Мәліметтер үлгілері


Жұмыс түрі: Материал
Тегін: Антиплагиат
Көлемі: 33 бет
Таңдаулыға:
МӘЛІМЕТТЕР ҮЛГІЛЕРІ
1. Мәліметтер үлгілерінің түрлері
2. Реляциялың есептеу тілдіері
3 Реляциялың алгебра тәсілімен қатынастарды өңдеу
4. Реляциялың мәліметтер қоймасы қатынастарының қасиеттеері
5. Қатынастарды қалыптандыру
6. Қалыпты түрлер
7. Мәліметтердің желістік үлітісі
8. Мәліметтердің иерархиялың үлгісі
9. Мәліметтер үлгілерінің артықшылықтары мен кемшіліктері
3. 1. Мәліметтер үлгілерінің түрлері
Мәліметтер үлгісінің ұғымы дегенде мәліметтерге қолданылатын амалдарды және мәліметтердің сақталған мәндеріне шектеулерді айтуға болады.
Жалпы мәліметтер қоймасыңда мәліметтерді бейнелеп сипаттаудың екі деңгейі бар. Ол ақпараттық үлгі және мәліметтердің физикалық үлгісі.
Ақпараттық үлгі бағдарламалық жабдықтауды қолданушыға түсінікті болатындай түрде бейнелеуі тиіс.
Онда ақпарат қолданушыны қызықтыратын жағдайлар мен олардың өзара байланысы, қасиеттері болып келеді. Мәліметтер қоймасындағы мәліметтердің қолданушыға сипатталуы осы ақпараттық үлгі арқылы атқарылады. (1. 3 -сурет) .
ПЖ-ның
Ақпараттық Қолданбалы ақпараттық МҚБЖ Мәліметтер
үлгісі бағдардама үлгісінің ішкі қоймасы
нобайы
3 1-сурет. Компьютерде ПЖ-ны ақпараттық үлгілеу
Мәліметтер қоймасын басқару жүйесін (МҚБЖ) қолдайтын мәліметтер үлгісінің өз құрылымы, оларға қолданылатын амалдар жиыны болады.
Мәліметтер қоймасын басқару жүйесінің (МҚБЖ) жабдықтарымен қолданылатын логикалық деңгейдегі мәліметтер үлгілерін даталогиялық үлгі деп атайды. Бұл үлгі мәліметтердің элементтері арасындағы қисынды байланысты олардың мазмұны мен сақталу орындарынан тәуелсіз түрде сипаттайды.
Даталогиялық үлгіні тұрғызу барысыңда бейнеленелі отырған пәндік саланың ерекшеліктері ескеріледі. Мәліметтер қоймасы мәліметтердің біріктіріліп (интегрирленіп) және өзара байланыстық сақталуын қамтиды. Сол себепті де, ондай үлгіні жобалауда пәндік саланы сәйкестендіріліп сипаттаған дұрыс.
Егер мәліметтер қоймасын тұрғызғанда пәндік сала туралы ұқсас ақпарат қажет болса және сол пәндік саланы сипаттау - қолданылатын бағдарламалық, техникалық жабдықтандан тәуелсіз болса, ондай үлгіні
пәндік саланың инфологиялық үлгісі деп атайды. Пәндік саланың инфологиялық үлгіге қарағанда, бастапқы кейіптегі үлгі болып саналады. Ол
мәліметтер банкісін жобалау барысынд пәндік саланың мамандары мен мәліметтер қоймасының әкімдері арасындағы байланысты орнатады.
Даталогиялық үлгіні сақталу ортасына байланыстыратын болсақ, онда физикалық деңгейдегі мәліметтер үлгісін қолдануға тура келеді. Бұл үлгі қолданылатың сақтау құрылғыларын, жадыдағы элементтердің орналасу тәсілін, мәліметтердің элементтері арасындағы логикалық қатынастарды жүзеге асыру әдістерін анықтайды.
Даталогиялық деңгейдегі мәліметтер үлгісінің негізінен үш түрі бар:
- реляциялық;
- желістік;
- иерархиялық.
МҚБЖ осы мәліметтер үлгілерінің мүмкіндіктерін жүзеге асыруды қамтамасыз етеді.
Мәліметтер үлгісінің иерархиялық түрін өздеріне арқау ететін "ДИАМС", "ИСХОД", "ОКА", ИНЕС" жүйелерін атауға болады.
