Мәліметтер үлгілері

1. Мәліметтер үлгілерінің түрлері
2. Реляциялың есептеу тілдіері
3 Реляциялың алгебра тәсілімен қатынастарды өңдеу
4. Реляциялың мәліметтер қоймасы қатынастарының қасиеттеері
5. Қатынастарды қалыптандыру
6. Қалыпты түрлер
7. Мәліметтердің желістік үлітісі
8. Мәліметтердің иерархиялың үлгісі
9. Мәліметтер үлгілерінің артықшылықтары мен кемшіліктері
Мәліметтер қоймасын басқару жүйесін (МҚБЖ) қолдайтын мәліметтер үлгісінің өз құрылымы, оларға қолданылатын амалдар жиыны болады.
Мәліметтер қоймасын басқару жүйесінің (МҚБЖ) жабдықтарымен қолданылатын логикалық деңгейдегі мәліметтер үлгілерін даталогиялық үлгі деп атайды. Бұл үлгі мәліметтердің элементтері арасындағы қисынды байланысты олардың мазмұны мен сақталу орындарынан тәуелсіз түрде сипаттайды.
Даталогиялық үлгіні тұрғызу барысыңда бейнеленелі отырған пәндік саланың ерекшеліктері ескеріледі. Мәліметтер қоймасы мәліметтердің біріктіріліп (интегрирленіп) және өзара байланыстық сақталуын қамтиды. Сол себепті де, ондай үлгіні жобалауда пәндік саланы сәйкестендіріліп сипаттаған дұрыс.
Егер мәліметтер қоймасын тұрғызғанда пәндік сала туралы ұқсас ақпарат қажет болса және сол пәндік саланы сипаттау - қолданылатын бағдарламалық, техникалық жабдықтандан тәуелсіз болса, ондай үлгіні
пәндік саланың инфологиялық үлгісі деп атайды. Пәндік саланың инфологиялық үлгіге қарағанда, бастапқы кейіптегі үлгі болып саналады. Ол
мәліметтер банкісін жобалау барысынд пәндік саланың мамандары мен мәліметтер қоймасының әкімдері арасындағы байланысты орнатады.
Даталогиялық үлгіні сақталу ортасына байланыстыратын болсақ, онда физикалық деңгейдегі мәліметтер үлгісін қолдануға тура келеді. Бұл үлгі қолданылатың сақтау құрылғыларын, жадыдағы элементтердің орналасу тәсілін, мәліметтердің элементтері арасындағы логикалық қатынастарды жүзеге асыру әдістерін анықтайды.
Даталогиялық деңгейдегі мәліметтер үлгісінің негізінен үш түрі бар:
— реляциялық;
— желістік;
— иерархиялық.
МҚБЖ осы мәліметтер үлгілерінің мүмкіндіктерін жүзеге асыруды қамтамасыз етеді.
Мәліметтер үлгісінің иерархиялық түрін өздеріне арқау ететін "ДИАМС", "ИСХОД", "ОКА", ИНЕС" жүйелерін атауға болады.
Мысалы "ОКА" жүйесінде тармақтардың әрбір ұшында сегмент деп аталатын ақпараттық бірлік болады. Яғни, сегмент дегеніміз - аты бар алаңдардың сызықты бірігуі. Сегменттердің иерархиялы байланысқан аты бар бірігуін мәліметтер қоймасының жазылуы деп атайды. Иерархиялық құрылымда түбірлі сегменттен басқа, әрбір сегментке бір бастапқы сегмент сәйкес келеді және онымен келесі сегмент арасында тек бір байланыс орнайды. Сол себепті де мәліметтер қоймасының қисынды құрылымын бейнелеу үшін мәліметтерді сипаттау тілінде әрбір сегмент үшін оған бастапқы болатын сегментті көрсету мүмкіндігін қарастырған жеткілікті.
Иерархиялы үлгілерде әрбір бастапқы сегментке жалпы туындалған бірнеше N сегмент сәйкес келеді. Ол пәндік салада 1:N түріндегі қатынасты бейнелеуде ыңғайлы. Иерархиялық құрылымды тек оның түбірлі ұшынан шолуға болады. Иерархиялық жолда берілген сегментте жету үшін сегментті аттауға болмайды.
Мысалы "ОКА" жүйесі арқылы "Автотауар" мәліметтер қоймасы 3.2-суреттегі түрде сипатталады.
        
        МӘЛІМЕТТЕР ҮЛГІЛЕРІ
1. Мәліметтер үлгілерінің түрлері
2. Реляциялың есептеу тілдіері
3 Реляциялың алгебра ... ... ... ... мәліметтер қоймасы қатынастарының қасиеттеері
5. Қатынастарды қалыптандыру
6. Қалыпты түрлер
7. Мәліметтердің желістік үлітісі
8. Мәліметтердің ... ... ... үлгілерінің артықшылықтары мен кемшіліктері
3.1. Мәліметтер үлгілерінің түрлері
Мәліметтер үлгісінің ұғымы дегенде мәліметтерге қолданылатын амалдарды
және мәліметтердің сақталған мәндеріне шектеулерді айтуға болады.
Жалпы мәліметтер ... ... ... сипаттаудың екі
деңгейі бар. Ол ақпараттық үлгі және мәліметтердің физикалық үлгісі.
Ақпараттық үлгі бағдарламалық жабдықтауды ... ... ... ... ... ақпарат қолданушыны қызықтыратын жағдайлар мен олардың өзара
байланысы, қасиеттері болып келеді. Мәліметтер қоймасындағы ... ... осы ... үлгі ... ... (1.3 –сурет).
ПЖ-ның
Ақпараттық Қолданбалы ... МҚБЖ ... ... ... ішкі
қоймасы
нобайы
3 1-сурет. Компьютерде ПЖ-ны ақпараттық үлгілеу
Мәліметтер қоймасын ... ... ... ... мәліметтер
үлгісінің өз құрылымы, оларға қолданылатын амалдар жиыны ... ... ... ... ... ... логикалық деңгейдегі мәліметтер үлгілерін даталогиялық үлгі
деп атайды. Бұл үлгі ... ... ... қисынды
байланысты олардың мазмұны мен сақталу орындарынан тәуелсіз ... ... ... ... бейнеленелі отырған пәндік
саланың ерекшеліктері ... ... ... ... ... және ... ... сақталуын қамтиды. Сол
себепті де, ондай үлгіні жобалауда ... ... ... ... ... ... тұрғызғанда пәндік сала туралы ұқсас ақпарат
қажет болса және сол пәндік саланы сипаттау - ... ... ... ... болса, ондай үлгіні
пәндік саланың инфологиялық үлгісі деп атайды. Пәндік саланың инфологиялық
үлгіге қарағанда, ... ... үлгі ... ... ... ... жобалау барысынд пәндік саланың ... ... ... әкімдері арасындағы байланысты орнатады.
Даталогиялық үлгіні сақталу ортасына байланыстыратын болсақ, онда
физикалық ... ... ... қолдануға тура келеді. Бұл үлгі
қолданылатың сақтау құрылғыларын, жадыдағы элементтердің орналасу ... ... ... ... ... ... асыру
әдістерін анықтайды.
Даталогиялық деңгейдегі мәліметтер үлгісінің негізінен үш түрі бар:
— реляциялық;
... ... осы ... ... ... ... ... етеді.
Мәліметтер үлгісінің иерархиялық түрін өздеріне арқау ететін ... ... ... ... ... ... "ОКА" жүйесінде тармақтардың әрбір ұшында сегмент деп аталатын
ақпараттық бірлік болады. ... ... ... - аты бар алаңдардың
сызықты бірігуі. Сегменттердің ... ... аты бар ... ... жазылуы деп атайды. Иерархиялық құрылымда түбірлі
сегменттен ... ... ... бір ... ... сәйкес келеді және
онымен келесі сегмент арасында тек бір байланыс ... Сол ... ... ... ... құрылымын бейнелеу үшін мәліметтерді сипаттау
тілінде әрбір сегмент үшін оған ... ... ... ... ... жеткілікті.
Иерархиялы үлгілерде әрбір бастапқы сегментке жалпы туындалған бірнеше
N ... ... ... Ол ... ... 1:N түріндегі ... ... ... ... тек оның түбірлі ұшынан шолуға
болады. Иерархиялық жолда берілген сегментте жету үшін сегментті ... "ОКА" ... ... ... ... қоймасы
3.2-суреттегі түрде сипатталады.
3.2-сурет. "ОКА" жүйесіндегі "Автотауар"
Мәліметтер қоймасының ... ... ... ... мен ... ... ... аттары мен бағыттары мәліметтер қоймасының
графикалық бейнеленулерінде және мәліметтерді сипаттап жазуда ... ... ... ... ... жұптары арасында 1:N қолданылады.
Мәліметтердің желістік үлгісінің схемасы 3.3-суретте көрсетілген.
Реляциялық үлгілер мәліметтер ... (МҚ) ... кең ... тек ... ... қана ... әрі МҚ-ны жобалаудағы аралық көмекші
орнына қарастырылады.
Реляциялық үлгі ... ... ... ... ... ... Реляциалық үлгілерде ақпараттық бірлікке домендер,
атрибуттар, қатынастар ... ... ... ...... ... элементі болып, және ол қандай да ... ... Егер Аі — ... ... (а1 а2, ... ап) ...... ... болып табылады. Мұндағы (а1 а2,
... ап) қатары кортеж деп аталады. ... R - ... ... қатынас
деп аталынған кортеждер жиыны сәйкес келеді де ол да R деп ... R (А1 А2, ... Ап) ... R ... өрнегі деп
аталады. Әрбір қатынас белгілі бір ... ... ... тобының
күйін бейнелейді. Әр түрлі уақыттағы қатынастар жиыны кесте ... ол ... аты мен ... ... ... ... граф
(сызбалы бейне, кескін) атауларының тізімі болады және қатынастар кортежі
кесте қатарына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... кортеждер әр түрлі, әрі кесте қатарлары мен бағаналарының ... ... ... ... қатынасы шектеулі шарттарды ... ... ... кесте түрінде беріледі. Себебі ол адамға түсінікті, қарапайым.
Реляциялық МҚ-ның нобайы ... ... ... = < А, R, Dom, Rеl, V(s)>,
Мұндағы А - ... ... ...... ... ... — атрибугтардың доменге енуі;
Rel— қатынастар құрылымының сипаты;
V(s) — МҚ-дағы шектеулер жиыны.
Реляциялық МҚБЖ-дағы қатынастарға амалдар қодану тілдері ... мен ... ... ... ... ... тілдері предикаттарды
есептеуге негізделген. Олар қолданушыларға МҚ-ға қажетті сұраныстарды жазу
ережелерінің жинағын көрсетеді. ... ... ... туралы ақпарат
қамтылады. Сұраныс ... жаңа ... ... ... МҚБЖ
керекті нәтижені береді.
Реляциялық алгебра тілдері реляциялық алгебрга ... ... ... ... Қатынастарға қолданылатын амалдардың тізбегін
сәйкес ретте көрсете отырып, қажетті нәтиже алуға болады. Сол ... ... ... ... ... ... деп ... Реляциялық есептеу тілдері
Нәтижелі қатынастарды қанағаттандыратын ... ... ... ... математикалық логика әдістеріне негізделген.
Қарапайым тілдегі сөйлемдерді мағынасы бойынша ақиқат және жалған деп
ажыратуға болады. Мысалы: «Математика — ... тану ... ... ... ... ... ... бағдарлама- техникалық
жабдыққа жатады" деп тұжырымдалған сөйлем жалған. Осы ... ... ... ... ... яғни ... арасына "және",
"немесе" "егер ..., онда..." сөз тіркестерін ... ... ... сейлемнің
ақиқат немесе жалған болуына байланысты, жаңадан құрастырылған ... де ... ... ... ... анықтай аламыз. ... ... ... ... ... ... мен жалғандығын
ажырату қиынға түсетіндіктен, бұл жерде ... ... ... есептеу
тілдерін — математикалық логика элементтерін пайдаланамыз.
Реляциялық есептеуде көбінесе математикалық логиканың келесі ұғымдары
қолданылады:
... ... - л", ... ... - V", ... - ", ... -\-", "импликация - ", "=", ,
">", "=", ",
мұндағы А — ... ... ...... ... ... ... шоғырланған қатынастар жиыны;
Dom — атрибугтардың доменге енуі;
Rel — ... ... ...... ... ... қатынастарға енуі;
V(s) — МҚ-дағы шектеулер жиыны.
Мәліметтерді тармақтармен шоғырланған қатынастарға ендірудің немесе
одан ... ... ... ... ... бар.
Ендіру тәсілі автоматты және автоматты емес түрде: сипатталуы мүмкін.
Автоматты түрде — ... ... жаңа мән ... болса, ол тәуелді
қатынастың қандай да бір мәніне сәйкестендіріледі. Осы ереже ... ... емес ... ... шығару әдістері міндетті және міндетті емес болып келеді.
Міндетті әдісте мән негізгі қатынасқа енген болса, ол ... мүше ... да, оны ... ... Дегенмен оны қатынастан жойып тастауға
болмайды.
Міндетті емес ... ... ... кез келген мәнді жоюға болады.
Тармақтармен шоғырланған қатынас пен атқарымдық тәуелділік туралы
келесі тұжырымдаманы айтуға болады: егер ... ... ... ... онда тәуелді қатынастың кілті негізгі қатынастың кілтін
атқарымды түрде ... және ... бір ... кілті екінші
қатынастың кілтін атқарымды анықтаса, онда бірінші қатынас тәуелді болып,
ал екінші қатынас ... ... ... ... ... ... қоймасының желістік схемасында қатынастар мен тармақтармен
шоғырланған қатынастар файлдар мен байланыстар ретінде ... ... ... ... ... ретінде қарастыруға мүм-кіндік береді:
F = {F1(Х1), F2 (Х2) . . . Fі (Хі), . . . Fn ... Хі -Fі ... ... ... {XI, Х2 . . . Хі, . . .Хn} ... бар желістік құрылымдағы Ү
графы ендірілсін. Егер Хі Хj-дің бөлігі болып, және Fj [Хі] ... ... ... онда Ү графында доғасы болады.
Желістік ациклді мәліметтер қоймасы деген ұғымды қарастырайық. Егер Ү
графының екі шыңында бір ғана қол ... ... ... ... ... деп аталады.
Желістің екі деңгейлі құрылымын алу алгоритмін қарастырайық.
1. А1А2 ... ... ...... ... (# - белгісімен кілттер белгіленген):
F1і(Банк#, Президент, Мекен-жай)
F2 (Департамент#, Бөлім#, Қызметкерлер)
F3 (Департамент#, Амалдар, Мерзім)
F4(Аты-жөні#, Бөлім)
F5(Аты-жөні#, Амалдар).
2. Бірінші ... ... ... жұбы ... ... де, ол ... ... файлдардан Wij (Fі,Fj) тармақтармен
шоғырланған ... ... ... ... Егер ... ... екі тармақтармен шоғырланған қатынас Wіj, Wjk
алынса, онда Fj файлының барлық атрибуттары F файлына беріледі де, Fі Wij-
мен ... ... Ол ... ... ... Екінші адымда тармақтармен шоғырланған қатынас құрамына енбеген
атрибуттар Fn файлына қосылып, кілттік емес түрде ... ... ... ... ... онда ... файлдарды таңдаған дұрыс Ал Fn ... ... кілт ... жаңа файл тұрғызылып, екінші, үшінші,
төртінші адым қайталанады.
Жалпы желістік мәліметтер қоймасындағы амалдарды қарастырғанда ... ... ... екі ... ... ... ыңғай: мәліметтер қоймасымен жұмыс жасайтын қоймалық тіл
жабдығын пайдалану. Оған ... dBАSЕ, ... ... және т.б. ... ... ... ... тіл жабдықтары (Паскаль, Ассемблер,
Си++DELFI және т.б.) пайдалану.
Бұл ыңғайда ... ... ... ... ішкі
бағдарламалар арқылы жүзеге асырылады.
Ішкі бағдарламалардағы параметрлер арасында мәліметтерді өңдеу
амалдары, өңделінетін ... аты ... Осы ... ... ... МҚБЖ - ларда қолданылып жүр.
3.3. Мәліметтердің иерархиялық үлгісі
Мәліметтердің иерархиялық ... ... ... ... ... қатынастар ұғымдары өзгермей, сол қалпында
қолданылады.
Мәліметтердің иерархиялық үлгісі деп ... екі ... ... мен ... ... қатынастар жиыны айтылады:
1 Бірде бір тармақтармен шоғырланған ... ... ... ... деп ... ... қатынас болады;
2. Тек бір ғана тармақтармен шоғырланған қатынаста түбірліден басқа
барлық ... ... ... ... ... ... ... иерархиялық үлгісінің құрылымын 3.31-суреттен ... Онда ... ... ескерілген. Құрылым ішіндегі # -
белгісі ... ... ... ... ... үлгісіңде мәліметтерді сызықты тізбекпен
бейнелеудің бірнеше мүмкіндіктері бар.
Солардың біріне — "соңына дейін жүріп өту" принципі ... ... ... ... ... ... қатынастың бірінші мәнінен бастап, әрбір деңгейде соңғысына
дейін сейкес қатынастардың ... ... ... бірінші адым тоқтаған тармақтармен шоғырланған қатынаста барлық
мәңдер тізіледі;
- осы тармақтармен шоғырланған қатынастың барлық мәңдері тізіледі;
- ... ... ... ... ... егер бірінші адымды
Мәліметтердің иерархиялық үлгісінің құрамындан ... ... үшін ... ... бар: егер ... қатары бар болса, онда тәуелді қатынас кіші ... ... ... ... ... ... әрбір) түбірлі емес қатынастың
алғашқы кілті түбірлі қатынастың алғашқы кілтін атқарымды анықтауы тиіс.
Иерархиялық мәліметтер қоймасының ... алу ... ... В ... ... атқарымдық тәуелділік үшін Sі(А,В) қатынасы
қалыптасады. Мысалы,
S1 (Департамент#, Төраға, Мекен-жай)
S2 (Бөлім#, Департамент, Қызметкерлер)
S3 (Амалдар#, Мерзім)
S4 ... ... ... ... ... ... 6 (Амалдар#, Құжаттар# Қор).
2. Қатынастарды белгілері бойынша ... ... егер ... кілттері атқарымды түрде ең болмағанда бір ортақ ... ... олар ... ... ... S2 S4, S5 (бұл ... Департамент атрибутын атқарымды ... S5, S6 (бұл ... ... ... ... ... анықтайды).
3. Топтағы жұп қатынастар кілттердің Kj Ki шартымен ... ол ... ... Wij (Si, Sj) ... ... қатынас
қалыптасады.
4. Топтан тармақтарымен шоғырланған ... ... ... ... ... ... Тізбектің элементі Wij –Wjk шарты бойынша
түзіледі.
Мысалы, ... топ: ... W24(S2 ,S4), ... ... ... қалыптасады; ал, екінші топ: W35(S3S5), және ... ... ... бұтақ тәрізді қалыптасады.
5. Төртінші адымнан тыс қалған атрибуттарды кілттік емес ... ... ... ... ... ... ... қатынастар
құрылымына қосуға болады.
6. Егер екінші адымдағы ... ... ... бар ... ... ... қоймасының арасындағы логикалық байланыстарды орнату
жөніндегі сұрақты шешу қажет.
7. Негізгі – тәуелді" ... ... ... ... жою
есебінен сегменттегі атрибуттар тізімін қысқарту керек.
Жалпы, иерархиялық мәліметтер қоймасын пайдаланған бағдарламалық
тілдерде өңделген бағдарламалық ... ... ... ... артықшылықтары мен кемшіліктері
Жоғарыда қарастырған мәліметтер үлгілерін салыстырмалы түрде талдау
нәтижесі төмендегі 3.2-кестеде ... ... ... ... ... ... ... басқа
да жағдайларға байланысты. Мысалы, мәліметтер үлгілері үшін ... ... ... ... ... ... қоймасының аз
көлемділігі, жақсы өңделген МҚБЗ-ның болуы өз ықпалын тигізеді.
Қарастырылған негізгі ұғымдар
Даталогиялық үлгі, реляциялық үлгі, ... ... ... ... ... қоймасының жазылуы, кортеж, қатынас, реляциялық есептеу
тілдері, ... ... ... қатынастарға қолданылатын амалдар,
объектілік қатынас, байланыстық қатынас, атқарымдық тәуелділік, ... ... ... көп ... ... ... ... негізгі және тәуелді қатынастар, екі деңгейлі және көп
деңгейлі қатынастар, байланыс мекені, ациклді мәліметтер қоймасы.
Мәліметтер үлгілерін ... ... ... ... ... | ... ... |Қосу амалдарындағы баяу |
| ... ... ... көп орын |
| ... теориялық |алатындығы |
| ... ... | |
| ... | ... ... ... яғни ... |
| ... ... ... енудің|
| |жан-жақтылығы, бірнеше |тек ... ... |
| ... ... | ... ... ... |Мәліметтердің өзара байланысын|
| |аз орын ... ... ... ... |
| | ... ... тек |
| | ... ... тек |
| | ... ... ... |
| | ... ену. |

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Delphi мен Pascal-дің байланысы21 бет
Delphi-де мәліметтер қорымен байланысты ұйымдастыру55 бет
Мәліметтер қоры жайлы жалпы мағлұматтар49 бет
Ұлттық киімдердің қоғамдағы маңызы7 бет
“ҰССО” жағдайында құрлыс материялдарының сапасын талдау61 бет
Мәліметтер қоры көмегімен ақпаратты сақтау, іздеу, сұрыптау технологиясы32 бет
Мәліметтердің өзара байланысы мен информациялық қарым-қатынасы.43 бет
Турфирма64 бет
«Әдебиеттік оқу» пәнінің базалық мазмұны9 бет
Сән7 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь