. Соттылық тұлғаны жаңа қылмысы үшін қылмыстың жауаптылықтан босатуға
кедергі келтіретін мән-жай ретінде қарастыру.
Сонымен, соттылығы бар ... ... жаңа ... ... аз ... да, қылмыстық жауаптылықтан ... ... ... ... қолданылмайды.
Соттылықтың қылмыстық - құқықтың салдарының маңызы төмендегідей:
- тұлғаның жаңа қылмыс ... жол ... ... яғни ... және жаңа ... ... ... сақтандыру мақсатын орындайды;
- өзге тұлғаларды қылмыстық заі-щы ... ... ... ... ... ... ... белгісі ретінде.
Қылмыстық заңда соттылық-қылмыс құрамының арнайы саралайтын белгісі ретінде
қолданылады. Егер ... ... ... сынақ мерзімі өткенге дейін өзінің
түзелгенін дәлелдесе, шартты түрде сотталушының мінез-құлқына ... ... ... органның ұсынысы бойынша сот шартты түрде
сотталудың ... жою және ... ... ... алып ... туралы
қаулы ете алады. Бұл орайда шартты түрде сотталудың белгіленген сынақ
мерзімінің кем ... ... ... күші ... мүмкін.
Егер шартты түрде сотталған адам өзіне сот ... ... ... ... сол үшін ... ... жаза салынған қоғамдық
тәртіпті бұзса, сот осы баптың бірінші бөлігінде аталған органның ұсынысы
бойынша мерзімі ұзарта ... ... ол бір ... аспауы керек.
Шартты түрде сотталған адам сынақ мерзімі ішінде өзіне сот жүктеген
міндеттерді ұдайы немесе әдейі орындамаған, сол ... ... ... ... ... ... ... сот осы баптың бірінші бөлігінде
аталған органның ұсынысы бойынша ... ... ... ... жою және ... тағайындалған жазаны орындау туралы қаулы етеді.
Шартты түрде сотталған адам сынақ мерзімі ішінде ... ... не ... ... қасақана қылмыс жасаған жағдайда шартты
түрде сотталудың күшін жою немесе оны ... ... ... сот ... үшін жаза ... кезде шешеді.
Шартты түрде сотталған адам сынақ мерзімі ішінде орташа ауырлықтағы
қасақана қылмыс, ауыр немесе аса ауыр ... ... ... сот ... ... ... ... оған осы Кодекстің 60-бабында көзделген
ережелер бойынша жаза ... Осы ... ... ... көзделген
жағдайларда да жаза осы ережелер бойынша тағайындалады.
3. Осы ... ... ... салдары қылмыс
рецидивімен күресуде ... зор. Жаңа ... ... жасаудан сақтандырады.
Осы жерде соттылық жазаның мақсатына жетуге ықпал етеді.
4. Соттылық - жазаның шегін ... ... ... ... ... сәйкес, егер сотталған адамның ісі бойынша сот үкім ... оның ... іс ... үкім ... дейін жасаған басқа бір
қылмысқа айыпты екені анықталса, жаза нақ сол ... ... ... ... ... үкім бойынша өтелген жаза түпкілікті жазалау
мерзіміне есептеледі.
Соттылығы бар тұлға жаңадан қылмыс жасаса, жаңадан ... ... ... ... ... күшейтілінеді және жаза мақсатына жетуге
атсалысады.
5. Соттылық тұлғаны аса қауіпті рецидивист деп тану ... ... Бап ... ... соттылық - қоғамға аса қауіптілік тудыратын сотталғандарды
ескертуге бағытталған ... ... ... ... ... ... бас ... айыру түріндегі жазаны өтеу ... әсер ... ... ретінде. 59-баптың 3 тармағына сәйкес, егер
осы айқындау белгі ретінде қылмыс ... ... ... ... ... ерекше мән-жайлар болған кезде қылмыстың қайталануы немесе
аса қауіпті қайталануы кезінде жаза осы ... ... ... ... ... ... соттылықтың қылмыстық-құқықтың салдары ... ... және ... ... ... роль ... Осыған орай соттылық
қылмыстың түсінігімен байланыста болады. Соттылығы бар ... ... ... ... ... ... тұлғаның соттылығы туралы сөз қозғағанда тек соттылығын ғана
көздемей, нақты қандай қылмысты ... ... ... соттылықта нақты
ұғым. Сондықтан, кез келген үшін сотталғандығын көрсетуіміз ... ... ... және оның ... ашып ... соттылық
ұғымын анықтауға мүмкіндік береді. 1956 жылғы заң сөздігінде берілген,
соттылық ұғымы сол ... ең ... ... Бұл анықтама мәні бойынша
дұрыс, бірақ толық емес. Біздің ... ... ... ... ... ... ... жасағаны үшін сотталған адам
соттың айыптау үкімі заңды күшіне енген күннен ... алып ... ... ... ... деп ... өзімен бірге жалпы құқықтық және қылмыстық-құқықтық
мазмұнындағы салдары қоса туындайды.
Соттылықтың жалпы ... ... ... бір ... ... ... бір кәсіппен шұғылдануына шек
қою;
- қаруды иеленуіне шек қою;
- қарулы күштерде ... ... ... ... ... ... салдары:
- қылмыс рецедивінде ескеріледі;
- соттылығы бар тұлғаның қылмыс жасаған кезде нәтижесінде қылмыстың
қайталануы қалыптасады;
- түзеу колониясының режимін ... ... жаза ... ... айыптау үкімі күшіне енген күннен бастап соттылығы жойылған
немесе алып ... ... ... ... ... деп ... соттылық дегеніміз кінәлі адамның қылмыс істегені үшін қандай
бір жазаға сотталып, соған байланысты белгілі бір ... ... ... жағдайын айтады.
II. Тарау. Жаза тағайындау
2.1. Жаза тағайындаудың жалпы негіздері
Қылмыстық құқық жаза тағайындағанда кінәлінін жеке-дара жауапкершілік
принципін негізгі ... ... Осы ... ... ... ... Соты Пленумының 1999 жылғы 30 сәуірдегі «Қылмыстық
жаза ... ... ... ... ... ... №1 қаулысында
былай делінген:
«Қазақстан Республикасы Конституциясының барлық адам заң мен ... тең, ... де сот ... қылмыс жасауда кінәлі деп танылуға
жатпайды және қылмыстық жазаға ... ... ... ... ... ... ... қылмыстың түрі мен ауырлығына, айыптының қызметтегі және
қоғамдағы орнына қарамастан, әрбір қылмыстық істі заңға сәйкес ... ... ... жөте ... ... тиіс. Заңның бұзылуын ештеңе де
ақтай алмайды. Қылмыстық жаза тағайындаған кезде соттар ҚК-тін, 52-бабында
көрсетілген жаза тағайындаудың ... ... ... ... сондай-
ақ сотталушы жасаған қылмыс ауырлығы бойынша қай санатқа жататындығын;
рецидивтің ... және оның ... ... ... ... кай
сатына тоқтатылғанын; қылмысты топ, ұйымдасқан топ ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық
мақсатқа жету үшін онын әрекеттерінін ... және ... ... мүмкін зиянның сипаты мен көлөміне ықпалын; қылмыстар ... ... ... ... ... сол ... ... жазаға қарағанда неғұрлым жеңіл жаза тағайындау ... ... ... ... тиіс. Сондай-ақ, қылмыстық заңда қылмыс жасаған
адамдардың жасы кәмелетке толмағандарына, жасы 65-тен ... ер ... ... ... жаза ... ... ... отырып, соттар сотталушылардың жынысын және жасын ескеруі қажет.
Сотталушынын нақты қылмыс істеудегі кінәсі анықталған ... сот ... ... қылмысы үшін жауаптылық қаралған заңның тиісті баптарында
көрсетілген шектен шықпай тағайындайды. Мұндай ретте, сөз жоқ, ... ... және ... жеке тұлғасы жан-жақты еске алынады.
Тек қана осы ... ... ... жаза ғана әділ әрі ... сай ... ... ... жаза тағайындаудын жалпы негіздері
көрсетілген. Онда ... ... Жаза ... ... негіздері.
1. Қылмыс жасауға айыпты деп танылған адамға осы Кодекстің ... ... ... ... шекте және осы Кодекстің Жалпы
бөлімінің ... ... ... әділ жаза ... ... адамға оның түзелуі және жаңа қылмыстардың алдын алу
үшін қажетті жәнө жеткілікті жаза ... ... Егер ... ... ... жазаның онша қатаң өмес түрі жазаның мақсатына жетуді
қамтамасыз өте алмайтын болса ғана ол үшін ... ... ... жаза ... ... ... үшін осы ... Ерекше
бөліміндегі тиісті баптарда көзделгеннен неғұрлым қатан және осы Кодекстің
58 және 60-баптарына сәйкес ... ... ... немесе үкімдердің
жиынтығы бойынша тағайындалуы мүмкін. Жасалған қылмыс үшін осы Кодекстің
Ерекшө ... ... ... ... ... ... жаза
тағайындау үшін негіз осы Кодекстін 55-бабында белгіленеді.
3. Жаза тағайындау көзінде қылмыстың сипаты мен ... ... ... жеке ... ... ... оның ... жасағанға дейінгі
жәнө одан кейінгі мінез-құлқы, жауаптылық пен жазаны ... ... ... ... ... ... сотталған адамның
түзелуіне және оның отбасының нөмөсе оның ... ... ... ... ... ... осы бабында көрсетілген ... ... ... ... Оның біріншісі, әділ жаза ... ... ... ... ... ... 3-бабында арнайы көрсетілген. Осы
бапқа сәйкес адамның ... ... ... бар ... ... жауаптылықтың негізі болады. Бір қылмыс үшін өшкімді де қайтадан
қылмыстық жауапқа ... ... ... ... ... істелген
қылмыстың ауырлығына, оны істеу жағдайларына және кінәлінің жеке басының
кім екендігіне сай ... ... ... жаза ... ... ... ... нәтижесі болуы көрек. Жазанын шегі оның іс-
әрекетінін шөгіне сайма-сай дәл ... ... ... байланысты тым жеңіл
нөмесе тым ауыр жаза тағайындалуға жол берілмеуі керек. Тағайындалған жаза-
істелген қылмысына пара-пар келетін әділ ... ғана ол өз ... ... ... ... ... ... тиісті бабында белгілөнген
шектө тағайындалады. Яғни, сот жаза ... ... ... үшін ... мөлшерін, түрін сол баптың санкциясы көрсеткен шектен
шықпай тағайындауға міндетті. ... әділ жаза ... ... ... ... ... яғни істөлген іс-әрекеттің белгілерінің
нақты қылмыс құрамы белгілеріне дәлме-дәл сай болуын анық-тау өте ... ... ... ... жаза ... әкеліп соғады.
Қылмыстық заңның нақты құрамының ... ... жаза ... ... шегінен шығын, жаза тағайындауға заң ешкандай жол берменді.
Керісінше, сот жаза ... ... ... ... ... еске ала ... ... белгілі бір қылмыс үшін ... гөрі ... ... жаза ... құқылы.
Сондай-ақ сот жаза тағайындағанда Ерекше бөлімнің нақты бабының
санкциясының шегін ... ... ... ... ... ережелерінде
басшылықка алуға міндетті. Яғни, сот адамды ... ... ... ... оның іс-әрекетінде қылмыс құрамы бар ма, жоқпа осы мәселені
анықтаңды. Егер ... ... бар ... ол ... ... ... ... қылмыскер оны жеке өзі немесе ... ... ... ... Бұл ... жауап алу үшін ең алдымен Қылмыстық
кодекстің Жалпы бөліміндегі қылмыстың ұғымы, оның сатылары, қылмысқа ... ... ... ... ... қылмыстық заңның
уақыттағы, кеңістіктегі, қылмыс жасаған адамдарға қатысты қолданылуы сияқты
мәселелерді анықтау керек. ... ... бар ... жаза
тағайындағанда сот ең алдымен адамды ... ... және ... негіздер бар ма, жоқ па деген мәселелерді анықтауға міндетті. Егер
сот ... ... үшін жаза ... ... деп ... онда ... ... Жалпы бөлімінен жаза туралы бөліміндегі ...... ... мән ... ... ... ... жалпы негіздерін басшылыққа ала отырып біткен немесе бөтпеген
қылмыстарға, ... ... ... ... ... ... ... үшін жаза тағайындаудың ерекшеліктерін ескереді. Сондай-
ақ мерзімдерді қосу көзінде оларды ... жаза ... ... және
жазаны есепке алу туралы ... ... ... ... ... ... ... үшін кезделген жазаның онша ... емес ... ... жетуді қамтамасыз өте алмайтын болса ғана сол ... ... ... ... жаза ... Бұл ... ... қолдану туралы сез болып отыр. Қылмыстық кодекстің 39-
бабында жазаның түрлерінің тізбегі онша қатаң еместен, ... ... ... ... ... орай сот ... мақсатына жету үшін қажет деп
тапса, санкцияда көрсетілген ... ... ... ... ... ... кодекстің, 48-бабының 3-бөлігінде қылмыстардың және
үкімдердің ... ... ... қатаң түрін тағайындаудың тәртібі және
оның шегі арнайы көрсетілген.
Сот жаза ... ... ... ... және ... ... ... жеке басының кім екендігін, істің
жауаптылықты жеңілдететін және ... ... еске ... ... ... ... есепке алынатын екі негізгі белгі бар. ... ... ... ... қауіптілік дәрежөсі, екіншіден,
кінәлінің жеке басының кім ... ... ... жағдайлар мен мән-
жайлар бұл ... ... екі ... ... ... ... бағынышты түсінік болып табылады.
Осы жоғарыда айтылған екі негізгі факторға сипаттама берелік. Бірінші,
істелген қылмыстың ... ... ... ... арқылы жаза
тағайындау. Заң бойынша әрбір істелген нақты қылмыстың қоғамға ... ... ... ... кауілтілік сипаты) және сандық ... ... ... белгіленеді. Қылмыстың қоғамға қауіптілік
дәрежесі кылмыстың объективтік және ... ... лері ... ... ішінде объективтік белгілері (қылмыстың ... ... ... ... ... ... тәсілі, онын
жағдайы) субъективтік ... ... ... ... ниет ... ... еске алынады.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты плөнумының 1999 жылғы 30 ... жаза ... ... ... ... ... туралы"
Қаулысының 2-тармағында «Соттардың назары ауыр және аса ауыр ... ... ... топ ... ... ... ... жасаған,
коррупциялық қылмыстар жасағаны үшін кінәлі болып ... ... ... ... түзелгісі келмейтін адамдарға заңда көрсетілген жазалаудың
қатаң ... ... ... ... ... ... аударылады.
Жасалған қылмыстың қоғамдық қауіптілігінің дәрежесін анықтағанда,
соттар қылмыстың ... ... ... реттейтін ҚК-тің 10-бабының
талатттарын, сондай-ақ нақты қылмыстық ... ... ... ... жасаған қылмыстық жағдаймен кезеңі, одан болған ауыртпалық,
сотталушылардың әрқайсысының қылмысқа ... ... мән ... ... ... ескерілуі тиіс, деп жоғарыда ... ... ... ашып ... ... ... ... бір маңызды талабы айыптының жеке
басының, кім екендігін анықтау болып табылады. Өйткені оны сипаттайтын мән-
жайларды дұрыс анықтаудың жазаны даралаудағы ... ... ... ... жоғарыда аталған Жоғарғы Соттың Пленумының
қаулысының 3-тармағында:
«Соттар ... түрі мен ... ... үшін ... мәні ... жеке ... мәліметтерін жан-жақты, толық және объективті
түрде төксеруі керек. Атап айтқанда, сотталушының ... ... мен ... білімін, сотталғандығы туралы мәліметтерді
анықтау керек. Сотталушының отбасы жағдайы анықталғаннан кейін, соттар ҚК-
тің 52-бабының ... ... ... ... ... тағайындалған
жаза оның отбасы немесе оның асырауындағы адамдардың жағдайына қандай әсер
өтетінін ... ... — деп ... ... жағдайларға байланысты әр уақытта да кінәлінің жеке басын
сипаттайтын әлеуметтік мәні бар барлық ... ... ... ... ... ... істегенге дейінгі немесе одан кейінгі ... ... ... ... ... өмір сүру салты, өзін қоршаған ортаға
қатынасы, оны сипаттайтын он, немесе теріс мән-жайлардың бәрі де ескерілуге
жатады. ... ... ... ... ... ... ... қатыгездікпен немесе сыбайласып қылмыс
жасағандарға шектен тыс ... жаза ... ... Керісінше,
мемлекет, қоғам, отбасы алдындағы өз ... адал ... ... ... ... ... адамдардың бірінші
рет қылмыс жасауы олар үшін жеңілірек жаза тағайындауға негіз бола алады.
Соттардың сотталушының жеке ... ... ... ... ... оларға тағайындалатын жазаның түрі мен ... ... ... ... ... ... ... да қылмыстық құқықтың
адамгершілік принципін басшылыққа ала ... сот жаза ... ... ... ... еңбекке қабілеттілігі мен оған
деген ... ... ... асырауындағы адамдардың санын,
тағы да басқа ... ... еске ... ... ... және ... мән-жайлар
Әрбір нақты қылмыс үшін жаза тағайындағанда соттар қылмыстың ... ... және ... ... үшін жауаптылықты жеңілдететін
немесе ауырлататан мән-жайларды анықтауға міндетті. Істелген қылмыстың түрі
мен қоғамға қауіптілігінің дәрежесін, істің мән-жайын, ... жеке ... оның ... жеңілдететін немесе ауырлататын жағдайларды ескере
отырып, жаза тағайындау ... ... оған жеке ... қарау жөнінде заң
талаптарын бұлжытпай орындауға тиісті. Жаза заңды, негізді және әділ болуы
үшін Қылмыстық кодекстің 53, ... ... ... де, ... да ... ... есепке алынуы керек.
Жауаптылықты жеңілдететін немесе ауырлататын мән-жайлар ... ... ... ... заңда (53-бап) жауаптылықты жеңілдететін мән-
жайлардың үұлгі тізбегі ғана берілген, ... жаза ... ... ... ... ... ... да соттың
еске алуына болады. Ал жауаптылықты ауырлататын мән-жайлардың ... ... ... ... сот осы ... ... мән-
жайлардан басқаларды жауаптылықты ауырлататын мән-жай деп тануға кұқылы
емес.
Жауаптылықты жеңілдететін немесе ... ... ... қажетті, жетілген немесе женілдетілген белгілерімен шатастыруға
болмайды. Мазмұны ... ... ... олар ... ... ... ... біреудің мүлкін қорқытып алушылықта ұйымдасқан топ жасаған
қылмыс осы ... ... ... белгісін көрсетеді. Сонымен
бірге ұйымдасқан топ болып қылмыс ... ... ... ... ... ... да мұндай мән-жай қылмыстың құрамының белгісі
ретінде көрсетілсе, ол тағы да ... ... ... ... ... есепке алынбайды. Ол туралы Қылмыстық кодекстің 3-
бабында "бір ... үшін ... де ... ... ... ... — деп ... Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының
1999 жылғы 30 сәуірдегі № 1 каулысының 4-тармағында:
«ҚК-тің ... ... ... көрсетілген жауапкершілік пен
жазаны ауырлататын ... ... ... ... ... ... ... жасалған кездегі немесе сотталушыны сипаттайтын басқа да ... ... ... ... ... ... ... жұмысына, оқуына немқұрайлы қарау т.б.) жаза тағайындалған кезде
ескеріледі, ... пен ... ... ... ... — деп ... ҚК-тін 53 немесе 54-баптарында көрсетілген мән-жайлар қылмыстың
бір белгісі ... ... ... ... ... ... ... диспозициясында көрсетілген болса, онда ол үшін ... ... ... ... немесе ауырлататын мән-жай
ретінде ескерілмейді. Мысалы, жан күйзелісі үстінде ... кісі ... ... осы ... үшін жаза ... ... ... ретінде есепке алынбанды.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің ... ... пен ... ... ... ... мына төмендегілер
есептелінеді:
а) мән-жайлардың кездейсоқ тоғысуы салдарынан алғаш рет кішігірім
ауырлықтағы қылмыс жасау;
б) айыпкердің ... ... ... айыпкердің жас балалары болуы;
д) қылмыс жасағаннан көйін зардап шегуіпіге тікелей ... ... ... ... қылмыс салдарынан келтірілгөн мүліктік залал мен
моральдық зиянның ... өз ... ... ... ... ... ... өлге де іс-әрекеттер;
е) жеке басындық, отбасылық немесе өзге де ауыр мән-жайлар тоғысуының
салдарынан не жаны ... ... ... жасау;
ж) күштеп немесе психикалық мәжбүрлеу ... не ... ... өзгеде тәуелділігі себепті қылмыс жасау;
з) қажетті корғанудың құқықтық дұрыстығының ... ... ... ... ... ... ұстау, негізді тәуекел, бұйрықты немесе
әкімді орындау жағдайларында қылмыс жасау;
и) қылмыс жасау үшін түрткі болып табылған ... ... ... адамгершілікке жата айтын қылығы;
к) шын жүректен өкіну, айыбын мойындап ... ... ... ... қатысушыларды әшкерелеуге және қылмыс жасау нәіижесінде алынған
мүлікті іздеуге ... ... ... бірінші бөлігінде көзделмеген мән-жайларда жаза қолдану
көзінде жеңілдетуші ретінде ескерілуі ... Егер ... ... осы ... ... ... тиісті
бабыңда қылмыс белгісі ретінде ... ... ол ... - өзі жаза
тағайындау көзінде қайталап ... ... Осы ... ... ... д) және к) тармақтарында көзделген
жеңілдетущі мән-жайлар болып, ... ... ... ... жазаның
мерзімі немесе мөлшері осы Кодекстің Ерекше ... ... ... ... неғұрлым қатаң түрінің ең жоғары мерзімінің немесе
мөлшерінің төрттен үшінен аспауға тиіс.
Енді осы ... ... ішкі ... ... кездей соқтоғысуы салдарынан алғаш рет онша ауыр емес
қылмыс істеу. Бұл жерде іс-әрекетті жеңілдететін ... ... ... ... ... рет істелуі, екіншіден, ол қылмыс онша ауыр емес
қылмыс санатына жатқызылуы, ... ... ... жағдайға байланысты
істелуі керек. Кездейсоқ жағдайда, мысалы, өте өнегелі адамның қылмыстық
топқа кездейсоқ ... ... ... ... ... жағдайға
жатқызу немесе жатқызбау нақты жағдайға байланысты шешіледі.
2.Айыпкердің кәмелетке толмауы, жасы он сегізге толмай қылмыс істегенде
көп жағдайда өмірлік ... ... ... ... ... немесе үлкеңдерге еліктеп я болмаса басқалардан қалмау
мақсатымен, өзінін, тентектігін керсету арқылы істеледі. Бұл ... ... әлі ... ... ... ... ... қылмыс жасайтыны, еске алынып, ... ... ... ... ... ... ... жатады. Республика Жоғарғы
Сотынын Пленумы қаулысында барлық ... жасы ... ... ... қылмысын өте мұқият зерттеп, оларды мүмкіндігінше
қоғамнан оқшауламайтын жаза түрін немесе жазаға ... ... ... ... ... ... туралы бірнеше ұсыныстар берген. Жаңа
Қылмыстық кодексте (VI ... ... ... ... жеке ... Жүкті әйелдін қылмыс істеуі. Қылмыстық заң ... ... ала ... ана мен баланың мүддесін қорғайды. Жүкті әйелдің
істеген қылмысын жауаптылықты жеңілдететін ... ...... ... ... ... психологиялық, физиологиялық өзгерістер
болады. Осыған байланысты ... ... ... ... ... ... міншіл, кінәмшіл күйде болады. ... ... ... ... ... ... ... жасайды. Олардың бұл әрекеті жазаны
жеңілдететін мән-жайға жатады.
4. Айыпкердің жас балалары болуы.
Жас балалар деп жасы он төртке ... ... Егер ... 14-ке ... бір ... болуының өзі оған жеңілдік ... ... 14-ке ... ... ... баласымен бірге тұру қылмыс
істегенге айыпты адамға осы тұрғыдағы жеңілдікті қолдануға ... ... ... ... ... ... шегушіге тікелей медициналық және
езге де көмек көрсету, қылмыс ... ... ... ... ... ... ... өз еркімен толтыру, қылмыс пен келтірілген зиянды
жоюға бағытталған өзге де іс-әрекеттер.
Мұнда кінәлі істеген қылмысының ... ... ... ... өз
еркімен болғызбайды, мысалы, абайсызда ... ... ... ... дер ... ... жеткізіп, әлімнен алып қалады, осы
көмектің арқасында ... ... ... қазаға ұшырауының
болғызылмай қалуын ... ... ... есесін өз еркімен толтыру
деп ... ... ... заңды ұйымға өз қатесін түсініп, ерікті
түрде келтірілген мүліктік немесе моральдық зиянның орнын толтыруы. Мысалы,
үрланған ... өзін ... оның ... ... ... қорлаған
жағдайда одан кешірім сұрауы. Келтірілген зиянды жою дегеніміз кінәлі адам-
ның өзі істеген қылмыстың зардабын өз ... ... ... ... біреудің мұлкін қиратса, оны дәл бұрынғы қалпына келтіріп ... ... дене ... ... оны ... ... ... өтеу сияқты әрекеттер жасау. Егер осы жоғарыда айтылған ... ... ... ... тыс, ... сот арқылы одаы күшпен
өндірілген жағдайда, онда ... ... ... ... ... ... ... жеке басына, отбасына өзге де ауыр ... ... ... ... ұстамсыз адамдар үшін осындай жағдайлар қылмыс жасау
ушін жеткілікті болады. Жеке ... ... және ... да себептермен
қылмыс істеу әр түрлі жағдайларда жүзеге асырылуы мүмкін. Олар ... ... ауыр ... ... ... ... ... ауыр жағдайға, отбасы мүшелерінің биморальдық
тәртібіне, тұрғын үйдегі қолайсыз ... ... ... ... ... мән-жайларға қызметіне, оқуына байланысты жәйттар,
жалақысының азаюы, ... ... ... ақы ... ... ... мәселөлері де жатады. Жеке басына, отбасына және басқа
ауыр жағдайлардың кездесуіне байланысты қылмыс ...... ... ... болуын тікелей қоздырса немесе себепші болса ғана
жеңілдететін мән-жайларға жатады. Сондықтанда мас болып, ауыр ... ... ... ... ... ... ... мән-жайға
жатпайды. Жеке басына, отбасына немесе ... да ауыр ... ... ... ... ... үшін кездейсоқ, олардың тарапынан
зұлымдық ниеттердің жоқтығын көрсеткен ... ... ... ... ... олардын қылмыс істейтін адамдар емес екендігін танытады.
7. Қылмысты күштеп немесе психикалық мәжбүрлеу салдарынан материалдық,
қызметтік, өзге де тәуелділігі ... ... ... ... ... ... ... себебі,
мұндай жағдайда қылмыс істеген адам еріксіз, ... ... ... ... ... ... оған ... басқа да тәуелді болу
себепті өз ойын-емес, соның ойын іске ... ... ... ... ... істеген адам, бұл қылмысты өз бетінше істемеген болар еді. Бұл
жерде қорқыту немесе еріксіз көндіру кінәлі адам тәуелді ... ... ... тарапынан пайда болады. Яғни, бұл жерде қылмыс жасаудың
бастаушысы болып ... ... ... ... да ... пайдаланып
кінәлі адамды қылмыс істеуге азғырған адам саналады. Сот ... ... ... ... әрекетіне баға беріп, оның қылмыстық жауаптылығын
шешуі қажет. Бұл адамдар нақты қылмыстарды ... ... ... ... да мүмкін. Қорқыту, еріксіз кендіру салдарынан немесе
материалдық я басқа жағынан тәуелді ... ... ... ... жағдайында істеген адам қылмыстық жауаптылықтан босатылады.
Басқа жағдайларда, яғни ... ... ... жоқ ... ... ... ... жеңілдететін мән-жайларға жатқызылады. Бұл жерде
қорқыту ... ... өзін ... оның ... нақты бір заңсыз
әрекетті қолданамын деп қорқытын, оның еркі мен санасына тікелей әсер ету
арқылы оған ... бір ... ... ... табылады. Материалдық
тәуелділік деп, өзін қылмысқа азғырған адамға кінәлінің қарыз болуы, сонын,
асырауында болуы немесе өмір ... ... ... ... ... болуы, басқа да материалдық, заттай жағынан оған кіріптар ... ... ... болу деп ... ... ... отбасылық,
туыстық жағынан болатын тәуелділіктер айтылады.
8. Қажетті қорғанудың дұрыстығының шартын бұзу (аса ... ... ... ... ... орынды тәуекел, бұйрықты немесе
өкімді орындау жағдайларында ... ... ... ... ... асса да, ... кауіпті қиянаттан
қорғану үстінде істеу. Мұндай жағдайда қылмыс істеу жауаптылықты жоймайды,
бірақ жеңілдететін жағдайға жатады. Себебі кінәлі ... ... ... ... заң қорғайтын мүддеге қылмыстық қол сұғушылық болмаса, мұндай
қылмысты істемеген болар еді. ... ... асса да, ол аса ... ... қоғамға қауіпті қиянаттан қорғану үстінде істейді. Қорғану шегінен
асқанға дейін оның мұндай әрекеті қоғамға пайдалы әрекет ... ... ... ... ... ... ... шегінен
шығып, кісі өлтіру және денеге ауыр ... ... осы ... ... емес ... ... Республикасы жаңа Қылмыстық кодексінде қылмысты мәжбүрлік
қажеттіліктен, қылмысты ... ... ... ... ... ... бұзу ... істеу жауаптылықты жеңілдететін мән-жайға жатады
деп тұңғыш рет ... ... ... ... шарттарын
сақтамау арқылы істелсе, онда оны істеген адамның әрекеті ... ... ... ... Мысалы, аса қажеттілік жағдайында
істелген іс-әрекеттің нәтижесінде келтірілген зиян тойтарылған зияннан көп
болса, ... ... ... ... ... ... жұмсау арқылы тойтару
мүмкіндігі бола тұрып, оны паңдаланбауы, т.б. әрекеттер.
Қылмыс істеген адамды ұстау — қоғамға пайдалы ... ... ... ... ... Бірақта қылмыс істеген адамды ... ... мәні мен ... ... сай ... ... оған зиян келтіру
қылмыс болып табылады. Мысалы, ол қарсылық көрсетпесе де, оған ұрып ... ... ... үшін оны ... ... тағы басқа әрекеттер. Мұндай
жағдайда кінәлінің істеген іс-әрекеті жауаптылықты жеңілдететін ... ... ... ... ... ... бұзу ... істеу де жауаптылықты жеңілдететін ... ... ... әр ... ... ... ... бағытта жүргізілетін іс-
әрекеттер жатады. Мысалы, медицина саласында адамға әр түрлі ... денө ... ... ... органдарды алып тастау, немесе оны қайта
қондыру адамдардың ... ... ... ... зиян ... ... Мұндай шараларды жүзеге асыру ... ... ... мен ... ... ... Осы ... қатаң сақтау
дәрігердің қылмыстық жауаптылығын жояды. Медицина ғылымы ... ... жету үшін әр ... ... ... жүргізілуі шарт. Осы
кәсіптің ережесіне, талабына сай ... ... ... кісі ... мүліктің жойылуы орын алған жағдайда да ол ... ... ... ... ... адамның өмірін сақтап
қалу үшін оған бауыр, ми, жүрек сияқты организм органдарын қондыру тәуекелі
заңға немесе нормативті актілермен ... ... ... ... ... ... қатаң сақтай отырып жүзеге асырылуы. ... ... ... Проблеманы алдын ала теориялық жағынан терең зерттеу және ... ... ... жасау арқылы нәтижені анықтау;
— эксперимент жасауға адамның келісімін алу.
Осы көрсетілген шарттардың біреуін болса да, ... ... ... орын ... онда ... жауапкершіліктің болуы сөзсіз. Бірақ
заң мұндай жағдайды жауаптылықты жеңілдететін мән-жайлардың ... ... ... ... құқылы болу үшін ол ғылым,
тәжірибе жинақтаған негіздерге, нормативті ... ... ала ... ... ... ... қатаң сақтап жүзеге асырылуы қажет. Бұл
талаптарды орындамау, шаруашылық-өндірістік тәуекелге бел байлаған адамның
ұқыпсыздығынан ... ... ... да ... немесе
әрекетсіздігінен зиян келтірілсе, ол үшін қылмыстық жауаптылық белгіленеді.
Бірақ бұл ... та ... ... деп саналады. Қылмыс жасау
үшін түрткі болып табылған жәбірленушінің заңға қайшы немесе адамгершілікке
жатпайтын қылығы. Кейде ... ... ... ... адамгершілікке
жатпайтын қылығы қылмысты арандатуға әкеліп соғады. Мысалы, ... ... ... ... қосуы, жыныстық қатынаста болуы. ... ... ... ол өз ... сабап, оның денесіне ауыр зиян
келтіруі. Жәбірленушінің ... ... көп ... ... ... ... осы ... ол ашумен қылмыс істейді.
Жан күйзелу жауаптылықты жеңілдететін мән-жайға жату үшін ... ... ... ... ... салдарынан (күш көрсету,
қатты қорлау немесе басқа заңсыз әрекеттерінен), екіншіден, жан ... ... ... ... ... ... дегеніміз осы жоғарыда ... ... ... ашу үстінде жағдайды дұрыс бағалау және өзінің мінез-
құлқыла саналы түрде бақылау жасау қабілетінің елеулі кемуі болып ... ... ... ... ... жауаптылықтан босатылмайды, себебі
адам өзінің әрекетін сезуден, өзінің ... есеп ... және ... ... ... ... тек ... қасиеттері елеулі
түрде ғана кемиді. Сол себепті мұндай жағдайлар қылмыстық ... ... ... ... мән-жайлар қатарына жатқызылады.
Физиологиялық аффектіні анықтау үшін психологиялық ... Шын ... ... ... ... ... қылмысты ашуға,
қылмысқа басқа қатысушыларды әшкерелеуге және ... ... ... ... ... ... жәрдемдесу.
Шынжүректен өкінуге қылмыс істеген ... ... ... ... мойындауы, өзінің іс-әрекетіне шым жүректен өкініш білдіріп, іс
бойынша өзіне мәлім ... ... ... ... ... ... әшкерелеп, келтірілген зиянды жою әрекеттері жатады.
Егер адам өзінің кінәсін бұлтартпас ... ... ... мәжбүр
болса, онда оның әрекеті шын жүректен өкінуге жашанды. Кінәсін мойындап
келу дегеніміз кінәлі адамның ... ... ... ... ... ... ... адамға өзінің жасаған қылмысы туралы шындыққа жататын
мәлімдеме ... ... ... ... үшін тиісті жазаны өтеуге әзір
екенін білдіруін айтамыз.
Шын жүректен өкіну немесе кінәсін мойындап келуі әділ ... ... ... ... ... және ... асырылатын басқа жаңа
қылмыстардың жасалуына тыйым салуға кемектеседі. Қылмысты ашуға, қылмысқа
басқа қатысушыларды әшкерелеуге және ... ... ... ... ... ... жәрдемдесу әр түрлі нысанда көрініс табуы
мүмкін. Мысалы, қылмыс ... ... ... ... ... кімдер
қатысты, қайда тұрады, олардың әрқайсысының атқарған ролі мен қызметі,
жасырынып жатқан жерлері, ... ... ... ... орны және ... ... әрекеттері оның жауаптылығын жеңілдетуге негіз болады.
Жауаптылықты жеңілдететін осы жоғарыда айтылған жағдайларды көрсете отырып,
заң ... ... ... да мән-жайларды жауаптылықты жеңілдететін жағдайларды
(ол туралы сот үкімінде негіздей отырып) жатқызуға кұқық береді. ... ... ... ... ... ... пен жазаны
ауырлататын мән-жайлар деп танылады:
а) қылмыстарды әлденеше рет жасау, ... ... ... ... ауыр ... ... адамдар тобының, алдын ала сөз байласқан адамдар тобының ұйымдасқан
топтың ... ... ... ... ... ... қылмыс
жасау;
г) қылмыс жасағанда айырықша белсенді роль атқару;
д) айыпкер үшін психикасы бұзылуының ауыр түрінен ... ... ... ... ... не ... ... жасына толмаған адамдарды
қылмыс жасауға тарту;
е) ұлттық, нәсілдік және діни өшпенділік немесе араздық себебі бойынша,
басқа адамдардын заңды ... үшін ... ... ... ... ... оны ... оңайлату мақсатында қылмыс жасау;
ж) жүктілік жағдайы айыпкер үшін алдын ала ... ... ... жас ... ... да ... немесе дәрменсіз адамға не
айыпкерге тәуелді адамға қатысты қылмыс жасау;
з) ... бір ... ... ... ... ... ... борышын
өтеуіне байланысты оған немесе оның туыстарына қатысты қылмыс жасау;
и) аса ... ... ... ... жәбірленушіні
қинап қылмыс жасау;
к) қару, оқ-дәрі, жарылғыш заттар, жарылғыш немесе оларды бейнелеуші
құрылғылар, арнайы дайындаған ... ... тез ... ... ... улы және ... заттар, дәрілік және өзге де
химиялық-фармокологиялық дәрі-дәрмектер пайдаланып, сондай-ақ күш ... ... ... не ... қауіпті әдіс қолданып қылмыс жасау;
д) төтенше жағдайды, табиғи немесе өзге де қоғамдық нәубет жағдайларын
пайдаланып, сондай-ақ жаппай тәртіп бұзушылық кезінде ... ... ... ... немесе уытқылық еліту жағдайында қылмыс
жасау. Сот ... ... ... бұл ... ауырлатушы деп танымауға
құқылы;
н) адамның өзі қабылдаған антын немесе кәсіби антын бұза отырып, қылмыс
жасауы;
о) ... ... ... ... ... ... өзіне
көрсетілген сенімді пайдаланып, қылмыс жасауы;
п) өкімет өкілінің нысанды киімін ... ... ... қылмыс
жасау.
2. Егер осы баптың бірішді бөлігінде көрсетілген мән-жай осы Кодекстің
Ерекше бөлімінің тиісті бабында ... ... ... ... ... ... пен ... ауырлататын мән-жай ретінде қайталап өскерілмеуі
керек.
3. Жаза ... ... сот осы ... ... ... ... ауырлатушы мән-жайлар деп тани алмайды.
Жауаптылықты ауырлататын мән-жайлардың мазмұны төмеңдегідей:
1. ... ... рет ... ... қайталануы. Бұл
қылмыстардың түсінігі Қылмыстық кодекстің 11 бабында көрсетілген.
Соттардың мынаны есте тұтқаны жөн: адамның ... ... ... ... ... ... әдетте, айыпкердің қоғам үшін аса ... ... ... ... ... 58 және ... бұлжытпай орындау ондай адамдарға заңды, дәлелді және әділ жаза
тағайындаудың маңызды шарттарының бірі болып ... ... ... қылмыстық жауапкершілікке тарту мерзімі өтіп
кеткен жағдайда, заңмен бекітілген тәртіпте сотталғандығынан арылған немесе
оны алын ... ... заң ... ... жасаған қылмыстық әрекеті үшін
қылмыстық жауапкершілік жойылған болса, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... жауапкершіліктен және жазадан
босатылған жағдайда, қылмыс жасаған ... ... ... пен ... ... ... ... қаралмайды.
2. Қылмыс арқылы ауыр зардаптар ... ... ... ... және басқа түрде болуы мүмкін.
Қылмыстың ауыр зардабын сот істелген қылмыстың ... ... ... ... ... ... ... зардапты еске ала
отырып анықтайды. Бұл мәселені ... ... ... ... ... мөлшері, орын алған ақау, дене жарақаты, кісі өлімі,
басқа да мән-жайлар толық ... ... Ауыр ... ... ... ... ... бірдей болатындықтан, ол осы
қылмыстардың барлығы үшін де жауаптылықты ... ... ... ... ... ... қылмыстың белгісі ретінде көрсетілген
жауаттгынықты ауырлататын жағдайлар жаза тағайындағанда ... ... ... ... ... ала сөз ... адамдар тобының ұйымдасқан
топтың немесе қылмыстық қауымдастықтың (қылмыстық ұйымның) құрамында қылмыс
жасау. Бұл қылмыстар түсінігі Кодекстің ... ... ... ... ... Республикасы Жоғарғы Соты «Қылмыстық
жаза тағайындаған кезде соттардын заңдылықты ... ... 1999 ... 30
сәуірдөгі №1 қаулысының 15-тармағында мынадай түсініктер берілген:
Адамдар тобы, алдын ала сөз байласқан адамдар тобы жасаған қылмыс ... ... жаза ... ... ... ... қатысу түрін
және қатысушыларды дұрыс анықтағаны жөн. ҚК-тің 31-бабының бірінші және
екінші ... ... ... ... белгісі ретінде қылмысты адамдар
тобы немесе алдынала сөз байласқан адамдар тобы ... ... ... ... ... (баптар бөліктері) бойынша қылмыстарды саралау
және жаза тағайындау қылмыс ... ... ... 2-бөлігіне сәйкес
қоса орындаушы болып танылған екі немесе одан да көп адам бірлесіп қатысса
ғана ... ... ... топ, ... ... ... ... басқа,
бір орындаушы жасаған қылмысқа ұйымдастырушының, айдап салушының немесе
көмектесушінің қатысуы бұл ... ... тобы ... деп ... ... ... ... белгісі ретінде оны адамдар тобы немесе алдын ... ... ... тобы жасаған қылмыстарды көздейтін ... ... ... жаза ... ... бола алмайды.
4. Қылмыс жасағанда айрықша бөлсенді роль ... ... ... ... ... ... топқа қатысып істегенде айрықша белсенді роль атқаруы
мүмкін. Қылмысты табан астында ешбір негізсіз істеуі немесе қылмыс ... ... ... т. б. Егер ... топ ... ... онда ... әрқайсысының айырықша ролі жеке-жеке ескеруге жатады.
5. Айыпкер үшін ... ... ауыр ... ... шегетіні алдын
ала белгілі адамды немесе қылмыстық жауаптылық жасына толмаған адамдарды
қылмыс жасауға тарту.
Қылмыс істеген ... ... ... ауыратын адамды немесе жас баланы
пайдаланып қылмыс істеуі оның қоғам үшін ерекше зиянды екенін ... ... ... адам жас балаларды азғырады, олардың ... адам ... ... ... ауру ... ... ... өзін жауапкершіліктен тысқары қалдыруды ... ... ... ... ... жататындығы сол, қылмыстың
субъектісі, оның ... ... ... ... адамдардың қолымен — жас
баланы немесе психикалық аурумен ауыратын ... ... ... ... ... ... теориясында мұндай әрекетті біреу ... деп ... ... ... ... қылмыстың субъектісі
қылмыс істеуге қылмыстың субъектісі болып танылмайтын жас ... ... ... ... ... және соны ... ... Мұндай
жағдайларда жас бала немесе ауру адам ... ... ... ... Ал олардың істеген қылмысының шын мәніндегі орындаушысы ... ... ауру ... ... ... ... өзі болады.
6. Ұлттық нәсілдік және діни өшпенділік немесе араздық себебі бойынша,
басқа адамдардың заңды ... үшін ... ... басқа
қылмысты жасыру немесе оны жасауды оңайлату ... ... ... ... ... ... тегіне, әлеуметтік,
лауазымдық және мүліктік жағдайына, жынысына, нәсіліне, ұлтына, тіліне,
дінге көзқарасына, нанымына, тұрғылықты жеріне ... ... кез ... ... ... ... ешқандай кемсітуге болмайды, - делінген.
Ал, 19-бабында: әркім өзінің қай ұлтқа, қай ... және қай ... өзі ... және оны ... ... - ... ... нәсілдік дұшпандықты немесе араздықты қоздыруға, ұлттық
ар-намыс пен қадір-қасиетті кемсітуге, сондай-ақ ... ... ... ... ... олардын, құқықтарын тікелей немесе жанамалай
шектеуге немесе оларға тікелей немесе ... ... ... бағытталған іс-әрекеттерді қылмыстық заң ... ... Бұл ... ... ... ... ... дұшпандықтың немесе
араздықтың салдарынан істеу туралы сөз болып ... ... ... ... мен нәсілдердін өкілдерін осындай ниетпен қорлауға, оларға ... ... ... дене ... ... ... ... және басқа қылмыстарды істеуге бағытталған әрекеттері жатады. Кез
келген қылмысты ұлттық немесе нәсілдік дұшпандықты немесе араздықты ... ... ... ... мән-жайларға жатады. Басқа
адамдардың заңды әрекеттері үшін кектенушіліктен ... ... ... ... ... сол, бұл жерде қылмыскер басқа адамға заңды
әрекеттер істеуге кедергі ... ... заң ... құқысы мен
мүддесіне қол сұғып отыр. Басқа қылмысты ... ... оны ... оңайлату
мақсатымен қылмыс жасауда да жазаны күшейтудің себебі сол. Бұл ... ... адам екі ... ... қатар істеп отыр. Мысалы, өзінің ... ... ... ізін ... мақсатымен сол жерде өлтіріп ... ... ... жасаған күзетшіні өлтіріп, банкті тонау, т. б.
әрекеттер.
7. Жүктілік жағдайы ... үшін ... ала ... ... ... жас ... қорғансыз немесе дәрменсіз адамға не ... ... ... ... ... ... әөрі немесе дәрменсіз халдегі адамдарға я кінәлінің біле
тұра жүкті әйелге қарсы қылмыс ... ... ... бойынша жас бала деп
жасы он ... ... ... Кәрі ... мен ... ... ... шыққан, соған сәйкес қылмыскерге қарсылық
көрсетуге қауқары жоқ ... ... ... ... ... деп
науқасқа, дертке ұшыраған, өзінің ақыл-есінен айрылған, дене бітімінің
кемдігіне байланысты ... ... ... ... жоқ ... ... әйелдер деп кінәлінің оның әйтеуір жүкті екендігін дәлме-дәл
біле ... соны ... ... ... ... қылмыс істеуі болып
табылады. Жас балаға, кері немесе дәрменсіз халдегі адамдарға, сондай-ақ
біле тұра ... ... ... ... істеу кінәлінің тұлғасын теріс
сипаттайтын ерекше белгілер ... ... ... ... ... және ... ... мүмкін.
Материалдық тәуелділік деп басқа адамның кінәліге негізгі немесе
қосымша өмір сүру жағдайына ... ... ... ... ... ата-аналардың, зейнетақы алмайтын ата-аналардың балаларына
материалдық тәуелділігі.
Лауазымдық жөніндегі ... деп ... ... ... ... ... болуын айтамыз. Басқадай тәуелділікке туыстық, ... ... ... ... бір ... ... қызметтік, кәсіби немесе қоғамдық борышын
өтеуіне байланысты оған немесе оның ... ... ... ... ... немесе қоғамдық борышын атқарып жүрген адамды өлтіру ... кісі ... ауыр түрі ... ... ол ... арнаулы қылмыс
құрамы бар. Мұндай жағдайлардағы кінәлінін, әрекеті ... ... ... ... ... ... ... тағайындағанда тағы да есепке алынбайды. Басқа қылмыстық заңда нақты
қылмыс құрамы ретінде көрсетілмеген ... ... ... ... ... ... жүрген адамға қарсы қылмыс істеу жауаптылықты
ауырлататын ... ... ... ... қызметін атқарып жүрген адам деп, ... ... ... ... ... ... да ... заң бойынша
белгіленген тәртіппен лауазым адамының функциясын атқарып жүрген адамды
айтамыз.
Қоғамдық борышын ... адам деп ... ... жеке адам ... ... ... ... жүрген адамды айтамыз. ... ... ... ... істеу, қылмысты тойтаруға қарсы әрекет ... ... ... ... ... ... адамға қарсы
істелген т.б. қылмыстар. Аталған адамдардың ... оның ... ... басқадай соларға қатысы бар адамдар жатады. Бұл ретте ... ... ... ... қарсы қылмыс жасап, оларға әсер
ету арқылы, кек алу мақсатын місе тұтады.
9. Аса ... ... мен, ... ... ... ... ... Мұндай қылмыстар көбінесе жеке адамдарға қарсы, басқа
да жеке адамдардың өміріне, ... ... ... ... адам ... тонау, карақшылық, бұзақылық, өкімет билігінің шегінен
шығу, кейбір жағдайларда аса ... ... да ... ... ... 276-бап жануарларға қатыгездік жасау. Жоғарыда көрсетілген
тәсілдермен қылмыс істеу ... осы ... ... жәбірленушіні
қинап, оны азаптап, жанын, тәнін ауыртып, оған аса ауыр ... ... ... ... айтылады. Мысалы, балаларының көзінше анасын
азаптап, сабау немесе ... ... ... ... ерекше қаталдықпен
мүлікті корқытып талап ету, т. б. ... ... ... ... деп ... жәбірленушіге қарсы
шектен шыққан арсыздықпен қылмыс ... оның ... ... басу арқылы оған моральдық немесе материалдық зардап ... ... ... ... ... ... ... ерекше қаталдықпен немесе жәбірленушіге қорлық көрсетіп қылмыс
істеу тәсілін қолдануды сезгенін анықтау өте ... ... ... ... ... ... заттар немесе оны бейнелеуші қондырғылар,
арнайы дайындалған техникалық ... тез ... және ... ... және радиоактивті заттар, дәрілік және өзгеде химиялық ... ... ... күш ... немесе психикалық
мәжбүрлеу не жалпы қауіпті әдіс ... ... ... ... құралдарды, қаруларды қолдануы қоғам үшін қауіпті басқа да
тәсілдерді пайдалану қылмыстың қоғамға қауіптілігін жоғарылатады. Сол ... ... жаза ... ... ... ... ... қылмыс істеу.
Мұндай тәсілді қолданып қылмыс ... ... заң ... ... ... зиян келтіру қаупін туғызады. Жалпыға қауіпті
тәсілдерге: ... ... ... өрт қою, су ... қалдыру,
қопарылыс жасайтын заттарды, уландыратын газдарды паңдаланып қылмыс істеу
жатады. ... ... ... орын алу үшін ... жалпыға
қауіпті тәсілді қолданын істеу фактісі болу қажет.
11. Төтенше жағдайды, табиғи немесе өзге де жағдайларды ... ... ... сондай-ақ жаппай тәртіп бұзушылық көзінде қылмыс жасау.
Мұндай әрекеттерді төтенше жағдайды немесе ... ... ... ... қылмыс жасау деп атаймыз.
Жұртшылыққа келген ауыртпалық жағдайына жер сілкіну, су тасқыны, қар
көшкіні, өрт апаты, дауыл соғуы сияқты ... ... ... ...
мемлекетте жаппай тәртіпсіздікке немесе басқа оқиғаларға байланысты пайда
болған ... ... ... ... бір ... тәртіп сақтау үшін
енгізілген ерекше құқылық шаралар болып табылады. Бұл ... осы ... ... ... айтылады. Төтенше жағдайдың жариялануына байланысты
ерекше қорғану шараларын, құзыреттерді іске ... ... ... ... ... ... уақытқа карағанда осы жағдайды пайдаланып
қылмыс ... оның ... сөз жоқ ... ... ... 241-бапта берілген.
12. Алкогольдік, есірткілік немесе уытқұмарлық елігу жағдайында қылмыс
жасау. ... ... ... ... ... ... кінәлінің келтіретін
зияндылығының сау адамға қарағанда едәуір зор болатындығы, сонымен бірге
оның қауіптілік дәрежесінің де ... ... ... ... ... күйге келудін қылмысты саралау үшін маңызы шамалы. Адамның алкоголь
ішіңдігін есірткілік ... ... ... ... мас күйге келуі
арқылы қылмыс істеуі мүмкін.
ҚК-тің 54-бабы бірінші бөлігінің «м» тармағына ... ... ... сот ... мас ... ... жауапкершілік пен жазаны
ауырлататын мән-жай ретінде танымауға құқылы. Бұл мәселені шешу барысында
соттар жасалған ... ... ... ... ... ... ... бар-жоғын, сондай-ақ оны осындай күйге алып келген
жағдайларды ... ... ... ... жеке басына келген ауыр
қайғыдан, күйіктен ішіп мас болуы немесе мас болып маңызы ... ... т. б. ... ... ... адамның қылмыс жасаған кезде мас болуы,
егер оны бұндай күйге ... ... ... ... да ... заттарды
пайдалану арқылы ересек қылмысқа ... ... ... ... ... жағдай ретінде есептелмейді. Мұндай іс-әрекет Қылмыстық
кодекстің Ерекше ... ... жеке ... ... түзеді.
13. Адамның өзі қабылдаған антын немесе кәсіби антын бұза отырып қылмыс
жасауы. Аталған жағдайда қылмыс ...... да ... ... ... ... ... өзі қабылдаған антын бұза отырып, өзіне
берілген сенімге қиянат жасап, алдау жолына ... ... ... ... ... ... береді немесе банк қызметкері кәсіби антын
бұзып салушылардың қаржыларын өзі пандаланып кетеді және т. б. ... ... ... немесе шартқа байланысты өзіне
көрсетілген ... ... ... ... Бұл ... ... сеніп тапсырылған қызмет жағдайын пайдаланып ... ... ... ... істеуге пайдаланады. Мұндай ретте осындай ... ... ... ... ... қызметкерлер де жасауы мүмкін.
Шартқа байланысты мәселе Азаматтық кодекс нормасы ... ... ... ... жеке ... ... мүмкін. Шарттан
туындайтыи сенімді пайдаланып, қиянат жасау жауаптылық пен жазаны ауырлатын
мән-жайға жатады.
15.Өкімет өкілінің нысанды ... ... ... пайдаланып қылмыс
жасау. Өкімет түсінігі ... ... ... ескертпесінде
берілген. Осыған жататын адамдардың нысанды киімін немесе ... ... ... зор ... ... Сондықтанда мұндай мән-жайлар
жауаптылықты және жазаны ауырлатуға негіз болады. Қылмыстық ... ... ... ... ... және ... ... мән-
жайлар тұжырымды болып табылады және оны кен, мағынада ... ... ... Кодекстің 54-бабының 3-бөлігінде "Жаза тағайындау
көзінде сот осы ... ... ... ... ... ... деп тани алмаңды" делінген. Осы баптың ... осы ... ... ... ... ... осы ... Ерекше
бөлімінің тиісті бабында қылмыс белгісі ... ... ... ол
жауаптылық пен жазаны ауырлататын мән-жай ... ... ... делінген. Мысалы, аса қатыгездікпен жасалған ауырлататын жағдайдағы
кісі өлімі (96-бап ... "д" ... ... және ... ... мән-жайлар қылмыс құрамының қажетті немесе ... ... ... жаза ... оны ... ... мән-жай деп есепке алуға болмайды.
2.3. Қатысып жасалған қылмыс үшін жаза ... ... ... ... ... ... ғана айтылған. Бұл жерде қатысудың түріне байланысты жазаны ауырлату
немесе женілдету мәселесі сөз болмаған. Қатысып жасалған қылмыс үшін ... ... ... ... ... карастырылған. Осы бапқа
сәйкес:
Қатысып жасалған қылмыс үшін жаза тағайындау кезінде оны ... іс ... ... ... мен ... осы қатысудың қылмыс
мақсатына жету жөніндегі мәні, оның ... ... ... ... ... мен мөлшеріне ықпалы ескеріледі.
Қатысып жасалған ... үшін жаза ... ... ... ... ... ... тиісті баптарында көрсетілген санкция
шеңберінде қатысудын нысаны мен түріне қарамастан тағайындалады.
Сот қатысушыларға жаза ... жаза ... ... ... және 57-баптың шарттарын басшылыққа алуға міндетті.
Қылмыстық кодекстің 57-бабында жазатағайындау көзінде оны жасауға қатысқан
адамның 1) қатысу ... және ... 2) ... мақсатына жетудің
мәнін: 3) келтірілген немесе келтірілуі мүмкін зиянның сипаты мен ... ... ... Катысу сипаты қатысушының атқарған ролімен
сипатталады. Бұл жерде қатысушы кім ... роль ...... ... салушы ма, орындаушы ма әлде ... ме? ... ... ... ... қылмысқа
көмектесушілерге қарағанда жаза қаталырақ тағайындалады. Қатысу дәрежесі
қылмысты мақсатқа ... ... ... ... ... ... Ал қылмыс мақсатына жетудің, мәні — алға қойған мақсаты
толық орындалды ма, жоқ па ... ... ... ... келтірілуі
мүмкін зиянның сипаты мен мөлшерін анықтағанда оларды туғызуға ... ... ... ... функциясы есепке алынады.
Кылмыстық кодекстің 57-бабынын 2-бөлігінде ... ... ... қатысты жауаптылық пен жазаны жеңілдететін немесе ауырлататын мән-
жайлар тек сол қатысушыға жаза ... ... ғана ... ... ... ретте ересектерге қарағанда жасы толмағандарға
жазаның жеңілдететін түрі қолданылуы айтпаса да түсінікті.
2.4. Қылмыстардың жиынтығы бойынша жаза ... ... бір ... ... ... әр ... ... екі немесе одан да көп қылмыстарды істеп, осы қылмыстардың
бірде-біреуі үшін ... ... жиі ... ... ... үкім ... ... сотталған адамның алғашқы іс бойынша ... ... ... бір ... ... үшін ... ... жағдайлар да кездеседі. Мұндай жағдайлар ... ... ... ... ... ... оның ... әрбір қылмысы үшін
заңда белгіленген тәртіппен тиісті жаза ... ... ... Мұндай
жағдайда заң қылмыстарды жиынтықтап жаза ... ... ... адам қылмыстық заңның әр түрлі баптарында көрсетілген екі немесе одан
да көп қылмыстарды істегенге кінәлі деп ... ... ... біреуі үшін
сотталмаса, онда оның әрекетінде қылмыстың жиынтығы бар деп ... ... ... белгіленген негіздөр мен қылмыстық жауашылықтан босатылған
адамның бұрыніы істеген қылмысы есепке алынбайды. Қылмыстардың ... ... ... ал ... реттерде және қосымша жазаны әрбір ... ... ... түпкілікті жазаны ауырырақ жазаға сіңіру жолымен
немесе тағайындалған жазаларды түгелдөй, не болмаса, ішінара қосу ... ... жаза ... бабындағы шектен асырмай жазаны
жиынтықтап, бірақ тағайынданды (58-бап, 1-бөлігі).
Осы заңның талабына сәйкес сот ... ... үшін ... бөлек-бөлек
тағайыңдайды. Оның өзіндік маңызы зор. ... бұл ... ... ... ... ... ... үшін үкімді өзгертуге
мүмкіндік туғызады. ... ... үшін ... ... ... рақымшылық
актісін қолдануға да қолайлы мүмкіндік туғызады. Өйткені, кінәлінің істеген
қылмысының біріне рақымшылық актісі қолданылуы, ал ... ... ... ... бір ... үшін ... актісі бойынша тұтас
алынып тасталуы, ал екінші ісі ... үшін жаза ... сол ... мүмкін.
Қылмыстардың жиынтығы бойынша сот жаза ... ... ... бастамаларын, істелген қылмыстың мәнімен зияндылық
дәрежесін, ... ... және ... ... ... немесе ауырлататын жағдайларды ... ... ... ... Жоғарғы Соты Пленумының «Қылмыстық жаза тағайындаған
кезде соттардың заңдылықты сақтауы туралы» 1999 ... 30 ...... ... ... жаза ... соттар заңда
көрсетілген жеңілірек жазаны ауырырақ жазаға ... ... ... ... иә болмаса ішінара қосу принциптерін ... ... ... одан да кеп ... ... ... жаза
тағайындағанда, соттың жеңілірек жазаны ауырырақ жазаға сіңіру ... ауыр емес ... үшін ... одан ... сол ... орташа
ауырлықтағы, ауыр немесе аса ауыр қылмыстар жиынтығы үшін тағайындалған
жазаларды түгелдей, болмаса ... ... екі ... қоса ... ... жазаны ауырырак жазаға сіңіру принципін ... ... жаза ... ... ... ... 39-бабында қандай ретпен
көрсетілсе, сондай рет бойынша ... ... ... ... ... әр қайсысына жазаның бір түрі тағайындалған кезде,
олардып, ішіндегі мерзімі мен ... көп жаза — ... ... жаза ... Егер ... ... ... үшін түрі және мөлшері жағынан
бірдей жаза ... онда бір ... ... бір жазаға сіңіру жолымен
қорытынды жаза тағайындау заңның тиісті баптарының ең ... ... ... ... ғана ... ... — деп арнайы
көрсетілген. Жаза тағайындаудың осы ... ... ... ... ... жазаны жеке қылмыс істегендерге қарағанда
ауырырақ етіп тағайындауға мүмкіндік береді. Жазаны әрбір қылмысқа ... ... ... сот ... барлық қылмыстары үшін жиынтықтап бірақ
тағайындайды. Бұл жерде қылмыстық заң бойынша жеңілірек ... ... ... ... ... ... ... түгелдей я болмаса
ішінара қосу жолымен заңның ауырырақ жаза ... ... ... жаза ... ... принципі бойынша сот қылмыстың жиынтығына
кіретін әрбір қылмыс үшін біртектес және ... жаза ... ... ... ... жазаға сіңіру жолымөн жинақтап
бірақ тағайыңдайды. ... ... жаза ... ... дәрежесі
Қылмыстық кодекстің 39-бабында қандай ретпен көрсетілсе, сондай рет бойынша
анықталатынын ескеруі қажет. Егер жиынтыққа кірөтін қылмыстар үшін түрі ... ... ... жаза ... онда бір ... басқа бір жазаға
сіңіру жолымен қорытынды жаза тағайындау заңның тиісті баптарын ең ... ... ... ... ғана рұқсат етіледі. ... ... өз ... ... үшін алты ... ... бұзақылығы
үшін 4 жылға бас бостандығынан айырылды делік. ... ... ... оған ... жаза 6 жыл бас бостандығынан айыру ... ... ... бір ... үшін сот оған 2 жыл ... ... ал ... қылмысы үшін 3 жыл бас бостандығынан ... ... ... ... ... ... ... жолымен сот оның
ақырғы жазасын 3 жыл бас бостандығынан айыруға деп белгілейді.
Тағайындалған жазаларды түгелдей косып жаза ... ... ... бөлек-бөлек жаза тағайындап алып, сол жазаларды бір-біріне
түгелдей қосып, ақырғы жазаны ... ... ... ... ... принципі сот тәжірибесінде көп жағдайларда істелген қылмыстардың мәні
мен зияндылық ... ... ... ... жағдайларда колданылады.
Тағайындаған жазаларды ішінара косып, жаза белгілеу дегеніміз сот ауырырақ
жазаға басқа қылмыс үшін ... ... ... ... ... жазаны
анықтайды. Қылмыстың жиынтығы бірнеше ... үшін ... ... ... қосу ... ... ақырғы жаза мөлшері ауырырақ жаза
белгілеген баптың шегінен асырылмай белгіленуі мүмкін. Мысалы, ұрлық үшін 3
жылға, ... ... ... үшін 4 ... ... ... ... қосу жолымен ақырғы жазаны 5 жылдан бас бостаңдығынан айыруға
деп белгілейді. Өйткені, ауырлататын бұзақылығы үшін ... ... ең ... шегі заңда 5 жыл деп көрсетілген. Бұл ... ... ... ... жаза ... ... қайсы
принципті басшылыққа алатыны (сіңіру жолымен ... ... ... ... ... ... байланысты, істің жағдайына, қылмыскердің
тұлғасына, әр қылмыс үшін тағайындалған жазаның түрі мен ауырлығына ... Адам ... деп ... ... үшін ... ... сот негізгі жазаға қоса алады.