Мысалы "ОКА" жүйесінде тармақтардың әрбір ұшында сегмент деп аталатын ақпараттық бірлік болады. Яғни, сегмент дегеніміз - аты бар алаңдардың сызықты бірігуі. Сегменттердің иерархиялы байланысқан аты бар бірігуін мәліметтер қоймасының жазылуы деп атайды. Иерархиялық құрылымда түбірлі сегменттен басқа, әрбір сегментке бір бастапқы сегмент сәйкес келеді және онымен келесі сегмент арасында тек бір байланыс орнайды. Сол себепті де мәліметтер қоймасының қисынды құрылымын бейнелеу үшін мәліметтерді сипаттау тілінде әрбір сегмент үшін оған бастапқы болатын сегментті көрсету мүмкіндігін қарастырған жеткілікті.
Иерархиялы үлгілерде әрбір бастапқы сегментке жалпы туындалған бірнеше N сегмент сәйкес келеді. Ол пәндік салада 1:N түріндегі қатынасты бейнелеуде ыңғайлы. Иерархиялық құрылымды тек оның түбірлі ұшынан шолуға болады. Иерархиялық жолда берілген сегментте жету үшін сегментті аттауға болмайды.
Мысалы "ОКА" жүйесі арқылы "Автотауар" мәліметтер қоймасы 3. 2-суреттегі түрде сипатталады.
3. 2-сурет. "ОКА" жүйесіндегі "Автотауар"
Мәліметтер қоймасының сипаты
Желістік үлгілердегі байланыстар бағыты мен сипаты ақиқат болмағандықтан, байланыстардың аттары мен бағыттары мәліметтер қоймасының графикалық бейнеленулерінде және мәліметтерді сипаттап жазуда (МСЖ) көрсетілуі қажет. Жазулар түрінің әрбір жұптары арасында 1:N қолданылады.
Мәліметтердің желістік үлгісінің схемасы 3. 3-суретте көрсетілген.
Реляциялық үлгілер мәліметтер қоймасын (МҚ) тұрғызуда кең қолданылады. Ол тек МҚБЖ-ны қолдап қана қоймай, әрі МҚ-ны жобалаудағы аралық көмекші орнына қарастырылады.
Реляциялық үлгі мультиүлгілік жүйені тұрғызудағы виртуальді үлгі орнына қолданылады. Реляциалық үлгілерде ақпараттық бірлікке домендер, атрибуттар, қатынастар жатады.
3. 3-сурет. Желістік үлгінің схемасы
Атрибут - ақпарат бірлігінің элементі болып, және ол қандай да бір мәндерді иемденеді. Егер А і - атрибут болса, (а 1 а 2 , . . . а п ) немесе а і - атрибут мәндері болып табылады. Мұндағы (а 1 а 2 , . . . а п ) қатары кортеж деп аталады. Барлық R - объектілер тобына қатынас деп аталынған кортеждер жиыны сәйкес келеді де ол да R деп белгіленеді. Сонда R (А 1 А 2 , . . . А п ) өрнегі R қатынасының өрнегі деп аталады. Әрбір қатынас белгілі бір уақыт мезетіндегі объектілер тобының күйін бейнелейді. Әр түрлі уақыттағы қатынастар жиыны кесте түрінде көрсетіліп, ол кестенің аты мен ондағы қатынастар нобайына сәйкес граф (сызбалы бейне, кескін) атауларының тізімі болады және қатынастар кортежі кесте қатарына сәйкес келеді. Сонымен бірге кестенің барлық қатары мен барлық кортеждер әр түрлі, әрі кесте қатарлары мен бағаналарының реті еркін түрде орналасады.
Реляциялық МҚ-ның қатынасы шектеулі шарттарды сақтау арқылы екі өлшемді кесте түрінде беріледі. Себебі ол адамға түсінікті, қарапайым. Реляциялық МҚ-ның нобайы келесі құрамаларды қамтиды:
S(rеl) = < А, R, Dom, Rеl, V(s) >,
Мұндағы А - атрибуттар атының жиыны;
R - қатынастар атының жиыны;
Dom - атрибугтардың доменге енуі;
Rel- қатынастар құрылымының сипаты;
V(s) - МҚ-дағы шектеулер жиыны.
Реляциялық МҚБЖ-дағы қатынастарға амалдар қодану тілдері реляциялық есептеу мен реляциялық алгефа тілдерінен тұрады. Реляциялық есептеу тілдері предикаттарды есептеуге негізделген. Олар қолданушыларға МҚ-ға қажетті сұраныстарды жазу ережелерінің жинағын көрсетеді. Сұраныстарда көректі нәтиже туралы ақпарат қамтылады. Сұраныс негізінде жаңа қатынастардың қалыптасы арқылы МҚБЖ керекті нәтижені береді.
Реляциялық алгебра тілдері реляциялық алгебрга (Кодд алгебрасына, а-алгебрасына) негізделген. Қатынастарға қолданылатын амалдардың тізбегін сәйкес ретте көрсете отырып, қажетті нәтиже алуға болады. Сол себепті де реляциялық алгебра тілдері амалдық (процедуралық) деп есептелінеді.
3. 1. 1. Реляциялық есептеу тілдері
Нәтижелі қатынастарды қанағаттандыратын қасиеттерді сипаттау, яғни декларативті ыңғай математикалық логика әдістеріне негізделген.
Қарапайым тілдегі сөйлемдерді мағынасы бойынша ақиқат және жалған деп ажыратуға болады. Мысалы: «Математика - жаратылыс тану ғылымына жатады" сөйлемі ақиқат мағынада болса, "қолданбалы бағдарлама- техникалық жабдыққа жатады" деп тұжырымдалған сөйлем жалған. Осы сөйлемдерден біріктіріп күрделі сөйлемдер алуға болады, яғни олардың арасына "және", "немесе" "егер . . . , онда . . . " сөз тіркестерін қоямыз. Сонда әрбір сейлемнің ақиқат немесе жалған болуына байланысты, жаңадан құрастырылған күрделі сөйлемнің де ақиқат немесе жалған екенін анықтай аламыз. Сөйлемдер күрделенген сайын, ондағы нәтижелі ойдың ақиқаттылығы мен жалғандығын ажырату қиынға түсетіндіктен, бұл жерде жорамал тілді немесе есептеу тілдерін - математикалық логика элементтерін пайдаланамыз.
Реляциялық есептеуде көбінесе математикалық логиканың келесі ұғымдары қолданылады:
- "конъюнкция (және) -
л", "дизъюнкция (немесе) - V", "инверсия (емес) -
", "туындайды -
\-", "импликация -
", "=",
, ">", "<", ">=", "<=", "-I - қажетті" белгілеріндегі логикалық таңбалар мен байланыстар;
- айнымалылар мен тұрақтылар таңбасы. Реляциялық есептеудің тілдік конструкцияларында оларға атрибуттар аты мен айнымалылар және тұрақтылар сәйкес келеді;
- термдер, яғни кез келген айнымалылар мен тұрақтылар, аргументтері терм болатын функциялар;
- аргументтері терм болатын формула-предикаттар, мұндағы предикат ұғымын түсіну үшін келесі анықтаманы қарастырамыз: ішкі жиын В
еА
n
n-орынды қатынас немесе А-ның предикаты деп аталады, егер А
1
А
2
= . . . = А
n
болып, ал А
1
хА
2
х . . . хА
n
- А жиынының декарттық n-дәрежесі, яғни А
n
болса;
- формулалар, яғна қарапайым формулаларға жалпылық кванторды (аII) немесе бар болу кванторы (sоmе) қолдану нөтижесі. Дәлірек айтқанда (аІІ) кванторы, яғни V таңбасы "кез келген" немесе "барлық" деген жазуды білдірсе, ал (sоmе) кванторы, яғни
таңбасы «бар болу» мағынасын білдіреді.
Мысалы, {0, 1} немесе {жалған, ақиқат} жиыны үшін
белгілеріне қатысты амалдар төмендегі 3. 1-кесте бойынша анықталады.
Ал,
А деген аксиома "қажеіті А" А-ны теріске шығару қажеттілігін теріске шығарады дегенді емесе
деген ой осы өрнектегі шартты қанағаттандыратын кез келген В сөйлемі үшін А сейлемі "А жалғанырақ" (яғни, жалған секілді) деген мағыналарды білдіреді. Бұл жердегі белгісі дизъюнкцияға қатысты "қажетті" немесе "аса қажетті емес" деген ойды дәлірек сипаттайды.
Реляциялық есептеу тілдері қолданушьшарға МҚ-ға "сұраныстарды" жазу үшін ережелер жиынтығын береді.
3. 1-кесте. Логикалық амалдарға мысал




0
0
1
1
0
1
0
1
0
0
0
1
0
1
1
1
1
1
0
1
1
1
0
0
Реляциялық есептеудің алғашқы тілі АLҒА Коддтың өңдеуі арқылы қалыптасты. Соңғы уақыттарда реляциялық МҚБЖ-да ІВМ фирмасы өңдеген SQL (Structure Qury Languge) тілі кеңірек қолданылып жүр.
3. 1. 2. Реляциялық алгебра тәсілімен қатынастарды өңдеу
Қатынастарға амалдар қолдану барысында алгебралық түрдегі жазуларды немесе реляциялық МҚБЖ те-гіндегі тілдер жазуларын қолдануға болады.
Қатынастарға қолданылатын амалдарға: декарттық көбейту, бірігу, қилысу, бөлу, айырмашылық, проекция, қосылу, тандау жатады. Қатынастарға осы амалдарды түгел жасау мүмкіндігі реляциалық МҚБЖ-ның тиімділігін анықтайды.
Декарттық көбейту амалын қарастырайық. Айталық, әр түрлі схемадағы бастапқы қатынастар қарастырылсын. Декарттық көбейту амалы жүзеге асырылғанда нәтижелік қатынастардың құрамына енген атрибуттардың саны бастапқы қатынастардың құрамындағы атрибуттардың қосындысына тең болып, ал нәтижелік қатынастар кортежінің саны бастапқы қатынастар кортежінің көбейтіндісіне тең болады. Бұл амалға 3. 4-суреттегі кестелер мысал бола алады. Ондағы бастапқы Ғ1, Ғ2
қатынастарынан Ғ - нәтижелі қатынасы алынады:
Ғ1 х Ғ2 = Ғ.
Балашов Қ.
Шаденов Е.
02. 01. 01
04. 01. 01 08. 01. 01
Балашов Қ.
Балашов Қ.
Балашов Қ.
Шаденов Е.
Шаденов Е.
Шаденов Е.
Информатика
Физика
Ағылшын тілі
Информатика
Физика
Ағылшын тілі
3. 4- сурет. Декарттық көбнйту амалына мысал
Бірігу амалы бірдей құрылымдағы бастапқы екі қатынас үшін орындалады. Айталық, Ү1 және Ү2 қатынастары берілсін (3. 5-сурет) . Ал Ү - нәтижелік қатынас болсын, яғни:
Ү = Ү1
Ү2.
3. 5-сурет. Бірігу амалына мысал
Қилысу амалы орындалғанда, екі қатынастарда да бар кортеждер қамтылады. Егер R1, R2 қатынастары берілсе, онда R қатынасы олардағы бірдей ұқсас қатынастардан тұрады:
R = R1
R2.
Қилысу амалының нәтижесі 3. 6-суретте көрсетілген.
R. 1
Асқаров М.
Жұмабаева Н.
Сәрсекова Р.
Омаров Е.
Тілегенов А.
Өмірзақов А.
Тарих
Тарих
Тарих
Тарих
Ағылшын тілі
Тарих
3
5
5
3
5
3
Асқаров М.
Жұмабаева Н.
Сәрсекова Р.
Тілегенов А
Өмірзақов А.
Физика
Тарих
Тарих
Ағылшын тілі
Тарих
3
5
5
5
3
Жұмабаева Н.
Сәрсекова Р.
Тілегенов А.
Өмірзақов А.
Тарих
Тарих
Ағылшын тілі
Тарих
5
5
5
3
3. 6-сурет. Қилысу амалына мысал
Бөлу амалы - берілген қатынастардан қандай да бір қағида арқылы басқа қатынастарды беліп алуды жүзеге асырады:
RЗ = D(Т, L)
мұндағы D - бөлу амалының белгісі;
Т - бөлінетін қатынас;
L - бөлуші қатынас;
RЗ - нәтижелік қатынас.
Бөлуші қатынас бірнеше болуші қатынастар атрибуттарынан түзіліп, ал нәтижелік қатынас болуші қатынастарда қамтылмаған, тек бөлінуші қатынастардағы атрибуттардан тұруы тиіс. Айталық, 3. 4-суретте сипат-талған R1 қатынастары берілсін, одан ең нашар оқитын студенттер тізімін бөіп алып тастайық. Сонда RЗ қатынасы қалыптасады (3. 7-сурет) .
Жұабаева Н.
Сәрсекова Р.
Тілегенов А
Тарих
Тарих
Ағылшын тілі
5
5
5
Айырмашылық амалының орындалуы арқылы екінші қатынастарға енбеген, тек алғашқы қатынастардағы кортеждерді ғана қамтитын нәтижелік қатынастар қатыптасады.
Мысалы, 3. 6-суреттегі R1, R2 қатынастарына осы амалды орындасақ, 3. 8-суретте көрсетілген нәтижелі R4 қатынасын аламыз:
R4=R1/R2
Келесі, проекция амалы арқылы нәтижелік қатынасқа алғашқы қатынастардан амалды орындау шарты сәйкес көрсетілген бағаналар енеді:
R5 = R1[Р]
мұндағы R5 - бастапқы қатынас;
R1 - нәтижелік қатынас;
Р - проекция шарты.
Яғни, 3. 6-суреттегі R1 қатынасын қарастырайық. Ондағы "Пән", "Баға" атрибуттарына проекция амалың қолданып, 3. 9-суреттегі нәтижелік R5 қатынасын аламыз.
R5
Тарих
Тарих
Тарих
Ағылшын тілі
4
5
3
4
3. 9-сурет. Проекция амалына мысал
Қосылу амалын екі қатынасқа қолданып, нәтижесінде бір қатынас аламыз:
мұндағы U - қосылу нөтижесі;
р - қосылу амалының шарты;
U1, U2 - бастапқы қатынастар.
Бастапқы бірінші қатынастың әрбір қатары екінші қатынастың барлық қатарларымен сәйкестендіріледі де, егер қандай да бір жұптар қосу шартын орындаса, онда олар қосылып нәтижелік қатынастың кезекті қатарын түзеді. Мысалы, U1 және U2 қатынастары берілсін. Оларға қосылу амалын "Мамандық" атрибуты бойынша жүргізейік. Нәтижелік U қатынасы бірінші және екінші қатынастардың барлық атрибуттарын "Мамандық" атрибуты бойынша қамтиды (3. 10-сурет) .
Асқаров М.
Жұмабаева Н.
Сәрсекова Р.
Жұматов Ж.
Исаев И.
Экономист
Дәрігер
Бухгалтер
Дәрігер
Бухгалтер
Экономист
Дәрігер
Бухгалтер
35
30
34
Асқаров М.
Жұмабаева Н.
Сәрсекова Р.
Экономист
Дәрігер
Бухгалтер
35
30
34
3. 10-сурет. Қосылу амалына мысал.
Таңдау амалы бір қатынас үішн орындалады:
Т=I[p],
мұндағы Т - нәтижелік қатынас;
I - бастапқы қатынас;
р - тандау шарты.
Бұл амалдың орындалуы барысында бастапқы қатынастан қандай да бір тандау шарты бойынша қалыптасқан кортеждер жиынтығы арқылы нәтижелік қатынас алынады. Мысалы оны, "Топтағы студенттер саны"
І8 адам болатын таңдау шарты арқылы (3. 11-сурет) байқауға болады.
І
Банк ісі-1
Банк ісі-1
Салық-2
Салық-2
Салық-3
Мемлекеттік бюджет-1
Құнды қағаздар нарығы -1
20
19
18
17
16
16
Т
Салық-3
Мемлекеттік бюджет-1
Құнды қағаздар нарығы -1
17
16
16
3. 11-сурет. Таңдау амалына мысал
3. 11. Реляциялық мәліметтер қоймасы
қатынастарының қасиеттері
Реляциялық мәліметтер қоймасындағы қатынастар оның мазмұнына қарай, объектілік және байланыстық қатынастар болып бөлінеді.
Объектілік қатынас объектілер туралы мәліметтерді сақтайды. Объектілік қатынаста атрибуттардың бірі бөлек объектіні бір мәнді белгілейді. Мұндай атрибутты бірінші атрибут немесе қатынастар кілті деп атайды. Мысалы ҚЫЗМЕТКЕР қатынасын қарастырайық (3. 12-сурет) .
ҚЫЗМЕТКЕР
Ахиет Т.
Елубаев С.
Жандосова Ж.
Сақабаев Н.
Шарипбаев А.
01. 01. 1975
22. 03. 1978
05. 06. 1968
16. 08. 1977
23. 02. 1978
Жүргізуші
Оқытушы
Кәсіпкер
Заңгер
Экономист
3
2
6
4
1
3. 12-сурет. Қызметкер қатынасы
ҚЫЗМЕТКЕР қатынасында "Аты-жөні" атрибуты кілтке жатады. Ол кестенің бірінші бағанасында орналасқан да, ал қалған атрибуттар осы кілтке атқарымды түрде байланысты.
Объектілік қатынаста бірдей (ұқсас) кілттер қатары қайталанбауы тиіс. Бұл жағдай мәліметтердің релициялық үлгісінің негізгі шектеуі болып табылады.
Байланыстық қатынас екі немесе одан да көп объектілік қатынастардың кілтін сақтайды. Кілттер бойынша объектілік қатынастар арасындағы байланыстар орнатылады.
Байланыстық қатынасқа мысал ретінде ЖҮРГІЗЕДІ (Қызметкер, көлік) қатынасын қарастырайық. Ол үшін КЬІЗМЕТКЕР (Аты-жөні, Туылған мерзімі, Мамандығы Еңбек стажы) және КӨЛІК (Маркасы, Түсі, Шыққан мерзімі) объектілік қатынастарынан тұратын мәліметтер қоймасы берілсін делік (3. 12, 3. 13-суреттер) .
КӨЛІК
Волга
Таврия
Москвич-2141
ГАЗель
Мазда 626
Ақ
Көк
Ақ
Көгілдір
қызыл
1990
1996
1989
1997
1999
3. 13-сурет. Көлік қатынасы
ЖҮРГІЗЕДІ байланыстық қатынасы 3. 14-суреттегі мәліместерден құралады.
ЖҮРГІЗЕДІ
Ахмет Т. Т
Елубаев С. Е
Жандосова Ж. А.
Сақабаев Н. Ф.
Шарипбаев М. А.
Москвич-2141
Таврия
ГАЗель
Волга
Мазда 626
3. 14-сурет. Қызметкер қатынасы.
Байланыстық қатынастардағы кілттер сыртқы кілттер деп аталады, себебі олар басқа қатынастар үшін алғашқы кілттер болып келеді.
Реляциялық үлгі мәліметтердің бүтінділігі үшің сыртқы кілттерге шектеу қояды. Ол шектеу - сілтеме бүтінділік деп аталады. Бұл жерде әрбір сыртқы кілтке қандай да бір объектілік қатынастың қатары сәйкес келуі тиіс, себебі мұндай шектеусіз, сыртқы кілт белгісіз объектіге сілтеме жасауы мүмкін.
Реляциялық үлгі қоймасында әрбір қатынасқа қойылатын тағы бір шектеу - олар қалыптастырылған болуы тиіс, яғни әрбір атрибут қарапайым болып, бөлінбейтін мәннен тұруы тиіс. Мысалы, қалыптастырылмаған қатынасты қалыптастырылған қатынас түріне айналдыру барысын қарастырайық (3. 15, 3. 16-суреттер) .
ТАУАР
Маталар
Киімдер
Ыдыстар
Кілемдер
Жіптер
Тауарды қабылдау
Тауарды түсіру
Тауарды тіреку
Тауарды шағару
Тауарды түсіру
Тауарды сату
3. 15-сурет. Қалыптастырылмаған тауар қатынасы
ТАУАР
Маталар
Киімдер
Ыдыстар
Кілемдер
Жіптер
Тауарды қабылдау
Тауарды түсіру
Тауарды тіреку
Тауарды шағару
Тауарды түсіру
Тауарды сату
3. 16-сурет. Қалыптастырылған тауар қатынасы
3. 15 және 3. 16-суреттердегі ТАУАР қатынасындағы кілтке "Тауар түрлері" атрибуты жатады. Кейде қалыптастырылған қатынастың қалыптастырылған қатынас түріне келтірілуін немесе барлық атрибуттары қарапайым қатынасты бірінші қалыпты түрге келтірілген (ІҚТ) деп айтады.
Бірінші қалыпты түрге келтірілген (ІҚТ) қатынас әдетте екі деңгейлі құрылымда болады. Құрылымда үш немесе одан да көп деңгейлердің болуы ІҚТ үшін қойылатын шектеуге саналады.
Кез келген кестелердегі қатынастарды мәліметтердің реляциялық үлгідегі қатынастары қатарына жатқызу үшін келесі шарттардың орындалуы қажет:
- кестедегі бағаналар аты әр түрлі болып, ал олардың мәндерінің біртекті болуы;
- кестедегі барлық қатарлар құрылымдарының бірдей болуы;
- кестенің барлық қатарларының әр түрлі болуы;
- кестедегі қатынастар басқа қатынасты құрамды бөлік ретінде қамтымауы;
- сыртқы кілттер үшін сілтеме бүтінділіктің сақталуы.
3. 1. 4. Қатынастарды қалыптандыру
Реляциялық мәліметтер қоймасының қатынастары құрылымдық және семантикалық ақпаратты қамтиды. Құрылымдық ақпарат қатынастар схемасы түрінде сиптатталса, ал семантикалық ақпарат атрибуттар арасындағы атқарымдық байланыстар арқылы беріледі.
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz