Эндоплазмалық тор


Кіріспе :
Эндоплазмалық тор
Негізгі бөлім
1. Эндоплазмалық тордың ашылу тарихы
2. Эндоплазмалық тордың түрі
3. Эндоплазмалық тордың қызметі
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Эндоплазмалық торды 1945 жылы К.Портер электронды микроскоптың көмегімен тауық балапандарының фибробластарынан тапты. Фирбобластарды бояп және бекітіп барып , жарық микорскопымен қарағанда бояуды жақсы қабылдайтыны анықталды . Ал , эндоплазма аумағының қуыстары мен түтіктерден тұратынын және олар бір –бірімен байланысып барып, күрделі тор түзетіні анықталды . 1950 жылдары өте жұқа кесіндіні жасау әдісі жетілгеннен кейін эндоплазманың құрылысы толық анықталды . 1953 жылы К Порте р оған эндоплазмалық тор деген ат берді . Эндоплазмалық тор негізінде барлық эукариоттарда жақсы жетілген . Бұлшықет жасушаларындағы эндоплазмалық торды саркоплазмалық тор деп атайды .
Эндоплазмалық тор - оргоноид цитоплазманың ішінде бір –бірімен тығыз байланысқан түтіктердің , көпіршіктердің қапщықтардың жиынтығынан тұратын күрделі жарғақшалар жүйесі. Эндоплазмалық тор екі түрге бөлінеді: 1 . түйіршікті немесе гранулалық эндоплазмалық тор . 2. тегіс немесе агранулалық эндоплазмалық тор.
Әрбір жасушада эндоплазмалық тордың екі түрі бірдей кездеседі .
Түйіршікті немесе грануларлы эндоплазмалық тор - ұзынша келген түтіктер мен қуыстардан тұрады . Қуыстардың ені -20 нм , кейінде олардың диаметрі бірнеше мкм дейін барады . Бұл құбылыс эндоплазмалық тордың қызметіне сәйкес өзгеріп отырады .
Ғалымдардың дәлелдеуі бойынша эндоплазмалық тордың шұрықтары ядроның жарғақшаларымен тікелей байланысқан. Сондықтн ядроның қабықшасы эндоплазмалық тордың бір бөлігі болып саналады .
Түйіршікті эндоплазмалық тор жарғақшасының гиалоплазмаға қарағанда бетінде тығыз түйіршіктер орналасды, оның екіншісінен айырмашылығы да осында . Бұл түйіршіктерді зерттегенде оның рибонуклеопротеидтерден тұратыны анықталды. Сондықтан бұл тордың жарғақшасы протеолиттік ферменттер мен қуыз синтезделу әрекетіне қатысады . Түйіршікті эндоплазмалық тор ақуыз синтездейтін жасушаларда жақсы жетілген , себебі рибосомлар ақуыз синтездеу процесіне қатысады . Рибосомада синтезделген ақуыз малекулалары эндоплазмалық тордың қуысына түсіп , ол арқылы ақуыз малекуласын жасушаның қажетті жеріне тасиды . Негізгі бездік және эмбриондық жасушаларда кездеседі . Жетілген эритроциттерде , көк жасыл балдырларда эндоплазмалық тор болмайды . Эндоплазмалық тордың құрылысы мен даму ерекшеліктері жасушаның түріне байланысты .
1. Әметов « Ботаника»
2. Лаханова « Цитология »
3. « Цитология , гистология, эмбриология » М . Иванов , И . Ковальский .

Пән: Биология
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 7 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Эндоплазмалық тор
Эндоплазмалық торды 1945 жылы К.Портер электронды микроскоптың көмегімен
тауық балапандарының фибробластарынан тапты. Фирбобластарды бояп және
бекітіп барып , жарық микорскопымен қарағанда бояуды жақсы қабылдайтыны
анықталды . Ал , эндоплазма аумағының қуыстары мен түтіктерден тұратынын
және олар бір –бірімен байланысып барып, күрделі тор түзетіні анықталды .
1950 жылдары өте жұқа кесіндіні жасау әдісі жетілгеннен кейін эндоплазманың
құрылысы толық анықталды . 1953 жылы К Порте р оған эндоплазмалық тор деген
ат берді . Эндоплазмалық тор негізінде барлық эукариоттарда жақсы жетілген
. Бұлшықет жасушаларындағы эндоплазмалық торды саркоплазмалық тор деп
атайды .
Эндоплазмалық тор - оргоноид цитоплазманың ішінде бір –бірімен тығыз
байланысқан түтіктердің , көпіршіктердің қапщықтардың жиынтығынан тұратын
күрделі жарғақшалар жүйесі. Эндоплазмалық тор екі түрге бөлінеді: 1 .
түйіршікті немесе гранулалық эндоплазмалық тор . 2. тегіс немесе
агранулалық эндоплазмалық тор.
Әрбір жасушада эндоплазмалық тордың екі түрі бірдей кездеседі .
Түйіршікті немесе грануларлы эндоплазмалық тор - ұзынша келген түтіктер
мен қуыстардан тұрады . Қуыстардың ені -20 нм , кейінде олардың диаметрі
бірнеше мкм дейін барады . Бұл құбылыс эндоплазмалық тордың қызметіне
сәйкес өзгеріп отырады .
Ғалымдардың дәлелдеуі бойынша эндоплазмалық тордың шұрықтары ядроның
жарғақшаларымен тікелей байланысқан. Сондықтн ядроның қабықшасы
эндоплазмалық тордың бір бөлігі болып саналады .
Түйіршікті эндоплазмалық тор жарғақшасының гиалоплазмаға қарағанда
бетінде тығыз түйіршіктер орналасды, оның екіншісінен айырмашылығы да
осында . Бұл түйіршіктерді зерттегенде оның рибонуклеопротеидтерден
тұратыны анықталды. Сондықтан бұл тордың жарғақшасы протеолиттік ферменттер
мен қуыз синтезделу әрекетіне қатысады . Түйіршікті эндоплазмалық тор ақуыз
синтездейтін жасушаларда жақсы жетілген , себебі рибосомлар ақуыз синтездеу
процесіне қатысады . Рибосомада синтезделген ақуыз малекулалары
эндоплазмалық тордың қуысына түсіп , ол арқылы ақуыз малекуласын жасушаның
қажетті жеріне тасиды . Негізгі бездік және эмбриондық жасушаларда
кездеседі . Жетілген эритроциттерде , көк жасыл балдырларда эндоплазмалық
тор болмайды . Эндоплазмалық тордың құрылысы мен даму ерекшеліктері
жасушаның түріне байланысты .
Мысалы , эндоплазмалық тор секрет бөлеті , әсіресе , ақуыз
синтездейтін жасушаларда жақсы дамиды . Түйіршікті эндоплазмалық тор кейбір
жасушаларда шашыраңқы мембрана түрінде , ал кейбіреулерінде шоғырлар түзіп
кездеседі . Мысалы , бауыр жасушаларында эндоплазмалық тордың шоғырланған
аймағы Берг и денешігі , ал нерв жасушаларындағы эндоплазмалық тордың
шоғырланған аймағын Ниссель енешіктері деп атайды. Электронды микроскоп
арқылы осы аймақтың эндоплазмалық тор түйіршіктері мен түтіктерден тұратыны
анықталды .
Эндоплазмалық тордың қабырғасы плазмалық және басқа жасушалық
мембраналар сияқты липопротейттік мембранадан тұрады. Бірақта эндоплазмалық
тордың мембранасы жұқа , тегіс және өзгергіштігі түрліше болады, бір
қабаттағы фосфолипиттердің құрылысы өзгеше , ал олармен байланысты
холестерин жоқ және ақуыздар да өзгеше
Биохимииялық әдістерді қолдна отырып , эндоплазмалық тордың негізгі
компоненттерін жсушадан бөліп алуға болады. Ол үшін жасушаны дифференциялды
центрифуг арқылы фракцияға бөледі . Одан алынған жасуша гамогенатты
басынан ядро макрасома және микросома фракциялары алынады. Осф микросома
фракциясында ақуыз биосинтезі жүретіні толық анықталды , себебі миросома
фракциясында эндоплазмалық тордың көпіршііктері және рибосомалары
орналасқан , ал егер сол фракциядағы эндоплазмалық тордың фракциясын
ерітсе , онда таза рибосомалар ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Эндоплазмалық тордың түрі
Жануарлар мен өсімдіктер клеткаларының морфологиясы
Клеткалардың формасы және көлемі
Цитология және гистология
Паренхималық клетка
Плазмалық мембрана
Цитология лекция тест және бақылау сұрақтары глоссарий оқу құралы
Клетканың жеке бөліктерінің құрылысы мен атқаратын қызметі
Клетканың морфологиялық құрылысы
Өсімдіктер клеткасының құрылымы мен атқаратын қызметі туралы жалпы шолу
Пәндер