Егер іс бойынша үкім шығарылғаннан кейін сотталған адамның алғашқы іс
бойынша үкім шығарғанға дейін басқа бір ... ... ... ... да жаза осы ережөлер бойынша тағайындалады. Бұл ретте жазаның
мерзіміне бірінші үкім ... ... жаза ... ... кінәлі
адам әйел зорлағаны үшін 5 жылға бас бостандығынан айырылуға сотталған. Ол
осы жазаның екі ... ... соң, оның осы ... үшін ... ... ... ... Сот қылмыскерді бұзақылығы үшін кінәлі деп
тауып, сол үшін оны 3 жыл мерзімге бас бостандығынан айыру ... ... ... түгелдей қосу арқылы, оның ақырғы өтейтін ... ... бас ... ... деп ... ... бірінші үкім бойынша
өтегөн екі жыл жазасын ... ала ... ... өтеу жазасының мерзімін 6
жыл деп ... ... ... 58-бабының 3-бөлігінде: "Егер
қылмыстардың жиынтығыңда орташа ... ... ауыр ... аса ... ... ... жаза жазаларды ішінара немесе толық ... ... Бұл ... бас ... ... түріндегі
түпкілікті жаза жиырма жылдан ... ... деп ... Ал ... төртінші бөлігінде: "Егер қылмыстардың жиынтығында осы ... ... ... ... бас ... ... немесе өлім жазасы не
өмір бойы бас бостандығынан айыру көзделген, ең болмағанда, бір ... ... ... түпкілікті жазалау ішінара немесе толық
қосылын тағайындалады. Бұл ... бас ... ... түріндегі
түпкілікті жазалау жиырма бес жылдан аспауға тиіс",—деп көрсетілген. Мұндай
ережелер істелген қылмыстың қоғамға қауіптілігі қандай санатқа ... жеке ... кім ... ... отырып, әділетті жаза
тағайындауға мүмкіндік ... ... ... көзделген
қылмыстардың санатының түсінігі Қылмыстық кодекстің 10-бабында берілген.
Қылмыстар ... ... ... негізгі жазаға жиынтықты
құрайтын ... үшін ... ... жазалар қосылуы мүмкін.
Жекелеп немесе толық қосылған ... ... ... жаза ... Жалпы бөлі мінің сол жазалау түрі үшін ... ең ... ... мөлшерінен аспауы керек (58-бап, 5-бөлігі). ... бір ... ... ... ... бір қызметте болу құқығынан
айыру Қылмыстық ... ... ... ... жаза ... үш жылға
дейінгі мерзімге қосылуы мүмкін.
Соттар мынаны ескеруге міндетті: ҚК-тің 58-бабының 6-бөлігін колданған
жағдайда, қылмыс жиынтығы ... ... ... жаза ... ... ... ... төмен болмауы керек, өйткені мұндай ... ... ... қосқан кезде сот алғашқы үкімнің өтелінбей
қалған жағын ... сол үкім ... ... ... ... ... алуы ... бойынша үкім шығағанан кейін сотталған адамның тағы басқа ... үшін ... ... оның ... ... ... ... ал
басқалары үкім шығарғаннан кейін жасалғаны анықталса, екінші үкім бойынша
жаза ҚК-тің 58 және ... ... ... тағайындалады: алдымен
алғашқы үкім шығарылғанға дейін ... ... ... ... одан
кейін ҚК-тің 58-бап 6-бөлімінің ережелері қолданылады, сосын алғашқы үкім
шығарылғаннан кейін жасалған қылмыстар жиынтығы ... ... ... жаза ... ... ... ... Қылмыстардын қайталануы жағдайында жаза тағайындау
Қылмыстардың қайталануының түсінігі Қылмыстық кодекстің ... ... ... 59-бабының 1-бөлігінде көзделген жағдайлар
қылмыстың қайталануы жағдайында жазаның түрі мен мөлшерін тағайындау
мәселесін ... ... роль ... ... қайталануы қылмыс істөген
адамның іс-әрекетінің қоғамға қауіптілігін және қылмыскердің тұлғасын
сипаттайтын белгі болып табылады.
Қылмыстық ... ... ... ... ... ... үшін жаза тағайындаудың ерекшелігі көрсетілген. Баптың осы бөлігіне
сәйкес: 1) қайталап ... ... үшін ... ... мен ... ... үшін көзделген ен қатаң жаза түрінің ең жоғарғы мерзімі мен
мөлшерінің жартысынан төмен; 2) қылмыстардың қауіпті ... үшін ... ... ... 3) ... аса қауіпті қайталанғаны үшін—төрттен
үшінен төмен ... ... ... Қылмыстық кодекстің 169-бабындағы
қарулы бүлік ... үшін ең ... жаза 15 ... ... ... ... ... белгіленген. Қайталанып жасалған қылмыстың
түрлеріне байланысты осындай тәртіппен көтеріңкі жаза мөлшері мен ... ... ... ... ... ... ... тағы да
қасақана қылмыс істеп түзелу жолына түспегендерге берілген лайықты жаза
болып ... ... ... үшін ... жаза ... ... түсінікті.
Егер бұрынғы үкім бойынша ҚК-тің 63-бабын қолдану арқылы сотталған адам
сынақ мерзім ішінде жаңа ... ... ... онда сот қылмыстың
қайталануы ... ... ... ... ... 64-бабының 4-бөлігіндегі
талаптарды міндетті түрде ескеруі тиіс. Бұл орайда қылмыстың қайталануын
анықтаған кезде ҚК-тің 63-бабы бойынша бас ... ... ... тек егер сот жаңа ... үшін жаза ... ... ... бойынша шартты соттылығын жою туралы шешім қабылдаған жағдайда ғана
ескерілуі мүмкін. Егер сот абайсыз немесе онша ауыр емес ... ... істі ... ... ... үкім бойынша шартты соттылықты қалдыру
туралы тұжырынға келсе, онда ҚК-тің ... ... ... ... ... ... ... тиісінше қылмыстардың қайталануы кезінде, аяқталмаған қылмыс,
сондай-ақ қылмыстардың жиынтығы немесе үкімдердін жиынтығы ... ... ... осы ... ... жаза мерзімдерінің шеңберін
қатаң сақтауы ... ... ... ... үшінші белігіне сәйкес ҚК-тің 59-бабының
екінші бөлігіндегі ережелер Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексі күшіне
енгенге ... ... (1998 ... 1 ... ... ... ... немесе аса кауіпті ... ... ... ... ... ... Егер қайталауды құрайтын соттылықтар ҚР ҚК-
інің кушіне енгенге дейінгі және одан кейін ... ... ... онда ... ... ... белігіндегі тәртіп тек 1998 жылғы 1
қаңтардан кейін жасалған қылмысы үшін соттылығын ескере отырып қолданылады.
Аяқталмаған қылмыс үшін ... ... орын ... ... ... ... ... ҚК-тің 56-бабында көрсетілген мерзімдер мен ... ... ... ... ... жаза ... сотталған адамүкім шығарылғаннан кейін, бір жазаны толық
өтегенге дейін жаңадан ... ... сот ... үкім бойынша сот
тағайындаған жазаға соттың алдыңғы үкімі бойынша жазаның өтелмеген ... ... ... ... ... бойынша түпкілікті жаза, егер бас ... ... Соты ... ... жаза тағайындаған кезде
соттардың заңдылықты сақтауы туралы» 1999 жылғы 30 ... № 1 ... ... ... бойынша жаңа тағайындауда
басшылыққа ... ... ... ... берген.
20. Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындалғанда, соттар бұрынғы
үкім бойынша тағайындалған жазаның өтелмеген бөлігінің мөлшері мен ... және ... ... ... ... бөлігі ҚК-тің 60-бабының
негізінде жаңа үкім бойынша тағайындалған жазаға ... ... ... ... Бұрынғы үкім бойынша жазаның өтелмеген бөлігі болып мыналар
саналады:
шартты жазаға сотталған кездегі, ... ... ... ... ... ... көрсетілген негіздер бойынша жазаны ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген тәртіпте,
73-бабының 3-бөлігін қолданған кезде — ұсталуына немесе ... ... ... байланысты қамауда немесе медициналық сипаттағы
мәжбүрлеу шараларын қолдануға ... ... ... ... ...... ... мерзімі;
ҚК-тің 70-бабында көрсетілген негіздер бойынша мерзімнен бұрын шартты
түрде ... ... оны ... мерзімнен бұрын шартты түрде
босатылған жазаның бөлігі;
бас бостандығын шектеуге, ... ... ... ... ...... жұмыс мерзімінің бөлігі және сотталушы жұмыстан
жалтарған кездегі уақыт.
21.Бұрынғы үкім бойынша тағайындалған ... ... ... ... ... жиынтығын қолданғанда, егер қорытынды жаза жазаның осы
түріне белгіленген ең жоғарғы шегінде тағайындалмаса, сот ... ... ... ... керек. Бұрынғы үкімдегі жазаның өтелмеген
бөлігін ішінара қосқанда ... жаза ... ... ... ... қылмыс үшін тағайындалған жазадан да, бұрынғы үкім бойынша
өтелмеген ... ... ... ... ... сынақ мерзім ішінде жаңадан қылмыс жасаса, сот жазаны
үкімдердің жиынтығы ... ... ... ... ... ҚК-тің 64-
бап тертінші бөлігінің талаптарын ескеруге міндетті. Бұл ... ... ... ... сот жаңа ... үшін жаза тағайындаған кезде бұрынғы
үкімдегі шартты ... жою ... ... ... ... ... ... сот абайсыз немесе онша ауыр емес қасақана қылмыс
туралы істі қараған кезде ... ... ... соттылықты қалдыру туралы
тұжырымға келсе, онда жаза тек жаңа қылмыс үшін тағайындалады.
23.Жазаларды қылмыстардың жиынтығы бойынша немесе үкімдердің ... ... не ... қосқан кездө соттар ҚК-тің 61-бабында бекітілген
мерзімдерді қосу көзінде оларды белгілеу ... ... жөн. Бұл ... сай ... үкім бойынша тағайындалған өтелмеген ... ... ... ... жаңа үкім ... ... дәл сондай қосымша
жазамен бірігеді, бұл қосымша жаза қосымша жазаның дәл осы түрі ... ... ... ... ... ... 2 -бөлігінде
көрсетілген қосымша жазалар бөлек орындалады. Егер ... үкім ... ... айыруға, түзету жұмыстарына немесе орындалуға жататын
басқа да жазалар бойынша сотталса, ал екінші үкім ... жаза ... ... ... ... тағайындалса, онда сот жазаларды қосқан кезде ... ... ... ... тиіс. Бұл орайда шартты соттау
қолданылған үкімдегі ... ... ... ... жаза қай ... ... үкім күшіне енген кезден бастап есептеледі.
24. Егер сотталған адам бұрынғы үкімді орындауды кейінге қалдырған
кезде басқа ... ... ... сот жаңа ... жасағаны үшін тағайындаған
жазаға ҚК-тің 60-бабына сай бұрынғы үкім бойынша өтелмеген ... ... ... ... ... ... кейінге қалдыруды бұзу туралы қаулы
қабылдаудың ... жоқ. Егер жаңа ... ... ... ... ... өтіп ... кейін және сотталу шыны ... ... ... сай ... өтеу үшін тиісті мекемеге жібергендігі туралы соттың
ұйғарымы заңды күшіне енгеннен кейін жасалса, сот жаңа ... ... леп ... ҚК-тің 60-бабында көрсетілген жазаны үкімдердің жиынтығы
бойынша тағайындаудың ережелерін қолдануға міндетті. Егер жаңа іс жөніндегі
үкім ... ... ... сот ... жазасын өтеуден босату немесе
оны жазасын өтеу үшін ... ... ... туралы мәселесін заңға сай
шешілген болса, онда сот тек жаңа ... үшін жаза ... ... ... ... бола тұра үкімді орындау туралы мәселе КІЖК-
нің 453-455-баптарында көзделген тәртіпте шешілуі мүмкін.
2.7. Мерзімдерді қосу ... ... ... ... және жаза
мерзімдерін есептеу және жазаны есепке алу
1. Қылмыстардың жиынтығы және үкімдердің жиынтығы ... ... ... қосу ... бас ... ... бір күніне:
а) қамаудың немесе тәртіптік әскери бөлімде ұстаудың бір күні;
б) бас бостандығын шектеудің екі күні;
в) ... ... ... әскери қызмет бойынша шектеудің үш күні;
г) қоғамдық жұмыстарға тартудың төрт сағаты сәйкес келеді.
2. Айыппұл салу белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... айыру, арнаулы, әскери немесе құрметті
атақтан, ... ... ... ... біліктілік сыныбынан
және мемлекеттік наградаларынан айыру, сондай-ақ мүлікті тәркілеу оларды
бас бостандығын шектеу мен ... ... ... ... ... ұстаумен, бас бостандығынан айырумен қосқан кезде дербес орындалады
(Қылмыстық кодекстің 61-бабы).
1.Белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір ... ... ... ... ... әскери қызмет бойынша ... ... ... ... ... ... ... ұстаудың, бас
бостандығынан айырудың мерзімі айлармен және жылдармен, ал ... ... ... ... есептеледі.
2. Осы баптың бірінші бөлігіңде көрсетілген жазаларды ауыстыру немесе
қосу көзінде, сондай-ақ ... ... алу ... ... ... ... Үкім заңды күшіне енгенге дейін қамауда ұстау бас ... ... ... ... ... ... ... жаза мерзімінің бір
күніне бір күн есебімен, бас бостандығын ... ... ... — екі ... күн, ... ... әскери қызмет бойынша шектеуге — үш күнге бір
күн, ал коғамдық жұмыстарға тарту ... ... ... ... 4 ... ... ... бір күн есебімен есептеледі.
4.Сот үкімі заңды күшіне енгенге дейін ... ... ... ... ... ... шегінен тыс жерлерге жасалған қылмыс үшін ... ... бас ... ... жазасын өтеу уақыты адам осы
Кодекстің 8-бабының негізінде ұстап берілген жағдайда бір күнге бір ... ... ... ... ... ұсталған, сотталушы адамға айыппұл,
белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... сот қамауда ұсталған
мерзімді ескере отырып, ... ... ... ... оны ... өтеуден толық босатады.
6.Қылмыс жасағаннан кейін психикалық аурумен ... ... ... ... шаралары қолданылған уақыт жаза мерзіміне
есептеледі (Қылмыстық кодекстін 62-бабы).
2.8. Белгілі бір ... үшін ... ... гөрі ... ... жаза ... жаза тағайындаудың негізгі бастамаларын
басшылыққа ала отырып, Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінің бабы ... ... ... көлөмінде көрсөтілген жазаның түрі мен шегінен
шықпан жаза ... ... ... ... түрі мен шегінен
шығушылық тек қылмыстық заңда арнайы көрсетілген ... ғана орын ... ... ... көрсетілгеннен гөрі жеңілірек жаза тағайындауға
мүмкіндік береді.
Сот ... ... ... ... ... ерекше
жағдайларын, кінәлінің жеке басынын кім екендігін қоса есептей отырып және
сол ... үшін ... ... ... ең ... ... де ... тағайындайды. Немесе жазаның басқа бір жеңілірек түрін қолдануды ... ... ... ... ... түрде көрсетіп, жазаны солай
жеңілдете ... ... ... сот ... қылмыс үшін заң бойынша
міндетті ретінде көрсетілген косымша жазаны тағайындамауына ... ... ... Істелген қылмыс үшін заңда ... ... ... ... немесе сол қылмыс үшін көрсетілген жазаның түрінен басқа
бір жеңілірек түрін қолдану бірнеше ... қоса ... ... ... Ол ... қылмыстық заңда: "Әрекеттің мақсаттары мен
себептеріне, айыпкердің роліне, оның қылмыс жасау ... ... ... ... байланысты ерекше мән-жайлар және әрекеттің қоғамдық
кауіптілігі дәрежесін едәуір азайтатын баска да ... ... ... ... қылмысқа қатысушы топ жасаған қылмыстарды ашуға бөлсене
жәрдемдескен кезде жаза осы ... ... ... ... ... ең төменгі шектен төмен тағайындалуы мүмкін, не сот жазаның осы
бапта көзделгенінен неғұрлым жеңіл түрін ... не ... ... ... ... жаза түрін қолданбауы ... ... ... ... 1- ... ... мән-жайлары және әрекеттің қоғамдық қауіптілігі дәрежесін
едәуір азайтатын басқа да мән-жайлар дегенге қылмыстық заң жалпы түсінік
берген ... ... ... сот әрбір істің ерекшелігіне,
қылмыскердін, жеке ... кім ... ... ... ... Жоғарғы Соты Пленумының 1999 жылғы 30 сәуірдегі «Қылмыстық
жаза тағайындаған кезде соттардың заңдылықты сақтауы туралы» ... ... ... ... деп ... заң ... ... әр түрі
(баламалары) көрсетілген болса, онда соттар ... ... ... ... ... қылмыс үшін көрсетілген жазанын неғұрлым ауыр түрі
тек, егер оның жеңіл түрі жазалау ... ... ете ... ... ең ауыр ... ... ... арнайы көзделсе ғана
тағайындалатынын ескөре отырып, соттар олардың ... ... ... ... ... мәселені талқылауы және үкімде қабылданған шешімді
дәлелдеуі тиіс.
ҚК-тің 55-бабына сәйкес жазаны осы қылмыс үшін ... ... ... ... төменгі шектен төмен немесе қылмыс сараланған ... (бап ... ... ... ... неғұрлым жеңіл
түрін тағайындау немесе міндетті түрде көзделген қосымша ... ... ... ... ... дәрежесін едәуір азайтатын ерекше мән-
жайлар анықталған жағдайда, сондай-ақ ... ... ... топ ... ... ... жәрдемдескен жағдайда ғана мүмкін болады. ... ... ... да, ... ... ... да ... деп танылуы мүмкін. Сот ҚК-тің 55-бабын қолданғанда, іс бойынша
анықталған қандай ... ... деп ... және ... жеке басы ... қандай мәліметтермен бірге негізге алғанын
үкімде көрсетуге ... ... ... кінәлі адамға жазаның заңда кезделген неғұрлым
жеңіл ... ... ... ... бір немесе бірнеше қылмыстың
әркайсысына ҚК-тің 55-бабын қолдану арқылы жаза ... ... ... ... ережелері бойынша түпкілікті жаза белгіленеді.
Ауыр немесе аса ауыр қылмыстың жасалуы ездігінен ерекше ... ... ... ... ... ... ... жаза тағайындауға
кедергі болып табыла алмайды. ҚК-тің 55-ба-бын колданын жаза тағайындалған
кезде қылмыстардын ... ... ... немесе аса қауіпті
қайталануы болған жағдаңда ... ... ... ... ... ҚК ... колданып белгіленген жазасынын, мелшері
қандай ... да ... ... осы жаза ... ең тәменгі
мөлшерінен төмен бола алмайды, — деп түсіндірілген. Осы қаулыға ... бір ... үшін ... көрсетілген жазаның төменгі шегінен де төмен
жаза немесе ... ... ... жаза ... ... ... және ... адамның жеке басын сипаттайтын деректер анықталғанда
ғана колданылуы мүмкін.
Бұл ... ... деп ... ... ... қауіптілік
дәрежесін кемітетін жағдайлар да, оның ... ... ... ... ... да, әрекеттін мақсаттары мен себептері,
айыпкердің қылмыс жасаудағы және одан кейінгі ролі, ... топ ... ... ... ... араласуы, т. б. танылуы мүмкін. Қандай
жағдайларда ерекше деп танитынын және ... ... ... ... ... ... мәліметтерімен байланыстыруға болатынын сот үкімінің
баяндайтын бөлімінде көрсетуге ... ... ... ауыркулмыс
жасағандығы айыпкерге жазаны ең төменгі Шегінен де төмен жаза тағайындауға
кедергі бола алмайды. Занда көрсетілген ... гөрі ... ... бірнеше қылмыс істеген қылмыскерге қолданғанда, сот ондай жазаны
солардың біреуіне, я ... ... ... ... алады, содан
кейін оны қылмыстың жиынтығы туралы баптың ережөлері бойынша түпкілікті
түрде белгілейді. Сот ... ... ... заңда көрсетілген
жауаптылықты жеңілдететін мән-жайлармен бірге, заңда көрсетілмеген, мысалы
қылмысты ... рет ... ... ... біреудің қорқытын, зорлауы
нәтижесінде істеуі, ... және ... ... ... ... ... мен кәрі ... болуы сияқты мән-жайлар да жатады.
Ерекше жағдайларға кейбір реттерде істелген қылмыстың ... ... ... ... бір ғана ... жатуы мүмкін. Мысалы,
заңсыз әрекет жасаған ерінің теріс қылығына шыдамай, ... ... ... ... ... ... ... Шартты түрде соттау
Соттар ҚК-тің 63-бабында көзделген шартты ... ... ... сотталмаған, жеңіл немесе ауырлығы орташа қылмыс жасаған адамдарға
қолданылатындығын ... ... ... жаза ауыр ... ... кейбіріне, өгер олардың негізгі қылмыскер ... ... ... оның жеке ... ... ... мен ... кездегі жағдайлар жаза тағайындаған ... ... ... ... ... бола ... жағдайда ғана колданылады.
1.Егер түзеу жұмыстары, әскөри қызмөт бойынша шектеу, бас бостандығын
шектеу, бас бостандығынан айыру ... ... ... ... ... тағайындағанда сот сотталған адамның жазаны өтемей ... ... ... көлсе, ол тағайындалған жазаны ... ... ... корытындыға келсе, ол тағайындалған жазаны шартты деп санауға қаулы
шығарады.
2.Шартты түрде соттау қолданылған жағдайда сот ... ... ... ... ... айыптының жеке басын, соның ішінде
жауаптылық пен жазаны жеңілдететін және ... ... ... ... ... ... тағайындалған кезде сот сотталған адам мінез-
кұлқымен өзінің түзелгенін дәлелдөуге тиіс сынақ мерзімін белгілейді. ... бір ... үш ... ... ... тағайындалады (63-бап, 1,2,3-
бөліктер). Яғни, шартты түрде соттау адамға ... бір ... ... оған тағайыңдалған жазаны нақты етуден босату. Шартты ... заң ... ... бір ... ... ... қойылады.
Олар: "шартты түрде сотталған адамның мінез-құлқын бақылауды жүзеге асырушы
арнаулы мемлекеттік ... ... ... ... ... істейтін,
оқитын жерін ауыстырмауды, белгілі бір орындарға бармауды, маскүнемдіктен,
нашақорлықтан, уытқұмарлықтан, сөз ауруларынан нөмесе ВИЧ / ЖҚТБ-дан ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Сот
шартты түрде сотталған адамға оның түзелуіне септігін тигізетін басқа да
міндеттерді орындауды жүктей ... ... ... ... ... ... мінез-құлқыл бақылауды оған уәкілдік
берілген мамандандырылған мемлекеттік орган, ал ... ... ... бөлімдер мен мемлекеттердің командованиесі жүзеге асырады. Шартты
түрде сотталған адамның ... ... ... ... ... ... ... мерзімі ішінде сот шартты түрде сотталған адам үшін
бұрын белгіленген міндеттерді ... ... ... бұзуы не толықтыруы
мүмкін. Шартты жазаға сотталған ... ... ... басқа қосымша
жазалар тағайындалуы мүмкін. Қосымша жазалардың тізбегі Қылмыстық кодекстің
39-бабының 2-бөлігінде көрсетілген. Шартты жазаға сотталғанда ... жаза ... ... ... ... Шартты сотталуы туралы қаулы шығарған
кезде сот сотталғанға, оның ... ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылық, жана қылмыстар ... ... ... ... ... колдану мүмкіншілігі туралы
түсіндіруге міндетті7. Қылмыстық заңда шартты түрде соттаудың ... ... ... ... ұзартудың тәртібі де көрсетілген. Шартты түрде
соттаудын күшін жоюдың немесе ... ... ... түрлі негіздері
Қылмыстық кодекстін 64-бабында мына төмендегідей етіп берілген: "1. ... ... ... ... ... өткенге дейін түзелгенін дәлелдесе,
шартты түрде сотталушының мінез-кұлқына бақылау ... ... ... ұсынысы бойынша сот шартты түрде сотталудың күшін жою ... ... ... алып ... туралы қаулы өте алады. Бұл орайда
шартты түрде сотталудың белгіленген ... ... кем ... ... соң күші ... мүмкін.
2.Егер шартты түрде сотталған адам өзіне сот жүктеген міндеттерді
орындаудан жалтарса немесе сол үшін ... ... жаза ... ... ... сот осы ... бірінші бөлігінде аталған органның ұсынысы
бойынша сынақ мерзімін ұзарта алады, бірақ ол бір жылдан ... ... ... ... адам ... мерзімі ішінде өзіне сот жүктеген
міндеттерді ұдайы немесе әдейі орындамаған, сол сияқты қоғамдық тәртіпті
ұдайы ... ... ... ... сот осы ... ... бөлігінде
аталған органның ұсынысы бойынша шартты түрде сотталудың күшін жою және ... ... ... ... ... ... ... түрде сотталған адам сынақ мерзімі ішінде абайсызда қылмыс
жасаған не ... ... ... ... ... ... шартты
түрде сотталудың күшін жою немесе оны сақтау туралы мәселені сот жаңа
қылмыс үшін жаза ... ... ... ... ... адам сынақ мерзімі ішінде орташа ауырлықтағы
қасақана қылмыс, ауыр нөмесе аса ауыр қылмыс жасаған жағдайда сот ... ... ... ... оған осы Кодекстің ... ... ... жаза ... Осы ... төртінші бөлігінде көзделген
жағдайларда да жаза осы ережелер бойынша тағайындалады".
Шартты жазаға сотталған адам ... ... ... ... басқа бір
қылмыс істемесе ол сотталмаған адам боп есептелінеді.
III. Тарау. Қылмыстық заңдағы соттылықты жою және алып ... ... ... жою ... және оны ... тәртібі.
Қылмыстық құқықтағы соттылықты жою институты қылмыстық ... ... ... 1922 ... ... ... кодекстінде және 1924 жылғы КСРО
және Одақтас республикалардың қылмыстық зандарының негіздерінде ... жою ... ... рет ... ... ... жою ... ереже 1925жылы 9
ақпанда РСФСР орталық ... ... ... ... ... ... Онда былай делінген: "егер шартты түрде сотталған
тұлға сынау ... ... бас ... ... әкеп ... қандай да
бір қылмысты жасамаса, сот үкімі күшін жойған деп есептелінеді және шартты
түрде сотталған адам соттылығы жою деп ... ... ... ... ... ... ... маңызы зор. Соттылықты жоюды дұрыс ұғыну оны сот ... ... ... етеді. В.Н. Курляндский, Н.С.Лейкина, Е.А.
Фролов ... ... ... табиғатын қылмыстық жауаптылықпен
байланыстырады. Қылмыстық ... ... ... ... ... ... ал ... жағдайда соттылықты жою немесе алып тастау.
Мұндай тұжырым даулы болды.
1926 жылғы РСФСР-ң Қылмыстық кодексінде 37-бабының ережесін ... ... ... ... ... ... жою мерзіміне ғана
өзгерістер енгізілді. Егер, 1922 ... ... ... ... ... сотталған адамның соттылығы жойылуы үшін сот ... ... ... ... ... да бір қылмыс жасамауын ... ал 1926 ... ... кодекстің 57-бабы шартты ... ... ... ... ішінде ауыр қылмысты жасамауын талап етеді.
Ал, КСРО орталық атқару комитетінің қаулысымен 1927 жылы 25 ... КСРО және ... ... ... ... ... толықтырылды.
Осы негіздің 10-бабына сәйкес, соттылығы жоқ деп танылатындар:
а) сотпен ... ... ... ... сотталған адам сынақ мерзімі ішінде жаңа қылмыс
жасамаған тұлғалар;
в) алты ... ... бас ... айыруға сотталған адамдар -
жазаны өтегеннен кейін үш жыл өткенге дейін жаңа қылмыс жасамаған тұлға;
Үш жылдан ... ... бас ... ... ... ... жойылмайтын болған, оларға соттылықты рақымшылық
немесе амнистия түрінде алып тастау ережесі қолданылатын ... ... ... акті ... соттылықты алып тастау жазаның мерзімі
мен ауырлығына қарамастан жүзеге асырылған.
1958 жылы 25 ... КСРО ... ... ... ... ... ... КСРО және Одақтас Республикалардың қылмыстық
заңдарының негізі сол уақытқа дейін тәжірбиеде өзін ақтаған соттылықты жою
институтының ережесі қабылданды.
Соттылық ... ... а) ... ... ... өтсе; б) заңда
белгіленген мерзім ішінде тұлға жаңа қылмыс ... ... ... ... жоқ деп танылады. Жоғарыда біз соттылықты жою ... ... ... ... ... ... ... көзделген
соттылықты жою ережесінің ерекшелігін атап көрсетуге тырысамыз. Соттылықты
жою ережесі Қылмыстық кодекстің 77-бабында көзделген.
Азаматтың ... ... ... ... ... ... "сотталмаған", - деп ... ... Оған ... байланысты жалпы құқықтық сипаттағы құқықтық шектеулер
қолданылмауы тиіс.
Жазадан шартты түрде мерзімінен бұрын ... ... алға ... тез әрі ... ... мүмкіндік берумен бірге, қылмыстылық пен
қарсы күрес жүргізуге зор үлесін тигізеді. Сот ... ... ... түрде мерзімінен бұрын босатылғандардың қайталамалы қылмыс
жасауы жазаны толық өтеп ... ... ... ... ... өзі,
жазадан шартты түрде мерзімінен бұрын босатудың қысқа ... ... ... алға ... ... ... тиісті көмегін
тигізетінін көрсетеді.
Жазадан шартты түрде мерзімінен бұрын босату деп ... ... ... және еңбекке, оқуға адал көзқарас негізінде үкім ... ... ... ... ... ... оған сынақ мерзімі
ішінде жаңадан қылмыс жасамау шартын қоюды айтамыз.
Қылмыстық ... ... ... Егер сот түзеу жұмыстарын, әсери қызмет бойынша шектеу, ... ... ... немесе бас бостандығынан айыру жазасын өтеп ... ... ... үшін сот тағайындаған жазаны толық өтеуді қажет етпейді
деп таныса, ол мерзімінен ... ... ... ... мүмкін. Бұл орайда
адам қосымша жаза түрін өтеуден толық немесе ішінере босатылуы мүмкін.
2. Сот мерзімінен бұрын ... ... ... ... ... ... осы ... 63 бабының 5-бөлігінде көзделген міндеттерді жүктеуі
мүмкін, ол бұларды жазаның өтелмей қалған бөлігі ішінде орындауға ... ... ... түрде - мерзімнен бұрын босату сотталған адам.
а) кішігірім және ... ... ... үшін ... жаза
мерзімінің кемінде жартысын;
б) ауыр қылмыс үшін тағайындалған жаза мерзімінің кемінде үштен екісін;
в) аса ауыр ... үшін ... жаза ... ... ... ... ... жазадан мерзімінен бұрын шартты түрде босатылған
адамға егер мерзімінен бұрын - ... ... ... осы ... ... ... негіздер бойынша жойылған болса, тағайындалған жаза
мерзімінің кемінде төрттен үшін нақты өтегеннен кейін ... ... Бас ... ... ... ... өтеу ... 6 айдан
кем болмауы керек.
5. Сот ... өмір бойы бас ... ... ... ... адам, егер сот ол бұл жазаны одан әрі өтеуді қажет етпейді деп
таныса және ... 25 жыл бас ... ... іс жүзінде өтесе,
мерзімінен бұрын —шартты түрде босатылуы мүмкін.
6. Мерзімінен бұрын - шартты ... ... ... мінез-құлқына
бақылау жасауды оған мамандырылған өкілетті мемлекеттік ... ал ... ... - ... бөлімдер мен мекемелердің ... ... ... ... - ... ... босату қолданылған адам, егер
жазаның қалған өтелмеген бөлігі ішінде:
а) өзіне әкімшілік жазасы салынған қоғамдық ... ... ... ... ... - шартты түрде босатуды қолдану кезінде сот ... ... ... ... сот осы ... 6-бөлігінде аталған
органдардың ұсынуы бойынша мерзімінен бұрын - шартты түрде ... ... және ... ... ... ... орындау туралы қаулы ете алады;
б) қылмыс абайсызда жасалса, жаңа қылмысқа жаза тағайындау ... ... - ... ... ... ... жою ... оны сақтау
туралы мәселені сот шешеді;
в) қылмыс қасақана жасалса, сот оған осы Кодекстің 60-бабында көзделген
ережелер бойынша жаза ... Егер сот ... ... - ... ... ... жойса, абайсызда қылмыс жасаған жағдайда да жаза осы
ережелер бұрын - шартты түрде босату тағайындалады.
Өлім жазасы түріндегі жаза ... ... ... бойынша бас
бостандығынан айырумен ... ... ... ... ... түрде
босату қолданылмайды.
Жазаның өтелмеген бөлігін жеңілірек жазамен ауыстырудың жазадан шартты
түрде мерзімінен бұрын босатудың ... оның ... ... болып табылады. Жазаның өтелмеген бөлігін жеңілірек жазамен
ауыстырудың негізі болып жазадан шартты ... ... ... ... ... ... үлгілі мінез-құлқы және еңбекке, оқуға деген адал
көзқарасы есепке алынады. Сот ... ... ... ... ... ғана ... ... қолданылады. Мұндай жағдайда жазаның ... ... ... жету ... ... өтеу арқылы-ақ жүзеге
асырылады. Жазаның өтелмеген бөлігін жеңілірек жазамен ауыстыру сотталған
адамға мына негіздерге қолданылуы ... ... ... ... ... ... үшін бас босатандығынан
айыру жазасын өтеп ... ... сот оның ... өтеу ... ... ескере отырып, жазаның өтелмей қалған бөлігін оның ... ... ... Бұл ... адам ... қосымша түрінде өтеуден толық
немесе ішінара боатылуы ... ... ... оның ... ... түріне сотталған адам
жаза ... кем ... ... бір ... ... ... кейін
ауыстырылуы мүмкін.
3. Жазаның өтелмеген бөлігін ауыстыру кезінде сот осы ... ... ... жаза ... ... осы Кодексте әрбір жаза түрі үшін
көзделген шекте жазаның кез келген неғұрлым ... ... ... алуы ... ... ... ... бөлігі жеңілірек жазамен ауыстырылу қолданылған
сотталған адамды сот ... ... ... ... ішінара босату да,
босатпауы да мүмкін. Бұл мәселе нақты жағдайларға қарап шешіледі. ... ... ... ... ... жаза одан гөрі ... мұндай ретте сотталған адам міндетті түрде қосымша жазадан ... ... Жаза ... ... ... ... адам ... бөлігі ішінде қылмыс істесе, сот мұндай жағдайда кінәлі адамға
Қылмыстық кодекстің 60-бабына сәйкес ... ... ... ... да, ... үкім ... өтелмей қалған жазаны соңғы жазаға
қосады.
Жазаны өтеген уақыттан бастап соттылықты жою шарты басталады, ... ... ... ... жою ... - ... ... деп
есептелінетін уақыт аралығын білдіреді. Соттылықты жою мерзімі Қылмыстық
кодекстің ... ... ... Заңда көзделген мерзім
өткеннен кейін соттылық жойылады. Ал, соттылықты жою тәртібі ... ... іс ... кодексінде көзделген. Жазадан
босатылған адам соттылығы жоқ деп танылады. ... а) ... ... ... ... - сынақ мерзімі өтуі бойынша; б) тәртіптік әскери
бөлімінде ұстау, ... ... ... ... немесе қамау түрінде жазасын
өтеген әскери қызметшілер ... - іс ... ... өтеу ... в) ... айырумен салыстырғанда жазаның неғұрлым жеңіл ... ... ... - ... ... ... бір жыл өтуі ... г)
кішігірім немесе орташа ауырлықтағы қылмысы үшін бас бостандығынан ... ... ... - ... ... ... үш жыл өтуі ... д)
ауыр қылмысы үшін бас бостандығынан айыруға сотталған адамдар жөнінде ... ... ... алты жыл өтуі ... е) аса ауыр ... ... адамдар жөнінде - жазаны өтегеннен кейін сегіз жыл өтуі бойынша
жойылады. Егер ... адам ... ... тәртіппен жазасын өтеуден
мерзімінен бұрын босатылса немесе жазаның өтелмеген бөлігі неғұрлым ... ... онда ... жою мерзімі жазаның нақты ... ... ала ... ... және ... жаза түрлерін өтеуден
босатылған кезден бастап есептелінеді. Егер сотталған адам жазаны ... өзін ... ... сот оның ... ... ... жою мерзімі
өткенге дейін одан соттылықты алып тастай алады. Егер сотталған ... жою ... ... ... тақы да қылмыс жасаса, соттылықты жою
мерзімі тоқтатылады. Бірінші қылмыс бойынша соттылықты жою ... ... үшін ... және ... ... іс ... өтегеннен кейін қайта
есептелінеді. Бұл жағдайда адам екі қылмыстың ең ... үшін ... ... ... олар үшін сотталған деп есептеледі. Соттылықты жою
немесе алу соттылыққа байланысты барлық ... ... ... ... соттылық жойылатын мерзім ішінде жаңа қылмыс жасамаса соттылығы
жойылған деп танылады.
Қылмыстық жауапқа тартудың мерзімінің ... деп ... ... ... кінәлі адамды сол қылмысы үшін заңда көрсетілген шарттарға
сәйкес жауапқа тартуға ... ... ... ... айтамыз. Мұндай
мерзімінің өтуі қолданылатын ... ... ... ... да ол ... ескірген қылмыс қатарына жатқызылады. Уақыты өтіп,
ескірген қылмысты тергеу оған дәлелдерді жина, істі сотта ... ... ... ... ... өзі де ... жинақталған
мәліметтерді қайта жаңғыртудың өзі де көптеген ... ... да ... ... ... ескірген қылмысы үшін кінәлі адамға
қылмыстық жауаптылық жүктеудің қажеті жоқ. Қылмыстық ... ... ... босатудың негіздері істелген қылмыстың ауырлығына
байланысты болып көрсетілген.
1. Кішігірім қылмыс істегеннен кейін екі жыл ... ... ... қылмыс істегеннен кейін бес жыл өтсе;
3. ауыр қылмыс істегеннен ... он жыл ... аса ауыр ... ... ... он бес жыл ... Ескірудің мерзімі
қылмыс істеген күннен бастап және сот үкімі зандық күшіне енген кезге дейін
есептелінеді. Қылмыс істеген ... деп ... ... орын ... ... қоғамға қауіпті іс-әрекет жүзеге асырылған уақытты
айтамыз. Үзілісіз ... ... ... ... ... уақыттан бастап оның ... ... ... ... ескіру мерзімі ең соңғы іс-әрекетті істеп біткен уақыттан ... ... ... ... ... ... ауыр немесе аса ауыр қылмыс
істеген адам 69-баптың 1-бөлігінде ... ... ... ... ... ... ... ескіру мерзімі тоқтатылады. Бұл ретте ... ... жаңа ... ... кезден бастап, ал қалған реттерде
егер адам ... ... ... ... жаңа ... жасаса, әрбір қылмыс
бойынша ескіру мерзімі өз бетімен, дербес жүріп отырады.
Егер қылмыс істеген адам ... ... ... бой ... ... ... мерзімінің өтуі тоқтатыла тұрады. Тергеуден немесе соттан бой
тасалаудың өзі кінәлі адамның қоғам үшін ... оның ... ... ... ... ... ... ондай адамдарды қылмыстық
жауаптылықтан босатуға жол ... ... ... ... ... өтуі ол ... ... күннен бастап немесе кінәсін мойындап өзі
келген күннен бастап, қайта ... Бұл ... егер ... ... бері 25 жыл өтсе және ... мерзімі тоқталмаса, адам қылмыстық
жауапқа тартылмауы ... ... ... ... ... қылмыс құрамын істегендерге
қылмыстық жауапқа тартудың ескіру мерзімі қолдану жөніндегі мәселені тек
қана сот ... Егер ... ... ... байланысты сот адамды
қылмыстық жауаптылықтан босату мүмкін деп ... өлім ... ... Бұл ретте сот 25 ... ... ... ... ... ... өмір бойы ... айыруды тағайындайды
(69-бап, 5-бөлігі).
Мерзімі ескіруге байланысты қылмыстық жауаптылықтан босатуға болмайтын
қылмыстарда бар. Қылмыстық кодекстің 69-бабының ... ... ... ... қарсы қылмыс істеген адамдарға ескіру мерзімі
қолданылмайды.
Сотталғандықтан арылу деп қылмыс жасап сотталған адамның айыптау ... ... ... ... ... белгіленген белгілі бір мерзім ішінде ол
жөніндегі үкімнің орындалмауын айтамыз
Айыптау үкімі белгілі бір себептермен орындалмай ... да ... ... оны орындаудың мерзімі ескіреді. Мерзімі ескірген айптау
үкмі орындалмайды. Ал кінәлі адамдар қылмыстық ... ... ... ... қалуының себептері сан түрлі. Мысалы, сот
қызметкерлерінің салақтығынан, ... ... ... ... ... ... ... жоғалуы, үкімді орындауды жүзеге асыратын
органның ... оның ... ... немесе сотталған адмның жаза
өтеу мекемелеріне ... ... ... мәселелерден туындайды. Көп
жағдайларда айыптау үкімі сотталған ... ... ... бой ... ... ... үкімі екі түрлі жағдайдың жиынтығы негізінде орындалмайды.
Біріншісі, заңда белгіленген нақты мерзімінің өтуіне байланысты;
Екіншісі, осы көрсетілген мерзім ... ... адам ... өтеуден
бұлтармаса.
Қылмыстық кодекстің 75,76-бабы айыптау үкімін орындаудың мерзімін
ескіруі жөнінде белгілі бір ... ... ... ... заңды күшіне енген күннен бастап мына ... ... ... адам ... ... кішігірім ауырлықтағы қылмыс үшін сотталғандар - 3 жыл;
б) орташа ауырлықтағы қылмысы үшін ... -6 ... ауыр ... үшін сотталғандар -10 жыл;
г) аса ауыр қылмысы үшін сотталғандар -15 ... ... ... ... ... ... айыптау үкімінің ескіру мерзімі істелген
қылмыстың немесе оның санкциясында белгіленген ... ... ... үкім бойынша нақты ... ... ... қарай
белгіленеді. Айыптау үкімінің ескіру мерзімі егер сотталған адам жазны
өтеуден ... ... ... ... ... мерзімі сотталған адамның
жазаны өтеуге ... ... өзі ... я ... ... ... қайта
жаңғыртылады. Сотталған адамның жазаны өтеуден жалтаруы кезіне қарай өткен
ескіру ... ... ... Бұл ... ... ... егер ... уақыттан бастап 25 жыл өтсе және ... ... жаңа ... ... ... болса, орындалмауы керек. Жазаны өтеуден бүлтарудың
өзі кінәлінің істеген қылмысынан тиісті ... ... ... ... ... мойындамағандығын көрсетеді. Сол себепті де мұндай
адамдардың тағайындалған жазаны ... ... ... жөн ... адам осы 75-баптың 1-бөлігінде ... ... ... ... ... ... ... ескіру мерзімі үзіледі. Мұндай жағдайда
ескіру мерзімінің өтуі жаңадан ... ... ... ... ... (75-бап, 3-бөлігі). Қылмыстық кодекстің (75-бабының ... өлім ... ... өмір бойы бас ... ... ... ... мерзімін қолдану туралы мәселені сот шешеді. Егер сот ескіру
мерзімін қолдану мүмкін деп таппаса, өлім ... өмір бойы ... ... ... ал өмір бойы бас ... ... 25
жыл мерзімге бас бостандығынан айыруға ауыстырылады.
3.2 Соттылықты алып тастау және соттылықты мерзімінен бұрын
алып тастау негіздері
Рақымшылық немесе кешірім жасау ... ... алып ... ... Республикасы Конститутциясының 54-бабы 6-тармағына сәйкес
республика Парламенті ... жеке ... тобы ... рақымшылық
туралы заң шығаруға құқылы.
Қазақстан республикасы Конституциясының 44-бабы 15-тармағына сәйкес
белгілі бір жеке ... ол ... ... ... ... күшіне енген
жағдайда кешірім жасау туралы актіні Қазақстан Республикасының ... ... ... және ... беру ... республикасы Жоғарғы өкімет
органдарының актілері болып табылады. Бұл актілер ... бір ... ... ... қылмыстық заңдарды немесе сот үкімін жоймай-ақ
қылмыстық жауаптылықты немесе жазада немесе оған сот тағайындаған жазаны
жеңілірек ... ... ... ... және ... ... өзі ... ізгілік принципін басшылыққа ала отырып, қылмыс
істеген адамдарға уақытша қателескен ... ... ... оларға сенім
білдіруі болып табылады. Рақымшылық актісі, әдетте, елде болған ... ... ... ... ... қабылданады. Мысалы, 1991 жылы
15 ақпанда ... ... ... ... Қазақ Советтік
Социалистік ... ... ... ... ... ... " ... туралы" заңы
қабылданса, 1993 жылы 5 ... ... ... ... ... ... 1996 жылы 15 маусымда Қазақстан Республикасының ... бір ... ... ... ... ... заңы ... актісінің нормативтік мәні бар. Бұл акт рақымшылық туралы
заңда көрсетілген істеген қылмысының ... ... ... қарамастан
белгілі болғанына қарамастан белгілі санатқа немесе ... ... ... ... ... 16 ... ... актісі бойынша тағайындалған жазалау
мерзіміне қарамастан бас бостандығынан айыру түріндегі жазадан немесе ... ... ... емес ... ... ... Отанды қорғау жөніндегі жауынгерлік іс-қимылдарға қатысқандар; б)
КСРО ордендерімен және медальдарымен наградталғандар; в) I және II ... г) ... ... ... бар әйелдер, сондай-ақ жүкті
әйелдер; д) 60 ... ... ... 55 жастан асқан әйелдер босатылды.
1994 ... 5 ... ... актісі бойынша біріншіден, бас
бостандығынан айыру түріндегі жазадан ... бас ... ... емес жазадан тағайындалған жаза ... ... ... ... ... ұсталмаған (тағайындалған жаза мерзіміне
қарамастан) кәмелетке болмағандар; үш жылға дейінгі мерзімді қоса ... ... ... ... тәрбиелеу колониясында ұсталған
кәмелетке толмағандар; екіншіден, 16 жасқа ... ... I және ... ... ... бар, сондай-ақ жүкті әйелдер; ... ... ... ... ... қаза ... әскери қызметкерлердің
жесірлері; соғыс мүгедектерінің және ... ... ... ... 1941, 1945 ... Ұлы Отан ... қатысушылары
мен мүгедектері, сондай-ақ соларға теңестірілген адамдар; 60 жастан асқан
еркектер, 55 ... ... ... I және II ... мүгедектер,
балаларының анасы қайтыс болған немесе ата-аналық құқықтан айырылған, 16
жасқа дейінгі балалары бар еркектер босатылды.
Рақымшылық ... ... ... және ... ... ... 1994жылғы 5 қазандағы рақымшылық жасау туралы заң осы заңның 1-3-
баптарындағы қылмыстарды 1997 ... 5 ... ... ... ... ... ... Рақымшылық актісі негізгі немесе қосымша
жазадан да босатуы мүмкін. Мысалы, 1994 жылғы 5 ... ... 6 ... ... жер ... және жермен айдап жіберу негізгі
немесе қосымша жаза ретінде қолданылып сотталғандар осындай түрдегі жазадан
босатылды. Рақымшылық заңы ... ... ... ... ... ... жеңіл жазамен алмастыруы мүмкін. 1994 жылғы 5 ... ... ... күші қолданылмайтын, ... ... үшін ... ... жаза ... ... тең жартысы қысқартылды.
Рақымшылық актісінің жаза мерзімін өтеу кезінде қасақана тәртіп
бұзушыларға; ... ... ... соз ... ... ... кешірім беру немесе аурыуынан рақымшылық жасау
тәртібімен жазадан босатылып, қайтадан қасақана қылмыс ... ... ... өте ауыр ... ... осы ... күші
қолданылмайды деп көрсетілуі мүмкін. Сондай-ақ нұсқау 1994 ... ... ... ... ... ... көрсетілген.
Рақымшылық актісінің күші осы акт жарияланғанға дейінгі немесе ... ... ... мерзімге дейін қылмыс жасағандарға қолданылады.
Созылмалы немесе жалғасқан қылмыстарды ... ... ... ... ... ... онда бұл заңның күші оларға да
қолданылады.
Кешірім беру - бұл мемлекет ... ... акт. ... беру
актісі бойынша сотталған адам тағайындалған жазадан толық немесе ішін ара
босатылады немесе сот үкімі бойынша ... жаза ... ... ... ... беру ... ... бұрын жаза өтегендердің
сотталғандық атағы да жойылуы мүмкін.
Қазақстан Республикасы Конституциясы ... ... ... ... ... сотталған адамдарға кешірім беру ... ... ... ... беру сотталған адамның немесе оның ... ... ... ... бойынша жүзеге асырылады. Егер сотталған
адам бас бостандығынан айыру ... өтеп ... онда ... ... ... ... ... білдіруге құқылы, кешірім беру актісі
мемлекет басшысы Президент ... ... ... ол ... істеген кез келген қылмысының мәні мен ауырлығына қарамастан
қолданылады. өлім ... ... бас ... ... ... ... ... неғұрлым жеңілірек жазамен айырбастау, сотталғандық
атақты жою, сот үкімі немесе билігі бойынша келтірілген материалдық ... ... ... ... беру ... ... ... асырылады.
Ерекше реттерде кешірім беру арқылы ... ... адам ... ... мүмкін. Мұндай жағдайда кінәлі сотқа берілмейді.
Кешірім беру ... ... ... да бір ... шарт ... болып табылады. Кешірім беру туралы өтініш қанағаттандырылмаған
жағдайда, мұндай тілекті екінші рет қоюға болады.
Кешірім беру мен ... ... ... ... ... беру
актісі әр уақытта да нақты бір адам ... бір топ ... ... яғни бұл актінің жеке-дара мәні бар. Ал рақымшылық болса,
рақымшылық туралы заңның ... мен ... ... ... ... қолданылады, яғни рақымшылық актісінің нормативтік мәні бар.
Қылмыс жасағаны үшін сотталған адам ... ... ... заңды күшіне
енген күннен бастап соттылықты жою немесе алып тастау кезіне ... ... деп ... Осы ... ... ... қылмыстың әлдененеше
рет қайталануы, қылмысты қайталау кезінде және жаза ... ... ... 77-бабы, 1-бөлігі). Қылмыстың әлденеше рет қайталануының
түсінігі ... ... ... ... Қылмыстың қайталануы
дегеніміз бұрын қасақана жасалған қылмысы үшін ... ... ... ... ... ... ... табылады (ҚК 13-бап).
Заң бойынша сотталғандық атағы жоқ адамдарға ғана бас бостандығынан
шектеу (45-бап), тәртіптік әскери ... ... ... жаза ... ... атақ түзеу мекемелерінің түрін белгілеуге (48-
бап), адамды ауыр немесе аса ауыр қылмысты қайталаған деп ... ... ... бар. ... атақ ... және ... ... ретінде қарастырылады. Мысалы, қылмыстық кодекстің 54-бап, 1-
бөлігі, а-тармағы. ... ... ... ... ... ... ... белгісі ретінде де көрініс табуы мүмкін. Мысалы
Қылмыстық кодекстің Ерекше бөліміндегі 183-бап, ... ... ... ... ... атақтың кейбір реттерде қылмыстық құқылық емес зардаптары
да бар ( Мысалы, бұрын сотталған деген сөздің өзі оның ... ... ... ... белгіленген тәртіппен қылмыстық жауаптылықтан және
жазадан босатылғандар бұрын сотталғандар деп ... ... 65-69, 70-76- ... ... ... ... құқылық зардабы мәңгілік
емес, заңда белгіленген белгілі бір мерзім өткен соң ондай атақ ... ... ... ... арылу және оны жою бір мезетте
оның заңдылық зардабын ... ... деп ... жасап сотталған адамның айыптау үкімі
заңды күшіне енгеннен кейін заңда белгіленген ... бір ... ... ... үкімнің орындалмауын айтамыз. Сотталғандықтан арылу белгілі
мерзім өткен соң ... ... Ол үшін ... арнаулы шешімінің
болуы қажет емес. Қылмыстық кодекстің 77 бабының 3- ... ... ... ... ... ... ... мерзімі өтуі бойынша;
Б)тәртіптік әскери бөлімде ұстау, әскери ... ... ... ... ... ... өтеген әскери қызмет жөнінде-іс жүзінде жазаны өтеу
бойынша;
В) бас бостандығынан ... ... ... ... ... ... адамдар жөнінде-жазаны өтегеннен кейін бір жыл ... ... ... ... ... ... үшін бас бостандығынан
айыруға сотталған адамдар жөнінде- жазаны ... ... үш жыл ... ауыр қылмысы үшін бас бостандығынан айыруға ... ... ... ... алты жыл өтуі ... аса ауыр ... үшін сотталған адамдар жөнінде-жазаны өтегеннен
кейін сегіз жыл өтуі ... ... ... адам заңда белгіленген тәртіппен жазасын өтеуден
мерзімінен бұрын босатылса немесе жазаның өтелмеген ... ... ... ... онда ... жою ... жазаның нақты өтелген
мерзімін негізге ала отырып,негізгі және ... жаза ... ... ... ... есептеледі (ҚК- тің 11 бабы, 4- бөлігі).
Сотталғандықтан арылу сот тағайындаған түрі мен мерзіміне байланысты әр
түрлі болады.
Сотталғандықтан ... ... ... және ... ... ... немесе
одан босатылған күннен бастап есептелінеді. Сотталғандықтан арылу мерзіміне
ескіру мерзімі үзілген айыптау үкімін ... ... ... ... үкім заң күшіне енгеннен кейін орындалмай қалса, онда ... ... ... ... ... ... ... Егер адам
заңда белгіленген тәртіппен жазадан шартты түрде ... ... ... оның ... ... ... ... ауыстырылса, сотталғандықтан
арылу мерзімі жазаның нақты өтелген уақыттан бастап есептелінеді.
Сотталғандықтан арылу рақымшылық немесе кешірім беру актісі арқылы ... ... ... ... ... ... ... жоюдан
ажырата білу керек. Сотталғандық атақты жою Қылмыстық кодексте көрсетілген
шарттар негізінде ... ... ... ... ... ... ... сотталғандықтан арылудан басқа нақты бір жағдайларға
байланысты адамның сотталғандық атағын мерзімінен бұрын жою туралы мәселесі
де ... ... адам ... өтегеннен кейін өзін мінсіз ұстаса, ... ... ... соттылықты жою мерзімі өткенге дейін одан соттылықты
алып ... ... ... ... сотталған адам соттылықты жою мерзімі өткенге дейін тағы да ... ... жою ... ... Бірінші қылмыс бойынша
соттылықты жою мерзімі соңғы ... үшін ... және ... ... ... өткеннен кейін қайта есептеледі. Бұл жағдайда адам екі қылмыстың ең
ауыры үшін ... ... ... дейін олар үшін сотталған деп
есептеледі.
Бірақ та қылмыстық заңда ... ... ... ... ... ... ... жоя алатындығы көрсетілмеген. Егер
сотталған адам жазасын өтегеннен ... ... ... ... ... ... мінез-құлқымен өзінің түзелгендігін дәлдесе, сот
белгілі бір мерзімінің ... ... ... атақты мерзімнен
бұрын жоюға құқылы.
Сотталғандықты мерзімінен бұрын жою туралы ... ... ... немесе
одан босатылған адамның тұрғылықты жеріндегі аудандық (қалалық) сот ... ... ... өзі ... ұсыныс келтірген адамның немесе
ұсыныс берген еңбек, оқу ұжымы өкілінің қарасуымен ... ... ... ... ... қылмыстық істер
жүргізу кодексіде нақты көрсетілген. Сотталғандықты жою ... ... ... ... ... ... ... жояды.
Егер сот соттылықты алып тастаудан бас тартса, бас тарту туралы қаулы
қабылданған күннен ... бір жыл ... ... ... ... ... құқығы бар. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 77-
бабына сәйкес соттылығын алып тастау туралы мәселені жазасын ... ... ... ... ... сот шешеді.
Сот отырысына өзіне қатысты соттылықты алып тастау туралы өтініші
қаралатын адамның қатысу ... ... ... ... адамның түсінігін
тыңдаумен басталады, бұдан соң ұсынылған ... ... ... ... сөзі ... алып ... бас ... жағдайда бұл туралы қаулы
шығарылған күннен бастап бір жылдан ерте ... (ҚР ... ... жою және алып ... ... ... барлық құқықтық
салдарды жоққа шығарады.
Соттылықтың жойылуымен қатар қылмыстық заңда оның алып тасталуыда
көзделген. ... ... ... ... ... ... тасталады.
Сонымен қатар, соттылық сот шешіміменде алынып тасталады. Соттылықты
мерзімінен ... алып ... ... өтеген тұлғаның дұрыс әрекетінен және
оның мәлімдемесінің ... ... ... ... ... ... ... қылмыс істегені үшін қандай
бір жазаға сотталып, соған байланысты белгілі бір ... ... ... ... ... ... бірге жалпы құқықтық және қылмыстық-құқықтық
мазмұнындағы салдары қосатуындайды. Соттылықтың ... ... ... бір ... немесе белгілі бір кәсіппен шұғылдануына шек қою;
қаруды иеленуіне шек қою;
қарулы күштерде әскери қызметпен айналысуны тыйым салу.
Соттылықтың қылмыстық-құқықтық салдары: ... ... ... бар ... ... ... кезде нәтижесінде қылмыстың
қайталануы қалыптасады;
түзеу колониясының режимін анықтауда қолданылады; жаза тағайындайда
ескеріледі.
Соттың айыптау үкімі ... ... ... ... ... ... алып тасталаған уақытқа дейін тұлға сотталған деп есептеледі.
Жазаны өтеген уақыттан бастап соттылықты жою ... ... ... ... ... Соттылықты жою мерзімі - тұлға сотталған деп
есептелінетін ... ... ... ... жою мерзімі Қылмыстық
кодекстің 77-бабының, 3,4-тармақтарында көзделген.
Сотталғандықтан арылу деп қылмыс жасап сотталған адамның айыптау үкімі
заңды ... ... ... ... белгіленген белгілі бір мерзім ішінде ол
жөніндегі үкімнің орындалмауын айтамыз. Сотталғандықтан ... ... ... соң ... ... Ол үшін ... ... шешімінің
болуы қажет емес. ... ... 77 ... 3- бөлігіне сәйкес
соттылық:
А) шартты түрде сотталған адамдар жөнінде- сынақ мерзімі өтуі бойынша;
Б)тәртіптік әскери бөлімде ұстау, әскери ... ... ... ... түрінде жазасын өтеген әскери қызмет жөнінде-іс жүзінде жазаны өтеу
бойынша;
В) бас бостандығынан айырумен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... ... өтегеннен кейін бір жыл өтуі
бойынша;
Г)кішігірім немесе орташа ауырлықтағы қылмысы үшін бас ... ... ... ... ... ... ... үш жыл өтуі
бойынша;
Д) ауыр қылмысы үшін бас бостандығынан айыруға ... ... ... ... алты жыл өтуі бойынша;
Е) аса ауыр қылмысы үшін сотталған ... ... ... ... жыл өтуі бойынша жойылады.
Егер сотталған адам заңда белгіленген ... ... ... бұрын босатылса немесе жазаның өтелмеген бөлігі неғұрлым жеңіл
жазамен ауыстырылса, онда сотталғандықты жою мерзімі жазаның нақты ... ... ала ... және ... жаза ... ... ... бастап есептеледі (ҚК- тің 77 бабы, 4- бөлігі).
Сотталғандықтан арылу сот тағайындаған түрі мен мерзіміне байланысты ... ... ... ... ... және ... ... өтеген немесе
одан босатылған күннен бастап есептелінеді. Сотталғандықтан арылу ... ... ... ... ... орындаудың барлық мерзімі кіреді.
Егер үкім заң күшіне енгеннен ... ... ... онда ... үкімді орындаудың ескіру мерзіміне байланысты жойылады. Егер ... ... ... ... ... ... ... бұрын босатылса
немесе оның жазасы неғұрлым ... ... ... ... ... ... ... өтелген уақыттан бастап есептелінеді.
Сотталғандықтан арылу рақымшылық немесе кешірім беру актісі арқылы да
жүзеге асырылуы ... ... ... ... ... ... білу керек. Сотталғандық атақты жою Қылмыстық кодексте көрсетілген
шарттар негізінде соттың арнаулы шешімі ... ... ... ... ... арылудан басқа нақты бір жағдайларға
байланысты адамның сотталғандық атағын мерзімінен бұрын жою туралы ... ... ... адам ... ... ... өзін мінсіз ұстаса, сот
оның өтініші бойынша соттылықты жою мерзімі өткенге ... одан ... ... ... ... ... ... актілер:
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 30.08.1995 ж.
2. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі 16.07.1997 ж.
3. Қазақстан республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі 13 желтоқсан ... Жаза ... ... ... ... қолдануы туралы ҚР Жоғарғы
Соты Пленумының 24 маусым 1993 ... № 3 ... ... ... Ераксин В.В., Помчалов Л.Ф. Погашение и снятие ... в ... ... - М., ... ... В.В. ... и ... судимости по советскому уголовному праву.
-Харьков., 1979.
3. Авакян Р.К. К ... о ... и ... ... // Соц. ... №7. С. ... Аскарханов С. Порядок снятия судимости // Сов. Юстиция, 1933. №9. С. ... ... Э. ... ... ... // Сов. ... 1965. №4. С.12-13.
6. Брайнин Я.М. Уголовная ответственность и ее ... в ... ... - М., 1963. С. ... ... В.Г. Вопросы погашения и снятия судимости // Сов. Юстиция. 1964.
№2. С.7-8.
8. Багрий-Шахматов А. В. Уголовная ... и ... ... ... И.И. Наказание. Социальные, правовые и криминологические
проблемы. ... ... Н.Д. ... и ... ... - М., ... ... С.С. О преступлении и наказан и и-М., 1976.
12. ... ... О ... и ... ... З.А.
Проблемы теории и уголовной ответственности и ... ... ... М.П. ... и ... судимости. - М., 1964.
15. Зиманас С. Погашение и ... ... ... // Соц. Законность.
1960. №7.
16. Зельдов СИ. О ... ... ... 1972. №1. ... ... А.Н. Қылмыстық құқық: оқулық.-Алматы, 1998. 245-248 беттер.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мерзім туралы ұғым және оны есептеу5 бет
Апоптоз туралы жалпы түсінік, даму кезендері5 бет
Биоалуандылық және түрлер жіктелуі9 бет
Биологиялық алуантүрілік4 бет
Компанияны басқарудағы қаржылық есептілік9 бет
Құпия ақпаратты қорғау жүйелерінің құру мысалдары6 бет
Бірінші дүниежүзілік соғыстың нәтижелері мен салдары10 бет
Бірінші дүниежүзілік соғыстың саяси әлеуметтік - экономикалық себептері мен салдары30 бет
Гипокинезия салдарынан ағзаның функциональдық жағдайының өзгеруі58 бет
Екінші дүниежүзілік соғыстың салдары6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь