Шетел инвестицияларының ұлттық экономиканың дамуындағы ролі

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1. ШЕТЕЛ ИНВЕСТИЦИЯЛАРЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ ЭКОНОМИКАНЫҢ ДАМУЫНДАҒЫ РОЛІ
1.1. Шетел инвестицияаларын тартудың негізгі нысандары және механизмдері
1.2. Қазақстанға шетел инвестицияларын тартуды мемлекет тарапынан реттеу

2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНА ШЕТЕЛ ИНВЕСТИЦИЯЛАРЫН ТАРТУДЫ ТАЛДАУ
2.1. Қазақстан Республикасына шетел инвестицияларын тартудың халахуалының жағдайы
2.2. Қазақстан Республикасындағы шетел инвестициясының
келіп түсуіне талдау

3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНА ШЕТЕЛ ИНВЕСТИЦИЯСЫН ТАРТУДЫҢ БОЛАШАҒЫ
3.1. Шетел инвестицияларын тартудың негізгі мәселелері
3.2. Шетел инвестицияларын тартудың жетілдіру жолдары

ҚОРЫТЫНДЫ

ӘДЕБИЕТТЕР
Кіріспе

Тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан Республикасы тәуелсіз сыртқы нарықтарға шығуға мүмкіндік алды. Бірақ, Қазақстанның сыртқы экономикалық қызметті жүргізуде жеткілікті тәжірибесі жоқ және сондықтан белгілі бір проблемалар туындайды. Қазақстан Республикасының үкіметінің маңызды проблемаларының бірі шетелдік инвестицияларды тиімді түрде тарту мен бөлу болып табылады. Ең алдымен инвестициялар бұл экономикалық маңызды фактор, оның көмегімен алдыңғы қатарлы технологиялар меңгеріледі, нарықтардың отандық тауарлармен толуы жүреді, экспорттық өнімнің бәсеке қабілеттігі көтеріледі.
Қазақстан экономикасының қазіргі дамуында шетелдік инвестициялардың маңыздылығы сөзсіз. Қазақстан Республикасының тәуелсіз мемлекет ретінде құрылуынан бастап шетелдік инвестициялардың көлемі екпінді өсуін байқаймыз. Әлемдік шаруашылық дамуының, қазіргі деңгейінде шет инвестициялардың өсуінің күшеюі байқалады, оның қарқыны халықаралық сауда өсуінің қарқынынан асып түседі. Барлық елдер экономикалық даму дәрежесіне қарамастан экономикалық өсімге жету үшін шетел инветицияларын тартудың әдістері мен жолдарын жетілдірумен айналысады. Сауда ағымдарының, шетел инвестицияларының ағымдарының және технологияның айырбасының либерализациясы жағдайында компаниялардың нарықтағы күресі одан әрі агресивті болып жатыр. Капиталдың болуы, иновациялық қызмет технологиялармен, квалификацияланған адам ресурстарымен қамтамассыз етілуі және тиімді ұйымдастырушылық және басқарушылық практикасы - осы факторлардың бәрі кәсіпорынның бәсеке қабілеттігін қамтамассыз етуде маңызды рол атқарады және сәйкес макроэкономикалық жағдайларда қабылдаушы елдердің экономикалық даму көрсеткіштерін жақсартуға көмектеседі. Бірақ, көп ел инвестиция алғысы келетінін және оған деген бәсекенің жоғары деңгейде екендігін ескеру керек. Сондықтан да шетел инвестицияларды тартуды зерттеу осы таңда өзекті мәселелердің бірі деп айтуымызға әбден болады. “ Қазақстан Республикасындағы шетелдік инвестицияларды реттеу: жағдайларымен мәселелері ” тақырыбын таңдай отырып, курстық жұмысты жазуда келесі мақсат көзделді: шетел инвестициясы, оның ішінде тікелей инвестицияның Қазақстан экономикасындағы атқаратын орнын және мәнін анықтау.
Осы мақсатқа қол жеткізуде келесі мәселелерді шешу қажет:
• ұлттық экономиканың дамуындағы шетелдік инвестициялардың және олардың нысандарының рөлін анықтау;
• шетелдік тікелей инвестициялаудың себептерін және экономикалық тиімділігін талдау; шетелдік тікелей инвестицияларды тартудың механизімін қарастыру;
• Қазақстанға шетел инвестицияларын тартуды мемлекет тарапынан реттеуді зерттеу; Қазақстан Республикасына шетел инвестицияларын тартудың хал-ахуалының жағдайын сараптау;
• Қазақстан Республикасындағы шетел инвестициясының келіп түсуіне талдау жасау;
• шетел инвестицияларын тартудың негізгі мәселелерін қарастыру;
• шетел инвестицияларын тартудың жетілдіру жолдарын табу.
Курстық жұмыс кіріспеден, ұш тараудан, қорытындыдан, қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Шетел инвестицияларының мәнін және мазмұнын оның халықаралық экономикалық қатынастардағы рөлін, даму тенденциаларын және Қазақстандағы шетел инвестициясының құқықтық аспектілерін зерттеуге жұмыстың бірінші тарауында қол жеткізілмек.
Екінші тарауда шетел инвестициясының оның ішінде тікелей шетел инвестициасының Қазақстан экономикасындағы орнын, көлемін, даму барысын, экономикалық дамуға тигізетін әсерін, сонымен қатар республикадағы тікелей шетел инвестициясын тартудағы және мемлекет тарапынан оларды реттеудегі шараларды зерттеп талдау мақсаттары шешіледі.
Үшінші тарауда теориалық білімдерді тәжірибелік шындықпен салыстыра отырып, Қазақстан Республикасына шетел инвестициясын тартудағы негізгі мәселелерді айқындау және оны жетілдіру жолдарын іздестіруді көздеу мәселелері қойылмақ.
Қолданылған әдебиеттер тiзiмi:


1. Закон Республики Казахстан от 24 декабря 1996 года №54-1 "О валютном регулировании".
2. Қ а з а қ с т а н Р е с п у б л и к а с ы н ы ң « Ш е т е л и н в е с т и ц и я с ы т у р а л ы » З а ң ы , 1 9 9 4 ж, 2 7 ж е л т о қ с а н.
3. Қ а з а қ с т а н Р е с п у б л и к а с ы н ы ң « Тi к е л е й и н в е с т и ц и я л а р д ы м е м л е к е т т i к қ о л д ау т у р а л ы » з а ңы, 1 9 9 7 ж,
4. Киреев А. Международная экономика. - М.: МО.- ч.1,2. - М., 1999 г., С. 230.
5. Мамыров Н.К., Мадиярова Д.М., Калдыбаева А.Е. Халыкаралық экономикалық қатынастар - Алматы.: Экономика, 1997 ж., С. 96.
6. «Стратегия торговой политики Республики Казахстан в процессе присоединения к Всемирной торговой организации», // Азия – Экономика и жизнь, 2006 г., 20.02., С. 7.
7. Ташенова С. Совместное предпринимательство // Внешнеэкономическая
деятельность в Казахстане 2003 г. № 10, С 23.
8. Управление инвестициями. В 2 т. Под общей редакцией В.В. Шеремета.-М., 1998 г.,Т.1, С.177
9. «Япония – лицом к лицу к интернационализации», // Международные экономические отношения, 2003 г., №11, С.12.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1. ШЕТЕЛ ИНВЕСТИЦИЯЛАРЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ ЭКОНОМИКАНЫҢ ДАМУЫНДАҒЫ РОЛІ
1.1. Шетел ... ... ... ... ... Қазақстанға шетел инвестицияларын тартуды мемлекет
тарапынан реттеу
2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНА ШЕТЕЛ ИНВЕСТИЦИЯЛАРЫН ТАРТУДЫ ... ... ... ... ... ... жағдайы
2.2. Қазақстан Республикасындағы шетел инвестициясының
келіп түсуіне талдау
3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНА ШЕТЕЛ ИНВЕСТИЦИЯСЫН ... ... ... ... тартудың негізгі мәселелері
3.2. Шетел инвестицияларын тартудың ... ... ... ... ... ... ... сыртқы
нарықтарға шығуға мүмкіндік алды. ... ... ... қызметті жүргізуде жеткілікті тәжірибесі жоқ ... ... бір ... ... ... Республикасының
үкіметінің маңызды проблемаларының бірі ... ... ... ... мен бөлу болып табылады. Ең алдымен инвестициялар
бұл ... ... ... оның ... алдыңғы қатарлы
технологиялар ... ... ... ... ... ... ... бәсеке қабілеттігі көтеріледі.
Қазақстан экономикасының қазіргі дамуында шетелдік инвестициялардың
маңыздылығы сөзсіз. ... ... ... мемлекет ретінде
құрылуынан бастап шетелдік инвестициялардың көлемі екпінді өсуін ... ... ... қазіргі деңгейінде шет инвестициялардың
өсуінің күшеюі байқалады, оның ... ... ... ... асып ... ... ... экономикалық даму дәрежесіне
қарамастан ... ... жету үшін ... ... ... мен ... ... айналысады. Сауда
ағымдарының, шетел инвестицияларының ағымдарының және ... ... ... компаниялардың нарықтағы күресі
одан әрі агресивті болып жатыр. ... ... ... ... ... адам ... ... және тиімді ұйымдастырушылық және басқарушылық практикасы ... ... бәрі ... бәсеке қабілеттігін қамтамассыз
етуде маңызды рол ... және ... ... жағдайларда
қабылдаушы елдердің экономикалық даму көрсеткіштерін жақсартуға
көмектеседі. ... көп ел ... ... ... және оған деген
бәсекенің жоғары деңгейде екендігін ескеру керек. ... да ... ... ... осы ... өзекті мәселелердің бірі деп
айтуымызға әбден болады. “ ... ... ... ... ... ...... таңдай отырып,
курстық жұмысты жазуда келесі мақсат көзделді: шетел инвестициясы, оның
ішінде тікелей инвестицияның ... ... ... ... ... ... мақсатқа қол жеткізуде келесі мәселелерді шешу қажет:
• ұлттық экономиканың дамуындағы шетелдік ... және ... ... анықтау;
• шетелдік тікелей ... ... және ... талдау; шетелдік тікелей инвестицияларды тартудың механизімін
қарастыру;
• Қазақстанға шетел инвестицияларын тартуды мемлекет тарапынан ... ... ... ... инвестицияларын тартудың хал-
ахуалының жағдайын сараптау;
• Қазақстан Республикасындағы шетел инвестициясының келіп түсуіне талдау
жасау;
... ... ... негізгі мәселелерін қарастыру;
• шетел инвестицияларын тартудың жетілдіру жолдарын табу.
Курстық жұмыс кіріспеден, ұш ... ... ... тізімінен тұрады. Шетел инвестицияларының мәнін және мазмұнын
оның халықаралық экономикалық қатынастардағы рөлін, даму ... ... ... инвестициясының құқықтық аспектілерін зерттеуге
жұмыстың бірінші тарауында қол жеткізілмек.
Екінші тарауда ... ... оның ... тікелей шетел
инвестициасының Қазақстан экономикасындағы ... ... даму ... ... ... әсерін, сонымен қатар республикадағы тікелей
шетел ... ... және ... ... ... ... зерттеп талдау мақсаттары шешіледі.
Үшінші тарауда теориалық білімдерді тәжірибелік ... ... ... ... ... ... тартудағы негізгі
мәселелерді айқындау және оны жетілдіру жолдарын іздестіруді ... ... I. ... ИНВЕСТИЦИЯЛАРЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ ЭКОНОМИКАНЫҢ ДАМУЫНДАҒЫ РӨЛІ
1. Шетел инвестицияларын ... ... ... және ... ... ... ... қозғалысы, әлемдік
шаруашылықтың және ұлттық экономикалардың дамуында маңызды роль атқарады.
Әлемдегі нарықтағы ... ... ... ұсынысына
шиелініскен баланста Қазақстан мен ТМД-ның басқа мемлекетінің ... ... ... ... Бұл ... енді тек қана өз ... ... нарығының өте шағын сигментінде бәсекелесуге ғана болады.
Ал тікелей және ... ... ... бұл ... ... ... ... өзгермелі мәселелерімен, ішкі
қаржылық нарықтық көбірек болуымен шектелуі.
Өндіріс ... ... ... халықаралық сауданың
себептері өндіріс факторлары мен қамтамасыз етілуінде ... ... ... ... ... ... өндіріс факторларымен қамтамасыз ету
ерекшеліктерінен басқа себептері жатса, өндіріс ... ... ... ... ... ... (салыстырмалы
артықшылық, масштаб эффектісі, технологиялық ... ... ... ... етілуінің үлкен
өзгешеліктері ... ... ... ... ... ... ... және ішкі-салалық сауданы толықтырады.
Өндірістік фактормен қамтамасыз ету деңгейі өзгеше ... әр ел ... ... ... және ... факторлардың халықаралық
қозғалысы болмайды. Елдер арасында тек сала аралық сауда мүмкін ... ... ... қозғалысы әдетте халықаралық
саудадан гөрі қатаң мемлекеттік реттеудің ... ... ... ... ... ... ішінде дамыған Батыс Еуропа елдерінде, ... және ... күші ... өте ... шектеулер әлі күнге
дейін іс жүргізуде.
Капиталдың халықаралық қозғалысының екі ағымын анықтауға ... ... және ... халықаралық қозғалысының экспортының және импортының
себептері әр түрлі болады. Басты ... – бұл ... ... ... және салымдарының деңгейін қысқартуға мүмкіндік беретін
және тәуекелділікті ... ... және елге ... ... экспорттаудың себептері:
• технологиялық алға шығу. Корпарациядағы стау көлемдерінде НИОКР – ... ... ... ... ... ... ... инвестициясының
экспортының көлемі жоғары ... және ... ... ... ... ... корпарациялар оларға бәсекелестік
артықшылықты беретін технологияларға бақылау жасауға ұмтылады;
• жұмыс ... ... ... Олар ... ... ... деңгейімен өлшенеді. Корпорацияда еңбекті
төлеудің деңгейі жоғары болған ... ... ... ... де ... ... және ... жарнамалаудағы артықшылық. Ол халықаралық ... ... ... ... ... жарнамаға кеткен
шығындарды салмағы жоғары болған сайын, тікелей инвестицияның экспортының
көлемі де жоғары болады және керісінше;
• масштаб ... Ішкі ... ... өндіріс өлшемі болған
сайын, тікелей инвестицияларының экспорт көлемі де жоғары болады және
керісінше;
... ... ... ... ... ... ... тікелей
инвестициялары экспортының көлемі де жоғары болады және керісінше;
• өндіріс концентрациясының деңгейі. Корпорация шегіндегі ... ... ... ... деңгейі жоғары болған сайын, тікелей
инвестициялар экспортының көлемі де ... ... және ... ... ... қол ... ... ету. Белгілі бір табиғи
ресурста корпорациялардың қажеттіліктері жоғары ... ... осы ... елге ... ... ... ... де сол құрылым
жоғары болады және ... ... ... да ... ... ... ... құру арқылы, оған тауарды жеткізуге
кететін көліктік шығындарды ... шет ... ... ... өндірісті құру арқылы, сол елдің
импорттық шектеулерін жеңу.
Капитал импортының себептері:
• психологиялық алға шығу;
• жұмыс күшінің квалификациясының деңгейі;
• жарнамадағы ... ... ... ... ... ... ... деңгейі;
• капиталдағы қажеттілік;
• ұлттық фирмалардың саны. Ел ішінде корпорацияның бөлімшелері көп болған
сайын, тікелей инвестицияларының импорты да ... ... ... ... шығындары. Қабылдаушы елдің өндіріс шығындары төмен болған сайын,
тікелей инвестициялары импортының көлемі соғұрлым жоғары болады;
• ішкі тауарлы ... ... ... ... ішкі тауарлары нарығын
қорғаудың кедендік және басқа да деңгейі жоғары ... ... ... ... соғұрлым жоғары болады;
• нарықтық өлшемі. Елдің ішкі нарығының өлшемі жоғары болған сайын, тікелей
инвестиция көлемі соғұрлым ... ... ... ... да ... шетелдік тікелей инвестициялары арқылы негізделген өндірістің экспорттық
бағыттылығы;
• экономикалық дамудың үкметтік ... бар ... ... модельдеу мемлекеттің шетелдік инвестицияны
қолдану және тарту ... ... ... ... ... табылатын себебі,
ол біріншіде, шетелдік инвесторға әсерін тигізетін факторларды жүйелі
елестетуге мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... береді. Үшіншіден, шетелдік серіктес іс-қимылының ... ... ... ... осы ... ... бір ... – капиталға
деген сұраныс пен ұсыныстың әр елде бір қалыпты болмауы.
Капитал көп ... оған ... ... бар және де ... ... ... шығарылады.
Негізінен, капиталды оған деген сұранысы көп елдер емес, ұсынысы көп
елдер шығарады.
Неоклассиктердің бірі Б. Олин ... ... ... ... ... факторы әр бір елдегі оған деген сұраныспен анықталады, демек,
олар шектеулі өнімділігі аз ... көп ... ... ... Нурксенің тұжырымы бойынша, тауарды сыртқа көп тасымалдаушы дамыған
елде капиталға деген ... тез ... ... сәйкес олар капиталды ішке
енгізе бастайды (немесе ... ... бұл ... ... да ... ... ... теория негізінен капитал қозғалысы мен төлем
балансының арақатынасын анықтайды.
Кейнстің айтуы ... ... ... ... бір ...... елдің төлем баланстарының бір қалыпты болмауы”. ... ... Ф. ... пен Р.Ф. Харрод дамытты.
Ф. Махлуп осы арақатынасты үш тұрғыда қарастырды:
1. белгілі бір елдің төлем балансының сальдосы плюс (+) ... ... ... ... ... ел ... алушы елге өз тауарын көбірек сата
отырып. Ішке капитал енгізе отырып, ішке капитал ... ... ... ... ... ... нәтижесінде капиталды шетке ... ... ... ... егер ... бір ... инвестициясы көбеймесе, бірақ қаржы жинау
қабілеті зор болса, онда капиталды шетке ... ... ... ... ... және жұмыстың белсенділігін күшейтеді;
3. капиталдың шеттен әкелінуі импортер елдің ішкі ... ... ... яғни ... ... ... ... ішінде портфельдік
инвестициядан гөрі, тікелей төте инвестицияны енгізу әлде қайда тиімді
болып табылады.
Р.Ф. Харродтың “Экономикалық динамика” моделі ... ... ... ... өсу қарқыны неғұрлым төмен болған сайын, олардың
капиталды шетке ... ... ... ... ... халықаралық қозғалысы әртүрлі нысандарға ие болады.
Пайда болу көздері бойынша әлемдік нарықта қозғалыстағы капитал ресми
және жеке болып ... ... ... ...... және де ... ... ұыймдар шешімімен шетелге жіберілетін немесе
шетелден әкелінетін мемлекеттік бюджеттің ... ... ... категориясына үкмет аралық келісімдер негізінде бір елмен екінші елге
берілетін мемлекеттік қарыздар, кредиттер, гранттар, ... ... ... ... ... бюджеттің құжаттары болып
табылады, яғни ... ... ... ақшалары. ... ... ... ... орын ... ... шешім үкметпен және
парламентпен шешіледі.
Жеке (мемлекетті емес) капитал – ... ... ... шешімімен, шетелге шығарылатын немесе шетелден әкелінетін
жеке фирмалардың, банктердің және басқа да мемлекеттік емес ... ... , бұл ... ... ... ... инвестициялау, сауда несиелерін беру, яғни банк аралық несиелер.
Бұл капиталдық құрылу көзі ... ... ... ... қарыздық жеке фирмалардың қаржылары. Бірақ фирмалардың автономды
қатыстылығына қарамағанда, өздерінің ... ... ... туралы шешім қабылдауда, әдетте үкмет оны реттеуге және ... өз ... ... ... бойынша капитал екіге бөлінеді:
1. Кәсіпкерлік капитал – табыс табу мақсатында ... ... ... ... ... ... ... капитал ретінде көбінесе жеке
капитал қолданылады, бірақ не мемлекеттің өзі де, мемлекетке бағыныштылар
да шетелге қаражат сала алады.
2. ... ...... алу ... ... ... қаражат.
Халықаралық масштапта, жеке көздерден халықаралық несиелеу ... ... де ... ... ... ... ... капитал
қолданылады.
Салу мерзіміне қарай капитал орта ... және ұзақ ... ... бөлінеді.
Орта мерзімді капиталда капитал бір ... ... ... ... ... ... тікелей және портфельді инвестициялары
түріндегі кәсіпкерлік капиталдың барлық ... ... ұзақ ... табылады.
Қысқа мерзімді капиталда капитал салымдары бір жылдан кем мерзімге
беріледі.
Салым мақсаты бойынша капитал ... және ... ... бөлінеді:
Тікелей инвестициялар - инвестродың капитал орналасқан объектіге
бақылау жасауды қамтамасыз ететін капитал ... ... ұзақ ... қызығушылықты иемдену мақсатындағы капитал салымдары.
Мемлекеттік фирмалар бойынша қатысты емес шетелдік инвестициялардың
көлемін санамағанда, олар ... жеке ... ... ... ... ... - бұл инвесторға инвестицияланған объектіге
нақты бақылау жасау құқығын беретін шетелдік бағалау қағаздарына капитал
салымдары.
Халықаралық ... ... ... әр ... бір ... ... ол өзінің инвестициялық және банктік заңдылықтары мен
орналастырылады.
Тікелей шетел инвестицияларына қатысты:
• капитал шығарудың субъектілері;
• тікелей шетел ... ... ... ... экономикалық эффекттері;
• тікелей инвестицияларды мемлекеттік қолдау.
Қазіргі таңда әр түрлі ... ... ... ... тез өсу ... ... түсті. Капиталды шетке
шығарудың алғашқы кезеңінде капиталдар көп жағдайда ... ... ... елдерге шығарылды.
Ал қазіргі уақытта капиталдың миграциясы көбінесе дамыған елдердің
арасында жүреді, яғни ... ... ... 70 – 75 % - ті
өнеркәсібі дамыған елдердің ... ... тұр. ... ... ... 90 ... ... жалпы көлемінің 25,8%-ті дамушы елдерге,
18,2%-ті АҚШ-қа, 99 %-ті Ұлыбританияға, 26,6%-і ... ... ... 10%-і Канадаға, 9,5%-ті әлемнің басқа елдеріне салынады.
Дамыған елдердің арасында капитал миграциясының ... ... ... елдерде ғылымды көп қажет ететін, жоғары білімді мамандармен
қамтамасыз етілетін өнім өндірісін ұйымдастыру өте ... ... ... ... ... өте ірі ... мен сиымды ішкі нарықтар бар.
ФРГ мен Жапонияның шетелдерге қаржы бөлуі ХХ ... 60 ... ... жылдамдатылды. Олардың тікелей инвестицияларының өсу
қарқыны АҚШ пен салыстырғанда, екі ... көп ... ... ... ... ... ... капитал экспортеры ретіндегі
рөлі кенеттен өсіп кетті.
Қазіргі уақытта елдер арасындағы капиталдың қарама-қарсы қозғалысы ... яғни ... әр ... бір ... әрі ... әрі ... ... яғни капиталдың айқасқан айырбасы деген қозғалыс пайда
болды. Сонымен бірге, ... ... ... ... ... ... ал импорттың шетелдік капиталдың ұлттық капиталды
бірнеше рет ығыстыруына әкеліп ... ... ... ... ... ... бастап, ХХ ғасырдың 70 жылдарының аяғына дейін Батыс ... ... ... ең үлкен аймағы болып саналады. Бұл
ең алдымен экономикалық одақтастықтың Еуропалық Одақ ... ... ... ... пайда болған. Батыс Еуропаның ішіндегі
қаржылардың ... ХХ ... 70 ... ... бастап, азая бастады,
сонымен бір мезгілде АҚШ-та ... ... өсе ... ... ... ХХ ғасырдың 80 жылдарында жұмсалған шетелдік капиталдың
көлемі бойынша дүние жүзінде бірінші орын алды. ... ... ... тағы бір ...... ... атап ... мұнай
табатын ОПЕК – ке кіретін елдерде капитал экспортының пайда ...... ... ... ... ... ... ОПЕК
елдері белсенді рөл атқаруда. Мысалы, Кувейттің жеке меншік секторының
инвестицияларының шетелдегі ... (1995 ж.) 100 ... ... ... ... ... – 30 ... долл. болды.
Мемлекеттегі қолайлы инвестициялық климатты жасау дегеніміз – ... ... ... ... ... ... ... негізі болып табылады, толық көрсеткіштер жүйесін
құрайтын әр түрлі әдістер кешенінің жиынтығы:
• мемлекеттің нарық потенциалының ... ... және ... ресурстарымен қамтамасыз етуі;
• экономикалық реформалардың күйі және дамуы;
• инвестициялық іс-әрекет үшін заңдылық база;
• мемлекеттік ограндарда жүргізу, басқару кепілдерін қабылдаудың реттелуі;
... ... және ... инфрақұрылымының дамуы;
• банктық жүйенің тұрақтылылығы;
• саяси ... ... және ... ... ... ... мен ... дәрежесіне
байланысты шетел инвестицияларының түрлерін бөліп көрсетеді. Сонғы жылдары
қаржылар (құралдар) әр түрлі, бұның көмегімен ... ... ... Бұл ... ... ... жетістіктердің
арасындағы байланысты жақсартқан және жаңа инвестициялық механизмдерді
дамытқан жетістіктердің ... ... ... ... ... ... бірі ... шетел
инвесторы болып табылады, бұларды шетел компанияларымен ... ... ... ... ... тез кету ... айырылады. Бірақ
олар жоғары дәрежедегі тәуекелмен байланысты ұзақмерзімді ... ... ... бұл ... ... ... байланысты шығындардай пайда
жоғары болатынына сенімді болады. Тікелей шетел инвестициялар тікелей ... ... ... ... ... ... өте жоғары көлемі мен капиталсалымның ұзақ ... ... бұл ... алушы елдер үшін табысты болып
табылады. Осыдан, ... ... ... формасын тартуға құштар
екенін көруге болады.
Тікелей инвестициялар арқылы шетелге өндіріс факторларының ... ... ... ... ... ... ... етіледі:
• қосалқы бөлшектер;
• қосымша өнімдерді;
• еншілес фирмалар үшін ...... ... мен ... үшін ... ... қатысуға тырысады;
• рыноктарды кеңейту;
• материалдар немесе ресурстарды сатып алу үшін.
Сонымен қатар ... ... ... сай ... ... күні ... ... тарту немесе тартпау ... ... ... оны қай ... тарту керек және қандай жағдайда, нақты
инвестициялар пайда болатындығын анықтау. Ал ... әр бір ... ... ... ... келуі туралы айтылады. Бұл ... ... ... ... ... емес.
Шетел капиталының импортер елдегі келесі себептерге байланысты шетел
инвестициясын тартуға ынталанады:
• елдің экономикалық ... ... ... ... ... ... бастылық деңгейін көтеру қажеттілігі, төлем балансының
тапшылығын меңгеру және тағыда басқа;
• орташа және ... ... елде ... ... ... жаңа ... мен ... алу, бәсеке қабілеттілікті көтеру
үшін шетел капиталын тартады;
... ... ... таңдаулы саясатты (жеке аймақ және сала бойынша
шектеу және ынталандыру) кейбір орташа дамыған елдер, сонымен ... ... ... де ... Сауыд Аравиясы, Сингапур) жүргізеді, олар
экономиканың жалпы ... ғана ... ... ... ... ... қызығушылық танытады;
• көп мемлекеттер шетел капиталын ұлттық экономикаға екі жақты негізде
енгізеді, яғни өзара ... ... ... жол беру ... ЕО-ның ішенде капитал қозғалысының ... ... ... ... ... ... АҚШ-тың Жапондық
инвестициясына либералдық қарым-қатынасымен байланысты АҚШ-тың ... ... ... ... ... ... қол қойғанда, халықаралық ұйымдарға кіргенде, келісімнің
қатысушылары ұлттық экономикаға ... ... ... ... ... үшін екі, ... ... дәл келеді. Шетелден инвестициялар
белгілі салаларда, техника және ... ... және ... ... құлдырау нәтижесінде пайда болған диспропорцияны жеңу және жиналып
келе жатқан артта қалушылықты ... ... ... өсу және оны ... ... ... ... және игеру басты бағыттардың бірі, халық шаруашылығы
объектілері және салаларының өмір ... ... ... үшін ... ... ... және ... регламентациясы
инвестициялаудың қауіпсіздігін табыстылығын нормативті-құқықтық қамтамасыз
ету және қолайлы жағдай туғызу болып табылады.
