Жалпы білім беретін мектептер тәжірибесінде оқытудың жаңа технологияларын пайдалану жолдары

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3.6

І. тарау. Әлемдік білім жүйесіндегі технологиялық үрдіс.

1.1. Білім үрдісіндегі “технология” ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7.24
1.2.Қазіргі заманғы педагогикалық технологиялардың негізгі сипаттамалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24.52

ІІ . тарау. Оқытудың жаңа технологиялары Оңтүстік Қазақстан облысы мектептерінің іс. тәжірибелерінде

2.1.Оңтүстік Қазақстан облысы мектептері тәжірибесінде қолданылатын жаңа педагогикалық технологиялар және олардың сипаттамалары ... ... ... ... ... ... 53.64

2.2.Жаңа педагогикалық технологияларды оқыту үрдісінде пайдалану тәжірибелерінен ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..64.71

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...72.76

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 77.80
Кіріспе
Диплом жұмысының көкейкестілігі:
XXI ғасырда Қазақстан Республикасындағы қайта құрулар, экономиканы дамытудағы жаңа стратегиялық бағдарлар, қоғамның ашықтығы, оның жедел ақпараттануы мен қарқынды дамуы білім беруге қойылатын талаптарды түбегейлі өзгертті.
Әлемнің жетекші елдерінің көпшілігі олардың білім беру жүйесін, білім берудің мақсатын, мазмұны мен технологияларын оның нәтижесіне қарап бағалайтын болды. Білім берудің қазіргі негізгі мақсаты білім алып, білік пен дағды-машыққа қол жеткізу ғана емес, солардың негізінде дербес, әлеуметтік және кәсіби біліктілікке – ақпаратты өзі іздеп табу, талдау және ұтымды пайдалану, жылдам қарқынмен өзгеріп жатқан бүгінгі дүниеде лайықты өмір сүру және жұмыс істеу болып табылады.
Қазақстан Республикасы “Білім туралы” Заңының 8-бабында “Білім беру жүйесінің басты міндеті - оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық коммуникациялық желілерге шығу, ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар, ғылым мен практика жетістіктері негізінде жеке тұлғаны қалыптастыруға, дамытуға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау” - деп атап көрсеткендей-ақ, қазіргі кезеңде әрбір мұғалімнің алдына қойып отырған басты міндеттерінің бірі- оқытудың әдіс-тәсілдерін үнемі жетілдіріп отыру және жаңа педагогикалық технологияны меңгеру(1).
Қазақстан Республикасындағы білім беруді дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында жалпы білім берудің мақсаты – қазіргі қоғам талабына сай алынған терең білім, білік, дағдылар мен құзырлықтардың негізінде еркін бағдарлай білетін, қойылған мақсатқа танымдық қызмет жасау арқылы жете алатын, өз бетінше дұрыс, тиімді шешімдер қабылдауға қабілетті жеке тұлғаны қалыптастыру екендігі көрсетілген.(2) Оны жүзеге асыру-мектептерде оқушылардың танымдық белсенділігін арттыруға септігін тигізетін оқу үрдісін ұйымдастырудың тәсілдерін, әдістері мен нысандарын іздестіруге өзекті сипат береді.
Қазақстан мектебінің алдына қойып отырған мақсаты - инновациялық оқыту технологиясы арқылы оқу мен тәрбие жұмысын дамыту, еліміздің әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсарту бағытында оқушыларға жүйелі, нақты білім беру. Алайда, инновациялық педагогикалық технологияларды қажетті деңгейде қолдану және осы арқылы оқушылардың білім деңгейін , шығармашылық қабілетін қоғамдық сұранысқа сай қалыптастыру еліміздің барлық жалпы білім беретін мектептерінің дағдылы ісіне айнала қойған жоқ. Әлі де болса көптеген мектептер оқыту процесін ұйымдастыру мен жүргізуде оқытудың дәстүрлі әдістері мен тәсілдерін пайдаланумен шектелуде. Инновациялық педагогикалық технологияларды қолдану мектепті сапалы түрлендіруге, жаңашыл жобаларды енгізуге, оны тиімді басқаруға негіз болып, әрбір мектепке өзіндік даму жолын табуға, әрбір мұғалімге өзінің әдістемелік жүйесін құруға септігін тигізер еді. Сондықтан қазіргі кезеңде оқытудың инновациялық технологияларын мектеп практикасына белсенді түрде ендіру – қоғам талабы.
Осыған байланысты біз дипломдық зерттеу жұмысының тақырыбы ретінде “Жалпы білім беретін мектептер тәжірибесінде оқытудың жаңа технологияларын пайдалану жолдары” – тақырыбын таңдап алдық.
Инновациялық педагогикалық технологияларды теориялық және ғылыми-қолданбалы бағыт тұрғысынан зерттеу арқауы етіп, оларды оқу үрдісін жетілдіру бағытында қолдану мәселелерімен В.П.Беспалько, В.В.Егоров, М.В.Кларин, В.М.Монахов, Қ.Қабдықайырұлы, М.М.Жанпейісова, Ж.А.Қараев, Г.К.Селевко, Ш.Таубаева, Л.А.Шкутина, т.б. ғалымдар айналысты.
Жұмыстың мақсаты: Оңтүстік Қазақстан облысының жалпы білім беретін орта мектептерінде оқытудың жаңа технологияларын пайдалану жолдарын іздестіру, озық тәжірибелерді жинақтау және жалпылау.
Зерттеу нысаны: Жалпы білім беретін орта мектептердегі педагогикалық процесс.
Зерттеу пәні: Жалпы білім беретін орта мектептердегі оқыту процесі
Зерттеудің міндеті:
- “Технология”, “инновациялық технология”, “педагогикалық технология” ұғымдарының мәнін педагогика ғылымының қазіргі кезеңдегі даму деңгейі тұрғысынан сипаттау.
- Қазіргі заманғы педагогикалық технологиялардың негізгі сипаттамаларын талдау.
- Оңтүстік Қазақстан облысының жалпы білім беретін мектептерінің іс-тәжірибесінде қолданылатын оқытудың жаңа технологияларын анықтау, оларды
талдау және жинақтау.
Зерттеудің әдіснамалық және теориялық негіздері: Іс-әрекет теориясы, Тұлға теориясы, таным теориясы, П.Я.Гальпериннің ақыл-ой әрекетін кезеңдеп қалыптастыру теориясы, Қазақстан Республикасының 2007- жылдың 27-шіл-десінде қабылдаған “Білім беру туралы заңы”.
Зерттеу көздері: Зерттеу нысанына байланысты педагогикалық-психологиялық әдебиеттер, “ Қазақcтан мұғалімі” газеттері, “Ізденіс”, “Қазақстан мектебі” журналдарының 1990-2008 жылдар аралығындағы сандары, Оңтүстік Қазақстан облысының кадрлар біліктілігін арттыру және жаңа технологияларды дамыту институтының әдебиет қоры мен мұраханасының материалдары.
Зерттеу әдістері: Педагогикалық тұрғыдан ғылыми теориялық талдау әдісі, озық тәжірибелерді жинақтау және жалпылау әдістері, мұрахана материалдарын талдау және жалпылау әдістері, педагогикалық бақылау әдісі, сұрақ-жауап әдістері, әңгімелесу әдісі.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының “Білім туралы” Заңы /баптары бойынша түсіндірмелерімен/ және оны жүзеге асыру жөніндегі негізгі құжаттар. Астана, 2000.
2. Қазақстан Республикасы “Білім мемлеттік бағдарламасы” /Қазақстан мұғалімі. 2000.-№33-34./
3. Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасы. /Қазақстан мектебі. 2004-№2/(1).
4. Қазақстан Республикасында гуманитарлық білім беру тұжырымдамасы. – Алматы: Қазақстан, 1999(2).
5. Т.Мейірманқұлова. Білім берудегі инновациялық технологиялар. Алматы., 2005.
6. Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты – Астана, 2001(3).
7. М.Валиева. Білім беру технологиялары және оларды оқу-тәрбие үрдісіне енгізу жолдары. (Әдістемелік нұсқау) – Алматы, 2002(4).
8.К.Ж.Бұзаубақова Жаңа педагогикалық технология. Алматы, 2004, 21-бет(5).
9.Қ.А.Сарбасова. Инновациялық технологиялар. Алматы., 2006.
10. Н.Р.Юсуфбекова. Общие основы педагогической инноватики. Опыт разработки теории инновационных процессов в образовании. Москва, 1991(6).
11.Қ.А.Сарбасова. Инновациялық педагогикалық технологиялар негізінде бастауыш сынып мұғалімдерінің даярлығын жетілдіру. Қарағанды, 2005(7).
12.М.М.Жанпейсова. Модульдік оқыту технологиясы оқушыны дамыту құралы ретінде. Алматы., 2002
13.К.Өстеміров. А.Айтбаева Қазіргі білім беру технологиялары Алматы, 2006, 4-бет(8).
14.Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы 2006 №5-6, 25-бет(9).
15.Р.Т.Қожамжарова, К.Х.Бектенғалиева, Қ.Қ.Қадірбаева. Білім мекемесі- оқу тәрбие ордасы. Шымкент-Алматы, 2002.
16.К.Ангеловски. Учителя и инновации. Москва, 1991(10).
17.15.11. Беспалько В.П. Программированное обучение. Дидактические основы. – М., 1970(11).
18.16.12. Дьяченко В.К. Новая педагогическая технология учебно-воспитательного процесса. Усть-Каменогорск.-1982(12).
19.17.Т.Сабиров. Оқушылардың оқу белсенділігін арттыру жолдары. Алматы, 1978(13).
20.Лысенкова С.Н. Методом опережающего учения. М., 1988.
21.Т.Г.Новикова. Экспертиза инновационной деятельности в образовании. Москва, 2006(14).
22.В.В.Гузеев. Методы и организационные формы обучения. Москва, 2001(15).
23.Таубаева Ш.Т., Лактионова С.Н. Педагогическая инноватика как теория и практика нововведений в системе образования. Алматы, 2001.
24.Қазақстан Республикасы жалпы білім беретін мектептерінің тұжырымдамасы. Қазақстан Республикасын жалпы білім беретін мектептері білім мазмұнының тұжырымдамасы. Алматы:РБ кабинеті, 1995(16).
25.Инновационное обучение: Стратегия и практика. /Под.ред. В.Я.Ляудис.-М.-1994./
26.Қ.Ж.Бұзаубақова. “Жаңа педагогикалық технология” тренингі /оқу-әдістемелік құрал/. Алматы., 2005.
27.Тілеуова С.С. Әліпбек.А. Педагогика. Шымкент, 2006.
28.Бегалиев Т. Педагогика. Қысқаша лекциялар курсы. Оқу құралы. Тараз., 2002.
29. Шаталов В.Ф. Педагогическая проза; из опыта работы школ г.Донецка. М., 1980.
30. Юдин В.В. Педагогическая технология. Ярославль, 1997.
31.Лихачев Б.Т. Педагогика. Курс лекций: Учебное пособие для студентов пед.учебных заведений и слушателей ИПК и ФПК.-М., 1998.
32. Абыканова Б.Т. Компьютерлік технологияны пайдалану арқылы оқушылардың танымдық белсенділігінің арттырудың дидактикалық шарттары. Алматы., 2005.
33. УстемировК.У., Шаметов Н.Р., Бакиров Р.Т. Современные образовательные технологии технические системы обучения. Алматы, 2006(17).
34. С.Әбдіманапов. Елдік өркендеу және инновациялық даму. // Егемен Қазақстан, 2007, 28 сәуір(18).
35. Керимбаева М.С. Инновационные процессы в школе: проблемы, перспективы, поск.- Алматы. 1995.
36. А.Г.Маджуга, А.Б.Саипов, Г.Ж.Мусурманова. Использование традиционных и активных форм и методов обучения в педагогическом процессе. Шымкент, 2004(19).
37. А.К.Ахметов. Принципы технологии и содержание образовательной программы. – Алматы, 1995.
38. Анатолий Гин. Приемы педагогической техники.
39. Москва, 1999, 11-бет(20).
40. В.М.Монахов. Технологические основы проектирования и конструирования учебного процесса. Волгоград. 1995.
41.Оңтүстік Қазақстандағы жаңашыл мектептер. Шымкент – 2007, 18-бет. (21).
42.М.В.Кларин. Инновационные модели обучения в зарубежных педагогических поисках. М., 1994, 8-бет(22).
43. Щуркова Н. Е. Педагогическая технология. М., 2002. С. 12.
44. Селевко Г. К. Опыт системного анализа современных педагогических систем // Школьные технологии. 1996. № 6.
45.Беспалько В. П. Педагогика и прогрессивные технологии обучения
М., 1995.
46. Поташник М.М., Моисеев А. М. Управление современной школой (В вопросах и ответах). М.: Новая школа, 1997.
47.Шамова Т. И., Третьяков П. И., Капустин Н. П. Управление образе
вательными системами: Учеб. пособие для студ. высш. учеб, заведений /
Под ред. Т. И. Шамовой. М.: ВЛАДОС, 2001.
48. Махмудов.М. Мектепте проблемалы оқытуды ұйымдастыру. Алматы., 1999
49. Крысько В.Г. Психология и педагогика в схемах и таблицах. М., 2000.
50. Садыков Т.С. Абылкасымова А.Е. Дидактические основы обучения в высшей школе. Алматы., 2000.
        
        Жалпы білім беретін мектептер тәжірибесінде оқытудың жаңа
технологияларын пайдалану жолдары
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
.....................................3-6
І- ... ... ... ... ... ... Білім ... ... ... ... ... технологиялардың негізгі
сипаттамалары...............................................................
.........................................24-52
ІІ – ... ... жаңа ... Оңтүстік Қазақстан облысы
мектептерінің іс- тәжірибелерінде
2.1.Оңтүстік Қазақстан облысы мектептері тәжірибесінде қолданылатын ... ... және ... ... ... ... үрдісінде пайдалану
тәжірибелерінен.............................................................
.........................................64-71
Қорытынды...................................................................
........................................72-76
Пайдаланылған ... ... ... ... ... ... ... Республикасындағы қайта құрулар, экономиканы
дамытудағы жаңа ... ... ... ... оның ... мен ... дамуы білім беруге қойылатын талаптарды түбегейлі
өзгертті.
Әлемнің жетекші елдерінің көпшілігі олардың білім беру жүйесін, білім
берудің ... ... мен ... оның ... ... ... Білім берудің қазіргі негізгі мақсаты білім алып, білік
пен дағды-машыққа қол ... ғана ... ... ... ... және кәсіби біліктілікке – ақпаратты өзі іздеп табу, талдау және
ұтымды пайдалану, ... ... ... ... ... ... ... сүру және жұмыс істеу болып табылады.
Қазақстан Республикасы “Білім туралы” Заңының 8-бабында “Білім
беру жүйесінің басты міндеті - ... жаңа ... ... ... ... ... коммуникациялық желілерге шығу, ұлттық
және жалпы адамзаттық құндылықтар, ... мен ... ... жеке ... ... ... және ... шыңдауға
бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар ... - деп ... ... кезеңде әрбір мұғалімнің алдына қойып ... ... ... ... ... үнемі жетілдіріп отыру
және жаңа педагогикалық технологияны меңгеру(1).
Қазақстан Республикасындағы білім ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламасында жалпы білім берудің мақсаты – қазіргі
қоғам ... сай ... ... ... ... ... мен ... еркін бағдарлай білетін, қойылған мақсатқа танымдық қызмет жасау
арқылы жете алатын, өз ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру екендігі көрсетілген.(2) Оны жүзеге ... ... ... ... ... ... ... үрдісін ұйымдастырудың тәсілдерін, әдістері мен нысандарын іздестіруге
өзекті сипат береді.
Қазақстан мектебінің алдына қойып ... ... - ... ... ... оқу мен тәрбие жұмысын дамыту, еліміздің әлеуметтік-
экономикалық жағдайын жақсарту бағытында ... ... ... ... ... ... ... технологияларды қажетті деңгейде
қолдану және осы арқылы оқушылардың білім деңгейін , шығармашылық ... ... сай ... ... ... ... ... беретін
мектептерінің дағдылы ісіне айнала қойған жоқ. Әлі де ... ... ... процесін ұйымдастыру мен жүргізуде оқытудың дәстүрлі
әдістері мен ... ... ... ... ... ... мектепті сапалы түрлендіруге, жаңашыл
жобаларды енгізуге, оны тиімді басқаруға негіз болып, әрбір ... даму ... ... ... мұғалімге өзінің әдістемелік жүйесін
құруға септігін тигізер еді. ... ... ... ... ... ... ... белсенді түрде ендіру –
қоғам талабы.
Осыған байланысты біз ... ... ... ... ... білім беретін мектептер тәжірибесінде оқытудың жаңа
технологияларын пайдалану жолдары” – ... ... ... ... технологияларды теориялық және ... ... ... зерттеу арқауы етіп, ... оқу ... ... ... ... ... ... В.М.Монахов, Қ.Қабдықайырұлы, М.М.Жанпейісова, Ж.А.Қараев,
Г.К.Селевко, Ш.Таубаева, Л.А.Шкутина, т.б. ғалымдар айналысты.
Жұмыстың ... ... ... ... ... ... беретін орта
мектептерінде оқытудың жаңа ... ... ... іздестіру,
озық тәжірибелерді жинақтау және жалпылау.
Зерттеу нысаны: ... ... ... орта ... педагогикалық
процесс.
Зерттеу пәні: Жалпы білім беретін орта мектептердегі оқыту процесі
Зерттеудің міндеті:
- “Технология”, ... ... ... ... ... ... ғылымының қазіргі кезеңдегі даму деңгейі
тұрғысынан сипаттау.
- Қазіргі заманғы педагогикалық технологиялардың ... ... ... Қазақстан облысының жалпы білім ... ... ... ... ... жаңа технологияларын анықтау, оларды
талдау және жинақтау.
Зерттеудің ... және ... ... ... ... теориясы, таным теориясы, П.Я.Гальпериннің ақыл-ой әрекетін ... ... ... Республикасының 2007- жылдың 27-шіл-
десінде қабылдаған “Білім беру туралы заңы”.
Зерттеу ... ... ... байланысты педагогикалық-психологиялық
әдебиеттер, “ Қазақcтан мұғалімі” газеттері, ... ... ... 1990-2008 жылдар аралығындағы сандары, Оңтүстік
Қазақстан облысының ... ... ... және жаңа ... ... ... қоры мен мұраханасының материалдары.
Зерттеу әдістері: Педагогикалық тұрғыдан ғылыми ... ... ... ... жинақтау және жалпылау әдістері, мұрахана материалдарын
талдау және ... ... ... ... әдісі, сұрақ-жауап
әдістері, әңгімелесу әдісі.
Зерттеу базасы: Оңтүстік Қазақстан облысының үздіксіз білім ... ... ... № 1, 25, 65 орта ... Бұл ... ... педагогика ғылымындағы, әсіресе, оның дидактика
саласындағы, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... оқытудың әдіс - тәсілдері; дүниежүзілік халық ағарту
саласында өзгерістер мен жаңа ... ... ... ... жұмыстарының нәтижелері, алдыңғы қатарлы озат мұғалімдердің
тәжірибелері осы ... ... ... (6)
Тың тақырып бойынша жазылып отырғандықтан бұл дипломдық ... ... ... бар, яғни ... оқыту теориясы мен әдістемесі
мәселелерімен қатар, мектептерде ... ... ... ... ... баспасөзде ақпараттық технологияны пайдалану,
интерактивті әдістер сияқты ... ... мен ... ... ... ... мекемелердің, жоғары оқу орындарының
кафедраларының, халыққа білім беру ... ... ... аудандық
мекемелері мен облыстық педагог кадрлардың ... ... ... мектептердің қатысуымен жүзеге асырылды.
Жұмыстың құрылымы: Дипломдық іздену жұмысы кіріспеден, екі тараудан,
қорытындыдан және пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады.
І-тарау - “ ... ... ... технологиялық үрдіс” ,
ІІ- тарау - “ Оқытудың жаңа педагогикалық ... ... ... ... іс- тәжірибесінде ” – деп аталады.
I. Әлемдік білім жүйесіндегі технологиялық үрдіс.
1.1. Білім беру үрдісіндегі “ ...... ... соңғы кездері ең көп қолданылатын ұғымдардың
біріне айналды. Технология ұғымының оқытудың ... ... ... беру ... ... технологиясы, қарым-қатынас
технологиясы, даму технологиясы, қалыптасу технологиясы, ... ... ... ... сияқты психологиялық-педагогикалық
ұғымдармен байланысы саналуан. Жоғарыда аталған технологиялардың қай түрі
болмасын, өзінің мәнін анықтап, ... ... ... ... ... ... ... “технология” және технологиямен байланысты жеке
ұғымдарға берілген анықтамалар баршылық. Алайда білім беру ... ... ... ... ... ... технологиясының мәнін ашып,
түсіндіретін жалпы анықтама жоқ ... беру ... ... ... түрлі типтегі және деңгейдегі
білім беру мекемелерінен, жүйенің жұмыс істеуі және дамуын қамтамасыз
ететін ... ... мен ... ... ... ... күрделі құрылым болып табылады. Технологиялық тәсіл білім беру
жүйесінің кез-келген саласында ... ... ... қаржыландыру,
мониторинг т.б.) қолданылуы мүмкін. Сондықтан, “білім беру технологиясы”
деген сөз тіркесін ... ... ... ... Бұл ... тек ... мен оқушы арасындағы арнайы ұйымдастырылған процестерге ... ... Егер осы ... оқыту процесі деп атайтын болсақ, онда
оған ... осы ... ... ... жатады. Біздің
қарастыратынымыз — технологияның осы түрі.
“Технология” ұғымы “Tehne”- ... ... ...... ... ... деген мағыналарды білдіретін, грек тілінен енген екі ... ... ... ... ... ... “ өнер туралы ғылым
немесе шеберлік туралы ғылым ” деп аударуға болады.
“Технология” – бұл ... ... ... ... ... жиынтығы./Педагогикалық сөздік/
“Технология” – өндірістік процесті жүргізудің әдістері мен тәсілдері
жайлы білім жиынтығы. /Шетел сөздігі/
“Технология” – ... мен ... ... ... жағдай тудырушы оқу
процесін ұйымдастыру және ... ... ... ... ... ... ... /В.М.Монахов/
Бұл ұғымға пәндік саланы сипаттайтын терминдерді қосамыз да кез-келген
нақты технологияның мәнін ... пен ... ... XX – ... ... ... бастап оқыту
процесінің технологиясын жасау бағытындағы ізденістер ... ... ... 1940-50 жылдары оқыту үрдісіне техникалық құралдардың
енуіне байланысты “білім ... ... ... ... ... ... 50-60-шы жылдары түрлі техникалық құралдарды ... ... ... ... бұл ... ... деп атала бастады. 60-шы жылдардың ортасында технологиялық әдіс
шет елдерде ... ... ... ... ... екі ... көзге түсті
(4). Біріншісі, бұрынғыша технологиялық әдісті, техникалық құралдарды
қолданумен ... ... ... оқу ... ... ... ... дами бастады да ... ... ...... ... ... ... жылдардың аяғы, 70-ші жылдардың бас кезінде АҚШ, Англия, ФРГ,
Франция, Италия, Япония т.б. көптегсн елдерде оқытудың технологиясын ... ... ... ... ... ... ... Дегенмен,
оқыту үрдісі білім беру үрдісінің бір ғана бөлігі болып табылатындықтан,
“оқытудың ... ... ... аясы өте тар. ... ... ... ... технологиясы ”, “ ...... да тән. ... ... ... ... беру
саласындағы технологияны белгілеу үшін “білім беру технологиясы” ... жүр. Осы ... ғана ... аясы кең, білім берудің түрлі
салаларында (басқаруда, ... ... ... ... ... ... түрлі оқыту мекемелеріндегі
оқыту процесіңде және т.б.) қолданылатын кез келген ... ... ... ... беру технологиясы” терминін бүкіл білім беру
жүйесін ... ... ... ... ... қатысты қолданған дұрыс болар еді. Бірақ, әзірше бұл ... ... тек ... оқыту үрдісі төңірегін ... ... ... бұдан әрі қарай “білім беру технологиясы ” ұғымын
мұғалімдер мен оқушылардың білім ... ... ... ... ұйымдастырылған өзара қарым-қатынас процесі технологиясы
ретінде қолданамыз. Білім берудін технологиясына — ... ... ... беруде қолданылатын ақпараттық технологиялар, қашықтан
оқыту да ... ... ... ... ... ... ... өздеріне тән ерекшеліктерін атап көрсетуге тиіспіз.
Бұл ... ... ... ... деп ... ... Әлемдік
терминологияның бірегейленуіне байланысты “білім беру технологиясы”
ұғымына тоқталуға тиіспіз.
Т.К.Смыковская, Т.Б.Руденколардың ... ... тек бір ... ... ... ... ... технология бір мезетте оқу және оқыту
үрдісімен қатар жұмыс істейді. Және ... алға ... ... соңғы нәтижесіне кепілдік береді”. Ежелгі философтардың өзі
педагогикалық ... ... ... ... ал бұл осы ... жақын. Сондай-ақ, К.Ушинский, А.С:Макаренко да ... анық ... ... ... ... әдістемесі мен оқыту үрдісіңдегі
әдістемелік және технологиялық әдіс-тәсілдер ... ... ... “оқытудың әдістемесі” ұғымы “білім беру технологиясы” ұғымынан
әлдеқайда кең. Дәлірек айтсақ, әдістеме “не ... неге және ... ... ... үш сұраққа жауап беруге тырысады. Ал, ... ... ... ... оған жетудің нақты іс-әрекетін, жолдарын ... ... ... ғана іске ... ... ... ... негізінен, триаданың үшінші сұрағына, яғни
“қалай оқыту керек?” деген ... ғана ... ... Олай ... ... процестің құрамына еніп, әдістемені жүзеге ... ... ... қорытынды жасауға болады (Автор).
Схема түрінде бұл жағдайды 1-кестеде көрсетілгендей сипаттауға болады.
Бір қарағанда, ... әдіс жеке ... ... әдістемелері ішінде
де дами алар еді деген ой туады. Бірақ, әдістемелік және ... ... ... ... мен ... ерекшеліктері
Тә
1 - кесте
Технология ұғымы тар мағынада – бір ... ... ... және кең ...... ... ретінде
қарастырылады. Егер, технологияны педагогикалық ғылымдарға қатысты алсақ,
педагогикалық технология ұғымының мәнін анықтап алу қажет.
Ғылыми–педагогикалық ... ... ... ғалымдар түрліше анықтайды. Атап айтқанда:
- В.А.Беспальконың пікірінше, педагогикалық технология — ... ... ... ... ... ... әрі ... жүзеге
асуы;
- Б.Т.Лихачевтің тұжырымдауынша, педагогикалық технология — оқыту мен
тәрбиелеу құралдарының ... ... ... ... ... ... ... В.М.Монаховтың айтуынша, педагогикалық технология — оқытушы ... үшін ... ... ... жасалынғанда оқу процесін
жобалау, ұйымдастыру әрі жүзеге асыруда біріккен педагогикалық іс-
әрекеттің ... ... ... ... ... ... пікіріне қарағанда, педагогикалық технология —
педагогикалық мақсатқа жету үшін ... ... ... ... мен ... ... ... жиынтығы мен жұмыс
істеу реті ;
- В.И.Андреев ... ... ... және ... ... ... заңдылықтарды, мақсаттарды,
мазмұнын, формасын, оқыту мен ... ... мен ... сонымен қатар кейінгі жаңғырту ретінде түсінеді;
- Н.Е.Щуркова педагогикалық технологияны балаға педагогтың шынайы өзара
әрекетін қамтамасыз ... ... ... ... пән ... А.К.Колеченконың тұжырымы бойынша, педагогикалық технология қойылған
мақсатқа сәйкес білімді, білікті, дағдыны және қатынасты ... мен ... ... ... жиыны болып табылады;
- Ш.Т.Таубаева мен Б.Т.Барсай педагогикалық технологияны оқу-тәрбие
процесінің шығармашылықпен терең ойластырылған көптеген ... ... мен ... ... ... ... ... бөлігі ретінде сипаттайды.
Дегенмен, барлық анықтамаларға ортақ басты негіз бар. Осы ... ... ... педагогикалық технологияның мәнін былай сипаттауға
болады: “Педагогикалық технологиялар — бұл ... ... ... ... мен ... ... ... ұйымдастырудың
өзара ортақ тұжырымдама мен байланысқан міндеттерінің, ... мен ... ... әрі ашық ... ... әр ... әсер ... ақыр аяғында оқушының дамуына жағымды ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан 1979ж. АҚШ-та педагогикалық коммуникация
мен технология Ассоциациясында ресми ... ... ... ... ...... ... процесс. Соның
ішінде адамдарды, идеяларды, ұйым іс-әрекетінің ... мен ... ... мен ... басқару, білімді меңгерудегі ... ... ... іске ... ... ... ... мен тәрбиелеу саласында кең қолданылады. Педагогикалық
технологияның пайда ... екі жолы бар. ... ... теорияда
пайда болуы (В.П.Беспалько, ... ... ... ... және т.б.). Кейінгісі технологияның тәжірибеде
пайда болуы(Е.Н.Ильин, С.Н.Лысенкова, Б.Ф.Шаталов және т.б.)
Педагогикалық технология теориялық педагогика мен практика ара-
лығында орын алып ... ... ... деп ... қою, оқу
жоспары мен оқу бағдарламасын үнемі жақсартып отырудың, педагогикалық
жүйелерді бүтіндей ... және ол ... ... ... ... туындауына байланысты жаңа мақсаттар қоюдың тұтас үрдісін айтамыз.
(С.Сполдинг, 1969.) Сонымен, педагогикалық технология — ... ... ... және бағалау, сол сияқты, білімді адамдар мен ... ... ... ... ... ... ... тиімді түріне жету
үшін оларды жоспарлаудың жүйелі әдісі ретінде түсіндіріледі. Педагогикалық
технология — педагогикалық қолданбалы сипаты бар, ... ... ... мен ... практикалық жалғасы. Ол классикалық дидактиканы
дамытады, төмендегідей технология ұстанымдарына сүйенеді:
а) ... ... және ... ... оның ... ... аяқталғандық, әлеуметтік және
табиғатқа сәйкестілік, барлық үрдістердің қарқынды жүруі ... ... ... ... ... ... философия, басқару және мақсат қою теориясы, техника, қарым-
қатынас, ... ... беру және ... элементтерінен тұратын
пәнаралық конгломерат ретінде қарастырады. ... ... ... және жобалаудың ереже-нормасын, білім берудің тиімді
жүйесі мен үрдістерін іске асыруды қамтиды. Мектептің ... ... оқу ... мен ... ... ... ... оларды
қисындастыра және байланыстыра отырып алмастыруы ... ... ... осы ... ... ... ... жобалап
және тексеріп көрудің маңызы зор. Ал, педагогикалық жүйе дегеніміз ... бір ... бар дара ... ... ... әсерді ұйымдастыруға қажет құралдар, әдістер мен тәсілдердің
өзара байланысқан бірлігі. /Селевко Г./
Білім берудің ... ... пән ... ... орынды алады. Оқытудын технологиясын — қолданбалы
дидактика десе де болады. Бір ... ... ... технологиясы -
оқыту іс - әрекетінін әдіс-тәсілдері мен құралдарын ... ... ... ... ... әдіс ... ... жеке
әдістерден туындамайды, оқу үрдісінің дербес бағыты болып табылады.
Технология оқу ...... мен ... іс - ... ... ... әдістері және түрлерімен тығыз байланысты. Технология
әдістемеден оқыту ... ... ... ... педагогикалық технологияның құрылымы мына бөліктерден тұрады:
1. Концептуалдық негізі.
2. Оқытудың мазмұндық бөлігі:
- оқытудың мақсаттары: жалпы және ... оқу ... ... ... ... ... ... үрдіс:
- оқу үрдісін ұйымдастыру;
- оқушылардың оқу іс-әрекетінің әдістері мен формалары;
- оқушылардың оқу ... ... ... ... іс-
әрекеті;
- оқыту үрдісін диагностикалау .
Сонымен бірге, кез келген ... ... ... ... талаптарды қанағаттандыруы тиіс.
Концептуалдық. Әрбір педагогикалық ... оқу ... ... ... ... және ... негіздері белгіленген нақты ғылыми концепцияға сүйенуі қажет.
Жүйелілік. ... ... ... ... ... тығыз
байланыста болатын үрдістің тұтастық логикасымен қамтамасыз етілуі тиіс.
Технология басқарылуы ... ... ... қою, жоспарлар құру, оқу үрдісін
жобалау, әрбір этапқа сай диагностика, ... ... ... әдіс-тәсілдердің көп варианттылығы.
Басқаруға оңтайлылық. Диагностикалық болжау жасауға, жоспарлауға,
нәтижені өңдеу, өзгеріс енгізу ... ... ... ... болуы керек.
Тиімділік. Қазіргі заманғы технологиялар нөтижелілігі жағынан да,
оған кететін шығындар ... да ... ... ... бір ... ... ... бере алуы қажет. Технологияның қайта қалпына
келтірілуі. Бұл критерий белгілі бір технологияның басқа мекемеде, ... ... алуы ... ... ... ... ... басқа сабақтарда дәл осы
күйде пайдалануға, қолдануға мүмкіндіктің болуы.
Педагогикалық технологияның құрылымы ... және ... ... ... ... ...... жету
құралдары, оқыту-тәрбиелеу процесінің тиімділігі туралы ... ...... ... педагогикалық бет пердесі, тұлғаның
дербес ерекшеліктері мен оқушылардың дайындық деңгейі, ...... ... ... ... ... формалары; дидактикалық
құралдар құрайды(7).
Процессуальды компонент алдын-ала жобаланған ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруды, оқу-
тәрбие процесін басқаруды көздейді. Педагогикалық технологияның мазмұнын
айқындауға В.Ю.Цитюков талпыныс жасайды. Оның ... ... ... ... ықпал етуді ұйымдастыру ... ... ... ... жүйесін айқындайды, педагогикалық іс-
әрекетті технологияландыруды саналы ой елегінен өткізу тәсілін ұсынады.
Педагогикалық ... ... ... қамтамасыз ететін
болғандықтан, оның мазмұны педагогикалық ықпал ету құралдарынан тұрады:
педагогикалық тіл ... ... баға ... ... ... тілдік және демонстрациялық ықпал. Бұл ... ... ... мен ... ... ... сай ... мәнін құрайды, педагогты тәрбие процесінің субьектісі
болатын тәрбиеленушіге ықпал ету үшін ... және ... ... ... ... етеді. Бірақ мұнымен педагогикалық технология
шектелмейді. Қосымша элементтер – психологиялық ... ... ... ... ... реакция, ортаны ұйымдастыру және т.б.
жалпылама ... жеке ... ие ... ... етудің формаларын
түрлендіруді және әрбір мұғалімнің дербестігін сақтауды ... ... ... ... зерттеулерге жасалынған талдау бүгінде педагогикалық
технологияларды жинақтап, жүйелеп, оның жіктемесін жасауға бірнеше ... ... ... ... ... ... ішінде
педагогика ғылымы мен практикасында белгілі барлық технологияларды неғұрлым
жинақтап, жүйелеген Г.К.Селевконың жіктемесі көңіл ... ... ... технологияларды былайша жіктейді:
- қолдану деңгейі бойынша: жалпы педагогикалық, дербес әдістемелік (пәндік)
және модульдік;
- философиялық негіз бойынша: ... ... ... ... және ... ... және ... және теософиялық, прагматикалық және экзистенциалистік,
еркін тәрбие және бағындыру;
- психикалық дамудың жетекші ... ... ... ... және идеалистік;
- тәжірибені меңгерудің ғылыми тұжырымдамасы ... ... ... ... интериозаторлық дамыту;
- тұлғалық құрылымға ... ... ... ... эмоциональды көркем және эмоциональды - адамгершілік, өзін-өзі
дамыту технологиялары, эвристикалық және ... ... мен ... ... ... оқытатын және тәрбиелейтін, жалпы
білім беретін және кәсіби бағдарланған, гуманитарлық және технократтық, әр
түрлі салалық, дербес ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру формасы бойынша: сыныптық-сабақтық және ... және ... жеке және ... ... ұжымдық тәсілдері,
диференциялдық оқыту;
- танымдық іс-әрекетті басқару типі бойынша: классикалық лекция, оқытудың
техникалық құралдарының көмегімен оқыту, ... ... ... бойынша
оқыту, аз топтардың жүйесі, компьютерлік оқыту, “репетитор” жүйесі, басқару
бағдарламасы;
- балаға ... ... ... ... ... ... ... ізгілікті-тұлғалық,
ынтымақтастық технологиясы, еркін тәрбие, эзотериялық;
- басым ... ... әдіс ... догматтық-репродуктивтік,
түсіндірмелі-иллюстративтік, дамыта оқыту, проблемалық, ізденгіштік,
шығармашылық, бағдарламалық оқыту, ... ... ... ... ... оқушылардың категориялары бойынша: бұқаралық технологиялар, оза оқыту,
орнын ... ... қиын ... ... ... ... ... жұмыс істеу технологиялары.
Бұл жіктеме педагогикалық ... ... ... және
түрлерін ажыратуға көмектеседі және ... ... ... сай
пайдалануға негіз болады.
Педагогикалық технология мынадай белгілермен сипатталады: ... ... ... ... оқыту мақсатын дидактикалық өңдемесі;
• құрылымдылық, реттік, ақпараттық тығыздануы;
• комплексті түрде дидактикалық, техникалық, сонымен қатар компьютерлік,
оқытудың құралы мен бақылауын қолдану.
• күшейту, ... ... ... мен ... ... оқытуды жоғары деңгейлік сапасына кепілдік. Қазіргі кезеңдегі
педагогикалық технологиялардың әр ... орай ... ... ... мен ... ... Әрбір технологияларды авторлар мына
жағдайда көрсету қажет:
-қолдану деңгейі;
-философиялық негізі;
-білімді меңгерудегі жүргізілетін концепция,
-білім мазмұнының ерекшелік сипаттамасы;
-оқытудың ұйымдастыру формалары;
оқыту әдісінің ... ... ... категориялары;
Педагогикалық технологиялар қолданылу сипатына қарай дәстүрлі және
инновациялық болып бөлінеді.
1. Инновация (латын сөзі in-в, novis-жаңа) жаңа, жаңалық, ... ... ... ... ...... рет шыққан, жасалған,
жуық арада пайда ... ... ... ... ... ... ... емес енгізілген жаңалық.
2. Инновация сөзі латын тілінен енген новый, яғни аударғанда “обновление-
жаңарту”, ... ... ... ... ... ... ... негізін құраушы ұғымдардың – ... ... ... т.б ... ... ... ... білім проблемаларын ғылыми-зерттеу институты әдіскері
К.Құдайбергенова болып табылады. Өз еңбектерінде “инновацияны”– нақты
қойылған ... сай ... жаңа ... деп ... ... ...... – енген жаңалық
“новое” – жаңа
“новшество” – жаңалық
“инновационный процесс” – жаңарту үрдісі.
Инновация ... ... әр ... ... ... ... ... жаңарту үрдісі.
2. өзгеріс
3. құрал, әдіс.
1957-1964ж. он жылдық тарихқа американдық ... беру ... және ... кезеңі ретінде енеді.
1. Ағылшын ғалымдарының пайымдауынша, жаңалық мәні арнайы ... ... ... ... ... білімді
көтеруді ұйымдастырушыларда, т.с.с.
2. Өз зерттеулерінде ағылшын ғалымдары мынадай ... ... ... ... мұғалім әрдайым жаңалықты бастаушы ретінде іс-әрекет
жасауы тиіс” – ... ... ... ... ... ... ... педагогтары да қарастырады.
“Инновация” ұғымын әр елде әр түрлі түсінген, кейбір мемлекеттерде ... бұл ... кең ... ал ... ... ... кезіктіру мүмкін емес. Сондықтан әр елде бұл құбылысқа
қандай ... ... ... мақсатымен ғылыми-педагогикалық,
техникалық, саяси әдебиеттер мен баспа ... ... ... ... ... ТМД елдерінде, Қазақстанда “инновация” ұғымына көптеген
анықтамалар берілгенін көреміз.
Т.И.Шамова, П.И.Третьяковалардың еңбегінде “Инновация ... ... ал ... ... дегеніміз — тек қана жаңалық
енгізу, ұйымдастыру, яғни инновация үрдісін мазмұнды дамытуды, ... ... ... ал ... деп ... мазмұны,
оны енгізудің әдіс-тәсілі мен технологиясын қамтитын құбылысты түсінеміз”
делінген.
Ал А.И.Кочетов “инновация” ұғымына ... ... ... ... ... ... ететін теориялық, технологиялық
және педагогикалық іс-әрекеттің ... ... ... мен Т.Линчевская мұндай анықтамамен келіспейтіндігін
білдіреді. Олардың тұжырымдамасында, “Егер ... ... ... ... ол ... ... ... В.Кваша мен
В.Латиннің пікірлері бойынша “инновация” бұл жаңа ... ... ... ... ... шығатын кәсіптік іс-әрекеттің жаңа саналы
деңгейге көтерілуі болып табылады. Тәжірибелер көрсетіп жүргендей, ... ...... ... ... ұмтылуы және одан шығуы.
Педагогика ғылымының ... ... ... ... педагогикалық
инновациялардың ерте уақыттарда да болғанын көрсетеді. ... ...... ... ... мен ... ғылыми идеялары
және т.б(8).
Н.Нұрмағамбетов “Инновация” білімінің мазмұнында, әдістемеде,
технологияда, оқу-тәрбие ... ... ... оқу-
тәрбие жұмысын ұйымдастыруда, мектеп жүйесін басқаруда көрініс табады деп
қарастырып, өзінің жіктемесінде ... ... ... кеңістігін
бірнеше түрге бөледі: 1. Жеке түрлері ... ... 2. ... түрі ... дара ... бір-бірімен
байланысқан); 3. Жүйелі түрі (мектепті толық қамтитын).
Ал ... ... ... ... ... деп ... ... инновация – бұл қолда барды дамытумен, түрін өзгертумен
айналысу. Комбинаторлық инновация – ... ... ... ... ... ... Бұған пәндерді оқытудың қазіргі
кездегі әдістемесі дәлел. Радикалдық инновацияға — білімге мемлекеттік
стандартты енгізу жатады. Мемлекеттік ... ... ... ... параметрлерді, деңгейлік және сапалы оқытудың көрсеткіштерін
қалыптастырады. Қазіргі зерттеулер көрсетіп отырғандай, мектептердегі
бүгінгі ... ... ... ... ... формализм мен
субьективтіліктен әлі арыла алмауда, ... орай ... ... бұл мәселелерді шешу бағытында біршама істер атқаруда.
Инновация дегеніміз — ... ... ... ... ... – жаңалықтарды қалыптастыру, қолдану,
жүзеге асырудың тұтастық қызметі. Кез ... жаңа әдіс ... ... ... жатады. Бұл яғни, бір мұғалім үшін табылған жаңа ... ... ... үшін өтілген материал тәрізді. XVII ... ... ... ... ... ... ... іс-тәжірибелері, сондай-ақ В.Ф.Шаталовтың қолданған
тірек конспектілері жаңалықтарды, ой-идеяларды өз уақытында да, қазір де
қолдануды тиімді деп ... ... бас ... орыс ғалымдары Днепрова, В.И. Загвязинский,
Лазераваның еңбектерінде “инновация” ұғымы пайда болады. Олар ... ... беру ... ... ... шығару, игеру, қолдану және
тарату ... деп ... ... ... “жаңалық”
дегенді құрал ретінде (яғни, жаңа әдіс, жаңа технология) ал, ... ... ... үрдісі деп санайды.
“Инновация – өндірістің және қоғамды басқарудың түрлі салаларына енгізілуі
экономикалық тұрғыдан және тиімді және ... ... ... ... ... ... ... обьектісі болып табылатын ғылыми
және ғылыми техникалық қызметтің нәтижесі ... ... ... ... пайдалану соңғы бес
жылдыққа жатады. Ең алғаш “инновация” ұғымы қазақ тілінде анықтаған ғалым
профессор Немеребай Нұрахметов. Ол: “Инновация, ... ... ... білім беру мекемелерінің жаңалықтарды жасау, меңгеру, қолдану
және таратуға байланысты бір ... ... ... анықтаманы ұсынады.
Инновация дегеніміз білім беру, тәрбиелеу жұмысына жаңалықты енгізу,
яғни жаңа әдіс-тәсілдерді, амалдарды, құралдарды, жаңа ... ... ... деп ... сөзі – ... ... барлық өндіріс, медицина, техника
салаларында өте жиі ... ... ... ... бұл сөз ... жаңаша” деген мағынаны білдіреді және дәл қазіргі жаңа заманға да
“жаңа, жаңаша өзгерудің” мазмұны ... және анық ... ... ... ... үйренушінің дербес қабілет ... ... ... ... ... ... ... арттыру алға шығады. Мұның ерекшеліктері мыналар:
- үйренушінің белсенділік іс-әрекетін дамыту;
- оқыту мен үйретудің өзара ... ... ... танымдық үрдіске белсенді қатысуын анықтау мүмкіндігі;
- көрнекілік құралдарын көбірек пайдалану арқылы сезіміне, қабылдау
эмоциясына әсер ... ... оқу ... педагогикалық ұжымдары ұсынылып отырған
көпнұсқалылыққа байланысты өздерінің қалауына сәйкес кез ... ... ... ... ... ... Бұл бағытта білім берудің әр түрлі
нұсқадағы мазмұны, құрылымы, ғылымға және тәжірибеге ... ... жаңа ... бар. ... әр түрлі оқыту технологияларын
оқу мазмұны мен оқушылардың жас және ... ... ... тәжірибеде сынап қараудың маңызы зор.
Инновация мәселелерімен айналысып жүрген бірқатар ... ... ... ... ... келе бұл ұғым ... ... жаңашыл идеяны қайта қарау, жаңалау дегенді білдіреді. Сәл
ертерек кездің өзінде белгілі ... ... ... жаңа ... ... өзі инновациялы деп аталған. Осыларды негізге ала отырып,
инновацияны “жаңалық”, “жаңа әдіс”, “өзгеріс”, “әдістеме”, “жаңашылдық”,
ал инновациялық үрдісті “жаңа әдістеме енгізу ... деп ... ... ... ... ... жағдай туғызады. Кейінгі
кезеңде ғалымдар өз ... оқу ... ... ... ... ... қарастырды. К.Ангеловский, М.Поташник, В.Я.Ляудис т.б
ғалымдар мұғалімнің жаңалыққа қабілеттілігіне ерекше ... ... көбі ... ... ... міндеті енгізіліп
отырған жаңалықтарды топтау, жіктеу деп санайды. Ол үшін ең бастысы —
мектеп ... ... ... ... керек дейді. Енгізіліп отырған
жаңа әдістеменің ерекше жағын көре білу, түсіне білу және оның ... ... ... ... білу ... ... оқытудағы басты нәрсе – бұл білім алу және
өздігінен блім алу негізінде адам ... ... ... ... беру ... ... ... қамтамасыз етуде
тұтастық, бағыттылықпен бірге мықты негізділік ... ... ... ие. ... ... білім беру өз құрамына жеке
тұлғалық көзқарасты, білім алудың мықты негіздерін, кәсіби ... ... ... және ... ... жаңа ақпараттық
технологияларды қолдануды біріктіреді.
Бүгінгі таңда П.М.Эрдниевтің дидактикалық бірліктерді шоғырландыру
(УДЕ) технологиясы, Д. Б. ... мен В.В. ... ... ... Ш.А.Амонашвилидің ізгілікті-тұлғалық технологиясы,
В.Ф.Шаталовтың оқу ... ... ... ... ... ... ... технологиясы, В.М.Монаховтын, В.П. Беспальконың
және басқа да көптеген ғалымдардың технологиялары танымал(11).
Жаңа технологияның жаңа мақсаты бойынша ... ... ...... ... ... көзқарасты да өзгертуді талап етеді. Бұл
өзгерістер бойынша оқу құралдары оқушылардың өздігімен танымдық ... ... ... болуы керек. Бұрынғы дәстүрлі оқулықтар талапты
канағаттандыра алмайды, сондықтан оқушылардың өз бетімен білім ... ... жаңа ... ... ... ... ... өздігінен білім алып дами алатын жеке тұлғаны
қалыптастыру. ... тағы бір ... ... ... ... — Л.С. ... ... процесінде оқытушының ақыл-ойының дамуы
“актуальды даму” аймағынан ... ... даму ... ... ... ... ... В.П. Беспалько бұл деңгейлерді: бірінші деңгей –
“міндетті, ... ... ... ......... ... қабылдау деп атайды.
1.2. Қазіргі заманғы педагогикалық технологиялардың негізгі сипаттамалары
Бүгінгі күнде педагогикалық технология ... ... ... ... ... тұрғысынан зерттеу арқауы болып ... ... алып ... ... технология педагогиканың
категориясы ретінде қарастырылады, оның мәні, құрылымы айқындалады;
педагогикалық іс-әрекеттің әр түрлі саласындағы(дидактика, тәрбие, ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық технологияны жобалаудың әдіснамасы мен теориясы
зерттеледі, педагогикалық технология ... ... ... (12).
Қазақстан Республикасында білім беруді 2005-2010 жылдар аралығында
дамыту ... ... ... ... орта ... берудің жаңа
мемелекеттік жалпыға бірдей стандарты түлектердің базалық ... ... ... ... бағытталған ұлттық білім беру
мақсаттарының жүйесін айқындайды деп атап ... ... ... ... ... мен тетіктсрі” білім беру ... ... ... ... бағытталған біліктілік деңгейіне көтерудің
маңыздылығына ерекше назар аударылады.
Нәтижеге бағытталған оқыту — бұл ... ... ... ... ... нәтижелер мектептен жәнс жоғарғы оқу ... ... әмір үшін ... ... ... және ... ... шартты түрде жүйелеп көрсек, төмендегідей біліктіліктер
тізімін аламыз:
• қарым-қатынасқа түсе алу қабілеттіліктері;
... ... ... талдау жасай алу қабілеттері;
• проблемаларды шеше алу;
• құндылықтар туралы өзіндік пікір білдіріп шешім шығара білу дағдылары;
• шығармашылық ... ... және ... ... білу ... азаматтық жауапкершілік;
• қоршаған әлем өміріне жауапкершілікпен араласу;
• рухани, заттық кұндылықтарды ... алу және ... білу ... ілімнің кұралы ретіндегі технологияларды қолдана алу дағдылары;
• өмірі мен карьерасын жоспарлай алу дағдылары.
Нәтижеге бағытталған білім беру әлеуметтену ... ... ... ... ... Осы ... ... проблемамен
айналысатын кәсіби қауымдастықтар арасында өзара күш біріктіру үшін ... ... ... берудің мақсаттары мен нәтижелері турасындағы
талқыға бүкіл қоғамды қатыстыру жұмыстары жүргізілуде.
Өткен жылдардағы дүниежүзілік ... ... беру ... ...... беру ... ашық жүйе ... дамуының
қажеттілігін айқындайтын бірнеше әдістемелік бағдарларды бөліп ... ... ... ... ... ... оның ... маңызын көтеру
(білім берудің бейбітшілік пен келісім үшін ... ... ... беру ... ... ... ... құндылықтарды игеруші және
тасымалдаушы ретінде қалыптастыру тұрғысындағы ролін күшейту;
• білім беру мазмұнында әлемнің тұтастығы мен адамның оның бір ... ... ... үғымды қалпына келтіру;
• оқушыларды табиғи ... ... және ... жөне ... экологиялық проблемаларды болдырмауға күш салуға бағыттау;
• барлық адамдар үшін сапалы білім алуға және оған жету ... ... ... ... ... жасау;
• білім беру үрдісіне бүкіл коғамды тарту және білім берудің сапасын
жақсартуда әлеуметтік тең ... ... ... шешу ... ... ... ... — білім беру ісіне қатысушы жақтардың бір-бірі алдындағы өзара
міндеттерін айқындауы.
Білім берудің аталған жаңа ... ... ... ... ...... ... яғни, түлектердің өзінің азамат,
тұлға ретіндегі әлеуметтік ролдерін орындауға деген дайындығын ... ... ... ... ... ... кеңінен
талқылау жұмысы қажст. Сонымсн бірге, күтілетін нәтижелердің көпдеңгейлік
жүйесін ... ... беру ... ... ... (мектепке дейінгі,
бастауыш және орта кәсіби, жоғары білім беру) қамту өте ... ... ... ... мәні — ... ... өзара келісуі корытындысында
қабылданған болашақ нәтижелердін көп ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарға жетуде бағыт-бағдар ретінде
қызмет ететіндігіңде. Білім беру саласы, ашық жүйе ... ... ... ... беру моделін іске асыру ... ... ... шет елдердің тәжірибесіне талдау ...... ... ... ... мүмкіндік береді:
• оқушы өмірде және қоғамда ... роль ... үшін ... ұмтылуға міндетті;
• оқытушы оқу ісін ұйымдастыру шарты ретінде оқу ... ... ... ... ... өз ... қажетті дәрежеде білім алуына жағдай жасауға
міндетті;
• мектеп ... ... өз даму ... құруына жағдай жасауға
міндетті;
• мемлекеттік органдар әлемдік ... беру ... ... отырып білім беру жүйесінің сапасы мен ... ... ... жасаудың негіздерін айқындауға
міндетті;
• қоғам ... ... ... ... беру ... ашық түрде жарияланып отыруына жауапты.
Қазіргі кезде ... ... ... ... жаңа жүйесі
жасалып, әлемдік білім беру кеңістігіне енуге бағыт алуда. Бұл педагогика
теориясы мен оқу-тәрбие үрдісіндегі ... ... ... ... ... беру ... өзгерді, білім берудің жаңа мазмұны ... ... ... жаңа ... ... қабылдау
қабілеттерінің дамуымен, ғылымдағы шығармашылық және нарық
жағдайындағы ... беру ... ... ... ... дәстүрлі әдістері – ауызша және жазбаша, ... ...... ... ... ... ... орын
беруде;
• баланың жеке басын тәрбиелеуде, оның жан дүниесінің рухани тұлға
ретінде қалыптасуына ... ... ... отбасы мен қоршаған әлеуметтік ортаның бала тәрбиесіндегі
бірлігіне ұмтылыс жасалуда;
• қоғамдық біліммен бара-бар ... ... ... және ғылымның роліне мән берілуде.
• оқыту ... ... ... ... ... төмендегіше сипатталады;
• есте сақтауға негізделген оқып білім алудан, бұрынғы меңгергендерді
пайдалана отырып, ақыл-ойды дамытатын оқуға көшу;
Қазір Республика оқу ... ... ... ... ... ... өздерінің қалауына сәйкес кез келген үлгі
бойынша қызмет етуіне мүмкіндік алды. Бұл ... ... ... ... ... құрылымы, ғылымға және тәжірибеге негізделген жаңа
идеялар, жаңа ... ... ... беру ... оқытудың озық технологияларын
меңгермейінше сауатты, жан-жақты маман болу мүмкін емес. Жаңа технологияны
меңгеру оқушының ... ... ... ... ... де ... көптеген адами келбетінің қалыптасуына игі әсерін тигізеді,
өзін-өзі дамытып, оқу-тәрбие үрдісін тиімді ұйымдастыруына ... ... ... ... ... біздің педагогикалық
лексиконымызға берік еніп келеді. Дегенмен, оның ... ... ... түрлі. Түсіндірме сөздікте:
“Технология – бұл қандай да ... ... ... өнердегі
амалдардың жиынтығы” делінсе, Б.Т.Лихачев педагогикалық технологияны ... ... бір ... ... әсер ететін педагогикалық ықпал деп
түсіндіреді. Ал, ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір жүйесі ретінде көрсетеді
және педагогикалық технология ... ... ... анықтамасы бойынша, педагогикалық технология – бүкіл оқыту
үрдісі мен білімді техникалық және адам ресурсын ... ... ... ... ... ... оңайландыру міндеттерін ескере отырып
меңгеруді жүзеге асырудың ... ... ... ...... ... қол ... жолындағы қолданатын барлық
қисынды ілім амалдары мен әдіснамалық құралдарының жүйелі жиынтығы және
жұмыс істеу реті”, – деп ... жаңа ... ... М.М.Поташник ұсынған
критерийлері:
• елдің, аймақтың, қаланың талап-тірегі – мектепке әлеуметтік сұраныс;
мектептің дамуы туралы ... ...... сұраныс;
• қазіргі ғылымның адам туралы жетістіктері мен табыстары;
• педагогикалық озат тәжірибе;
• мұғалімдердің, мектеп ... ... ... ... ... үрдісі мен нәтижелерінің талдамасы.
Бұдан педагогикалық технология таңдау барысында:
• алынып отырған технологияның ... ... мен ... ... ... ... тиімділігі т.б. ескерілуі керек деген қорытынды шығады.
Оқытудың қазіргі технологиялары еліміздің егемендік алып, қоғамдық өмірдің
барлық, ... ... ... беру ... ... ... ... ізгіліктендіру мектепті осы кезге дейінгі дағдарыстан шығаратын қуатты
талпыныстарға жол ашты(15).
Бір технологияның өзі әртүрлі атқарушылардың ... ... ... ... мүмкін.
Жаңа педагогикалық технологияның ерекшеліктері
(Ш.Т.Таубаева мен Б.Т.Барсай бойынша):
1. Ынтымақтастық педагогикасы.
Мақсаты: талап ету педагогикасынан қарым-қатынас педагогикасына өту,
балаға ... ... ... мен ... мен ... ... ... педагогикасы тұжырымының ерекшелігі:
( мұғалім-оқушы, оқушы-мұғалім, оқушы-оқушы, оқушы да субьект, мұғалім де
субьект;
( екеуінің бірлік одақта қызмет істеуі, бір-біріне ... ... ... мектеп ұжымының арасында өзара ынтымақ болуы;
Мазмұны мен әдістерінің ерекшелігі:
( балаға жеке ізгілік қарым-қатынас;
( дидактикалық белсендіруші және дамытушы кешені;
( тәрбиелеу ... ... ... ... ... ... ізгілендіру технологиясы (Ш.А.Амонашвили)
Мақсаты: баланы оның жеке қасиеттерін ашу арқылы азамат етіп ... мен ... ... ... және ... ... ... қалыптастыру
мен біліммен кеңейтуге және тереңдетуге жағдай жасау болып табылады.
Білім беруді ізгілендіру ... ... ... ... ... ... ... пен ғарыштың туындысы, сондықтан ол ... ... ... ... бала ... дамуға, есеюге және еркіндікке құштар.
Мазмұны мен әдістерінің ерекшелігі:
Меңгеруге тиіс барлық білік, икемділіктер:
( жазу-сөйлеу қарекеті;
( математикалық пайымдау, математикалық түсіну;
( ... ... ... ... өзге ... меңгеру;
( рухани жетілу т.б әдістері;
( ізгілік, жеке қарым-қатынас, қарым-қатынас шеберлігі, ата-анамен бірлесіп
жұмыс істеу;
( оқыту арқылы тәрбиелеу.
2. Ойын ... ... ... дидактикалық, тәрбиелік, дамытушылық, әлеуметтендірушілік.
Ойын арқылы оқыту технологиясының тұжырымының ерекшелігі:
Ойындық іс-әрекеттің психологиялық ... жеке ... ... талап-
талғамдарына сүйенеді. Мазмұнының ерекшелігі-білімдік, ... ... ... сюжеттік, рөлдік, іскерлік,
драмалық, еліктеушілік.
3. Проблемалық оқыту технологиясы
Мақсаты: ... ... ... ие қылу мен өз бетімен әрекетену әдістерін
меңгерту және танымдық, шығармашылық икемдікті дамыту болып табылады.
Тұжырымының ерекшелігі:
( білімді ... ішкі ... ... ... ... ... бала ... тануда адамзат жүріп өткен жолмен жүреді;
бала материалды сезім мүшелері арқылы (көріп, тыңдап) ... ... ... ... қажеттілігін қанағаттандыру мақсатында меңгереді;
( оқытуда табысқа жетудің шарттары;
( оқу-материалында проблема туғызу;
( баланың белсенділігі;
( ... бала ... ... еңбегімен байланысы.
Мазмұны мен әдістерінің ерекшелігі:
Белгісіз х-ке байланысты:
Х-мақсат
Х-іс-әрекет обьектісі
Х-қызмет әдісі
Х-іс-әрекетті орындау шарты.
Әдістеменің ерекшелігі: алдын-ала белгіленбеген, кенеттен;
( ... ... ... проблемалық демонстрация; зерттеушілік-лабороториялық жұмыс;
( проблемалық жан-жақты эксперимент;
( мәселені проблемалық шешу;
( проблемалық ситуация (ойын түрінде)
5.Тірек сигналдары ... ... ... ... бойынша)
Мақсаты: білім, білік, дағды қалыптастыру мен жеке ... ... ... ... оқыту және оқытуды жеделдету
Тұжырымының ерекшелігі:
( үнемі қайталау, міндетті кезеңдік бақылау, жоғары деңгейдегі ... ... ... тіректі қолдану;
( жеке бағдарлы қарым-қатынас;
( ізгілік (барлық бала талантты);
( зорлықсыз, ... ... әр ... ... ... ... өсуге, табысқа жетуге жағдай
жасау;
( оқыту мен тәрбиелеуді біріктіру.
Мазмұнының ерекшелігі:
( материал ірі мөлшерде енгізіледі;
( материалды блокпен ... оқу ... ... ... ... ... хаттау.
Әдістерінің ерекшелігі:
1. теорияны блоктау;
( теориялық материалды сыныпта меңгеру;
( үйде де өз ... ... ... ... ... (меңгергенін жан-жақты бақылау)
( тірек конспектісіе ауызша баяндау
Екінші бақылау:
( жалпылау және жүйелеу;
Үшінші бақылау:
( өзара бірін-бірі ... ... ... ... ... есеп ... нәтиже
Кеңестік дәуірде жеке пәндерді оқыту үрдісінде өз заманында
оқытудың жаңаша бір әдістемелік ... ... ... ... ... ... белсенді түрде ендіріп, оқушылардың білім
сапасының ... ... ... қол ... бірі ... ... ... мұғалімі Виктор Федорович Шаталов болып
табылады. ... оның ... ... да көптеген қиындықтарға
кездесті. Себебі, В.Ф. Шаталовтың әдістемелік жүйесін жаңа жағдайда ... ... ... ... түсіндіру және
сипаттау жеткіліксіз болды..
Осындай кең арналы, ... де қызу ... ... ... ... ... және ... қайрат-жігерін осы заманғы
білім беру ісінің ең өзекті, әрі күрделі мәселелерін ... ... ... ... ... ... Федорович Шаталовтың есімі айрықша
дараланып тұрады. Бұл ... ... ... ... ... ... бойында оқуға деген қызығушылықты, белсенділік пен өз ... ... ... ... т.б. ... әсер қалдыратын нәрсе, бұл мұғалімнің жекелеген әдіс-
тәсілдермен эксперимент ... ... ... ... ... және ... сындарлы бірізділікпен, белгілі бір әдістемелік жүйемен құрылуындағы
жетістіктерді көрсете білуге ... ... мен ... ... В.Ф.Шаталовтын басты еңбегі – оқыту ісін оқушылардың
өз күшімен басқарудың тиімді жолдарының бірін байқап көруінде. Жасыратыны
жоқ, ... ... ...... ... білім беру, үйрету іс-
әрекеті мен оқушының оқу, үйрену ... ... ... ... ... ... іс- ... назар аударылуына
қарамастан, В.Ф.Шаталов мектептегі сабақ кезіндегі нақты оқуға ... ... ... іс-әрекетін айтарлықтай қатаң ... ... ... ... таба ... Бұл ... ... ол
кеңестік психологияда тұжырымдалған А.Н. ... ... ... ғалымдардың жалпы идеяларын шынайы түрде жүзеге ... ... ... “нақыштай” білді.
В.Ф.Шаталов оқушыларының оқу-әрекетінде қандай нақты формалар бар?
Олардың негізгілерін атап ... Жаңа оқу ... ... ... оқу материалының мазмұнын толық түсіндіруі және оқушылардың ... ... ... ... өтіледі. Сонан соң оқушылар мұғалім
үлестірген тірек сигналды, парақтарды оқып ... және ... ... ... оқу ... ... ... тірек сигналдарымен қызу жұмыс
істеу, осындай конспекті құрастыруға байланысты (шамамен 15-20 сабақта ... ... ... ... және т.б. ... ... ... сигналды парақтары өзінің мәні жөнінен П.Я.Галь-
периннің оперативті әрекет схемаларына, оқытылатын ұғымдары мен белгілері
П.Я.Гальпериннің белгілі бір жүйе ... ... ... ... түрде
қалыптастыру теориясына (теория поэтапного формировангия умственных
действий) сай карточкаларға ... ... ... ... ... идеясының өзі “меңгерудің негізгі бірліктері” ... ... (П.Я. ... Д.Б. ... және ... оқушылардың өтілген оқу материалын қаншалықты сапалы
меңгергендігін бағалау мақсатындағы оқу тапсырмаларын ... да ... ... ... белсенді әрекеттің жаңа формаларын талап
етеді. Сөйлеу ... ең ... оқу ... — оның ... мен
негізгі бірліктерінің бірізділігін белсенді түрде қайта жаңғырту
практикасын ... ... ... ... ... ... ауызша айту (бір сабақта 20 оқушыға дейін); бұл жазылғандарды
кезектесіп тындау және бағалау — ... ... бәрі ... ... беруге
күнделікті дайындықтың ... ... оқу ... ... глобальді, іріленген
бірліктерін ... ... ... ізінше) және олардың жүйелері
мен “байланыстарын” бөліп алуы, әрі оларды белсенді түрде ... ... ... ... белсеңді іс-әрекетінің дәлелі ретінде көрініп отырады.
Сондай-ақ, мұғалімнін күнделікті сабақ сұрау жүйесі ... ... ... бағалауға мүмкіндік бергендігін көрсетеді.
В.Ф.Шаталовтың әдістемелік жүйесінде оқушылар оқу ... ... ... ... ... біршама қиындықтар
туындағанмен, практикалық жұмыс кезінде ... ... ... бәрібір, мұнда білімді жинақтау процесі, ... ішкі ... ... ... және ... ... ... араласу жүріп жатады.
Бұған қоса бұл арада қаншама бала ауызша жауап береді. ... ... қате ... ... ... өзінің білімсіздігін жұрт алдында көрсету
оңай емес.Сондықтан В.Ф.Шаталов өз оқушыларына мұғаліммен ... ... ... ... ... немесе одан да оңайы - оқушыға
өз жауабын магнитофонға жазғызған. Білім ... ... ... ... ... мүғалімнің ешкімге тыңдатпайтынын және жауабында
қандай қателіктер ... ... ... ... ... Бұл ... әдістемелік тәсіл өзіне деген ... ... ... ... ... рухани күш береді.
Жаңа әдістеменің жетекші принциптерінің бірі — ... ... ... жазғандарын ашық тындау – соның кішігірім
элементі(17).
Бір мезгілде ... ... ... ... ... ... әңгімені өзі айту және өзара ... ... ... абзацтарды толтыруға тиісті материалды ойша қорыту ... ... В. В. ... ... ... бір ... ой ... орындау қатты шаршауға немесе бұл операциялардың
әрқайсысының ойдағыдай орындалмауына әкеліп соқтырады.
Жаңа терминдермен, есімдермен, даталармен жұмыс ... ... ... ... ... ... жеткізеді: оқушының сөз сөйлеуіндегі
орынсыз қыстырма сөздер іс ... ... ... Өзі-ақ айтып
тұрғандай бұрын бұл сөздер бір ғана ... үшін – жаңа ... ... ... ... табуға қажет уақыт өту үшін пайдаланылатын еді.
Тірек ... ... ... сабақ айту кезіндегі оқушылардың
ынта-ықыласы әдеттегіден жоғары, яғни ... 92%-ке ... ... ... ... Мұндай жағдайда басқа бір конструкцияны қабылдау
өте қиын. Бұл арада түрлі салыстырулардың, бір жағынан ... ... ... ... ынта-ықыласты әлсірете түсетін ішкі қарама-
қайшылықтардың болатыны даусыз(18).
Оқулықпен жұмыс істеу. Осының бәрі ... ... ... ... ... ... қолайлы жағдай тудырады және әр түрлі зерттеулер
көрсеткеніндей оқушының сабаққа ... ... егер ... тек ... ... болса, 20 минуттан аспайды, ал бұдан да қолайлы жағдайда 10-
15 минутпен шектеледі. ... ... ... сигналдары бар көлемді блокты
конструкцияларды есте ... ... ... ... қолдана отырып,
прозадан, поэзиялық шығармалардан үзінділерді немесе спектакль қоярдағы
дайындық кезіңдегі диалогтарды жаттағандағыдай іске ... ... ... ... -оза ... ... (Лысенкова С.Н.)
Мақсаты: білім, білік, дағдыны меңгерту, барлық баланы табысты оқыту.
Тұжырымының ерекшелігі:
Педагогикалық ынтымақтастық тұжырымдары:
( табыс- баланы оқыту арқылы ... ... ... сыныптағы қалыпты жағдай (түсіністік, өзара көмек)
( қателікті ескерту, ... оқу ... ... ... саралау әр оқушыға берілетін тапсырманың қолайлығы;
( бірте-бірте толық дербестікке жету;
( ... ... ... ... ... арқылы үйрету.
Мазмұны мен әдістерінің ерекшелігі:
1. а) Болашақ білімінің алғашқы бөлігін алдын-ала енгізу.
ә) жаңа ... ... ... ... оқу ... мен ... ... жылдамдығын дамыту.
2. Бағдарламаның кейбір тақырыптарының қиыншылығын жеңу, азайту ... ... ... ... қиын ... әр сабақ сайын азғантайдан өтіле бастайды;
( сабақты пысықтауға әуелі озаттар, сосын ... ең ... ... ... 1 ... үйге тапсырма берілмейді. Үй тапсырмасы тек әр ... ... өзі ... алатын жағдайда ғана) беріледі.
( ережелерді құр жаттап алуға жол ... ... ... баулу;
( ата- анамен қарым-қатынас;
( оқудағы сабақтастық
7. Деңгейлік саралап оқыту технологиясы
Мақсаты: әр оқушыны оның қабілеті мен ... ... орай ... ... әр ... топтарының ерекшелігіне сәйкес бейімдеу,
ыңғайлау.
Тұжырымының ерекшелігі:
Мықтылар өздерінің ... мен ... одан әрі ... ... ... ... қарауға мүмкіндік алып, өзіне сенімсіздіктен
арылады. ... ... ... деген ынта артады, білім дәрежесі деңгейлес
оқу ... оқу ... мен ... ... оқу мазмұны мектептің – арнайы мектептер, гимназиялар, лицей, колледж,
жеке меншік ... ... ... ... ... ... ... факультатив, әр жастан біріктірілген топтар;
( сынып құрамындағы топтар бағдарламалары негізінде жүзеге асады.
8. ... ... ... ... ... ... ғылыми негізде түзілген бағдарлама негізінде оқытудың тиімділігін
арттыру, баланың жеке қасиеттерін ескере отырып оқыту.
Тұжырымының ерекшелігі: оқыту құралдарының (ЭВМ ... ... т.б.) ... бағдарламаланған оқу материалдарын кадр, файл
сияқты оқыту кішкентай бөлігі арқылы логикалық бірізділік пен ... мен ... ... сызықтық бағдарлама;
• тармақталған бағдарлама;
• құрастырылған бағдарлама. Әдісі: блоктық және ... ... ... ... ... түзету-ақпараттық, проблемалық).
Модульдық (блоктық ... ... ... ... ... оқу ... жұмыс істейді. Модульдық оқыту
технологиясы уақытты реттеумен оқу материалдық ... ... ... ... компьютерлік технологиясы
Мақсаты: ақпаратпен жұмыс істей білуді қалыптастыру және қатынас
қабілетін дамыту, жеке ... ... ... ... ерекшелігі:
( оқыту — бұл оқушының компьютермен қатынасы
( баланың жеке қасиеттеріне қарай ... ... мен ... ... ... мен ... техникасының негізгі ұғымдарын білу;
Ÿ компьютерлік техниканың принциптерін білу.
10. Дидактикалық бірліктерді ірілендіру технологиясы (П.М.Эрдниев)
Мақсаты: математикалық білімнің оқушының интеллектісін ... мен ... ... ... шарты ретіндегі тұтастығына қол жеткізу, пәндердің
бірлігі мен тұтастығын ... ... ... ... ... ... ерекшелігі:
Дидактикалық бірліктерді ірілендіру оқытудың төмендегі нақты жолдарын:
1. өзара байланысты амал, операция т.б. ... және бір ... 2. есеп ... және ... ... бірлігін қамтамасыз
ету; 3. деформацияланған жаттығулар әдісін; 4. тура есепті кері есепке
және керісінше айналдыру; 5. математикалық ... ... ... де ... ... ... 6. берілетін тапсырмаларының
баланың ойлау ... ... ... ... ... ұсынады.
Мазмұны мен әдістерінің ерекшелігі:
( бір мезгілде тура және кері ... мен ... ... өзара қарама-қарсы ұғымдарды салыстыру;
( тұтас және қарама-қайшы ұғымдарды сәйкестендіру, ... ... ... ... ... ... орындалу тәртібін
(жұмыс кезеңдерін) реттеу.
11. Математиканы оқытудың есеп ... ... ... барлық оқушыны стандарт деңгейінде оқыту, балалардың
математикаға қызығуын ... және ... ... ерекшелігі:
( математиканы оқыту-есеп шығаруға үйрету; есеп шығаруға ... ... ... ... ... “қиын” және “дарындылармен” жеке жұмыстану; жеке және ... ... ... ... ... ... мен төменгі сынып ... ... ... кезіндегі және сабақтан тыс ... ... ... мен ... ... есеп ... ... табу, яғни:
( есептерді әр түрлі әдістермен шығару;
( бірін-бірі тексеру арқылы есептердің шығарылуының дұрыстығына ... өз ... ... ... ... олимпиадаларға қатысу.
2. сабақ-консультация дайындалған карточкалар бойынша өткізіледі;
( есептер мазмұнына, шығарылу әдісіне, күрделілігіне қарай іріктеледі;
( әр түрлі ... ... ... бір ... ... ... оқушы үшін маңызды мұғалім пікірі бойынша есеп алынады;
3. ... ... тыс ... математикалық сайыс, математикалық олимпиада; КВН;
( математикалық кеш.
12. Өздігінен даму технологиясы (М.Монтессори)
Мақсаты: ... ... ... ... мен бала ... ... мен ойлау әрекетінің бірігуі.
Тұжырымының ерекшелігі:
( оқыту баланың дамуына сәйкес ... ... ... бала өзін-өзі
дамытады.
( Монтессори педагогикасының ұраны баланың мұғалімге ... ... ... көмектесіп жібер” деуіне жету;
( баланың туғанынан азамат болғанға дейінгі барлық ... ... ... ... болып табылады.
( жеке және әлеуметтік дамудың бірлігі;
( сезімде жоқ нәрсе ақыл да болмайды.
Мазмұны мен әдістерінің ... ... ... ... ... ... — баланың өздігінен дамуы мүмкіншілігінің пайда
болуына әсер ... ... ... ... ... Монтессори — материал дүниені танып қабылдаудың ... ... ... ... ... ... әркім табиғат берген даму
жолымен жүреді;
( мектепте сабақ болмайды, әр күн жалпы жиыннан басталады;
( жиыннан кейін ... өз ... ... ... ... ... ... бәрі әріптер жазумен, т.б. нәтиже талданады.
( баға болмайды, бірақ әр бала өз еңбегіне орай үлкендердің не басқа бала
тарапынан ... Ең ... ... ... бағалайды.
13. Дамыта оқыту технологиясы (Л.С.Выготский, Л.В.Занков, В.В.Давыдов)
Мақсаты: бала бойына ... ... ... ... ... ... ... белсенділік т.б. қасиеттер
дамыту. Дамыта ... ... ... ... ... ... жалпы дамыту.
Тұжырымының ерекшелігі:
Оқыту дамытудың алдында жүруі керек; дидактикалық құралдардың ... ... мен ... ... ... ... жеке тұлғаның барлық сапаларын тұтас сәйкестікте
дамытуға бағытталған; Оның ... әр ... ... ... дәрежесіне көтерілуі көзделіп, соған лайықты жағдайлар жасалады.
14. Л.В.Занковтың дамыта оқыту жүйесі.
Мақсаты: жеке адамның жоғары ... ... мен ... ... үшін жағдай жасау.
Тұжырымының ерекшелігі:
Дамудың тиімділігі үшін:
( кешенді даму жүйесі негізінде мақсатты даму;
( мазмұнның жүйелілігі мен тұтастығы;
( теориялық ... ... ... ... қиындық деңгейінде оқыту,
материалды меңгеруде жедел ілгерілеу;
( оқу үрдісін баланың сезінуі;
( оқыту үрдісінің әртүрлілігі, жекелеп оқыту;
( барлық баланың ... ... ... мен ... ... сатыдағы оқыту мазмұны жан-жақтылығымен ерекшелінеді: 1-сыныпта-
дүнитетану, 2-сыныпта-география, 3-сыныпта–тарихтан әңгімелер ... ... ... ... ... ... ... әдептік
әліппесі, әсемдік жайлы, еңбек жайлы мағлұматтар ... ... ... ... пікірталас, ойды, қиялды
ұштайтын есте сақтауға үйрететін әртүрлі әдістер қолданады.
1. В.М.Монаховтың технологиясы
Мақсаты: 1. оқытудың тұтас технологиясын жобалау; алға ... ... ... ... ... ... мұғалімге нәтижені талдап,
түсіндіріп бере ... ... ... және ... 2. ... қиындықтың алдын алу жәнетүзету жұмысының жүйесін жасау,
жалпы педагогикалық біліктіліктің технологиялық сенімді даму ... ... ... іске ... жаңа ... қалыптастыру.
Тұжырымының ерекшелігі:
Технология мұғалімнің бүкіл оқу жылында ... ... ... ... ... негізгі обьект–оқу
тақырыптары, дидактикалық модуль, әр ... ... ... ... ... мен әдістерінің ерекшелігі:
Әдістемелік технология (В.М.Монахов бойынша) оқу үрдісінің методикалық
мазмұнын ... ... оқу ... ... мақсатты жобалап
құру жүйесі. Бұл технология мынадай кезеңдер арқылы жүзеге асады: ... ... жаңа ... ... ... пакетін
түзу. 2-кезең. “Берілген дидактикалық модуль шеңберіндегі технологиялық
жұмыстар” пакетін түзу. 3-кезең. “Берілген дидактикалық ... ... ... ... ... ... ... 4-кезең.
“Берілген дидактикалық модульды жүзеге асыруда ... ... ... ... ... ... ... мен әдістер”
пакетін түзу. 5-кезең. “Оқытудың жаңа технологиясын ... ... ... ... ... ... дегеніміз-міндетті түрде оқушының білімі мен біліктерін
тексеру элементі бар оқу ... ... ... бөлімі.
Модульды құрастырудың негізіне пәннің жұмыс бағдарламасы алынады. Ол
көбінесе пәннің ... ... ... ... тақырыптар блогына
сәйкес келеді. Бірақ, тақырыптан айырмашылығы – модульде: тапсырма,
жұмыс, оқушылардың сабаққа ... ... ... ... ... ... ... – бәрі өлшеніп, бағаланып отырады.
Оқу модулі қайта ... оқу ... ... үш ... ... кіріспе, сөйлесу және қорытынды.
Кіріспе бөлімінде мұғалім оқушыларды оқу модулінің ... ... ... ... ... соң ... осы ... барлық уақытына есептелген оқу материалын қысқаша (1-12 минут
ішінде)сызба, кесте, т.б. белгілік үлгілерге сүйене отырып түсіндіреді.
Тақырып ... ... ... немесе тарау бойынша) “өсу” бағытымен-
қарапайымнан күрделіге, ... ... ... ... ... ... ... қарай бірнеше
рет қайта оралып отыру әр оқушыға оқу материалымен жұмыс істей отырып, өз
қабілеттерін, жадын, ынтасын, ойлауын, ауызша және ... ... ... ... ... ... ... процесс
негізінен, сыныпты 2-6 адамнан шағын топтарға бөлу арқылы белсенді ... ... ... ... ойын ... ұйымдастыру және әр
түрлі сабақ формаларын (топтық, топтық-жеке және жұппен жұмыс, диспуттар,
пікірталастар т.б) ... ... ... ... ... ... ... оқу материалын қайта жаңғырту және қарапайым
білік пен дағдыларды қалыптастыру мақсатында, кейіннен-алынған ... ... және ... ... ... белсенді формалары
қолданылады. 3,4-ші сабақтардан бастап оқушыларға ... ... ... ... ... ... ... талаптарына сай қарапайым білім
мен түсініктер деңгейіндегі тапсырмалар ... ... ... ... сай алған білімдерін талдау және ... ... ... І-ші ... ... екі ... және креативті дарынды балаларға
арналған шығармашылық пен ізденушілік сипаттағы ... ... кез — ... ... тапсырмаларды өздері таңдайды.
Тапсырмаларды қарапайымнан күрделіге қарай кезең — кезеңімен ... ... ... тапсырманы өзінің орындай алу шамасына қарай
таңдауға ерікті. Жеңілдетілген деңгей тапсырмаларын орындау білім ... ... ... ... деңгей тапсырмаларына көшуге мүмкіндік
береді. Тапсырмаларын оқу ... орта ... ... ... қалауы бойынша, мұғалімге көмекші бола алады. Олар ... ... т.б. ... ... ... ... сабақтарының ұйымдастырылу формасы бойынша әр оқушы
өзінің қалай және ... ... ... ... ... не ... ... біледі, өйткені мұғалім балаларды сабақтың ... ... ... және жүру ... ... ала ... ... қорытынды бөлімі – бақылау. Егер сөйлесу ... ... ... ... ... ... ... ғылыми көздерді пайдалануы құпталынып келсе, енді қорытынды бөлімде
оқушы өзінің сөйлесу бөлімінде ... ... ... мен ... ... ... тиіс.
Оқушы білімін бақылаудың формалары ретінде тестілік тапсырмалар,
бақылау жұмыстары, сынақ, шығарма немесе диктант оқу ... ... ... оқу ... осы ... ... оқушыда өз бетімен еңбектену, оқу-танымдық процесті басқара алу
икемділігінің дамуын қамтамасыз ... ... ... ... отырып, модульдік оқыту технологиясы құрылымының нұсқасы мынадай:
1. Балаларды оқу мақсаттарымен таныстыру.
2. Сыныпты мазмұны ... ... тобы ... ... ... ... модульмен таныстыру.
3. Мұғалімнің оқу материалын қысқаша баяндауы (белгілер жүйесі-сызбалар,
кестелер, т.б. негізінде)
4. Өзара сөйлесу ... ... ... ... ... ... оқушының қызмет нәтижесіе әр сабақтабағалап отыру.
5. Жалпы тақырыпқа, тарауға (“өсу” бағытымен) 4-7 рет ... ... оқу ... оқып-үйрену.
6. Тұтас тақырып бойынша тестілеу.
7. Тақырып бойынша қалыпты сынақ (өзіндік жұмыс, бақылау жұмысы, ... ... ... – оқу ... ... аяқталған блогынан;
- оқушы іс-әрекеті бағдарламасынан;
- бағдарламаны табысты жүзеге асыру бойынша берілген ... ... ... ... ... ... игеру қарқыны, өз бетінше жұмыс
істей алу мүмкіндігі, оқудың әдісі мен ... ... ... ... ... ... басқа жүйелерінен ерекшелігі мен айырмашылығы:
1. Оқу мазмұнының меңгерілуі қойылған мақсатқа ... ... ... ... ... ұсынылады. Мақсат оқушы үшін қойылып, онда тек
оқылатын мазмұн көлемі ғана ... ... оны ... ... ... Сонымен қатар оқушы мұғалімнен жұмыс істеудің тиімді жолдары
көрсетілген жазбаша нұсқау алады.
2. Мұғалімнің оқушылармен қарым — ... түрі ... Ол ... ... мен ... арасындағы жеке қарым-қатынас процесі арқылы
жүзеге асады.
3. Оқушы көп уақыт өз бетінше ... ... ол ... ... ... өзін ... өзін бағалауға үйренеді.
Модульдік оқытудың ерекшеліктері:
1. Модульдік оқытудың мақсаты оқушының өз бетінше жұмыс ... ... ... оқу ... ... жекелеген тәсілдері арқылы
жұмыс істей білуге үйрету.
2. Модульдік оқыту іс-әрекет принципіне негізделген; оқушының кейде ... ... ... ... ... ... ғана білім мазмұны саналы
меңгеріледі.
Сондықтан, мұғалім тапсырмаларды дайындағанда оқушыларды оқу мақсатына
бағыттайды, оның қабылдауына жағдай ... ... өзін — өзі ... бағалау жүйесін анықтайды, сол ... өзін — өзі ... ... ... ... етеді.
3. Модульдік технология дамыта оқыту идеясына негізделген:
Егер оқушы ... ... ... ... ... болса, онда ол өзінің жақын даму аймағында деп есептеледі. Бұл
баланың психикалық функциясының ... ... ... өйткені ол
бүгін басқалардың көмегімен орындаған тапсырмаларды ертең өзі орындай
алады, яғни бір цикл ... да, ... ... даму ... енеді.
Осылай жаңа деңгейде келесі цикл бастау алады.
Модульдік оқытуда бұл цикл мұғалімнің оқушыға беретін көмегінің мөлшері
мен мазмұнын саралап, оқу ... әр ... ... ... арқылы
жүзеге асырылады.
4. Модульдік технология негізінде бағдарламалы оқыту алынған.
Бағдарламалы оқытудың мынадай белгілері: іс-әрекеттегі нақтылық логика,
белсенділік және оқушының ... ... ... ... жеке ... нәтижелерді салыстыру, өзін-өзі бақылау мен өзара ... ... ... да ... ... технологияның қарқындылығы, интенсивтілігі оқыту процесін
оңтайландыруды, яғни аз күш, аз уақыт, аз ... ... ... ... ... талап етеді.
Педагогика ғылымдарының докторы, профессор Қараев ... ... ... ... ... ... – жан-
жақты дамыған тұлғаны қалыптастыру. Балалардың таным ... сай ... ... ... жеке ... жаңалыққа ұмтылуға
итермелейтін жаңа қабілеттерін ашуға болатындығы ескеріледі.
Ж.Қараев деңгейлік тапсырмаларда:
1- жаңа ... ... ... ... ... ... ойлау қабілетін жетілдіру
3- танымдық іздену (эвристикалық)
4- ұғым, түсінік, қиялын тәжірибеде қолдану талаптарын қояды.
Жеке тұлғаның біліктілігі мен ... ... және ... ... деңгейлік тапсырмалар барлық білімгерлерге ұсынылады.
Олар жұмыла іске кіріскенде, мұғалім үлгерімі төмендерге ... ... бере ... ... деңгейдің “міндетті”, “оқушылық” жұмысын жаппай
орындау мемлекеттік стандартқа сай жүргізіледі. Әр ... ... ұпай саны ... ... ... жинақталып, мониторинг
бойынша бағаланады. Жоғары деңгейлік тапсырмаларды ... ... ... ... көтеріңкі баға алуына мүмкіндік беріледі, дамытаоқыту
жүзеге асады.
Деңгейлік тапсырмалар даярлауда:
1. ... ... ... ... ... ... Тұлғаның ойлау қабілетін дамытуға танымдық ойындар: сөзжұмбақтар,
басқатырғылар, өзгертпесөз, сөзөрім және т.б. пайдалану
3. Танымдық ... ... ойын ... ... ... тірек сызбалар сызу, ой қорыту
4. Ұғым, түсінік, қиял, ой еңбегіне ... ... ... ... т.б. ... ... тиіс.
Бұл технологияның ерекшелігі: әр тұлға өз бетінше ... ... ... ... ... ... ойлау қабілеті артады,
жасқаншақтықтан арылады. ... ... жаңа ... ... ... ... емес, оның білім алу арқылы дамуына ерекше көңіл бөлуді
талап етеді.
Ж.Қараевтың деңгейлеп оқыту ... төрт ... ... ... толық орындауы ... ... ... ... орындалуына қарай ұпаймен белгілеп, рейтингтік
жүйемен есептеледі де, мониторинг ... баға ... ... ... |
| ... мен ... ... ... ... ... ... |
| ... деген ынтасын арттыру |
| | |
| ... ... ... |
| ... |
| ... |
| | |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |бос ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... дағдысы, шығармашылық қабілетті дамытуы |
| | |
| ... ... ... іскерлігін дамытады |
|Нәтижесі |мақсатқа жетелей алатын оқушы |
| ... ... ... ... оқыту технологиясы
Оқу әрекетінің тиімділігін арттыру үшін оқушыны білім алу процесіндегі
белсенді әрекет ететін ... ... ... ... ... ... ... Осындай идеялардан туындаған технологиялардың бірі – ... ... ... ... ... салушы Карл Фрей өзінің “Жобалау
әдісі” атты кітабында ... ... ... 1977 ж.) ... ... былай түсіндіреді:
Оқушылардан болсын немесе оқытушы тарапынан болсын практикалық маңызы бар
бір жоба ... ... ... ... ... түрі, міндеттерді атқару туралы өзара келіседі.
Оқушылар алған білімдерін танымдық және ... ... ... ... ... әртүрлі ақпарат көздерінен өз бетінше оқып
үйренеді.
Оқушылар ұжымда жұмыс істеп ... ... ... ... ақпарат жинау, бақылау, тәжірибе жүргізу, талдау, жорамал жасау,
қорытындылау) меңгереді. Оқушылардың жүйелі ойлауы дамиды.
Жобаны зерттеуді кластан тыс сабақтарда ... ... ... ...... зерттеу жұмыстары әдісі болып табылады.
Жобаны орындау мынадай кезеңдерден ... ... ... ... ... құрастыру. Жобаның тақырыбын
жіктеп бөліп, оларды оқушылар ... ... ... ... ... ... топтағы оқушылар өзара үйлесімді
жұмыс істеуі үшін ... ... ... ... ... Зерттеу жұмысына материалдар дайындау. Жауап берілуі тиіс
сұрақтарды тұжырымдау, ... ... ... ... ... ... жобаны орындауы. Мұғалім оқушылар жұмысын
үйлестіреді, кеңес береді, олардың іс-әрекетін ... ... ... тану ... ... –кезең. Нәтижелерді шығару, нәтижелерге нақтылы жағдайға сәйкес ішінара
түзетулер жасау.
ҮІ –кезең. Жұмыстар қортындысымен жұртшылықты таныстыру ... ... ... ... ... ... ... жоғары
сынып оқушыларын немесе ата-аналарды шақыруға болады.
ҮІІ –кезең. Орындалған жұмысты талдау, бағалау (рефлексия). ... ... ... тұрғыда бағалайды, балалардың ынтасын
ескереді.
Бұл технологияда жобаға оқушылардың қызығушылығын туғызу басты қиындық
болып табылады. ... ... ... ... ... жүргізу
керек болады.
Сын тұрғысынан ойлау технологиясы (Ф.Я.Вассерман)
Сын тұрғысынан ойлауды дамыту бағдарламасы әлемнің түкпір-түкпірінен
жиналған ... ... ... ... ... жүйеге келтірген
Джинни Л. Стил, Куртис С Мередит, Чарльз Темпл. ... ... ... Выготский теорияларын басшылыққа алады.
Мақсаты — барлық жастағы оқушыларға кез-келген мазмұнға сыни тұрғыдан
қарап, екі ұйғарым бір пікірдің ... ... ... шешім қабылдауға
сабақтарда үйрету.
“Сын тұрғысынан ойлау” ұғымын белгілі бір идеяларды қабылдай отырып, оның
неге қатысты ... ... ... ... ... ... ... қоя
білу, салыстыра алу, сол идеяларға қарсы көзқарастармен ... ... ... ... ... деп ... ... тұрғысынан ойлау — сынау емес, шыңдалған ... тек ... ... сынып оқушыларына ғана тән деп ойлау аса дұрыс түсінік
емес. Жас балалардың да бұл жұмыстың дұрыс ұйымдастырылған жағдайда ... ... ... ойы ... ... бір жетістіктерге жетеді. Сын
тұрғысынан ойлау бағдарламасы қызығушылықты ... ... ... ... ... тұрады.
1.Қызығушылықты ояту кезеңі-үйрену процесі бұрынғы білетін жаңа ... ... ... жаңа ... ... өзінің
бұрынғы білімін жаңа ақпаратпен толықтырады, кеңейте түседі. Сондықтан да
сабақ қарастырылғалы тұрған мәселе жайлы оқушы не ... не ... ... басталады. Осы арқылы ойды қозғау, ояту, ми
қыртысына тітіркендіргіш арқылы (ойды қозғау) әсер ету ... ... ояту ... ... — үйренушінің белсенділігін арттыру.
Өйткені үйрену енжарлықтан көрі белсенділіктен ... ... ... ... ... өз ... еске түсіреді, қағазға жазады,
көршісімен бөліседі, тобында талқылайды, яғни айту, ... ... ... оның ойы ... ... ... шыңдалған ойлауға бірте-бірте
ойлауға қадам басуға бастайды. Оқушы бұл кезеңде жаңа білім жайлы ақпарат
оны байырғы біліммен ұштастырады.
2. ... тану ... ... — бұл ... ... ... танысады, тақырып бойынша жұмыс істейді, тапсырмалар
орындайды. Оның өз ... ... ... ... ... жағдай
жасалады. Оқушылардың тақырып бойынша жұмыс ... ... ... ... Ой ... ... і— күнделікті оқыту процесінде оқушының толғанысын
ұйымдастыру, өзіне, басқаға сын көзбен ... баға ... ... ... ... Одан ... үйге ... беру, оны түсіндіру, баға қою
сияқты шараларға уақыт ... ... Сын ... ... ... бұл ... аса қажетті мәнді, маңызды әрекет ... Дәл осы ... ... не ... саралап, салмақтап, оны
қандай жағдайда, қалай қолдану керектігін ой елегінен өткізеді. Белсенді
түрде өз білім ... ... ... ... ... енгізеді, яғни нағыз
білім шыңына көтеріледі, үлкен әлемге ... Сол ... ... ... ... өзгеше сенім, тәрбиелік, даналыққа бастау алады.
Толғануды ... ... ... ... жолды өлең”, “Венн диаграмасы”,
“Еркін жазу”, “Семантикалық ... ... ... әр ... ауыр жеңілдігіне қарай лайықтала ... ... ... ой ... түйістіруін қамтамасыз етеді. Әр
оқушы өз шығармашылығын ... ... ... ... бағдарламасындағы мұғалімнің ролі ол ... ... ... ... ... ... ... оларға сеніммен
қарап өз ойын, ақылын көрсете сөйлеуге ... ... ... ... ... ортасында білім (Үйрену) ісін ұйымдастырушы деуге болады.
ІІ-тарау.
Оқытудың жаңа технологиялары Оңтүстік Қазақстан облысы мектептерінің
іс-тәжірибелерінде.
2.1. ... ... ... мектептері тәжірибесінде қолданылатын жаңа
педагогикалық технологиялар және олардың сипаттамалары.
Қазақстанның болашағы, әлемнің бәсекеге барынша қабілетті 50 ... ... оның ... ... даму ... ... ... байланысты(19). Осыған орай ... ... ... ... даму ... бірі – ... білім мен ғылымды
барынша дамыту болып табылады.
Қазақстанның инновациялық ... ... жолы – бұл ... ... жол. ... ХХІ ... инновациялық
дамуындағы орнын анықтайтыны да, міне, осы фактор. Жалпыға мәлім болғандай,
қандай жаңалықты, қандай жаңа ... ... ... бұрын, ең әуелі
ұғым ретінде айқындап алуға тура келеді.Олай болса сөзіміздің осы тұсында
инновациялар, инновациялық ... ... ... деген мәселелерге
сипаттама бере кетудің еш артықтығы жоқ.
Әлемдегі ... ... бәрі кез ... ... ... жоғары деңгейін қаматамасыз етумен бірге, ... ... де ... ... ... ... ... болып табылатын инновациялық саясат кез келген бәсекеге қабілетті
мемлекеттегі ғылым дамуының ... ... ... да ... ... бүкіл әлемде “инновациялық үдеріс” ұғымымен тығыз
байланыста болуды талап ... ... ... жаңа бір ... ... де, ол идеяның пайда болуынан бастап, оның коммерциялық тұрғыда
жүзеге асырылуына дейінгі ұзақ ... ... ... әр ... қарым-
қатынастар (өндіру, алмасу, тұтыну) кешенін өз қарамағына алады.
Әрине, инновациялық әлеуетті дамыту мен ... ... ... ... екені мәлім. Бұл ретте инновациялық қызметті жүзеге асырудағы
маңызды элемент ғылыми өнімнің коммерциялануы болып табылады. Ғылыми қызмет
жаңа ... ... ... ... ... асырылады. Трансферт – бұл ... ... ... ... мен ... өзге ... ... тұлғаға беріп, оның меншік құқығын тіркеу. Технологиялық үрдіс пен
жаңа өнімді коммерцияландыру ... ... ... ... ... ... ... асады. Бұл құрылымдарға технопарктер,
инновациялық-технологиялық орталықтар, бизнес инкубаторлары, санаткерлік
меншік ... ... ... ... лицензияландыру мен
сертификаттауды қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... дамуының басты реттеушісі нормативтік
құқықтық актілерді жетілдіру, жаңа құқықтық құжаттарды қабылдау ... ... ... ... – бұл оның ... ... ... тауарлар мен қызмет түрлерінің әлемдік еңбек нарығындағы
бәсекеге қабілеттігін ... ... жаңа ... мен ... тарату мен пайдалану. Демек, инновациялық қабілет – бұл ... ... ... ... ... ... ... түпкілікті мақсаты болып табылатын білімді
экономикаға көшіру мен ... ... ... жасалады
инновациялық үрдістегі маңызды түйіннің бірі осы мәселе. Себебі, кез келген
ұлы мақсат пен ауқымды ... ... асу ... дұрыс жасалмаса,
еткен еңбек, төккен тер далаға ... және ... ... ... ... ... пен
санаткерлік меншікті коммерцияландырудың тиімді механизмдерінің ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін қамтамасыз ... ... ... ... талантты адамын қалыптастыру
бағытындағы білім беру ісі бүгінгі күн талабы. Қазақстанның ... ... ... әсер етуі үшін ... ... ену, оқыту жүйесін
заман талабына сай үйлестіре алуға, оқу-әдістемелік жүйеге жаңа талаптар
қойылуда. Осы тұрғыдан ... ... ... мұғалімге білім берудің тиімді
жолдарын қарастыру, таңдай білу еркіндігі тиіп отыр.
Жүсіпбек аймауытов: “Сабақ беру үйреншікті жәй ғана ... ... ... жаңаны табатын өнер” деген екен. Сондықтан қазіргі педагогика
жаңалықтарын пән ерекшелігіне қарай ... ... ... ... ... Осы ... ... технология оқыту мақсатына жетудің
тиімді, нақты жолдарын көрсетеді. Оқытудың жаңа технологиясы іс-әрекеттің
жоспарланған нәтижесіне ... ... ... ... ... ... ... тұрады. Оның дәстүрлі оқыту технологиясынан
ерекшелігі мынада:
... ... ... аз ... ... ... дәрежесінің
жоғары мөлшеріне жетуіне бағытталғандығы;
• Оқушы мен мұғалімнің белсенділігінің сайма-сай болуы;
• Мұғалім мен ... ... ... ... ... ... ... тұлғасын жетілдіруге бағытталған арнайы
дайындалған кейбір оқыту ... ... ... мен
әдістерде жүзеге асырылады. Оларға ... ... келе ... ... жаңа ... жатқызуға болады. Олар: “Дамыта оқыту
технологиясы”, “Модульдік ... ... ... ... ... ... ... ойлауды дамыту технологиясы ... және ... ... технология Өзбекстан технологтары ассоциациясының мүшесі, “МедЭкс”
фирмасының директоры Ф.Я.Вассерманның “Биоинформатика және ... ... ... ... ... – биологиялық жүйелер
арасындағы информация алмасу процесін физиология, психология, педагогиканың
заңдылықтарына сүйеніп ... ... ... ... ... ... ... ғылым.
Сонымен, Вассерман технологиясының мәні – оқыту процесінде әр ... ... ... ... ерекшеліктерін есепке алу және
оқушының психологиялық қабілеттерін оның даму және өзін – өзі ... ... ... ... ... үш түрлі ғылым салаларының мәліметтерін пайдаланады.
1. Оқушылардың жас ерекшеліктеріне байланысты олардың физиологиялық
мүмкіндіктерін мұғалім ескеріп ... ... ... ... ... бір ... айтқанда психологиялық
ерекшеліктерінің де олардың сабақ үлгеріміндегі ролі үлкен.
3. ... ... ... ... ғылымының тұжырымдарын
басшылыққа алады.
Вассерман технологиясының басқа ... ... сол – ... басқа оқушылармен, ... ... ... ... ... ... көп көңіл бөледі. Бұл
технологияны ... ... деп ... ... ... сол – ол ... ... оқушының өзіне деген сенімін
дамытып, оның жеке басының дамуына қолайлы жағдай туғызу, ... ... ауа ... жасау, оқушының ой-өрісін өз сабағында дамыту.
Ойлаудың: жылдам ойлау, логикалық ойлау, сыни ... ... ... ... ... ... үшін мұғалім сабақтың
бөлімдерінің арасында ... ... ... арналған жаттығулар
ұсынады. Ойлауды дамытуға арналған мұндай жаттығуларды құрастыру қиын ... Олар ... ... ... ... немесе басқатырғыш
тапсырмалар, логикалық тапсырмалар болып келеді.
Оқушыларды ... ... үшін ... ойды ... ... түрлерін қолданып отыруы керек.
Вассерман технологиясын табысты орындау үшін ... ... ... онда оқу нәтижелерін тіркеп отыруы керек. Осы ... ... ... жаңа ... ... ... соң оқушыларға өз бетінше
орындауға жұмыс береді.
2. Осы жұмыс бойынша оқушылар біліміндегі олқылықтарды анықтап ... ... ... ... және ... өз ... ... бірақ түсіндіруге де, өз бетінше жұмысқа да алдыңғыға қарағанда екі
есе аз ... ... ... ... ... ... біліміндегі олқылықтарды есепке
ала отырып, оқушылардан ... өз ... ... ... Арнайы картаға
оқушылардың тапсырманы орындау уақытын жазып қоямыз. Үш ... да ... ... жеке ... жүргізуге тура келеді.
«Белгілі- Жаңа» картасы
Оқушылардың жаңа материалды меңгеру дәрежесі ... ... алу үшін жаңа ... ... ... соң оқушыларға “белгілі”
бағанына бұрыннан белгілі ұғымдарды, ал ... ... жаңа ... жаңа ... ал ... бағанына осы сабақта өтілген
формулалар мен ... ... ... ... ... |
| | | ... ... ... (тест немесе бақылау жұмысы) жүргізілгенде әр оқушының
жұмысты орындаған уақытын ... ... ... ... және ... ... ... орындаған балаларға көмектеседі. Мұндай көмектің
екі оқушыға да пайдасы бар. Бұл әдіс ... ... ... ... ... ... картасы
Бұл әдіс оқушылардың есте сақтауын дамыту үшін ... ... өтіп ... соң ... осы тақырыптағы басты тірек ... ... ... ... ... ... Осы негізгі
ұғымдарды есте сақтау үшін оқушыларға тірек сөздердің санына ... ... 1 ... 1,5 ... ... ... ... уақыт біткен соң тақтадағы сөздер жабылады немесе өшіріледі.
Балалар есте сақталуы бойынша ... ... ... ... ... ... есінде көп сөз қалғанына назар аударамыз. Одан соң балалар оқулықтан
тірек сөздерді тауып оқып ... ... ... тірек сөздердің
мағынасын ашып жазып қояды.
Әрмен қарай материал бойынша оқушылар бір-біріне қарсы сұрақтар қояды,
пікір алмасады.
Қорытындыда мұғалім тест ... ... ... ... ... айқындайды.
Вассерман технологиясының мақсаттарының бірі оқушылардың іскерлігі мен
дағдысын дамыту. Дағды – автоматты ... дәл, ... ... аз
қатысуымен, әрі сапалы орындалатын әрекет. Іскерлік – ... ... ... ... бір істі орындауы.
Оқу мен жазу арқылы сын тұрғысынан ойлауды дамыту ... - ... осы ... ... ... ... Reading and Writing for Critical ... қазақша былай аударылады: “Оқу мен жазу арқылы сыни
тұрғыдан ойлауды дамыту”. Ал Ресейде бұл қысқартылудың
орысша нұсқасы қолданылады РКМЧП.
ҚАЗОА – ... Оқу ... – Сыни ... ...... Оқу ... тұрғысынан ойлауды дамыту бағдарламасы – әлемнің түкпір-
түкпірінен жиылған ... ... ... ... ... ... Джинни Л. Стил, Д.Дьюи Куртис С., Мередит, ... ... ... Ж.Пиаже, Л.С.Выготский теорияларын басшылыққа алады. Мақсаты барлық
жастағы оқушыларға кез-келген мазмұнға сыни тұрғыдан қарап, екі ұйғарым ... ... ... ... ... ... ... үйрету. Біздің
елімізде Джордж Соростың ашық ... ... ... ... ... бұл ... орыс және қазақ тілдерінде мектеп
тәжірибелеріне ене бастады.
“Сын тұрғысынан ойлау” ...... бір ... қабылдай отырып,
оның неге қатысты екенін зерттеу, оларды жеңіл ... ... ... ... ... алу, сол ... ... көзқарастарымен тепе-теңдікте
ұстап зерттеу, оларға сеніммен қарау деп ... ... ... ...... емес, шыңдалған ойлау. Бұл деңгейдегі
ойлау тек ересек адамдарға, жоғарғы сынып оқушыларына ғана тән деп ... ... Жас ... да бұл ... ... ... жағдайда өз
даму деңгейіне сәйкес ойы шыңдалып, белгілі бір жетістіктерге жетуі ... осы ... ... жасау барысында көз жеткізуге болады.
Мақсаты: шығармашылық сын тұрғысынан ойлауды дамыту.
Бұл бағдарлама Қазақстан қоры жанынан 1998 жылы ... ... ... ... Жаңа ... ... ең озық әдістерді дер кезінде
игеру, іздену арқылы бала бойына дарыту, одан өнімді нәтиже ... ... ... басты міндеті.
Аталмыш бағдарламаның ішкі құрылымында ерекшелік бар. Сын тұрғысынан
ойлау бағдарламасы ... ... ... ... ой ... ... тұрады.
Сабақтың үш фазасы
|Қызығушылықты ояту |Мағынаны тану |Ой ... ... ... |(ІІ ... |(ІІІ ... |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | ... ... ... ... |
І ... ... ояту.
Үйрену процесі – бұрынғы білетін мен жаңа ... ... ... жаңа ... ... ... бұрынғы білімін жаңа
ақпаратпен толықтырады, кеңейте түседі. Сондықтан да сабақ қарастырғалы
тұрған ... ... ... не ... не айта ... ... Осы арқылы ойды қозғау, ояту, ми қыртысына тітіркендіргіш арқылы
әсер ету ... ... Осы ... ... ... ... “Негізгі идеяны
суреттеу”, “Түртіп алу”, “Ойлану, жұпта ... ... ... т.б. ... ... бар әдістері (стратегиялар) жинақталған.
Қызығушылықты ояту кезеңінің екінші мақсаты ... ... ... үйрену – белсенділікті талап ететін ... ... ... өз ... еске ... ... ... көршісімен
бөліседі, тобында талқылайды. Яғни айту, бөлісу, ортаға салу арқылы оның
ойы ашылады, ... ... ... ... ... қадам жасала
бастайды. Оқушы бұл кезеңде жаңа білім жайлы ақпарат жинап, оны ... ... фаза ... ... ... мен ... бағытталған бұл бағдарламаның екінші ... ... тану ... білу). Бұл кезеңде үйренуші жаңа ақпаратпен танысады,
тақырып бойынша жұмыс істейді, тапсырмалар орындайды. Оның өз бетімен жұмыс
жасап, белсенділік көрсетуіне ... ... ... тақырып бойынша
жұмыс жасауына көмектесетін оқыту ... бар. ... бірі – ... алу ... Ол ... ... оқу, тақырыппен танысу барысында V
– “білемін”, - “мен үшін түсініксіз”, + – ... үшін жаңа ... ... ... ... ... ... тапсырылады.
|V |- |+ |? |
| | | | ...... ... өз ... ... ... ойын білдіруге
үйрететін ұжымды құрал. Бір ... ... тез ... ... есте
сақтау, мәнін жете түсіну – күрделі жұмыс. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... алмау, өмірмен ұштастыра алмау
жиі кездеседі. ... ... ... ...... болдырмаудың бірден-бір кепілі. Үйренушілер білетіндерін
анықтап, ... ... ... әзірленеді. Бұл әрекет арқылы
жаңаны түсіну үшін ... ... ... ... ... ... ... дағдыландырады.
ІІІ фаза. Ой толғаныс.
Тақырып туралы ой толғаныс – бағдарламаның үшінші кезеңі.
Күнделікті оқыту процесінде оқушының толғанысын ұйымдастыру, өзіне,
басқаға сын ... ... баға ... ... Оқушылар өз ойларын өздері
байқаған ақпараттарды өз сөздерімен айта алады. Бұл сатыда ... ... ... ... ой ... ой-түйістіру өз үйрену жолын кестесін
жасау мақсатында басқалардың ... ... ... ... Бұл ... – ойды ... ... жаңа өзгерістер жасайтын кезең болып табылады. ... ... ой ... ... ... ... жетелейді. Осы кезеңді тиімді етуге лайықталған “Бес жолды өлең”,
“Венн диаграммасы”, “Еркін жазу”, “Семантикалық карта”, “Т кестесі” ... әр ... ... ауыр ... ... ... 60-тан аса стратегиялардан тұрады.
|Стратегиялар тізімі ... Ой ... |28. ... –ІІ ... ... ... ... |29. Үш ... ... ... ... алу ... (INSERT) |30. ... ... 5 жолды өлең |31. ... ... ... ... |32. ... оқу ... Кубизм |33. ... құру ... ... және ... |34. ... ... Джиксо –І ... ... ... қою |35. ... алу ... Болжау |36. ... ... оқу ... Өзіңіз үшін жазу |37. ... ... ... ... ... ... ... Ойлану, жұптасу, пікір алмасу |38. ... ... Екі ... ... ... |39. ... ... Қарама- қайшылық |40. ... ... ... ... ... |41. ... ... |
|17. Семантикалық карта |42. ... ... ... Венн диаграммасы ... ... ... ... |43. ... ... ... Пікірталас |44. ... оқу ... ... ... ... ... |45. Оқығанды талқылау |
|келеді) |46. ... ... ... Еркін жазу ... ... ... ... бірі үйрету |47. ... ... қою ... ... ... | ... Нөмірленген кісілер бірге | ... | ... ... қаламсап | ... ... пен ... | ... ... Оңтүстік Қазақстан облысындағы Арыс, Бәйдібек, Қазығұрт,
Мақтаарал, Ордабасы, Отырар, Шардара, ... ... ... ... Кентау, Түркістан аудандарында Шымкент қаласында осы аталған жаңа
педагогикалық технологияларды қолданысқа енгізілген.
1. М.М.Жанпейсованың “ Модульдік ... ... ... №4, №5, ... ... №1, №8, №9, №12, №15, №40
№65, №10, №47, №69, №73, №77, №28, №25, №32 мектептерінде ендірілді.
2. Ф.Вассерманның ... және ... ... ... Аталған технологияның өзгешелігі оза оқытуға, тереңдетіп
оқытуға мүмкіндік туғызады. Осы технологияның түрі төмендегі мектептерге
ендірілуде.
Шымкент қаласы бойынша: №1, 30, №36, №40.
Төлеби ... №1, №2, №3, ... ... ... ... ... қаласы: №1, №2, №14
Сайрам ауданы: №54, №2, №32, №14, №1
Түлкібас ауданы: Абай, М.Ломоносов, Қазығұрт, Қ.Абдалиев орта ... ... №1, ... ... Ұзын ата, ... Сарыағаш,
№140, Жәнібеков орта мектептерінде осы технология ендірілуде.
3. ... ... ... әдістемелік жүйесінің педагогикалық
технологиясы”
Отырар ауданы: Жамбыл “Қоғам”, Қалдаяқов орта мектебі
Мақтаарал ауданы бойынша: Гагарин орта мектебі болып табылса, ... ... ... ... Т.Ғалиевтің “Тірек схемалары арқылы оқыту технологиясы”
Шымкент қаласы: №1 м\г, №4, №7, №8, №9, №10, №12, №15, №17, №20, ... №26, №31, ... ... Жаңа ... ... ... ... пайдалану
тәжірибелерінен
Қазіргі жағдайдағы білім беру ... – бұл ... ... ... ... ... ... ғылыми көзқарасы мен жалпы мәдениеттілігін ... ... оқу ... ... ... ... ... білім беретін мекемелерде ... ... ... сәйкес оқытудың мазмұнын, түрін, әдістерін еркін таңдауға
жағдай тудырылады(21).
Мектепте білім берудің негізгі ...... ... ... еркін
таңдау, оқушының жеке басының сапаларын ескеру, интеллектілік шығармашылық
қабілетін, жоғарғы рухани және адамгершілік сапаларын дамыту.
Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... енген
Ж.Қараевтың дамыта оқыту ... ... ... технологиясының
өзгешелегі деңгейлік тапсырмалар арқылы орындалады. Шымкент қаласындағы
Т.Тәжібаев атындағы N47 тарихи ... ... ... пәні ... өз ... ... ... оқыту технологиясын
пайдаланып көптеген жетістіктерге қол жеткізді. Республикалық Кіші Ғылым
академиясына оқушылар даярлап ... ... ... Нәтижесінде
оқушылары дипломдармен марапатталды. Тарих пәні ... ... өз ... ... ... айта ... болсақ
Шымкент қаласындағы Ы.Алтынсарин атындағы N65 мектеп-гимназиясының тарих
пәнінің мұғалімдері Н.Омарова және А.Торыбаева ... ... ... ... ... ... ... жеткен алдыңғы қатарлы
ұстаздардың бірі. Ол өзі қол ... ... ... ... ... қолдануым себеп болды дейді. Олар:
• өтілетін оқу материалын ... ... ... ... оқу ... тұжырымдап, оларды шешудің ең оңтайлы
тәсілдерін қарастыру;
• мұғалім оқушыларды білім алуға ... ... ... береді,
сеніммен қарайды, көмектеседі, үйретеді;
• таңдалған оқыту формасы мен әдістері оқушылардың таным ... ... ... ... жеке ... ... ескеріп отыру, саралап оқытуды
қолдану керек;
• білімнің біліктің қалыптасу дәрежесін үнемі бақылап, әділ ... ... ... ... де, ... өз араларында да ізгілікті,
өркениетті, демократиялық қатынасты қалыптастыру;
• мұғалім ... ... өзі ... ... мен ... ... үлгісін көрсетуі, ұстамдылықтың шыдамдылықтың
үлгісі болуы, басқаша көқарастарға құрметпен қарауы тиіс;
• қазіргі уақытта таным ... ... орны мен ролі ... жеке ... қойылатын талап едәуір өсті т.б.
М.Жанпейсованың Модульдік оқыту ... Бұл ... оқу ... ... бөліп қарастырады әр модульде үш
кезең болады.
І. Кіріспе
ІІ. Диалог
ІІІ. Қорытынды.
Кентау қаласындағы ... ... ... пәнінің мұғалімі Әпет
Құралай өз іс-тәжірибесінде М.Жанпейсованың Модульдік оқыту ... ... ... ... ... зерттеу жұмыстарымен
айналысып ... ... қол ... ... ... тарих пәніне негіздеген. Облыс ... ... ... ... ... “Шобанақ” орта мектебінің мұғалімі Абдураимова
Аширай химия пәнін оқытуда жаңа ... ... ... ... нәтижеге жеткен. Алдыңғы қатарлы ұстаздардың ... Ол ... ... нәтижелерге төмендегі кешенді әрі үнемі қолдануым себеп болды
дейді. ... ... оқу ... мұқият оқып зерттеп, іріктеу, ... оқу ... ... ... ... ең ... тәсілдерін
қарастыру;
– мұғалім оқушыларды білім алуға “сүйремейді”, оларға бағыт береді,
сеніммен ... ... ... таңдалған оқыту формасы мен әдістері оқушылардың таным белсенділігін
арттыратындай болуы керек;
– оқушылардың жеке ... ... ... ... ... ... білімнің, біліктің қалыптасу дәрежесін үнемі бақылап әділ бағалап отыру;
– сабақ кезінде оқушылармен де, оқушылардың өз ... да ... ... ... ... ... таным үлгісіндегі оқушылардың орны мен ролі өзгерді,
олардың жеке ... ... ... ... өсті ... ... өз ... өз талабы бар. Қазіргі болашаққа ұмтылған
қадамды – білім экономикасына ұмтылған қадам деуге болады. Бүгінгі ... жолы – ... жол. Ол – ... ... ... ... 50 елінің қатарына кіру жолы деген сөз. Бұл дегеніміз – ... ... ... ... ... ... білікті
өндіргіш күшке негізделуі тиіс дегендік. Атап айтқанда, табиғи ресурстарды
жаңаша игеруге, ... ... ... құн ... жаңа ... ... ... ауқымды технологияларды барынша аз енгізуге
негізделген, тұлғаның ... ... мен ... ... ... ... ... және өндіруші” экономикаға өту
деген сөз.
Ф.Вассерманның ... және ... ... ... Бұл ... ... оза оқытуға, тереңдетіп оқытуға
мүмкіндік туғызады. Шымкент ... ... N35 ... ... ... ... өз ... “Биоинформатика және
синергетика” технологиясын ендірген. Нәтижесінде оқушылары көптеген
жетістіктерге ... жаңа ... ... ... пайдаланушылар
қатарына Шардара ауданы Ұзын ата орта мектебінің география пәнінің мұғалімі
Бибатырова Гүлсара ... және ... ... ... ... ... ... тұрғысынан құрылымдау тәсілмен оқыту білім
мазмұнына жаңаша қарауды, мұғалімнің де, оқушының да ... ... әсер ... ... ... ойлау білігін қалыптастыратынын
көрсетті. Осы тәсілмен бірнеше сабақ өткеннен кейін-ақ оқушылардың ақыл-ой
дамуындағы өзгерістер ... Олар өз ойын ... ... ... ... баға беруге, алған білімдерін өмір ... ... ... ... ашуға, олардың
бастыларын айырып көрсетуге, алған ... әр ... ... ... ...... ол(22).
Ордабасы ауданы Б.Нұрлыбеков орта мектебінің мұғалімі Исаева Гүлмира
орыс тілі пәнін ... ... ... ... ... ... ... арқылы жақсы нәтижеге жеткен.
Т.Ғалиевтың тірек схемалар арқылы оқыту ... ... ... сонда қашықтан оқыту бағдарламаларының негізінде
модульдік принцип салынады. Ы.Алтынсарин ... №65 ... ... гимназия мектебі осы технологияны пайдалануда. Атап айтар
болсақ, қазақ тілі мен әдебиеті ... ... ... ... ... пәнінің мұғалімі С.Дайырбековтың шәкірттері Оңтүстік
Қазақстан ... ... беру ... жаңа ... орталығының
ұйымдастыруымен өткізілген сайыста жүлделі I ... ... ... А.Әлібекова республикалық дистанционды олимпиада да жеңіске жетті
Оқу мен жазу арқылы сын тұрғысынан ойлау технологиясы – бұл ... ... ... ... ... ... жаңа біліммен ұштастыра
отырып, белгілі бір идеяны қабылдап, оның неге қатысты ... ... ... отырып, сол идеяларға қарсы көзқарастармен тепе-теңдікте
қарастырады.
Бұл технологияның «Кубизм», «Топтастыру», «Бес жолды өлең», «Түртіп
алу ... ... ... т.б. ... ... бар. ... дәстүрлі сабақтардан ерекшелігі оқушылар жеке, жұпта, топта
ойларын ортаға салып талдайды. Осы ... ... ... ... орыс тілі ... ... ... Гүлжахан, Ордабасы ауданы
М.Әуезов орта мектебінің қазақ тілі мен әдебиеті ... ... ... ... ... ауданының Ә.Науаи атындағы орта мектебінің тарих
пәнінің мұғалімі сын ... ... ... ... ... ...... жан-жақты қамтуға мүмкіндік туғызатын оқыту
стратегиясы. Бұл ... ... ... мен ... ... үшін ... оның жан-жағындағы сөздерді қолдану керек. Кубикті 15- 20 см ... ... Оның әр ... 6 қырға, 6 тапсырма жазылады.
Мұғалім берліген тақырып бойынша осы процестерді өткізіп 2-4 минут
жазғызады. Кубиктің 6 қырына ... ... беру ... Бір ғана ... ... ұтымды талқылап, ой алмасып, ретімен жүргізіп отыруы керек. Ойды ортаға
салғанда ... ... жоқ. ... ... ... ... ... Қорғасын- металл. Химиялық элемент түрі. Қара, ақшыл, балқиды.
Ыдыс жасайды. Қорғасын завод оқ жасайды. ... – Ауыр ... ... ... тасымалданады, зияны да бар. Соғыста оқты көп ... ... – көз ... ... тым көп. ... келеді – нақты
қандай зиян келтіреді және оны ... ... бар ма, ... ... көмек көрсетуге болады және т.б. Оқушылар 5 ... ... ... ... сақтану үшін үкімет қандай қаржылай
көмек көрсету керек? Осы сияқты сұрақтар біршама уақыт талқыланады.
Шымкент ... N25 ... ... ... ... бірнеше жыл бойы жаңа ... ... ... ... ... облыстық педагог
кадрлардың біліктілігін ... және ... ... ... біріге отырып, осы жылдың ақпан айында инновациялық ... ... ... ... ... атты ... он күндік инновациялық технологияларды меңгеру курсында 34
мұғалім оқытылып, интерактивтік технология, сын ... ... және ... ... теориялық және тәжірибелік бастамаларын ... ... Оқу ... ... ... ... ... жаңа технологиялары мен оқушылардың даму мониторингі” атты
семинар-тренинг 5-8 сыныптардағы мұғалімдерге арнап ... ... ... ... ... әсер ... инновациялық
технология топтарының сипаттамасы түсіндірілді.
Атап айтқанда:
1) М.Жанпейісованың модульдік оқыту технологиясы.
2) Ж.Қараевтың деңгейлік оқыту технологиясы.
3) Интерактивті технологиялар.
4) Сын тұрғысынан ... ... ... ... оқу ... ... арқылы
оқушылардың пәнге деген қызығуын ... ... ... жеке ... ... ... ұжыммен жұмыс жасауды білетін өмірге
икемді, заман талабына сай, саналы, ... ... кең, ... ... өз ... жеткізе білетін, оны практикада қолдана алатын жеке
тұлғаны қалыптастыруға бейімдейді.
Мектеп практикасында 5-11 сынып аралығында қазақ тілі, география, ... ... ... ... бойынша М.М. Жанпейісованың ”Модульдік оқыту
технологиясы” бойынша жүргізілуде. 1-4 ... ... ... ... ... ... пайдаланылып жүргізуде.
Ғылыми – зерттеу жұмыстың нәтижесінде Ж.Қараевтың “Дамыта оқыту
технологиясы”, М.Жанпейсованың “Модульдік оқыту ... ... ... ... ... технологиясы”, Ф.Вассерманның “Биоинформатика
және синергетика” технологиясы, “Сын тұрғысынан ойлау технологиясы”
жұмыстарын ... келе ... ... бұл ... ... ... ... сондай-ақ, дүниежүзілік практикадағы
білім беру дамуының бағыттарын талдау — білім беру саласының ашық ... ... ... ... ... әдістемелік бағдарларды
бөліп қарастыруға мүмкіндік береді:
• өзін-өзі танып білу мен өз мүмкіндіктерін іске ... ... ... жеке тұлғалық мәнін күшейту (үзбей білім алу);
• білім берудің құндылық мәнін, оның ... ... ... ... ... пен ... үшін ... етуі);
• білім беру ісінің оқушының тұлғасын ұлттық құндылықтарды игеруші және
тасымалдаушы ретінде қалыптастыру ... ... ... (білім
беру прогресстің факторы ретінде);
• білім беру мазмұнында әлемнің тұтастығы мен ... оның бір ... ... ... үғымды қалпына келтіру (әмір мен еңбек үшін
білім алу);
... ... ... ... және ... және ... ... проблемаларды болдырмауға күш салуға бағыттау
(білім беру - ғаламдық ... ... ... және ... ... ... ... беру ісіне ашық жүйе түріне көшуге
мүмкіндік ... ... ... ... Бұл ... екі ... тиіс. Бірінші міңдет білім берудің тактикалық және
стратегиялық ... шешу ... ... ... жұмылдыру, екіншісі —
білім беру ісіне ... ... ... ... ... ... ғасырда Қазақстан Республикасында білім берудің өзіндік ұлттық
үлгісі қалыптасуда. Бұл үрдіс үнемі ... Жаңа ... ... ... шәкірттің білімін, білігі мен дағдысы емес, оның ... алу ... ... ... ... кезеңде педагогика ғылымының бір ерекшелігі – баланың тұлғалық
дамуына бағытталған оқыту технологияларын шығаруға ұмтылу. Ал бұның ... ... зор ... ... ... ... ... шешу мұғалімдерден мектептерде оқушыларға ... ... ... ... ... берік негізі әрі тірегі болатындай
етіп оқытуды, оқу-тәрбие үрдісін, білім мазмұнын ... ... ... мен әр алуан құралдарын қолданудың тиімділігін арттырудың,
оқытудың жаңа ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Жаңа педагогикалық технологияларды меңгеруі мен оны оқу-тәрбие
үрдісіне енгізуі – уақыт ... ... жаңа ... ... ... ... ... туғызып, шығармашылықпен жұмыс
істеуіне жол ашса, оқушылардың ... ... ... өз ... қосады.
Бұл талаптарды тарих мұғалімінің тәжірибесін ... де, ... да, ... ... барлық пәндердің оқытылу жайымен
танысқанда да пайдалану керек.
Республиканың білім беру саласындағы ... ... ... жатқан
үрдістер мен оның түрлі ... ... ... ... ... жалпы жүйесіндегі оның рөлін, функциялары мен орнын ой елегінен
өткізудің, оны одан әрі дамытуға жаңа көзқарасты ... ... ... қазіргі кезеңде қолданылып жүрген оқытудың жаңа
технологияларының теориялық негіздері ашылып, оларды пайдаланудың ... Жаңа ... ... түрлерімен, міндеттерімен,
мақсаттарымен таныстырып, олардың мән-мағынасын ашып, олармен пайдалана
білуге үйретеді.
Сондай-ақ оқу ... ... ... ... ... болып, олардың
шығармашылықпен жұмыс істеуіне ... ... Жаңа ... әлі ... ... ... ететіндіктен, жалғасы болуға
тиісті.
Демек, қазіргі уақытта біліктілікті арттыру үрдісіне пәнішілік ... ... ... деп ... онда репродуктивті амал әрекетпен
шектелу ағаттық болар еді. ... ...... жан ... ... жаңа ... көтеретін психологиялық үрдіс. Ол тыңдаушының
тұлға ретінде дамуына әсер етіп, ... ... ... ... ... қоғамдық тәжірибеге үлес қосумен аяқталуы тиіс. Бұл орайда ... ... ... ... тоқталып кеткен дамытушы орта
жасауды шығармашылаққа қол жеткізудің шарттарының бірі деп ... ... орта – ... ... субъектілерінің және
білім мазмұны мен жүйелердің өзара әрекеттесу аймағы.
Біріншіден, дамытушылық шығармашылық орта қалыптасуы үшін оған ... ... көз ... оқу ... алынады. Оқыту
үрдісінің мазмұны қажеттілік сұраныстарға қарай өзгермелі, ... ... ... ... ... ... ықпалы
барлығымен сипатталады. Дамытушылық шығармашылық орта өз қызметін тиімді
атқарады, егер субъект үшін мәні ... ... ... орта ... - өзі стихийялы түрде
пайда бола ... ... ... ... әрекет
нәтижесінде сол дәрежеге жетеді. Демек мұндай ортаны жасау үшін мақсатты
жұмыс ... ... ... ... орта ...... мен теориялық технологиялық тұтастықтың ... ... ... теориялық технологиялық тұтастықтың болуымен сипатталады.
Сондықтан мұндай шығармашылық ортаны жобалауды оның субъектілер ... ... толы ... да ескеру қажет.
Төртіншіден, дамытушылық шығармашылық орта ... ... ... кіріккен сапаға да ие болуы мүмкін. Ондай сапаға ... ... ... ... болатын, оларға позитивті ... әсер ... ... ... немесе психологиялық ахуалды
жатқыздық.
Бесіншіден, дамытушылық орта ... ... ... ... ... ... қолдану тиімділігін тірек етеміз.
Сипатталып отырған орта - әлеуметтік-мәдени кеңестіктің бір ... ... ... аймағы. Мұндай ортаның
аспектілері.Инновациялық технологиялар және оны ... ... ... арттыру мақсатында жаңа білім парадигмасының негізі қаланып,
Қазақстанда білім берудің өзіндік ұлттық белгісі де ... ... ... ... етіп ... оқушы тұлғасы мен оның білім алу арқылы
өзін-өзі дамытуды көздейді.
“Өзіңді білуің адамгершілікке жеткізеді” деген еді ... ... ... ... ... ... технологиясы бойынша
қазіргі сабақтар тренингтер түрінде де өткізіліп жүр.
Ұлы ағылшын ағартушысы Уильям Уорд:
Жай мұғалім хабарлайды,
Жақсы мұғалім түсіндіреді.
Керемет мұғалім көрсетеді,
Ұлы ... ...... кез ... ... ... секілді, білім беру жүйесі мамандардан ... ... ... сан ... шығармашылық қызмет пен өзін-өзі басқару, ... ... ... ... ... ... Елбасы биылғы жылы халқымызға ... ... ... ... ... ... жаңару мен саяси
демократияландырудың жаңа кезеңінен қадам басқалы тұрған кезінде білім беру
реформасында көрсетілген жас ... ... мен ... көңіл
бөліп, бәсекеге қабілетті осы заманға лайықты жас ұрпақ даярлайды» ... ... ... ... бірі ... ұрпақта, өзіндік
даму, нәтижеге бағытталған білім беру. Оқушылардың ... ... ... ... кез ... ... ... келе бермейді.
Тәжірибе көрсеткендей көптеген ұстаздардың санасы бүгінгі күн талабына
қарай ояна қоймаған. Оқу ... әлі ... ... ... ... әсер ету ... Жас ұрпақтың бойында дамуға деген танымдық
мақсатын қызметі тек оқушының өзіндік ойлау белсенділігі негізінде ғана
іске ... Ол ... ... ... ... ... жүзеге асады.
Алайда, кез келген білім мекемелеріндегі инноватикалық процестер ... ... ... ... пайда болып, іске асып, дамып және
өзінің ... ... Ол үшін оқу ... ... ... ... Озық тәжірибені ендіру және қарқындату түрлі
инновациялық инициациялауға байланысты. ... ... ... ... ... ... ... және педагогикалық
технологияларды ендіру, ... ... мен ... ... ... ... жағдайға айналды.
Қорыта айтқанда, инновациялық технологиялардың қай ... ... ... ... тек қана ... ... және осы ... түскендігімен ғана шын күшіне ие бола алады. Сондықтан оқушылардың
ынтасын арттыруға арналған әдістемелік құралдардың жүйесі мен ... ... ... ... ... іске асыруын және оған сай болатын
іскерлікті талап етеді.
Сөзімнің соңында егер мектеп ... әр ... ... ... ... міндет тұрса, барлық пәндерде жаңа ... ... ... ... ... өз ... ояту, біліктілікті арттыру
жағдайында рефлексивті кері байланыс орнату сияқты мәселелердің орындалуы
тиіс дегім келеді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. ... ... ... туралы” Заңы /баптары бойынша
түсіндірмелерімен/ және оны жүзеге асыру жөніндегі негізгі құжаттар.
Астана, ... ... ... ... ... ... /Қазақстан
мұғалімі. 2000.-№33-34./
3. Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту
тұжырымдамасы. /Қазақстан мектебі. 2004-№2/(1).
4. Қазақстан Республикасында гуманитарлық ... беру ... ... Қазақстан, 1999(2).
5. Т.Мейірманқұлова. Білім берудегі инновациялық технологиялар. ... ... ... ... жалпыға міндетті білім беру
стандарты – Астана, 2001(3).
7. М.Валиева. Білім беру технологиялары және ... ... ... ... ... ... – Алматы, 2002(4).
8.К.Ж.Бұзаубақова Жаңа педагогикалық технология. Алматы, 2004, 21-бет(5).
9.Қ.А.Сарбасова. Инновациялық технологиялар. Алматы., 2006.
10. Н.Р.Юсуфбекова. ... ... ... ... ... теории инновационных процессов в образовании. Москва,
1991(6).
11.Қ.А.Сарбасова. Инновациялық педагогикалық технологиялар негізінде
бастауыш сынып мұғалімдерінің даярлығын жетілдіру. Қарағанды, 2005(7).
12.М.М.Жанпейсова. Модульдік ... ... ... ... ... ... 2002
13.К.Өстеміров. А.Айтбаева Қазіргі білім беру технологиялары Алматы, 2006,
4-бет(8).
14.Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы 2006 №5-6, 25-бет(9).
15.Р.Т.Қожамжарова, К.Х.Бектенғалиева, Қ.Қ.Қадірбаева. Білім мекемесі- оқу
тәрбие ... ... ... ... и ... Москва, 1991(10).
17.15.11. Беспалько В.П. Программированное обучение. Дидактические основы.
– М., 1970(11).
18.16.12. Дьяченко В.К. ... ... ... учебно-
воспитательного процесса. Усть-Каменогорск.-1982(12).
19.17.Т.Сабиров. Оқушылардың оқу белсенділігін арттыру жолдары. Алматы,
1978(13).
20.Лысенкова С.Н. Методом опережающего учения. М., 1988.
21.Т.Г.Новикова. ... ... ... в ... ... ... и организационные формы обучения. Москва, 2001(15).
23.Таубаева Ш.Т., Лактионова С.Н. Педагогическая инноватика как теория и
практика нововведений в системе ... ... ... ... ... ... ... мектептерінің тұжырымдамасы.
Қазақстан Республикасын жалпы білім беретін ... ... ... ... ... 1995(16).
25.Инновационное обучение: Стратегия и практика. /Под.ред. В.Я.Ляудис.-М.-
1994./
26.Қ.Ж.Бұзаубақова. “Жаңа педагогикалық технология” ... ... ... ... ... С.С. Әліпбек.А. Педагогика. Шымкент, 2006.
28.Бегалиев Т. Педагогика. Қысқаша лекциялар курсы. Оқу ... ... ... В.Ф. ... ... из ... работы школ г.Донецка. М.,
1980.
30. Юдин В.В. Педагогическая технология. Ярославль, 1997.
31.Лихачев Б.Т. ... Курс ... ... ... для ... ... и ... ИПК и ФПК.-М., 1998.
32. Абыканова Б.Т. Компьютерлік технологияны пайдалану арқылы ... ... ... ... ... Алматы., 2005.
33. УстемировК.У., Шаметов Н.Р., Бакиров Р.Т. Современные образовательные
технологии технические системы обучения. ... ... ... ... ... және ... ... // Егемен
Қазақстан, 2007, 28 сәуір(18).
35. Керимбаева М.С. Инновационные процессы в школе: проблемы, перспективы,
поск.- Алматы. 1995.
36. А.Г.Маджуга, ... ... ... ... активных форм и методов обучения в педагогическом процессе. Шымкент,
2004(19).
37. А.К.Ахметов. Принципы технологии и ... ...... 1995.
38. Анатолий Гин. Приемы педагогической техники.
39. Москва, 1999, 11-бет(20).
40. В.М.Монахов. Технологические основы проектирования и конструирования
учебного процесса. ... ... ... ... ... ... – 2007, 18-бет. (21).
42.М.В.Кларин. Инновационные модели обучения в зарубежных педагогических
поисках. М., 1994, ... ... Н. Е. ... ... М., 2002. С. 12.
44. Селевко Г. К. Опыт системного анализа современных педагогических
систем // ... ... 1996. № ... В. П. ... и ... ... ... 1995.
46. Поташник М.М., Моисеев А. М. Управление современной школой ... и ... М.: ... ... ... Т. И., ... П. И., Капустин Н. П. Управление образе
вательными системами: Учеб. пособие для студ. высш. учеб, заведений ... ред. Т. И. ... М.: ... ... ... Мектепте проблемалы оқытуды ұйымдастыру. Алматы., 1999
49. Крысько В.Г. Психология и педагогика в схемах и таблицах. М., 2000.
50. Садыков Т.С. ... А.Е. ... ... ... в ... ... ... жүйе
мақсаттар
мазмұн
әдістер
формалар
құралдар
Ә
Д
І
С
Т
Е
М
Е
Т
Е
Х
Н
О
Л
О
Г
И
Я
тәсілдер
11
5
7
9
4
5
3
7
8
9
10
1
1
2
2
5
5
9

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 74 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жоғары оқу орындарындағы оқу үрдісінде оқытудың белсенді әдістерін қолданудың маңызы6 бет
Банк қызметіндегі маркетинг75 бет
Инновация - өндіріс тиімділігін жоғарылатудың негізгі көзі5 бет
Бастауыш сынып ана тілін оқытуда қазіргі технологияларды қолдануға болашақ мұғалімдердің даярлығын қалыптастыру121 бет
Инновациялық процестің ұғымы мен мәні7 бет
Ломбардтық несие4 бет
Тәрбие процесінде инновациялық әдістерді қолдану.қазіргі кездегі тәрбиеде қолданатын инновациялық әдістерді схема бойынша анықтап көрсету,мазмұнын түсіндіру,мәнін анықтау5 бет
Қазақстан Республикасындағы сайлау технологияларының даму ерекшеліктері117 бет
Қазақстандағы саяси сайлау технологиясын әлеуметтік талдау60 бет
XIX ғасыр тіл біліміндегі лингвистикалық мектептер мен бағыттар4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь