Комерциялық банктерде несиелік процесті ұйымдастырудың теориялық негізі

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

I. Комерциялық банктерде несиелік процесті ұйымдастырудың теориялық негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Несиенің мәні ,түрі, функциялары және әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2. Несиелеу принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
1.3. Коммерциялық банктерде несиелік процесті ұйымдастыру, оның түрлері және әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20

II. А.Қ. Банк «Туран Алем» үлгісіне несиелік процессі ... ... ... ... ... ... ... ..35
2.1. А.Қ Банк «Туран Алем» ісіне жалпы мінездеме ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
2.2. А.Қ. Банк «Туран Алем» үлгісінде несие қызметін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .47
2.3. А.Қ. Банк «Туран Алем» несиелік процесін жетілдіру жолдары ... ... ... 54
2.4. Қазіргі кезеңдегі ҚР.ның несиелік нарығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...56

III. Қазақстан Республикасындағы банктік несиенің өзекті мәселелері және оларды жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...59
3.1. Банктік несиелік тәуекелді төмендету ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 59
3.2. Күмәнді несиемен жұмысты ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 64
3.3. Несиелік мониторинг және бақылау сапасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...68

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .73

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...76
Кіріспе

Несиелік операциялар коммерциялық банктің активтік операцияларына жатады. Банктік бизнес құрылымында осы операция түрі оларға табыстың негізгі бөлігін алып келеді. Нақты банктің несиелік операцияларының құрылымы, оның активтерінің мөлшеріне, орталық бөлімінің орналасуына, бөлімдерінің санына, клиенттер құрамына, банктің мамандануына және тағы басқаларына байланысты. Және де үлкен ықпалды мемлекеттің экономикалық конъюктурасының жағдайы да көрсетеді. Мысалы, шет аймақтардағы қалаларда орналасқан кіші және орташа банктер клиенттердің шектелген көлемімен байланыста болады және жалпыұлттық сонымен қатар әлемдік ақша нарығымен салыстырмалы түрде әлсіз байланыста болады. Сондықтан олардың активтер құрылымында ссудалық операциялардың мөлшері қаржылық орталықтарда орналасқан ірі банктерге қарағанда аз болып келеді. Мынадай жалпы саяси және әлеуметтік – экономикалық процестер, яғни соғысқа, экономикалық кризистерге, инфляцияға және т.б. байланысты іскерлік белсенділіктің бұзылуы, банктік активтердің құрамына ықпал етеді.
Несиелеу банктік операциялардың ең табыстыларының қатарына жатқызылғанымен осы аумақ шеңберіндегі дұрыс саясат қазіргі таңда коммерциялық банктің дамуының кепілі болады. Осы фактіні есепке ала отырып, дипломдық жұмыстың осы тақырыбы нарықтық жағдайда өзекті болып табылады.
Жұмыстың негізгі мақсаты коммерциялық банктегі несиелеу процесін және несиелеудің принциптерін ұйымдастыруды зерттеу болып табылады. Банктің несиелік саясатын қалыптастыру шеңберінде толығырақ зерттеуді жүргізу үшін біз келесі негізгі мақсаттарды ашып қақарстыруымыз керек:
1. Несиелеу процесін коммерциялық банктің ең табысты операциясы ретінде қарастыру. Бұл үшін біз несиелік саясаттың негізгі принциптерін анықтауымыз және көрсетуіміз қажет.
2. «АҚ Банк ТуранАлем»-нің құрылу кезінен бастап несиелік саясатын қалыптастырылуы және несиелеу процесі қалай жүргізілетінін зерттеу. Ол үшін, «АҚ Банк ТуранАлем»-нің құрылу кезінен зерттеуді жүргізуді бастап, зерттеліп отырылған банктегі несиелік саясаттың ерекшеліктерін және қалыптастырылуын қарастырамыз.
3. Несиелеудің тиімділігіне негізгі ықпалды төлемеу тәуекелділігі көрсететінін есепке ала отырып, үшінші бөлім коммерциялық банк қызметіндегі несие тәуекелділігін басқару әдістерінің бірі ретінде – несие портфелін басқаруға арналады. Осы жерде біз келесі мақсаттарды ашуымыз қажет: несиелік мониторинг дегеніміз не және банктің несиелік портфелінің сапасын бақылау қалай жүзеге асады, әрі несие тәуекелінің несие портфелінің табыстылығына ықпал етуін талдау.
Теориялық және әдістемелік база. Дипломдық жұмысты дайындау барысында отандық және шетел ғалымдарының ғылыми еңбектері, ҚРҰБ статистикалық мәліметтері, ҚР статистика бойынша Агенттігі, «АҚ Банк ТуранАлем»-нің жылдық есебі, мерзімді басылымдар және т.б. қолданылды.
Осы жұмысты жазу барысында банктік қызметті реттейтін әртүрлі нормативтік актілер, оқу әдебиеттері, анықтама материалдар қолданылды.
Жұмыстың құрылымы кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының ата заңы. 30 тамыз 1995 ж. Алматы, 1995
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. Жалпы бөлім, Алматы
3. «Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы заңы» 1995ж, 30 наурыз, № 2155, 2006ж. 1 қаңтарына дейінгі өзгерістер мен толықтырулар, Алматы, 2005
4. «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» ҚР-ның 1995 жылғы 31 тамыздағы № 2444 заңы. 2005ж. 1 желтоқсанына өзгерістер мен толықтырулар берілген. Алматы, 2005
5. нормативтер туралы ереже. Алматы, 2005
6. Мақжи С.Б., Нияс А..Ә. – Банк ісі. Оқу құралы, Алматы, 2004 ж
7. Мақжи С.Б. – Банк операциялары. Алматы, 2005ж.
8. Банковское дело. Под ред.д.э.н. Г.С. Сейткасымова. Алматы, 1998ж
9. Ақша. Несие. Банктер. Г.С.Сейткасымовтың жетекшілік етуімен. Алматы, 2001
10. Н.Н.Хамитов. Банковское дело. Курс лекций, Алматы, 2005
11. Банковское дело. Под.ред. д.э.н., проф. О.И.Лаврушина
12. Банковское дело. Под ред. д.э.н. Белоглазовой Г.Н., д.э.н.Кроливецкой Л.П., М.:2005г.
13. Ольшаный А.И Банковское кредитование (Росс. и зарубежный опыт) М.: 2002
14. Стратегия развития коммерческого банка Под ред. А.С.Маршаловой, Н.А.Кравченко, Новосибирск, 2003
15. Банковский терминологический словарь М.:2002
16. Едронова В.Н., Хасанова С.Ю. Классификация банковских кредитов и методов кредитования. Финансы и кредит, 2003, № 1
17. Замурзев А.С. Кредит и ссуда: терминологический анализ. Классификация и определение формы. Банки Казахстана. 2003, № 4
18. Банк «Туран Алем» қызметі туралы 2002-2004 жж. есебі.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
I. Комерциялық банктерде несиелік процесті ... ... ... мәні ... ... және
әдісі..........................................5
2. ... ... ... ... несиелік процесті ұйымдастыру, оның түрлері
және
әдістері...............................................................
..................20
II. А.Қ. Банк ... ... ... несиелік
процессі..............................35
2.1. А.Қ Банк ... ... ... ... А.Қ. Банк ... Алем» ... ... ... А.Қ. Банк «Туран Алем» ... ... ... ... Қазіргі кезеңдегі ... ... ... ... ... ... ... өзекті мәселелері және
оларды ... ... ... ... ... төмендету
........................................................59
3.2. ... ... ... Несиелік ... және ... ... операциялар коммерциялық банктің активтік операцияларына
жатады. Банктік бизнес құрылымында осы ... түрі ... ... ... алып ... Нақты банктің несиелік операцияларының
құрылымы, оның ... ... ... ... ... ... клиенттер құрамына, банктің мамандануына және тағы
басқаларына байланысты. Және де үлкен ... ... ... жағдайы да көрсетеді. Мысалы, шет аймақтардағы қалаларда
орналасқан кіші және орташа ... ... ... ... болады және жалпыұлттық сонымен қатар ... ақша ... ... ... ... болады. Сондықтан олардың активтер
құрылымында ... ... ... қаржылық орталықтарда
орналасқан ірі банктерге қарағанда аз болып келеді. Мынадай жалпы ... ...... ... яғни ... ... ... және т.б. байланысты ... ... ... ... құрамына ықпал етеді.
Несиелеу банктік ... ең ... ... осы ... шеңберіндегі дұрыс ... ... ... банктің дамуының кепілі болады. Осы фактіні есепке ала отырып,
дипломдық жұмыстың осы тақырыбы нарықтық жағдайда өзекті болып табылады.
Жұмыстың негізгі ... ... ... несиелеу процесін және
несиелеудің принциптерін ұйымдастыруды зерттеу болып табылады. Банктің
несиелік саясатын қалыптастыру ... ... ... жүргізу үшін
біз келесі негізгі мақсаттарды ашып ... ... ... ... ... ... ең ... операциясы ретінде
қарастыру. Бұл үшін біз несиелік ... ... ... және ... ... «АҚ Банк ... ... кезінен бастап несиелік саясатын
қалыптастырылуы және ... ... ... ... ... ... «АҚ Банк ... құрылу кезінен зерттеуді жүргізуді
бастап, зерттеліп ... ... ... ... ... ... қарастырамыз.
3. Несиелеудің тиімділігіне негізгі ... ... ... ... ала ... ... ... коммерциялық банк
қызметіндегі несие тәуекелділігін басқару әдістерінің бірі ретінде –
несие портфелін басқаруға арналады. Осы ... біз ... ... ... ... ... ... не және банктің несиелік
портфелінің сапасын бақылау қалай жүзеге асады, әрі несие ... ... ... ықпал етуін талдау.
Теориялық және әдістемелік база. Дипломдық жұмысты дайындау барысында
отандық және шетел ғалымдарының ... ... ҚРҰБ ... ҚР статистика бойынша Агенттігі, «АҚ Банк ТуранАлем»-нің
жылдық есебі, ... ... және т.б. ... ... жазу ... ... қызметті реттейтін әртүрлі
нормативтік ... оқу ... ... материалдар қолданылды.
Жұмыстың құрылымы кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан және
пайдаланылған ... ... ... ... ... несиелік процесті ұйымдастырудың теориялық
негізі.
1.1. Несиенің мәні, түрі, функциялары және әдісі.
Несие нарықтық ... ... ... ... қозғалысының
теориясы, яғни қарызға берілетін ақша капиталы ... ... ... ... қарыз капиталына айналдыруды қамтамасыз етеді де қарыз беруші мен
қарыз аоушының арасындағы қатынастарды көрсетеді.
Несие құндық экономикалық ... ... ... ... ... несие – ақшаны немесе тауарларды пайызбен қарызға беру.
Несиенің пайда болуы айырбас ... ... ... ол ... тауар
иелері бір-бірімен экономикалық ... ... ... ... болу ... және ... капитал айналымына байланысты. Негізгі
эәне айналым капиталының қозғалысы процесінде – ресурстар ... ... ... ... ұзақ ... ... құнын дайын өнімге
біртіндеп ауыстырады. Негізгі капиталдың құнының ақшалай формада біртіндеп
қалыптасуы босаған ақша қаражаттарының кәсіпорын шотында бос ... ... ... ... бір ... ... ... құралдарын айырбастау
қажеттілігі және бір мерзімдік ірі шығындар туындайды. Сипаты осыған ... ... ... ... да ... ... ... тербелістер әркелкі көрініс алады. Өндірістің ... ... ... және ... байланысты өнімді жасау және айналдыру
уақыттарында сәйкессіздік туындайды. Бір ... ... ... енді ... оның ... пайда болады. Бұл несие
қарым-қатынастарының туындауына мүмкіндік береді, яғни несие қаражаттардың
уақытша ... ... мен ... ... ... қажеттілігі
арасындағы қарама қайшылықтарды шешеді.
Несиелік қарым-қатынастар экономикада белгілі-бір әдістемелік негізгі
сүйенеді, ... бірі ... ... ... ... операцияны
практикалық ұйымдастыруда қатаң ... ... Бұл ... ... ... ... қалыптасып, кейіннен жалпы
мемлекеттік және халықаралық несие заңдылықтарында ... ... ... қайтарымдылығы.
Бұл принцип қарыз алушының кредитордан алған қаржы ресурстарын
қолданып болған соң, ... ... ... ... Ол
тәжірибеде нақты қарызды несие берген ... ... ... ... ... Бұл ... несие ресурстарының қайта толықтырылып,
жарғылық ... ... ... етеді.
Отандық тәжірибеде орталықтандырылған ... ... ... ... ... емес ... ... Несиелеудің бұл
формасы әсіресе аграрлық секторда кең ... ... ... ... ... алушының кризистік қаржылық жағдайына байланасты қайтарымсыз
несие беруі. Өзінің экономикалық мәні жағынан қайтарымсыз қарыз бюджеттік
субсидияның қосымша ... ... ... ... ... ... қарыз /ссуда/ түсінігі
«жоспарлы – ... жеке – ... ... ... ... оған ... мерзімділігі.
Бұл принцип енсиені несие шартында немесе оны ауыстыратын ... ... бір ... ... ... білдіреді. Осы
көрсетілген шартты бұзу несие берушінің қарыз ... ... ... ... ... ... қолдануына негіз болады, ал ары қарай ... ... ... – 3 ... жоғары) – сот арқылы қаржылық талап қоюға
мәжбүр етеді. Бұл ... тек ... ... ... ... ... ... (Онкольдік несие – кредитордың алғашқы талабы
бойынша өтелінетін ... ... ... Бұл ... 19 ... және ... басында (АҚШ аграрлық секторда) кең тараған, ... ... ... онкольдық несие шартында нақты жабу мерзімі
анықталмағанмен, қарыз ... ... ... ... ... ... ... қайтару туралы ескерту келгенге дейінгі уақыты ... Бұл ... ... принциптің қандай бір дәрежеде
сақталуын қамтамасыз етеді.
Несиенің төлемділігі. Ссудалық пайыз.
Бұл принцип қарыз алушының банктен ... ... ... ... қана қоймай, оларды қолдану құқығына ақы ... ... ақы ... ... мәні ... алушының несиеге қолданудан
алған қосымша пайдасын несие беруші мен ... ... ... ... ... ... мөлшерін бекіту процесінде практикалық
көрініс алады.
Ол негізгі 3 функция атқарады:
- Заңды ... ... бір ... және жеке ... ... ... Ссудалық капиталды салалық, сала аралық және халықаралық деңгейлерде
бөлу арқылы өндірісті және айналымды реттеу;
- Экономиканың дамуындағы ... ... – банк ... жинақтарын инфляциядан қорғау.
Ссудалық пайыз ставкасы (немесе ... ... ... ... ... ... ... несиеге қатынасы арқылы анықталып, несие
ресурстарының ... ... ... ... ... ... оны өндірісте өнім өндіруге
қолданылуға ынталандырады. Дәл осы ... ... ... ... ... ... онда ... ресурстарының көп бөлігін
мемлекеттік банк ... ... ... (1,5-5% ... ... берген. Басқа тауар түрлеріне баға ... ... ... ... ... элемент болып табылады, ал несиенің бағасы ... баға ... ... ... Ол ... капитал
нарығындағы сұраныс пен ұсыныстың жалпы ... ... және бір ... сипаттағы факторларға байланысты:
- нарықтық экономиканың даму циклдегі (құлдырау кезеңіндн ссудалық
пайыз өседі, жедел ...... ... процесс темптері;
- орталық банктің коммерциялық банктерді ... ... ... ... ... ... ... реттік
тиімділігі;
- халықаралық несие ... ... ... АҚШ 80 ... ... ... саясаты американдық банктерге шетелдік
капиталды тартуға әкелді, ол өз ... ... ... ... етті);
- заңды және жеке тұлғалардың ақшалай жинақтарының динамикасы (олардың
қысқару бат алысында ссудалық пайыз жоғарылайды);
- ... ... ... ... ... несие
ресурстарына қажеттілігін анықтайтын өндіріс және айналым динамикасы;
- өндірістің мерзімділігі (мысалы, Ресейде ссудалық пайызь ... ...... ... ... ол ... енсие беру
қажеттілігіне байланысты);
- мемлекет беретін несие мөлшері мен оның ... ... ... мемлекеттік қарыз өскен кезде ссудалық пайыз тұрақты түрде
жоғарылайды).
Несиенің қамтамасыз етілуі.
Бұл принцип кредитордың ... ... ... алушы өзіне алған
міндеттемелерін бұзу мүмкіндігінен қорғауды қамтамасыз етуді көрсетеді.
Кепілдікке ... беру ... ... кепілдікке қарыз беру сияқты
несиелеу ... ... ... ... ... ... тұрақсыздық кезінде өзекті болып табылады.
Несиенің мақсатты сипаты
Осы принцип несиелік операциялардың басым бөлігіне ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Тәжірибеде несие шартының сәйкес бөлігінде беріліп отырған несиенің нақты
мақсаты ... және банк ... ... осы ... ... Бұл ... бұзу ... мерзімінен бұрын қайтаруды талап
етуге немесе айыппұлдық ссудалық пайыз енгізуге болады.
Неисенің дифференцияциялдық сипаты
Бұл ... ... ... әр ... ... ... ... дифференцияциялды тұрғыда қарауын анықтайды. Оның тәжірибеде
жүзеге асуы нақты ... ... ... ... және ... ... немесе қызмет сфераларын қолдауға байланысты
орталықтандырылған саясатына тәуелді (мысалы: ұсақ ... және ... ... ... ... рөлі және орны, ... ... және ... сипаттағы функциялармен сұрыпталған
сипаттағы функциялармен ... бөлу ... ... ... ... ... ... уақытша бос
қаржы ресурстарын шаруашылық қызметінің бір сферасынан екінші бір неғұрлым
жоғары пайдамен ... ... ... ... ... ... Әр ... салаларда немесе аймақтардағы оның ... ... ... ... ... қаржы ресурстарын қажет ететін,
динамикалы дамитын ... ... ... ... ... болып табылады.
Бірақ кейбір жағдайларда бұл функцияның тәжірибеде жүзеге асуы ... ... ... ... ... оған Ресейде
нарықтық экономикаға көшу кезеңіндегі капиталдың өндіріс сферасынан айналым
сферасына құйылуы қауіпті сипат алғанын мысал ... ... ... ... ... ... аса ... міндеттерінің бірі –
экономикалық басымдылықтарды рационалды ... ... ... ... ... жедел дамуы қажет салаларға ... ... ... ... ... ... ... функцияның тәжірибеде жүзеге асуы тікелей несиенің экономикалық
мәнінен шығады. Шаруашылық субъектілерінің ақша қаражаттарының түсуі ... ... ... ... қаржы ресурстарының артықшылығын ғана
емес, жетіспеушілігін де анықтайды. Міне сондықтан қарыз ... ... ... ... ... ... ... де анықтайды. Міне сондықтан қарыз алушылардың ... ... ... ... қаражаттарының уақытша
жетіспеушілігін толтыруға арналған ссудалар кең тараған. Олар ... ... ... ... жалпы айналым шығындарын
үнемдейді.
Капиталдың шоғырлануын жеделдету
Капиталды шоғырландыру ... ... ... ... ... ... және кез ... шаруашылық субъектісінің басым мақсаты ... Бұл ... ... ... ... ... (немесе басқа
шаруашылық операциясын) сол арқылы қосымша пайдамен қамтамасыз етуге
мүмкіндік ... ... ... ... көмек береді. Оның бір бөлігін
кредитормен есеп айырысуға бөлу ... ... ... өзінде несие
ресурстарын тарту тек меншікті қаражаттарға ғана сүйенуге қарағанда ... айта ... ... экономикалық құлдырау кезеңінде (әсіресе,
нарықтық экономикаға көшу жағдайында) бұл ресурстардың ... ... ... ... ... ... шоғырландыру
міндетін шешу үшін белсенді қолдануға мүмкіндік бермейді.
Тауар айналымына қызмет ... ... ... асуы ... несие тауар айналымымен қатар
ақша айналымында жеделдетеді. Ақша айналымына вексельдер, чектер, ... және ... да ... ... ... ... ... қолма-қол ақшасыз операциялармен айыстырып, ішкі және халықаралық
нарықтардағы экономикалық ... ... ... Осы ... ... тауар айырбасының аса қажет элементі
ретінде ... ... ... рөль ... ... жеделдету
Соғыстан кейінгі жылдары ғылыми-техникалық прогресс шаруашылық
субъектісінің экономикалық дамуындағы анықтаушы фактор болып ... ... ... ... ғылыми-техникалық ұйымдар қызметін
қаржыландыру процесі мысалынан байқауға болады. Олардың ... ... ... ... салу мен ... өнімді өткізу арасындағы
уақыт айырмасы басқа салаларға қарағанда ұзақ болып келеді.
Сондықтан көпшілік ғылыми орталықтардың қалыпты қызмет етуі ... ... ... емес (бюджеттік қаржыландырудағыларды
қоспағанда). Сонымен ... ... ... ... ... жаңалықтар мен
технологияларды енгізу формасындағы инновациялық процестерді жүзеге асыру
үшін қажет. Оның шығындарын кәсіпорын мақсатты орта және ұзақ ... ... ... ... Сонымен, несие кредитормен қарыз
алушының арасында уақытша ... ... ... туындайтын
экономикалық қарым-қатынастар.
Нарықтық экономика жағдайында несие келесі функцияларды атқарады:
- уақытша бос ақша ... ... ақша ... ... ... ... бөлу;
- айналымның несиелік құралдарын жасау ( банкнот және ... ... ... ... ... ... ақша ... көлемін реттеу.
Несиенің негізгі принциптері: ақылық, мерзімділік және қайтарымдылық.
Несиелеу әдісі – несиенің ... және ... ... ... банктік несиенің кәсіпорындардың қаражат айналымының
шеңберінде қатынасу ... ... ... ... ... тәжірибеде несиелеудің екі әдісін қолданған:
- қалдық бойынша несиелеу;
- айналым бойынша несиелеу;
Қалдық бойынша несиелеу ... ... ... ... ... тығыз байланысты болды. Ондай құндылықтарға: әр
түрлі тауарлы-материалды құндылықтар (шикізат, негізгі және ... ... ... ... және т.б.), ... ... кезеңдегі шығыстар, дайын өнімдер және жөнелтілген тауарлар ... ... ... ... ... ... ... ал олардың
азаюы несиенің сол мөлшерде қайтарылуын талап ... ... ... ... ... ... ... өйткені, несие шаруашылық
органдардың құндылықтары мен шығындар қорларының нормативтен ... ... ... ... ... ... бағытталды.
Компенсациялық несиелер жай несиелік ... ... ... ... ... қайтарылуы есеп айырысу шотынан шегеру жолымен жүзеге
асырылады.
Айналым бойынша несиелеу (тауар айналымы) ... ... ... қозғалысы материалдық құндылық айналымымен, яғни олардың түсу және
жұмсалуына байланысты анықталады. Бұл несиелеу ... жаңа ... мен ... берілгені бойынша қарыздың қайтарылуы уақыт ... ... ... ... несие төлемдік сипатқа ие болды, себебі
несиенің берілуі тікелей төлемге ... және ең ... ... ... ... туындаған кезде жүзеге асырылады. Сөйтіп,
айналым бойынша несиелеу әдісі төлемдік сипаттағы несиелердің ... ... ... ... бойынша беріліп отырған.
Бұл жерде несиенің қайтарылуы өнімді ... ... ... ... ... ... түсу арқылы жүзеге асқан.
Демек, бірінші әдіс бір-ақ рет пайдалануға жараса, ал ... ... ... ... ... үшін ... ... қатар, халық шаруашылығының
қорларының айналым шеңберін және төлем ... ... оның ... ... ... ... ... нарықтық жағдайға өтумен байланысты
өзінің ... ... ... ... 80-ші ... ... бірінші кезеңінің жүрісінде саны көп ауқымды объектілерді
несиелеуден (қалдық бойынша, сол ... ... ... да) бір тұтас
несиелеу механизмі бойынша ірі объектілерді тек айналым ... ... ... ... ... Мұндай айналым бойынша несиелеу
жиынтық қорлар мен өндіріс шығындары ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықтың барлық салалары
өткізілді. Қазіргі жағдайда мұндай тәртіпте өнеркәсіптік, көлік, құрылыс,
ауыл шаруашылық, сауда және ... сату ... ... ... ... тәжірибеде несиелеу әдісінің үш түрі
қарастыррылады:
- айналым бойынша несиелеу ... ... ... ... ... айналым-қалдықтық бойынша несиелеу әдістері.
Айналым бойынша несиелеу барысында несие несиелеу объектісінің
айналымындағы қозғалысын ... ... ... ... ... оның ... ... дейін аванстайды. Несиеге деген
объективтік ұлғайту ... ... ... ... ... ... ұлғайту шараларына байланысты несие мөлшері өсіп, бұл
қажеттіліктің ... ... ... ... Бұл әдіс ... ... қажеттілікті төмендету немесе ұлғайту шараларына
байланысты болып табылады.
Қалдық бойынша несиелеу ... ... ... ... ... құндылықтар және шығындар қалдықтарымен ... ... ... ... ... құндылықтарды өзінің
қаржылайкөздері есебінен сатып алуы мүмкін және содан соң оларды ... ... ... косменсациялау тәжірибесінде беріледі, ал қажетті
материалды сатып алу шығындары авансылау үшін ... ... ... ... объектісінің кішкене бөлігі
қамтылса, ал айналым бойынша ... ... ... ... ... және ... ... несиелеудің іс-жүзінде ұштасуының
нәтижесінде айналым – қалдықтық әдісі түзіледі. Мұндағы бірінші ... ... ... туындауына байланысты несие берілсе, ал екінші
кезеңде, берілген несие қатаң түрде өтеледі. ... ... ... ... ... кепілге алып, шығындар айналымының бастапқы
кезеңінде берілсе, ал екінші кезеңінде, ... ... банк ... ... ... ... ... тәжірибеде несиелеудің мынадай екі әдісі белгілі:
бірінші әдіс ... ... беру ... ... әр рет ... сайын
қарапайым тәртіппен шешіледі. Неисе қаражатқа деген белгілі бір мақсатты
қажеттілікті қанағаттандыруға беріледі. Бұл әдіс ... ... ... яғни ... несие беру уақытында қолданады. Екінші әдіс
барысында несиелер қарыз алушы үшін банктің алдын ала ... ... ... ... ... шегі ... белгілі бір мерзім ... ... ... ... ... ... ... шараларына байланысты
пайдаланылады.
Несие берудің мұндай формасын несиелік желі деп ... ... ... ... лимит негізінде белгілі бір мерзім ішінде қарыз ... ... ... ... яғни банктің қарыз алушы алдындағы
міндеттемесі.
Ашылған несиелік желі арқылы ... ... ... ... арасында жасалған несиелік келісім шартқа сәйкес, кез ... ... ... ... ... ... желі көбіне бір жылға ғана
ашылады, бірақ ... одан да ... ... ашылуы мүмкін. Клиент банктің
несиелік желі мерзімінің кез келген уақытында ... ... ... – ақ және ... бланк толтырусыз несие ала алады. Бірақ банк
қарыз алушының қаржылық жағдайының ... ... ... ... ... ... ... келіспеу құқығы сақталады. Белгіленген тәртіп
бойынша, несиелік желі тұрақты қаржылық жағдайы және ... ... ... ... ... ... ... несиелеу шегі қайта қаралуы
да мүмкін. ... ... ... және ... ... болады.
Жаңартылмайтын несиелік желі ашқан жағдайда несиені беріп және оны
өтегеннен ... банк пен ... ... ... ... ... желі ... (револьверлік) несие автоматты түрде
қарыздың белгіленген лимит шегінде беріледі және өтеледі. Несиелік желі,
сол ... ... да ... ... ... ... ... желі
клиенттің бір келісім шарт төңірегінде белгілі бір тауарларды жабдықтауды
төлеуі үшін ашылады. Жаңартылған ... желі ... ... ... ... яғни ірі ... айналымы бойынша несиелеу әдісіне
көбірек ұқсастығы болады. Бірақ та ... ... ... ... ... ... ... желіні тек бірінші кластық ... ... ... Сонымен қатар, несиелеу шегін анықтау тәсілдері
де әр түрлі, сол ... ... ... ... ... ... ол бір шама маңызды. Мұндай кемшіліктер бар жаңа
коммерциялық құрылымдарға несиелік желі ... ... ... та ... ... ... әдісі - әр жекелеген несиелерді беру
барысында ... көз ... болу ... табылады.
Несиенің негізгі принциптері: ақылық, мерзімділік және қайтарымдылық.
1.2. Несиелеу принциптері
Банктік несиелеу ... ... ... ... жағдайында
жүзеге асырылады, олар несиенің мәні мен мазмұнын көрсететін несиелеу
жүйесінің басты элементтері ... ... ... ... жатады.
Несиелеу принциптері:
- мерзімділік;
- қайтарымдылық;
- несиенің төлемділігі;
- материалдық ... ... ...... ... ... берушіге қайтарудың алдын-ала
келісілген мерзімі, яғни несиені ... ... ... оны ... ... ... әкеледі. Несиелеу мерзімі – қарыз
қаражаттардың қарыз алушының ... ... ... уақыты.
Қайтарымдылық – негізгі қарыз соммасын несие берушіге ... ... ... ... ... қайтарылмайтын несие болмайды. Сондықтан
да, қайтарымдылық несиенің ажырамас бөлігі болып табылады.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... экономикаға көшкеннен кейін
несиелеудің бұл принципіне ерекше маңыз береді.
- Біріншіден, ... ... ... ақша ... ету осы ... ... байланысты.
- Екіншіден, бұл принциптің сақталуы банктің ... ... ... ... жеке ... алушы үшін бұл принципті сақтау
банктен жаңа несие алу мүмкіндігіне жол ... ... банк ... ... ... ... және ... ақталуына қарай бекітеді.
Несиенің мерзімінде қайтарылуы принципі дифференцияциялдылық
принципімен тығыз ...... ... ... ұмтылушы клиенттерге
несие беру туралы сұраққа біркелкі қарамауын ... ... ... оны уақытында қайтаруға жағдайы бар клиенттерге берілуі керек. Несиелеу
дифференцияциясы несиеге қабілеттілік көрсеткіштері негізінде ... Ол ... ... ... ... ... мерзімде несиені
қайтаруға дайындығы мен қабілетіне сенімділік беретін ... ... ... ... ... ... ... десе болады.
Біріншіден, ол мерзімділік принципімен байланысады, яғни несие уақытында
қайтара алатын ... ... ... ... да ... тек ... қабілетті сипаттайтын көрсеткіштер
негізінде ғана жүзеге асырылады.
Екіншіден, бұл принцип несиелік келісім жасалғанға дейін және ... ... ... ... ... барысында потенциялды
қарыз алушылардың несиелік қабілетін және сұралып отырған ... ... ... және ... банк үшін ... сондай-ақ
қаражаттардың жұмсалу ұзақтығын жетекшілікке ала ... ... ... ... іске ... ... ... байланысты несиелеудің
дифференцияциялануы, оның өткен жүйедегі вариантымен салыстырғында қаталдау
болып табылады.
Несиенің төлемділігі (ақылық) – банктердің ... ... ... ... ... ... Банк ... бергені үшін пайыз
түрінде белгілі бір төлем алады. Пайыздық ставка мөлшерін екі жақ ... ... ... ... ... ... ... деп те атайды.
Еркін реттелетін нарық жүйесі ... ... үшін ... ... деген сұраныспен ұсыныс негізінде қалыптасады. Қазіргі банктердің
несие үшін сыйақы мөлшерлемесін белгілеуде ... ... ... жатады:
- орталық банктің коммерциялық банктерге беретін несиелері
(мүдделендіру) бойынша ... ... ... ... ... ... орташа сыйақы мөлшерлемесі;
- өз клиенттеріне депозиттік шоттары бойынша төлейтін орташа
сыйақы мөлшері;
- банктің несиелік ресурстарының ... ... ... ... ... ... ... бағасы соғұрлым қымбат
болуы тиіс);
- несиеге ... ... ... аз ... ... ... да ... несиенің сұралатын мерзімі мен түрі, нақтырақ айтсақ, банк үшін
оның қамтамасыз етілуіне байланысты тәуекел дәрежесі;
- ... ақша ... ... ... ... ... ... соған сәйкес несие үшін төленетін
сыйақы да жоғары болуы тиіс, себебі, инфляция жағдайында ақшаның
құнсыздануының ... ... ... ... ... ... етілуі – банк несиесінің кепілдік, сақтандыру және
басқа да ... ... ... заң арқылы және партнерлер арасындағы шарт арқылы ... ... ... ... процесті ұйымдастыру, оның түрлері
және әдістері
Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің тәжірибесінде
қолданылатын ... ... ... кезеңдерін қарастырайық. Әр
кезеңде пайдаланылатын несиелік механизмінің ... ... ... ... бере отырып, олардың жүзеге ... ... ... ... ... негізгі кезеңдерді
қамтиді.
Несие алу туралы өтініш жазылғаннан бастап, ... ... ... ... деп ... процесі мынадай кезеңдерді қамтиды:
• несиеге деген өтінішті қарау;
• несиелік қабілетін талдау;
• несиелік ... ... ... ... несиелік мәміленің орындалуына бақылау жасау.
1 кезең. Банкке келіп түскен несиеге деген өтінішті қарау.
Кез келген несиелік операциялар ... ... ... құжаттарда
қарыз алушы мен ... ... ... ... ... ... ... мерзімі, мүмкін болар қамтамасыз ету мүлкі көрсетіледі.
Банктің қоятын ... ... ... қосымша, яғни несиелік
операциялар сипатына ... ... ... ... әр ... үшін әр ... құжаттар пакеті әзірленуі мүмкін. ... ... ... құрамына жататындар:
➢ құрылтайшылық құжаттардың, жарғының, жалға алу ... ... ... ... ... ... куәландырылған
құжаттар; азаматтардың төл құжаттары және клиенттің несие алуға құқығын
растайтын басқа да құжаттардың көшірмелері;
➢ соңғы екі жылдық ... ... ... және оған ... ... несиеленетін шаралардың рентабельдік деңгейін және оның қайтарылу
мерзімін сипаттайтын техникалық-экономикалық есебі;
... ... ... ... ... ... банктерден алған несиелер туралы мәліметтер;
➢ қамтамасыз ету мақсатында кепілге берілген мүлікке қарыз алушының ... ... ... ... ... ... міндеттемені куәландыратын құжаттар;
➢ қызметін жаңадан бастаған, яғни қаржылық есептер және басқа да ... ... ... ... ... банк қарыз алушыдан несиені қайтаруын қамтамасыз
ететін басқа да құжаттар мен мәліметтерді талап ете ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушылар үшін кейбір
құжаттар тізімі қысқаруы мүмкін. ... ... ... несие алуға өтініш
жасаған уақытта, банк несиелеудегі оның мүмкіндігін алдын ала бағалау үшін
есеп карточкасін ... ... ... ... ... мен ... аты-жөні, қызметі және меншік түрі, клиенттің заңды мекен-жайы,
ағымдық және валюталық шот ... ... аты және ... ... ол сұрайтын несиенің мақсаты, сомасы және мерзімі, соңғы
есептік ... ... ... ... және ... да көрсеткіштер.
Тапсырылған құжаттарды оқып үйрену барысында банк ... ... ... ... ... ... бағалауының шешім қабылдау үшін
аса зор ... бар. ... ... есеп ... ... Қарыз алушының несиелік қабілетін талдау кезеңі.
Қарыз алушының несиелік қабілеті – қарыз алушының ... ... ... уақтылы және толық көлемде қайтару қабілетін бағалаумен
сипатталады. Несиені қайтара ... ... ... ... ... мүмкін, сондықтан да банк клиентке несие беруге шешім қабылдаудан
бұрын оның несиелік қабілетін талдайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... талдау жасау барысында мынадай
факторлар есепке алынады:
➢ несиеге қатысты қабілеттілігі. ... ... ... бере ... ... атынан шығатын тұлғаның құқықтық қуатын ... және ... ... тиіс;
➢ қарыз алушының іскерлік беделі. Несиелік мәмілеге тиісті беделі деп
қарыз ... ... ... дайындығын ғана түсінбейді, сондай-ақ
келісімшартқа байланысты барлық ... ... ... алу ... Банк ... ... ... қайтаруға жеткілікті
қаражатты табу қабілетіне баға беруі қажет.
Қарыз алушының табыс алу ... ... ... сату ... ... әсер ететін факторлар есепке алынады. Бұл факторларға:
қарыз алушы кәсіпорынның сапасы, шикізат құны, қызметкерлерінің ... ... ... ... бұл ... қоса жарнамалау
тиімділігі, бәсеке сияқты факторлар ескеріледі.
3 кезең. Несиелік және кепіл туралы ... ... ... ... ... бойынша банк қарыз алушының несиелік қабілетін
тексеріп болғаннан ... ... шарт ... үшін ... ... ... Несиелеуге байланысты барлық сұрақтарда банк пен қарыз
алушы келісімшарт негізінде шешеді.
Несиелік келісімшарт екі ... ... ... және
жауапкершіліктерін анықтайды. Онда мыналар көрсетіледі:
• Несиелеу мақсаты және объектісі;
• Несиенің мөлшері;
• Несиені беру мерзімі және қайтару ... ... ... ету формасы;
• Несие үшін төленентін сыйақы мөлшерлемесі;
• Несиенің қозғалысын және ... ... ... ... ... ... ... құжаттарының тізімі;
• Несиелеу процесіндегі банктің бақылау қызметі.
Несиелік келісімшарттың мазмұнын ... ... ... ... ... ұйымдастыру тәжірибесінде кепіл туралы
келісімшарттың орны ерекше. ... ... шарт ... ... ... ... ... бағалы қағаздар, басқа да мүліктер және мүліктік
құжаттар жатады.
Материалдық-заттық мазмұнына ... ... ... ... топтарға
бөлінеді:
- клиенттің мүліктерінің кепілі:
• Тауарлы-материалдық құндылықтар кепілі;
... ... ... ... кепілі;
• Тауарлар және дайын өнімдер кепілі;
• Валюталық бағалықтар, алтыннан жасалған бұйымдар кепілі;
• Басқа да ... ... ... ... ... кепілі;
• Сол банктегі депозиттер кепілі;
• Жылжымайтын мүлік кепілі.
-мүліктік құжаттар кепілі:
• Жалгерлік құқық кепілі;
• Авторлық құқық кепілі;
• Жерге құқық ... ... ... мынадай мәселелер қарастырылады:
• Келісімшарт жасасушы тараптар туралы мәліметтер;
• Келісімшарт ... ... ... құқықтары мен міндеттері;
• Кепіл ұстаушының құқықтары мен міндеттері;
• Талап ету құқықтары;
• Кепілгн ... ... ... ... басқа мүлік есебінен;
• Кепілге қойған мүліктің бұзылуына байланыстың тәуекел жағдайлары
мен кепіл затты ауыстыру;
• Тараптардың ... ... ... ... шешу;
• Басқа шарттар;
• Кепіл туралы келісімшарт жасасушылардың заңды ... ... де ... ... Несие беру кезеңі. Бұл кезең ағымдық шот ашу, несиені беруді
құжаттау тәртібін, несиені беру тәсілін ... ... ... ... шарттарын қамтиды.
Несиенің көлеміне байланысты әр түрлі берілу тәсілдері болады.
Біріншісі- несие ... ... ... ... қажет болған
жағдайларда жұмсалынады. Екіншісі- несие алу ... ... ... ... туындауына байланысты біртіндеп іске асады. Үшінші –
белгілі бір соманы алуға клиенттің құқығы бола отырып, ол оны ... ... ... оны беру ... ... ... сәйкес
анықталады.
5 кезең. Несиені қайтару жіне оған сыйақы төлеуіне ... ... ... ... ... кезеңі. Несиелеу бойынша қарызды қайтару
тәсілі банк қаражаттарының ... ... және ... ... құраудағы рөліне байланысты.
Несиенің берілуі сияқты ... ... ... ... ... ... ... негізінде эпизоттық қайтару;
• меншікті қаражаттардың жинақталуының және несиеге деген есеп айырысу
шотына қажеттіліктің азаю шамасына қарай ... ... ала ... сома ... ... түрде қайтару;
• түскен түсімді бірден несиелік қарызды ... ... ... ... ... созу;
• мерзімі өткен қарызды « Мерзімі өткен несиелер » ... ... банк ... ... ... ... ... шегеру;
Несиелік қарызды қайтару туралы қарстырылған варианттар бұл ... ... ... ... ... толық қайтару;
Несиені жартылай қайтару .
Қайтару жиілігіне қарай :
• Несиені жүйелі түрде қайтару;
• Несиені бөліп-бөліп қайтару:
Қайтарудың жүзеге асырылу ... ... ... ... қайтару;
• Несиені эпизоттық қайтару.
Қайтарудың мерзіміне қарай:
• Несиені мерзімді қайтару;
• Несиенің уақытын созып қайтару;
... ... ... ... ... ... мерзімінен бұрын қайтару.
Қайтару көздеріне қарай:
• Клиенттің меншікті қаражаттары;
• Жаңа ... ... ... ... ... ... Басқа кәсіпорын шотынан түскен қаражаттар;
• Бюджеттік түсім және т.б.
Несиенің ... ... ... арқылы жасауға да, жасамауға да
болады. Несиенің қайтарылуын негіздейтін ... ... ... ... өзінің үкімі, соттың бұйрықтары жатады. Клиенттің өзінің
шотынан ақшалай қаражаттары шегеру ... ... ... ... да ... да болады. Несиенің қайтарылуы қағазсыз, яғни байланыс каналдары
арқылы да жүзеге асырылады.
Несиенің қайтарылуына бақылау ... үшін ... ... бойынша
мерзімді міндеттемелер картотекасыны жүргізеді. Банк ... ... ... ... ... ... ... қарыз
алушының есеп айырысу шотынан қаражаттарды шегеруге үкім-ордерін ... ... ... байланысты төлемдер уақыты жеткен ... ... ... ... ... ... ... Егер де қарыз
алушының ағымдық шоты басқа банкте ашылған ... ... ... ... ... ... қиындықтарға кезігуіне байланысты банк қайтару
мерзімін кейінге ... ... етуі ... бұл ... ... ... ... Сыйақы мөлшері оны төлеу мерзімі және
тәртібі, ... ... ... ... несиелік келісімшартта
анықталады.
Сыйақы ай ... ... ... және т.б. ... және ... ... іздестірілуі мүмкін.
Пайызды есептеу барысында шартты айдағы күндер саны – 30, ал жылдағы
360 күнмен ... ... ... ... ... ... алған несиені
пайдалануына және оны толық қайтарылуына бақылау жасайды. Оны мақсатта
қарыз алушының шаруашылық ... оның ... ... ... жасап,
қажет болған жағдайларда, орнында ақшалай және есеп ... ... ... есептік материалдарды тексереді. Осы жерде қарыз
алушыдан алған барлық қаржылық ... ... мен ... да ақпараттар,
сондай-ақ басқа да көздер пайдаланылады. Әрбір банктің өзінің клиенттің
несиелік ісін жүргізу жүйесі болады.
Несиелік ... ... өз ... орындамаған қарыз
алушыларға қатысты банк қарыз алушыға әрі қарай несиелеуді тоқтату туралы
ескерту жасауға: несиелік шартында қарастырғандай ... ... ... ... ... ... ... шарттарын жүйелі түрде орындамаған
жағдайда банк несиені мерзімінен ... ... ... ... ... ... жасалатын бақылау банктің несиелік портфелін
мерзімді түрде тексеріп отырумен де ... ... ... ... оның ... көзі және ... операцияларды жүргізу барысындағы
тәуекел көзі болып табылады.
Банк несиелеу процесін келесі ұстанымдар ... ... ... мерзімділік, қайтарымдылық, коллегиалды шешу, яғни оларды бір
тұлғамен шешу мүмкін емес, несиелік қызметтің функцияларын банктің ... ... ... ... және бақылау, яғни несиелік
стандарттар мен процедуралардың бірлігін түсіну және сақтауын қамтамасыз
ететін бақылау ... ... ... сай банк ... несиелік қызметінде келесі басымды
салаларды анықтайды: мұнайгаз өнеркәсібі; қара және түсті металлургия; тау-
кен өнеркәсібі; жеңіл ... ... ... ... ... және ... сауда; құрылыс; қызмет көрсету саласы.
Банк келесілерді несиелендірмейді:
• Химикалық, биологиялық, ядерлық, термоядерлық қаруландыруды
өндіру мен шығару;
• Сыртқы ... ... ... зиянды өндірістерді;
• Қоғамдық қорларды, саяси ұйымдарды және ... беру ... ... ... несиелік процесті ұйымдастыру, несие беру тәртібі және ... ... ... ... ... несие беру туралы өтінішінен кейін, ... ... ... ... (ары қарай несие инспекторы) несие алу
мақсатын анықтайды, несие беру шарттары мен тәртібін түсіндіреді, несие ... ... ... ... таныстырады. Неисе беру туралы сұрақты
қарастыру несиенің түрімен ... ... ... ... қалдыруға
болмайтын мұқтаждықтар үшін несие бойынша құжаттардың толық пакетін ұсынған
сәттен шешім қабылдағанға дейінгі уақыт – 15 ... күн ... ... алу үшін ... ... – 1 ай. ... ... несие
инспекторы өтініштерді есептеу журналына тіркейді; өтінішке тіркеу ... ... ... ... қайтарылатын паспорттың (жеке куәліктің) және басқа да
құжаттардың көшірмесі түсіріледі. ... ... ... ... жұпнұсқалармен салыстырылып тексерілген құжаттарға «көшірме дұрыс»
деп белгі қойылып, инспектор қол ... ... ... ... ... ... инспекторы қабылданған құжаттармен көшірмелердің тізімін
жасайды. Ары ... ... ... клиент ұсынған құжаттарды және ондағы,
анкетадағы төлем ... ... және ... ... ... мөлшерін анықтайды.
Мәліметтерді тексеруде несие инспекторы Қарыз алушының несие тарихын
және бұрын алынған бір ... ... ... ... ... мәліметтер
базасының көмегімен анықтайды, бұрын несие ... ... ... Несие беруші бөлімше құжаттар пакетін банктің заң ... ... ... жіберіледі. Заң қызметі құжаттарды дұрыс
рәсімделуі және заңға сәйкестігі тұрғысынан ... ... ... ... ... ... ... мекен жайын, жұмыс орнын және анкетадағы мәліметтерді тексереді.
Құжаттарды талдау және ... ... ... заң қызметі және
қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... қозғалмайтын мүлік, көлік құралдарын немесе басқа да
мүлікті алу жағдайында несиелеу бөлімшесі ... ... ... ... ... ... сұрақтары бойынша.
Банктің маманын немесе еншілес кәсіпорынды жұмысқа тартады. Бағалау
нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... бөлімшесіне ұсынады. Неисе шарты бойынша кепілдікке бағалы
қағаздарды алу мүмкіндігін және ... ... ... қағаздар бөлімі
анықтайды. Бағалау нәтижесі бойынша эксперттік қорытынды жасалап, несиелеу
бөлімшесіне жіберіледі.
Неисе бөлімшесі ... ... ... ... ... ... және акционерлер реестірінің хаттамасын бағалы
қағаздармен жұмыс бойынша бөлімге береді.
Тексеру нәтижесі бойынша ... ... ... ... келесі мазмұнды ақпараттан тұруы керек:
• Кепілді ретінде бағалы қағаздарды қабылдау мүмкіндігі туралы
қорытынды;
• Несие берудің ... ... ... туралы қорытынды;
• Неисе инспекторы Қарыз алушының төлем қабілеттілігін жұмыс
орнынан табыс туралы анықтама және ... ... ... (бағалы қағаздар кепілдігіне берілетін несиеден
басқасын, ол бойынша қарыз ... ... ... ... келесі ақпарат болуы керек:
• Анықтама берген ұйымның толық ... оның ... ... ... және банктік реквизиттері;
• Сол ұйымдағы қарыз алушының жұмыс істеу ұзақтығы;
• Қарыз алушының қазіргі лауазымы (кім болып істейді);
• соңғы алты ... ... ... ... ... алты ... орташа айлық ұсталған төлемдер түрлері бойынша
ашылып көрсетілген ақпараттар.
Анықтаманы қарыз алушы жұмыс істейтін ұйым, мекеме, ... ... (1 ... Оны ... алушы несиелеу бөлімшесіне өткізеді.
Анықтама келесі жағдайларда берілмейді:
➢ жұмыскер несесе қызметкер сол кәсіпорында (ұйымда, мекемеде) ... кем ... ... ... парағы немесе басқа да атқарушы құжаттар бойынша
жалақының, зейнетақының, стипендияның 50% ұсталатын ... әр ... ... ... ... болса.
Анықтамаға ұйымның басшысы мен бас бухгалтердің қолы ... ... ... ... басқарушының, бас бухгалтердің фамилиялары
толығымен көрсетіледі. Анықтама бір түсті сиямен толтырылады, түзетуге ... ... және бас ... ... алу үшін ... ... тәртібін бұзғаны үшін персоналды жауапкершілік
алады. Коммерциялық ... ... ... ... ... мен ... ... есеп айырысу шотының ашылған уақыты туралы банктен
мәлімет әкеледі. Қарыз ... оның ... ... ... беру ... ... сұрақты шешуде шешім қабылдау үшін келесілер
ескерілуі керек.
- Негізгі жұмыс орны бойынша ... ... ... ... ... түсетін табыс және басқа да табыс көздері;
- Кейбір жағдайларда Банктің қалауы бойынша Қарыз алушының
жұмыс орнынан ... ... ... жан ұяның ... ... ... мүмкін.
Төлем қабілеттілікиі есептеуде анықтама мен анкетада көрсетілген
барлық міндетті төлемдер табыстан ... ... ... ... зиян өтемақысы, басқа несиелер бойынша қарызды жабу және пайыз
төлеу, берілген кепілдіктер ... ... ... ... ... тауарлар құнын жабу төлемдері және басқалар). Осы
мақсатта берілген ... ... ... ... төлемінің 50 % мөлшерінде
алынады.
Несие беру.
Несие беру несие келісімінің шарттарына сай таңгемен ... ... де, ... ақшасыз да келесі жолмен беріледі:
• қарыз алушының шотына ... ... ... ... бойынша
енгізу;
• қарыз алушының пластикалық карточкасының шотына енгізу;
• сауда және басқа да ұйымдарының шоттарын төлеу;
• кәсіпкер-азаматтардың шотына аудару.
Несиені ... ... беру тек ... ақша ... ... ... ... шотқа енгізу немесе Қарыз ... ... ... енгізу арқылы жүргізіледі, ол несие шартында ескерілуі
керек. Несие шартына салым бойынша шот ... ... ... карточка
шотының нөмері және шот ашылған мекеме көрсетілуі қажет.
Басқа коммерциялық банктерде ашылған шотқа енгізу ... ... ... ... ... ... объектілерін жаңғыртуға
несие беру ссудалық шот бойынша бірінші операция уақытынан бастап екі жылға
дейінгі ... екі ... одан көп ... жүзеге асады.
Несиенің бірінші бөлігінің мөлшерін несие шартындағы соманың 20 %-50 %
шегінде анықтауы ұсынылады. Әрбір келесі сомма ... ... ... ... есеп ... соң ... Екі жыл өткен соң несие беру
тоқтатылады. Келісімдегі сомма нақты берілген соммаға дейін азаяды. Несиені
қолма-қол ақшамен ... ұйым ... ... ... ... аудару арқылы берген кезде қарыз алушы несиенің бірінші бөлігін
несие келісімі уақытынан 1 ай ... алуы ... ... ... бір ... ... банк келісімді бір жақты тәртіпте бұзады.
Несие қызметкері мәліметтер базасындағы ақпаратқа түзетулер жасайды.
Егер несие келісімі ... ... ... ... ... ... ... бойынша шотқа немесе қарыз алушының пластикалық карточкасы
шотына енгізу қарастырылса, несие инспекторы ... ... ... ... ... ... сәйкес шотына несиенің бөлігін
енгізу туралы өкілетті тұлғаның қолы ... өкім ... ... ... екінші данасы және жедел ... ... ... ... ... ... ... шотының нөмері,
салым бойынша шот нөмері немесе пластикалық карточка шотының нөмері және ... банк ... ... сома ... ... ... міндеттеменің дұрыс рәсімделуін тексереді,
шарттағы қолдармен мөрді ... ... ... мен ... ... міндеттемемен салыстырады; тұлғаның жеке шот карточкасын
толтырады. ... ... ... ... бекітілген тәртіппен
орындағаннан кейін бухгалтер жүргізілген операция туралы жедел міндеттемеге
белгі ... ... ... мен жедел міндеттемені несиелеу бөлімшесіне
қайтарады. ... ... ... ... ... қалдырады. Ары
қарай несие инспекторы бөлім басқарушысы (немесе басқа өкілетті тұлға) мен
басқа бухгалтердің қолдары бар ... ... ... ... ... ... келісімі, несиені жабу графигі, жедел міндеттеме,
кепілдік келісімдері, сақтандыру ... ... ... бөліміне
жібереді. Егер несие аудару арқылы берілсе, онда операциндық жұмыскер
(контролер):
... ... ... ... өзі ... туралы куәланады;
➢ өтініштің дұрыс толтырылуын, өкілетті ... ... ... ... ... ... тексеред;
➢ несие құжаттарының дұрыс ресімделуін, ондағы қолдар мен ... ... ... ... ... сомаға жедел міндеттеме
толтырады, ол бухгалтерияға және кассалық ... ... ... ... мен ... ... ... бірге несие ісіне
тіркеледі.
Несиее жабу тәртібі
Несиені жабу және пайызды төлеу тәртібі
Несиені жабу бірдей бөліктермен несие ... ... ... ... ... күнінен бастап жүргізіледі. Соңғы төлем келісімде бекітілген
мерзімнен кешіктірілмей төленуі керек.
Қарыз ... ... ... өз ... ... ... ... төмендеуі мүмкін болған жағдайда (мысалы, зейнетақы жасына жету)
төлем графигі бойынша несиенің ... ... ... ... ... ... Бұл жерде төлем мөлшерлері келесі шарттар
сақталап бекітіледі:
• еңбекке қабілетті жас кезеңінде несие бойынша ... ... ... қоса ... көлемнен аспауы керек;
• зейнетақы жасына келетін кезеңінде несие бойынша бір реткі төлем
сомасы пайыз ... ... ... белгілі көлемнен аспауы керек.
Несие бойынша кез-келген бір реткі төлем мөлшері келесі бір ... аз ... етіп ... ... жол ... немесе қозғалмайтын мүлік жағыртуға берілетін несие ... ... ... ... оған ... ... ... ұзартуға
рұқсат берілуі мүмкін, бірақ 2 жылдан артық ... ... ... ... ... алушы несиені немесе оның
бөлігін мерзімінен бұрын жабуға құқылы.
Несиенің бөлігін мерзімінен бұрын жабу ... ... ... ... ... ... қарызды сөндіру бойынша келесі төлем
мерзіміне дейін ай сайынғы пайызды төлеуге ... ... ... берілген несие бойынша қарыз алушы
несиені сөндіруді және есептелген ... ... бір ... ... ... ... ... алушы несиені немесе оның бөлігін мерзімінен бұрын ... ... ... ... ... ... ... бөлікпен
қайтарылмайды. Несие келісіме бойынша негізгі қарызбен пайыз ... ... есеп ... ... кейін мекеме кепілдікке алынған
бағалы қағаздарды қарыз ... ... ... ... ... ... ... қағаздарды қабылдау-беру актісі бойынша қайтарады.
Егер бекітілген мерзімде қарыз алушы ... ... ... ... күші жойылған күннің ... ... ... ... бойынша несие бойынша қарыз сомасы мен ... ... ... ... ... қағаздарды өткізуден қалған қаражаттар
негізгі қарызбен пайыз жабылғаннан кейін қарыз ... ... ... ... жабу, пайызды төлеу тұрақсыздық айыбы келесідей
жүргізіледі:
• теңгемен, қолма-қол ақшамен ... ... ... ... ... ... салым бойынша ... ... ... ұстап қалу және т.б.
• шетелдік валютада – валюталық салым бойынша шоттардан аудару.
Шетелдік ... ... ... ... ... ... түрінде
жүргізіледі.
2. А.Қ. «БанкТуранАлем» үлгісінде несиелік процесі
2.1. А.Қ. «БанкТуранАлем» ісіне (қызметіне) ... ... 1997 ... 15 ... ... ... қоғам формасында екі
қаржы институттарын: АБ «АлемБанк ... және КАБ ... ... және ... ... нәтижесінде құрылған.
АБ «АлемБанк Қазақстан» 1999 жылы ВнешЭкономБанктің Қазақстандық
бөлімі ретінде ... және ... ... ... кейін Қ.Р.
Үкіметінің мемлекеттік кепілдігімен шетелдік несиелерді ... ... ... ... өз қызметін 1925 жылы ССРО ПромСтройБанкінің бөлімшесі
ретінде бастап, Қазақстанның ірі ... мен ... ... ... АҚ қалыптасуына Қазақстан Республикасының Үкіметі
және Ұлттық Банк үлкен қолдау ... ... ... ... капиталына
90 млн. АҚШ долларын салған. Реабилитациялық Банк алдыңғы - Банктердің 62
млн. АҚШ доллар ... ... ... ... 1998 жылы Наурызда
Қазақстан Республикасының үкіметінің шешімі ... ... ... АҚ 100% ... сату ... ... аукцион өткізген,
оны жергілікті жеке компаниялар консорциумы 72 млн.АҚШ долларына ... ... ... ... ... Холдинг» тобына
кіретін және басқа да ... ... ... ... ... ... АҚ ... облысы),
«ҚостанайАсбест» АҚ (Қостанай облысы), «АралТұз» АҚ ... ... ... фабрикасы» АҚ (Оңтүстік Қаз.облысы) кіреді.
2004 жылы 1 қаңтарындағы жағдайы бойынша Республика территориясында
«ТуранАлемБанкі» АҚ 23 ... ... және 246 есеп ... ... (ЕКБ) ... қызметкерлерінің саны 1 қаңтар 2004 ж. Жағдай бойынша 2844 адам.
«ТуранАлемБанкі» АҚ негізгі ... ... ... ... ... қаржыландыру, ұсақ клиенттерге қызмет
көрсету, бағала қағаздармен валюта ... және ... ... ... қызмет көрсету болып ... ... ... өте кең, ... ... ... ірі ... компаниялары
да бар. 2003 жылдың аяғында банктің 29 000 ... шоты ... ... ... ... ... үлесі 21,1%)
және 400 000 асаклиенттердің жеке шоттары бар, бұл ... ... ... ... екінші банк деп қарауға мүмкіндік береді.
(«Қазақстанның Халықтық Банкі» АҚ кейінгі). Банк зейнетақы беру және ... сол ... ... ... ... ... Банк ... аса банктермен корреспонденттік қатынас
ұстайды.
Германия, АҚШ, Ұлыбритания, Швейцария, Франция, Австрия, ... ... және ... ... байланыс неғұрлым белсенді ... ТМД ... ... аса банктері банкте теңгемен және шетел
валютасында, (лоро) шоттарын ...... ... ... үшін ... ... жүйелері: S.W.I.F.T. және TELEX қолданылады.
1994 жылдың ... ... АҚ ... ... ... ... көрсете бастады және Viza International
өнімдерінің ... ... ... ... ... – Viza ... ... Classic, Business, Gold).
1997 жылдың ... Europay ... мен ... ... EuroCard/MasterCard және Cirrus/Maestro шығарылып, қызмет
көрсетіледі.1997 ... ... Diners ... ... ... ... Service ... American Express халықаралық төлем жүйесімен
American Express төлем ... ... ... ... ... жылдың 1 қаңтарындағы жағдай ... ... ... ... 46 ... ... Банк дебеттік және несиелік
карточкалармен операциялар бойынша қызметтегі ұсақ клиенттермен ... ... ... өспелі облыс деп қарайды. Банктің өзінің
карталарды өңдеу орталығы бар. 2003 жылы ... ... ... банкке 167 млн. тг табыс ... ал 2004 ... 1 ... ... ... ... саны 219,3 мың дананы құрады.
Банктің келесі заңды тұлғаларда үлесі бар
«БТА Лизинг» АҚ (жарғылық капиталындағы үлесі – 100%), ... ... ЖАҚ (50,4) ... ... сақтандыру қоғамы (56,9),
«БТА» сақтандыру компаниясы АҚ (40,0%), ... ... ... ... ... ... ЖШС (100%), «Алтын Орда» домбарды (100%),
«KBS Garant» сақтандыру компаниясы (54,5%), TuranAlem Finance B.V. ... ... ... «Қазақстан қор биржасы» ЖАҚ-ның, «Қазақстанның
Қаржыгерлер Ассоциациясы» заңды ... ... ... ... ... ЖАҚ-ң, «Жеке итұлғалардың салымдарын кепілдендірудің
(сақтандыру) Қазақстандық қоры» ... (№ 0000001 ... 2003 жылы ... ... болып табылады.
Банк Қаржы Министрлігінің Алғашқы диллері, Қ.Р. Ұлттық ... ... ... агенті болып табылады, Қаржы ... ... ... (ҰЖО) алты ... ... ... қатысқан.
Сонымен қатар «ТуранАлемБанкі» АҚ «Казко Контстракшн» (құрылыс) ... ... ... ... ... «Самал Пропертиз» 62
% «Казко Контстракшн» ... ... (ол ... иесін
«ТуранАлемБанкі» АҚ тағайындаған), және 38% Alara International Inc-еің
иелігінде, өз ... АБ ... ... ... үшін
жалдаған мердігерлердің иелігінде. «Самал Пропертиз» ғимаратты банктен
мердігерлермен 2002 жылы ... ... ... ... ... сатып
алған.
Сатып алуды ғимараттың өзін кепілдікке алып Еуропалық даму және қайта
құру банкі (ЕБРР) қаржыландырған.
Табыстар. Банктің соңғы үш жылындағы табысының ... ... 50% ... (2002 год – на 58,2%, 2003 год – на 84,1%, 2004 год – на ... ... ... ... (2002 год – на 44,9%, 2003 год – 84,1%,
2004 год – на 53,9%) ... ... ... ол 2004 ... ... 14,2
млрд.теңгеге немесе 9 есеге несиелеу ... өсуі және ... ... ... ... ... табыс көлеміндегі
комиссиондық табыстар қаржылық операциялар табысының ... ... ... ... 2004 және 2005 ... ... ... шығындарының өсу
темпі төмендеген: 2003 жылы шығындар 126,5 %-ға ... 1998 ... 2004 жылы 2003 ... ... 73,8 %-ға, 2006 жылы 2004
жылға салыстырғанда 62,5 %-ке төмендеді.
Соңғы үш жыл ағымында банк шығындарының ... ... ... ... төлеуге байланысты емес (2002 год – на 40,3%, 2003 год – 41,3%,
2004 год – на 33,5%), ... үлес ... ... ... ... ... шығындары (2002 год – на 67,4%, 2003 год – 56,9%, 2004 год –
на 61,0%), 2002 және 2003 жыл ... ... ... ... 21,7 ... 28,0% ... 2004 жылы ... оның үлесі 34,8% дейін өскен.
Оның себебі 2004 жылы депозиттерді ... ... Банк ... ... (3,2 есе) ... ... ... Банк Қазақстандық Коммерциялық банктер ішінде активтерінің
көлемі бойынша екінші банк ... ... ... ... ... ... 143,4 млрд.теңгеге
немесе 8,5 есеге өскен (соның ішінде 2004 жылы – 83,1 ... ... ... ... 2 есе аса ... 2004 жылдың соңында олардың үлесі
екінші ... ... ... ... ... 19,9% ... – 15,5%) ... жылдардағы активтердің негізгі өсімі табысты активтерге
келеді(10,3 есеге ... ... ... ... (2002 жылы – 75,1%, ... – 74,0%) ... портфелдің нетто – көлемі алады. Өткен үш қаржы
жылында банктің ссудалық портфелінің нетто-көлемі 98,6 ... ... ... ... ... ... өсімінің 68,8 % құрайды.
Міндеттемелер. 2002-2004 жылдарда банк міндеттемелері ... ... 9 ... ... оның 98,7 млрд.теңге немесе 75,7 ... ... ... 2004 жылы ... көлемінің өсуімен бірге
банктің міндеттемелері айналым мерзімі 8 жылдың атты купон облигацияларын
шығару арқылы ... Finance B.V. ... ... 100 ... ... ... ... 100% кепілдігімен шығару арқылы өскен,
сонымен қатар DEG (Германия) инвестициялық ... кіші және орта ... ... үшін ... субординациялық қарызды тартылған және
де қаржы ұйымдарынан Қазақстан үкіметіне қарыз ... ... АҚ ... қызметтерінің бірі ссудалық қаржыландыру
және теңгемен, АҚШ доллар қысқа мерзімді несиелеу, аккредитивтер ... беру ... ... 2002 жылы ... ... нетто несиелері
актив көлемінің 59,7 % ... 2003 жылы – 69,3 % , 2004 – 67,7 % ... 2004 жылы 2003 ... ... ... портфелінің нетто-
көлемі 99,5 % өсті және жылдың аяғында ... ... ... ... ... ... оның ... (2003
жылдың аяғында - 8,5) құрады. Үш жыл ағымында Банктің ссудалық портфелінде
қайта құрылу байқалады, тәуекелі жоғары ... ... ... (2002 жылы
берілген несиелердің 7% , ал 2004 жылы – 2,8 % ), ... ... ... ... ... ең жоғарғы шекті салмағы (91,5% ... ... ... 2004 жылы 70,7% ... төмендеген.
1-кесте. «ТуранАлемБанкі» АҚ – ссудалық портфелінің сапасы туралы
мәліметтер
|Ссуда типі ... ... ... |
| |млн. |% |млн. |% |млн. |% |
| ... | ... | ... | ... |18254,5|61,9 |51363,3|91,5 |80413,7 |70,7 ... |9176,6 |31,1 |3009,8 |5,4 |30132,8 |26,5 ... |889,7 |3,0 |972,5 |1,7 |1495,7 |1,3 ... ... |717,0 |2,4 |341,5 |0,6 |547,3 |0,5 ... |475,6 |1,6 |423,2 |0,8 |1190,8 |1 ... ... ... ... |100,0 ... ... «БанкТуранАлем қызметі туралы 2002-2004 |
|жж. есептері» негізінде жасалған. ... ... АҚ ... ... провизиялары
|Провизиялар ... ... ... |
| |млн. |% |млн. |% ... |% |
| ... | ... | | | ... |0 |0 |0 |0 |0 |0 ... |575,2 |36,1 |169,8 |17,7 |2007,2 |53,1 ... |182,4 |11,5 |197,2 |20,5 |304,9 |8,1 ... |358,5 |22,5 |170,7 |17,8 |273,6 |7,2 ... ... |475,6 |29,9 |423,2 |44,0 |1190,8 |31,5 ... |1591,7 |100,0 |960,9 |100,0 |3776,5 |100,0 ... ... «БанкТуранАлем қызметі туралы 2002-2004 |
|жж. есептері» негізінде жасалған. ... ... ... ... бойынша құрылған провизиялар
3,3 млрд.теңгеге жоғарылаған, ол ... ... ... ... ... ... ... көлемінің өсуінің салдары болып
табылады. Өткен қаржылық жылда несиелеу көлемінің 2 есе өсуі ... ... ... ... ... шекті салмағы 1,7 % дан
3,3%-ға дейін өскен.
Қаржыландыру ... ... ... АҚ үшін ... ... көзі ... депозиттері және басқа банктер
мен ... ... ... ... ... ... 2003 жылдың
ақпанында банк диверсификация және қаржыландыру ... ... ... ... ... 8 ... ... ішкі купондық
облигациялар шығаруды жүзеге асырады.
3-кесте. Қаржыландыру көздері
|Көзі |1999 жыл |2002 жыл |2003 жыл ... |
| ... ... ... 1 ... банкті тартқан депозиттерінің үлесі барлық
тартылған қаражаттардың 54,9 % ... ... үш ... ... ... мерзім бойынша банктің тартқан депозиттерінің құрылымында ... Егер ... ... ... 53,2 % ... ... ... тұрса, 2003 жылдың аяғында талап ... ... ... 25%-ға ... ... ... ... дейін
депозиттердің 2002 жылмен салыстырғандағы 2003 жылғы өсімі 17 %, мерзімді
депозиттер-118%. Жеке ... ... ... ... ... ... жылдан жылға өсіп келеді, 2004 жылдың 1 қаңтарында 45 % ,
2000 жылы – ... ... ... ... ... бойынша банкке орналастырылған
депозиттерінің Қазақстандық екінші деңгейлі банктер ... ... ... үлесі 25,3 % (2003 жылдың басында – 16%), тұрғындардың
екінші деңгейлі банктердегі салымдарының жалпы сомасы бойынша ... ... % ... ... позиция).
Несиелік линиялар және синдициялық қарыздар. 1997 ... ... АҚ ... ... ... ... ... жүзеге
асырады, шетелдік банктермен және басқа да қаржы институттарымен бірге
қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... кейбіреулерінде, қаржыландыру бизнестті дамыту
бағдарламасын ... ... үшін ... мақсатында болып, көп жақты
агенттіктердің қатысуымен жүзеге асырылғанда банк делдал ... ... ... ... ... ... банк өз атынан ... ... Dresdner Bank ... S.A. и ING Barings ... ... ... 30,0 млн АҚШ ... сомасындағы қарыз және
Czechoslovenska Obchodni Bank-нен алынған 2,1 млн АҚШ ... олар ... ... ... ... қаржы корпорациясымен (Әлемдік банктің
бөлігі болып табылады) алынған 15,0 млн АҚШ доллар сомасындағы ... ... Bank 2,8 млн ... ... сомасындағы қарызы (екеуі де 2005 жылы
төленеді); ... даму ... ... ... 5,0 млн АҚШ
доллар мөлшеріндегі қарыз (2006 жылы ... ... ... Даму ... компаниясынан алынған 10 млн евро субординациялық қарыз (2007
жылы қайтарылуы керек) кіреді. ... ... ЕБРР ... ... ... ... 9,8 млн АҚШ доллар сомасында регрессиялық
емес несие берген, кепілдікке ... ... офис ... ... ... АҚ-ын басқа Қазақстандық екі банкпен қатар Қазақстан
республикасы Kreditanstalt fur Wiederaufbau (KFW) – ... ... ... ... ... ... Бұл ... кіші және орта бизнесті қаржыландыруды жүзеге асырады.
Барлық ... 27,0 млн ... ... ... жеңілдігі бар
ставкалармен 10 жылдан аса ... ... ... ... ... ... ... асқан бірінші кезеңде «ТуранАлемБанкі» АҚ – на 2 млн
неміс маркасы бөлінген.
Оның бүгінгі ... банк 1,1 млн ... ... Банк ... ... және Kreditanstalt fur Wiederaufbau (KFW) және орта бизнесті дамыту және
қолдау ауылшаруашылық секторын білім беру секторын қолдау бағдарламаларының
қатысушысы көмегімен ... ... ... қарыз беруді жүзеге
асырады.
4-кесте. «ТуранАлемБанкі» АҚ несиелік желілерінің құрылымы
2003 жылы қыркуйегінде банк 67,5 млн АҚШ ... ... ... 1,5 ... мерзімге алған.
|Істегі заемдар және ... ... АҚ ... ... |мың ... ... Ұлттық банкі ... ... ... ... |12035,0 ... Қазақстан облысынң әкімшілігі ... ... АҚ |6501,0 ... ... ... ... дамыту |21027,8 ... | ... АҚШ |3569,3 ... ... (IFC) |10064,9 ... ... даму компаниясы (FMO) |2046,9 ... ... AG |2711,7 ... Bank SA/NV |3067,8 ... Express |15401,4 ... of New York |6295,1 ... Bank |2093,2 ... |3171,6 ... London |3230,8 ... Bank |9477,8 ... ... |2670,3 ... Bank AG |4167,3 ... BANK |22290,0 ... Bank |6402,5 ... да ... ... мен ... |8385,1 ... ... |
|Ескерту-автормен құрастырылған: ... ... ... 2002-2004 |
|жж. есептері» негізінде жасалған. ... ... жылы ... ... банк ... сай ... капиталы 17,6 млрд теңгеге өскен немесе 5 есеге (2000 жылы – ... 1998 ... ... 2003 жылы – 2000 ... қарағанда 81,0 %, 2004 жылы
2003 жылға салыстырғанда 101,8 %), 2004 ж алғанда 22,0 млрд теңге құраған.
Меншікті ... ... ... ... 2004 жылы ... ... ... және 2004 жылы таза табыспен қамтылған, артықшылары ... ... (4,3 млрд ... ... Deg ... даму
және инвестиция компаниясынан субординациялық қарыз тартумен және бірінші
шығарымдағы субординациялық облигацияларды орналастыру мен қамтылған.
2004 жылы ... ... ... ... ... ... банктердің меншікті капиталдарының жиынтық көлеміндегі үлесі 18,1
% ... (2003 жылы ... ... ... АҚ ... ... жеткіліктілігі.
(млн. теңге)
| |2003 |2004 ... ... ... |5083 |8935 ... класс капиталы |415 |856 ... және ІІ ... ... |5498 |9791 ... активы с оцененным риском удельной |45 |79 ... на риск ... ... |426 |434 ... ... риска достаточности |12,1 |12,3 ... ... % | | ... ... ... қызметі туралы 2002-2004 |
|жж. есептері» негізінде жасалған. ... АҚ ... ... ... ... ... ... (Қазақстан, Алматы, негізгі құрылтайшы «Arthur Anderson»,
Чикаго, ... АҚШ) ... ... ... ... ... кейін (бизнес – жоспар, жобаның технико-
экономикалық негізделуі және т.б.) ... ... ... ... қолында
бар цехінің кепілдігіне қаржыландыруға шешім ... ... ... несие бір жылға, 24% жылдық пайызбен
беріледі.
- Ай сайын тең үлес пен ... ... және ... ... ... ... жүйесі қолданылған.
Жабу графигі келесі түрде болады.
6-кесте. Жабу графигі
|Айлар ... ... ... ... ... ... қолданғаны үшін 6500 АҚШ доллар
эквивалентті сомма төледі, ал 24% жылдық ... аз, егер ... жабу ... төлем арқылы несиені қолдану мерзімінің ... ... ... 12000 доллар төлер еді.
2.2. «ТуранАлемБанкі» АҚ несие қызметін ұйымдастыру
«ТуранАлемБанкі» АҚ несиелік операцияларының динамикасын ... ... ... ... жүргізелік. Бөлімнің таза активтері.
1.01.2004-515200 мың ... ... ... ... ... активтері
78560 мың теңгеге өскен, соның ішінде 84780 м ... ... ... ... – 463680 м ... ... бөлімшенің таза активтерінің 90%
құраған.
2004 жылы ішінде жұмыс істейтін актвитердің құрылымында келесідей
өзгерістер болған: Ссудалық қарыз ... ... ... 20% дан (78200
теңге) 18% -ға (84500теңге) азайған. Бос несие ресурстарының ... ... ... ресурстарының үлесі жылдың басындағы 48%-н жылдық ... %-ға ... ... ... судалық қарыз (мерзімі өткен ... ... жылы – 84754 ... ... ... ... ... қарыз 253 мың теңге құрады.
01.01.2004 жылы барлық ссудалық қарыз бойынша орташа өлшеген ставка –
34,9% құраған, соның ... ... ... ... қарызы бойынша 34,4
%, жеке тұлғалардың ссудалық қарызы бойынша 1- 26,9 ... ... ... және ... өсу ... ... мәліметтерді
қарастыралық.
7-кесте. Қарыз алушылардың мүліктік-құқықтық статусы бойынша несие
портфелінің заңдық аспектідегі ... ... ... кәсіпкерлер|Заңды тұлғалар |
|2002 |20 |21 |59 ... |22 |22 |56 ... |33 |30 |37 ... ... ... қызметі туралы 2002-2004 |
|жж. есептері» негізінде жасалған. ... 2004 ... ... ... бойынша берілген ссудалар туралы
есеп.
|Ссудалар типі ... ... саны ... |1 |2 ... үй ... алу ... |420 ... ... |19 |1340 ... |33% |1760 ... ... емес |30 | ... | | ... ... бойынша |63% | ... |37 |16 ... |100% |3536 ... құрастырылған: «БанкТуранАлем қызметі туралы 2002-2004 |
|жж. есептері» негізінде ... ... ... ... несие портфелінің құрылымындағы бірдей үлеспен
берілген несиелер. Ссудалық қарыздың жалпы көлеміндегі ең ... ... 1.01.01 ... ... ... ... – 65% , 1.01.2003
жылы тұрғындардың ссудалық қарызының үлесі – 20%, 2004 жылы - 30%, ... ... ... ... беру күрт ... жылдарының динамикасында тұрғындар ... ... ... ... мәнде 2003 жылы басында тұрғындардың несиелік
қарызы 76600 мың теңге құраған, 2004 ... ... – 78200 мың ... 2004 жылы ... ... ... 6300 мың ... өскен.
Сөйтсе де тұрғындарды несиелеудің өсуі аса жоғары емес, өйткені банктің бос
несие ... ... 48-51% ... жылы ссудалық қарыздың сапалық өзгерісіндегі жағымды сәт
ссудалық қарыздың қарыз алушы ... ... ... ... ... ... қарастыралық.
9-кесте. Қатысты шамадағы (%) ссудалар құрылымы.
|Жылдар |Ұзақ |Қысқа мерзімді ссудалар |
| ... |
| ... |
| | ... өз ... ... |
| | | ... ... | | |е |а ... | ... |6 |14 |14,5 |5 |0 |70,3 ... |21 |20 |5 |3,5 |0 |50,5 ... |24 |27 |5 |3 |0 |41 ... ... «БанкТуранАлем қызметі туралы 2002-2004 |
|жж. есептері» негізінде жасалған. ... ... ... ... ... (мың ... |Ұзақ |Қысқа мерзімді ... |
| ... |
| ... |
| | ... өз ... |Ссудалар,|Жедел |
| | | ... ... | | |е |а ... | ... |4596 |10724 |3600 |3830 |0 |53850 ... |16422 |15640 |3910 |2737 |0 ... ... |20280 |22815 |42250 |2535 |0 |34645 ... ... «БанкТуранАлем қызметі туралы 2002-2004 |
|жж. ... ... ... ... жылы ... ... құрылымын талдай отырып, ссудалардың басым
бөлігін кейінгі қалдыруға ... ... ... көреміз, білімге берілетін несие тұрғындар тарапынан талап
етілмеген. Оның ... ... ... ... кезінде
тоқталамыз.
Динамикада ұзақ мерзімді ссудалармен тауар ... ... ... байқалады. Бұл сатып алу ... ... ... ... ... мен ... ... қағаздар кепілдігіне берілетін ссудалар динамикасындағы кері
жағдай кепілдікке алынатын бағалы қағаздарға ... ... ... ... жабу ... ... келесідей өзгерістер болған:
қысқа мерзімді несиелердің үлесі (1 жылға дейінгі) барлық ссудалық қарыздың
жыл басындағы 79%, жыл аяғында 76% ... Ұзақ ... ... жыл ... 21% жыл ... 24% ... ... шамада ұзақ
мерзімді несиелердің соммасы 1,24 есе өскен.
Несиелеу объектілері бойынша портфель айналымдылығы мен ... ... ... ... ... айналымдылығын қарастырайық.
11-кесте. 2004 жыл несие портфелінің айналымдылығы.
|Қарыз ... |Бір ... ... ... |
|алушылардың |Мың теңге ... ... ... ... ... | |Мың ... ... |/күндер/ |
| | | |Мың ... | ... ... |1498 |973 |237,32 |4,10 ... үй |222 |0,61 |201 |329,51 ... алу ... | | | ... ... |2,86 |591 |206,64 ... ... |233 |0,64 |181 |282,81 ... | | | | ... | | | | ... ... |1,28 |276 |215,63 ... |1967 |5,39 |1249 |231,73 ... құрастырылған: «БанкТуранАлем қызметі туралы 2002-2004 |
|жж. ... ... ... ... ... ... ... қалдығы орташа хронологиялық формуласы
бойынша есептелген.
Кестедегі мәліметтер 2004 жылының несие портфелінің негізін жеке
тұлғаларға ... ... ... ... несиесін құрағанын
көрсетеді: олар 2004 жылы жабылған (сөндірілген, өшірілген) сомманың 53 %
құрайды, 53,1 % осы ... ... ... 77,9 % ... ... қарыз
соммасының қалдығы. Мұндай қортынды ... ... ... талдаудан
ерекшеленеді, онда жеке тұлғалардың, жеке ... ... ... соммасының шекті салмағы бірдей. Оның ... ... ... ... абсолютті шамамен көрсетілген және
айналымдылық көрсеткіші есепке алынбаған. Жеке тұлғаларға несие беру ... ... мен ... ... ... ... (6,9
ай). Бұл шама басқа несие түрлерінің айналымдылық көрсеткіштерінен екі есе
жоғары.
2004 жыл ... ... ... беру ... ... 2004 жыл портфелдегі тұрғындар несиесінің айналымдылығы
|Қарыз ... |Бір ... ... ... ... |Мың ... ... өтелген|орташа жылдық |айналымдылығы |
|типтері | |Мың ... ... ... |
| | | |Мың ... | ... ... |11609 |31,8 |2192 |68,93 ... үй |774,97 |775,61 |225,285 |29,05 ... алу үшін| | | | ... ... |2,87 |182 |63,41 ... тұлға |471,17 |470,49 |90,55 |19,24 ... | | | | ... | | | | ... ... |31,29 |414 |13,23 ... |1095,0 |1094,06 |70,05 |6,4 ... ... «БанкТуранАлем қызметі туралы 2002-2004 |
|жж. есептері» негізінде жасалған. ... ... ... 2004 жыл ... ... ... және ... орташа бір күндік жабу ( сөндіру) соммасы жуықтап
алғанда 7,5 есе ... ... ... ... ... ... 2,5 есеге
ғана өскен, ал айналымдылық 231-ден (140) 80 күнге ... ...... ... ... жабу ... погашения –
сөндірілге) темпінің өсуінің, күнделікті жабу соммасын, ссудалық қарыздың
орташа жылдық ... және ... ... ... ... ... портфель көрсеткіштеріне сәйкестігін көреміз. Жеке
тұлғаларға берілген несие бойынша кестеден несиені ... күрт ... ... ... мерзімдерінің қысқарғаны көрінеді.
Несие портфелін талдауды қорытындылай келе, несие портфелінің негізін
ссуданың барлық ... тең ... ... деуге болады.
Жеке тұлғаларға берілген несиелердің айналымдылығы басқа қарыз
алушылар ... ... ... ... ... 2003-
2004 жылдың динамикасында тұрғындар несиенің үлесібіртіндеп өсіп келеді.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... өсуіне байланысты. Бірақта тұрғындарды несиелеудің өсуі аса
жоғары ... ... бос ... ... ... 48-50% ... ... ссудалардың шекті салмағы 2003-2004 жылы ... -ға ... ... бос ... ресурстары 51% . Банктің
несие саясатының потенциалы зор деуге болады. (5.6)
Осы бөлімді қорытындылай келе, несие портфелінің ... ... ... тең ... ... Жеке ... ... беру 2003-2004
жылдардың динамикасында өсу ... ол ... ... алу
қабілетінің өсуіне байланысты және айта кететін жәйт ... ... ... жоғары, өйткені бос ресурстардың үлесі 48-51%
аралығында тербеледі. ... даму ... ... ... Ол үшін әр түрлі ссуда түрлерінің ... ... ... керек.
Жоғарыда айтқанымыздай, несие бойынша нақты төленген ... ... ... ... жабу графигіне тәуелді. Мысал
қарастырайық:
- Айталық, ... ... ... ... ... ... және ... айналысатын жеке
кәсіпкер өндірісті кеңейтіп, екінші цех ашу ... ... Ол ... ... ... алу үшін ... алу
мақсатында көмек сұрады.
2.3. АҚ « Банк ТуранАлем» несиелік ... ... ... ... ... ... операцияларын кеңейту перспективалары
туралы айтқанда, клиентке ... ... ... және ... ... қабылдаған дұрыс сияқты, өйткені несие алу туралы өтініштер
көп болғанымен, көптеген ұсыныстар жүзеге ... ... Оның ... ... ... ... ... қарыз алушыға банк
шарттарының шамадан тыс қатаң болуы.
Банк талаптарының барлық спекторын қанағаттандыратын және ... ... ... максималды мүмкін санын тартатын қарыз алушылар
категориясын табу банк үшін идеалды ... ... еді. ... ... несиелеудің жаңа жолдары қажет. Өйтпесе тұрғындарға берілген
несие соммасының өсуіне қарамастан, банктің несие ... ... ... және бос ... ... ... қолдануға қол
жетпейді.
Ұйымдарды несиелеу сферасының ... ... ... ... ... ... ... жұмыс жасау болып табылады.
Бұл несиенің жаңа ... ... ... үшін немесе меңгерілмеген
несие өнімдері облысындағы банктің бәсекеге қабілеттілігін жоғарлату үшін
несиелеу шарттарын ... ... ... ... ... ... ... Бірақ, бүгінгі таңда бұл шаралар жүргізілмейді.
Жеке тұлғаларды несиелеу туралы айтсақ, несиелеудің бұл ... ... ... ... ... олар ... бөлуге тұрарлық,
өйткені, банк табысының тұрақты көзі болып табылады. ... ... тән ... – диверсификация дәрежесі жоғары болуы, ол күтпеген
ірі жоғалту тәуекелін төмендетеді, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... сферасында қымбат өтімділік (жаңа автокөлік),
қымбат жихаз және т.б.) ... ... ... ... ... ... ... Олар бойынша уақыттың да, ақша қаражаттарының да
қосымша шығындары үлкен емес, ал сұраныс тұрақты. Несиелеу мерзімі ... ... ... көп ... ... бермейді, ал клиент
үшін несиелеу кезеңінде алынған затты қолдану бұл өнімге ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, меңгерілмеген тұрғын үй ... ... ... ... ... ... жеке үй ... ссуда беру.
Қозғалмайтын мүлік алуды несиелеу ұзақ мерзімді ірі операция,
перспективада банкке ... ұзақ ... ... ... ... ... ... индивидуалды тұрғын үй алу ... ... көп ... ұзақ ... және ... ... ... келеді. Сондықтан банк үшін сенімді қамтылу болу керек, ... ... ... ... ... жабу ... бұзылса меншік затты қолдану
бұл өнімге қымбаттап кетуі жағдайынан сақтануға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, меңгерілмеген ... үй ... ... ал
дәлірек айтсақ квартира немесе жеке үй алуға ссудаберу. ... ... ... ұзақ ... ірі ... перспективада банкке тұрақты
ұзақ мерзімді табыс әкеледі.
«ТуранАлем Банк» құрылыс немесе ... ... үй алу ... ... көп жағдайда ұзақ мерзімді және көлемі жағынан іріболып
келеді. Сондықтан банк үшін ... ... болу ... ... ... болып табылады ссуданы жабу шарттары бұзылса меншік құқығы кепілдік
ұстаушыға ... ол өз ... онф өз ... ... нормативті база мен практикалық тәжірибенің болмауы
қазақстан ... ... ... үй несиелерінің ресімделу
механизмінің унификацияланбауының (біріңғайылық) себебі ... ... ... ... ... ... нарығы
2004 жылы шілде айында қаржы әлеміндегі ... ... The ... ... ... арнайы тематикалық шолу арнаған, онда біздің
банктердің қызметін мақтап ... ... ... одағынан
кейінгікеңестікте ең жаксы банктік ... ... - деп ... ... ... ... Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ... соңғы екі жылда жиынтық
активтер күрт өсіп 5,5 млрд АҚШ ... ... ... ... – банктік сектордың үш лидері: «Казком» ААҚ, «Қазақстан Халық
Банкі» ААҚ және «ТуранАлемБанкі»2 бөлініп көрсетілген.
Қазақстанды және оның ... ... ... ... және
ақпараттық агенттік «Standart & Poors» өте жоғары бағалайды.
Сонымен қатар интернеттен Қазақстан ... ... ... ... ... ... үшін Moody,s және Fitch агенттіктері де ... ... ... ... аралық басылымы, банктік ... ... және ... ... ... пікіріне сүйене отырып
екі жыл қатарынан ... ... ... ... ... ... прогрессивті деп таниды, Қазақстанның банктік
секторындағы-консолидация тез қарқын алып, дұрыс қаржылық заңға ... ... ... ... ... деп ... ... құпия институты біздің елде 1995 жылы бекітілгенімен, оған
қарама-қайшы ... ... ... ... шыққан. Осыған
байланысты ... Банк ... ... ... заң
актілерінеөзгертулермен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасын дайындаған.
Ол барлық заңдық ... ... ... банктік құпия
принципін жүргізуге бағытталған.
Алғаш рет жеке тұлғалар, депозиттерінің ... 1999 ... ... ... ... ол 1999 жылы ... ... жеке
тұлғалардың мерзімі салымдарын міндетті сақтандыру жүйесіне байланысты
болды. Біріншіден екінші ... ... жеке ... ... ... ... ... бекітілді, ал 1999 жылы
Желтоқсанда ... ... ... ... ... ... салымдарын кепілдендірудің (сақтандыру) «Қазақстандық ... ... 2000 ... басында 16 банк жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... болды. Тұрғындардың
жинақтарын банктердің белсенді операциялар көлемінің ... ... ... ... ... қызмет көрсетудің, өзіндік
құнының төмендеуіне және олардың клиенттерүшін ... ... ... жылдың ағымында бұл жүйе мүшелерінің саны 18-ге ... ал ... – олар 22. Жеке ... ... қабылдауға құқығы бар
барлық әрекет етуші екінші деңгейлі банктерді жүйеге енгізу ұзақ ... ... ... жургізілген тұрғындардың табысын заңдастыру бойынша ... ... ... күрт ... ... ... ... президент Назарбаевтың
бастамасымен 2 сәуірде ... ... ... олардың
ақшаларын заңдастыруына байланысты амнистиялау туралы» заңы қабылданды.
Оған сай, амнистия бұрын заңды ... ... ... ақшаларын
салымдарды ұжымдық кепілдендіру жүйесіне кіретін банктерге Ұлттық және шет
елдік ... ... ақша ... ... және ... ... шоттардан өз ақшаларын аударған азаматтарға тарады.
Заңдастырылған соманың шамасы туралы ақпарат ... ... ... ешқандай салық төлеу талап етілмеді. Сонымен қатар салық органдары
1995-2000 жылдар ... жеке ... ... мүліктері туралы
декларациялардың көзін жоюға уәде берді (жойды!). Амнистия 30 созылды – 14
маусымның 13 шілдеге ... 2002 ... Оны ... келе ... ... ... Банк шоттарына 480217 млн АҚШ доллар
түскенін айтты. ... ... ... ... ... ... ... АҚШ доллар, ең аз депозит сомасы 50 мың АҚШ доллар, ең ...... АҚШ ... ... Өз капиталын амнистиялау құқығын 300-ға жуық ел
азаматтары қолданды, олардың 90% ... ... ... ақша ... ... сол ... мемлекеттік табыстар министрі
Зейнулла какимжановта болады, ол жеке ... ... ... салықтан
жасырылған капиталын заңдастырды.
Осылайша азаматтардың банктердегі салымдарын қорғау бойынша шаралар
кешені тұрғындардың банктік жүйеге сенімінің жоғарлауына ... Егер ... ... ... ... ... (бейрезиденттерді қоса есептегенде)
5,4 – тен 31,6 ... ... ... ... 1994 жылы өсіп 23,4 млрд ... жылы – 36,7 млрд ... 2002 – 248,3 млрд ... Депозиттік массаның
өсуі бүгінгі күнге дейін ... ... ... ... ... ... ... және
оларды жетілдіру жолдары
1. Банкті несиелік тәуекелді төмендету
Арнайы банктік тәуекелдерді ескере отырып, банктер сол тәуекелдерді
басқару және тұрақтылықты ... ... ... ... ... ... ... императивтілігі негізгі сипаттамалардың бірі ретінде
банктің қандайда бір келісім бойынша тәуекел дәрежесі ... ... ... оны жүргізуден бас тартуы мүмкіндігінен шығады, яғни өзіне
тәуекелді алудан бас тартады. Сонымен қатар, банктік ... ... ... банк ... ... ... төмендетуді жүзеге
асыруға мүмкіндік беретін белгілі бір инструменттердің болуын көрсетеді.
Сонымен қатар, ... ... ... ... толық
жоққа шығару мүмкін болмағандықтан тәуекелдерді басқару бойынша қосымша
стартегиялық шаралар жүргізу ... ... Бұл ... міндетті қоюдың екі
негізгі пункті ажыратылады:
- мүмкін тәуекелдерді бұл тәуекелдерді ... ... ... ... үшін жүзеге асыруға жол бермеу;
- құтылмайтын тәуекелдерді жүзеге асыруға уақытында дайындалу.
Бұл ... ... ... ... ... ... олардың жекелеген категорияларына әсер ету арқылы жүзеге асыру
жолымен шешіледі. Екіншіден, тәуекелдердің жүзеге асуы жағдайында ... және ... ... құру жолымен шешіледі.
Батыстық әдебиеттерінде көрсетілетін банктік тәуекелдерді басқарудың
әдістері мен ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Бірақта кез-келген стратегияның негізгі ... ... ... ... ... ... ... құруға
мүмкіндік беретін бір тұтас принципке сүйенеді. Басқарудың бұл әдістері
басқа да ... ... ... де қолданылуы мүмкін.
Банктік тәуекелдерді басқарудың белсенді саясатының негізгі әдістерін
талдайық. Олар:
- ... қашу ... бас ... ... ... ... тәуекеліден қашу мүмкін емес, өйткені бұл
банктердің мүлдем несие бермеуіне әкелер етеді. Бірақ, ... ... ... ... бас ... ... және ... практикада орын алатын бір шама тәуекелді
несие позицияларының туындау мүмкіндіктерінен ... ... ... ... ... тәуекелді алдын-ала бағалау; Несиенің жабылмау және пайыздардың
төленбеу ықтималдығын банктер клиенттік төлем қабілеттілігін қатаң
тексеру жолымен төмендетуге тырысады.
Төлем ... ... ... ... ... іс-әрекетке
қабілеттілігімен несиеге қабілеттілігін ақпараттарды жинау, ... ... ... ... ... ... қабілеттілікті тексеру мақсатында
қарыз алушының экономикалық жағдайы анықталады, яғни оның несие бойынша
міндеттемелерді орындау ... ... ... жүйе әр бір ... ... ... бір анық тақырып бойынша нақты мәліметтермен
әдістемелік беруі мүмкін.
Б) тәуекелдерді ... ... ... ... ... индивидуалды тәуекелдерін жіктеу, бірінші кезекте қарыз
алушыдан ... ... алу ... ... қатар, несиені
сақтандыру келісімін жасау арқылы жасау мүмкін.
Болуы ... ... ... ... өз жағдайын жақсарту үшін
банктер қарыз алушыдан әдетте қосымша кепілдік беруді талап етеді, өйткені
несиеге қабілеттілікті ... ... ... ... тәуекелін
толығымен жоққа шығаруға болмайды.
Әсіресе ұзақ мерзімді несиелер бойынша ... ... ... ... беру ... ... ... аяқталып, қарыз алушыны
төлем қабілеттілігіне қатысты белгілі бір пікір ... ... банк ... ... ... бас тартқысы келмеген, жағдайда да ... ... ... ... ... да ... ... ретінде қарыз
алушының төлем қабілеттілігі саналады, аол оның қамтылуы ... ... ... табылады, өйткені несие берілген несие ... ... ... ... ... табысынан жабылуы керек, ал ... ... ... ... шарттарын орындамаған кезде ғанақолданылады;
В) тәуекелдерді бөлу.Тәуекелдерді бөлу жоспарланған немесе ... ... сома ... ... ... ... ... бөлінгенде орын алады. Тәуекелдерді бөлу өте ірі ... ... ... ... бұл жағдайда несиенің мөлшері
көбінесе мүмкіндіктен жоғары болады, соған сай несие берушінің де ... ... ... ірі ... беруде жол берілетін несие ... ... ... ... белгілі шектеулер қойылады, соған
байланысты несие беру үшін банк консорциум құруға мәжбүр болады.
Консорциялды ... ... ... ... ... қатар
банктерге өздері жалғыз жұмыс істей алмайтын қарыз алушыларды несиелеуге
мүмкіндік береді (жоғары табыстылық пен ... ... ... банк қарыз алушыға қажет соманы өзі бере ... ... ... ... синдицияланған несие беруді жүзеге асыру тиімдірек
деп санап, тәуекелдерді бөлу бойынша бастаманы өзі ... ... ... ... ... ... белгілі бір тәуекелді
қабылдап, есептеу кезінде қонтрагент жағынан міндеттеменің ... ... ... ... әр түрлі гипотезалар бар.
Несие операциялары бойынша банктің «тәуекелді » өзіне ... ... ... ... ... тезиске сай несие бойынша пайыздық
ставкаға мүмкін зиянды жабу үшін ... сый ақы ... жол ... ... ... банктердің – тәуекел үшін пайыздық ставкадағы
сыйақыны өсіру жолымен несие тәуекелін өтеу ... ... ... опреациялары бойынша белгілі бір ... ... ... ... ... Яғни ... несиенің жабылмау
фқтималдығы белгілі, жалпы қабылданған нормадан аспаған жағдайда жекелеген
тәуекелге барады. Бұл ... ... ... ... байланысты емес.
Тәуекелді бөлудің негізгі идеясы несие операцияларын әр ... ... ... несиелердің зияндығы банк үшін қауіпті
салдарға әкелмейтіндей ... ... ... Бұл принципке сай,
несиелер қарыз алушылардың неғұрлым көп санына берілуі керек, бұл ... ... ... ... ... ... мүмкіндігінің
себептері әр түрлі факторлардың ықпалында ... ... ... тәуекелін бөлу заттық, уақыттық және ... ... ... асырылуы мүмкін.
Тәуекелдің заттық бөлінуі әр түрлі жүзеге асады. Бірінші торында несие
операцияларының мөлшеріне, түріне және ... ... қай ... ... ... ... ... бөлу өзінің несиелік
портфелін қысқа, орта және ұзақ мерзімді несиелерге диверсификациялағанда
орын алады. Несие тәуекелдерін ... бөлу ... ... ... ... белгілі бір аймақты, шоғырлануына жол бермеу арқылы
жүзеге асады. Бірақ барлық банктер тең ... ... ... ... ... Әдетте, клиенттердің белгілі бір тобына және ... ... ... ... немесе коммерциялық қызметі
қатаң шектелген банктердің тәуекелді бөлу ... ... ... ... ... тәуекелдерді шектеу . Несие тәуекелдерін шектеу жеке ... ... ... несиелеу процесінде де маңызды болып келеді. Ол қарыз алушылардың
түрі, ... ... ... ... ... лимиттерін бекіту арқылы
нақтыланады. Несиені ... ... ... ... ... ... ... мен несиелеудің жалпы көлемін ... ... ... ... ... шекара бекіту ерекше сәт болып
табылады3.
2. . ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігін талдап, несие өтінішінің
сапасын бағалауда банк жұмыскері қарыз ... ... ... ... тізімге сай құжаттардың толық пакетін алады, оның жеке
тұлғасын паспорттық мәліметтермен тексереді, ол ... ... ... дасайды, қарыз алушыдан алынған ақпаратты қолданып экономикалық
талдау ... банк ... ... ... ... дайын өнімді өткізу нарығымен қамтылуына, несиеленіп отырған
шара бойынша ... ... ... болуына, есеп ... ... ... ... міндеттемелерін орындамауы бойынша
айыпұл санкцияларының ... ... ... ... ... өткізу
туралы сұрақтар; техникалық жағдайы; қоймалардың болуы, персоналдың
біліктілік деңгейі, сыртқы орта ... ... ... ... қарыз алушының несиеге қабілеттілігі
анықталады, ал дәлірек; клиент ссуданы және пайыздарды бекітілген мерзімде
қайтару ... ... ... ... және ... ... ... керек. Қарыз алушының несиеге
қабілеттілігі оның төлем қабілеттілігіне қарағанда өткен кезең ... ал ... ... оның ... ... ... қабілеттілік қаржы – шаруашылық қызметтерінің нәтижелерін ... ... ... мен ... көрсететін көрсеткіштер
жүйесі негізінде бағаланады.
Несие ... ... әр ... ақпарат көздері қолданылады.
Несиеге қабілеттілік келесі коэффициенттерімен бағаланады:
- өтімділік;
- жабу;
- айналымдылық;
- ... ... және ... ... қаражаттарымен
қамтылғандықты көрсететін тарту;
- пайыздылық, яғни өткізілген өнім рентабелділігі;
Қарыз алушының өтімділігі ... оның ... ... ... ... ... ... және жабу
коэффициенттері оның меншігінің қарызын жабу үшін ... ... ... ... ... ... мен пасивтерін салыстыру арқылы
анықталады. Банкте дайындалған ... сай ... ... ... ... ...... өтімді қаражаттары – ақша қаражаттары; өтуі жеңіл
бағалы қағаздар, оларға ... есеп ... ... ... валютадағы
шоттар, басқа да ақша қаражаттары; ұзақ мерзімді мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... векселдер, жабу
мерзімі бір жылдан жоғары қазыналық міндеттемелер; қысқа ... ... және ... бір ... ... ... ... - класты
өтімді құралдарында: тиелген ... ... ... ... ... ... мен ... векселдер; еншілес кәсіпорындармен және персоналмен басқа ... ... ... есеп ... және ... да дебиторлармен есеп
айырысу.
Үшінші – кластың өнімді құралдары – тауар, материал құндылықтарының
жеңіл өткізілетін қорлары: ... ... ... ... ... ... ... тауарлар; басқа да қорлар мен ... ... есеп ... ... да айналым актвитері.
Коэффициенттерді есептеуде ескерілетін пассивтер құрамында ... ... ... ... ссудалар бойынша қарыз;
- ұзақ мерзімді ссудалар ... ... ... ... ... ... ... несие сұраған клиенттің несиеге қабілеттілігін
анықтауда қысқа мерзімді ... ... ... ... отырған
несие сомасына өсіру керек.
Өтімділік коэффициенті келесідей есептеледі:
1-ші, 2-ші кластық өтімді қаражаттары
Кө - ------------------------------------------------------ (2.1.)
Қысқа мерзімді қаржылық міндеттемелері
Жабу коэффициенті ... 3-ші ... ... ... 2-ші, 3-ші кластардың өтімді қаражаттары
Кж - ---------------------------------------------------------------
(2.2.)
Қысқа мерзімді қаржылық міндеттемелері
Өтімділік коэффициенті қайтарылатын қаражаттың қандай ... ... ... бар ... ... ... ... алмайтынын, яғни бұл
коэффициент клиенттің банк алдындағы қарызын жақын перспективада тез жабу
(сөндіру) ... тез жабу үшін ... ... ... ... ... ... соғ,\ұрлым жоғары
болады.
Мысалы: қарыз алушылар үшін өтімділік коэффициентінің жол ... ... ... үшін – 0,3 және одан жоғары;
- жеңіл және ... ... – 0,2 және одан да ... тұрғын-үй-коммуналдық шаруашылығы – 0,3 және одан жоғары;
- басқа ... үшін – 0,2 және одан ... ... міні ... ... ... сөндіре алатын
несие мөлшерін алдын ала ... ... ... ... ... ... үшін жол ... мәні 1,0 және одан
жоғары. Ол несиелеу шегін бағалау үшін ... ... Егер ... ... төмен болса, онда қарастырыл отырған несиені ... ... ... оның ... ... ететін
қосымша қорғау формаларын қарастыру керек.
3. Несиелік мониторинг және ... ... ... ... оның алдындағы несиені талдау процедурасына
сүйеніп құрылуы керек және оның мақсаты ... ... ... ... ... және ... ... жағдайда қандай
шара қабылдау керектігін анықтау болып табылады. Несие ... ... ... оның ... ... керек. Бұл процедураны жүзеге асыру үшін
клиентпен тығыз ... ... ... ... ... ... ... несиеге қабілеттіліктің өзгеруін талдауды қадағалау
мониторингінде де қолданылады. Өтімділік, қаржылық құрылым, ... ... пәні ... ... Әсіресе, несиеге қабілеттіліктің төрт
аспектісін талдау барысанда анықталған әлсіз тұстар үздіксіз талданып тұруы
керек. ... ... сай ... ... банк ... туындаған
жағдайда кері салдарды жоюға мүмкіндік алатындай етіп анықталуы ... ... ... ... ... құралдардың бірі болып
табылады. Мониторинг процесін ... үшін кем ... де ... бір ... ... ... бойынша ранжирлеу үшін тәуекелдер жіктемесі
жүйесін жасау және енгізу қажет. Ранжирлеудің ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігінің нашар
жағдайында банктің мүдделерін қорғауға бағытталған басқа да процедураларды
жоспарлауға, келісуге және орындауға ... ... ... және ... ... ... қарыз портфелінің жүйелік және
объективтік жіктеме әдісін атайды.
Несиелеудің ранжирлеудің негізгі мақсаты ... ... ... жақсарту болып табылады:
- қарызгердің мүмкін болатын төлем қабілетсіздігі туралы алдын ала
ескертетін сигналды пайдалану;
- ... ... ... ... ... ... ... үшін стандартты анықтау.
Несиелерді ранжирлеу орындалатын маңызды факторларға есеп беру жағдайы
клиенттің шоттары және қызмет ... ... ... ... ... қамтамасыз етулер жатады.
Мониторинг барысында анықталған болмысың проблемалар қарызгер –
кәсіпорындарының басшылығымен қосымша ... ... ... мүмкін, ал
күрделі проблемаларды анықтағанда ... ... ... ... ... бөлімшеге несиелерді беру қажет.
Несиелік мониторингтің маңызды элементі нақты ақпаратты жинау және оны
үнемі ... ... ... бір ... несиелік мониторинг үшін жауапты
болуы ұсынылады айтылған, функция әсіресе шағын банктерде банктік ... ... ... функцияларымен біріктірілуі ... ... ... ... ... ... ... несиелік тәуекелдің абсолюттік мөлшері;
- қамтамасыз етілу есебімен несиелік тәуекелдің мөлшері;
- бастапқы ... ... ... ... несиелік рейтингтер;
- ірі қарызгерлердің ағымдағы қаржылық жағдайын экспресс-талдау;
- қарыздарға ... ... ... ... ... жоғалтулар жағдайында резервілеу туралы есеп
беру.
Несиелік портфелді қалыптастырудың барлық бағдары кем дегенде жылына
бір-екі рет ... ... ... ... үнемі қайта қарау ... жиі ... ... ... және ... ... жағдайлардың
ауысып отыруы кезінде орын алады.
Несиелік портфелді басқарудағы артықшылық ... ... ... ... ... ... ... портфелдің
құрамын бағдарлау және несиелеудің ... ... аз ... ... ... ... ... табелділікті жоғарлату
міндеттерін жүзеге асыру болып табылады (жекелеген ... ... ... ... ... ... ... несиелеуді келтірсе болады).
Осы мақсаттар үшін:
- нарықтық ағымдағы ... ... ... табысты және аз
тәуекелді бағытты анықтау;
- өткен ... ... ... әр ... бағыттағы
тәуекелділігін ретроспективалық талдау ... ... ... ... ... ... ... приориттетрінің өзгеруіне
сәйкес несиелеу бағыттарын реттеу;
- қызметкерлерге ... ... ... перспективалы салаларды
несиелеу көлемін ұлғайту, аз табысты секторды ... ... ... ... ... және ... маңызы үлкен. Несиенің
сапа категориялары бойынша несиелік портфелдің құрылымын білсе отырып және
стратегиялық жолмен әр ... ... ... ... ... ... ... анықтағаннан кейін банк несиелік операциялар
бойынша жотуларды төмендетуге бағытталған бір қатар ... ... ... ... ... негізгі бағыттары – бұл:
- әр нақты қарыз бойынша несиелік тәуекелді төмендету;
- банктің тұтас несиелік портфелі ... ... ... төлету;
Бірінші жағдайда несиелік келісім шарттың барлық кезеңінде клиенттің
қаржылық жағдайын, оның ... ... , ... ... ... үзіліссіз процесін қосқанда несиелерді ... ғана ... ... ... де) беру мен ... туралы сөз болып отыр. Екінші жағдайында сапасы бойынша неиселік
портфелді жіктеу олардың әр түрлі категориялары ... ... ... ... ... әр категориялары үшін несиелік бақылаудың тәртібі
банкбасшылығымен анықталады.
Қарызгерге несие беріп ... банк үшін ... ... ... ... лимиттерін үнемі жоғарлату;
- өтеу графигінің бұзылуы: проценттерді немесе қарыздың негізгі
сомасынтөлеуді кешіктіру;
- қаржылық коэффициенттердің өзгеруінің жағымсыз ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылатыннан тыс табыстардағы әр түрлі өсу;
- көлеңкелі айналымның өсуі;
- салықтарды төлемеу;
- жедел және тылы ... ... ... ... ... бекітілген есеп беруді ұсынуды кешіктіру.
Көрсетілген факторлар үнемі банк назарында болуы қажет. Бірақ басқарма
болып жатқан оқиғаларға тек мониторингті, қадағалауды ғана ... ... ... ... жою ... ... шараларды қабылдауды да
жорамалдайды, банктің реттеушілік істері мыналардан тұруы мүмкін:
- несиені қайта құрылымдау бойынша келіс ... ...... ... ... ... ... жақсы басқару есебінен борыштың деңгейін
төмендету;
- кеңес берушілерді тарту (техникалық ... ... ... бойынша);
- активтерді сату;
- активтерді қайта қаржыландыру;
- мемлекет тарапынан қолдау алу мүмкіндігі бойынша кеңес ... ... ... ... ... қызметіне толық бақылау шартымен ұзартылым
(пролонгация ) беру (үнемі кездесулерді ... және ... ... ... ... ... ... басты
орындарына банк өкімшілерін тағайындаумен аяқтау), айтылған іс-
әрекет ... ... ... ... ... ... ... шынайы қарастыруға сәйкесінше
экономикалық негізде несиелік саясат жасауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... қызметінің ерекшеліктерін және мақсатын, оларды жүргізудің
әдістері және құралдары, ... ... ... ... ... мен ... анықтайтын айта кеткен жөн. Несиелік саясат
банктің қызметінің жалпы стратегиясына ... оның ... ... ... ... ... ... болашақта қажет
құжаттар жүйесін дайындау шарттарын дайындауды құрайды. Несиелік саясат:
• инструкциялды емес ... ... ... ... ... керек;
• несиелеудің мақсаттарын нақты және екі ұштысыз анықтау;
• нақты мақсаттарды жүргізудің бірнеше шартарын құрауы;
• оны ... ... ... ... ... ... ... құжаттармен нығайтылуы керек.
Мұқият дайындалған несиелік ... ... ... ... ... және ... ... табатын, барлық қызметкерлерге
жеткізілген, қатыстырылған банктің.
Несиелік саясатты дайындау және жетілдірудің жауапкершілігі жоғары
басшылық және ... ... ... ... ... ... несиелеудің мақсаттарын орындауды қамтамасыздандыру үшін де олар жауап
береді. Сондықтан ... ... тек ... ... ... ... ... бекітіп қана қоймай, несиелеу ... ... ... ... банк ... оның ... ... саясатын есепке ала отырып дайындалады. Ол несиелік қызметтің
келесі негізгі бағыттарын анықтайды:
... ... ... және ... беру үшін ... ... басшылыққа алатын объективті стандартты ... ... ... ... шешімдер қабылдайтын тұлғалардың
негізгі қызметтері;
• банктегі несиелік қызметті және ішкі ... ... ... ... ... ... бақылау принциптері.
Несиелік саясат қызметтің жүйелілігін қамтамасыздандыру, ... ... және ... ... ... міндеттерін
анықтау үшін қажет. Дайындалған ... ... және оны ... ... ... ... барлық қызметкерлері басшылыққа алатын
несиелеудің біріңғай шарттарын тәжірибеге ... ... ... ... түрде берілген несиелік саясат және оны жүргізудің шарттары барлық
несиелік процесс құралатын негізді құрайды. Несиелік саясатты және ... ... және ... ... ... кеңесінде арнайы құрылатын несиелік саясат бойынша комитетке
беру қажет.
Несиелік ... және де ... ... таңда бар немесе болашақта
енгізуге жоспарланып отырған несиелік ... ... ... ... ... қысқа мерзімді несиелер болуы мүмкін ... ... ... және ұзақ ... ... несиелер
(өндіріске техникалық қаруландыру, модернизациялау, ... ... ... ... ... ... ... банкте бақылауды
ұйымдастыру (потенциалды зайымшыны несиелеу ... ... ... ... қарастырғанда несиелік стандарттарды ... ... ... ... ... сақтауын бақылау;
Банктің несиелік портфелдік жағдайын соның ішінде ... ... ... ... ... ... АҚ мен ... тұтынушылық мақсатқа
3 млрд теңгеден артық соммаға несие берді. Қазір банк ... ... ... ал ... алу ... неғұрлым аз уақытта алып және
адамдарға ыңғайлы болу үшін барлығын жасауда.
Әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан ... ата ... 30 ... 1995 ж. Алматы, 1995
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. Жалпы бөлім, Алматы
3. «Қазақстан ... ... ... туралы заңы» 1995ж, 30
наурыз, № 2155, 2006ж. 1 ... ... ... ... ... ... ... Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» ҚР-ның
1995 жылғы 31 тамыздағы № 2444 заңы. 2005ж. 1 ... ... ... ... Алматы, 2005
5. нормативтер туралы ереже. Алматы, 2005
6. ... С.Б., Нияс А..Ә. – Банк ісі. Оқу ... ... 2004 ... Мақжи С.Б. – Банк операциялары. Алматы, 2005ж.
8. ... ... Под ... Г.С. ... Алматы, 1998ж
9. Ақша. Несие. Банктер. Г.С.Сейткасымовтың жетекшілік етуімен. Алматы,
2001
10. Н.Н.Хамитов. Банковское ... Курс ... ... ... ... дело. Под.ред. д.э.н., проф. О.И.Лаврушина
12. Банковское дело. Под ред. д.э.н. Белоглазовой Г.Н., ... ... ... А.И ... ... (Росс. и зарубежный опыт) М.:
2002
14. Стратегия развития коммерческого банка Под ред. ... ... ... Банковский терминологический словарь М.:2002
16. Едронова В.Н., Хасанова С.Ю. Классификация банковских кредитов ... ... ... и кредит, 2003, № 1
17. Замурзев А.С. ... и ... ... ... ... определение формы. Банки Казахстана. 2003, № 4
18. Банк «Туран Алем» қызметі туралы 2002-2004 жж. есебі.
1 ... ... ... / ... 1995. ... Банковское дело. Подредакцией О.И.Лаврушина. М.,Банковский и биржевой
научно-консультативный центр, 1998г.
3 ... В.И., ... Л.П. ... ... –М., 1996

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 72 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
3D studio MAX көмегімен объектілерді модельдеу21 бет
DreamWeaver, MySQL бағдарламаларының көмегімен Евросеть деректер қорының бағдарламасын құру18 бет
HTML тілі көмегімен Web-парақтарды жасау технологиялары21 бет
HTML-тілінің көмегімен Web-бетті қалыптастыру12 бет
Microsoft Word мәтіндік процессорының көмегімен мәтіндік құжаттарды даярлау5 бет
SPSS көмегімен эксперимент алынған мәліметтерді өңдеу критерийлері9 бет
Uster приборының көмегімен иіру процесін ұйымдастыру7 бет
Visual Вasic ортасында “Мектеп математикасына көмекші есептегіш құрал” дайындау23 бет
Web-технологиялар көмегімен html пәні бойынша электронды оқулық68 бет
«Гидродинамикалық соққы толқыны пайда болған кезде алғашқы медициналық көмекті ұйымдастыру»10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь