Қазақстанның нарық экономикасына өту кезеңіндегі жер қойнауы ресурстарын игерудің жағдайы

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1. Қазақстанның нарық экономикасына өту кезеңіндегі
жер қойнауы ресурстарын игерудің жағдайы
1.1.Нарықтық экономикаға өтудің негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.2. Қазақстандағы нарықтық қатынастардың дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2.Отын өнеркәсібіндегі экономикасындағы шетел инвесторларының ролі..

2.Қазақстандағы отын өнеркәсібі және бұл саладағы шетел компанияларының жұмысына экономикалық баға беру
2.1. Қазақстанның отын өнеркәсібіне жалпы сипаттама
2.1.Қазақстан экономикасындағы «Теңізшевройл» компаниясының
орыны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2.Құмкөл кен орнындағы «Харрикейн» компаниясының жұмыстарын
экономикалық тұрғыдан талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.3.Қарашығанақ мұнай.газ конденсат кен орнындағы шетелдік
инвестордың жұмысына баға беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.4.Атырау мұнай өңдеу зауытының жетістіктерін экономикалық
тұрғыдан сипаттау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

3.Қазақстандағы отын өнеркәсібінің қоршаған ортаға
тигізер әсеріне экологиялық баға беру
3.1.Қазақстанға қажеті . қалдықсыз өндіріс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.2. «Теңізшевройл».дың қоршаған ортаны қорғау жұмыстарына
экологиялық баға беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3.3.Атырау мұнай өңдеу зауытының экологиялық мәселелерді шешудегі
іс.шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..56
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Қазақстан Республикасының отын өнеркәсібіне талдау жасау қазіргі кездегі өзекті мәселелердің біріне жатады, өйткені тәуелсіздігімізді алғаннан кейінгі жылдары елміздің экономикасы төмен құлдырап, тек 1995 жылдан бастап қана ол бірте-бірте көтеріле бастады, ал 2005 жылы еліміздегі жалпы ішкі өнім көлемі 1995 жылмен салыстарғанда екі есе өсті. Экономикамыздың өсуінде отын өнеркәсібінің ролі зор. Республиканың Энергетика және минералды ресурстар министрлігі «Республиканың отын өнеркәсібінің 2015 жылғы дейінгі даму стратегиясын» қабылдады. Міне, осындай дәрежеге жету үшін қандай жұмыстар жүргізілді және экономикамыздың дамуының басты бағыттары қандай болды, ел экономикасындағы отын өнеркәсібінің ролі қандай деген сұраққа жауап беру үшін осы жұмыста көптеген статистикалық мәліметтерге талдау жасалынып, ел экономикасы дамуының басты себептерін айқындау қазіргі уақытта өте қажет.
Жұмыстың мақсаты мен міндеттері: жұмыстың басты мақсаты Республика экономикасының дамуындағы отын өнеркәсібінің ролін айқындау.
Міндеті:
• Республика экономикасына жалпы сипаттама беру;
• Республикадағы өнеркәсіптің, соның ішінді отын өнеркәсібінің дамуына талдау жасау;
• Республиканың отын өнеркәсібінің келешекте даму бағыттарын айқындау;
• Республиканың табиғи ресурстарын, соның ішінде отын ресурстарын тиімді пайдаланудың жолын айқындау.
Жоғарыда айтылған міндеттерге жету барысында республиканың экономикасының даму ерекшеліктері, отын өнеркәсбінің дамуы қарастырылған.
Қазақстанда реформа жасау жылдарында, нарықтық экономикаға көшуде орасан зор көп жұмыстар атқарылды:
• Барлық тауарлар мен көрсетілетін қызметтерге баға мен тариф ырықтандырылды;
• Сыртқы экономикалық қызмет көп жағдайда ырықтандырылды, соның ішінде әртүрлі тарифтік емес шектеулер мен экспортқа шығарылатын өнімдерге кеден бажы алып тасталынды;
• 1995 жылы 1 шілдеден салық жөніндегі жаңа заң енгізілді, салық саны бұрынғы 45-тен енді 11-ге дейін қысқарды, олардың алым көлемге ретке қойылды, олар экономикадағы нарықтық қатынастарға лайықтандырылды;
• түбегейлі институциялдық өзгерістер жасалды және жасалынып жатыр. Елімізде мемлекеттік меншікті жекешелендіру жоғары қарқынмен жүргізілді, реформа жылдары (1992-1995) мемлекеттік 16мың кәсіпорын жекешелендірілді, оның ішінде экономиканың экспорттық секторына жататын өнеркәсіптің ірі жетекші кәсіпорындары бар. Бүгінде шаруашылық қызметпен айналысатын субъектілердің жалпы санының 80%-дан астамы жеке меншікте, мемлекет меншігінде тек 15,5%-ы ғана қалған;
• рыноктық инфраструктураның базасы жасалды: 100-ден астам екінші дәрежедегі банк жұмыс істейді, олардың 30-дан астамы жеке меншіктегі , 72-сі акционерлік, 6-ы шетелдік банктер. Кейбір банктер банкрот болып, кейбіреулері өзара бірігіп, іріленіп деген сияқты табиғи процесс жүріп жатыр.
Яғни экономикамыздың барлық саласында түбегейлі өзгерістер жүріп жатыр.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Агошков М.И. Развитие идей и практики комплексного освоения недр. – Горный журнал, 1984, №3,с.3-7.
2. Новожилов В.В. Измерение затрат и результатов. - М.: Наука, 1967. -156 с.
3. Хачатуров Т.С. Об экономической оценке природных ресурсов // Вопросы экономики, 1969, №1, с. 66-74.
4. Комплексная экономическая оценка минеральных ресурсов. – Алма-Ата: Наука, 1972. – 208 с.
5. Виноградов В.Н. Экономическая оценка комплексного минерального сырья. – М.: Недра, 1978. – 223 с.
6. Гудалин Г.Г. Предпроектная экономическая оценка рудных месторождений. – М., 1967. – 324 с.
7. Дегтярев В.С. Методические рекомендации по разработке ТЭД-ов о целесообразности детальной разведки месторождений твердых полезных ископаемых. – М.: ВИЭМС, 1986. – 220 с.
8. Кондин С.Р. Штифанов П.И. Вопросы допроектной экономической оценки месторождений минерального сырья. – Алма-Ата, 1962. – 137 с.
9. Туркебаев Э.А., Каплан М.И., Шалабаев С.Ш. Как оценить эффективность месторождения. // Народное хозяйство Казахстана, 1997, №1, с.80-83
10. Мкртчян М.В. Вопросы планирования и стоимостной оценки минерально-сырьевых ресурсов. // Советская геология, 1964, №10, с.113-121.
11. Соболевкий Т.Ф. Экономическая оценка рудных месторождений. – М.: ЦНИГРИ, 1976. – 143 с.
12. Струмилин С.Г. О цене «даровых благ» природы // Вопросы экономики, 1967, №8, с.69.
13. Гатов Т.А. Рациональное использование месторождений цветных металлов. – М.: Недра, 1980. – 277 с.
14. Никифоров М.М. и др. Эффективность комплексного использования полиметаллических руд и пути ее повышения. – Алма-Ата, 1978. – 22с.
15. Сиразутдинов А.М., Дороненко Ф.Г., Смирнов Н.И. Принципы оценки освоения новых горно-промышленных районов Казахстана. – Алма-Ата: КазНИИНТИ, 1976. – 81с.
16. Быховер Н.А. Экономика минерального сырья. – М.: Недра, 1971. – 210 с.
17. Синопальников К.Г., Гинзбург Е.Г. Экономические расчеты при проектировании угольных шахт. – М.: Недра, 1967. – 280 с.
18. Ергалиев А.Е., Шестаков В.А. Оценка месторождений и выбор некоторых параметров разработки с учетом фактора времени. – Алма-Ата: Наука, 1958. – 110 с.
19. Логинов В.П. Экономические проблемы технического прогресса в добыче минерального сырья. – М., 1971. – 67 с.
20. Перкуль М.М. Об экономической оценке угольных месторождений // Уголь, 1959, №2, с.54-56.
21. Рачковский С.Я. Основы экономической оценки месторождений полезных ископаемых в условиях социалистического хозяйства // Цветная металлургия, 1959, № 6.
22. Лурье А.Л. Методы линейного программирования и их применение в экономике. – М.: Статистика, 1964. – 84с.
23. Марголин А.М. Оценка запасов минерального сырья (математические методы). – М.: Недра, 1974. – 264 с.
24. Пожарицкий К.Л. Основы оценки месторождений полезных ископаемых и рудников // Горный журнал, 1957, №9, с. 3-9.
25. Пугачев В.Ф. Оптимизация планирования. – М.: Экономика, 1968. – 167 с.
26. Трушков Н.И. Основы оценки рудных месторождений // Цветные металлы, 1931, №2.
27. Астахов А.С. Экономическая оценка запасов полезных ископаемых. – М.: Недра, 1981. – 287 с.
28. Мкртчян Г.М., Суспицын В.А., Клисторин В.И. Оценка ресурсов в моделях природопользования. – М.: Наука, 1979. – 192 с.
29. Тонкопий М.С. Экономика природопользования. – Алматы: Экономика, 1998. – 475 с.
30. Упушев Е.М. Экономика природопользования и охрана окружающей среды. – Алматы: Экономика, 1999. – 334 с.
31. Грацерштейн И.М., Кульницкий Л.С. Технико-экономическое проектирование предприятий цветной металлургии. – М.: Металлургия, 1981. – 248 с.
        
        Мазмұны
Кіріспе................................................................
........................................
1. Қазақстанның нарық экономикасына өту кезеңіндегі
жер қойнауы ресурстарын игерудің ... ... ... ... ... ... қатынастардың
дамуы......................................
1.2.Отын өнеркәсібіндегі экономикасындағы шетел инвесторларының ролі..
2.Қазақстандағы отын өнеркәсібі және бұл ... ... ... ... баға ... ... отын өнеркәсібіне жалпы сипаттама
2.1.Қазақстан экономикасындағы «Теңізшевройл» компаниясының
орыны.......................................................................
......................................
2.2.Құмкөл кен орнындағы «Харрикейн» компаниясының жұмыстарын
экономикалық ... ... ... ... кен ... шетелдік
инвестордың жұмысына ... ... ... ... ... ... отын өнеркәсібінің қоршаған ортаға
тигізер әсеріне экологиялық баға беру
3.1.Қазақстанға ...... ... ... ... ... жұмыстарына
экологиялық ... ... ... ... ... ... шешудегі
іс-
шаралары....................................................................
................................
Қорытынды
............................................................................
...........................
Қолданылған ... ... ... ... отын ... ... қазіргі кездегі өзекті мәселелердің біріне жатады, ... ... ... ... ... ... төмен
құлдырап, тек 1995 жылдан бастап қана ол бірте-бірте көтеріле бастады, ал
2005 жылы ... ... ішкі өнім ... 1995 жылмен салыстарғанда екі
есе өсті. Экономикамыздың ... отын ... ролі ... ... және минералды ресурстар ... отын ... 2015 ... ... даму ... Міне, осындай дәрежеге жету үшін ... ... ... ... ... басты бағыттары қандай болды, ел
экономикасындағы отын ... ролі ... ... ... ... ... осы ... көптеген статистикалық мәліметтерге талдау жасалынып, ел
экономикасы дамуының басты себептерін айқындау қазіргі уақытта өте қажет.
Жұмыстың мақсаты мен ... ... ... ... ... ... отын ... ролін айқындау.
Міндеті:
• Республика экономикасына жалпы сипаттама беру;
• Республикадағы өнеркәсіптің, соның ішінді отын өнеркәсібінің ... ... ... отын ... ... даму ... ... Республиканың табиғи ресурстарын, соның ішінде отын ресурстарын тиімді
пайдаланудың жолын айқындау.
Жоғарыда айтылған міндеттерге жету барысында ... ... ... отын ... ... ... ... жасау жылдарында, нарықтық экономикаға көшуде ... көп ... ... Барлық тауарлар мен көрсетілетін қызметтерге баға мен ... ... ... ... көп ... ... ... ішінде
әртүрлі тарифтік емес шектеулер мен экспортқа шығарылатын өнімдерге кеден
бажы алып тасталынды;
• 1995 жылы 1 ... ... ... жаңа заң ... ... саны
бұрынғы 45-тен енді 11-ге ... ... ... алым ... ретке
қойылды, олар экономикадағы нарықтық қатынастарға лайықтандырылды;
... ... ... ... және ... жатыр.
Елімізде мемлекеттік меншікті жекешелендіру жоғары ... ... ... ... ... 16мың ... ... ішінде экономиканың экспорттық секторына жататын өнеркәсіптің ірі
жетекші кәсіпорындары бар. ... ... ... ... ... ... 80%-дан астамы жеке ... ... тек 15,5%-ы ғана ... ... ... ... жасалды: 100-ден астам екінші
дәрежедегі банк ... ... ... ... ... жеке ... , 72-
сі акционерлік, 6-ы шетелдік банктер. Кейбір банктер ... ... ... ... ... ... ... табиғи процесс жүріп
жатыр.
Яғни экономикамыздың барлық ... ... ... ... жатыр.
1. Қазақстанның нарық экономикасына өту кезеңіндегі жер қойнауы
ресурстарын игерудің жағдайы
1.1 Нарықтық экономикаға өтудің негізгі бағыттары.
Басқа республикалар сияқты ... да ... ... ... бет ... он ... да ... Бұрынғы жоспарлы
экономиканы нарықтық ... ... ... ... барлық
салаларында дерлік жүргізілді. Көлемі мен тереңдігі жөнінен бұрын ... ...... және ... ... ... алып
шығу жолында күрделі істер атқарылуда. Біздің халқымыз көшпелі экономиканың
ауыртпалығы мен бейнетін бастан кешіруде.
Экономикалық жағдайды обьективті бағалау үшін ТМД ... ... тек жәй ... ... ... оның кеңестік дәуірден кейінгі
ерекше түрін өткеріп жатқанын ескеруіміз керек. Ол ... ... ... ... және ... Еуропа, Жапония, Шығыс ... ... ... Еуропа мен Балтық теңізі жағалауындағы
елдердегі социализмнен ... ... ... бөлек. Бірінші топтағы
елдерде нарықтық қатынастар мен шаруашылық тәсілдерін соғыс ... ... ... ... олар ... қалпына келтірілді. Ал екін-ші топтағы
елдердің социалистік жоспарлы экономикасы да онша көп уақытқа созылған жоқ,
оның ... ... ... ... ... ... қатынастары сақталды, олар дамыған елдермен ... ... бұл ... ... өзгер-ту процесі жеңілірек болды.
Ал ТМД елдерінде нарықтық қатынастарды ... ... ... ... адамдарында нарықтық әлеуметтік түсінік, кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... еді. ... да
бұл елдерде нарықтық қатынастардың өмірге баяу енуі, қалыптасуы, ... ... ... ... ... ... буынында бұрынғы
кадрлар іс басында отырғаны айдан анық еді.
Қазақстан ТМД-ның басқа елдері ... ... бет ... ... 1992 ... қаңтарында аяқ басты. Нарықтық экономикаға өту барысында
Қазақстанға өзара тұтасып жатқан екі міндетті шешу қажет ... ... ... және оны тамыры тереңге кеткен дағдарыстан
шығару;
- нарықтық қатынастарды құру және ... ... ... ... тетіктерін құлашын кеңге
жайған дағдарыс ... ... өте ... еді, ... ... жеңу де қиын еді, өйткені шаруашылық ... ескі ... ... ал ... тек енді ғанғ қалыптаса бастаған болатын.
Міне, осындай жағдайда Ресей үкіметі бағаны тез ырықтандыруға, қатаң
ақша – кредит және ...... ... ... ... ... сыртқы экономикалық қызметті ырықтандыруға ... ... ... яғни «есеңгіретіп емдеу» саясатына
негізделген реформаның стратегиясын ұсынды.
Кеңестік жоспарлы экономикадан ... ... ... ... жолы және ... өзгерістің дұрыс стратегиясы болатын. Ре-
форманың алғашқы сәтінде саналы түрде мақсат етіп ... ... ... өкіметінен кейінгі экономиканы өзгертудің қашып құтылмай-
тын қиындығы еді. Өйткені бұл экономикада баға алшақтығы жағдайында жасанды
тағайындалған бағалар орын ... ... құру ... ... және ... жүргізілген табыс саясатының нәтижесінде шектен тыс
көп жиналған ақша массасы бар-тұғын, ал мұның өзі өте ... ... ... ... ... ... қолдан жасалған жасырын инфлияция ашық түрге
айналды. Бұл, осылай ... ... ... бұл ... ісік көп ... экономиканы іштен жеп, оның жазылмас дертіне айналған еді. ... ... үшін ауыр ... «есеңгіретіп емдеу қажет болды.
Алғашқыда экономиканы ырықтандыруға және ... ... ... негізделген басымдықтан гөрі құрылымдық
өзгерістермен қабат жүретін экономиканы қаржыландырумен өндірісті өсіру
қызықтырыңқыраған стратегия ... ... аса зор ... ... ... тұрғындар қолында жиналған ақшаның массасы шектен тыс көп
жағдайда мұндай стратегия – экономикалық күйреу болды. Оның ... ... ... ... да ... болмайтын, өйткені бұрынғы біртұтас
кеңестік нарық бөлшектенді, бұрынғы шаруашылық байланыстар үзілді, ал ... ... ... шығу мүмкін емес еді. Экономиканы қар-
жыландыруға қажетті ақшаны қандай да ақша станогы ... ... ... ақша ... ...... арта берген болар еді.
Бұдан басқа тағы бір қызықтырарлық стратегия нарыққа ... ... ... коммунистік көзқарас басым, нарыққа қарсы
институционалдық ортада оны ... ... емес еді. ... ... әр ... ... тетіктері қатты қарсылық кездестіріп, ақыр аяғы ескі
жүйеге қайтып келер еді.
Қалай болғанда да, сомдық ... ... және ... ... ... және ... ... отырған экономикалық саясатқа тәуелді, ... ... оның ... ... отыруға уақыты да тәжірибесі де және
ресурсы, өзінің қаржы жөніндегі институттары жоқ ... ... оның ... ... ... ... ... болды.
Қазақстан өзінің іс жүзіндегі жеке дара экономикалық саясаты мен өз
реформасын өзінің ұлттық валютасын енгізгеннен соң 1994 жылдан ... ... ... ... ... ғана ... ... банктің экономикалық
саясаты азды-көпті қажетті дәйектілікке және алдын-ала болжауға ие болды.
Өкінішке орай, 1992 ... ... ... ... стратегиясынан бас
тартқан соң келесі жылдар аса асқындаған және ... ... ... өсу және ... өмір ... шапшаң төмендеу
жылдарына айналды. Реформа жылдары инфляция ... ... ... ... 1991 жыл ... 50 ... ал өмір деңгейі ... ... ... ... жасау жылдарында, нарықтық экономикаға көшуде
орасан зор көп жұмыстар атқарылды:
-барлық тауарлар мен ... ... баға мен ... ... ... көп ... ырықтандырылды, соның
ішінде әртүрлі тарифтік емес шектеулер мен экспортқа шығарылатын
өнімдерге кеден бажы алып тасталынды;
-1995 жылғы 1-шілдеден салық жөніндегі жаңа заң ... ... ... ... енді 11-ге ... ... Олардың алым көлемі
ретке қойылды, олар экономикадағы нарықтық қатынастарға лайықтандырылды;
-түбегейлі ... ... ... және ... ... ... меншікті жекешелендіру жоғары қарқынмен
жүргізілді, реформа жылдары (1992-1995) ... 16 мың ... оның ... ... ... ... ... ірі – ірі жетекші кәсіпорындары бар. Бүгінде шаруа-
шылық қызметпен ... ... ... ... 80 пайыздан астамы
жекеменшікте, мемлекет меншігінде тек 15,5 пайызы ғана қалған;
-рыноктық инфраструктураның базасы жасалды: 100 ден ... ... банк ... ... ... 30 дан астамы жеке
меншіктегі, 72- сі ... 6-ы ... ... ... ... ... кейбіреулері өзара бірігіп, қосылып, іріленіп деген сияқты
табиғи процесс жүріп жатыр. Ұлттық банк ... заң ... ... айналды. Инвестициялық және қамсыздандыру компаниялары, зейнетақы
және басқа қорлар сияқты ... ... ... институттар құрыла
бастады, толық нарықтық тәртіпке қазақстандық банкаралық валюта – ... ... ... биржасы – осының бәрі нарықтық экономиканың өзіне ... ... ... оны ... ... құқықтық базасы
жасалды, ол үнемі жетілдірілуде.
Қорыта айтқанда, ... ... ... ... ... ... бұдан былай жоспарлы экономикаға қайтар жол жоқ.
Нарықтық экономикаға өту ... ... ... ... құрылымдық өзгерістер жүргізілді:
-мемлекет меншігінде болған барлық өнеркәсіп ... мен ... ... ... беру;
-экономика құрылымында өнеркәсіптің әсіресе өңеуші өнеркәсіптің
үлесін ... ... ... қалған салаларында өнімділікті арттыру
үшін және жаңа ... ... ... үшін ... ... нәтижелерін экономиканың барлық саласында кеңінен пайдалану;
-жеке кәсіпкерлікті дамыту;
-отандық тауардың сапасын ... ... ... ... ... ... ... салаларды басқа салалармен ауыстыру,
орта және ұсақ кәсіпорындардың санын көбейту;
-Әлемдік шаруашылыққа ... яғни ... ... қатысып, сыртқы сауда құрылымын өзгертіп, экспортқа тек шикі-
затты ғана емес, ... ... ... ... шығару.
Сурет 1
Қазақстанның ұлттық экономикасының трансформациялық даму кезеңдері
5 ... ... 4 ... ... ... 3 ... ... ... ... ... ... бүгінде егеменді тәуелсіз мемлекет. Қоғамда әлеуметтік,
саяси және экономикалық реформалар жүріп жатыр. Ұзақ мерзімді мақсаттар өз
нәтижелерін ... бере ... да оның ... ... бойынша
жетістіктерге қол жеткізудеміз. Республика экономикасы да тұрақтана
бастады. Бүгінде ... және ... жүйе ... өзгеше.
Өтпелі кезеңде бірқатар қиындықтардың болып жатқаны да рас. Бұл
жөнінде Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. ... ... ... «Мен өз ... ... ... ауыртпалықтарын
түсініп, оған төзіп отырғаны үшін рахмет айтамын, осы қасиеттер ... ... ... ... ... инвесторларды
тартудың және халықаралық қоғамдастықтың біздің пролемаларымызды шешуге
кірістірудің ... ... деп ... ... ... бәрі ... ғана ... болашақ ұрпақ игілігі үшін де
жасалып жатқан шаралар.
Қазақстанның әлемдік экономикалық ... ... ... өндіріс
көлемінің елеулі кемуіне әсер еткені белгілі. Технологиялық ... ... ... ... шаруашылық жүргізудің жаңа жағдайларын
игере алмау, бәсекеге қабілетсіздік – осының бәрі көптеген кәсіпорындардың
тұрып қалуына, ... ... ... ... , ... әкеп ... Соның салдарынан елімізде соңғы 8 жылда өндіріс
көлемі екі еседен артық қысқарды.
Ішкі капитал мен ... ... ... ... жеке ... да, ... ... қаржы
институттарына да тәуелді болып отыр. ... ... ... ... ... ... болып отыр. Бүгінде Қазақстан зор
мүмкіндіктер ... тұр. ... ... ең кедей елдерінің өзі
отыз жыл ішінде қайыршылықтан ... ... ... ... ... ... ... және Сингапур болса, қазір оларға
Малайзия, Индонезия және Тайланд қосылып ... ... ... да ... ... ... дамуда. Соған орай бұл елдер күллі
әлемде Азия жолбарыстары ретінде танылып отыр.
2030 ... ... ... ... көтеріле қалмайды. Ол
республика халқының қажырлы ... ... ғана ... ... ... ... жылы ... Орталық Азия барысына айналады және өзге
дамушы елдер үшін үлгі ... деп ... - ... ... ... ... іске асырылуы Қазақстанның да өркендеп, қуатты елге
айналарына сеніміміз мол.
1.3. Отын өнеркәсібіндегі шетел инвестицияларының ролі
Инвестиция ... ... да ... ... ... ... Инвестицияның көмегімен инфрақұрылымды жетілдіре беру керек.
Оның жетілдірілуі экономиканың тұрақты дамуын қамтамасыз етеді.
Қазіргі таңда алда ... қиын ... ... ... жолы, бұл
отандық өндірісті дамыту. Егер де ауыр өнеркәсіпті дамытуға ... ... ... ... ... және орта ... дамытуды жолға қою
кезектегі міндетіміз.
2005 жылдың 27-сәуірінде, Республика президентінің шағын және ... ... ... осы ... ерекше әңгіме
болды. Бұл бағытты дамыту аса мол инвестицияны қажет етпейді. ... ... ... жатқан жоқ. Біз жыл сайын 1,5 млр АҚШ доллары
көлемінде шетел инвестицияларын пайдаланамыз. Ал, оларды ... ... оңай ... Бұл ... ... ... жіберілген қателік көп,
Сондықтан да отандық инвестицияға қатты ... бөлу ... Қор ... жөн. Инвестиция иемденуші еңбектен, өндіруші еңбекке ауысқаны
тиімді. ... ... ... ... еді. ... ... саны
артып отыр.
Сонымен бірге ауыл шаруашылығына да инвестиция бөлу мардымсыз.
Қазіргі кезде бұған балл ... да, ... ... да барып
отырған жоқ.
Ауыл шаруашылығына инвестиция бөлудің өз ерекшеліктері болуы тиіс.
Инвесторлар ... ... ... ... ... пен ауыл шаруашылық тауарлары арасындағы ара қатынаста
жөнге келтіру керек. Ауыл шаруашылығына инвестиция ... неше ... ... те ... ... ... ... керек. Ауыл тұрғындары
үшін жұмыс орындарын ашып, олардың күн көруіне керекті табыс ... ... ... ... ... үшін малдан басқа ештеңе қалмағандықтан,
мал басы әрі қарай шұғыл азаятын болады. Бұл жағдай халқымыздың ... ... ... ... ... ... аграрлық рынок қорғаусыз қалды, ол әлемдік экономика
кеңістігіне ... ... ... ... Ал ... ... ... өсіп келуде. Ет өнімдерін әкелу 1,4 % -дан 10% -ға,
қант 37,7 % -дан 60 % -ға ... ... майы 25 % -дан 60 %-ға ... т.б.
өсті. Республикада тамақ өнімдері жетіспейтінін пайдаланып, ... ... ... ... ... ... ... азық-түліктерін әкелуде. Өз
елімізде жеткілікті ... ... ... ... ... жүн,
қаракөл, ет. т.б.) сырттаен әкелуге алымдарды ... ... ... ... ... ... ... беру керек. Өзімізде жетіспей
отырған өнімдерді сыртқа шығаруға тосқауыл қойған жөн. Ең ... ... ... мүмкіндігі бар тауарларды, әсіресе тамақ, жеңіл өнеркәсіп
өнемдерін шеттеп тасымалдауымыз ... ... ... бір ... ... отырса, екінші жағынан елімізде еңбек жасындағы көптеген
тұрғындары жұмыссыз жүр.
Халық ... қай ... да ... дамымайды. Оны табу,
толықтыруға түрлі қиындықтар кездесуде. Ел экономикасын дамытуда ... ... ... ... бірақ ,ол жеткіліксіз дәрежеде болып отыр.
Осыған байланысты, шетел қаржыларын тарту басты ... ... ... ... ... жұмыстар да тындырылды: Алдағы уақытта ... ... ... ... тұрақты мәселеге айнала бастады.
Бұл орынды да. Себебі, шетелдік инвестициялар бізге тегін келіп жатқан ... ... үшін ... ... ... ... ... Оның мөлшері онша аз да емес және жыл сайын ... ... ... ... ... ... жылдары біздің борышымыз 1,2-1,3 млрд. АҚШ
доллары көлемінде болатын болса, ... ... ол 5,8 ... АҚШ ... ... Біз жыл ... ... капиталын пайдаланғанымыз үшін салық өсе
беретін болады. Ал, оны ... ... ... ... үшін ... орындары, шаруашылық салалары өз жұмыстарыын жандандыруы керек.
Осы тұрғыдан қарағанда, шетел ... ... ... берудің жағымсыз
жақтары баршылық Шетел инвестициясын өз экономикамызды дамытуға тартқанның
өзінде ... қай ... ... не ... ... ... өндіріске енгізілетінін алдын ала білуіміз керек. Инвестиция
алған ... ... ... ... ... күні ... көрініп тұрғаны жөн.
Шетел инвестициясын өндіріске ... ... ... ... ... пайдалану тиімді – осыған көбірек мән беру ... ... ... ... үшін өсім ... болғандықтан өзіміз шешуіміз
керек.
Шетел инвестициясын ғылым мен ... ... ... көбірек
керек ететін шаруашылық салаларын дамытуға, жаңа технологияны енгізуге
жұмсаған тиімді ... ... ... инвестицияны ұзақ
өндірістік циклды дамытуға немесе шетел ... көп ... кең өріс ... ... ... ... Сондықтан да
мемлекет отандық тауар өндірушілерді ... ... ... ... Бөл жөнінде арнайы бағдарлама болғаны жөн. Қазіргі валюта ... ... ... ... сату оны ... тауар өндірушілерге
сатудан әлдеқайда пайдалы. Сол себепті еліміздің шикізаты шетке кетіп
жатыр, ал ... ... ... ... ... жол ... үшін
валюта курсын өзімізде қай өндіріс саласын дамыту тиімді, ... ... ... ... ... ... бағдарламасына инвестициялық және
өнеркәсіптік саясаттарын қаржыландырудың қосымша көздерін іздестірген жөн.
Инвестициялық ... ... ... ... ... пен ауыл
шаруашылығының ... ... ... ... жұмысқа орналастырумен,
олардың хал-ахуалының жақсартумен тығыз байланысты. Жұрт ... ... ... ... (әзірше шағын қалаларда) ... ... ... ... ... ... жаңа ... сатып алуға және
өндіріске енгізуге жұмсалуы тиіс. Бұл жерде екі түрлі ... айта ... ... Шетел технологиясын жаппай сатып алу өз елімізде
техникалық прогрестің төмендеуіне әкеліп соқтырады.
Жаман да ... ... ... алу керек ... ... ... ... ... үшін, мына дәлелді келтірейік. Сонау 1965
жылы Каз ПТИ қызметкерлері бұрғылау жұмысында ... ... ... бар бұрғы дайындаған болатын. Бұл жаңалыққа инвестициядан патент
алынған. Оның көмегімен бұрғылау жұмысының ... 20 ... ... ол қолдау таппады. Оның ... ... ... ... бас ұру ... да, ... технологияға, отандық
опертапқыштарға мән беру кем. ... ... ... ... ... ... жарамды отандық тауар мен технологияға көңіл
бөлетін уақыт жетті.
Ал, екіншіден, отандық машина жасауды тірілтеміз деп өзіміздің өнімсіз
технологияны көбірек ... ... ... ... қалып қоямыз.
Осыны ескере келіп, өз елімізде ... ... ... жоқ ... ... сырттан алдырған орынды. Бұл тұрғыдан алғанда
еліміздің технологиялық қаіпсіздігін ескерген жөн.
Қорыта ... ... ... ... пайдалану үшін
төмендегі талаптарды сақтаған ... ... ... ... ... тасымалданатын тауарды
елімізде өндіру;
- елімізден валютаны заңсыз ... ... ... жол ... бақылау жүйесін жетілдіру.
- Шетел капиталын елімізге тартуға мемлекеттік кепілдеме берулі
шектеу.
- Экономикалық өсу тұрақты болуы үшін оны ... ... ... төлеу (салық, сатып алу) қабілетін
жоғарылату.
Осыған байланысты еліміз алдында екі басты міндет тұр: ... ... ішкі ... ... ... қамтамасыз етуі , оның
басты бағыттары:
- инвестицияны өндірістік салаларға молырақ бөлу;
- ауыл ... ... ... пайдалана білу. Оны
жекеменшікке біржолата сатып жібермей, жалға беру, түсетін жал
ақысы-жалға алушыларға оны ... ... ... ... ... ... ... шек қою баға ... ... ... ... алшақтықты азайту;
- Отандық тауарлар есібінен ішкі рыноктың дамуына жағдай жасау.
Қорыта келгенде айтарымыз, шетелдік және отандық ... ... ... ... ... ... мен ... болып мықтап
ойланып, айқын бағыт алған жағдайда, одан еліміздің өнеркәсібі мен ауыл
шаруашылығы үлкен ... ... ... ... отын ... және бұл ... компаниялардың
жұмысына экономикалық баға беру
2.1 Қазақстанның отын ... ... ... ... ... өте бай ел. Оның жер ... ... 110 элементінің 105 табылған.ТМД-дағы хромның -94,2 %,
бариттің -81,7 % , фосфориттің -64,7 %, молибденнің- 29,3 % , ...... , ... – 22,1 % ,асбесттің – 20,1% , марганецтің -13% , ... ... % қоры ... ... тиеді.
Жалпы Қазақстан көмірсутегінің мол қоры бар мемлекеттердің қатарына
кіреді. Республика территорисында ... 208 кен орны ... оның ... ... ... бірі-мұнай-газ, қалғандары газ және
газконденсаттары. Осылардың ішінен қазіргі ... ... ... кен
орындары игерілуде. Жалпы Қазақстандағы көмірсутегінің қоры 13
млрд. т мұнай және корнденсат және 7,1 трлн. метр куб ... ... ... ... ... мұнай қорының 70 % орналасқан.
Мұнайдың ең ірі кен ... ... ... ... ... Газдың ең
ірі кен орныдарына Қарашығанақ, Теңіз, Жаңажол, жіне Жамбыл облысының
территорисындағы га кен ... ... тобы ... өзін толығымен отын-энергетикалық ресурстарымен қамтамасыз
ете алады. Қазақстандағы көмір қоры 35,8 ... т. ... ... қордың 3,6
%-ін алып жатыр. ТМД елдерінің ішінде Қаазсқатн ... қоры мен ... ... ... ал жан ... шаққандағы өндіру бойәынша ... ... ... ең ірі көмір кен орындары- Қарағанды ... кен ... ... ... ... ... ... Юбилейное,
Майкөбе, Кендірлік,Құланөтпес кен орнындары келешегі мол кен орындарына
жатады.
Қазақстан ... ... қоры ... ... жүзінде алғашқы орында
алғанымен оның сапасы бойынша соңғы орындарды иеленді.
Темір рудасының қоры бойынша ... ТМД ... ... ... мен
Украинадан кейінгі үшініші орныды алады. Темірдің ... кен ... ... ... Аят, ... және т.б. ... ... және Қаорағанды облысытарының территорисынада өндірірледі.
Марганец рудасының қоры ... ... ... ... ОАР ... ... ... орынды алады. Марганец рудасының барылығы
Қарағанды облысының территорисында өндіріледі. Хром рудасының қоры ... ... ... ... ... ... орында алады.
Отын өнеркәсібіндегі өнеркәсіп көрсеткіштері
2005 жылы өнеркәсіп өндірісі. 2005 жылы Қазақстанның ... ... ... 2292 ... ... ... (шағын, қосалқы кәсіпорындар, үй шаруашылығы секторын қосқанда),
бұл 2001 жылмен салыстырғанда 9,8 ... ... ... ... ... барлық өңірлерінде байқалады.
Кен өндіру өнеркәсібінде 2005 жылы 1072,9млрд. өнімі өндірілді, бұл
2001 жылмен салыстырғанда 14,7 ... көп, ... ... ... және 7,7 ... ... ... өнеркәсібінің басты тауары шикі мұнайды ... ... ... жетті немесе 16,6 пайызға ... газ ... және 1,3 есе, ... газ-10,5млрд. текше иметр және 1,3 есе. ... ... кен ... ... саласы металлургия екені
белгілі.2002 жылы ... ... ... 1,3 ... жез-5,1 пайызға,
алюминий(боксит) -1,2 есеге, қорғасын-мырыш-8,2 пайызға, ... ... ... ... оның ... 40 ... ... металлургия
өнеркәсібі мен металл өңдеудің үлесіне, үштен біріндейі –ауыл шаруашылығы
өнімдерін ... ... ... өнімдерін және ядролық материалдарды өндірудің көлемі62
млрд. ... ... ... ... ... ... сомасының
9пайызы), өткен жылдың тиісінше деңгейінің 100,4 ... ... ... ... ... ... 3 ... төмен болды, соның ішінде
мазут өндіру-2,1 пайызға.
Өнеркәсіп көлемінің өткен жылғы алты аймен ... ... ... ... шығарытын тауарлардың (олар негізінен тегіс
шикізат екені белгілі) ... ... ... ... ... ... сауда айналымы туралы деректер статистикалық есепте
әдетте бір айға кейін ... ... ... ... биылғы 5 айдағы
экспорттың деректеріне сүйенсек экспортқа шығаратын бидай 1,3млн. ... ... ... бес ... ... оның тек 48 пайызы көлемінде,
ал құныц ... 100 ... ... яғни биыл бір ... ... ... АҚШ ... немесе өткен жылғыға қарағанда екі есе қымбат.Биыл 4,0
млн.тонна темр кені – 104,3 млн. АҚШ ... ... ... заттай
көлеміі бойынша биылғы өнім былтырғының 87 пайызын құраса, құны бойынша 144
пайыз, яғни былтыр 1 тонна ... кені 16 ... ... биыл ... ... бес айда ... ... мұнай мен газ конденсатын
3763,3млн. долларға экспорт жасалса, ол заттай түрінде былтырғыдан ... құны ... 40 ... көп, одан ... басты экспорттық
тауарлар ақ қаңылтырды қоса қара ... ... ... ... ... 13 пайызға, құны бойынша 26 пайызға, тазартылған мыс, ... ... 57 ... ... және 61 ... ... ... 31 және
73 пайызға алюминий тотығы 2 және 2 пайызға өскен, мақта талшығы –заттай 5
пайызға кемісе, құны ... 30 ... ... өңделмеген мырыш заттай
2пайызға кемісе, құны бойынша 16 пайызға өскен.
Сонымен осы келтірілген ... ... ... ... ... өсуі ... артып отырғанын көруге болады. Сондай-ақ
өнеркәсіп өнімінің өсімі тағы да ... ... ... ... оның шикізаттық сипаты одан әрі күшейе түсуде екеніне көзіңіз жетеді.
Мұнай өндіру артқанымен ... ... ... мардымай тұрғаны да
сондықтан елдегі бензин, газойли, мазут сияқты ... ... ... да ... ... ... металл бұйымдарын өндіру 2004
жылдың қаңтар-маусымында небары 11,1 ... ... ғана ... ... ... ... 9,9 ... кеміп кеткені де келісіп тұрған жоқ.
Өнеркәсіптің негізгі көрсеткіштері
Кесте 1
| |1995 ... ... ... ... ... үй ... ... |2.АТ-2 қондырғысын ... құру ... ... |
| ... |
| ... ... ... 50 ... ... үй |
| ... ... ... ... ... ... дейін газ құбырын пайдалануға |
| ... |
| |2.№ 24 ,36 ... ... беру. |
| |3.№1 және №4 ... үшін ... ... ... ... |1.№1 ... жаңа технологиялық пештерді салу жөніндегі |
| ... ... ... |
| ... ... ... импорт жабдықтарында көбікті|
| |жуу құралдары үшін ыдыс ... іске ... |
| ... ... ... ... ... қайта |
| |жарақтандыру жөнінде жұмыстар көлемін арттыру. ... ... жылу ... ... ... ... |
| |2.№1 ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... №2 ... үлестіргіш пунктін |
| ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... стансасын іске қосу. |
| |6. ... ... 27 ... ... үй |
| ... ... қалашық» шағын ауданында 6 пәтерлік тұрғын үй|
| ... ... ... ... ... ... ... корпус колонналарын |
| ... |
| ... ... ... ... |
| |3. ... ... ауданында 100 пәтерлік тұрғн үй және |
| ... ... ... ... 40 ... ... үй |
| ... ... ... |1.Әкімшілік үй ... ... ... ыссы суға ... |. |
| ... ... ... құю ... |
| ... ... ... |№ 2 су ... ... құру . |
| ... поселкесінде шыны зауытының құрылысы |
| ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... орталығында екінші турбина құрастыру. |
| |2.№3 ... ... ... ... іске ... |
| |3. ... ... қайта құру. ... ... ... газ шығару жөніндегі қондырғыны іске |
| ... және оның ... ... |
| ... ... ... сілтісіздедіру торабы |
| ... ... ... |
| |3. ... ... үйі ... ... |
Атырау мұнай өңдеу заутында шығарылатын ... ... ... ... (%) ... ... ... |14,4 ... ... |36,6 ... ... |0,5 ... ... |9,9 ... |4,0 ... май |29,7. ... басқа өнімдер |5,0 ... ... ... түр-түрін кеңейту.
(1991-2000 жылдар)
|№ |Жылдар |өнімдері ... |1991 ... ... ... (ДЗп- В) ... |1992 | ... ... ... |1995 |ТС-1 ... ... |
| | ... АИ-93 ... жанармайы |
|4. |1996 ... А-76 ... ... |
| | ... 7020 Б» деэмульгаторы ... |1997 |А-80 ... ... |
| | ... ... бар қатуы төмен жазғы |
| | ... ... (ДЛп) ... |1998 ... ... бар ... ... отыны |
| | ... ... ... ... ... ... ... шешудегі іс-
шаралары.
.Табиғатты қорғау қызметін сақтау есебінен зауыт қоршаған ортаға ... ... ... жол ... ... ... ... қорғау шараларынан төмендегілерді атап көрсетуге болады:
-Каталитикалық риформинг қондырғысының (сутегі бар жеңіл газ) және
Баяу кокстеу ... ... газ) ... араластыру және
технологиялық мақсаттарға жағу сжемаларын енгізу.Соның есебінен ... ... ... қара ... ... үлесін 55 пайыздан 48
пайызға дейін кемітуге және ... ... газ ... қол ... ... ... мен ... тұзсыздандыру
қондырғысы сұйық отынын қара ... ... ... аз ... ... ... ... шаралар өңделетін мұнай
құрамында күкірттің жалпы көлемінің ... ... ... ... ... лимит шегінде ұстауға мүмкіндік береді.
-Зауыттың Жылу –электр есептеу торабы бар ... су ... ... ... зауыттық жүйеде судың ... және ... ... ... мүмкіндіктер есебінен Жайық өзенінен су
тұтынуды және ... ... ... ... ... ... ... кемітуге жағдай жасады.
-Ластанған өндірістік ағынды сулар мөлшерін азаиту сондаи ақ Баяу
көксету Ат 2 ... ... ... суды жүйелі
пайдалануға (15 тоңазытқышынан ... ... суды ... ... тазартуға ,кокстеу қондырғысында тасталынды судың бір бөлігін
реакторлардан коксты ... ... ... ... ... ... ... өнімдерінің сапасына ұдайы лайықты
көңіл бөлініп келеді.Сапаға Мемлекеттік стандартқа ... ... ... мен ... ... құжаттамаларды жасау,шикізаттарды,материалдарды және
дайын өнімдерді зертханалық бақылау ... ... ... кәсіпке даярлаудың жоғары деңгейі есебінен кепілдік беріледі.
Зауыттыңорталық зертханасы мұнай өнімдеріне талдау жүргізу үшін ... ... ... ... жаңа ... ішінде табиғат пен қоспалар шоғырмаларының мұнай өнімдері ... ... ... ... зерттеулер өнертабыстық дәрежеде
орындалды.
Зауыттың орталық зертханасының Сынақ ... ... ... ... ... мемлекеттік стандарттау жүйесі
талаптарына ... ... және ... ... ... ... құзіретке аккредиттелген.Зауыттың орталық зертханасы ... ... рет ... ... ... ... 1994 ... болса,1995 жылы ... ... ... және 2000 ... ... ... зертханасының
Сынақ орталығы аккредиттеудің көрсетілген салаларына сәйкес екі ерт қайта
аккредиттелді.Зауыттың ... ... ... ... ... ... ... мұнай өнімдері тұтынушыларға жеткізіледі.
3.Қазақстандағы отын өнеркәсібінің қоршаған ортаға тигізер әсеріне
экологиялық баға ... ... ...... ... енгізі - өндірісті дамыта отырып ... ... ... ластамауға, бірте-бірте таза ... ... ...... ... ... жету.
Бірақ жер қойнауын пайдаланудың ... ... ... ... ... алынатын экономикалық пайда мөлшеріне аударылады да
,өңірдің ,тіпті ... ... ... ... ... өңдеу барысында алынатын күкірттің сақталу
жағдайын қарастырып көрелік.Құрамында күкіртті сутегі, мұнай мен газ бар
қышқыл ... ... ... кәдімгі күкірт алынады.Соны қайта өңдегеннен
кейін күкіртті сутегі кәдімгі сұйық күкіртке ... 1 ... 69 кило ... ... ... немесе кесек күйінде
сақтау керек.Бір күн емес ,айлап ,жылдап жиналған осыншама ... ... блок ... ... ... ... ... сақтау
ұсынылады.Бірақ оның орындалуы әзірге мүмкін ... үшін ... ... ... ... аса ... алаң ... керек.
Осыған орай көбінесе қалдық зат деп саналатын күкіртті сенімді түрде
жерге көму ... ... ... айнала түсуде.Өйткені, Теңізде
қазір 7 миллион тоннадан астам күкірт жинақталғаны мәлім.
Бұл бүгінгі күннің ғана ... Егер ел мен ... ... ... ... заттардан құтылудың жолын қарастыратын ғаламат міндеттер
тұр.Каспий ... ғана ... ... ... ... ... және басқалар ) орналасқан.Ондағы ... да ... ... кен орындарындағы өнімде ... аса ... ... ... ... зат ... күн ... мың тонна күкірт шығарылатынын ескерсек, мұндай «таулардың» таяу
уақытта ... ... көз ... елестету мүмкін емес.
Сондықтан өндірісімізді,өнеркәсібімізді ... ... апат ... ... бір сәт ... ... керек.Елбасы
Н.Назарбаев « Мен бұдан әрі ... ... және ... ... ... кедергі болуы ықтимал ХХІ ғасырдың қазіргі
кезде көрініп жүрген объективті ... ... ... ... ... деп ... ... тегін емес.Бір ғана
жағдайда көңңіл аударып ... ... деп ... ... ... қорғау ,салық және өзге де мемлекеттік ... ... ... ... мұнай өндірі саласында аударған бұл
компания мемлекеттік органдардың өтініш-тілектеріне ... ... ... ... мұнай өндіруде бірқатар технологиялық талаптар
өрескел ... ... ... ... біз кен ... игеру барысында ... ... ... өнім ... ... ... ... білсек, әлгінде
айтқан тау-тау қалдықтар қоршаған ортаны ластап, бекерден –бекер үйіліп
жатпас еді.Әрине,бұл уақытша сақтау,басқа ... ... ... әрі ... ,химиялық реактивтер жасау мәселені шеше алмайды.Алайда әлемнің
көптеген ... ... ... ... ... ... қоспалардан
әртүрлі өнімдер шығарудың жолдарын барынша игерді. Ол үшін ... ... ... ... дамытуды қолға алу керек.Шағые және
орта ... ... ... алға ... ... ... ... да көіл аудару қажеттілігін еске сала кетті.
Осы ретте Ұлттық инженерлік академияның ... ... ... ... ... және оның басқа да ... ... ... ... жол құрылысында пайдаланудың ... ... ... кен ... Батыс Қазақстанда 140-қа жуық
жерде ... ... құм мне ... аса ... ... , ... де ... Бірақ дайын ... оны ... ... ... емес еді. ... төселген битум жолдың
ыстығы мен ... ... ... ... ... ... соң, олар жан ... зерттеу,талдау жасау
арқылы аса төзімді жол төсенгішінің технологиясын ойлап ... ... ... ... ретінде өздері өндірген
битумды т2 шақырым жолға төселді.Сарапшылар олар ... ... ... ... одан әрі ... үшін,әрине, жартылай
өнеркәсіптік қондырғы қажет болды.Министрлікпен келісе отырып,Құлсары
кентінен бастап ,республика ... 7 ... ... битум төселді.1983 жылы
сол кездегі Гурьевте мұнай мен ... ... ... ... симпозиум өткізілді.Облыстық партия ... ... ... және газ ... министрлігі Волгоградтан және Мәскеуден
шақырылған мамандармен бірге ... ... ... ... ... Канадада ұзақ жылдар бойы қолға
алғанымен,дәл олардікідей ірі нәтижеге жете қоймаған еді.Іле ... ... де олар ... ... ... ... жасыра алмады.Сөйтіп,
тек канадалықтар ғана емес, олар да мұнайдан алынған құмнан аса берік битум
алғандарын бүкіл ... ... ... ... ... зор ... қарамастан,біздің елімізде
битум өндіру ісі әлі де ... таба ... ... ... ... ... ... ,кәдімгі күкіртті де
экономикамызда пайдалана ... ... ... ... ... ... ... конверсиялық компаниясымен
бірлесе отырып, жол төсеніштерін дайындауға арналған ... ... жаңа ... ... шығарды.Оған Атырау облысында аса көп
кезесетін мұнайбитумды жыныстар мен күкірт қоры жеткілікті.
Надир ... ... өзі ... ... ... ел ... ... жеткізіп, одан қолдау күтуде.Бұл да олардың ... ... ... елімізге қалдықсыз өндіріс қажеттілігіне қосар
үлесі деуге болады.
3.2.«Теңізшевройл»-дың қоршаған ортаны ... ... ... ... ... ... қоғамның табиғатқа белсенді әсер
етуі қоршаған ортаныңөзгеруіне әкеледі.Нәтижесінде адам ... ... қана ... ... ... ... да ... себептері әртүрлі болып табылады, атап айтатын болсақ, өндіріс
орындары, кен орындарды игеру, автокөліктер және т.б.
Мұнай өндіруші ... ... ... ... ... да өнеркәсіп салаларындағы кейбір кәсіпорындар сияқты немесе ірі
қалалардағы ... ... ... ... ... кәнігі
ластаушылар қатарына жатпайтынын атап өту ... ... |50% ... металлургия |20% ... ... |13% ... ... |13% ... мен ... ... |4% ... ... ... өнеркәсіп салаларының ластағыш заттардың
жалпы шығарындыларындағы ... ... ... жөніндегі
агенттігінң 2001 жылғы мәліметтері).
Десек те, кез келген өндірістің немесе адамның қызметіндегідей мұнай
өндіру ... ... ... ... әсер тиетіні сөзсіз.Өнеркәсіптік
кәсіпорындардың шаруашылық қызметін талдау кезінде ... ... ... ... көрсеткіштері ретінде әдетте мыналар ... ... ... ... ... пен ... жағдайларының
бұзылуы,өндіріс қалдықтарының сипаты мен оларды жою нәтижелері, өсімдік пен
жануарлар әлеміне әсері.Қандай болмасын ... ... ... үшін ... ... концентрация (ШРК) деген ұғым қолданылады.
Белгілі зиянды заттардың бәріне ... ... ... бойынша
ШРК көрсеткіштері белгіленген.Егер мысалы,қандай да бір ... ... ... ... 2 ШРК ... алғанда , адамзат тіршілік ететін кез келген жерде ... ... орта ... ... ... өз қажеттіліктерін қамтамасыз ету
салдарының бәрін (көлік, үй жайларды жылыту , өндіріс, ... ... т.б.) ... оның ... ... өзі ... ... әсерін
тигізеді.Мысалы,ірі қала қоршаған ортаға елулі әсер етеді – ... ... ... ... ШРК –ға ... ... ... асып түседі; қалалардағы суқоймалары, жер асты суы, ... ... ... ... ... бәрінде де ластағыш заттар әр ... ... ШРК- дан ... компаниясының өндірістік қызметінің қоршаған ортаға
жалпы әсер етуі ... деп ... ... ТШО-ның арнайы
қызметтерінің үздіксіз ... ... ... ... ... ... ... да, сонымен қатар бірнеше
рет ТШО қызметінің табиғи ортаға тигізетін әсерін ... ... ... ... сараптау комиссияларының қорытындылары да
растайды.ТШО-ның нысандарының Теңіз кен ... ... ... ... әсер етуіне кешенді бағалау жүргізген қазақстандық
ғалымдардың ғылыми зерттеу ... да ... ... ... ... ... әсер ... елеусіз деп бағалану себебі –
ғалымдардың айтуынша, табиғи ортаның барлық құрамдас бөлікиерінің ... ... ... ... туғызбайды және олардың арасындағы
байланысты ... ... ... сапасы .
Ауаға тарлатын ТШО шығарындыларының негізгі көзі –газ өңдеу зауытының
алаулары.Ілеспе ... ... ... тауралық газға өңдеуге жақын
және өткізуге ... ... ... ... ... ... зиянды
қоспалардан тазартылып, осы алауларда жағылады.Одан ... ... ... шығрындылардың кейбір бөлігі қалдық газдарды жағып тастайтын ... ... және ... қазандығы мен газ-турбиналы ... ... ... қызметінің алғашқы жылдары ілеспе ... ... ... ... ... болмай ,алауларда жағылды, сондықтан атмосфераға
тарайтын шығарындыларының үлес ... ... ... ... ... ... ... көлемі) жоғары болды.Ол ... ... ... ... ... ... мұнай құрамындағы ілеспе
газдың пайыздық қатынасы туралы дәл емес ... ... ... ГӨЗ сол газдардың барлық көлемін өңдеуге ... ... ... ... ... ... ... біршамасының сапасы
рынокқа шығаруға төмен болды,сондықтан ол ... бір ... ... ... ... ... бастап газ жағу көлемін азайтуға және
қорытындысында ең ... ... ... бар күш ... ... ... газ ... 80 пайызға азайды,еуропалық спасы бар
тауарлық газ ... және ... ... ... ... мөлшері едәуір азайды.
ТШО-ның атмосфераға тарайтын шығарындыларының үлес салмағы (яғни
өндірілген ... әр ... ... шығарындылар көлемі) 1997
жылғы 10,4 килограмнан 2002 жылы 4,6 ... ... ... ... үлес ... ... ... өндіру көлемінің жыл
сайын өсу барысында жүзеге асты (келесі кестеден қараңыз).2002 жылы ТШО-ның
атмосфераға ... ... ... ... ... 60,8 ... көп пе ,әлде аз ба? Оны білу үшін осы мөлшерді оғанұқсас басқа
статистикалық мәліметтермен салыстыруға болады.Мысалы, 2000 ... ... ... ... ... заттардың көлемі 170 мың тоннаны
құрады; сол жылы ... ... ... тұрақты көздерден атмосфераға
тараған шығарындылар 2,429 мың тоннаны құраса, Қарғанды ... ... мың ... ... ... 434 мың ... ... бойынша 244 мың тонна және Атырау облысы бойынша 124 мың ... ... ... ... ластағыш заттар – күкітр бос
оксиді() ,азот қос оксиді() ,көміртегі оксиді() және ... ... ... 99,6 ... ... газ плиатсында тамақ
пісірген екзде шығатын жағу өнімдері.Бұндай шығарындылар ... ... ... ... ... ... зиянды заттармен
салыстырғанда тіпті қауіпсіз деп есептелуде.
ТШО-ның су ... ... ... Еділ ... суымен
қамтамасыз етіледі.Су магистральді ... ... ... ... жерден ТШО нысандарында ауыз су ... ... ... ... су газ өңдеу зауытына беріледі.
ТШО су тұтынымын ... ... ... ... тазартудың
тиімділігін арттыруға бағытталған ... ... ... ... нәтижесінде 1 тонна мұнайды өндіру
кезіндегі судың ... ... 1994 ... 1,3 текше метрден қазіргі кездегі
0,3 текше метрге ... ... суды ... ... ... ... үшін кері осмос қондырғыларын қосу; пайдаланылып судан бу өнімдіру
мақсатында кәделеуіш қазандықтарын қолдану ... ... ... ... ... ... ТШО суғы ... жобаларға 5,4 миллион доллар қаржы
жұмсалды.
ГӨЗ-дің ... ... ... бір ... ... ... қоса
алынатын жер қабаттарының суымен бітге мұнай ... меен ... ,жер ... ... (1500метр тереңдікке).Ақаба судың екінші
бөлігі механикалық және биологиялық тазартудан өткеннен кейін ,жасанды ... ... ... ... ... ... ... берік оқшауланғанын дәлелдеді.Кәдеге жаратудың осы әдісі –
қоршаған ортаны ... ... ... ... ... қағида – флюидтер(жер қатарындағы су мен мұнай) жер бетіндегі
ортадан оқшау,оған әсер ... ... ... ... ... сол ... ... болады,олар қоршаған ортаға
зиян келтірмей тағы да ... ... бойы ... ... ,әсіресе жоғарғы сулы қабатты ... ... үшін жер ... ... ... айналасында жер асты
суын бақылау ұңғымалары орналасқан.Бұл жер ... ... ... ... жоғарғы сулы қабатпен жанаспайтынына көз ... ... ... суды ... ... немесе басқа да табиғи суқоймаларына
төкпейді,осылайша қоршаған ортаға тиетін әсерді барынша ... ... ... ... ... әдіс қоршаған ортаны
қорғаудың әлемге белгілі ... ... қол ... мүмкіндік
береді.
Адамдардың денсаулығына ТШО компаниясының орыны.Жалпы елдегі халыққа
қарағанда ТШО қызметкерлерінің денсаулығы жақсырақ және олар ... ... ( ТШО ... өлім ... ... орташа статистикалық көрсеткіштен 4 есе төмен).
ТШО емханасының, профилактикалық ... ... ... ... ... 1991 ... бері ТШО емханасының
дәрігері болып жұмыс істеймін.Қазіргі кезде 28 ... ... ... ... ... ... мен дәрігерлік тәжірибемнің
негізінде, сонымен бірге ТШО қызметкерлерінің денсаулық жағдайын жақсы
біоле ... ... ... ... жалпы
көрсеткіштеріне сәйкес келетінін ,ал ... ... ... ... ... ... ... дені сау адамдар жұмыс
жасайды.Компаниямызда қабылданған ... ... ... асыру арқылы жұмыс жағдайының жоғары талаптары сақталады.Мен ТШО-
да қызмет ... ... ... ... ... ... ... алдым.Теңіздегі емханада менімен ... ... ... ... ... қызмер етеді»,-деп өз ойын
жеткізген болатын.
Теңіздегі қоршаған ортаның барлық компоненттерінің ... ... ... туралы ,ТШО-ның қоршаған ортаға тигізетін әсерінің ұдайы
төмендеуіне қатысты ... ... ... ... кез ... алдын-алуға және болдырмауға қабілеттілігі мен дайындығы
жөнінде айтылған болатын.
ТШО қызметінің ... ... ... тиюі ... ... ... болсақ,қоршаған ортаның барлық құрамдас бөліктерінің
ластану деңгейі Қазақстанның ... ... ... шектерінде
болса (ШРК-дан төмен),ал ортаның адамдар денсаулығына зиянды әсер етуі
неғайбыл.
Кен орны ... ... және ... жағдайлардың
ерекшелігі сол, жазық далада ... ... ... ШРК-дан асатын
мөлшерде шоғырлануы үшін ТШО-ның ауаға тарайтын шығарындылары (жылына ... ... ... ... ... ... жағдайына ТШО қызмет етіп жатқан
жылдар ішінде бірнеше рет медициналық тексеру ... ... да ... кең ... аурулар мен ТШО қызметінің
нәтижелері ... ... ... ... тән ... ... созылмалы ауруларының жоғары деңгейі байқалмаған.Салыстыру
үшін Қазақстанның ... ... ... ... ... заттектермен ластану дәрежесі туралы мәліметтерді келтірейік.
Күкірт қос оксиді():
|Өскемен қаласы |2,8 ШРК ... ... |1,1 ШРК ... поселкесі |3 ШРК ... |1,8 ШРК ... ... |2,0 ШРК ... |1,3 ШРК ... |5 ШРК ... қос ... |4,9 ШРК ... |2 ШРК ... |2,7 ШРК ... қалалардың ауасында ... ... ... ... ... бірқатар уытты
заттектер бар(формальгедидтер,фенол,шаң).
Жылой ауданында денсаулыққа байланысты проблемалар ... ... ... ... ... ... ... факторлаға байланысты - өмір ... ... ... ... ... ... ... суды шеттен тасып,ұзақ ... ... ауру ... ... ... ... мен
жұқпалы аурулардың пайда болуы.
Атырау облысының аудандары бойынша 1990- 2001 жылдардағы адам
өлімінің деңгейін салыстыру
(жасына ... ... ... 1000 адам ... өлім саны)
|№ |Аудандар ... ... |
|1 ... ... |9,4 |
|2 ... |7,1 |
|3 ... |9,8 |
|4 ... |8,3 |
|5 ... |8,4 |
|6 ... |8,1 |
|7 ... |8,2 |
|8 ... |7,9 |
|9 ... ... |9,6 ... жылдардағы сәби өлімінің орташа деңгейі
(Жыл ішінде дүниеге келген 1000 сәбиге шаққандағы өлім саны)
|№ ... ... |
| | ... |
| | ... |
|1 ... поселкесі |15,8 |
|2 ... ... |19,6 |
|3 ... ... |22,8 |
|4 ... ... |22,2 ... ... ... нарық қатынастарына өту
кезеңде шаруашылықтың көптеген ірі салалары дағдарысқа ұшырағаны белгілі.
Тәуелсіздіктің ... ... ... ... ... ... ... байланыстар үзіле бастағаннан кейін
Қазақстан Республикасы шаруашылығын әлемдік жаңа ... ... ... ... ... бар ... салаларын дамытуды қолға алды. Сол
салалардың ішінде әлемдік тұрақты сұранысқа ие отын ... ... ... ... өз ... ... бойынша бұрын да КСРО
республикалары арасында ... ... ды ... келсе де мұнай-газ
өндірудегі технологиясы мен техникасы ... ... сай ... ... ... экономикалық жағынан тиімді, әрі экологиялық
тұрғыдан қауіпсіз, қоршаған табиғи ... ... ... ... ... осы салада жетекші рөл атқаратын шетелдік компаниялармен
байланыс жасап, бірігіп игерудің ... арта ... ... мұнай кен орындары ішінде қорының көлемі жағынан ірі
болып табылатын Теңіз кенішін ел мақтанышы деп ... ... ... үкіметі 1993 жылы 6 сәуірде әлемдегі ең ірі ... бірі ... ... ... ... ... «Теңізшевройл» серіктестігін құрды. ТШО-ның алғашқы табыстары
көп кешікпей жаңа инвестицияларды ... ... ... серіктестері –
«ҚазМұнайГаз», «Шеврон Тексако», «Ексон Мобил» және «ЛУК ... ... 40 жыл. Кен ... ... ... ... ... 20
миллиард АҚШ долларынан кем болмайды.
«Теңізшевройл» ұжымы жалпы республикалық мұнай көлемінің 33 пайызын
өндіре және өткізе ... ... ... ... ... ... Қазақстанның оңтүстігінде Қызылорда облысында 1991 жылдан бастап
Харрикейн (Канадалық) компаниясы Қазақстанмен ... ... ... ... ... 11 кен ... ... оның төртеуінде өндіру
жұмыстарын жүргізуде, тағы төртеуі игеру процессі ... ал ... ... сатысында. Компанияның орташа мұнай өндіру деңгейі соңғы уақыттарда
16196 тоннаны құраса, ол көрсеткіш 2001 жылдың ... ... ... ... Ал 2002 жылы ... ... ... тоннаны құраса, 2003 жылы күніне 21428 тоннадан қазіргі уақытта
25974 тоннаға өсіп ... ... ... шығын деңгейі ... ... 1,17 АҚШ ... ... ... ... мұнайдың
шамамен 60 пайызы Шымкент мұнай өңдеу зауытында өңделеді, ал қалған бөлігі
экспортталады. Харрикейін мұнайды ... ... ... және ... ... мұнай өңдеу зауыттарына экспортқа шығарады.
Статистикалық соңғы мәліметтерге сүйенсек тек 2002 жылдың жетінші
айында мұнай өндіру 242274000 ... ... ... ... ... ... 280 ... шақырым
жерді алып жатыр, оның қойнауында 1,2 миллиард тонна мұнай мен ... 1,35 ... ... метр газ бар. ... ... Қарашығанақ
инвестициясының жалпы көлемі 4,3 миллиард АҚШ долларынан асады. ... ... ... 2000 жылы ... ... ... құбыры
консорциумы жүйесіне қосылған, Қарашығанақ мұнайы Қара ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын ұзындығы 635
шақырымдық Қарашығанақ – Үлкен Шаған – Атырау экспорттық құбыры салынған.
Атырау мұнай өңдеу ... ... – бір ... ірі ... ... ... жарты ғасырдан астам уақыт жұмыс үстінде.
Соңғы уақытта жаңа технологиялармен ... ... ... ... ... ... дейін арттыруға мүмкіндік болды. Атырау мұнай өңдеу зауыты
қазіргі уақытта Теңіз кен ... ... ... ... Қазір Теңіз
мұнайының өңделу үлесі 12 пайызды құрайды. Жыл ... ... ... өнімдерінің түрлері кеңейе түсуде. Қазаіргі ... 16 ... ... ... қол ... ... ... прогрес заманында қоғамның табигатқа белсенді әсер
етуі қоршаған ортаның өзгеруіне әкеледі. Жылпы мұнай-газ және ... ... ... ... ... шаруашылық қызметін қоршаған ортаға әсері
жағынан талдай келе мынадай қорытынды ... ... ... ... әсер
етудің негізгі көрсеткіштері атмосфералық ауаның ластану дәрежесі, су мен
топырақ жағдайларының бұзылуы, өндіріс ... ... мен ... ... ... пен ... әлеміне әсері.
Жалпы Қазақстандағы шетелдік компаниялар, оның ішідегі ең ірісі ТШО-
ның қоршаған ... әсер ... ... деп ... ... ... ... келгенде, еліміздің ... ... ... дамуында едәуір оңды өзгерістер болғанын байқауымызға болады.
Отын өнеркәсібі республика ... ... ... ... болып
табылады. КСРО тарап, бұрынғы оның құрамында болған 15 ... ... ... соң, ... ... ... үзіліп,
экономикамыз төмен қарай ... ... еді. ... ... экономикасын көтеру үшін көптеген бағытта жұмыстар жүргізілді.
Мемлекет арнайы нарықтық экономикаға өтудің басты бағыттарын ... ... ел ... ... ... жүзеге асырылды. 1995 жылдан
бастап республика экономикасының бір шама ... ... ... ... ... ... ... болған барлық өнеркәсіп орындары
мен ауыл ... ... жеке ... ... ... ... Осы бағытта жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде
өнеркәсіп өнімі 1995 жылғы ... ... ... 6985,2млрд
теңгеге, ауыл шаруашылық өнімі 335млрд. теңгеден 606млрд. теңгеге, экспорт
көлемі 5871,6 ... ... 12900,4 ... теңгеге, импорт көлемі 3655,1
млрд теңгеге көбейді.
Қазақстанның әлемдік экономикалық қатынастар жүйесіне ... ... ... кемуіне әсер еткені белгілі. Технологиялық артта ... ... ... ... жаңа ... ... ... қабілетсіздік –осының бәрі көптеген кәсіпорындардың тұрып
қалуына, ... ... ... ... ... ... әкеп
соқты. Соның салдарынан елімізде соңғы ... ... ... ... ... ... қысқарды.
Ішкі капитал мен жинақталымдардың жеткіліксіздігінен Қазақстан
шетелдік ... жеке ... да, ... ... ... да ... ... отыр. Қазіргі таңда ... ... ... ... болып отыр. Бүгінде Қазақстан ... ... тұр. ... ... ең ... ... өзі ... ішінде қайыршылықтан шығып, индустриялы мемлекеттерге айналғаны
белгілі. Алғышқылары Корея, ... және ... ... ... ... Индонезия және Тайланд қосылып отыр. Қазақстанның ... да ... ... ... дамуда. Соған орай бұл елдер күллі
әлемде Азия жолбарыстары ретінде танылып отыр. Ел ... ... ... ... ... ... ролі ... жылға қарай Қазақстан өзінен-өзі ... ... ... халқының қажырлы еңбегі арқылы ғана дамыған ... ... ... ... ... ... М.И. ... идей и практики комплексного освоения недр. ... ... 1984, ... ... В.В. ... ... и ... - М.: Наука, 1967. -156
с.
3. ... Т.С. Об ... ... ... ... // ... 1969, №1, с. ... Комплексная экономическая оценка минеральных ресурсов. – ... 1972. – 208 ... ... В.Н. ... ... ... ... сырья. –
М.: Недра, 1978. – 223 с.
6. Гудалин Г.Г. Предпроектная экономическая оценка ... ... ... 1967. – 324 ... Дегтярев В.С. Методические рекомендации по разработке ... ... ... ... месторождений твердых полезных
ископаемых. – М.: ВИЭМС, 1986. – 220 с.
8. Кондин С.Р. ... П.И. ... ... экономической оценки
месторождений минерального сырья. – Алма-Ата, 1962. – 137 с.
9. Туркебаев Э.А., Каплан М.И., Шалабаев С.Ш. Как ... ... // ... ... Казахстана, 1997, №1, с.80-83
10. Мкртчян М.В. Вопросы планирования и стоимостной оценки ... ... // ... ... 1964, №10, с.113-121.
11. Соболевкий Т.Ф. Экономическая оценка рудных месторождений. – ... 1976. – 143 ... ... С.Г. О цене ... ... ... // ... экономики,
1967, №8, с.69.
13. Гатов Т.А. Рациональное использование месторождений цветных металлов. –
М.: Недра, 1980. – 277 ... ... М.М. и др. ... ... ... руд и пути ее ...... 1978. – 22с.
15. Сиразутдинов А.М., Дороненко Ф.Г., ... Н.И. ... ... новых горно-промышленных районов Казахстана. – ... 1976. – ... ... Н.А. Экономика минерального сырья. – М.: Недра, 1971. – 210 с.
17. Синопальников К.Г., Гинзбург Е.Г. ... ... ... ... ... – М.: ... 1967. – 280 ... Ергалиев А.Е., Шестаков В.А. Оценка месторождений и ... ... ... с ... ... ... – Алма-Ата: Наука, 1958.
– 110 с.
19. Логинов В.П. Экономические проблемы технического прогресса в ... ... – М., 1971. – 67 ... Перкуль М.М. Об экономической оценке угольных месторождений // Уголь,
1959, №2, с.54-56.
21. Рачковский С.Я. Основы ... ... ... полезных
ископаемых в условиях социалистического ... // ... 1959, № ... ... А.Л. ... ... программирования и их применение ... – М.: ... 1964. – ... Марголин А.М. Оценка запасов минерального ... ... – М.: ... 1974. – 264 с.
24. Пожарицкий К.Л. Основы оценки месторождений полезных ископаемых ... // ... ... 1957, №9, с. ... ... В.Ф. Оптимизация планирования. – М.: Экономика, 1968. – 167 с.
26. Трушков Н.И. Основы ... ... ... // Цветные металлы,
1931, №2.
27. Астахов А.С. Экономическая оценка запасов полезных ископаемых. – ... 1981. – 287 ... ... Г.М., ... В.А., ... В.И. ... ... в моделях
природопользования. – М.: Наука, 1979. – 192 с.
29. Тонкопий М.С. Экономика природопользования. – Алматы: Экономика, ... 475 ... ... Е.М. ... природопользования и охрана окружающей среды. –
Алматы: Экономика, 1999. – 334 ... ... И.М., ... Л.С. ... ... цветной металлургии. – М.: Металлургия, 1981. – 248 с.
32. Каганович С.Я. Экономика минерального сырья. – М.: Недра, 1985. – ... ... Б.М. Учет и ... ... ... в горной
промышленности. – М.: Недра, 1970. – 196 ... ... Н.А. ... ... ... ... ... в районах нового освоения. – М.: Наука, 1982. – 166 с.
35. Рогожин В.М. ... ... ... оценки
месторождений полезных ископаемых. – А., 1982. – 147 с.
36. Закон «О ... о ... и ...... Жетi ... ... М.А., ... В.Н. Методические рекомендации по определению
экономической эффективности комплексного использования ... ... ... ... ... 1979, №8
38. Соколов В.И. Налоги за природопользование в США и ... – М.: ... ... ... ... ... и ... фондов
металлургической промышленности Урала. – Свердловск, 1977. – ... ... ... по ... ... ... использования рудного сырья. – Свердловск: ИЭ УНЦ, 1982. –
69 с.
41. Эффективность комплексного ... ... ...... Наука, 1984. – 137 с.
42. Кузнецов Д.Т. Распределение затрат и оценка эффективности в ... – М.: ... 1971. – 183 ... Райханұлы Н. Өткен жылдың қорытындысы не ... ... ... Н. ... ... жылдық қарқыны. //Ақиқат.-2004-№9-11-
12б.
45. Райханұлы Н. Экономикалық дағдарыстан қайтсек шығамыз? // Ақиқат.-1994-
№4-14-17б.
46. Есентүгелов А. ... ... ... // ... ... Қ. ... ... өрге баспайды. //Саясат.-1998-№2-
15-18б.
48. Шыңғыс М. Экономикадағы дүбәралық. //Жас Алаш.-2006-№12-1-2б.
49. Сәбден О. ... ... ... ... // ... Құлымжанов М . Нарықтық экономиканың мәні, құрылымы және тиімді ... ... ... теориясы мен тәжірибесі. А.-1997-19-21б.
51. Райханұлы Н. Реформаға ... ... ... дамуы
қандай?) // Ақиқат.-1997-№5-11-18б.
52. Құлымжанов М. Нарықтық экономика заңдары. // ... ... К. ... экономического развития РК в современных
условиях. // Саясат.-2005-№8-4-5.
54. Әліқұлов К.А. ... ... ... ... // ... ... Ә. Инвестиция –экономика емшісі. // Егемен Қазақстан.-1997-
№8-6-7б.
56. Нұрмолдақызы Г. Инвестицияларды ... ... ... // ... Нұрмолдақызы Г. Қазақстанға инвестиция қайдан ... // ... ... ... Н. ... ... мен ҚР-да экономиканың ... ... ... ... мен ... // Ақиқат.-
1998-№2-33-35б.
59. Шыңғыс М. Инвестиция –экономика өзегі. // Жас Алаш.-1998-№4-2б.
60. Шыңғыс М. Қазақстан және ... ... // Жас ... ... С. ΧΧΙ ғ. Қазақстанның ... даму ... учет и ... ... Н. Нарықтық қатынастарды қалыптастырудағы жекешелендіру.
// Саясат.-2004-№8-49-51б.
63. Райханұлы М. Жыл қорытындысы не көрсетті? // Ақиқат.-1998-№4-30-32б.
64. ... ... ... ... ... ... ... Статистикалық жинақ. Алматы.-2005
-----------------------
Экономикалық өсім, кедейлік және жұмыссыздық-пен күрес
Адам потенциялын белсендіру
Саяси тәуел-сіздікті нығай-туға бағыттал-ған экономика-ны либера-лизациялау
Реформаның әлеуметтік жағдайына бағытталған ... ... ... ... тенденцияны жетілдіру

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның нарық экономикасына өту кезеңіндегі жер қойнауы ресурстарын игерудің жағдайы туралы47 бет
Жер-табиғи ресурс және өндіріс құралы ретіндегі ілім9 бет
Ежелгі Египет мемлекеті және құқығы7 бет
Ел экономикасындағы инвестициялық саясаттың ықпалы8 бет
Кедендік одақтың Қазақстан Республикасының экономикасына әсері4 бет
Шетел инвестицияларын қазақстан экономикасына тарту процесін реттеу9 бет
Өндірістік шығындар11 бет
Өндірістік шығындар жайлы12 бет
"жануарлар ресурстарын қорғау шаралары"6 бет
050717 – Жылуэнергетика мамандығы бойынша оқитын студенттердің оқу -өндірістік машықтанудан өтуге арналған әдістемелік нұсқау8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь