Тарбағатай ауданының тарихы

Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 жылғы мамыр айындағы Жарлығымен Республикамыздағы әкімшілік жұмыстардың өзгертілуіне байланысты Ақсуат ауданы таратылып Тарбағатай ауданының аумағына енгізіліп Тарбағатай ауданы деп аталды. Тарбағатай ауданы - Шығыс Қазақстан облысының Оңтүстік Шығыс бөлігінде орналасқан. Жері 25,1 мың шаршы км. Аудан халқының саны 59800 адам. Құрамында 16 ауылдық, 1 кенттік округтері, 69 елді мекендер бар. Аудан орталығы - Ақсуат ауылы.
Ауданның климаты өте континентті. Климаттың континенттігі ауданның көп жерінде температураның тез ауытқуынан, ауаның құрғақ болып, жауын – шашынның аз жауатындығынан байқалады. Аудан климатының мұндай болу себебі – оның мұхиттар мен теңіздерден өте алыс қашықтықта орналасуына байланысты. Сондай-ақ, климатқа аудан территориясының және көршілес жатқан аймақтардың жер бедеріде әсер етеді.
Ауданның жазы ыстық, қысы суық, қаңтардың орта температурасы – 22 С, - 30С, шілдеде + 25 С, + 35 С. Жылдық жауыннын орта мөлшері 200-300 мм. Жауын шашынның көбі қыста түседі.
Оңтүстік Шығыстан Солтүстік батысқа дейінгі орталық бөлігі ашық сарғылтым топырақ қабатымен, тау беткейлері қоңыр топырақты жайылғымен ерекшеленеді.
Аудан жерінің көпшілік бөлігі жазық. Зайсан қазан шұңқыры манындағы құмды, құмдақ және қалын, қабатты сұр топырақты жерлерде жусанды – соран өсімдіктер, ал Зайсан көлінің жағасына таяу шалғынды батпақты топырақта тұрақты шалғындар мен жайылымдар бар.
Тарбағатай тауының етегінде қиыршық тасты боз қызыл-қоңыр топырақтарда тобылғы аралас әр түрлі шөп өседі. Тарбағатайда бірнеше топырақ пен өсімдіктер белдеулері бар 1400 м биіктікке дейін таулы қызыл-қоңыр, таулы қара топырақтарда бозды бетегелі дала зонасы, одан жоғары /1400-1700 м/ қара топырақ тәрізді шымды-шалғындық топырақтарда суальпілік және альпілік шалғындар өскен таулы зонасы бар.
        
        Тарбағатай ауданының тарихы
Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 жылғы мамыр айындағы Жарлығымен
Республикамыздағы әкімшілік жұмыстардың өзгертілуіне байланысты ... ... ... ... ... ... Тарбағатай ауданы
деп аталды. Тарбағатай ауданы - Шығыс Қазақстан облысының Оңтүстік Шығыс
бөлігінде ... Жері 25,1 мың ... км. ... ... саны ... ... 16 ауылдық, 1 кенттік  округтері, 69 елді мекендер бар.
Аудан орталығы - Ақсуат ... ... өте ... ... ... ... көп
жерінде температураның тез ауытқуынан, ... ... ... жауын –
шашынның аз жауатындығынан байқалады. Аудан климатының мұндай болу себебі –
оның мұхиттар мен ... өте алыс ... ... ... ... ... территориясының және көршілес жатқан аймақтардың
жер бедеріде әсер етеді.
Ауданның жазы ... қысы ... ... орта ... – 22 С, - ... + 25 С, + 35 С. ... ... орта мөлшері 200-300 мм. Жауын
шашынның көбі қыста түседі.
Оңтүстік Шығыстан ... ... ... ... ... ашық ... қабатымен, тау беткейлері қоңыр топырақты жайылғымен ерекшеленеді.
Аудан жерінің көпшілік бөлігі жазық. Зайсан ... ... ... құмды,
құмдақ және қалын, қабатты сұр ... ... ...... ал Зайсан көлінің жағасына таяу шалғынды батпақты топырақта 
тұрақты шалғындар мен жайылымдар бар.
Тарбағатай тауының етегінде ... ... боз ... ... ... әр ... шөп өседі. Тарбағатайда бірнеше ... ... ... бар 1400 м ... ... ... ... таулы
қара топырақтарда бозды бетегелі дала ... одан ... ... м/
қара топырақ тәрізді шымды-шалғындық топырақтарда суальпілік және альпілік
шалғындар өскен таулы ... ... ... ...... ... бөлігіндегі ойыс. Оңтүстік Алтай,
Қалба және Сауыр – Тарбағатай жоталары ... ... ... – 225 км, ені 100 – 125 км. ... қазан шұңқырының үштік
дәуіріндегі көл тасқындарының аллювалдық ... ... ... ... ... ... сай – ... тілімделген ойыстан шөл
және шөлейт жерлері жайылымға пайдаланады.
Ауданда ... ... ... ... қарсақ, сасық күзен, ақ құлақ
борсық, қос аяқ, суыр, елік, тиін, қоңыр аю, арқар, ... ... ... ... ... ... ... безгелдек, торғай,
қараторғай, ... дала ... қос ... мен ... төрт түрі – ... ... тас бақа және дала сұр жыланы,
секіргіш кесіртке кездеседі.
Ауданның таулы өнірін қасқыр, түлкі, қарсақ, сасық ... ... ... ... аю, ... сілеусін мекендейді.
Аудан жерінде Тарбағатай тауларынан басталып, Зайсан көліне қарай ағатын
Боғас, Базар, Қарғыба, ... ... ... ... ... өзендері бар. Бұлардың көпшілігі жер суғаруға пайдаланылады.
Зайсан көлі ... ... мен ... ... ... ... ... көл.
Ұзындығы 100 км-дей, ені 30км-дей, ауданы 1800 шаршы км, жағасы көп жерінде
жайпақ.
Көлде балықтардың 23 түрі бар, оның 17-сі ... ... ... ... ақ балық, таймен, шортан, аққайран, сазан т.б балықтар
ауланады. Кеме жүзеді. Көл жағасында ... ... ... ... кентінде балық аулайтын, аулаған балықты өңдейтін кәсіпорындар жұмыс
істейді.
Ауданның өсімдіктер әлемі түрлі-түстілігімен және сан ... ... ... ... ... ... көгалды, өзен-
бастау жағалаулары құрақты далалы        
Жер қойнауынан ... ... ... ... ... ... бар
екендігі анықталған.
Аудан жерінің батысынан шығысына қарай созылып жатқан Тарбағатай тауының
ұзындығы 300 шақырымға жетеді. Ені 30-50 ... ... Ең биік ... 2991 м. ... Алтай тауы мен,  батысында Сарыарқа мен ... ... ... ... ... ... де ... биік
шындары көп.
Осыдан бастау алған Боғас, Базар, Қарғыба, Тебіске, ... ... ... ... ... ... құяды.
Біздің ауданда  ойлаған көсемдер,  шешендер,  әділ билер,  жауға қол бастап
шыққан  батырлар,  күйшілер, ... ... ... ... ... аты ... айналған емшілер, жауырыны жерге тимеген палуандар
өмір сүрген. Ежелден табиғатына бай «Барқытбел» атанған қарт ... ... ... ... өңірде біздің жыл ... ... ... мыңжылдықта ерте
көшпенділер мекендеген. Бұған дәлел тау ... ... ... ... ... ... - оба» ... кеткен Шілікті
аңғарындағы қорғандардан осы дәуірдің көне мәдениет ескерткіштері табылған.
Археологиялық қазба кезінде ... ... ... ... ... ... еліміздің ұлттық мұражайында  және ... ең ... бірі ... ... ... Шыбынды елді-
мекені маңындағы обадан табылған ... ... ... қос ... ... ... қағанаты дәуіріндегі тас мүсіндер табылған. Жермен
елдің тұтастығын сақтап қалған ұрпаққа ұран, халқына ... ... ... Би ... ... ... ... тумасы екендігін, ұлы ерлігіне лайық дарабоз,  батыр атануы
ұрпақтар үшін зор ... ... ұлы ... ... ... ... белгілі. Аудан
жеріндегі Қалмаққырған, Долаңқара, Кергентас, Баспан, Майлышат, Құбас
кезеңі, Шорға, Мауқыбай, ... тағы ... ... ... осы ... ... өңірдегі 1826 жылы орыс патшалығына бодан болмаймыз деп ... ... ашық ... ... ... сол үшін ... болған Қожагелді батыр,
Сатының ұраны болған Бұтабай, Маңырақ ... аты ... ... ... ... ... Шәкі билер, Сатының биі қажы, бүкіл исі қазаққа
әйгілі Тана мырза мен ... ... ... ... ... рет ... барған
Шал қажы, Құрбан қажы, Әулие емші Ырғызбай, Оразбай ... ... ... султан болған Қисық, сұлтандар Тарбағатай жерін мекендеген.
«Бақтиярдың қырық бұтағы» атты ... ... бар ... ... 1907 ... қаласында «Дүние үшін ғибрат нәме» атты кітап бастырған ... ... ... күйші, Кәрібай, Ожырбай, Қали ақындар сияқты ел ардақтылары
көптен ...

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Катонқарағай ауданы2 бет
300 орынды көпшілікке ортақ асхананың көкөніс цехының жобасы18 бет
Delphi программасының базалық компоненттері7 бет
Oнoмастика және аударма53 бет
Promt 98 бағдарламамен жумыс істеү5 бет
Turbo pascal тілінің негізгі элементтері туралы83 бет
«жазбаша аударма практикасы» пәнін оқытудан әдістемелік нұсқаулар10 бет
«Жамбыл» ЖШС жері егістік алқаптарының пішіні және көлемін қайта орналастыруын анықтау60 бет
«қазақ тілінен ағылшын тіліне машиналық аударудың лингвистикалық сөздіктерін apertium платформасының негізінде жасау»33 бет
І. ММ «Зайсан аудандық жер қатынастар бөлімі»-нің қаржылық жағдайының мазмұны мен әдістерін талдау30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь