Қазакстан ¥лы Отан соғысы және соғыстан кейінгі жылдарда


1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы Кеңес Одағы үшін бұрын-соңды бастан кешкен барлық соғыстардың ішіндегі ең ауыры болды. Соғыс елді біртұтас жауынгерлік лагерьге айналдыруды, бүкіл экономика мен кеңес халкы-ның күш-жігерін майдан мүддесіне, жауды жеңу мақсатына жұмылдруды талап етті. Қазақстан еңбекшілері бұл міндетті толығымен қолдады. Сөйтіп, азаттық соғысына бір кісідей көтерілді. Осы тұста өткен жиындарда олар Отан алдындағы парызын орындауға әзір екендіктерін білдірді. Қызыл Армияның қатарына өз еріктерімен баратындықтары туралы қалалық және аудандық әскери комиссариаттарға мыңдаған арыздар түсіп жатты. Жас жігіттер мен қыздар, аға буын өкілдері колдарына қару алып, майданға аттануға тілек білдірді.
Соғыстың алғашқы күндерінде-ақ Алматы, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан, Қырғызстаннан шақырылған жігіттерден 316-атқыштар дивизиясы жасақ-талды. Оның командирі болып азамат соғысына қатысушы генерал И. В. Панфилов тағайындалды. Соғыстың бастапқы үш айының ішінде 238, 310, 314, 387 және 391-атқыштар дивизиялары құрылды. 1941 жылдың аяғына дейін мұнда тағы бір дивизия, үш бригада жасақталды. Соғыс кезінде не бары республикада 12 атқыштар, 4 атты әскер дивизиясы, жиырмадан аса атқыштар және атты әскер бригадалары, әуе күштерінің, зембірекшілерінің полктері, әр түрлі соғыс саласының ондаған батальондары құрылды. Республика адам күштерімен тек қазақстандық құрамалар мен бөлімшелердің ғана емес, сондай-ақ Қазақстаннан тыс жердегі басқа да құрамалар мен бөлімдерді толықтырып отырды. Қарулы күштер мен енбек армиясының қатарына барлығы 1,8 млн.
қазақстандықтар катысты. Республика майданға 14,1 мыц жүк және жеңіл автомашина, 1,5 мың траклор, 110,4 мың жылқы және 16,2 мың арба жіберді.
Қазақстан офицер кадрларын және армия мен флот үшін резерв даярлау ісіне лайықты үлес қосты. 1941-1945 жж. әскери оқу орындарына 42 мыңнан астам жас қазақстандықтар жіберілді, республика жерінде тұрған 27 әскери оқу орны 16 мыңдай офицер даярлап шығарды.
Ұлы Отан соғысының даңқты тарихының беттеріне жазылған қазакстандықтардың ерлігі аз болган жоқ. Еліміздің басқа да халықтарының ұл-қыздарымен қатар біздің республиканыц жастары да жаумен Балтық теңізінсн Қара теңізге дейінгі майдан шептерінде ерлікпен шайқасы. Қазакстандықтар соғыстың алғашкы күндерінеи бастап басқыншылармен кескілескен ұрыс жүргізді. Даңқты Брест қамалын корғаушылардың қатарында мындаған қазақстандықтар болды. Олардың арасында Ғ. Жұматов, Ш. Шол-таров, К. Иманқұлов, Е. Качанов, т. б. жаумен жан аямай шайқасып, ерліктің үлгісін көрсетті. Жау тылында қалған көптеген жауынгерлер партизан қозғалысына қатысты.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 4 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Қазакстан ¥лы Отан соғысы және соғыстан кейінгі жылдарда

1941-1950 жж.

Қазақстандықтардың майданға аттануы және олардың қаһарман ерліктері

1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы Кеңес Одағы үшін бұрын-соңды бастан
кешкен барлық соғыстардың ішіндегі ең ауыры болды. Соғыс елді біртұтас
жауынгерлік лагерьге айналдыруды, бүкіл экономика мен кеңес халкы-ның күш-
жігерін майдан мүддесіне, жауды жеңу мақсатына жұмылдруды талап етті.
Қазақстан еңбекшілері бұл міндетті толығымен қолдады. Сөйтіп, азаттық
соғысына бір кісідей көтерілді. Осы тұста өткен жиындарда олар Отан
алдындағы парызын орындауға әзір екендіктерін білдірді. Қызыл Армияның
қатарына өз еріктерімен баратындықтары туралы қалалық және аудандық әскери
комиссариаттарға мыңдаған арыздар түсіп жатты. Жас жігіттер мен қыздар, аға
буын өкілдері колдарына қару алып, майданға аттануға тілек білдірді.
Соғыстың алғашқы күндерінде-ақ Алматы, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан,
Қырғызстаннан шақырылған жігіттерден 316-атқыштар дивизиясы жасақ-талды.
Оның командирі болып азамат соғысына қатысушы генерал И. В. Панфилов
тағайындалды. Соғыстың бастапқы үш айының ішінде 238, 310, 314, 387 және
391-атқыштар дивизиялары құрылды. 1941 жылдың аяғына дейін мұнда тағы бір
дивизия, үш бригада жасақталды. Соғыс кезінде не бары республикада 12
атқыштар, 4 атты әскер дивизиясы, жиырмадан аса атқыштар және атты әскер
бригадалары, әуе күштерінің, зембірекшілерінің полктері, әр түрлі соғыс
саласының ондаған батальондары құрылды. Республика адам күштерімен тек
қазақстандық құрамалар мен бөлімшелердің ғана емес, сондай-ақ Қазақстаннан
тыс жердегі басқа да құрамалар мен бөлімдерді толықтырып отырды. Қарулы
күштер мен енбек армиясының қатарына барлығы 1,8 млн.
қазақстандықтар катысты. Республика майданға 14,1 мыц жүк және жеңіл
автомашина, 1,5 мың траклор, 110,4 мың жылқы және 16,2 мың арба жіберді.
Қазақстан офицер кадрларын және армия мен флот үшін резерв даярлау ісіне
лайықты үлес қосты. 1941-1945 жж. әскери оқу орындарына 42 мыңнан астам жас
қазақстандықтар жіберілді, республика жерінде тұрған 27 әскери оқу орны 16
мыңдай офицер даярлап шығарды.
Ұлы Отан соғысының даңқты тарихының беттеріне жазылған қазакстандықтардың
ерлігі аз болган жоқ. Еліміздің басқа да халықтарының ұл-қыздарымен қатар
біздің республиканыц жастары да жаумен Балтық теңізінсн Қара теңізге
дейінгі майдан шептерінде ерлікпен шайқасы. Қазакстандықтар соғыстың
алғашкы күндерінеи бастап басқыншылармен кескілескен ұрыс жүргізді. Даңқты
Брест қамалын корғаушылардың қатарында мындаған қазақстандықтар болды.
Олардың арасында Ғ. Жұматов, Ш. Шол-таров, К. Иманқұлов, Е. Качанов, т. б.
жаумен жан аямай шайқасып, ерліктің үлгісін көрсетті. Жау тылында қалған
көптеген жауынгерлер партизан қозғалысына қатысты.
Әсіресе, Мәскеу түбіндегі шайқаста казақстандықтардың жауынгерлік даңқы
шықты. Республикада жасақталған 316-атқыштар дивизиясына астанаға апаратын
негізгі өзекті жолдардың бірі - Волокаламск тас жолын қорғау тапсы-рылды.
Мұнда майор Бауыржан Момышұлы басқарған 1073-ұлан атқыштар полкі жау
шабуылына дивизияның басқа бөлімдерімен бірге ерлікпен тойтарыс берді Б.
Момыш-үлына 1990 жылы Совет Одағының Батыры атағы берілді. Қыска мерзім
ішінде бұл дивизияның жауынгерлері бір танк және екі жаяу әскер дивизиясын
талқандады. 316-дивисының жоғары қаһармандық қабілетін қамтамасыз етуге
(оның командирі И. В. Панфилов зор еңбек сіңірді.)
Дубосеково разъезі түбінде 28-панфиловшы жауынгерлер жаудың 50 танкісінің
шабуылына қарсы тұрды. Саяси жетекші В. Г. Клочковтын жауынгерлерді ерлікке
жігерлендірін: "Ресей жері кең байтақ, бірақ шегінер жер жоқ, артымыз да -
Мәскеу!"- деген сөздері ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақ КСР
Жеңіске рух берген әндер
Көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері Жұмабай Шаяхметов
Ұлы Отан соғысы жылдарындағы көркемөнер
Қазақстан тарихы пәні бойынша тарих емес мамандықтарға арналған ПӘННІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІНІҢ ОҚУ - ӘДІСТЕМЕЛІК МАТЕРИАЛЫ
Ішкі туризм
Кеңес Одағы халықтарының Москва қорғанысына үлес қосуы
«Қазақстан тарихы» бітіруші курс «тарих» мамандығы студенттеріне арналған оқу құралы
Орталық Қазақстандықтардың 1940-1945 жылдардағы шаруашылығы
Cәтбаев Қаныш Имантай-ұлы
Пәндер