Әлеуметтік-экономикалық жағдай да ... даму жолы ұзақ ... ... және ... ... сақтау, тиімді басқару,
жағымды ұстап тұруды қажет етеді. Елдің ұлттық артықшылығы иілгіш ... ... ... бағыттау керек, ол халықаралық деңгейде
бәсекелесе алуы тиіс, бұл жеделдетілген экономикалық өсуге елдің тұрмысының
қолайлы жағдайда ... ... ... ... ... ... және қолдаудың
әдістері инвестициялық преференцияның көрінісі ... ел ... яғни ... ... ие – ... ... ... преференция берудің негізгі шарттары –
инвестицияны экономиканың ... ... ... олардың тізімін ел
үкіметі бекітеді.
Инвестициялық салықтық преференциялар келесідей ... ... ... ... ... егер ... жаңа өндіріс ашатын
болса немесе кеңейтетін болса ... ... ... ... түрде дамушы елдерге ағылады, әрине
Қазақстанға шетел ... ... ... бар. ... ... үшін” инвестициялық климот деп аталатын көптеген ... ... ... Сол ... ... ... потенциалы;
• ұлттық экономиканың ресурспен қамтамассыз ... ... ... ... ... ... ... үшін заңды базасы;
• саяси ... ... ... ... ... да ... ... заңдардың тұрақтылығы;
• кедендік, қаржылық, салықтық реттеуде ... ... ... ... ... ... және жеңілдіктер деңгейінің бәсеке
қабілеттілігі.
Шетел ... үшін ... ... ... жағдай
жасау қажет. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... “Наследие” деген мемлекеттік
қоры инвестиция салғанда елді таңдаудың 9 ... атап ... ... ... деңгейі немесе басқаша ... ішкі ... ... ... ... ... (бір ... шаққанда жалпы ішкі өнімнің ... ... ... ... шетел көмегіне тәуекел ... ... ... ... көптеген елдер, зерттеушілердің ... ... ... Олар өзінің дамуында тек өз ресурстарына ... ... ... ... (әрине, бұл проблема шешімсіз ... ... ... ақша жол ... ... дамытуға
жұмсалса, бұл экономикалық даму үшін жақсы);
• волютаның басқа ... ... ... ... ... мүмкіндігі кез-келген салым үшін қажет жағдай. ... ... ... Ол ... ... бекітіледі);
• волюта күші (бұл волютаның инфляцияға қатысты тұрақтылығы);
• ішкі ... ... ... ... ... ... ЖІӨ ішкі ... 24 % болу қажет. Мұндай қорлану ЖІӨ-ң 4-5 ... ... ... ... ... инвестицияны кәсіпорынға салу кезінде инвесторды бәрінен
бұрын қызықтырады:
• ақпараттың бар ... ... ... ... оны берудің оперативтілігі (уақыттылылығы).
“Жекешелендіру” туралы заңда акцияның мемлекеттік ... ... ... сатылу қажет, бірақ қазіргі таңда Қазақстанның көптеген
кәсіпорындары тікелей сатылады. Жергілікті ... ... ... ... ... ... сауда немесе қор биржасы ... ... ... ... ... ... ... биржалық сауда тікелей немесе жанама түрде халыққа
акция алуға ... ... Егер ... ... ... ... биржаның листингтің тізіміне енеді. Бұл шара ... ... ... туғызады.
Инвестициялық қызметті халықаралық – құқықтық реттеу. Ерекше назарды
халықаралық келісімдердің маңызына, бәрінен бұрын – ... ... ... мән ... жөн.
Жоғарыда барлық айтылған инвестициялық климатты жақсартуға байланысты
мемлекеттік саясат ... және ... ... орын ... ... ... инвестицияларын тартуды мемлекет тарапынан реттеу
Қазақстан Республикасындағы инвестициялық қызмет ... ... ... ... ... қатар республикалық және аймақтық
денгейлерде арнайы нормативтік актілер ... ... ... ... ... ... кодексі, жер, кен, кәсіпорын және кәсіпкерлік қызмет туралы,
акционерлік ... ... ... ... банк және ... ... заңдар, салық салу, сыртқы экономикалық ... ... және ... реттеу, қарыз туралы, арендалық қатынас ... ... заң ... ... актілер және жекешелендіру
бағдарламасы және т.б. бірінші топқа жатады.
Екінші топқа заң ережелері мен нормативтік ... ... ... жатады, олар капитал құратын және бюджет құратын
ақшалай қаражаттар облысында инвестициялық процесті, сонымен қатар ... ... салу ... аймақтық ерекшелікті ескеріммен
аймақтағы инвесторлардың мүддесін қорғайтын аймақтық нормативтік актілерді
реттейді.
Инвестициялық қызметке әсер ететін бірнеше жағдайлар ... ... ... мен ... ...... ... мен келісім), сонымен бірге халықаралық қаржылық институттармен
келісімдер арқылы ... - ... ... ... ... ... ... шешу халықаралық орталығы, Инвестицияларды
сақтандыру бойынша көпжақты ... ... ... құру және ... реттеледі.
Қазақстан Республикасының инвестициялық ... ... ... ... ... ... тырысады.
Қазақстан Республикасының инвестициялық заңдылығының қалыптасу тарихы осы
салада заң ... ... ... 1990 ... 7-ші ... ... ... туралы». Ол инвестицияны қолдаудың құқықтық
режимін қалыптастырды. Келесі ... 1994 ... 27 ... ... ... Өзінің заңдарына қарай дамуын 1997 жылы 28 ... ... ... ... ... ... алды. Осылайша
Қазақстан қазір халықаралық қауымдастықтың толық мүшесі. Әрине халықаралық
қауымдастықта интеграция Қазақстанның заң ... ... әсер ... ... климат жасау үшін Қазақстан әр түрлі ... ... ... қол ... инвестициялық климатының жақсаруын 2003 жылдың 8 қаңтарында
«Инвестициялар тұралы» заңының қабылдануы көрсетті. Бұл ... ... және ... ... тең ... беру. Бүгінгі таңда Қазақстанда
ұлттық капиталды ынталандыру ... тұр. ... ... ... ... ... екіншісі инвестицияға мемлекеттік қолдаудың
реттеу нормалары.
Инвестиция туралы қабылданған барлық мүліктің түрлері, ... ... ... ... ... пәні ... Ары қарай инвестордың
құқықтары және бір уақытта нақты сипатқа ие. ... ... ... тек қана ... объект жазылған: жарғылық капитал және
тіркелген активтер. Ол экономикадағы ... ... ... және ... ішкі нарығын тірілтеді.
Инвестиция кепілдіктер. Инвестордың мүддесін қорғау құралдары ... ... ... ... ... қарастырылады: Қазақстан
Республикасының территориясында инвестордың ... ... ... ... ... ... және ... Заңда инвесторларға өтемақы нормасы да қарастырылған. Бұл ... үшін ... ... ... ... өтеу тәртібі азаматтық
кодекске сәйкес. Кепілдеменің жаңа түрі заңнамалық актілердің тұрақтылығы:
Қазақстан ... ... ... ... қамтамасыз
ету.
Инвестициялық преференциялар. Инвестицияны реттеудің және қолдаудың
әдістері инвестициялық преференцияның көрінісі ... ... ... ... сипатқа ие – инвестициялық, салықтық ... ... ... ... ... – инвестицияны
экономиканың приоритеті ... ... ... ... ... Үкіметі бекітеді.
Инвестициялық салықтық преференциялар келесідей түрде беріледі:
инвесторларға корпоративтік табыс салығы, егер ... жаңа ... ... немесе кеңейтетін болса жеңілдіктер беріледі. Корпоративтік табыс
салығы преференциясын пайдалану үшін ... ... ... ... ... жаңа енгізіліп жатқан соммасы қосылмайды.
Инвестициялық ... ... ... өткеннен кейін заңмен
бекітілген нормада салықты төлей ... . ... ... ... да ... Мемлекеттік қолдау мақсатында салықтық
преференциядан басқа ... ... яғни олар ... ... ... ... Инвестициялық преференциялар
инвестордың мемлекеттік органмен жасасқан ... ... ... ... преференциялар мен кедендік
жеңілдіктерден ... ... ... ... ... ... жобаны жүзеге асыру үшін қажет мемлекеттік мүлікті
қайтарымсыз ... Заң ... ... ... мына объектілерді
айқындайды: жер учаскелер, ғимараттар, машиналар және құралдар. Және ... ... ... ... ... 30%-нен аспау керек.
Жаңа инвестицияға мемлекеттік көмек берудің артықшылығы бұрынғымен
салыстырғанда:
- корпоративтік ... ... және ... ... салыққа жеңілдік
берілді, яғни инвестор қаншалықты көлемде ... ... ... ... ... жеңілдіктер беруді есептеу тартылатын
инвестицияның сапасына байланысты болады;
- заңмен өз ... ... ... яғни ... ... ... инвемтициялық дауды шешу тәртібі өзгертілген, яғни инвестор үшін
екінші оң ... ... ... ... кең ұғымы
пайдаланылады, екіншіден барлық ... ... ... шешуге
мүмкіндік бар әдістемелерін.
Инвестициялық қызметті халықаралық – құқықтық реттеу. ... ... ... ... бәрінен бұрын – инвестицияны өзара
қорғау шартына мән берген жөн. ... ... ... ... ... ... реттеу екінші деңгейде жүзеге асады: ұлттық құқықтық
және халықаралық құқықтық. Ұлттық құқықтық реттеудің кемшілігі халықаралық
құқықпен жөнделеді. Шетел ... ... ... заң ... кез ... ... ... мүмкін. Ал халықаралық ... ... ... ... ... ... Халықаралық құқықтық реттеу шетел
инвестициясын көпжақты және екіжақты келісім негізінде жүзеге ... ... ... ... ... БҰҰ ... ... үлкен
әсерін тигізеді. Халықаралық құқықтық реттеудің бір ... ... ... ... ... ... ... инвестицияны былай
анықтайды:
• жылжитын және жылжымайтын ... ... ... ... ... қатысу;
• инвестицияға байланысты экономикалық құндылықтарды құрумен байланысты
ақша қаражаттарын талап ету құқығы;
... ... ... ... ішінде технология, ноу-хау;
• басқа барлық құқықтар мен заттай құндылық.
Кейбір екіжақты келісімдер ... ... ... және
концессия ұғымын қосады. Әрине, екіжақты келісімнің мәні ондағы кепілдікке
байланысы. Осылайша Қазақстан ... қол ... ... екі ... ... екі ... ... ең қолайлы жағдай
тәртібі немесе ұлттық тәртіп. Инвестор әрбір жағдайда екі режимді ... ... ... ... ... ... инвесторлар
үшін жалпы ережелер қолданылған, елге байланысты. Жоғарыда барлық айтылған
инвестициялық климатты ... ... ... ... және ... денгейде орын алады.
Қазақстан Республикасының құқықтық режимі бойынша шетел инвестициясы
келесі жағдайлармен белгіленген:
1. ... ... ... ... ... ... заңнамаларымен бекітілген, заңды және жеке тұлғалардың
Қазақстан Республикасының қайырымды істерімен немесе шетелдік заңды
немесе жеке ... ... ... ... ... ... заңды және жеке тұлғалардың халықаралық
келісім шарты бойынша немесе сол мемлекеттің артынан ... қол ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының экономика және әлеуметтік заңнамаларының
кейбір ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының салық төлеу жөніндегі заңнамаларынан басқа;
4. Қазақстан Республикасының территориясындағы заңнамалардың, актілердің,
берілген инвестицияның ... ... ... шағын
кәсіпорындарға тиым салынады немесе ұлттық қауіпсіздік ... ... ... ... ... сол ... ... отырған өнеркәсіп
орындарына беріледі.
Қазақстан Республикасының «Шетел инвестициялары туралы» заңында
құқықтық және ... және де ... ... ... инвесторларын тарту барысында, мемлекеттік кепілдікті қорғау
барысында ... ... түр ... ... ... ... ... құжат бойынша анықталады.
Қазақстан Республикасына ағылып келген инвестициалардың көп бөлігі
тікелей инвестициалар болып табылады сәйкесінше Қазақстан Республикасындағы
шетел ... ... ... ... ... ... заңды тұлғаның араласуымен құрылған өндіріс ... ... ... ... ... ... сай ... істеп
жатқан шетелдік немесе біріккен кәсіпорын;
• «Шетелдік кәсіпорын»- шетелдік тұлғалармен байланысып, ... ... ... сай істеліп жатқан шетел
инвесторының кәсібі;
• «Біріккен кәсіпорын» - ... ... ... ... ... (заңнамаға сай, акция, пайда ақшасы)
қаражат бар ... ... ... ... 14 бабына сай заңды тұлғалар
шетел тұлғаларымен бірігіп келесі түрде өнеркәсіп құра алуына құқы ... ... ... ... ... азаматтық кодексі 58 бап
коммерциялық ұйымдардың ортақ ... бөлу ... заңы ... ... ... ... режим орналасу тәртібі);
• акционерлік қоғам (Қазақстан Республикасының азаматтық кодексінде ... сай) ... ... ... ... ... шаруашылықпен айналысатын
немесе ортақ капиталын өндіріске қоса алатын қабілет.
Акционерлік қоғамдардың акционерлері діннің ... ... ... ... қаражаттарына ешқандай жауап бермейді.
Кез-келген кәсіпорынның ең басты құжаты шетел инвестициясының, қандай
әдіс бойынша діндік құрылым ретінде және де ... мен ... ... қаулы шығаратын орталығына тәуелді болып келеді. Біріккен
кәсіпорын дүниеге келгеннен бастап салық жеңілдіктерімен, салық төлемдеріне
бағынуы тиіс, біріккен ... ... ... ... Қазақстан
заңнамаларында қарастырылмайды. Мысалы: біріккен кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... біріккен
кәсіпорынның пайдасына шешілген қаражат. Біріккен кәсіпорында - ... ... ... ... ... ... «Бухгалтерлік есептесу туралы» 1995 жылғы 26 желтоқсан №2732
заңына сәйкес және де ... ... ... есептесу
басқармасында, Қазақстан Республикасының статистикалық агенттігінің 2000
жылғы 26 маусым ... № 44 ... ... ... Біріккен
кәсіпорындардың еңбек қатынастары туралы ... ... 24 ... сәйкес «Қазақстан Республикасының шетел инвестициясы
туралы» заңында белгіленген ... ... ... тұлғаларымен бірге шешілетін сұрақтарды айта
кетсек еңбек режимі, жұмыстан босатылу, ортақ капиталды бөлісу, ... ... ... ... заңда көрсетілген. Шетел және
заңды ... ... ... ... ... реттеліп отырады.
Қазақстанның кәсіпорындары мен ұйымдары бұл заңнамаға сай ... ... ... кәсіпорындармен шетел тұлғаларының іс-әрекеттері
Қазақстан Республикасының 1993 ... 9 ... № 2107 ... ... ... ... заңында көрсетілген. ... ... ... ... ашуы - ... ... мәселелерінің бірі болып табылады.
Мемлекет инвесторларға келесідей кепілдіктер береді:
І. Заңнамалардың кепілдікке жауап берілуі (Қазақстан Республикасының
заңында 6 бап ... ... ... ... ... келісім шарт бойынша 10 жыл ішінде
заңнамалар бекітіледі және де инвестиция көздерінің мемлекеттік органдармен
қарым-қатынастары ұзартылады.
Шетел инвесторларының ... ... ... ... ... шарт құжаттарына сай кез келген мемлекеттік республикалық
экономикалық қызығушылығын ... ... ... ... ... екі жақты қарым-қатынастың
ұлттық қауіпсіздіктің, экологиялық және ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер
адекватты түрде Қазақстан Республикасының ортақ қазынасына құйылады және де
инвесторлардың ортақ мақсатына ыңғайластырылады.
ІІ. ... ... ... Республикасының заңы 7 бап
«Шетел инвестициясы»):
• шетел ... ... ... ... ... және ... адекватты компенсациясына сай қызмет істейді;
• нарықтық экономикада компенсация қызметі ... роль ... ... пайдалану барысында ақшаларды төлеу және ... ... ... ... ... халықтық банкінде
есептелінеді.
ІІІ. Лауазымды және мемлекеттік органдардың кепілдіктегі заңсыз іс-
әрекеттері Қазақстан ... ... сай ... ... ... сай қызмет істеп заңдық күшін жоя
алмайды (Қазақстан Республикасының заңы «шетел инвестициясы туралы» 8 ... ... ... өтем алу ... және ... («Шетел инвестициясы туралы» Қазақстан Республикасының заңы
9 бап). Шетел инвесторларының Қазақстан ... ... және ... ... ... ... революция, келеңсіз жағдай, азаматтық
көтеріліс және де басқа жағдайлар бола ... ... ... заңды және жеке тұлғаларына компенсациялар жоғары деңгейлік
төлеу қызметке ... ... ... ... ... бюджетке
қаражат және де қаржы органдарының заңсыз ... ... ... пайдалану кепілдігі («Шетел инвестициясы туралы» заңында
13 бап). ... ... ... ... ... тауарларын өндіруін Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... және ... барысында Қазақстан
Республикасының территориясында кез-келген валютамен ... ... құқы бар және оны ... ... Жеке ... пайдалану кепілдігі («ҚР шетел инвестициясы
туралы» 11 заң). Валюталық ... ... ... ... ... 1996 жылы 24 ... № 54-1 «Валюталық
реттеу» заңнамасымен өндіріледі. Қазақстан Республикасындағы инвесторлардың
инвестициясы ақша ... ... және ... ішкі айналым
процесінде Қазақстан Республикасының заңнамаларына сай сәйкестендіріледі.
Бұл айналымға жататындар:
а) кірістер;
б) келтірілген зардаптарға ... ... мен ... өзінің мүліктерін сатқан ақша;
г) сатудан түскен пайда немесе инвестицияның ликвидациясы;
д) заңды ақша түсімдері.
Өндіріс орындары шетел тұлғаларының ... ... ... ... теңестіріледі. Шетелдік инвестор өзінің
өнеркәсібін ұлттық валютамен еркін басқара ... ... ... қызметтік кепілдігі (шетел инвестиция
туралы заңы -12 бап). Барлық ... ... сот ... ... ... ... екі жақтың пайдасына шешілуі ... ... ... ... ... ... ... және де
заңды тұлғалардан, коммерциялық құпияларын жасыру ... ... алуы ... ... Республикасының үкіметінің ведомства ... ... сай ... (1999 ... 2-ші желтоқсан №1843
қаулысында белгіленгендей).
Бұл комиссияның мақсаты инвестиция ... ... ... ... ... өз ... ... инвесторларының қамтамасыз етілуі;
• комиссияның компетенциясына сай притензияларды ... ... ... ... ... ... белсенді араластыру;
• Қазақстан Республикасының үкіметінің және де Қазақстан ... ... ... ... ... ... экономикаға
құйылған әсерлері.
Комиссия жетекшісі Қазақстан Республикасының Премьер Министрі
жетекшісі тағайындайды. ... ... ... графигін
ұйымдастыру, рекомендацияның жұмысшылар ортасындағы ортақ бақылау, егер де
комиссия төрағасы жоқ болса ... ... ... ... ... негізгі материалдарды протоколдарды тексеріп отырады. Қазақстан
Республикасының Президентіңің 1996 жылы 8 қарашадағы №3203 ... ... ... формасының шетел инвестициясын ҚР-ң экономикасына құю
барысында ... ... ... ... кепілдігі (Қазақстан Республикасының “Шетел
инвестициялары туралы” заңы):
• бақылауды және ... ... ... заңнамалық актілеріне
сай мемлекеттік лауазымы бар тұлға және заңды арнайы тұлға істей ... ... ... алу ... ... ... кодексінде
жазылған заңнамалармен реттеліп отырады;
... ... ... ... санитарлық және де басқа
мемлекеттік органдардың бақылау қадағалаулары талап ... ... ... Шетел инвесторлары өздерінің күрделі ... ... ... ... ете ... және де өз іс-әрекеттерін бөліседі.
Шетел инвестициясының тарту агенттігі Қазақстан бойынша жалғыз
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ең ... жұмысы 1999 жылғы 24 желтоқсандағы №1969 қаулысына
сай:
• Қазақстан Республикасындағы ... ... асу ... процесі;
• инвестициялық климаттың Қазақстан Республикасының ... ... ... сай ... ... ... ... тікелей инвестициялық пайдалану өндірілу
қаражатын ... ... ... және ... ... ... инвестицияның қаражаты.
Қазақстанға келген тікелей шет ... (ТШИ) ... ... ... ... ... олардың жоғарыдағы
тізіммен ұқсастығын көреміз. ... ... үшін осы ... ... ... және ... ережелері сақталуы маңызды болып табылады.
Қабылданған заңдар ... және ... ... болу керек.
Инфрақұрылым аясының сапалық артта ... ... және ... ... ... ... тарту үшін тұрақты макроэкономикалық және есаяси
ортаны құру керек. Бұл ... ашық ... ... дұрыс бюджет саясаты және
шетел валютасына қатысты либералды ... ... ... ... Сонымен
қатар жекешелендіру процесінің рөлін нақты анықтап көрсету керек және
шетелдіктердің жекешелендіруге ... ... ... құрастыру
керек.
ТШИ-ды тартудың тағы бір негізгі шарты, ол тұрақты және ретті
құқықтық ... ... Бұл ... ... қағидасына сай болуы тиіс
және рыноктардың дұрыс қызмет ... ... ... ... ... ... оларды орындау және мәжбүрлеп қолдану қажет.
Тарау II. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНА ШЕТЕЛ ИНВЕСТИЦИЯЛАРЫН ТАРТУДЫ ТАЛДАУ
2.1. Қазақстан Республикасына ... ... ... ... ... ... құқықтық және әлеуметтiк мемлекет құру үшiн,
негiзiнде, мемлекеттiк-басқару қатынастарын және ... ... ... осы қатынастарға қатысушылар статусын жоғары тиiмдiлiгi ... ... ... құру ... ... ... ... тұрған жаңа мiндеттермен сәйкестендiру қажет.
Қазақстанда экономикалық және құқықтық ... ... ... ... ... ... реттеудiң маңызды
мәнi бар. Мемлекттiң бұл қызмет саласы оның басты мiндеттерiнiң бiрi болып
табылады. ... ... ... ақппаратының қызметiнiң көп
жақтары толық ... ал, ол ... ... қызметiне тым
араласуын жеңiлдетедi.
Қазақстандағы мемлекет қызметiнiң жаңа салаларының бiрi ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Президентi
Н.А. Назарбаевтiң ... ... ... ... және жағдайының жақсаруы» атты жолдауында ұзақ мерзiмдi
приоритеттi мақсаттар мен жүзеге асыру ... ... ... iшкi ... ... ... бар ашық нарықтық экономикаға
негiзделген экономикалық өсудi жатқызады. Бiрақ бұл ... ... ... ... ... ... байқалады.
Ұлыбританияның, Ирландия, Сингапур, Чехия және басқа да елдердiң
тәжiрибесi инвестицияны тиiмдi ... үшiн ... ... ... ... ... ... маманданған агенттiк арқылы жүзеге
асыру керектiгiн дәлелдейдi. ... ... 1999 ... ... ... ... ... бойынша агенттiгi тек 2000
жылыдң желтоқсанына дейiн өмiр сүрдi және Қазақстан ... 2000 ... 13 ... ... ... ... органдарын қайта құру, жою және құру ... ... үшiн ... ... ... ... ... жүйесiне кiру
табылады. Мұнда да, бүкiл әлемдегідей шетел капитал салымдарына үлкен маңыз
берiледi.
Республикадағы инвестициялық саясатты Қазақстан Республикасының сыртқы
iстер ... 2000 ... 13 ... ... Республикасының
Президентiтiң жеке мемлекеттiк органдарын қайта құру, жою және құру туралы»
жарлығымен құрылған Инвестициялар ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Президентiнiң 1996 жылдың ... ... ... бойынша мемлекеттiк саясатты жүзеге
асыратын жалғыз өкiлдi мемлекеттiк орган едi. Жоғарыда ... ... 1999 ... ... ... ... ... инвестициялар бойынша агенттiгi деп өзгертiлдi.
Шетел инвестициялық қызметiн мемлекеттiк ... жаңа ... ... ... Президентi жағынан құрылған шетел
инвесторларының ... ... Осы ... ... Қазақстан
Республикасының Президентiнiң 1998 жылдың 30 ... ... ... ... ... ... Кеңесi Қазақстан Республикасының
Президентi жанындағы кеңес ... ... ... табылады. Оны
құрудағы мақсаттар:
• Қазақстан Республикасының Президентiнiң қарауына инвестициялық қызметтi
реттейтiн заңдылықты жетiлдiру бойынша ұсыныстар, халықаралық маңызы ... ... iрi ... ... мен ... ... байланысты ұсыныстар еңгiзу;
• инвестициялық климатты жақсарту бойынша ұсыныстар ... ел ... ... ... ... интеграциялануы
бойынша ұсыныстар жасау.
Экономикаға инвестицияны тарту бойынша қызметтер жүйесі ретінде
инвестициялық ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады:
- инвестициялық нарықтың дұрыс жұмыс істейтін инфрақұрылымды құру;
- төлемқабілетті ... ... ... ... өнімге және инвестициялық
ресурстарға сұраныс;
- кәсіпорынның ішкіресурстарының ... ... ... ... қамтамасыз ететін жағдайларды құру;
- капиталдың халықаралық нарығына аймақтақ инвестициялық нарықтың және
басқада инвестициялық ресурстардың интеграциялануы;
- ... және ... ... ... үшін ... жағдайды
қалыптастыру.
Сонымен, Қазақстан Республикасының көпқырлы болып ... ... ... ... ... атап ... ... инвестициялық климат құру, қазақстанның ... ... ... ... түрлi халықаралық келiсiмдер ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру бойынша қызметi. Қазақстанның инвестициялық
саясаты жетiлу керектiгi және шет ... ... ең ... мен ... қолдану керектiгi сөзсiз.
Қазақстан экономикасы үшін шетел капитал салымдары, оларға ... ... ... көмектеседі. Төменде неге шетел
инвесторлары Қазақстанға жоғары дәрежеде пайдалы ... ... ... беру ... ... (ТҰК) ... және бәсеке қабілеттілігі жоғары компанияларға жатқызылады. Олар
әртүрлі елдерде өздерінің өндірістік ... ... ... рыноктарын ұйымдастыруға шейін барлық сатысында ғылыми-зерттеу
жұмыстарының нәтижесін қолданады. Қазіргі ... ... ... ... әлем ... ... мен рыногтарға кіруді
іздейтін глобалды әрекеттегі тұлғалар болып табылады.
Егер Қазақстан ТҰК ... ... онда оның жаңа ... ... ТҰК-мен байланысты белгіленген жергілікті компаниялар, олардың
ноу-хауларын менгереді және қатаң бәсеке ... ... ... ... ... ... ... ТҰК-ң персоналдары мен
менеджерлері ... ... ... ... ... жағдайда болған кезде
Қазақстанда жартылай ... ... ... ... ... жұмыссыздық
созылмалы проблема болып табылады. Мемлекеттік секторда ... ... ... ... ... ... ... аз нәтижелі болады.
Ал тікелей инвестициялар жұмыс орындарын құрайды. Сонымен қатар жергілікті
кадрларды кәсіби дайындау жергілікті экономикаға қолайлы ... ... ... Шетел инвестициялар, алушы елдерден ТҰК-ң штаб-
квартирасы орналасқан ... ... ... экономикалық өсу үшін өте
маңызды және тұрақты валютаны ... ... ... ... ... ... алуды қаржыландыру мен ішкі инвестицияны қаржыландару,
сыртқы қарыздарды төлеу үшін ... ... ... ... ... номенклатурасын кеңейтуге көмектеседі. Дәстүрлі емес экспорт
өнімі деп ... жаңа ... ... сапалы өсімі, шикізат тауарларын
дәстүрлі экспорттаған ... үшін өте ... ... ... ... ... бағаның төмендеуінің алдында ... ... ... ... мақсаттар мен тәуекел дәрежесіне
байланысты шетел инвестицияларының түрлерін бөліп көрсетіледі. ... ... ... ... ... бұның көмегімен шетел инвестициялары
жүзеге асырылады. Бұл электрондық коммуникация ... ... ... ... және жаңа ... ... ... арқасында мүмкін болды.
Капитал қозғалысының осындай механизмдерінің бірі тікелей шетел
инвесторы болып ... ... ... ... мен ... ... арқылы инвесторлар рыноктан тез кету мүмкіндігінен айырылады. Бірақ
олар жоғары дәрежедегі тәуекелмен ... ... ... ... ... бұл жағдайда салым тәуекелімен ... ... ... ... ... ... шетел инвестициялар тікелей емес
инвестицияларға қарағанда капиталдың ... ... ... өте ... көлемі мен капитал салымның ұзақ ... ... бұл ... ... ... үшін ... болып
табылады. Осыдан, Қазақстан инвестицияның мұндай формасын тартуға ... ... ... ... тарту мен пайдалану тиімділігі мен көлемі елдегі
инвестициялық климаттың ... ... ... ... елге келу ... климот деп аталатын ... ... ... ... Сол ... ... ... өсімнің деңгейі
немесе басқаша жалпы ішкі ... ... ... ... ... шаққанда жалпы ішкі өнімнің көлемін халық санына ... ... ... ресурспен қамтамассыз етілгендігі;
инвестициялар үшін ... ... ... ... ... бюрократия, коррупция жағдай; ... ... ... және жеңілдіктер деңгейінің ... ... ... ... ... ... жағдайы; шетел көмегіне тәуекел (Экономикалық еркіндікте
қозғалып келе жатқан ... ... ... ... шетел
көмегінен тәуелсіз. Олар өзінің дамуында тек өз ... ... ... ... ... бұл ... шешімсіз емес, егер
қарызға ... ақша жол ... ... ... бұл ... даму үшін ... ... басқа волютаға
еркін түрде айырбасталуы (Пайданың ... ... үшін ... жағдай. Бұл мүмкіндік заңмен кепілденеді. Ол
жергілікті ... ... ... күші (Бұл ... ... тұрақтылығы).
Қазақстанның нарықтық экономикаға көшуі үдемелі қарқынмен өсіп келе
жатыр. Мемлекеттік меншіктің жекешелендіруі жүзеге асты.
Өнеркәсіптік өндірістің құлдырау қарқыны 1999 ... ... ... орта ... Бұл ... «қалқымалы» бағамға көшу
салдарынан болды және ... мен ... ... баға ... ... кен өндіру саласында өндірістің көлемі өсті. Инвестицияларды
игеру динамикасы экономикадағы қайта ... ... ... айғағы болып табылады.
Инвестициялар үшін заңды базасы, заңдардың тұрақтылығы. Заңдардың
оң ... ... ... ... ... ... пен
кепілдік болып табылады. Олар пайдаға салынатын салықты төлеуден, мүлікке
салынатын ... ... және 5 ... ... ... ... салық 5
жылға дейін 30%-ке ... ... ... ... ... ... ... асыру үшін кіргізілетін құрал-жабдық,
шикізаттар мен материалдың кедендік баждан босатылуы қарастырылады.
«Тікелей инвестицияны ... ... ... ... маңызды
қағида қазақстандық заңдардың өзгеруінен олардың жағдайы нашарланса, шетел
инвесторларының мүддесін ... ... ... Бұл баптың мағынасының
байламы – қазақстан экономикасына инвестор ... ... ... ... ... үшін нашар жаққа өзгертпейтіндігіне сенімді болуында.
Заң шығаруы актілер ... ... ... ... ... ... инвестициялық қызметі басталған кездегі ... ... ... егер жаңа ... қарастырылса, шарттарды жақсартуға
рұқсат етіледі.
Республикадағы инвестициялық климатты әрі қарай нығайту үшін ... ... ... ... бойынша жасалған 1999-2000 жж
тікелей инвестицияны тарту бағдарламасын үкімет мақұлдады. Саяси және
экономикалық ... ... үшін ... ... ... ... ынталандыру бойынша бірнеше елдермен екіжақты келісім жасау
мақсатқа қойылған.
Саяси ... ... ... бойынша Қазақстан Орталық Азияға
келген барлық тікелей шетел инвестицияларының 4/5 ... ... осы ... ... ... ... керек. Өйткені
Азиядағы, Ресей және Бразилиядағы қаржы дағдарыстарының нәтижесінде әлемдік
инвестициялық процесстер ... ... ... ... дамып
кележатқан мемлекетер мен рыноктарға сенімсіздік пен ... ... ... ... ... ... негізгі
экспорттық позициясының баға коньюнктурасы төмендеуде. ... ... ... ... ... ... шикізатының
шығатын жерлерін игеруге және оны сыртқы рыноктарға тасымалдауға ... ... ... ... ... ... ... көп
инвесторлар үшін жеңілдіктер мен преференциялардың түрлері және көлемімен
анықталмайды, ... тек ...... және ... болса болғаны. Инвестициялық ... іске ... даму ... ... тұрақты, айқын болуы керек. Халықаралық тәжірибе
көрсеткендей ... даму үшін ... ... ... ... Ол ... тұрақтылықты нығайту мен сақтауға, мемлекеттік
саясатқа инвесторлардың сенімінің артуына, инвесторлық ... ... ... ... ... жағдай. Инвесторлық «ойын ... ... үшін анық және ... ... ... Олар ... мен
коррупцияға және әділетсіз жеңілдіктер мен ... ... ... ... ... ... саясаттың мақсаты инвестицияларды
тартуға және өндіріс пен ... ... ... барлық кедергілерді
жою болып табылады. Сонымен қатар ... ... ... ... ... мен ... ... ету керек.
Инвесторлардың құқықтарына зиян келтіру мемлекеттік инвестициялық имиджіне
нұсқау келтіруді және ... ... ... төмендетеді.
Инвесторлар салық салу саласында жеңілдіктер беретін елді ... ... ... ... толығымен өзгерту, шетел
және отандық инвесторлар үшін ең көп қолайлы ... ... ... ... база ... ... және ... да бюджетке міндетті төлемдер туралы” заңында
республикадағы инвестициялық жағдайда жақсарту ... ... ... ... ... орталықтың ескерулері мен ұсыныстары
ескерілген. ... ... ... ... ... ... бойынша кепілі жеке жолға жазылған.Бұл кепілдер бәсеке еркіндігін
кәсіпкерлік еркіндігін, өз үлесін билеуге құқықты, ... ... ... ... ... монополияға тиым салуда, бағаларды бақылау
және реттеу шаралары қолданбауды қамтамасыз етеді. Бұл ... ... ... ... ... ... дәл осы ... экономикада жандану байқалған кезде
шетел инвестициясын тарту міндеті актуалды болып отыр. Олар ... ... ... түртпек қана жасамай сонымен қатар оның
әлемдік экономикаға кіруіне ... ... ... ... кеңдігі
инвесторларға транспорт және коммуникациялық қызмет рыногін жетілдіруге зор
мүмкіндік ашады. ... ... мен Азия ... ... ... шикізаттар мен қосалқы бөлшектерді, товарларды ... ... ... ... қысқартады. Инвесторлар
су көлігімен Ақтау порты арқылы Каспи аймағында қолдана алады. ... және ... ... ... ... ... алады. Бірақ темір
және авто жолдары ... ... ... ... сай ... ... автомагистральдары өте аз, ал теміржолдар қайта құрылуды қажет етеді.
Телефон желілерінің жетілмеуі, ... және ... ... ... жабдықтардың ескіруі инвесторлақ қызметтің жүргізілуіне
қосымша қиындықтар тудырады. Жол ... ... ... ... ... және коммуникациялық желілерді Астанаға
қарай бағыттау керек және ... ... ... толық қолдану үшін Батыс-Шығыс бағытын жетілдіру керек.
Қазақстандағы еңбек рыногы сандық және сапалық көрсеткіштері бойынша
инвесторлар үшін ... ... ... ... ... еңбек
ресурстарының деңгейі, халықтың білімділігінің денгейі, ... ... ... тиімді бөлінуінің денгейі жоғары болып келеді.
Қазақстанға тікелей инвестицияларды салудың ... ... ... жұмыс күшінің болуы. Осы мамандардың біліктілік деңгейін сақтап қалу
үшін арнайы орта және жоғарғы білім ... шешу ... ... ... ... ... ... бірі болып отыр.
Шетел мамандарының келуі жергілікті жұмысшы күшін қолдануға ... ... Ол үшін ... ... ... Бұл квоталарды
Қазақстан Республикасының үкіметі мамандықтардың ... ... ... ... ... мерзімі аяқталысымен жұмыс күшін шетелге алып
кетуге кепіл береді. Екінші жағынан инвестицияны тек ... ... ол тез ... ... ... кез-келген экономика жоғары
білікті мамандарды қажет етеді. Американдық экономистердің санауы ... ... ... және ... ... кеткен шығындар
инфляцияны есептегенде жылдық табыстың 10-15% түрінде қайтіп келеді екен.
Шетел капиталын тарту мәселесін ... ... ... ... ... бірге шетел серіктестеріміздің мақсат-мүддесін
ескеруіміз қажет. Елге келуге әсер ететін ... ... ... ... бірігетін факторлардың кең кешенінен құралады. Оған
идеология , ... ... ... ... әлеуметік саясат,
тұрақтылық және басқада инвестор бағалайтын аспектілер кіреді, оны капитал
салу ... ... да ... және ол ... ... ... жасауға көмектеседі. Капитал салу қатынасында мемлекеттік
саясат, халықаралық келісім жүйесіне елдің қатысуы және ... ... ... ... ... қызметінің бір мағыналылығы мен
тұрақтылығы экономикалық денгейге араласу әдісі мен ... ... ... ... ... ... жеделдігі, экономикалық
саясатты жүргізу жүйелілігі инвестициялық климатқа маңызды әсер етеді.
Қазақстандағы инвестициялық климатты шетел инвесторларының салық және
инвестиция ... ... ... ... ... ... ... шетел инвесторлары ... ... ... ... көп ... істеу керек дейді. Қазақстанда
капитал салу жағдайын сұралған инвесторлардың 40% оң ... ... ... ... 100-500 млн долларға ... ... ... Бұл ірі ... ... ... ... бар екендігіне негіз деп есептеуге болады.
2.2. Қазақстан Республикасындағы шетел инвестициясының келіп түсүіне
талдау
Қазіргі кезде ел ... ... ... ... ... ... ... жету бойынша шараларды
жүзеге асыру ... ... ... ... ... өсім
концепциясы, шетел капиталын кең тартуды ... ... ... инвестициялаудағы екпін шетел инвестициясын тартуды қоса алғанда
бірнеше ... ... ... ... ... ... бұл
экономикалық өсім факторы, оның көмегімен ... ... ... ... отандық тауарлармен толуы
жүреді, экспорттық өнімнің ... ... ... Қазіргі
кезеңде Қазақстан ірі нарықтық ... ... ... мен ... ... кен ... болуына қарамастан
экономикасы шетел кәсіпкерлеріне тікелей салымдары үшін ... ... ... ... мемлекеттік қолдау туралы жаңа
заңды қолдану арқылы ... ... бола ... ... көздері бойынша инвестиция құрылымында едәуір өзгерістер
пайда болды, әсіресе ... ... ... ... ... стратегиялық орны, бай кен ... ... ... потенциялы сонымен қатар еңбек ресурстарының жоғары білім
деңгейі шетел тікелей ... ... ... ресурстарының
жалпы ағымдағы үлкен үлесін ... ала ... ... шет ... (ТШИ) ... ... еншілес кәсіпорын құру арқылы мемлекеттік ... ... ... мен ... шетел фирмаларының
басқаруына ірі ... ... беру ... және ... ... салу ... ... асырылады.
Инвестициялау өнеркәсіптік сектордағы диспропорцияның тереңдеуімен
қатар ... ... ... ... ... мен ... Бай жер ... бірінші кезекте өзінің салалық
бәсекелестерінен озуға тырысатын тәуекелді шетел ... ... ... ... баға катеровкалары ... ... алу ... сай ... ... маусымдар осының бәрі
тек сыртқы факторлардың ... еді. ... ... Қашаған
мұнайының үлкен көлемі басталған ... олар үшін ... ... ... ... ... ... Тікелей
шетел инвестицияларының Қазақстанға тікелей келуі көрсетілген.
Қазір ... ... ... түсімдерді көрсетеді, бірақ
олардың қажет мултипликативті ... әлі жоқ. Заң ... ... ... ... ... ... айтарлықтай
проблема болып табылады. Инвестициялық белсенділіктің азаюы өндірістің
одан әрі ... оның ... ... ... ... алып келді , әсіресе бұл машына жасау ... ... ... ... ... қор ... салаларға көп
әсер етті.
Жалпы экономика мен ... ... ... ... ... құлдырауына қарағанда тереңірек болды. Бұның
нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... жүрді. Өдірісті әсіресе өнеркәсіптің өңдеу
салаларында ... ... ... сыйымдылығын азайту, отандық
тауар ... ... ... ... ... тез шектелді.
Қазiргi көзқарастарға сәйкес шетел инвестицияларының келуi шектелген
инвестициялық потенциалы бар, қарыз ... ... ... ... ... жоқ ... өте ... әсер етедi. Сонымен қатар, шетел тiкелей
инвестициялары ұлттық капиталды қаржыландыру үшiн өз ... ... ... ... ... ... көбейтетiн негiзгi факторлардың iшiнен
компаниялардың халықаралық ... ... ... ... ... ... ... бойынша белсендiлiгiн атап ... ... ... ... бойынша қазiргi таңда ТМД елдерiнiң ең
тартымдысы және перспективтiсi болып отыр.
Әлемдік шаруашылық ... ... ... деңгейінде ТШИ
өсімінің күшеюі байқалады, оның қарқыны халықаралық сауда ... асып ... ... ... даму ... ... өсімге жету үшін шетел инветицияларын
тартудың ... мен ... ... ... ... және даму ... («ЮНКТАД”) әлемдiк
инвестициялар туралы былай делiнедi: ТШИ көлемі 1998 жылы 14%-ке көп ... үш ... осы ... екi ... ал 10 ... ... ол $ ... құраған. Жалпы шетел инвестициясының 80%-ін ($ 899 молрд ) дамыған
елдерге бағытталған едi, ... ... ... және ... алу
ретiнде. Ең үлкен көлем $597млрд Батыс ... ... ... Германиядағы
шетел инвестициялары 2000 ... ... ... ... ... ... көлемi 1999 жылғы деңгеймен бiрдей
болды. Ол $190 млрд-қа тең ... ... ... ... iшiндегi ең
көп трансұлттық тiкелей инвестиция тартқан ел. Бразилия екiншi орында тұр.
Жалпы Азия мен Африкаға ... ... ... де, Латын Африкасы мен
Кариб теңiзi ... ... ... және ... ... 2000 жылы $30 млрд.
тiкелей шетел инвестициясын тартты. ... ... сома ... жыл ... ... ... ... өте аз.
Республикаға шетел инвестицияларды тартудың перспективалы ... ... ... ... ... алу); бірлескен
кәсіпорындарды құруға ... ... ... ... ... инвестициялары; кәсіпорындарды өздері ... ... ... Шетелден капитал қазіргі уақытта негізінде
екі канал арқылы тартылады: ... ... ... халықаралық несие
және тікелей инвестициялар.
Қазақстан көптеген инвесторларды бай табиғи ресурстарымен, арзан жұмыс
күшімен және ішкі ... ... ... ... ... ... біріккен кәсіпорындардың аймақтары бойынша бөлінуінде
маңызды роль атқарады. Бір ескеретін жәйт ... көп ... ... ... ... ... қатар бұл жағдайда егеменді еліміздің экономикалфқ
қауіпсіздігін де ойлауымыз қажет.
Жалпы 1993-2004 жылдары тікелей шетел инвестицияларын ... ... ... ... тау кен ... 5431,54 млн. ... (64,48 %),
жалға беру 1791,97 млн. ... (21,27 %), ... ... 515,77 (6,12 ... отыр (кесте 1 және 2 бойынша). Шетел инвесторлары ... ... ... ... қара ... энергетикалық
кешені мен өндiру өнеркәсiбi сияқты салалар тудырып отыр.
Кесте 1
Қазақстан Республикасына қызметтер
нысандары бойынша тікелей шет инвестицияларының
1993 – 2004 ... ... ... ... |2002 |2003 |2004 ... ... |7,4 |5,0 |2,4 |1,6 |-2,02 ... кен өңдеу |7841,2 |3088,1 |2123,4 |2187,8 |5431,54 ... | | | | | ... ... |1766,4 |832,4 |993,7 |993,7 |515,77 ... ... | | | | ... ... және |433,0 |33,8 |19,0 |67,7 |11,39 ... | | | | | ... және ... |150,5 |63,6 |103,2 |164,0 | 267,63 ... | | | | | ... мен | | | | | ... ... |52,4 |25,3 |12,3 |7,3 |13,44 ... және ... |160,0 |161,1 |95,2 |75,8 |81,89 ... ... |206,4 |44,8 |11,8 |52,7 |67,74 ... ... | | | | | ... |1432,8 |454,5 |845,7 |987,1 |1705,93 ... ету және | | | | | ... ... | | | | ... ету | | | | | ... ... | | | | ... ... |118,1 |6,0 |13,4 |4,2 |90,74 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... ... жылдығы (ежегодник) // Абдиев К.С.
редакциясында, Алматы қаласы: Қазақстан ... ... 2004 ж., ... ... ... қызметтер нысандары бойынша
тікелей шет инвестицияларының 1993 – 2004 жылдары ... ... ... ... |2001 |2002 |2003 |2004 ... ... |0,1 |0,1 |0,1 |0,0 |-0,02 ... кен өңдеу |62,4 |67,8 |51,7 |47,6 |64,48 ... | | | | | ... ... |14,1 |14,1 |20,3 |21,6 |6,12 ... газды, | | | | | ... ... және ... |0,7 |0,5 |1,5 |0,14 ... және ... |1,2 |1,4 |2,5 |3,6 |3,18 ... | | | | | ... мен | | | | | ... ... |0,4 |0,5 |0,3 |1,1 |0,16 ... және ... |1,3 |3,5 |2,3 |1,6 |0,97 ... қызметі |1,6 |1,0 |0,3 |1,1 |0,80 ... ... | | | | | ... ... |10,0 |20,6 |21,5 |21,27 ... және жылжымайтын | | | | | ... ... ету | | | | | ... ... | | | | | ... беру, денсаулық|0,9 |0,1 |0,3 |0,1 |1,08 ... және | | | | | ... ... | | | | | ... ... стаистикалық жалдығы (ежегодник) // Абдиев К.С.
редакциясында, Алматы қаласы: ... ... ... 2004 ж., 317-318 ... ... ... экономикалық мәселелерін шешу үшін
шетел фирмалары өзін-өзі қамтамасыз ету қағидасымен ... ... ... құруы мүмкін. Мұндай ұйымдар қамтамасыз ету және бөлу
торымен иемденуі керек. Мұндай жағдай ... ... ... ол ... ... ... бәсекелестің көбеюі кезінде
компаниялар товарлармен қызметтердің бар түрлерін ... ... ... ... ... жүргізеді.
Қазақстанда бұл үрдістер керісінше жүреді, әсіресе экономикалық
құлдырау және валюталық жүйенің тұрақсыздығы кезінде ... және ... ... емес ... ... ... қамтамасыз ету көздерінің
болуын талап етеді.
Қазақстан экономикасында тікелей шетел инвестициялары ... және 100% ... ... бар ... ... ... Республикада 2003 жылы мұндай кәсіпорынның 6597-сі ... және ... ... ... және ... ... ... 3).
Кесте 3
Қазақстан Республикасында шетелдік капиталы бар кәсіпорындардың саны
және аймақтардың ондағы үлес ... |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 ... ... |2366 |3995 |5300 |6597 ... |12 |14 |17 |22 |47 ... |41 |56 |81 |114 |42 ... |45 |90 |117 |117 |129 ... |89 |139 |270 |361 |441 ... ... |42 |78 |129 |160 |252 ... |21 |24 |26 |32 |40 ... ... |37 |60 |98 |99 |130 ... |94 |150 |191 |246 |260 ... |14 |35 |65 |76 |103 ... |7 |7 |15 |19 |20 ... |33 |72 |75 |85 |138 ... |26 |29 |37 |41 |50 ... ... |8 |21 |76 |96 |107 ... ... |22 |35 |67 |83 |127 ... қ. |121 |197 |270 |345 |378 ... қ. |1253 |1359 |2461 |3404 |4233 ... ... сыртқы саудасы және ... ... ... ... // Б.К. ... ... Алматы қаласы:
Қазақстан Республикасының статистика агенттігі, 2004 ж., 220 бет.
Қазіргі кезде көптеген ... ... ... ... ... айналысады. Мұндай импорттың ... ... мен ... бар. ... ... ... механизмдерді ескере отырып, осы бағыттағы біріккен
кәсіпорындар ... ... ... керек. Әсіресе салық
жеңілдіктерін қажет ететін инвестициялық товарлардың ... ... ... ... қызметтерін ішкі рынокта да атқарады.
Шетел инвесторлары Қазақстан ... ... ... ... ... ... таукен өндірісі және жылу энергетикалық кешені
таукен өндірісі кешенінде ”MINPROKCHILEVICH” және “НАК”, ... - ... ... ... ... алтын-мышьякті кендерді өндіруге
арналған біріккен ... ... ... ... ... ... келтірсе болады. Күтілетін инвестиция көлемі 198
млн.$ жылу энергетикалық ... ... ... ... ... мен газды өндіру мен ... ... ... ... ... ... “TENGIZ - SHEVROIL” АҚШ-тың “SHEVRON
OVERSEAS” компаниясы мен ... олар ... және ... ... ... ... ... тиімді тартып қолдану үшін инвестицияның ... ... ... ... ... ... ... қаржылық шарттарын сипаттайтын көрсеткіштер 4-ші
кестеде келтірілген.
Кесте 4
Инвестициялық ... ... ... ... ... |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 ... жыл ... екінші | | | | | ... ... | | | | | ... ... |19,4 |17,9 |16,1 |15,5 |13,7 ... сый ақының | | | | | ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... |14,0 |9,0 |7,5 |7,0 |7,5 ... ... | | | | | ... | | | | | ... жиыны (МЗ) (жыл | | | | | ... ... ... |397,0 |576,0 |764,9 |971,2 |1634,7 ... ... үлесі | | | | | ... |15,3 |17,7 |20,4 |23,6 |29,5 ... | | | | | ... бар ... | | | | | ... ... (жыл |26,8 |22,8 |23,2 |24,6 |23,2 ... | | | | | ... ... | | | | | ... млн. АҚШ |2095,8 |2508,2 |3140,8 |4962,0 |9277,0 ... жыл ... | | | | | ... АҚШ долларының| | | | | ... |142,1 |146,7 |153,3 |149,6 |136,04 ... ... |113,2 |108,4 |105,9 |106,4 |106,9 ... | | | | | ... өнімін | | | | | ... ... |138,0 |100,3 |100,3 |109,3 |116,3 ... | | | | | ... баға ... |107,6 |106,3 |103,5 |104,2 ... ... ... ... \\ Б.К. Тортаев
редакциясында, Алматы қаласы: Қазақстан Республикасының статистикалық
агенттігі, 2004 ж., 12 ... ... ... мен ... ... ... ... реттеумен, кепілдендіру және сақтандыру ... ... ... ... ... экономикадағы нақты салаларда шетел
капиталының келуін таңдалған жеңілдіктер ынталандырады.
Тарау III. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНА ШЕТЕЛ ИНВЕСТИЦИЯЛАРЫН ... ... ... ... ... мәселелері
Қазақстанда соңғы жылдары инвестициялық жағдайдың жақсаруына
қарамастан, ... ... ... ... ... және заң
фирмаларын қоса алғанда, коммерциялық және экономикалық сұрақтар бойынша
шетелдiк елшiлiктердiң ... ... ... ... ... ... шешiм қабылдамаған мүмкiн инвесторлармен тiкелей
таныс) қазiргi күнге дейiн ... ... ... ... жобаларды жүзеге асыру үшiн сәйкесiнше жағдайлар жасалмаған
деп есептейдi. Олар инвестициялық жағдайлар бойынша халықаралық индекстердi
дәлелге алады, мысалы, ЕБРР ... ... құру және даму ... ол
бойынша Қазақстан қолайлы емес инвестициялық жағайлары бар ... ... Олар ... ... жиі ... ... жүзеге
асырудағы жоғары шығындар, виза дайындаудағы қиындықтар мен жергiлiктi
iскер серiктестерiнiң сенiмсiздiгi туралы айтады. Осы ... ... кен ... өнеркәсiбiнен басқа өндiрiс және қызмет салаларына
инвестициялаудан шошытады.
Шетел ... ... ... инвестициялық процесстерге
жемқорлық болып отыр. (Заирдағы Мебуту, Италиядағы ... ... ... ... ... жемқорлықтың белгiлi бiр дәрежесiнен құтылу мүмкiн
емес. Бiрақ ... ... ... ... табу мен пара алу
қазiргi кезде ... мен ... ... ... ... көлем алды. Жемқорлықты жою бойынша үлкен жұмысты Халықаралық
валюталық қор (ХВҚ) жүргiзуде.
Көптеген ... ... бiр ... ... ... ... айналады. Сөйтiп, Венгрияда мыңдаған адамдар инвестициялық жобаны
жүзеге асырудың барлық кезеңдерінде пара күтiп ... ... ... және ... ... қызмет тiптi мүмкiн емес. ... ... ... ... ... ... деңгейi негiзiнде
әрқалай. ХВҚ мәлiметтерi бойынша 2000 жылы ... пара мен ... ... $5 млрд ... кеттi.
Әрине, ешкiм өзiне зиян жасап жұмыс iстемейдi және сондықтан барлық
паралар жоба ... ... ... ... оның құны, эксперттер
бағалауы ... 25-30% ... Бұл ... ... ... ... да өседi,
ал жобаны өткiзу ... ... ... 40%-ке ... ... ... жемқорлық туралы хаттама дайындалып жатыр, ол бойынша
мемлекеттiк ... ... ... ... алуы қылмыс ретiнде қаралады. ОЭСР-
де жемқорлықты болдырмау және онымен күресу туралы конвенция бойынша жұмыс
жүргiзiлiп ... ... ... үкіметтік кепілдігі бар жұмысты артық
көреді. ... ... ... ... қарызды басқару туралы Қазақстан
Республикасының заңында мұндай кепілдікті беру механизмі берілген. ... ол ... ... ... келісіледі. Кепілдік беретін
критершілерге қатысты ... ... ... ... ... қарастырылған:
жобаның кұнынан 15 %-тен кем болмайтын мөлшерде өзінің ... ... ... ... ... және ... емес ... алдында
қарыздың болмауы. Ал қалғандары жобаны қабылдайтын ведомствалардың қарауына
қалады. Осылайша іріктеп алу мәселесінде бәсекенің ... ... ... ... ... ол республикалық бюджетке қарыздық
жүк болмайды. Қазақстан ... үшін ... ... ... ... ... береді. Бірақ бұл кезде ... ... ... ... табу ... ... мәмілеге
отырғаннан кейін инвестордың өз ... ... ... ... тек 1995 ... екінші жартысында
отырған 21 мәміленің 7-і бұзылды. ... ... ... шетел тікелей инвестицияларының сыртқы ... ... ... ... бұл орта ... ... ... ... ... ТШИ тартудың мүмкін ... ... ... маңыздырақ, оларды есепке ала отырып бұл
процестің барлық ... ... ... ... ... ... сыртқы қарызын көбейтпейді деп есептелінеді. Оған
қарамастан ... ... ТШИ ... бірлескен және еншілес
кәсіпорындардың шетел ... ... ... ... мен ... ... болып келеді, олар фирмалық қарызды
құрайды.
Шетелдік ... ... ... ... ... ... беру ... білдіреді, яғни сыртқы кәсіпкерлік құқық беру, ұзақ мерзімді
жалға беру қызметіндегі ... ... ... ... Орны толатын және орны толмайтын табиғат ... ... ... ... жеке ... ... ... салалардың ерекшелігі
сонымен қатар елдің заңдастырылған сәйкестіктеріне сай ... ... ... уақыттарды бекіту. Біріккен кәсіпорындарының
Қазақстандағы даму перспективаларын бағалаған ... ол елге ... ... ... ... және ... басқа қаржылық
қызметтерінің артықшылығын ескерген жөн. Бірақ оны таңдаулар ... ... ... ... ... ... әлемдегі
экспортталатын капиталды қадағалау болып табылады. Қазақстан мен басқа да
мемлекеттердің әлемдік нарықтағы әлсіз позицияларына ... ... ... ... пен ұсыныс жеткілікті жолдамда, тек олардың
өзара бәсекелесу, яғни капиталдың төменгі ... ... ... және ... ... ресми несиелері мен ... ... ... ... ... ... ... шетел капиталының түсімі 60-70% болса батыс елдерінің ... және ... ... ... ... сонымен қатар халықаралық
ұйымдар несиелері. Бұл белгілі жағдайда Халықаралық валюта қорының ... ... ... ... жеке капиталдың түсіміне әсерін, экономикалық
саясаттағы бұл елдердің энергетикалық құрылымдық реформаларын ... ... ... ... ... ... ... байланыста, бірақ мұндай форма шетелдік кәсіпкерлік капиталға
тікелей ... ... ... ... және толық кәсіпорындарды
қалыптастыру формасымен мемлекет пен шетелдік инвесторлар ... ... ... ... ... ... капиталдарын тарту сонымен қатар бәсекелестіктің дамуымен
және ішкі нарықта монополиямен күрестің активті құралдары ... ... ... ... ... өндірушілер күшінің тиімділігін
арттыруға болады. Тікелей шетелдік ... ... ... ... ... ... несиелермен қосымша жұмыс
орындарын пайдалану қабілеті.
Тек шетелдік ... мен ... ... ... ... шетел капиталының түсім формаларын оның ішінде
бірлескен және ... ... ... ... жүзеге асады. Қазіргі
уақытта бұндай банктер мемлекеттік ұлттық банктерге тіркеп қояды. Әлемдік
тәжірибе ... ... ... ... ... арасында соңғы
он жылдықта «жаңа формадағы өнеркәсіп инвестициялар» немесе акционерлік
формадағы емес ... деп ... ... ... ... ... ... франчайзинг, бірлескен өндіріс, құрылыс заводтары
жатады. ... ... ... ... ... әрбір нақты
жағдай формасында фирма оңтайлы жағдайларды таңдайды. Қазіргі уақытта
батыстың инвесторлары ... ... ... да капитал
салымдарымен ... ... үшін ... ... ... ... отырады. Акционерлік бірлескен кәсіпорынның мүшелік
жетекшілік органдары компания істері ... ... ... ... инвестициялау тек капиталдың орын ... ... ... ... ... бас ... өз ... басқару
құрылымын, ноу-хауын және т.б. қолдану ... ... ... ресурстарды толығымен немесе ішінара инвестицияны қабылдаушы
елден алады. Филиал тиімді болған ... ол өз ... мен ... ... ... ... ... пайданың бір бөлігін бас
компания өз ... ... ... ... қиын ... және олар республиканың
төлем балансының жағдайына ... әсер ... ... ... өте ... ... ... инвестицияларының 10-12 % орта пайдалылығында ... ... ... ... ... ... және
қаражаттың кетуін инвестордың акционерлік ... ... ... байланысты алдын-ала ... ... ... ... инвесторларының қызығушылығы негізінен
республиканың шикізат өнеркәсібіне ... Бұл ... ... ... олар 3-5 ... ... бастапқы шығындарды жабатын және
өндірістің одан әрі ... ... ... ... бере ... ... Негізінен шетел инвесторы өз ... ... ... ... ... алады; мұнай, металлургиялық
өнеркәсіп өнімдері, түсті металл және т.б., яғни ... ... ... ... 1998 ... бастап шетел
инвесторларының дивидендтері республика экспортының үлкен ... яғни ... ... ... номиналды өсімі экспорттық
волюталық табыстың дәл ... ... сай ... ... төлем балансының ағымдағы есебіне ... әсер ... ... ... ЖІӨ және басқа ... ... ... ... ... капиталдарды
қадағалау керек болып табылады. Шетелдік несиелерді ... ... ... берешектерді өтеу мүмкіндігімен және қосымша ұлттық
капитал салымдарын төлеу міндеттеледі. ... ... ... минималды
қажеттіліктен (төменгі шекара) мөлшерге дейін ұлттық қауіпсіздік деңгейінде
жүзеге асырылады ... ... Егер ... алу ... ... басқа қаржылық инвестиция көздерінің қатынастары бойынша
сәйкестіксіз арқылы құрылады. ... ... ... ... ... алу деңгейі қауіпсіздігін есептеу қажет, сондай-ақ елдің экспорттық
көлеміне сыртқы несиелер бағамы ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ... ... ... ұзақ ... ... заемдар және несиелер
бойынша 12 және одан жоғары жылдарда өтелу ... ... ... ... Республикасының кепілдіктері қызмет көрсету мөлшерінен
сыртқы берешектер деңгейінде 18-20 процент ... ... ... ... ... ... ... алу тәжірибесі құрылым
есептемесімен мерзім бойынша өтемдер ЖІӨ-нің 35-40 проценті сыртқы қарыздың
шекті деңгейі ... ... ... соңғы уақытта өнеркәіпті
басқару барысында шетелдік капиталдармен мен шетелдік ... ... жүр. ... ... жаңа формасы күрделі өнеркәсіптің
ауырлау қаржылық дағдарысын байқатты. Дегенмен ... шарт ... ... оның ... ... ... ... Күрделі
кәсіпорындарды бір нақты саламен ... ... ... ... ... ... білдіреді. Бұдан басқа белгілі формада
шетел капиталын тарту тек ағымдағы мінездемелер арқылы орындалады.
Қазақстанның шетел инвесторларына ... ... – ел ... ... ... себеп болуы мүмкін. Қазақстан экономикасының алдынғы
болашағында өнеркәсіптің өндіруші және қайта ... ... ... ... ... қажет. Транзиттік процестегі деңгейінің
маңызды индикатор қызмет секторының ... ... ... ... дейін даму үшін белгілі мерзім ... ... ... ... ... үшін ... ала маңызды шарт өнеркәсіптің
экспорттық потенциалын көбейту болуы мүмкін. Экономика ... ... ... бөлу ... республикадағы инвестициялық
саясатты қайта қарастыру болашақта саналы болып көрінеді, басқа салалардың
жеткілікті инвестицияланбауынан экономиканың жеке ... ... көп ... кетуі «голландтық ауруға» шалдықтыруы мүмкін. Инвестициялық
саясаттың ұзақ мерзімді және ... ... ... әр ... дамуында теңдікке жету болып табылады.
Ал стратнегиялық проблемалар қайта құру және ... ... ... фирмаларды капитал құрылыстары және жабдықтарды сатып
алу кәсіпорынның жекелік формасындай салым құралдарына деген ... ... ... көз ... тәжірибеде шарт жасау барысында қалдықсыз
шикізат және фирманың жедел ... ... ... ... ... ... жеделдетуді молайтуды қамтамасыз етті.
Елдің ішкі артықшылығының маңызды факторы жұмыспен қамтамасыз ... ... ... ... ... елде халықтың активті бөлігінде
жұмыссыздардың үлесі жетуге болатын шектен асып кетті, статистикалық есеп
берудің ... ... ... ... ... ішінде
жоғары квалификацияланған мамандардың жұмыссыздығын, дипломдалған
жұмыссыздардың жасырылған ... ... ... емес.
Инвестиция және салық бойынша халықаралық ... ... ... ... ... ... Қазақстанда
инвестициялық позицияны (бағытты) ұстанатынын немесе осындай мүмкіндікті
қарастырып ... 46 ... 39-ы ... Бұл ... ... республикада орын алатын шетел инвестициясының сферасындағы
барлық негізгі позицияларды көрсетеді. Ірі батыс ... ... ... ... ... климат жалпы алғанда ... ары ... ... ... құйылуы үшін күрделі кедергілер мыналар
болуы мүмкін:
• бюрократиялық бөгет;
• қаржылық тәуекел;
• Қазақстанның салық және ... ... ... ... инфрақұрылымның жеткілікті дамымауы;
• валюталық бақылау.
Инвестициядан пайда алу ... ... ... ... ... инвестицияның құйылуына кедергі
жасайтын басым факторлар болып табылады. Инвесторларға тұрақты және ... ... ... ... кеңейту үшін қолға алған шаралар республикада
ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... ... ... және ... ... ... ресурстармен республиканың адамдық
потенциалын есепсіз пайдалануды тоқтату керек. Мұндай ... ... ... ... бар, олар өндіріс ұйымына көп емес материалдық
және қаржылық құралдарды ... ... ... қысым көрсету
есебінен заңды емес баюға жетеді. Өндірісте шығындарды ... ... ... ... ғана емес және де ... ... ... күзет талаптарын және жұмысшылардың еңбек шартын орындамаумен
жетеді. Шетел кәсіпорындарында қазақстандық жұмысшылардың құқықсыз жағдайы
белгілі денгейде ... ... ... ... ету ... ... ... еңбек қатынастарын реттеу мәселелеріне
байқамдықпен қарауында ... ... ... ... ... ... реттеу туралы үкімет аралық келісімге қосылмады, ол ... ... ... ... ... Бұл келісім ТМД
елдерінің үкіметтерінің басшылар кеңесімен 1997 жылы 9 ... ... ... уақытқа дейін Қазақстанда бірігу бостандығы және
ұжымдық келіссөздер жүргізу құқығы, ... ... ... ... қамтамасыз ету облысында құқықты сақтау ... ... ... негізін қалайтын конвенция бекітілмеген.
Республикада әлеуметтік серіктестік қалыптаспаған. ... ... ... ... ... ресми және ресми емес ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның кәсіпкерлерінің конгресі арасында 2002 жылдың
басында ... ... қол ... ... ... мен ... ... әлеуметтік серіктестік дұрыс жолға
қойылмаған. ... ... ... ... ірі ... ... ... жатқызуға болады: «Испаткармет» ОК, «Феррохром» Акционерлік
қоғамы, «Казахстан ... ... ... ... кен ... Акционерлік қоғамы, “Алматы темекі компаниясы” Акционерлік қоғамы
тағы да басқа ірі кәсіпорындар. Көп ... ... ... ... ... ... ... жасаудан бас тартады.
Жергілікті кадрлерді қозғау мақсатында республикада «Шетке жұмыс күшін
шығаруды лицениялау» туралы заңы өз ... ... ... ... ... ... ... шетелдік инвестицияны тарту мақсатымен шетелдік
жұмыс күшін либерилизациялауды көздеп отыр. Шетелдік ... ... ... ... етуі ... ... ... кәсіпорындарды жоғары
квалификацияланған маман ретінде жұмыс орнын сақтап қалуды қиындатып отыр.
Осылайша мемлекет шетелдік капиталды тарту мақсатымен, оны ... сала ... ... ... ... шетелдік кәсіпорындарда
жұмыс істеуін, жұмыс тәртібі мен жұмыс ... ... ... ... оқуы мен ... ... алуы сияқты маңызды мәселелерді
реттеуінде көп кемшіліктері бар.
3.2. Шетел инвестицияларын тартудың жетілдіру жолдары
Қазіргі кезде ... ... ... инвестицияларының
келуінің жаңа перспективолары ашылып ... ең ... ... ... ... бағыты оның
көмегімен Қазақстанның алынбаған ғылыми ... ... ... ... жасаудың конверсияланатын кәсіпорындарында.
Екінші, Қазақстанның экспорттық потенциялын ... ... ... ... өндіріс құру, халық тұтыну
тауарларының , ... ... ... ... ... т.б. өндірісін дамыту.
Тортінші, транспортпен байланыс, өңдеуші салалар мен инфроқұрылым
сфералары.
Бесінші, бай табиғи ... бар, ... мол ... ... ... , батыс және орталық ) шетелдік инвестицияның келуіне
ықпал ету.
Қазақстан ... ... ... тұрақтылығы,
сыртқы несие ресурстарын тартуға қатаңырақ ... ... ... мен ... ... ... сыртқы
қаржыландыру көзінің ерекше ... ... ... инвестициясы алып
отыр.
Шетел тікелей инвестициялары халықаралық инвестициялық қызметтің
категориясы ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның шаруашылық қызметіне ұзақ мерзімді қызығушылық
алуымен сипатталады.
Қазақстандағы шетел инвестициялық ... ... ... ... ... ... жүру керек.
1) Инвестициялар бойынша комитеттiң қаржымен ... ... ... Тiкелей инвестицияларды 1999-2000 жылдары татру
бағдарламасында Ирландиядағы 1950 жылы берi ... ... ... ... ... ... өз ... үшiн, $26 млн
көлемдегi жылдық бюджетi бар екенi көрсетiледi. Орталық және Шығыс
Европа елдерi ... ... ... бойынша 3 алдыңғы қатарлы
мемлекеттер (Венгрия, Польша ж/е Чехия) өз ... ... ... ... үлкен мағына бередi. Осылайша,
эксперттердiң бағалауы бойынша, ITD Hungary жылдық бюджетi $5 млн,
PAIZ Poland ... ... млн, ... ... бойынша комитетiне республикаға шетел
инвестицияларын тарту кезiнде ... ... кең ... көрсету
қажет. Өкiнiшке орай, бұл сала Қазақстанда толығымен ... ... ... Атап ... ... кеңес беру де шетел
фирмаларының қолында-«Бейкер и Мак-Кензер», “Уаит и ... және т.б, ... ... ... ... ... ... Адндерсон» және
т.б.
2) Инвестициялар бойынша комитеттiң аймақтық бөлiмшемелерi мен шетелдiк
өкiлдiктерiн ... ... ... ... ... ... ең болмағанда инвесторларға өте тартымды
облыстарда (мұнай өндеушi, өнеркәсiптiк) құру ... ... ... ... ... ... ... Батыс-Қазақстан (мұнай
өндiрушi), Қарағанды, Шығыс Қазақстан, Алматы қаласы (өнеркәсiптiк).
Қазақстанның шетелдегi ... ... ... келесi сұрақтар бойынша көмек көрсету мiндетiн қою керек:
жарнамалық компаниялар ... ... ... ... заңы ... ... мемлекеттiк басқару органдарының шетел инвестициясын тарту
бойынша қызметi туралы мәлiмет жинау, мүмкiн инвесторлар iздеу және т.б.
3) Тiкелей ... ... жж. ... ... ... ... ... ұқсас агенттiктерiнен
ынтымақтастығын инвестициялық ерекшелiктердi және инвестиция тарту
бойынша ... бiлу үшiн ... ... ... қатар,
инвестициялар бойынша комитет әлемдiк банкпен МВФ МIGА, ПРООN, FIАS,
ЮНИДО ТАСИС, WАIPА және ... ... ... ... ... Мысалы Foreiди Iпvestmeпt Advisory,
Service (FIAS)-бұл халықаралық Валюта қорының, әлемдiк ... және ... ... тiкелей шетел инвестицияларын ... ... ... көрсету бойынша бiрлескен бағдарлама. Соңғы
жылдары бұл ұйым келесi жобаларды жүзеге ... ... ... ... ... ... бағалау
(Мадогаскарда, Малиде, Сенегалда, Латвияда, Мавританияда), шетелдiк
меншiкпен кәсiпорын құру ... ... ... пен ... (Чехия), шетел инвестициялары туралы заңды қайта қарау (Литва)
және т.б.
Қытайда FIAS екi қызықты жобаны жүзеге ... ... ... ... ... жүйесiн құру бойынша жұмыстың
аяқталуы;
• елдiң инфрақұрылымдағы шетел инвестициясы үшiн ... және ... ... ойымызша, Қазақстан FIAS-тың тiкелей шетел инвестициясын тарту
саласында техникалық көмек көрсету бойынша тәжiрибесi мен мүмкiндiгiн ... ... ... шетел инвестициясын тартуды мемлекеттік
реттеу ... ... ... үшін:
- сыртқы экономикалық қызметтің жетілуін реттейтін жаңа заңдар мен
қаулылар ... ... ... ... ... мен оны ... ... ақпараттың
баршаға ашықтығын қамтамасыз ету керек.
“Тікелей инвестицияларды ... ... ... ... мен ... ... қажеттігі мен сәйкесінше оң
нәтижелерге жету үшін ... ... құру ... атап ... ... қызмет туралы ақпаратқа маманданатын
баспа органы жоқ. ... ... ... ... ... қиындық тудырады. Көптеген мемлекеттік
ведомстволар бұл ... ... ... ... ... ... құпияларды жоюды ойламайды, мұндағы бастысы
экономикалық ... ... ... пен ... ... ... үкіметі инвестиция тарту бойынша шаралар қолдануда.
Осылайша, 2002 жылға дейін ... ... үшін өте ... ... ... ... жарияланды. ... ... мен ... ... ... да ... ... ” кодекстің жобасында (салық кодексі) мәміле бойынша
салық салудың тұрақтылығына, ... ... ... салық пен басқа
міндетті төлемдер ... ... ... ... инвесторының
жағдайының нашарлауы немесе жақсаруы ... ... ... ... кодексі жобасының осы және ... да ... ... ... ... үшін ... факторлар болып
табылады.
Қолайлы инвестициялық жағдай жасау ... ... және ... ... ... үшін ... ... фирмаларымен бірлескен жобаларға ... беру және ... мен оның ... ... ... тигізу;
- инвестицияларды өңдеу өнеркәсібінің приоритетті ... ... ... халықаралық қаржылық ұйымдармен сауда-экономикалық
ынтымақтастық ... мен ... және ... ... мақсаты қарыздары шегінде жалғастыру;
- негізгі капиталға инвестициялауға ... ... ... ... ... ... жағдай қалыптастыру үшін ... ... және ... ... ... базасының
тұрақтылығын, тікелей инвестицияны қолдау және ... ... ... ашықтығын қамтамассыз ету;
б) Қазақстан Республикасы үкіметінің қаулыларын өңдеу және қабылдау:
- экономиканың приоритетті ... мен ... ... ... және ... ... ... инвестициялар үшін жеңілдіктер мен ... ... ... және ... ... салалық инвестициялық информациялық проспектілерді ... ... ... және ... ... ... ... ақпараттық бюллетень құру, олардың дипломатиялық жолдары
бойынша таралуын ... ... ... ... жағдайға байланысты “Шетел инвестициялары туралы”,
”Банктер туралы”, ... ... ... ... ... ... мен ... енгізу;
д) шетел капиталын қолдану мен оның ... ... ... ... ... ету;
е) жоғары технология аймақтарын құруға кірісу.
Әрине, Қазақстан үкiметi үнемi әкiмшiлiк жүйенi, оның ... ... ... қызмет ету құқық қабiлеттiгiн ... ... ... ... ... ... ... үшiн ең негiзгi және бiрiншi
орында шетел инвесторлары үшiн ... заң ... құру ... ... үшiн бiрнеше шараларды жүзеге асыру керек. Қазiр ... ... екi заң бар: 1994 ... 27 ... ... туралы» заң және 1997 ... 28 ... ... ... ... ... заң. Бiз екi жеке ... республикаға шетелдiк инвестицияларды тарту туралы ортақ заң шығару
керек деп ойлаймыз.
Республикадағы визалық тәртiп те одан әрi ... мен ... ... ... 1999-2000 жылдары тарту бағдарламасында
айтылған шетелдiк фирмалар, компаниялар ... ... ... ... ... инвесторлық визаны енгiзу туралы ұсынысты қолдау
ақталады (басқару мүшелерi және директорлар кеңесiнiң ... ... ... үшiн Қазақстан Республикасының сәйкес лицензия керек
шетелдiк жұмыс күшiнiң өкiлдерi инвесторлық визаны ... ... ... Бұл ... ... негiзгi шарттарының бiрi ... ... ... капиталға салған инвестицияларын дәлелдеуi бола
алады. Инвестициялар бойынша ... ... ... ... бiрлескен кәсiпорындар және жеке ... ... ... ... ... куәлiктi көрсету керек.
Инвесторлық ... ... ... және ... бақылауды өтудiң
оңайлатылған тәртiбiне құқығы болады. Шетел капитал кезіне көз ... үшін ... және ... мәселелерді шешу қажеттілігімен
байланысты. Қазіргі экономикалық ... ... ... ... өте ... болып отыр: экономикалық өзгерістерді тереңдету,
инвестициялық ресурстарды қысқарту, қаржыландырудың шетел ... ... ... ... ... ... ... шетел тәжірибесін меңгеру көзқарасы оң әсер ... ... ... және материалды және ақшалай қаражаттар берумен ... ... ... ... ... ... байсалды катализатор
болуы мүмкін.
Шетел капиталын тарту, біріккен кәсіпкерліктің ары ... ... ... елеулі маңызы бар. Бұл процестің маңызды сипаты
шетел капиталының қатысуымен кәсіпорындарды құру ... елде ... ... ... тұра ... ... е түсе алатын құрылымдарды
қалыптастыру.
Инвестициялық климатты жақсартудың негізгі шаралары ... ... ... ... ... ... бақылау,
бюрократиялық препондарды жою, салық салу ... ... ... ... Ал ... оң факторы ретінде
республикадағы саяси тұрақтылық, ірі нарықтық потенциял, минералды және
табиғи ... ... ... ... және ... ... күшінің
арзандығы болып табылады. Қазақстанның экономикасы үшін стратегиялық маңызы
жоқ, шетелдік капиталға тән және ... ... ... маңызды (жеңіл
және тамақ өнеркәсібі, тұрмыстық тахника шығару, ауыл ... ... ... ... ... және ... ... құралдары) Соңғы
кездері шетел ... 100% ... ... ... ... бұйымдарын шығаратын кәсіпорындардың республика көлемінде көбеюі
кездейсоқтық емес. Шетелдік инвесторлар қазақстандағы шағын бизнеске қолдау
көрсетеді, ... ... ... банк, ПРООН, Ситибанк сияқтылар жеке
кәсіпкерлерді қаржыландырады. ... ... мен ... тек ... ... ... ғана емес, бірақ ең алдымен Қазақстандағы
белгіленген өзгертулерді қолдауды жүзеге асыра алатын ... ... ... құрылымдарына бағыттау лазым.
Осыдан шыға келе интеграциялық процесті мемлекеттік реттеу белгілі
талаптарға және ... ... ... қажет, шаруашылық субъектілердің
белгіленген ағымды және перспективті жоспардағы капиталдың ... ... ... сала ... ... ... ... мен жеделдету талаптарының ең
бастылары мынадан тұжырымдалады:
- заңдардың тұрақтылығы ... ... ... реттеудің нормативті-
құқықтық негізін құру;
- салықтық ... ... және ... ... Қазақстанның өндіргіш күштерінің даму артықшылықты мақсатына ... ... ... және ... ... ... ... болуы;
- мәселелерді шешуде органдардың компетенциясының жоғары деңгейінде, ол
шетел инвестициясындағы әр ... ... және ... жағынан
инвестициялық процесті реттеу шараларындағы қосарланушылықты жою.
Қорытынды
Әлемдік шаруашылық қызмет интеграциясының ... ... ... ... ... байқалады, оның қарқыны
халықаралық сауда ... ... асып ... ... даму ... ... экономикалық өсімге жету
үшін шетел ... ... ... мен ... айналысады.
Қазiргi көзқарастарға сәйкес шетел инвестицияларының келуi шектелген
инвестициялық потенциалы бар, қарыз ... ... ... ... ... жоқ ... өте ... әсер етедi.
Қазіргі кезде ел макроэкономикалық көрсеткіштерінің салыстырмалы
тұрақталуына жеткен кезде ... ... жету ... ... ... маңызды міндет болып ... ... ... шетел капиталын кең тартуды болжайды. ... ... ... ... ... инвестициясын тартуды қоса алғанда
бірнеше ... ... ... ... Бірінші кезекте бұл
экономикалық өсім факторы, оның ... ... ... ... ... отандық тауарлармен толуы
жүреді, экспорттық ... ... ... көтеріледі.
Республикаға шетел инвестицияларының тартудың перспективалы формалары
келесідей: ... ... ... ... алу); ... ... ... инвестициялар; кәсіпорынды басқаруға алған
фирмалардың ... ... ... ... ... ... ... капитал қазіргі уақытта негізінде
екі канал арқылы тартылады: үкіметтік кепілдік берілетін халықаралық несие
және тікелей ... ... ... ... бойынша басты орында АҚШ
тұр, одан кейiн Ұлыбритания, Швейцария және ... ... ... осы ... көп бөлiгi бұрынғыдай мұнай-газ комплексiне,
және ... ... ... ... ... ... ... энергетикалық кешен, тамақ өнеркәсiбi, байланыс және кен қазу
өнеркәсiбi тартады.
Шетел инвестицияларын тарту мен ... ... ... елдегі
инвестициялық климаттық жағдайына тәуелді ... ... ... ... орны, бай кен ... ... ... ... сонымен қатар еңбек ресурстарының ... ... ... ... ... жатады
Қазақстанда инвестициялық климат жалпы алғанда ... ... ... ... ... құйылуы үшін күрделі кедергілер мыналар болуы
мүмкін:
• бюрократиялық бөгет;
• қаржылық тәуекел;
... ... және ... режимдеріндегі жетіспеушілік;
• құқықтық инфрақұрылымның жеткілікті дамымауы;
• валюталық бақылау.
Қазақстан Республикасына шетел инвестициясын тартуды ... ... ... ... ... ... ... қызметтің жетілуін реттейтін жаңа заңдар мен
қаулылар қабылдау ... ... ... ... мен оны ... ... ... ашықтығын қамтамасыз ету керек.
Қолайлы инвестициялық жағдай жасау үшін, ... және ... ... күшеюі үшін ұсынылады:
• шетел фирмаларымен ... ... ... беру және ... мен ... асуына септігін тигізу;
• инвестицияларды өңдеу өнеркәсібінің приоритетті ... ... ... ... ... ұйымдармен сауда-экономикалық
ынтымақтастық жобалары мен ... және ... ... ... ... ... жалғастыру;
• негізгі капиталға инвестициялауға бағытталған пайда бөлігін ... ... ... ... Закон Республики Казахстан от 24 декабря 1996 года №54-1 "О ... Қ а з а қ с т а н Р е с п у б л и к а с ы н ы ң « Ш е т е л ... в е с т и ц и я с ы т у р а л ы » З а ң ы , 1 9 9 4 ж, 2 7
ж е л т о қ с а ... Қ а з а қ с т а н Р е с п у б л и к а с ы н ы ң « Тi к е л е й ... в е с т и ц и я л а р д ы м е м л е к е т т i к қ о л д ау т ... а л ы » з а ңы, 1 9 9 7 ... ... А. ... экономика. - М.: МО.- ч.1,2. - М., 1999 г., С.
230.
5. ... Н.К., ... Д.М., ... А.Е. ... ... - ... ... 1997 ж., С. 96.
6. «Стратегия торговой политики Республики Казахстан в ... к ... ... ... // Азия – ... ... 2006 г., 20.02., С. 7.
7. Ташенова С. Совместное предпринимательство // Внешнеэкономическая
деятельность в Казахстане 2003 г. № 10, С 23.
8. ... ... В 2 т. Под ... ... В.В. ... г.,Т.1, С.177
9. «Япония – лицом к лицу к ... // ... ... 2003 г., №11, С.12.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұлттық банктің ақша нарығындағы ашық операциялар және оның ақша – несие реттеуіндегі мәні102 бет
Б. Эльконин бойынша тұлға дамуы18 бет
Мінез – құлық функциялары мен мінез – құлық дамуындағы үш саты15 бет
Мектеп психологының іс-қағаздары3 бет
Мектепке дейінгі мекемелердегі психолог қызметі5 бет
Қазақстан Республикасының шетел инвестициясын тарту жолдары13 бет
«жасанды интелект дамуындағы кибернетикалық рөлі: білім беру саласында »9 бет
Адамның тарихи дамуындағы биологиялық және әлеуметтік факторлар 16 бет
Аралас экономика туралы ұғымды түсіну, оның сипаттамалары мен белгілерін талдау және қазіргі Қазақстандағы аралас экономиканың ахуалы22 бет
Аралас экономиканың қалыптасуының теориялық ас – пектісі28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь