Кәсіпорын қаржысы және оның ресурстарының қалыптасу көздері

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3.4

I. Кәсіпорын қаржысы және оның ресурстарының қалыптасу
көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5.14
1.1. Кәсіпорын қаржысының негізгі қызметі мен принцип .
тері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5.7
1.2. Кәсіпорынның қаржы ресурстарының пайда болу
көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8.11
1.3. Кәсіпорынның инвестициялық қызметі және
экономикалық қорлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12.14

II. Кәсіпорынның табыстылығын талдау ... ... ... ... ... ... ... ...15.34
2.1. Кәсіпорынның табыстылығының көрсеткіштерін тал.
дау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15.16
2.2.Табыстылықтың абсолютті көрсеткішінтерін тал .
дау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17.25
2.3.Табыстылықтың салыстармалы көрсеткіштерін тал .
дау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26.34

III. Кәсіпорынның қаржылық ресурс көздерін арттыру
мақсатындағы іс . шараларды жетілдіру ... ... ... ... ... ... 35.39

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .40.41

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...42
Кіріспе

Елімізде өтіп жатқан нарықтық қатынастар тек экономиканы дамыту үшін ғана емес, бүкіл қоғамдық өмір үшін де орасан зор маңызы бар екендігін республикамыздың тәуелсіздігіміздің 15 жыл ішінде атқарылған жұмыстар көз жеткізе дәлелдейді. Реформа қалыптасқан экономикалық қатынастарға елеулі өзгерістер енгізілді және сайып келгенде әрбір еңбектердің мүдделерін қамтыды. Сондықтан бұған дейін ынта – ықыластың уақыт өткен сайын әлсіремейтіндігінің, қайта арта түсендігін өмір көрсетіп отыр.
Нарықтық экономика жадайында экономикалық қызметтің барлық экономикадағы негізгі буыны – бұл кәсіпорын. Міне, сондықтан да, бұл деңгейде қоғамға қажетті өнім өндіріп, қызмет көрсетуі тиіс. Бұған жағдайлар да бар. Өйткені кәсіпорындарда ең білікті кадрлар жинақталады. Мұнда ресурстарды үнемдеп жұмсау, жоғары өнімді техникалар мен технологияларды қолдану мәселелері кең түрде шешіледі. Кәсіпорында және өнімдерді сатуға кететін шығындарды мейлінше азайтуға қол жетеді. Сол сияқты бизнес – жоспар әзірленеді, маркетинг қолданылады, тиімді басқару жүйесі – менеджмент іске асырылады.
Мұның барлығы терең экономикалық білімді қажет етеді. Қазіргі нарықтық жағдайда тек мынадай ғана кәсіпорын өміршең бола алады, егер де ол нарық талабын аса сауаттылықпен және компонентпен анықтайтын, сұраныс талабын қанағаттандыратын өнімдерді өндіруді ұйымдастыратын және білікті қызметкерлерге жоғары табыспен, ең соңында, көп пайданы табуды қамтамасыз ете алатын болса.
Нарық жағдайында кәсіпорынның өміршеңдігінің кепілі мен жай – күйінің орнықтылығының негізі оның қаржы тұрақтылығы болып табылады. Ол ақша қаражатын еркін орын алмастыра отырып қолданып, тиімді пайдалану жолымен өнімді өндіру мен сатудың үздіксіз процесін қамтамасыз ете алатын өзінің қаржы ресурстары жағдайын көрсетеді.
Курстық жұмысым үш бөлімнен және қорытындыдан тұрады:
Бірінші бөлімде қаржы, Қазақстан Республикасының қаржы жүйесі, кәсіпорын қаржыларының атқаратын қызметтері, кәсіпорын қаржыларын ұйымдастыру негіздері, қаржылық қатынастар, қаржы тетігі, қаржы әдістері, қаржы ресурстары, кәсіпорынның қаржы ресурстарын пайдалануды; инвестиция, инвестор, инвестициялық процесс, инвестициялық жобаның жіктелуі, инвестициялық саясат; қорлар және оның түрлері, қорларға деген сұраным, қорлар ұсынымы қарастырылған.
Екінші бөлімде жалпы кәсіпорынның табыстылығы зерттеледі, яғни абсолютті көрсеткіші, өнімді өткізуден түскен түсімі, жалпы табысын, негізгі қызметтен түскен табысы, салық салынғанға дейінгі қызметтен түскен табысы, салық салынғаннан кейінгі қызметтен түскен түсімі, таза табысы және есептеу формулалары қаралады. Сонымен қатар 2005 жылғы кәсіпорынның жалпы табысы зерттеледі және өткен жылмен салыстырғандағы олардың қандай өзгерісте болғаны қарастырылған.
Үшінші бөлімде ресурстардың қамтамасыз етілуі, ресурстар нарқының ерекшеліктері, ресурстарға сұраныстың ерекшеліктері, ресурстарды сақтау саясаты, материалдық ресурстарды үнемдеудің халық шаруашылығындағы маңызы, кәсіпорында барлық ресурстарды пайдаланудың экономикалық тиімділігі, кәсіпорында қаржы ресурстарының құрылымы мен көздерін тиімді пайдалану мәселелері қарастырылған.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. Артеменко В.Г., Беллендир М.В. Финансовый аналыз: Учебное пособие. – Издат. «ДИС», НГАЭ и У, 2000.
2. Басовский М.Е. Управление качеством. Учебник. – М: Инфра – М; 2001.
3. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиев Ж.Г., Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау/ Оқу құралы. – Алматы: экономика. 2001
4. Джумабаев С.К. Управление человеческими ресурсами. – Алматы: Ғылым, 2000.
5. Коволев А.И., Привалов В.П. Анализ финансового состояния предприятия. – М: Центр экономики и маркетинга, 2000.
6. Қазақстан – цифраларда: Статистикалық жинақ. – Алматы: 2005.
7. Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы: Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2003.
8. Основные средства: Нормативные акты Республики Казакстан. – Алматы: «Lem», 2000.
9. Риполь – Сарачоси Ф.Б. Основы финансового и управленческого анализа. – М: «Приор», 2000.
10. Сергеев И.В. Экономика предприятия: Учеб. Пособие. М: Финансы и статистика 2000.
11. Үмбеталиев А., Керімбек Ғ. Кәсіпорын экономикасы және кәсіпкерлік: Оқу құралы. – Алматы: «Бастау», 2002.
12. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Методика финансового анализа. – М: ИНФАРМ, 2000.
13. Экономика предприятия: Учебник. Под ред. Н.А Сафронова. М,: Юрист 2000.
14. Экономический рост предприятий Республики Казакстан. Под общ. ред. Н.К Мамырова. Алматы: Экономика 2000.
15. Экономический анализ. Учебное пособие для вузов. – М; «Финансы и статистика», 2000.
16. Экономика предприятия: Учебник. Под ред. Горфинкеля. 3 – е изд. М: Юнити 2000.
17. Экономика предприятия / Под ред. В.Я. Хрипача. Минск: Экономпресс. 2000.
        
        Мазмұны
Кіріспе
............................................................................
..............3-4
I. Кәсіпорын қаржысы және оның ресурстарының қалыптасу
көздері
............................................................................
................5-14
1.1. Кәсіпорын қаржысының негізгі қызметі мен ... ... ... ... ... ... болу
көздері
............................................................................
..........8-11
1.3. Кәсіпорынның инвестициялық қызметі және
экономикалық
қорлар.........................................................12-14
II. Кәсіпорынның табыстылығын талдау ...............................15-34
2.1. Кәсіпорынның табыстылығының көрсеткіштерін ... ... ... тал ... ... көрсеткіштерін тал -
дау
............................................................................
..............26-34
III. Кәсіпорынның қаржылық ресурс көздерін арттыру
мақсатындағы іс – шараларды жетілдіру ... ... өтіп ... ... ... тек экономиканы дамыту үшін
ғана емес, бүкіл қоғамдық өмір үшін де ... зор ... бар ... ... 15 жыл ішінде атқарылған жұмыстар ... ... ... қалыптасқан экономикалық қатынастарға елеулі
өзгерістер енгізілді және сайып келгенде әрбір еңбектердің ... ... ... ... ынта – ... ... ... сайын
әлсіремейтіндігінің, қайта арта түсендігін өмір көрсетіп отыр.
Нарықтық ... ... ... ... ... ... буыны – бұл кәсіпорын. Міне, сондықтан да, ... ... ... өнім өндіріп, қызмет көрсетуі тиіс. Бұған
жағдайлар да бар. ... ... ең ... кадрлар жинақталады.
Мұнда ресурстарды үнемдеп жұмсау, жоғары ... ... ... ... ... кең ... шешіледі. Кәсіпорында және
өнімдерді сатуға кететін шығындарды мейлінше ... қол ... ... ...... ... ... қолданылады, тиімді басқару
жүйесі – менеджмент іске асырылады.
Мұның барлығы ... ... ... ... етеді. Қазіргі
нарықтық жағдайда тек мынадай ғана кәсіпорын өміршең бола алады, егер де ол
нарық ... аса ... және ... ... ... қанағаттандыратын өнімдерді өндіруді ұйымдастыратын және білікті
қызметкерлерге жоғары табыспен, ең соңында, көп пайданы ... ... ... болса.
Нарық жағдайында кәсіпорынның өміршеңдігінің кепілі мен жай ... ... ... оның ... тұрақтылығы болып табылады. Ол
ақша қаражатын ... орын ... ... қолданып, тиімді пайдалану
жолымен өнімді өндіру мен ... ... ... ... ете ... ... ... жағдайын көрсетеді.
Курстық жұмысым үш бөлімнен және қорытындыдан тұрады:
Бірінші бөлімде қаржы, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... кәсіпорын қаржыларын
ұйымдастыру негіздері, қаржылық қатынастар, қаржы тетігі, қаржы әдістері,
қаржы ресурстары, кәсіпорынның қаржы ... ... ... ... ... ... жобаның жіктелуі,
инвестициялық саясат; қорлар және оның ... ... ... ... ... ... бөлімде жалпы кәсіпорынның табыстылығы зерттеледі, яғни
абсолютті көрсеткіші, өнімді өткізуден ... ... ... ... ... ... табысы, салық салынғанға дейінгі қызметтен түскен
табысы, салық салынғаннан кейінгі қызметтен түскен түсімі, таза табысы және
есептеу формулалары қаралады. ... ... 2005 ... кәсіпорынның жалпы
табысы зерттеледі және ... ... ... ... ... ... қарастырылған.
Үшінші бөлімде ресурстардың қамтамасыз етілуі, ресурстар нарқының
ерекшеліктері, ресурстарға сұраныстың ерекшеліктері, ... ... ... ... ... ... шаруашылығындағы маңызы,
кәсіпорында барлық ресурстарды пайдаланудың экономикалық тиімділігі,
кәсіпорында қаржы ... ... мен ... ... ... қарастырылған.
I. Кәсіпорын қаржысы және оның ресурстарының қалыптасу көздері
1.1. Кәсіпорын қаржысының негізгі қызметтері мен принциптері
Қаржы – ақша ... ... ... ... ... ... ... кезіндегі ақша қатынастарының жиынтығы.
Қазақстан Республикасының қаржы жүйесіне кіретіндер:
- ... ... ... бюджет, халықты әлеуметтік
сақтандыру қоры және ... тыс ... ... қоры, халықты
жұмыспен қамту қоры және т.б)
- жергілікті қаржылар (жергілікті бюджетке түсетін қаржылар).
- ... ... ... ... ... ... ... саясатын
жетілдіру жүзеге асырылады, бұл өз ... ... ... ... ... еліміздің қаржы жүйесінің құрылымында елеулі орын
алады. Мемлекеттік қаржы қорларының басым ... ... ... Республикалық бюджеттің кіріс бөлігігің 70 – 80 проценті салық
түсімдері есебінен құралады.
Кәсіпорын қаржысының негізгі қызметтері:
- ...... ... бөліп – тарату қызметі арқылы кәсіпорын иелігіндегі ... ... мен ... ... және ... бөліп – тарату қызметінің орындалуы арқасында ... ... ... қойылады, сонымен қатар бұл құбылыстың басқа
да сатыларға әсер етуі қамтамасыз етіледі. Демек ақша ... ... ... ... ... ... барған сайын жақсара
беруіне серпінді ықпал етеді.
Кәсіпорын жұмысында ... ... ... ... ... қажет. Бақылау қызметтерінің негіздері қаржы ресурстарының қозғалысынан
тұрады. Олар өз кезегінде қор ретінде және ... тыс ... ... ... екі мәні ... ... ... және басқа да есептесулердегі ... ... ... ... орталықтандырылған бюрократтық – жоспарлау жүйе кезінде
кәсіпорынды басқару өнім шығару, пайда, өзіндік құн және ... ... ... ... ... ... қазіргі нарықтық
қатынастар жағдайында ол экономикалық тетіктер арқылы (салықтар, ... ... ... ... жеңілдіктер, сақтандыру және т.б) жүзеге
асырылады.
Кәсіпорын қаржыларын ұйымдастырудың негізгі принциптері:
- қаржылық – шаруашылық қызметтегі дербестік;
- өзін – өзі ... және ... ... ... нәтижелеріне мүдделілік;
- қол жеткен нәтижелерді еселей түсу;
- қаржы резервтерін жасау;
- қаржыны ... және ... деп ... ... ... мемлекеттік бюджет және бюджеттен тыс қорлардың алдындағы міндеттерді
бірінші ... ... ... ... ... жасау.
Қаржылық қатынастар құрамы кәсіпорындағы ақша ... ... ... ... ... ... ... табыстарды қалыптастыру қорларды толық белгіленген
ішкі шаруашылық негізінде құру және ... ... ... ... қор, ... ... қорлары және т.б) жөнінде;
- кәсіпорындармен – қаржыларды бөлу тәртібі бойынша, қаржы ресурстарының
қозғалысы қордан тыс нысанда ... ... ... – шарт міндеттерін
бұзған жағдайда айып пұлдар төлеттіру және төлеу, әртүрлі пай жарналарын
енгізу, бірлесіп ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарын пайдалану және ... ... алу және ... ... ... ... шарттарды орындау барысында кәсіпорында
келісімдерді нысандары мен түрлерін өздері ... ... ... және ... ... тәртіптерін анықтайды, өзінің
өнімдері мен қызметтеріне ... ... ... ... баға ... де бағдарлайды;
- сақтандыру ұйымдарымен міндетті және ерікті сақтандыру түрлері бойынша;
- банктер жүйесімен алынған соммаларды және ... ... ... ... ... есеп айырысу – кассалық ... ... ... ... ... ... ... уақытша бос ақша
қаражаттарын пайдалану мәселелері ... ... ... және ... тыс ... құру және пайдалану.
Ақша қатынастарының бұл ... ... ... және бюджеттен тыс
қорларға әртүрлі ссалықтар, алымдар, жарналар жүйесін енгізу арқылы
жүргізіледі;
- бағынышты ... ... ішкі ... ... ... бөлуде
«тікелей» және «көлденең» өзара байланыста болуы.
- Ақша қатынастарының бұл топтары кәсіпорын қаржыларының тұтас мазмұныны
құрайды. Шаруашылық субъектілерінің ақшалай табыстары және ... ... ... банк жүйесі алдындағы міндеттерін орындау,
ағымдағы шығындар және өндірістік ... ... ... ... ету және ... ... ... пайдаланады.
Қаржы механизмі – бұл қаржы ресурстарын ұйымдастыру, жоспарлау және
тиімді пайдалануды ... ... ... ... мына ... ... жиынтығы:
- қаржы әдістері;
- қаржы тетіктері;
- құқықтық қамтамасыз ... ... ... ету;
- ақпараттық қамтамасыз ету.
Қаржы әдістері – бұл ... ... ... процестеріне
ықпалы, яғни тигізетін әсері. Ол кезегінше мына төмендегі екі бағытта ... ... ... ... ... қозғалысын басқару жүйесі,
- екінші нарықтық қатынастар бойынша.
Қаржы тетігі – бұл қаржы әдістерін кәсіпорынның іс - әрекеттерінде
қолдана ... ... ... заң ... ... жарлықтардың;
- басқа да құқықтық құжаттардың орындалуы жатады.
Нормативті қамтамасыз ету мыналар арқылы көрінеді:
- инструкция;
- нормативтер;
- нормалар;
- ... ... ... нұсқаулар мен көрсеткіштер
Ақпараттық қамтамасыз етуге:
- экономикалық;
- коммерциялық;
- қаржылай;
- басқа да ақпараттар беру ... ... ... ... жөнінде мәліметтер;
- әріптестер мен бәсекелестердің төлем қабілеттілігі, бағасы, курсы,
дивиденттері;
- тауарлар мен қорларда және валюта нарығындағы ... ... жәен ... тыс ... ... ... шаруашылық субъектілерінің қаржылық және коммерциялық қызметтері
жөнінде хабарлар болуы керек.
Ақпаратты иемдену нарықтағы ... ... ... – бір пайдалы
септігін тигізеді.
1.2. Кәсіпорынның қаржы ... ... болу ... ... – бұл ... өз ... ақша
қаражаттары, олар ағымдағы шығындар мен ... ... ... ... ... ... ... және еңбеккерлерді
экономикалық жағынан ынталандыру ісін жүзеге асыру мақсатында құрылады.
Сонымен қатар қаржы ресурстары:
- өндірістен тыс ... ... ... ... ... ... ... қорларын толықтыруға жұмсалады.
Қаржы ресурстарының алғашқы қалыптасуы кәсіпорынның ... ... яғни ... ... ... ... сай ... капитал – бұл құрылтайшылар үлесінің негізінде ... ... ... ... ... есебінен қалыптасады. Сонымен
қатар:
- тозығы жеткен (істен шығарылған) мүліктерді сатудан түскен түсімдер;
- тұрақты пассивтер;
- әр түрлі мақсатты ... ұжым ... ... ... мен ... құрылады.
Тұрақты пассивтерге қатыстылар:
- жарғылық, резервтік және т.б капиталдар;
- ұзақ мерзімді қарыздар;
- кәсіпорынның айналымдағы несиелік қарыздар.
Қомақты ... ... ... құру ... оны ... құру ... ... облигация және басқа да құнды қағаздарды сату;
- құнды қағаздар және басқа да ... ... ... ... операцияларынан түскен табыстар мен несиелерден пайда болады.
Кәсіпорын қаржы ресурстарын:
- өздері мүше ассосиациялары мен концерндерден;
- өздері ... ... ... ... органдарынан бюджеттік жәрдем түрінде;
- сақтандыру ұйымдарынан алуы мүмкін.
Қайта бөлу кезінде қалыптасқан қаржы ресурстарының бұл ... ... ... ... ... ... сайын артып отырады, ал
түсімнің шығындар тізімі қатаң шектелетін ... және ... ... ... ... ресурстарын пайдалану мына бағыттарда жүзеге
асады:
- өнімдерді (жұмыс, қызмет) өндіру мен ... ... ... ... өндірісті ұлғайтуда және оны ... ... ... емес ... ... ... ... қосу;
- құнды қағаздарға қатысты қаржы ресурстарын инвестициялау;
- қаржылық, банктік төлемдер, бюджеттен тыс қорларға тиісті ... әр ... ақша ... және ... ... ... сыйлықтар беру
және басқа сол сияқты әлеуметтік сипаттағы төлемдерді ... ... ... ... көмектер беру.
1- сурет Қаржы ресурстары
| ... ... өнім ... |v |М ... ... ... өнім ... өнім |
| | | ... құн (шығындар) | ... ... ... ... ... ... ... | ... |ғы |дық | |
| ... | |
| |т- |дар құ- | |
| ... ... | |
| | ... | |
| | ... |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | ... қорларға |Таза табыс |
| | | ... ... | |
| | | ... салық) | |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... |( ... ... |
| | | ... мен ... ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | | ... |
| | | | | |
| | | | | ... ... | ... ресурстар үшін төлемдер ... ... ... үшін ... ... ... алымдары Табиғатты қорғау қорына төленетін |қызметтен түсетін |
|төлемдер ... |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| ... ... ... |
| ... түсетін түсімдер |
| | |
| | |
| | |
| ... ... ... ... ... қаржы ресурстарының құрылымы
2 - сурет
|Кәсіпорынның қаржы ресурстары ... және ... да| ... ... | ... бөлу ... |
|қаржылар негізінде | |жұмылдырылғандар| |түсетіндер ... | | | | |
|- ... ... | |- меншікті құнды| |- сақтандыру өтемі ... ... | ... сату | |- ... |
|- ... ... | |- дивидендтер | ... ... ... ... ... | |және құнды | ... |
|- ... тыс | ... | ... ... |
|операциялар пайдасы | ... | ... |
|- ... ... | |- ... | |- ... ... мақсатты түсімдер | | | ... |
|- ұжым ... | | | ... ... ... және ... да | | | |- ... демеу |
|жарналары | | | ... |
3 – ... ... ... ресурстарының құрылымы мен көздері.
Қаржы ресурстарының көздері қоғамдық өнім құнының барлық 3 элементі:
«с», «v», «м», ... ... ... ... ... олардың
әрқайсысының қатысу дәрежесі әртүрлі. Мысалы, өндірісті кеңейту үшін, «С»
элементін кеңейту үшін қосымша қаржы ресурстар тарту ... «V» ... жеке ... ... ... бола ... қаржы
ресурстарының көзі ретінде үш ... ... ... ... ... ... ... басқадай төлемдер (ерікті
жарналар, арнаулы ... ... ... «М» ... ... мен ... салынатын салықтар нысанындағы қосымша өнім қаржы
ресурстарының ... көзі ... ... ресурстарының көздері макродеңгейде және микродеңгейде іс ... ... ... болып бөлінеді:
Макродеңгейдегі қаржы ресурстарының көздері болып:
- Жалпы ішкі өнім
- Ұлттық байлық
- Тартылған ... ... ... ... ... ... ... ресурстарының көздері
- өнім өткізуден түскен табыс (кәсіпорын ... ... ... ... инвестициялық қызметі және экономикалық қорлары
Инвестиция – алуан түрлі күрделі ... ... ... және ... тура және портфельді болып негізгі материал мен
тауар – ... ... ... мен ... ... мен
жабдықтарға, тұрғын – үй құрылыстарының қызметтеріне бөлінеді.
Инвестициялау (инвестициялық процесс) – бұл ... және ... ... ... ұлғайту процесі. Кәсіпорынның негізгі қоры,
машиналар мен құрал – жабдықтар ескіріп, ... және ... ... олар өндірістік процесс барысында ... ... ... ... оның ... ... ... отыруы өндіріске жаңа
үлгідегі техника мен технологияны тартуға, оны техникалық жағынан ... және ... ... ... ... ... процестің өзіне тән кешенді сатылары бар. Олар:
- капитал салымын қаржыландыру;
- инвестициялау объектілерін анықтау;
- аталғандардың орындалуын бақылау.
Инвестициялық жобалар ... ... ... жүзеге асырылады.
Жобалау класына қарай:
- мегожоба;
- мультижоба;
- моножоба деп бөлінеді.
Мегожоба, бұл үлкен көлемдегі жоба, бірнеше ... ... ... бөлу және орындалу уақыттарын шектеуден тұратын
мақсатты бағдарлама. Бұл жоба мемлекеттік ... ... ... басқарылады. Мысалы:
- халық шаруашылығының құрылымдық реформа жасау;
- нарыққа өту және нарық үлгілерін таңдау;
- сондай – ақ ... ... ... мен ... ... ... ... салалық;
- салааралық;
- аймақтық болуы мүмкін.
Мультижоба – ұйымдар мен кәсіпорындар шеңберінде жүзеге ... – бұл ... ... ... асыратын әр түрлі:
- техникалық;
- ұйымдық;
- экологиялық;
- әлеуметтік жобалар.
Ивестициялық принциптер:
- салым қаржысын әрбір бірлігіне келетін пайданың артып ... ... ... ... ... өтеу ... есепке алу.
Инвестициялық шығынның өтелуі – бұл ... ... ... ... ... шығынды өтеу мерзімі мемлекеттің инвестициялық
саясатына тікелей ... ... – бұл ... дамыту мақсатында
қабылданған бағдарламалардың орындалуын қамтамасыз ететін ... ... ... пайдаланудың негізгі бағыттарын сипаттайтын
ұстаным.
Шығынды өтеу мерзімі – бұл капитал салымдарының нәтижелі болуына
қажетті уақыт, яғни ... ... ... табу тұрғысында жүзеге
асыру. Ол мына ... ... ш.ө = ... ш.ө - ... өтеу ... - капитал ... - ... ... жоба ... 12млн. тг көлемінде инвестиция ... ... ... сата ... кезде күтілетін жылдық табыс 35 млн. тг.
Сонда салымдар неше ... ... = ... ... / ... табыс = 120 млн.тг / 35 млн. тг = 3,4 ж
Сонда инвестициялық ... 3 жыл 4 айда ... ... – бұл экономикалық игіліктерді өндіруде ... ... ... ... ... мен ... қолданылатын табиғи және адамдар өндіретін қорлардан тұрады.
Капитал немесе инвестициялық қорлар ... ... ... ... ... мен ... ... және оны түпкі
тұтыну деңгейіне жеткізу (ғимарат, құрылыс, құрал – жабдықтар).
Қорларға сұранымның ерекшеліктері:
1. Ол ... ... ... ... пайдаланылатын қорларды іске асыру
болып табылады. Сондықтан біреуінеің өзгеруі екіншісіне де әсер ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Еңбек
өнімділігінің артуы экономикалық қорларға сұранымның өсуінің кепілі.
3. Қорларға ... ... ... басқа да қорларға өсуімен
байланысты, яғни ... ... мен ... ... ... ... өзгеруі.
Өндірісте қорлар орнын толтыру процесінде кәсіпорын тиімділіктің
мына екі түрімен кездеседі:
- орнын басатын тиімділік, өйткені бір ... ... ... ... ... ... ... көлемінің артуынан туындайтын тиімділік. Капитал шығынның өсуі
өндіріс көлемін ... ... ал бұл, ... ... қорларға
деген сұранымды азайтады.
Жалпы қорытынды ретінде мыналарды атап көрсктуге ... ... ... ... мына ... ... ... деген сұраным артса, тұтынуға дайын өнімді ... ... ... ... ... ... ... төмендеп немесе көтерілсе;
- қосымша қорлардың бағасы төмендесе.
Бұл айтылғандардан қорлар сұраным ... ... ... ал оны анықтайтындар:
- Дайын өнімге сұраным икемділігі неғұрлым көп болса, соғұрлым ... ... ... (тауарларға баға жоғарыласа, оған ... ... ... қорларды тұтыну да төмендейді).
- Қорлардың алмасымдылығы: оған деген сұраным икмділігі жоғары болса,
егер баға ... ... ... ... ... ... ... берілсе немесе жақсы жетілген технологиялар енгізілгенде
жүзеге асады.
- Жалпы шығында қорлардың ... егер ... үлес ... ... ... ... онда қорларға деген баға ... ... ... әкеліп соғады.
Демек өндірістің жалпы шығындарында қорлар үлесі неғұрлым ... ... ... ... де ... ... ... қорлары
1- кесте
|Материалдық заттық |Ақшалай нысанда ... | |
| ... ... ... ... |
| | ... |
|Еңбек құралдары ... ақы ... ... ... ... ... | |
| ... қор | ... ... | ... ... ... материалдар)| | ... өнім ... ... қоры | ... ... ... ... капиталы |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| | | ... ... | | ... (жер, ... | ... ... ... ... ... ... ... | | |
| | ... ... ... Кәсіпорынның табыстылығын талдау
2.1. Кәсіпорынның табыстылығының көрсеткіштерін талдау
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... табумен анықталады. ... ... және ... ... ... ... көрсеткіші – бұл табыстар немесе пайдалардың
сомасы.
Табыстылықтың көрсеткіштер жүйесі ең алдымен қаржылық ... ... ... ... ... (жұмыс, қызметті) өткізуден
алынатын табыс; жалпы табыс; негізгі қызметтен алынатын ... ... ... ... қызметтен алынатын табыс; төтенше жағдайлардан
алынған табыс; кәсіпорын қызметінің соңғы қаржылық нәтижесі болып ... ... ... ... рөлі айтарлықтай артты. Өзіміз білетіндей
жоспарлы – директивті экономика жағдайында оның рөлі төмендетілген ... ... табу кез ... ... ... функциясы ретінде
төмендетілді. Нарықтық экономикаға көшумен табыс (пайда) оның, ... ... ... ... ... табу кез ... кәсіпорынның
қызмет етуінің мақсаты болыпқалыптасады, ал нарықтық экономика ... ... және ... дамуының негізгі көзі болып табылады.
Бұл принцип өнімді өндірудегі шығындардың толық ... және ...... ... ... негізделеді. Бұл әр ... ... және ... ... ... меншікті қаожы көздерінен
жабатындығын білдіреді. Уақытша қаржы тапшылығы кезінде, оларға ... егер бұл ... ... ... олар банктің қысқа мерізмді
ссудаларымен және ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімдік несиелермен жабылуы мүмкін.
Табыс есебінен, сондай – ақ кәсіпорынның бюджет алдындағы, банктер
мен басқа да кәсіпорындар, ... ... ... ... ... ... ... және қаржылық қызметін бағалаудағы
негізгі ... ... ... және ... ... ... ... табысты
шаруашылықты жүргізуші қоғамның, кәсіпорын ұжымының және әр жұмысшының
экономикалық мүдделері байланысатын ... ... ... ... құру және бөлу ... ... маңыздылығы көрінеді, оның
(тәжірибелік) ... ... ... ... тиімділігінің
алынған және оның иелігінде қалатын табыс көлеміне қажетті тәуелділігін
қамтамасыз етеді.
Табыс өз қызметтерін тиімді ... алуы үшін ... ... ... ... ... ... бір дәрежесінде, өнім бағасы еңбектің қоғамдық
қажетті ... ... тиіс және ол ... – ақ ... ... өсуі мен өзіндік құнының төмендеуін ескеруі
қажет.
2. Бұйымдарды калькуляциялау және ... ... ... ... ... негізделген болуы керек.
3. Табысты бөлу (тарату) ... ... роль ... ... ... ... мен оның ... арттыруда ынталандырушы фактор
болуы тиіс.
4. Табысты тиімді пайдалану тек қалған барлық ... ... ... аударымдар, қаржылық санкциялар, салық салу,
акциздер, жал төлемі, ... ... ... ... ... пай төлемдері, инвестициялар, есеп айырысу
нысандары, несие түрлері, валюта және ... ... ... ... табыстың абсолютті мөлшері кәсіпорынның қаржы – шаруашылық
қызметінің тиімділігінің емес, экономикалық ... ... 500 мың ... ... ... ... капиталының мөлшері
және қызметінің ауқымы бойынша әр түрлі көлемнің табысы ... ... бұл ... ... ... ... ... бірдей
болмайды. Сондықтан да салынатын табысты нақты ... үшін ... ... ... және ... деңгейін көрсететін
рентабельділіктің әр түрлі көрсеткіштері жататын табыстылықтың салыстырмалы
көрсеткіштері қолданылады.
Кәсіпорын табыстылық көрсеткіштерінің өсуіне ... ... өзі де, ... те ... ... әр ... ... және салыстырмалы көрсеткіштеріне жүйелі түрде
талдау ... ... ... ... ... ... жатады:
- табыстылықтың абсолютті көрсеткіштерінің жоспарының орындалуын
бағалау;
- таза табыстың ... ... ... ... табысқа әсер ететін факторлардың әсерін анықтау және сандық өлшеу;
- табысты бөлу бағыттарын, пропорцияларын және тенденцияларын зерттеу;
- ... өсу ... ... ... даму ... ... ... табысты тиімді
пайдалану жөнінде ұсыныстар жасау;
- табыстылықтың (рентабельділіктің) әр ... ... ... ... әсер етуші факторларды зерттеу.
2.2. Табыстылықтың абсолютті көрсеткіштерін талдау
Нарықтық экономика ... ... ... қызметінің
негізгі және түпкі мақсаты табыс алу ... ... ... ... ... ... керек.
Табыстылықтың бірінші абсолютті көрсеткіші өнімді ... ... ... табыс болып табылады. Ол ...... ... ... есепте қосымша құн салығы, акциздер және т.с.с
салықтар мен міндетті төлемдер, сондай – ақ қайтарылған ... ... ... алынып тасталып көрсетіледі.Табыс құрылымында ең үлкен
үлес салмақты өнімдер мен тауарларды өткізуден түсетін табыс алады.
Өнім өткізуден ... ... ... ... ... бұйымдар
қалдықтарының және сатып алушының жауапты сақталуындағы ... ... ... ... бір әсер ... ... – материалды
құндылықтардың азаюы немесе ... өсуі ... ... ... табыс сомасының өсуіне, екіншіде азаюына әсер етеді.
Кәсіпорында өнімді өткізуден түскен табыс жоспарланған ... және ... ... өнімдер, сатып алушының жауапты
сақталуындағы тауарлар) өтпеген бөлігінің ... ... ... ... ... ... түсетін табыс көлемі жоспарының төмендеуі,
ауыспалы тауарлы – ... ... тым ... ... ... да кездеседі.
2 - кестеде өнімді өткізуден түскен ... алу ... ... ... ... ... ... АҚ - ның өнімді өткізуден түскен табыс жоспарының
негізделуін тексеру
|№ |Көрсеткіштер ... ... |
| | ... мың тг |
|1. |Өткізілмей қалған дайын өнімнің жыл ... |
| ... ... |8360 ... ... өнім ... |29000 ... |Өткізілген өнімнің жыл аяғындағы қалдығы |15940 ... ... ... алынуы мүмкін табыс | |
| |(1 ... + 2 ... – 3 ... |21420 ... |Жоспар бойынша өнімді өткізуден алынатын | |
| ... |20850 ... ... (4 қатар – 5 қатар) |570 |
2 - ... көзі ... ... № 3
Кестеден кәсіпорынның өнімді өткізуден түсетін табыс көлемін 570 ... ... ... ... ... ... жыл соңындағы өтпеген
өнімнің шамадан тыс ... ... ... керек. өнімді өткізуден
түскен табыс 20850 мың теңгені емес, 570 мың теңгеге көп, яғни 21420 ... ... ... еді. ... ... ... ... орындау болмас
еді.
Өтпеген өнімнің қалдықтары келесі себептерге байланысты құрылады.
Дайын өнімнің бір бөлігі оларды буып – түю, ... ... ... ... ... ... есеп ... құжаттарын жазу үшін заңды түрде
қоймада жиналып қалады. Осы жерде дайын өнімнің қалдықтарының нормадан тыс
мөлшерде ... ... ... қызметінің көңіл аударуы ... ... ... үзілуіне байланысты өткізілмей қалуы немесе
басқа себептерге байланысты сұранысқы ие ... ... ... ...... нысандағы өнімдер өндіруші кәсіпорында орын алады.
Орындалған ... мен ... ... ... ... ... ... байланысты қоймадағы өнім қалдықтары бола алмайды. Бұл сондай – ақ
солардың өнімдеріне, мысалы, электроэнергия, көлік, байланыс салаларына ... ... көшу ... ... түсетін табыс оған келіп
түскен төлем ... ... ... ... оның ... ... анықталуына әкелді. Бұл талдаушылар тиелген тауарлар үшін ақшаның
келіп түсуіне көңіл бөлмеуі тиіс деген сөз емес. ... ... ... ... алушылардың уақытында төлемейтіні белгілі. Бұл жағдайда
ақшалардың келіп түспеуі жабдықтаушыға байланысты емес. ... орай ... ... айналған. Төлемеушілік көлемі азайған жоқ, алайда кәсіпорынға
ақша алу бағытында жұмыс жасауы ... Ол үшін ... ... тауарды тиеп
беруді тоқтату, оны есеп ... ... ... ауыстыру,
төлемсіздікті өндіріп алу бойынша банкке ... қою, ... ... қажет.
Нарық жағдайында тиеліп жіберілген ... үшін есеп ... ала ... ... да ... ... ала төлем жүргізу төлем
мерзімі өткен тиелген тауарлардың ... ... ... ... есеп ... бұл ... көптеген кәсіпорында қолданылады. ... ... де ... ... бұл ... ... үшін ... екіншіден, белгілі бір дәрежеде өндірілген өнім ... ... ... егер ... ... ... мен ... нарығында монополиялық орын алатын болса;
- үшіншіден, тұтынушы төлем жүргізгеннен кейін, тауарды қажетті санын
алуы ... ... ... ... ... ... ... мен
материалдар сатыап алу жүргізілген уақытта).
Табыстылықтың екінші абсолютті көрсеткіші - жалпы табыс. Ол өнімді
өткізудің қаржылық ... ... және ... ... ... ... түскен табыс пен өткізілген өнімнің өндірістік өзіндік
құны арасындағы ... ... ... Жалпы табысқа әсер ететін
маңызды фактор өндірістік өзіндік құн, ... оның ... ... көп ... тигізеді.
Шаруашылық жүргізудің тұрақты экономикалық жағдайында жалпы табыстың
өсуінің негізгі жолы – ... ... ... өзіндік құнды
төмендеті. Бұл, әсіресе шикізат құнының үлес салмағы ... ... өте ... ... ... өңдеу және қайта өңдеу салаларында қызмет
жасайтын кәсіпорындар үшін өте ... ... ... ... көлемінің өсуі табыстың өсуіне әкеледі.
Сұранысқа ие өнімдерді
өндірудің өспелі көлеміне күрделі салымдар көмегімен қол ... ... ... ... ... ... ... алуға, жаңа технологияны
игеруге, өндірісті кеңейтуге ... ... ... Бұл жол, қазіргі
кезде көптеген кәсіпорындардың инфляция, бағаның өсуі және ұзақ ... қол ... ... қиын ... ... мүмкін емес.
Күрделі капитал салымдарын жүргізуге қаржылары мен ... ... егер ... ... инфляция қарқынынан жоғары
ұстаса, онда бұл кәсіпорын өз табысын нақты өсіре алады.
Өндіріс және өнім ... ... ... ... ... ... ... күрделі шығындарды талап етпейді.
Инфляция айналым қаражаттарын өте тез құнсыздандырады. Кәсіпорындардың
шикізат пен отын – ... ... ... ... ... көп бөлігі
бағытталады. Сатып алушылардың төлемеушілігі және де талап етілетін алдын
ала төлем жүргізу ... ... көп ... айналымнан тыс
әкетеді. Төлем жүргізбеудің себептері тек айналым қаражатының ... ... ... ... ... қаржылық есептік тәртіп, банк ... ... және де ... айналымның дамымауы да болып
табылады.
Кәсіпорын табысы бағаның өсуі есебінен жоғары ... ... өсуі ... ... фактор болып табылмайды. Егер ... ... өсуі мен ... ... ...... және тұтынушылық қасиетінің жақсартуымен байланысты болса,
онда ол дәлелді болады.
Жоғарыда аталған факторлардың жалпы табысқа әсерін анықтау үшін ... ... ... ... туралы есептің мәліметтері бойынша
келесі талдау кестесін құруға ... (3 - ... ... 2005 ... «АЗ АГАМ» АҚ – ның жалпы табысы мың ... ... ... ... өткізілген өнімге | |
| | ... ... ... |Нақты |
| | | | | ... ... ... ... | | | |
| ... ... ... |20850 |19745 |23179 |
| ... ... | | | ... ... ... құны |16435 |15741 |16996 ... ... ... | | | |
| |(1 ... – 2 ... |4415 |4004 |6183 ... табыстың нақты көлемі жоспарланған көлемінен 1768 мың теңгеге
көп.
Бұл ... ... ... әсер ... ... өнімнің өндірістік өзіндік құны;
2. Өнім бірлігінің бағасы;
3. Өткізілген өнімнің көлемі (саны);
4. Өткізілген өнім құрамындағы ... ... ... ... осы ауытқуға әсерін анықтау керек.
Олардың есебі келесі түрде жүргізіледі:
1. ... ... ... құнының өзгерісінің әсері, өткізілген
өнімнің нақты өзіндік құнынан өткізілген өнімнің нақты көлемінің жоспарлы
өзіндік құнын алып тастау ... мына ... ... ... H ... s = ∑ Q i · S i - ∑ Q i S i
Qi - ... ... ... көлемі;
Si- өнім бірлігінің нақты өзіндік құны;
Si- өнім бірлігінің ... ... ... ... ... шикізат, материалдар, отын, сатып алынған
жартылай ... ... ... бағаларының жоспармен салыстырғандағы
өзгерістері бар. Бұл фактор кәсіпорын тәуелсіз болғандықтан, ішкі ... оны ... ... ретінде көрсету дұрыс.
Өткізілген өнімнің өзіндік құнының жоспармен салыстырғанда төмендеуі
немесе өсуі кезінде жалпы табыс ... ... ... азаяды. Біздің
мысалда артық шығындалу болған, бұл жалпы табыс көлемін 1255 мың теңгеге
төмендетті (16966 – ... ... ... ... көлемінің жоспардан ауытқуына қолданыстағы
баға өзгерісінің ... ... ... ... ... H ... ц = ∑ Q i · P i - ∑ Q i P ... : Рi және pi - өнім ... ... нақты және жоспарлы
бағасы.
Басқаша айтқанда, бұл фактордың әсерінің мөлшері өнім өткізуден
түскен нақты ... ... ... алып тастау жолымен анықталады.
Біздің мысалымызда жалпы табыс баға факторы есебінен 3434 мың теңгеге ... – 19745 ) ... ... ... ... ... ... ауытқуына әсерін анықтау
үшін алдымен өткізу көлемі бойынша жоспардың орындалу дәрежесін анықтау
керек. ... ... осы ... ... ... тәуелді болғандықтан,
жоспарлы табысты өткізу көлемі бойынша орындалу пайызына көбейту керек.
Жалпы табысқа тауарлы өнімдерді өткізу ... ... ... есеп ... ... Nж = * ... - өндірістік өзіндік құны бойынша өткізу көлемі жоспарының орындалу
деңгейі;
Sн,Sж - өткізілген өнімнің сәйкесінше нақты және жоспарлы өндірістік
өзіндік құны.
2. Пп = ... Пп – ... ... ... көлемінің табысқа тигізген әсері;
Пж – жоспарлы жалпы табыс.
Біз талдап отырған ... ... ... ... ... жоспарды
3,4% - ға асыра орындады ( 16996 : 16435 * 100 ) – 100, ... ... ... 150 мың ... ... алынған ( 4415 * 103,4 :
100 ) – 4415.
Талдау жұмысының ... мен ... ... өнім
құрамындағы құрылымдық өзгерістердің жалпы табысқа әсерін есептеудің екі
тәсілі ... ... ... ... ... жоспар бойынша» есептелінген,
алынуға тиісті жалпы табыс ... ... ... ... ... орындалу
коэффициентінде түзетілген жалпы табыстың жоспарлы ... ... « ... көлемінің өзгеруі » факторының әсер ету ... ... ... көлемінің жоспар бойынша» есептелінген және
алынуға тиісті табыстың көрсеткіштері арасындағы айырмадан ... ... ... екінші тәсіл жиі қолданылады, өйткені бұл фактордың әсер
ету көлемін есептеуге дейін өткізу көлемінің өзгерісінің әсерін ... ... ... көлемінің жоспар бойынша» есептелінген, алынуға
тиісті жалпы сомасы осы екі факторлардың ... ... ... бұл сомадан өткізу көлемін қолданудың әсерін шегеру арқылы
өткізілген өнім ... ... ... пайдаға тигізетін
әсерін анықтайды.
Біздің мысалымызда есептеулер келесіні көрсетеді:
1) 4004 – 4415 = - ... – 411 +(- 150) = - ... ... ... жоспармен салыстырғанда жалпы
табыс кем алынған.
Біздің ойымызша, бұл фактордың ... ... ... ... ... ... тиісті табысты, есепті жылы өнімді өткізу ... ... ... ... отырып, жоспарлы құрылым жағдайында
алынған табыспен ... ... ... ... ... табылады.
Есептің мұндай әдісі әлдеқайда ыңғайлы әрі дәл ... ... ... ... ... – (4415 * 103,4 : 100) = 4004 – 4565 = - 561
Біздің мысалымызда құрылымның өзгеруі жалпы табыстың ... ... ... яғни оның ... 561 мың ... ... Жалпы табысты
талдау нәтижелері 4 – кестеде көрсетілген.
|№ |Көрсеткіштер ... ... |
| | |мың тг ... % ... |Өткізілген өнімнің өзіндік құнының | | |
| ... |- 1255 |+ 28,4 ... ... ... ... өсуі |+ 3434 |+ 77,7 ... ... ... ... ... |+ 150 |+ 3,4 ... ... өнімнің құрамындағы | | |
| ... ... |- 561 |- 12,7 |
| ... |+ 1768 |+ 40,0 ... АГАМ» АҚ - ң жалпы табыстың ауытқуына негізгі
факторлар
4 – кесте
Жоспардан тыс ... ... ... ... мен ... ... ... өсуі нәтижесінде алынып отыр. Егер кәсіпорын өнімнің ... ... жол ... ... жене де ... жоспармен салыстырғанда
өткізілген өнімнің құрамындағы құрылымдық өзгерістер болмаған ... ... 1816 мың ... ... өсетін еді. Жалпы табыстың
өндірістік өзіндік құнының өсуі нәтижесінде азаюын – ... ... ... ... ... ... Елеулі кемшіліктерге 2005 жылы
талданып отырған кәсіпорынның өткізген өнімінің құрамында болған ... ... ... ... ... өнім сұрыпталымы мен
өндірілетін және өткізілетін өнімдердің құрамында ... ... ... ... ... аударуы қажет. Егер әрине нарықта оларға
деген сұраныс ... ... ... жоғары рентабельді түрлерін өндіру
мен сату тиімді болады.
Ендігі кезекте, жалпы табыстың өзгеру себептерін ... ... ... мысалымызда өткен жылмен салыстырғанда баға индексі 1,05 – ті
құрайды. Бағаның өсуі жалпы табысқа әсер етуі ... ... ... әсер ... ... ... келесі өзгерістер
жатады:
1) өткізілген өнімдердің бағасының ... ... ... ... табыстың өзгеруі;
3) өткізілген өнімнің 1 теңгеге шаққандағы шығындарының өзгерісі.
Олардың есепті жылы алынған ... ... ... жылмен
салыстырғандағы ауытқуына тигізетін әсерін анықтау ... ... 5 – ... ... АГАМ» АҚ - ң жалпы табыстың өткен жылдағыдан ауытқуына факторлардың
тигізетін әсерін анықтау үшін ... ... ... - ... ... |Көрсеткіштер ... ... |
| | ... ... ... ... ... қызметті) өткізуден түскен |24392 |23179 |
|2. |Өткізілген өнімнің (жұмыс, ... | | |
| ... ... құны |20689 |16996 ... ... ... (1 ... – 2 ... |3703 |6283 ... |Баға индексі |1,00 |1,05 ... ... ... (жұмыс, қызмет) түскен | | |
| ... ... ... |24392 |22075 ... ... сүйене отырып, жоғарыда көрсетілген факторлардың
жалпы ... ... ... ... ... :
1.Бағаның өсуі табысқа қалай әсер еткенін анықтау үшін, есепті жылы
өнімді өткізуден түскен табысты өткен жылдың еркін ... ... ... ... ... ... ... кейін оны есепті жылдың еркін сату
бағасымен (ҚҚС және акцизсіз) есептелген өнімді ... ... ... ... ... ... ... қандай сомаға өзгергендігін
(өскендігін немесе кемігендігін) және ... ... да ... жылдағы өнімді өткізуден түскен табыс өткен жылғы бағамен:
23179 : 1,05 = 22075.
Бағалардың ... және оның ... ... ... ... – 22075 = 1104 мың теңгені құрады.
Кәсіпорынның еркін сату бағасының өсуі ... ... ... ... табыс 1104 мың теңгені құрайды.
2. Өткізуден түскен табыстың әсерін ... ... ... ... ... ... 1 теңгесіне шаққандағы табысының деңгейі
тұрғысынан алатын болсақ, онда оның абсолютті сомадағы өсімі ... ... ... ... ... өсуі немесе азаюына пропорционалды түрде
болуы тиіс.
Біздің мысалымызда өткен жылмен салыстырғанда өнімді ... ... 9,5 % - ға (22075 : 24392 * 100 = 90,5); 100 – 90,5 = 9,5 % - ... Нәтижесінде өнімді өткізуден түскен табыстың кемуі ... ... ... 352 мың ... [3703 * (-9,5) : 100] құрайды. Есептеуді,
былтырғы өнімді сатудан түскен ... 1 ... ... ... өнімді сатыдан түскен табыстың артуы немесе кемуіне көбейту ... ... : 24392 * (22075 – 24392)] = 0,1518 * (- 2317) = - 352 мың ... ... өнімнен алынған табыстың 1 теңгесіне ... ... ... ... жылы ... ... түскен табыстың
1 теңгесіне шаққандағы шығындардың нақты деңгейі мен өткен жылғы шығындар
деңгейі арасындағы айырмасы ретінде ... және бұл ... ... ... ... ... ... өткізуден алынатын нақты
табысқа көбейтеді. Нәтижесі шығынның кемуі ... ... ... есебінен
жалпы табыс көлемінің қаншалықты өзгергенін көрсетеді. Есептеу:
[(16996 : 22075) – 20689 : 24392)] * 22075 = (0,7699 – 0,8482) * 22075 =
- 0,0783 * 22075 = - 1728 мың ... ... ... ... 1 ... ... ... нәтижесінде жалпы табыс 1728 мың теңгеге өсті. Жалпы
табысқа шығындардың тигізетін ықпалының дәл осы ... ... ... ... ... ... алынған табыстың өсу (кему) индексіне
қайта есептелген, өткен жылдың нақты шығындарымен салыстыру арқылы ... – [ 20689 – (20689 * 9,5 : 100)] = 1696 – 16996 – (20689 – 1965) ... – 18724 = - 1728 мың ... ... құны осы ... ... және ... бұл жалпы
табыстың өсуіне әкеледі.
Үш фактордың ықпалы нәтижесінде жалпы табыс 2480 мың ... 1104 – 352 + 1728) = 2480 ... ... абсолютті көрсеткіші – негізгі ... ... ... Ол ... қаржылық нәтижені білдіреді және
жалпы табыс пен кезең шығындары арасындағы айырма ретінде мына ... ... = Д – Р ... Д – ... ... ... табыс;
Д – жалпы табыс;
Р – кезең шығындары.
Жалпы табыс көлемі қаншалықты көп және өткізілген ... ... ... ... ... шығындарды білдіретін кезең шығындары
қаншалықты аз ... ... ... алынатын табыс соншалықты жоғары
болады. ... да ... ... ... табысқа жүргізілетін
талдауды жоғарыда аталған көрсеткіштермен, сондай – ақ маржиналды табыспен
үздіксіз байланыста жүргізу қажет.
Кәсіпорын табыстылығын ... ... ...... ... ... ... ... ... ... |ҚҚС, ... және ... да |
| ... өткізуден түскен |міндетті төлемдер мен салықтарды және |
| |түсім ... |де ... ... құнын, |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... барлық табыс |
| | ... ... ... ... ... өткізуден түскен түсім мен |
| | ... ... ... өткізілген |
| | ... ... ... құны |
| | ... айырма ... ... ... ... ... ... пен ... шығындары |
| |табыс ... ... ... |Негізгі емес қызметтен |Негізгі емес қызметтен ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... |Негізгі және негізгі емес қызметтен |
| ... ... ... ... табыстар сомасы |
| ... | ... ... ... ... ... салынғанға дейінгі қалыпты |
| |қалыпты қызметтен түскен ... ... ... ... |
| ... ... ... ... есептеледі |
|7. | ... ... ... ... |
| ... ... түскен|немесе операциялар нәтижесінде түскен |
| |табыс ... ... ... ... көп |
| | ... бермейді. ... | ... ... ... |
| ... ... ... салыстыру жолымен |
| | ... яғни ... ... |
| | ... ... ... ... көрсеткіштерін талдау
Табыстылықтың салыстырмалы көрсеткіштеріне нарықтық ... ... ... ... ... ... көздерін
ынталандыру жөне оларды тиімді пайдалану сияқты мүмкіндікте-рін анықтайтын,
осы кәсіпорын қызметінің тиімділігін сипаттайтын көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... және олар экономикалық процеске
қатысушылардың мүдделеріне сай топ-тастырылады. Табыстылық коэффиценттері
салыстырмалы талдау мен ... ... ... ... ... ... ... өйткені олар кәсіпорын табысын қалыптастырудың
факторлық ортасын ... ... ... ... 3 топқа бөлінеді:
1) жалпы активтер (авансталған, жиынтық капитал) және ... ... ... ақша ... таза ... ... түсімі) негізінде есептелетін
табыстылық көрсеткіштері.
Кәсіпорын активтерін (мүлкін) пайдалану тиімділігі - ... ... ... ... ... шешімдер қабылдауда қажетті
әрі маңызды белгілердің бірі болып саналады.
Барлық активтердің тиімділік деңгейі (авансталған, жиынтық капитал)
мына формула бойынша есептеледі:
Талданып ... ... ... ... ... ... табыстылық коэффициенті, 7-кестеде берілген мәліметтермен
сипатталады.
«АЗ АГАМ» АҚ - ң ... ... ... ... ... - ... |Көрсеткіштер ... ... (+,-) ... | |жыл |жыл | |
|A |Б |1 |2 |3 ... ... мың ... |6538 |+1498 |
|. | | | | ... активтер |30512 |37254 |+6742 |
|. ... ... | | |
| ... | | | |
| ... | | | ... ... |16,52 |17,55 |+ 1,03 |
|. ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... % | | | ... ... ... ... ... ... өткен
жылмен салыстырғанда 1,03 пунктке өскен және 17,55%-ды құрайды. Алайда бұл
көрсеткіштің деңгейін білу ... Оның ... ... ... және ... ... ... өсіру және сақтау үшін бұл
факторлардың сенімділігін талдау, әлдеқайда маңызды болып табылады.
Бұл көрсеткіш деңгейінің ... әсер ... ... ... ... ... екі түрлі көзқарас кездеседі. Факторларды сандық
және сапалық етіп бөлу және ... ... ... ... ... ... ... сомасы бойынша жыл басына және жыл ... 2-ге ... ... ... ... құны ... ал сапалық
факторға кәсіпорынның таза табысы жатқызылады.
Бұл екі фактордың талданып отырған ... ... ... (+1,03) ... анықтау үшін, өткен жылғы табыс және есепті жылға
жалпы активтер бойынша активтердің ... ... ... ... бұл ... мысалымызда 13,53%-ды құрайды.
Одан өткен ... ... ... алып ... ... ... ... ықпал ету мөлшерін анықтаймыз. Бұл фактордың талданып
отырған көрсеткішке кері әсері 2,99 пунктті ... ... ... 1498 мың теңгеге өсуі, ... ... ... - 4,02
пунктке (17,55-13,53) өсірді. Бұл екі фактордың жиынтық әсері, ... ... ... ... ... ... деңгейінің оң нәтижелі
ауытқуын беріп отыр ... айта ... жөн, ... әсерін бұл әдістеме бойынша өлшеу
біршама қате, ... оны ... ... ... ... ... ... болғанына қарамастан, ол көрсеткіштің экономикалық
мазмұнына жауап бермейді. Таза табыс бойынша ... ... ... - ... тарту көздеріне тәуелсіз) активтер құнының бірлігінен
(1 теңге) табыстьң қанша ақшалай бірлігі ... ... ... ... ... ... ... және оның ... ... ... соғұрлым активтер тиімділігі төмен ... ... ... ... ... ... ... тиімділігіне тәуелді болуы тиіс. Осы түсініктерді қарастыра келе,
біз екінші көзқарас әлдеқайда ғылыми негізделген және дұрыс деп есептейміз.
Таза табысты ... ... ... ... ... болып саналатын өнімді өткізуден алынған табыс маңызды роль атқарады.
Сондықтан да екінші ... ... ... ... ... ... өзгерісі келесі бірінші қатарлы факторлардьң әсерінен
болады деп ... ... ... ... ... бірі ... ... табыстылық деңгейі;
2) жалпы активтердің айналымдылығы.
Бұл көрсеткіштердің арасындағы өзара байланыс келесі түрде берілуі
мүмкін:
Жалпы активтердің табыстылық ... = ... ... ... • активтер айналымдылығы.
Шынында:
Басқаша айтқанда, кәсіпорынның активтерге ... ... ... ... таза ... ... өткізу табыстылығына (сату)
және кәсіпорын активтерінің айналымдылығының жылдамдығына ... ... ... ... ... ... ... аталған факторлардың тигізетін әсерін талдау үшін келесі
аналитикалық кестені құрамыз.
«АЗ АГАМ» АҚ – ң авансталған капиталдың ... ... ... ... ... ... ... ауытқуға,
активтер айналымдылығы мен өнімді өткізу табыстылығы
8 – кесте ... ... ... ыкпалы
|№ | | | | | |
| | | | | | |
| ... ... ... ... ... коэффициенттер |
|№ | |жыл |жыл ... ... |
| | | | ... | |
| | | | |(+,-) | |
| | | | | ... табыс, мың тг. | |5040 |6538 |
|. | | | | ... ... ... ... |24392 |23179 |
|. ... және ... құн | | | |
| ... мьң тг. | | | ... ... ... орташа|F |49826 |55789 |
|. ... мың тг. | | | ... ... |Е |15244 |14385 |
|. ... ... ... | | | |
| ... мың тг. | | | ... ... ... |F+E |6S070 |70174 |
|. ... құны (3 ... | | | |
| |мың тг. | | | ... қор ... | |2,0427 |2,4069 |
|. ... (3 ... : ... | | ... ... ... |KN3 |0,6251 |0,6206 |
|. ... ... | | | ... өнімнің 1 теңгесіне |Д |0;2066 |0,2821 |
|. ... ... - ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | ... ... |Дф |7,75 |9,32 |
|. ... деңгейі | | | |
| ... | | | ... ... ... ... ... жылы 9,32%-ды құрады,
ал өткен жылы 7,75% болған, яғни оның көлемі 1,57 ... ... ... ... ... ... ықпал етуші факторлардың әсері ... ... ... ... ... ... ... өнімнің 1 теңгесіне шаққандағы таза табыстың кебеюі осы
көрсеткіштің 2,82 ... ... ... (10,57-7,75), мұнда 10,57
=0,2821: (2,0427+0,6251)400;
2) қор сыйымдылығының көбеюі, яғни негізгі өндірістік ... ... ... олардың табыстылық деңгейінің 1,27 пунктке (9,30-
10,57) төмендеуіне әкелді мұндағы 9,30=0,2821:(2,4069+0,6251)-100;
3) материалдық айналым қаражаттарын ... ... ... ... ... ... өндірістік қорлардың табыс-тылық
деңгейінің 0,02 пунктке (9,32-9,30) өсуіне ... ... ... ... қорлардың табыстылық деңгейінің жалпы өсімі 1,57 пунктті
құрайды (+2,82-1,27+0,02), ол өткен жылғы ... ... бұл ... ... ... ... сәйкес келеді.
Нарықтық жағдайдағы маңызды көрсеткіш - бұл негізгі қызметтен
алынатын табыс, ол келесі формула ... ... Дд ... қызметтен алынатын табыс;
SN-өткізілген өнімнің өндірістік өзіндік құны;
Рп -кезең шығындары.
Мына бөлшектің бөлімі өткізілген өнімнің толық өзіндік құнын ... ... тек қана ... ... ... ғана ... сонымен қатар бағаның құрылу процестерінің
тиімділігін көрсетеді. Оны өткізілген ... ... ... бойынша да, және
оның жеке түрлері бойынша да есептеу дұрыс болып табылады.
Өнім бірлігінің табыстылығы, сату ... мен ... ... ... арасындағы айырманьң жекелеген өнімнің өзіндік құнына
қатынасы ретінде, ... ... ... ... Д° - ... ... табыстылығы;
Р - өнім бірлігінің бағасы;
S - өнім бірлігінің ... ... ... ... ... ... өнімдерді өндіру мен
өткізудің, өткізілген өнімдердің ... ... ... ... ... ықпалын анықтауға, сондай-ақ сату құрылымының
тиімділігін бағалауға мүмкіндік береді. Бұл көрсеткіш ... ... ... және де ол, ... ... ... ... қызмет табыстылығының (табыс нормасы) тағы бір көрсеткіші -
бұл өткізілген өнімнің табыстылығы. Бұл ... ... ... ... шаққандағы таза табыстың мөлшерін көрсетеді. Ол келесі формула
бойынша анықталады:
Мұнда: Дп ... ... ... өткізуден алынатын табыс.
Жалпы өнімнің. бұйым топтары мен оның жекелеген түрлерінің табыстылығы,
өнімнің сол ... ... ... ... табыстылығын (зияндылығын)
салыстырмалы талдауда, әсіресе өнімдердің өте көлемді ассортиментін
шығарушы кәсіпорындарда өте ... ... ... ... ... модификацияланған көрсеткіші - бұл ... ... ол мына ... ... анықталады:
Мұнда: Д - сату көлемінің табыстылығы;
Д в - жалпы табыс;
Д -өнімді (жұмыс, қызметті) ... ... ... ... ... ... деңгейіне өткізілген өнімнің құрылымының,
оның өзіндік кұнының және ... сату ... ... ... жасайды.
Сату көлемінің табыстылық деңгейінің. өзгеру факторларының есебі 10-
кестеде көрсетілген:
«АЗ ... АҚ – ң сату ... ... ... ... әсер ... ... - кесте
|№ |Табыстылық |Факторлардың ... ... |
| ... ... есептеу | |
| ... | | ... Өнім ... ... |-0,89 |
|. | | | ... өзіндік |20,98-20,28 |+0,70 |
|. ... | | ... сату ... |+5,69 |
|. ... | | ... | | |
|. ... |26,67-21,17 |+5,5 ... ... ... ... ... өнімнің табыстылық
деңгейінің 5,5 пунктке өсуі үш фактордың әсерінен болып отыр. Өнімнің
өзіндік ... ... мен сату ... ... ... ... сәйкесінше 0,70 және 5,69 ... ... ... ... ... нәтижесінде (табыстылығы аздау, бірақ нарықта
сұранысқа ие ... өнім ... үлес ... ... оның ... ... салыстырғанда 0,89 пунктке азайды.
Сату көлемінің табыстылық ... ... әсер ... ... ... ... ақпараттар төмендегі кестеде
келтіріледі.
11-кесте «АЗ АГАМ АҚ – ң» ... ... ... ... |Табыстылық деңгейіне |
| |өнім ...... ... ... ... |
| |табыстылығыны|альнған |өзіндік |табыстылық | |
| |ң ... ... мың ... % | |
| ... |тг. | | |
| | |мың тг. | | | ... ... ... кұн |өнімнің босатылу бағасы | |11. |Жоспар
бойынша |20850 |16435 |21,17 |П |П |П | |22. |Жоспар бойынша нақты ... ... |19745 |15741 |20,28 |Ф |П |П | |33. ... ... |19690 |15564 |20,98 |Ф |Ф |П | |44. ... ... |23179 |16996 |26,67 |Ф |Ф |Ф | | ... жүргізудегі
негізгі ақпарат базасы - бухгалтерлік есептің мәліметтері болғандықтан,
талдаудың бұл түрі тек өнім түрлері ... ... ... ... ... ғана ... болады. Мұндай талдау өткізілген өнімдердің
қалыптасқан құрылымы ... ... ... ... ... мен ... ... ықпалын анықтауға, сондай-ақ сату құрылымының
тиімділігін бағадауға мүмкіндік береді.
Жекелеген бұйымдардың табыстылығының ... ... құн ... мен сату ... әсер ... Бүл ... ... ауыстыру әдісімен есептеледі (12-кесте).
«АЗ АГАМ» АҚ – ң өнім ... ... ... - ... ... ... ... | | | | ... ... | ... |Табыстылық көрсеткіші |Сату
бағасы,
теңге |өнім бірлігінің өзіндік құны |
Табыстылық ... ... ... сату ... ... ... өзіндік құны | |1. |Жоспар бойынша |9916 |
742 |
23,45 |
х |
х |
х | |2. |Нақты өзіндік құны,жоспарлық сату ... ... ... ... |
х |
х |
х | |3. |Нақты |941 |723 |30,15 |+6,70 |+3,46 | +3,24 | ... ... ... ... ... ... оны шығарудың
өзіндік құнын төмендету болғандықтан, оның калькуляция ... ... ... ... ... ... аударылуы тиіс, сонымен бірге ... ... ... де көңіл бөлінеді.
Табыстылық көрсеткіштерінің үшінші тобы ақша қаражаттарының ... ... ... ... Мысалы,
Ақша қаражаттары- Ақша қаражаттары- Ақша қаражатта-
ның таза ағымының ның таза ... ... таза ... . ... ... ... ... капитал Меншікті капитал
Соңғы көрсеткіштер кәсіпорынның кредиторлар, қарыз ... ... ... ... ақша ... өз ... ... мәлімет береді. Қолма-қол ақшалардың ағымы негізінде
есептелетін табыстылық нарықтық экономикасы ... ... ... Оның ... бар, ... ақша ... ... өндірістің қарқынды түрінің маңызды белгісі және кәсіпорынның
қаржыльқ жағдайы мен ... ... ... ... ... біз кәсіпорын табыстылығының негізгі салыстырмалы
көрсеткіштерін қарастырып, ... ... ... әсер ... ... шықтық
III. Кәсіпорынның қаржылық ресурс көздерін арттыру мақсатындағы
іс – шараларды жетілдіру
Ресурстар сатылатын және сатып ... ... ... да ... ... пен ұсыныстың өзара іс – қимылының болашақ
нәтижесінде, баға ресурстар нарығы ерекшеліктерінің жалпы ... ... ... айрықшаларын қалай болса да солай қамтиды.
Ресурстар нарығының ерекшелігі - ең алдымен олардың шектелуіне
қарай ... ... ... де және ... ... да шектелуінің
қорытындысы болып табылады. Қоғам өндіруде мүмкіндігі болмаған жағдайда,
тауарлар мн қызмет көрсету мөлшері тұтынушылардың ... ... ... ... ресурстар нарығын шоғырландыру қажеттелігі туады.
Экономикалық ресурстардың бағасы әр түрлі басқа рыноктарда ұсыныс
пен сұраныстың ықпалымен ... ... ... ... ... баға ... байланысы мен нақтылы бар мөлшерін,
ресурстарды иелендірушлердің мүдделеріне ... ... ... жоғары
қоюын көрсетеді. Ал ресурстар сұранысы баға мен ... ... ...... ... ... егер де баға ... онда кәсіпорын
ресурстарды аз сатып алады немесе аларды ... ... ... сұраныстың ерекшелігіне қысқаша тоқталайық:
1. Ол дайын өнімнің сұранысқа ... ... ... ... ... ... өзгеруі ең алдымен екіншісінің ... ... ... ... еңбек өнімділігіне тәуелді: оның дамуы
экономикалық ресурстарға деген ... ... ... ... ... мен қосымша ресурстар бағаларының өзгеруі.
3. Ресурстардың туынды ... ... егер де ... ... ... өнімді шығаруда еңбек өнімділігі ... ... ... ... ... туындайтын, сұраныстың икемділігі
мына төмендегі нысандарға ... ... ... сұраныстың икемділігі: ол неғұрлым жоғары болса, соғұрлым
ресурстардың ... ... де ... ... ресурстардың алмастырылуы: оларға сұраныстың икемділігі жоғары болса,
егер де баға өскен жағдайда ... ... ... ... артығырақ кәміл технологияны өндіріске енгізуге мүмкіндігі
туады;
- жалпы шығындарда ресурстардың ... егер де ... ... ... ... ... ал ... баға өссе, онда бұл
оларға деген сұраныстың төмендеуіне алып соғады. ... ... ... ... ... жоғары болса, соғұрлым сұраныс икемділігі
де доғары болады.
Ресурстардың шектелуіне қарамастан, олар адамдардың ... ... ... отырады. Мысалы, мелиорация жұмыстарды жүргізілетін боса
жерге ... ... ... ... ... ұсынысы заң
сиректілігіне, ресурстардың шектелуіне байланысты.
Ресурстарды сақтау – бұл ... ... ... және ... ... ... асатын нақты және өткен еңбекті үнемдеу. Оның
практикалық мәні еңбек, материалдық және қаржы ресурстарын ... ... және ... ... барлық өрісіндегі шығындарды барынша жою
болып табылады. Ресурстарды сақтау болашақ ... ... ... ... экономика және басқару жүйелерін қайта құруды, олармен
табиғи байланысты ... ... ... ... сақтау экономикалық
қатынастар жүйесінің және шаруашылықты жүргізу әдістерінің қамы үшін ... ... ... ... ... зор ... ... бар
Қазақстан үшін өте үлкен принциптік маңызы бар. Себебі, республикада ұзақ
жылдар бойы халық шаруашылығының өркендеуі экстенсивтік, ... ... ... ... ... жүргізудің мұндай әдістері әлдеқашан
өзінің сипатын жойып, өндірісті ... ... ... ... реформа жағдайында ресурстардың сақталу процесі ... ... ... ... ... тұтыну мен қорланудың
арасындағы арақатынастар өзгеріп қана қоймайды, ... ... ... ... ... ... есебінен шаруашылық қоланудың сол бөлігі
үлкен орын алады. Сондықтан, ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге пайдалану қажет
болады. Ресурстарды сақтау іс жүзінде тиімді экономикалық дамудың бірден ... ... ... айналып отыр. Мысалы, энергия мен шикізаттарды үнемдеу
шараларын іске асыруға кеткен шығындар, ... ... ... екі есе кем ... ... ... ... ресурстарды
сақтау жолына өте – мөте баяу жүргізіліп ... ... ... ... қаржы – несие саясаты, бағаның құрылуы және
ынталандыру жатады.
Нарықтық экономика ... ... ... жүргізудің
экономикалық тетігін және оның әрбір цехтарында, әрбір еңбек ұжымдарында
ресурстарды сақтаудың ынталылығының ең ... ... ... ... ... ... проблемасын шешуде ұдайы өндіріс процестерінің
барлық сатыларын, сонымен бірге, ең алдымен шикізаттарды ... және ... ... ... ... ... себебі, бұл саладағы материалдық
шығындар әлі де болса өте жоғары болып ... ... ... ... технологияны қолдану негізінде өндірісті ұтымды ... ... ... қай түрі болмасын жарамды өнімдерді ... ... ... ... ... ... бұл ... өндіру
және қайта өңдеу кешені тиімділігінің шешуші факторы ... ... ... ... ... ... енгізуге техникалық
мүмкіншіліктер толық жеткілікті: толық ... ... ... ... ... жарату және тағы басқа. Қалдықсыз өндірісте кешендік
үнем толық іске асады. Біріншіден, мұнда ... ... ... ... аз ... ... едәуір толық кәдеге жаратудың
түбегейлі әдістерін қамтамасыз ететін ғылыми жүйеге өту. Екіншіден, ол ...... ... ... ... ... етеді:
республикадағы шикізаттар ресурстарының қамтамасыз етілуі деңгейін арттыру,
еңбек шартын арттыру, табиғи ортаны қорғау және тағы ... ... ... ... негізіне осы кәсіпорынның
меншікті қаржылық ресурстары кіреді. Бұл ... ... ... ету ... ... кәсіпорындарда арнайы қаржылық ... Бұл ... ... осы ... даму ... ... көздерден меншіктік қаржылық ресурстарды тартуға бағытталған.
Меншікті қаржылық ресурстарды қалыптастыру саясаты кәсіпорынның жалпы
қаржылық ... бір ... ... ... және өзінің өндірістік
дамуын қаржыландырудың қажетті ... ... ... ... ... негізгі мақсаттарына мыналар жатады:
- меншікті капиталдың мақсатты көлемін анықтау;
- меншікті капиталдың көлемін ... ... ... ... ... есебінен ұлғайту;
- қайта шығарылатын акциялардың рационалды құрылымын анықтау;
- дивидендтік саясатты анықтау және іске асыру;
Кәсіпорынның меншіктік қаржылық ... ... ... келесі негізгі кезеңдерден тұрады:
- кәсіпорынның болашақтағы меншікті қаржылық ресурстарының қалыптасуын
талдау. Мұндай талдау мақсаты меншікті ... ... ... және оның ... даму ... ... ... қаржылық ресурстарға деген жалпы қажеттіліктерді анықтау.
Жалпы қажеттілік ішкі және сыртқы көздер есебінен қалыптасатын
меншіктік қаржылық ресурстардың ... ... ... ... ... меншіктік капиталдың тартылу құнын бағалау. Мұндай
бағалау ішкі және ... ... ... ... ... элементтеріне жүргізіледі. Мұндай бағалаудың
нәтижелері кәсіпорынның меншікті капиталдың өсімін қамтамасыз
ететін ... ... ... ... қалыптасу
көздерін құрумен байланысты басқарушылық шешімдерді қабылдауға
қызмет етеді.
1. Ішкі көздер есебінен меншіктік қаржылық ресурстарды ... ... ... ету. ... ... ... сыртқы көздерден падаланатын алдын, олардың ішкі ... ... ... ... іске ... керек.
Жоспарланған қаржылық ресурстардың ішкі қалыптасу көдерінің негізінен таза
пайда мен амортизациялық аударымдар есебінен болғандықтан, 1 – ші ... ... ... ... ... ... ... есебінен
өсу мүмкіндіктерін қарастыру қажет.
2. Сыртқы көздер есебінен меншіктік қаржылық ресурстарды ... ... ... ету. ... ... ... ... ресурстардың көлемі ішкі қаржыландырудың жетіспеушілігін
қамтамасыз етуге бағытталған. Егер ішкі ... ... ... ... ... кезеңдегі қажеттіліктерді қамтамасыз ете алатын болса,
онда бұл қаржыны сырттан тартудың қажеті жоқ. ... ... ... қаржыландыру қосымша пай капиталы мен ... ... ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы көздерінің
қалыптасуының оптимизациясы. Бұл ... ... ... ... ... ... ресурстарын тарту құнын минималды дәрежеге жеткізуді
қамтамасыз ету. Егер меншіктік қаржылық ресурстардың ... ... ... құны ... құннан асып кетсе, онда мұндай
меншіктік ... ... бас ... ... ... оның бастапқы құрылымдардың басқарылуын сақтауды
қамтамасыз ету. Сыртқы инвестициялық ... ... ... немесе
акционерлік капиталдың өсуі мұндай басқарудың жойылуына алып келуі
мүмкін.
Меншіктік қаржылық ресурстарды ... ... ... осы ... ... өз - өзін ... ... бағаланады. Оның деңгейі қойылған мақсатқа сәйкес келуі керек.
Меншіктік қаржылық ресурстарды қалыптастыруға арналған ... ... ету үшін ... ... ... ... ... тәуекелділіктің деңгейін ескере ... ... ... ... ... ету;
- кәсіпорынның табысын бөлу саясатының тиімділігін қалыптастыру;
- қосымша акция ... ... ... пай ... ... және тиімді жүзеге асыру.
Кәсіпорынды дамытуға бағытталатын кәсіпорынның ішкі меншіктік қаржы
ресурстарын құрудың ... ... ... ... ... ол ... ... бірден – бір ... ... ... ... ... табыс түрлерінің сомасын көрсетеді:
- өнімді өткізуден түсетін түсім;
- мүлікті өткізуден түсетін түсім.
Басты ... ... ... ... оның үлесіне қазіргі уақытта
табыстың жалпы сомасының 90 – 95 % тиесілі. ... - ... ... ... ... дара көзі ... табылады. Сондықтан
кәсіпорын табыстарын құру көбінесе операциялық ... құру ... ... ... қалыптасуын басқару механизмі осы
көрсеткіштердің, яғни кәсіпорынның ... ... және ... ... ... ... Бұл байланыстың жүйесі кәсіпорынның операциялық
табыстың қалыптасуы және осы ... ... ... әсер ... рөлін анықтауға ықпал етеді. Кезеңдік ... ... ... ... қамтамасыз етуге негізделуі ... ... ... резервтерінің құрамына келесілер жатады:
- негізгі және қосымша өндіріс ... ... ... арттыруды
қамтамасыз ету есебінен олардың санын азайту;
- тауар нарығында жағымсыз конъюктура орын алған кезде шикізат, материал
және дайын өнім ... ... ... ... үшін ... мен материалдарды жеткізудің тиімді
шарттарын қамтамасыз ету .
Қаржы ресурстарын өсірудің ... ... ... ... ... ... табылады, бұл ұдайы өндіріс процесінде ұлттық
табыстың артуын білдіреді, сондай – ақ ... ... ... ... ... Еңбек өнімділігі мен қоғамдық өндіріс
тиімділігінің ... ... – қор ... ... қайтарымы) тығыз
байланысты. Қор қайтарымын арттыру қаржы ресурстарын қалыптастыруға, атап
айтқанда , олардың негізгі көзі – таза ... ... ... әсер ... өнім ... ауқымы өсімінің, сондай – ақ ағымдағы шығындарды (ең алдымен
жалақы мен амортизациялық аударымды) үнемдеудің нәтижесінде артады. Және,
керісінше, қор ... ... ... ... ... ... – бұл ... шығындардың орнын толтыру қоры мен
өндірілген ұлттық табысқа жалпы ... ... ... ... ... ... ... шығындардың үлесін – материал
сыйымдылығын төмендету өндірілген ... ...... ... ...... ... беретін фактор болып табылады.
Қаржы ресурстарының өсуіне сонымен қатар жалпы алғанда қоғамдық
өндірістің, сондай – ақ ... ... ...... ... әсер етеді.
Қорытынды
Бұл курстық жұмысымды қорыта келгенде, жалпы қаржы ресурстары – ... өз ... ақша ... болып табылады және олар
ағымдағы шығындар мен ... ... ... ... ... қатысты міндеттерді және еңбеккерлерді ... ... ісін ... асыру мақсатында құрылады. Сонымен қатар қаржы
ресурстары: өндірістен тыс саланың обьектілерін дамытуға; тұтыну; жинақтау;
арнайы ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның мекеме болып құрылған, яғни ... ... ... сай келеді. Қаржы ресурстары негізінен ... ... ол ... ... ... ... мүліктерді сатудан түскен
түсімдер; тұрақты пассивтер, яғни ... ... ... ... ... кәсіпорынның айналымдағы несиелік қарыздар; әр түрлі
мақсатты түсімдер; ұжым мүшелерінің әр түрлі ... мен ... ... Тағы да қоса ... ... ... ... ресурстарын
пайдалану келесідей бағыттарда жүзеге асырылады: өнімдерді өндіру ... ... ... ... ... ұлғайтуда және оны техникалық
жағынан жаңартуда, материалдық емес активтерді пайдалануда инвестицияланған
қаражаттарды капиталға қосу; ... ... ... ... ресурстарын
инвестициялау; қаржылық, банктік төлемдер, бюджеттен тыс ... ... ... әр түрлі ақша қорларын және олардың резервтерін құру,
сыйлықтар беру және ... сол ... ... ... ... ... мақсаттағы демеушілік және тағы басқа көмектер беру.
Әрбір кәсіпорын өз ресурстарын көбейту үшін табыс табуы қажет. Яғни
сол табысты екі ... ... ... Ол ... және салыстырмалы
көрсеткіш арқылы. ... ... ... ... ... ... ... табыс, негізгі қызметтен түскен түсім, негізгі емес
қызметтен түскен түсім, салық ... ... ... ... ... ... ... қызметтен түсетін түсім және жалпы табыс жатады.
Ал табыстың ... ... ... ... ... ... ... жасау, қаржыландыру көздерін ынталандыру
және оларды ... ... ... мүмкіндіктерін анықтайтын, осы
кәсіпорынның қызметінің тиімділігін сипаттайтын көрсеткіштері жатады. ... ... ... және олардың жекелеген элементтері; өнімдер;
ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... ... ... құрылымын қамтамасыз етуіне де көп
көңіл бөлуі қажет. ... ... ... ... ... ... ... өндірісті арттырады. Ол ұлттық табыс серпінінде
тұтыну және қолдану арасындағы қатынастар ... қана ... ... ... ... қорында ресурстарды сақтау есебінен өндірістік
қорланудың ... ... орын ... ... ... ... ... заңдылықтарын ұдайы өндірісті кеңейтуді қамтамасыз етуге
пайдалану қажет. Сонымен қатар қаржы ресурстарын өсірудің маңызды жақтары
да бар. Атап ... ... ... ... ... өнімділігін арттыру
болып табылады, бұл ұдайы өндіріс процесінде ұлттық ... ... ... – ақ ... ... ... нәтижесінің өсуіне
жеткізеді. Еңбек өнімділігімен ... ... ... ... – қор ... ... ... тығыз байланысты. Қор
қайтарымын арттыру қаржы ресурстарын қалыптастыруға, атап айтқанда, олардың
негізгі көзі – таза ... ... ... әсер ... ол өнім өндіру
ауқымы өсімінің, сондай – ақ ... ... (ең ... ... мен жалақы) үнемдеудің нәтижесінде артады. Және керісінше, қор
қайтарымның төмендеуі қаржы ресурстарын азайтады. Екінші маңызды ... ... ... ... орнын толтыру қоры мен өндірілген ұлттық
табысқа жалпы ... ... ... үйлесімдері. Жиынтық қоғамдық
өнімдегі материалдық шығындардың үлесін – материал сыйымдылығын төмендету
өндірілген ұлттық табысты – ... ... ... ...... беретін фактор болып табылады. Сонымен қатар ... ... ... алғанда қоғамдық өндірістің, сондай – ақ өнеркәсіп өндірісінің
материалдық – ... ... да әсер ... ... сақтауды
экономикалық, ұйымдастырушылық және техникалық сипатының шаралар ... ... ... еңбек және басқа да ... озық ... және ... ... ... аса ... ... әдебиеттер тізімі:
1. Артеменко В.Г., Беллендир М.В. Финансовый аналыз: Учебное пособие. –
Издат. «ДИС», НГАЭ и У, 2000.
2. Басовский М.Е. ... ... ... – М: Инфра – М; 2001.
3. Дүйсенбаев К.Ш., ... Э.Т., ... Ж.Г., ... ... ... Оқу құралы. – Алматы: экономика. 2001
4. Джумабаев С.К. Управление ... ...... ... ... А.И., ... В.П. Анализ финансового состояния предприятия.
– М: Центр экономики и маркетинга, 2000.
6. Қазақстан – цифраларда: Статистикалық жинақ. – Алматы: 2005.
7. ... А.Қ., ... Қ.Ә. ... ... Оқу ... ... Экономика, 2003.
8. Основные средства: Нормативные акты Республики Казакстан. – Алматы:
«Lem», 2000.
9. ...... Ф.Б. ... ... и ... ... ... «Приор», 2000.
10. Сергеев И.В. Экономика предприятия: Учеб. Пособие. М: Финансы и
статистика ... ... А., ... Ғ. ... экономикасы және кәсіпкерлік: Оқу
құралы. – Алматы: «Бастау», 2002.
12. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Методика финансового анализа. – М: ... ... ... ... Под ред. Н.А Сафронова. М,: Юрист
2000.
14. Экономический рост предприятий ... ... Под общ. ред. ... ... ... 2000.
15. Экономический анализ. Учебное пособие для ... – М; ... ... 2000.
16. Экономика предприятия: Учебник. Под ред. Горфинкеля. 3 – е изд. М:
Юнити 2000.
17. ... ... / Под ред. В.Я. ... ... Экономпресс.
2000.
-----------------------
Меншікті қаражат
басқа да түсімнің түрлері
несие инвестициясы
акцияларды, облигацияларды және басқа да құнды қағаздарды сату
ресурстардың басқа түрлері
бюджеттік демеу қаржы
дивидендтер және ... ... ... жарнасы
өнімнен ақшалай түсім
амортизациялық аударым
түсім
қаржы операция-ларынан түскен пайда
мүліктің басқа түрлерінен түскен табыс
сатудан түскен пайда
табыстар
Қайта бөлу қаражаты
Қаржы нарығы-ның ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының урбандалған аумақтарындағы әлеуметтік - демографиялық мәселелер142 бет
Банкілік ресурстар: құрамдау көздері және реттеу жолдары39 бет
Биоконструкцияға қажетті табиғи көздер. Экожүйенің генетикалық ресурстары жəне биоалуантүрлілі4 бет
Несиелік ресурстар. Олардың жинақтау көздері26 бет
Су ресурстарының экологиялық мәселелері .Табиғи суларды ластаудың негізгі көздері .Суды тиімді пайдалану. Сумен қамтамасыз етуге бөлек жүйелерді қолдану .Қазақстан Республикасында су ресурстарын пайдаланудың және қорғаудың мемлекеттік бақылауы12 бет
Шаруашылық субъектілерінің қаржылық ресурстарын қалыптастыру көздері86 бет
Қазақстандағы дәстүрлі емес энергия көздерінің күйі және ресурстарын бағалау10 бет
Алматы облысының өндірістік емес саласына талдау жасау11 бет
Бастапқы мәліметтер сапасын реттеу3 бет
Кеңқияқ мұнай кен орының бу-жылулық өндеу арқылы игеру әдісі57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь