2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту

Мазмұны.

Кіріспе 3

1 Шығармашылық қабілеттің ғылыми теориялық негізі. 7
1.1 Шығармашылық қабілет ұғымына анықтама 7
1.2 Оқушылардың жас ерекшеліктері 16
1.3 Бағдарламаға, 2.сыныптың математика оқулығына талдау 21

2 2.сынып оқушыларының матеметикадан шығармашылық қабілетін дамыту 34
2.1 Озат мұғалімдердің іс. тәжірибелерінен 34
2.2 Математикадан шығармашылық қабілетті дамытудың жолдары. 37
2.3 Эксперимент жұмысының нәтижелері 64

Қорытынды 71

Әдебиеттер тізімі 73

Тіркеме 79
Кіріспе
Ұзақ жылдар бойы жалпы білім беретін мектептің негізгі мақсаты- оқушыға білім, іскерлік дағдыны қалыптастыру деп қарастырылып келді. Ал қазіргі мектеп жеке тұлғаның ерекшеліктерін ескере отырып, шығармашыл ойлай алатын жеке тұлғаны қалыптастыру мақсаты тұр.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев Республика білім және ғылым қызметкерлерінің II съезінде сөйлеген сөзінде білім беру ісін реформалаудағы стратегиялық міндеттердің бірі шығармашылық тұрғыдан ойлай білетін жеке тұлғаны қалыптастыру мен тәрбиелеу екендігіне баса назар аударып, жалпы білім беретін орта мектепте білім берумен қатар адалдық , адамдық, Отанын сүйе білу сияқты гумандық сезімдерге тәрбиелеу қажеттігі өзекті мәселе болып отырғандығын ерекше атап көрсетті. [16, 10]
Педагогика ғылымы және мектеп практикасы баланың білім игеру кезінде ойлау қабілетін қалыптастырып, сол арқылы таным әрекетін белсендіру қажеттігін көрсетеді. Осы мәселелер оқушының шығармашылық қабілеттерін, шығармашылық әрекеттер қырларын дамытудың өзекті екенін анықтайды. Ол үшін не істеу керек, қандай шаралар ойластырылуы қажет? Оқуға деген қызығуы, өзінің білім алуға ұмтылысы керек. Ол ұстаз тарапынан сабақ өткізудің әр түрлі жолдарын қарастырып, әдіс- тәсілдерді жетілдіріп жаңа технологияларды қолдану арқылы сабақ түрлерін әдістемелік тұрғыда дұрыс ұйымдастыруды талап етеді. Осындай еңбек оқушының оқу әрекетін тиімді меңгеруіне, соның нәтижесінде оқуға деген ынта, құлшыныс, талап туып бұрынғы игерілген білім, білік, дағдыны пайдаланып, әр түрлі оқу тапсырмаларын шешуде шығармашылықпне еңбек етіп, өз әрекетін бақылауды, басқаруды және дамытуды үйренуіне септігін тигізіеді. [14,36]
Бастауыш мектеп – оқушы тұлғасы мен санасының дамуы қуатты жүретін, ерекше құнды, қайталанбас кезең. Сондықтан бастауыш білім- үздіксіз білім берудің алғашқы басқышы, қиын да жауапты жұмыс. Бастауыш мектеп балаға белгілі бір білім беріп қана қоймай , оны жалпы дамыту, яғни сөйлеу, оқу, қоршаған орта жөнінде дұрыс көзқарас қалыптастыру , жағдайларды обьективті түрде бақылап, талдау жасауға үйрету, ойын дұрыс айтуға, салыстыра білуге, дәлелдеуге сөйлеу мәдениетін үйретеді. [31,33]
Қазіргі Қазақстан бастауыш мектебіндегі жаңа өзгерістер әлемдік білім беру тәжірибелерін пайдалана отырып, баланың жеке дара күшін дамуын қамтамасыз ететін жаңа бағытты, жобаны іздестіру және оны қолдануға бағытталған , Республиканың «Білім туралы» заңында «әр баланың жеке қабілетіне қарай интелектуалдық дамуы, жеке адамның дарындылығын дамыту» сияқты мәселелер мемлекеттің білім саясатының Қазақстандағы білім беру ісін әлемдік білім кеңістігімен үйлесімді дамуын көздейтіндігі байқалады. әр елдің болашағы сол халықтың білім, ғылым деңгейімен анықталатындықтан, оқу жүйесін неғұрліым тиімді құра білу қажеттілігі қай кезең де өзекте мәселе болып қалмақ.
Шығармашылық қабілеттің қалыптасу, дамуы туралы бұдан басқа оның қоршаған орта мен тәрбиеге тәуелділігін (Гельбеций, У. Эшби) сондай-ақ қабілеттіліктің дамуында іс-әрекеттің құрал ретіндегі рөлін (Галоперин, А.Н. Леонтьев т.б.) көрсетуге арналған зерттеулері бастауыш сынып оқушыларын шығармашылыққа баулу үрдісін ілгерілетеді. И.Я. Лернердің еңбектерінде шығармашылық жұмыстық генезисін түсіндіруде жетекші рөл проблемалық жағдаяттарға беірледі.
Проблемалық жағдаяттардың негізін құрайтын субьектінің жеткіліксіздігі шығармашылық тапсырмалардың мәні болып табылады. «Проблемалық оқыту теориясын жасаушылар (А.М. Матюшкин, Т.В. Кудрявцев, М.М. Махмутов,И.Я. Лернер) проблемалық оқытудың мақсаты ғылыми таным нәтижелерін, білімдер жүйесін ғана меңгеріп қоймай, сонымен бірге оқушының танымдық дербестігін қалыптастырып, оның шығармашылық қабілеттерін дамыту екендігін баса айтады. Бұдан дамыта оқыту мен проблемалық оқытудың көздейтін мақсатының бір екенін аңғаруға болады және біздің «проблеманы дамыта оқыту» деуімізге негіз бар. [27,16]
Проблеманы дамыта отырып оқыту талаптарын жүзеге асыру, яғни бастауыш сынып оқушысын шығармашылыққа баулу процесін арнайы ұйымдастыру, осы бағытта оқытуға әдістемелік білімдер элементерін енгізу С. Жиенбаев, Ғ. Бегалиев, Ә. Қоңыратбаев т.б. әдістемелік – ғалымдардың педагогикалық қызметтерінен бастау алып, бүгінгі күні бастауыш сатыда зөіндік із қалдырған С. Рахметова, Т.Оспанов, Ж. Қайықбаев , Ш. Құрманалина, Т. Әбдікәрімова т.б. зерттеулеірнде, еңбектерінде практикалық түрде шешілу жолдары көрсетілген.
Бүгінгі таңда білім саласының алдында жүйелі дайындалып берген білімді, дағдыларды меңгеретін, қайталайтын ғана емес, шығармашылық бағытта жұмыс істейтін, тың жаңалықтар ашатын біртума ойлау қабілетіменсерекшеленетін жеке тұлға қалыптастыру міндеті тұр. Бұл әрине оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытудың маңызды мәселе екендігін дәлелдейді. Жалпы оқушылардың шығармашылық әрекеті ғылыми –педагогикалық өзекті мәселе ретінде едәуір зерттелген. Оқушылар бойында «шығармашылық әрекет тәжірибесін қалыптастыру қажеттігі туралы 80-жылдары-ақ И.Я. Лернер жазған болатын. Қазіргі нарық заманындағы жағдай мұны дәлелдей түседі. [3,6]
Жоғарыда айтылғандардың барлығы таңдап алынған тақырыбымыздың сөзсіз өзекті, көкейтесті екеніне дәлел болады.
Дипломдық зерттеу жұмысымыздың көкейтестілігіне сүйене отырып зерттеудің мақсатын, міндеттерін, болжамын нысанасы мен пәнін, әдістерін және кезеңдерін анықтадық.
1 Зерттеу мақсаты: 2-сынып оқушыларның математикадан шығармашылық қабілетін дамытудың тиімді жолдарын анықтау зерттеу міндеттері:
Әдебиеттер тізімі.
1. Игербаева Б.Қ. Мен – адаммын. Әдістемелік құрал. Алматы-2000 24-25 бет.
2. Б.Қадырова. Оқушылардың шығармашылық әрекетін дамытудың кейбір ғылыми педагогикалық проблемалары. Бастауыш мектеп -№2-2005 13-15 бет
3. Мырзабаев А.Б. Оқушылардың шығармашылығын дамытуда белсенді
оқытудың дидактикалық мүмкіндіктері. Автореферат 2004ж.
4. Математика. Жалпы білім беретін мектептің 2- сыныбына арналған оқулық.Алматы «Атамұра» 2003.
5. Математиканы оқыту әдістемесі. 2-сынып. Алматы «Атамұра» 1998ж.
6. Математикаға араналған дидактикалық материалдар. Алматы «Атамұра» 1998ж.
7. Т.К. Оспанов. Бастауыш кластарда математиканы оқыту. Алматы «Атамұра» 1998ж. 46-48 бет.
8. Математикадан дидактикалық ойындаржәне қызықты жаттығулар. Алматы «Атамұра» 1998
9. Оқушылар шығармашылығын дамытудағы белсендірудің психологиялық – педагогикалық негіздері «Шоқан тағылымы-6» халықаралық ғылыми практикалық конференция материалдары. Көкшетау 2001ж. 20-23 бет.
10. Нұрғожин Д. Математика сабақтарын деңгейлеп оқыту жолдары. //Бастауыш мектеп - №2-2003. 27-29- бет
11. Оқушылардың білімін арттырудың жолдары. //Бастауыш білім №1-2004. 11-12 бет.
12. Жанабаева Г. Деңгейлер саралап оқыту технологиясы. //Бастауыш мектеп №11-2005. 5-71 бет.
13. Нұрмұханова Г. Шығармашылық- танымдық іс- әрекет нәтижесі. //Бастауыш мектеп. №10 2004ж. 36-37 бет.
14. Г.Қаңтарбаев. Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту. №7-2005ж. 25-26 бет.
15. Орақова А. Оқушылардың шығармашылығын дамытуда оқу процесінің маңызы. //Бастауыш мектеп-№9-2005. 6-8 бет.
16. Г.Жолтаева.,Г.Үйсінбекова Оқушылардың жетістіктерінің өзгеруін диагностикалау. //Бастауыш мектеп №6-2005. 5-7 бет.
17. З.Смаилова. Дамыта оқыту технологиясының жеке тұлғаның дамуына әсері. //Бастауыш мектеп. №9-204. 27-28 бет.
18. К.М. Нағымжанов. Иннавациялы- креативті технологиялар. Оқу құралы. Өскемен «Медиа- Альянс 2005 172б. 126-141б.
19. Ж.Қайыңбаев. Математиканы оқыту ерекшеліктері. //Бастауыш мектеп №5-1999. 9-14 бет.
20. Г.Жалтаева. Бастауыш сынып оқушыларының ойлауын диагностикалау жайлы. //Бастауыш мектеп №10-2004.33-35 бет.
21. М.Байшуақова. Оқушыны ойлауға үйрету. //Бастауыш мектеп №8-2004. 49-52 бет.
22. А.Ташенова. Оқушылардың танымдық қызметін ұйымдастыру. //Бастауыш мектеп №2-2003.44-45 бет.
23. Г.Пашаева. модульдік оқыту технологиясын бастауыш сыныптарда қолданудағы ізденістер. //Бастауышмектеп №7-2004. 43-45 бет.
24. М.Мамырбаева. Жаңа технологиялар – сабақта. //Бастауыш мектеп №7-2004. 45- 46 бет
25. П. Сағымбекова. Бастауыш мектепте математикадан саьақ беруге дайындау. //Бастауыш мектеп №11-2004. 12-15 бет.
26. Б.Қабатай. Бастауыш сынып мұғалімдерінің оқушының әдеби шығармашылығын басқаруға дайындау. //Бастауыш мектеп №11-2004. 15-17 бет.
27. К.Бұзаубақова. Дәстүрлі емес сабақтардың дидактикалық құрылымы. //Бастауыш мектеп. №11-2004. 48-49 бет.
28. Р. Сәкенова, П, Найманбаева. Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту. //Бастауыш мектеп №1 2003ж. 45-46 бет.
29. С. Қазиева. Оқушылардың ой- өрісін дамыту. //Бастауыш мектеп №1-2003. 41-44 бет.
30. Ж.Рүстесова. Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту. //Бастауыш мектеп №1-2003. 33-34 бет.
31. Т.Әбдібаева. М.Врашева. Бастауыш сыныптарда нәтижеге бағдарланған білім беру мәселелері. //Бастауыш мектеп №12-2004. 3-8бет.
32. С. Файзулдаева. Балалардың психологиялық ерекшеліктері. //Бастауыш мектеп №12-2004. 23-25 бет.
33. К.Рахатова. Шығармашылық тапсырмалар. //Бастауыш мектеп №12-2004. 52-54 бет
34. Ж.Билялова. З. Хадишова. Модильдеу әдісінің тиімділігі. //Бастауыш мектеп №4-2005. 8-9 бет.
35. М.Ералиева. Бастауыш білім беру сапасын жетілдірудің ғылыми әдістемелік мәселелері. //Бастауыш мектеп №4-2005. 3-5 бет.
36. Ұ.Төленова. Білім беруде жаңа техниканы қолдану - өмір талабы. //Бастауыш мектеп №5-2005. 3-4 бет.
37. А.Омарбекова. Оқу -әдістемелік кешенді пайдалану. //Бастауыш мектеп №5-2005. 5-7 бет.
38. Оқушылардың танымдық қызығушылығын ойын әрекеті арқылы арттыру. //Бастауыш мектеп №5-2005. 18-19 бет.
39. А.Сеитметова. Бала тұлғасының дамуы және оның тәрбиесі. //Бастауыш мектеп№5-2005. 20-21 бет.
40. Р.Есеева, Ж. Қаранова. Өзіндік жұмыс түрлерінің оқушылардың ойлау қабілеттерін дамытудың рөлі. //Бастауыш мектеп №5-2005. 22-23 бет.
41. Н.Жалмағанбетова. Жаңа буын оқулықтарды мектеп тәжірибесіне енгізудің жайы. //Бастауыш мектеп №1-2002. 12-14 бет.
        
        Мазмұны.
Кіріспе
3
1. Шығармашылық қабілеттің ғылыми ... ... ... ... ... ... ... жас ... ... ... ... ... талдау
21
2. 2-сынып оқушыларының матеметикадан ... ... ... Озат ... іс- ... ... ... ... дамытудың жолдары. 37
3. ... ... ... ... ... бойы ... білім беретін мектептің негізгі мақсаты-
оқушыға білім, іскерлік дағдыны қалыптастыру деп қарастырылып келді. ... ... жеке ... ... ... ... шығармашыл
ойлай алатын жеке тұлғаны қалыптастыру мақсаты ... ... ... Н.Ә. ... ... және ғылым қызметкерлерінің II съезінде сөйлеген сөзінде білім беру
ісін реформалаудағы стратегиялық ... бірі ... ... ... жеке ... ... мен тәрбиелеу екендігіне баса
назар аударып, жалпы білім беретін орта мектепте білім ... ... , ... ... сүйе білу ... гумандық сезімдерге тәрбиелеу
қажеттігі өзекті мәселе болып отырғандығын ... атап ... [16, ... ... және ... ... ... білім игеру кезінде
ойлау қабілетін қалыптастырып, сол арқылы таным әрекетін белсендіру
қажеттігін ... Осы ... ... ... ... ... ... дамытудың өзекті екенін анықтайды. Ол
үшін не істеу керек, ... ... ... ... Оқуға деген
қызығуы, өзінің білім алуға ұмтылысы керек. Ол ұстаз тарапынан ... әр ... ... ... әдіс- тәсілдерді жетілдіріп жаңа
технологияларды қолдану арқылы сабақ ... ... ... ... ... ... ... еңбек оқушының оқу әрекетін тиімді
меңгеруіне, соның нәтижесінде оқуға ... ... ... ... ... ... ... білік, дағдыны пайдаланып, әр түрлі оқу
тапсырмаларын шешуде шығармашылықпне ... ... өз ... ... және ... үйренуіне септігін тигізіеді. [14,36]
Бастауыш мектеп – оқушы тұлғасы мен санасының ... ... ... ... қайталанбас кезең. Сондықтан бастауыш білім-
үздіксіз білім берудің алғашқы басқышы, қиын да жауапты ... ... ... ... бір білім беріп қана қоймай , оны ... ... ... оқу, ... орта ... дұрыс көзқарас қалыптастыру ,
жағдайларды обьективті түрде бақылап, талдау жасауға үйрету, ойын дұрыс
айтуға, салыстыра білуге, ... ... ... ... ... ... ... мектебіндегі жаңа өзгерістер әлемдік
білім беру тәжірибелерін пайдалана отырып, баланың жеке дара ... ... ... жаңа ... жобаны іздестіру және оны қолдануға
бағытталған , ... ... ... ... «әр ... жеке
қабілетіне қарай интелектуалдық дамуы, жеке адамның дарындылығын дамыту»
сияқты мәселелер мемлекеттің білім саясатының Қазақстандағы білім беру
ісін ... ... ... үйлесімді дамуын көздейтіндігі байқалады.
әр елдің болашағы сол ... ... ... ... ... ... ... тиімді құра білу қажеттілігі қай кезең де ... ... ... ... ... дамуы туралы бұдан басқа оның
қоршаған орта мен тәрбиеге тәуелділігін (Гельбеций, У. ... ... ... іс-әрекеттің құрал ретіндегі рөлін (Галоперин,
А.Н. Леонтьев т.б.) ... ... ... ... ... ... ... үрдісін ілгерілетеді. И.Я. Лернердің
еңбектерінде шығармашылық жұмыстық генезисін түсіндіруде жетекші рөл
проблемалық жағдаяттарға ... ... ... ... ... шығармашылық тапсырмалардың мәні ... ... ... теориясын жасаушылар (А.М. Матюшкин, Т.В. Кудрявцев,
М.М. Махмутов,И.Я. Лернер) ... ... ... ... таным
нәтижелерін, білімдер жүйесін ғана ... ... ... ... ... ... ... оның шығармашылық
қабілеттерін дамыту ... баса ... ... ... ... ... ... көздейтін мақсатының бір екенін аңғаруға болады және
біздің «проблеманы дамыта оқыту» деуімізге негіз бар. [27,16]
Проблеманы ... ... ... ... жүзеге асыру, яғни
бастауыш сынып оқушысын шығармашылыққа баулу процесін арнайы ... ... ... ... ... элементерін енгізу С. Жиенбаев,
Ғ. Бегалиев, Ә. Қоңыратбаев т.б. әдістемелік – ... ... ... ... ... күні ... сатыда зөіндік із
қалдырған С. Рахметова, Т.Оспанов, Ж. Қайықбаев , Ш. ... ... т.б. ... ... ... ... ... көрсетілген.
Бүгінгі таңда білім саласының алдында жүйелі дайындалып берген
білімді, дағдыларды меңгеретін, қайталайтын ғана ... ... ... ... тың ... ашатын біртума ойлау
қабілетіменсерекшеленетін жеке тұлға қалыптастыру міндеті тұр. Бұл әрине
оқушылардың шығармашылық қабілетін ... ... ... ... Жалпы оқушылардың шығармашылық әрекеті ғылыми –педагогикалық
өзекті мәселе ретінде едәуір зерттелген. ... ... ... тәжірибесін қалыптастыру қажеттігі туралы 80-жылдары-ақ И.Я.
Лернер жазған болатын. Қазіргі нарық заманындағы ... мұны ... ... ... ... ... алынған тақырыбымыздың
сөзсіз өзекті, көкейтесті екеніне дәлел болады.
Дипломдық зерттеу жұмысымыздың көкейтестілігіне ... ... ... міндеттерін, болжамын нысанасы мен пәнін, әдістерін
және ... ... ... ... ... ... ... шығармашылық
қабілетін дамытудың тиімді жолдарын анықтау зерттеу ... ... ... ... ... ... ... 2-сынып оқушыларының математика сабағында жаңа ... ... ... ... ... дамыту
ерекшеліктерін айқындау;
- Оқушылардың математика сабағында және сыныптан тыс ... ... ... ... ... жолдарын тауып опрабациядан
өткізу.
2. Зерттеу обьектісі. ... ... ... ... оқыту
процесі.
3. Зерттеу пәні 2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін
дамыту жолдары.
Зерттеу ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың білім деңгейін көтеруге болады.
Зерттеу әдістері:
- Педагогикалық , психологиялық , әдістемелік әдебиеттерді оқып, кезекті
жерлерін ... ... ... ... ... . Озат мұғалімдердің іс-
тәжірибелерімен танысу.
- Эксперимент жұмысының нәтижелерін қорытындылау.
- ... ... ... ... сабағының тиімділігін арттыруға
арналған ғылыми- әдістемелік ... ... ... ... бағдарламасы
сараланды. (2004-2005 оқу жылының, I-тоқсаны).
2) Эксперимент кезеңі (2004-2005 оқу жылы II-III-IV-
тоқсан).
3) ... ... (2005-06 оқу жылы ... ... ... ... нәтижелерін студенттер, бастауыш сынып мұғалімдері
пайдалануларына болады.
1 Шығармашылық қабілеттің ғылыми- теориялық негізі
1.1 Шығармашылық қабілет ұғымына анықтама
Тәуелсіз ... ... ... ... ... ... ұлттық ойлау қабілетімен біліміне, іскерлігіне байланысты.
Осы орайда егеменді ... ... беру ... ... ... үшін ... жатқан талпыныстар оқытудың әр түрлі әдіс- тәсілдерін
қолдана отырып, терең білімді, ізденімпаз , бар, ... іс- ... ... ұстанатын, сол тұрғыда өз болмысын ... ... ... ... ... ... мән ... . Демек , қоғамның ... ... ... ... ... ... ... беру жүйесінің
алдында баланың жеке қабілетімен әлеуметтік белсенділігінің дамуына жол
ашу, шығармашылық тұлға ... ... ... ... Мектептегі оқу
үрдісі оқушылардың танымдық белсенділігін арттырып, шығармашылық әрекетінің
дамуына жол ашуы қажет. [10,20]
Қабілеттілік – табиғаттың ... ... ... ... ... ... ... азырақ бұйырады. Аз уақыт бойы өз басында ешбір
қабілеттілік жоқ деп санап ... ... ... ... өз ... ... ... Мысалы оның өнер тапқыштық қабілетіне сурет салуға
бейімділігі белгілі болады.
Ал, шығармашылық ... ... ... өмір ... ... ұмтылуы, ізденуі. Өмірде дұрысжол табу үшін адам дұрыс ой түйіп,
өздігінен сапалы, дәлелді ... ... ... үйренуі керек. Адам
бойындағы қабілеттерін дамытып, олардың өшуіне жол ... ... ... ... ... тануына көмектеседі.
Шығармашылық қабілетін дамыту – ... өз ... ... ... ояту, жаңа рухани күш беру.
Оқушы шығармашылығына бағыт- бағдар беруді ең алғаш білім мазмұнына
енгізген ұлы ақын, ... ... ... Жұмабаев.
В.В. Давыдов «Жеке тұлға негізінде шығармашылық бастау ... ... ... оның жасампаздыққа мұқтаждығына және қабілеттілігіне
байланысты» -деп есептелген. Б.Д. ... ... ... ... бұл ерекше тұрғыдағы жасампаздық, жаңадан жасалаған
нәрсе, бұрынғы нәрселерінің ... ... ... ... ... ... ... өзін- өзі куәландыратын
дәлелдейтін болса, онда бұл нәрсені туғызған шығармашылық акт туралы ... ... ... ... ... мәнін түсінумен шектелме йоның
мүмкіндіктері де ... ... ... ... ... ... пен ... еңбектерінде қарастырылған. Бір ... ... ... қабілеттілік балаларда мектеп жасына ... ... бұл ... ... ... ойын әрекетінде жүзеге
асады да , даму өнімі «қиял, ... ... ... ... ... қабілеттіліктері оқу әрекетінде көрінеді, даму өнімі- «Оқуға
құштарлық, ынталылық». Жасөспірімдік ... ... оқу ... ... ... ... дами бастайды, В.В. Давыдов шығамашылық тұлғаның
сипаттамасы деп ... ... ... шығармашылық тұлға болып
қалыптасуын В.В. Давыдов өзінің «Дамыта оқыту теориясы еңбегінде көрсеткен.
Бұл еңбекте В.В. ... ... ... ... әрекетің субьектісі,
ал адамның дамуының өзі – оның еркіндікке деген қозғалысы» деп есептейді.
Бұл жағдайдаоқушының ... ... жеке ... ... ... ... жасампаздықты қажет етуіне байланысты екендігі түсінікті.
Ал соңғы жылдары қарастырылып отырған мәселенің ... ... ... В.И. ... ... психологиялық –педагогикалық
талапты ескертеді. «Сәйкес ортаның, ересек адамның болуы, оқушы мен ересек
адамның ынтымақтастығының нәтижесінде ... ... жаңа ... ... Шығармашылық бұл жерде ересек адам мен оқушының ... іс- амал ... ... ... ... қорытындысында
жасөспірімнің ересек адамдармен өзара әрекеттерінің белгілі бір әдістерін
иемднетін әрекет түрі болып табылады. Яғни, ... адам мен ... ... ... өзгерту, өзін жасай, сондай білу негізгі ... ... ... ... бір бөлігі болып табылады.
Негізгі мектептің бүгінгі білім берудегі мақсаты- оқушыда өз жеке
білім траекториясын ... ... ... ... ... ... әркет оқушылардың белгілі бір ... әкеп ... ... ... ... ...... өз жеке
шығармышылық ... ... ... және ... өнім, нәтиже
туғызуға бағытталған жауапкершілігін қамтитын ... ... ... жеке ... ... ... ... тұрғыдан ғылыми зерттеу нәтижелеріне сүйеніп, оқу- тәрбие
үрдісін ұйымдастыруға ескерген жөн. Мысал ... Ю.Г. ... ... ... ... ... әрекетінің негізгі сипаттамаларын
және оларға сәйкес қалыптасатын қабілеттіктерін Ю.Г. ... мына ... ... ... іс ... ... түрде талап етілуі
: Оқушылардың ғылыми практикалық конференциясыжыл соңындағы
шығармашылық емтихан, ... ... ... ... ... ... шығармашылық әркетеінің пайда болуының жан- жақтылығы:
жаңа ситуацияға байланысты білім, икемділіктерін қолдана білу,
таныс обьектілердің жаңа функцияларын көре ... ... таба ... Сыныптағы ерекше эмоционалдық шығармашылық ... ... ... ... ... ... барлығы
оқушылардың шығармашылық әрекетінің шарты ретінде эмоциалық
шығармашылық атмосферасы болып есептеледі.
4. ... жаңа бір ... ... ... өзін белгілі бір
жаңалықтардың авторы ретінде сезінеді, бұл оған белгілі бір пән
төңірегіндегі қызығушылығын жүзеге асыруға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... аталған шығармашылық әрекет сипаттамаларына басқа қосымшаларда
болуы мүмкін .
Мысалы, ... ... ... белгілері. Осы
орайда А.Н. Лук өз еңбегіңінде «адамның шығармашылығын ... ... ең ... ... ... ... деген пікір
айтады. Ол шығармашылық қабілеттердің белгілері ретінде:
- нерв жүйесін (ақпаратты) код ... ... ... білу ;
- ... ... ... ... әрекетті бағалауды айтады;
сондай- ақ ғалым шығармашылық іс- әрекетті қалыптастыру, ... ... ... ... керектігін және қорқыныш, жалқаулық өзін-
өзі бағаламау ... ... ... ... ... ... күресу қажет екендігін айтады.
Оқушы шығармашылығының ... ... ... ... ... бірі оның ... ... Өйткені оқыту
барысында оқушының шығармашылық іс- ... ... ... ... неше ... ... білуді талап етеді.
Шығармашылық үрдісті А.Н. Лук бес кезеңге бөледі:
1. ... және ... ... ... .
2. ... ... іздеу, күш салу.
3. Инкубация. (Оянуы. Инсаит.)Уақытша мәселені қозғамау.
4. Интуиция оянуы. Инсаит.
5. Нәтижені жан- ... ... ... ... ... Ш. Адамар шығармашылық үрдісті төрт
кезеңге бөледі:
1. Дайындық кезеңі.
2. Инкубация, жасырын идеялар, тұйыққа тірелу ... ... жарқ ... ... Тексеру кезеңі.
Осы зерттеулерге сүйене отрып, Б.А. Тұрығынбаева өз дисертациясында
шығармашылық үрдістің
Кезеңдерін шартты түрде төмендегіше топтастырады:
1. Жаңалықпен бетпе – бет ... ... ... екі ұштылық.
3. Шешімінің жарқ етуі.
4. Шығармашылық акт.
5. Шешімнің жарқ етуі.
Шығармашылық үрдістің ... бала ... әр ... ... қалыптасады.
Мысалы алғашқы кезеңдерде жаңалықты сезіну, қарама- қайшылықтарға
деген ілтипат келесі сәттерде шығармашылыққа деген ... ... ... алады. Егер де белгісіздік кезеңінде табандылық, танымдық ой- ... ... ... ... ... көңіл –күйге бөлеп, жаңа
істерге қанаттандырады. ... ... ... іс- ... ... Сағымбаев ғалым –психологтардың еңбектеріне сүйене отырып,
өзінің кандидаттық дисертациясында ... ... іс- ... кері әскр ... ... ... ... әлеуметтік жағдайдың болмауы
- отбасында шығармашылық жағдайдың болмауы.
Педагогикалық:
- мұғалімның баланың белсендігін қолдамауы:
- баға қоюдағы әділетсіздік.
- әдістемелік ... ... ... ... ... төмендігі;
- өз күшіне сенбеуі;
- жалқаулығы;
Физиологиялық:
- денсаулығының нашарлығы.»
Сондықтан, оқыту әрекетінде мұғалім мен оқушының тығыз ... ... бар күш – ... ... ... ... ... мүмкіндіктерді ашуға, үйлесімді дамытуға бағыттауы, шығармашылық
жағдай жасауы. Оқушының өз тарапынан белсенділік, ... ... ... ... ғана шығармашылық әрекетті қалыптастыруға
болады. Біздің ойымызша ... ... ... пайда
болуының шарттарын мына түрде көрсетуге болады:
а) Пәнге үйретудің ашықтығы, бұл шарт ... өз ... ... және
еркін жоспарлауға мүмкіндік береді.
ә) Сыныптағы білім кеңістігінің әр бағытта болуы, бұл әр бағыттылық, көп
мазмұндылық шығармашылық әркетінде жан- жақты ... әсер ... ... ... ... ... өз ... әрекетінің жеке
бағдарын құруы: ыңғайлы жоспардың жасалуы және шығармашылық жұмыстардың
белгілі кезеңдерінің орныдалу жүрісі ... жеке ... ... ... ... жеке ... траекториясын қандай да бір әрекетті жүзеге
асыру үстінде құру қазіргі негізгі мектептің мақсатына сәйкес ... ... ... ... оқу ... ... ... әдістеріне сәйкес негізделге, яғни дайын ... ... ... ... т.б. ... негізделген. Жақсы үлгеретін
оқушылардың өздері шығармашылық бағыттағы жұмыстармен кездескенде
тығырыққа ... ... ... ... ... ... әдістеріне үйрету қажет. Бұл тұрғыдан алғанда оқушылардың
шығармашылық әрекетін дамыту ...... ... ... ... ... ... қажет етеді.
Шығармашылық – танымдық іс- әрекет – ... ... ... өте
белсенді ақыл- ой әрекеті. Мектеп ... ... іс- ... ... ... ... ... арналған.
Бұл проблеманың кейбір қырлары тамыры тереңге бойлайтын көне замандардан
бастау ... ... өзі- ақ ... ... шәкірттің танымдық іс-
әркетін арнайы басқарудың маңыздылығын атап ... ... ... жұмыстағы ең шешуші нәрсе
мұғалімнің ең ... ... ... таба ... «Үлгілі жолға қойылған,
дұрыс тәртібі бар жаңа ... ... ... ... ... ... және ... өз ортасын тануға, ой еңбегін үйретуге
тиіс»- деп атап көрсетті.
Ш. Құдайбердиев білім беруде ... ... ... ақыл ... ... ... ... деп таныды. Берілетін білім мен оның
тәлімдік- ... ... ... ... бірлік те қарауға ерекше мән берді.
Оқытудың әдіс- тәсілдеріне уақыт деңгейі тұрғысынан ... ... ... ... ... ... Демек берілетін білім де, тәрбиелік тәлім де
шәкірттің шамасына үйлеспесе, нәтиже шықпайтынын дөп басып ... ... ... ... ... ... ... дербес ерекшелігі мен бейімділігіне
қарай жүрсе дұрыс болады»- деп ... ... ... ... іс- ... ... тұйыққа тірелген автономиялық процесс емес. Ол ... орта ... ... ... қызмет сипатымен ғана, жеке
тұлғаның кәсіби іс әрекеті ,танымдық қажеттілігін оятуға ынталандыратын оқу
және оның ... ... ... ... ... ... Бұл
мәселе белгілі бір танымдық іс- әрекетте оларды ... ... ... ... ... де ... байланысты.
Оқытушы шәкірттің білім, білік деңгейлерін анықтап (дербестігін,
ізденмпаздығын, қызығушылығын, логикалық ойлауын т.б.) олармен жеке ... ... ... керек.
Жүйелі, дұрыс ұйымдастырылған танымдық әрекет түрлері нәтижесінде
шәкірттің ... ... ... ... ... жұмысты шығармашылықпен ойлауы, оны ұйымдастыра білуі,
танымдық іс- әрекет түрлерін таңдап, оны ... ... ... ... ... ... мәселелердің бірі болып табылады.
Оқытушы қызметінің мәні жас буынның санаткерлік, адамгершілік және ... мен ... ... ... ... ... ... шеңберіндегі шәкірттің оқу- танымдық іс-әрекетін басқару
болып ... ... ... іс- ... ... және оқушының іс-
әрекетерін жоспарлаудан, осы іс- әрекеттерідұйымдастырудан, оқыту сапасын
талдаудан, оқушының жеке ... ... ... т.б. тұрады. Оқытушы өз
қызметін шебер ұйымдастыра отырып, оқушының да танымдық іс әрекеттерін өз
бетімен ... оны ... ... ... тәсілдерін үйретеді.
Оқушылардың танымдық іс- әрекеттерді жоспарлау және ... ... ... ... ... тұрғыда
шешудің маңызы зор.
Танымдық тапсырмаларды орындау кезеңдермен жүзеге асады:
1. Өзекті мәселені табу;
2. ... мен ... ... ... әдіс- амалдарын белгілеу;
4. Гепотеза құру;
5. Гепотезаны тексеру;
6. Нәтижелер, іс-әрекет рефлексиясы.
Қоғамның ... ... ... ... ... ... білім беру жүйесінің алдына баланың жеке ... мен ... ... жол ашу, ... тұлға қалыптастыру міндетін
қойып отыр.
Шығармашылық тұлға негізінен бала- бақша даярлық топ пен ... ... ...... ... ... теориялық
материалдарға сүйенсек, баланың жалпы дамуы негізгі үш факторға сай ... ...... фактор, екіншісі - әлеуметтік орта ... орта және ... ... оқу – ... ... ... осы үш ... ішінде тәрбиенің, яғни оқу-
тәрбие үрдісінің рөлі зор.
Алағашқы педагог – ұстаз Ы. Алтынсарин мұғалім туралы: ... ... ... егер олар ... ... онда мұғалім
шәкірттерді кінәламай, оларға дұрыс түсіндіре алмағаны үшін ... ... ... ... ... ... ашуланбай күйгелектенбей
сабырлылықпен сөйлеп, ... ... мен ... ... ... затты ықыласпен қарапайым тілмен түсіндіруі керек»- деп
ұстаздың бала ... ... ... тұлға болу керек екендігін
ескертеді.
Ұлт ... бұл ... ... ... баулу
процесіндегі бастауыш сынып мұғаліміне тікелей қатысы бар.
Шығармашылық жұмыстарға баулып, ... ... ... түсу ... ... ... ... және
сабақтан тыс уақыттарда дамытуда әр түрлі әдіс- тәсілдерді ... ... жас ... жас ... ... бір жетекші әрекет тән ... осы ... ... ... ... жоқ ... шек ... болмайды. Мысалы ,мектепке дейінгі бала үшін ... ... ... ... дейінгі кезеңде балалар өміріндегі оқу мен ... ... ... ... олар осы ... ... ... сипатын белгілемейді- олардың ерекшеліктері көбінесе ойынға
тәуелді. Ойын әрекеті басқа жас кезеңдеріне тән ... бұл ... ... және ... типі ... табылмайды.
А.С. Высотский және А.Н. Леонтьевтің еңбектерінің негізінде Д.Б.
Эльконин жете зерттеген балалық шақты ... ... ... бұл кезеңдендіру балалардың психикалық дамуының жалпы негізіне
адам өмірінің өзіндік және сапалы өзгешілік кезеңі ретінде әр ... ... ... бір типі сәйкес келеді деген ұғым ... ... жас ... ... ... Әр ... ... тиісті
психикалық жаңа түзілімдер пайда болады және қалыптасады, оның ... ... ... ... ... дамуындағы ерекше кезең ретінде бастауыш мектеп жасына оның
негізгі жаңа түзілімдеріне сипаттама берейік.
Мектепке түсу бала ... жаңа жас ... ... ... ол ... ... ... оның жетекші әрекеті оқу әрекеті болып табылады.
Оны жүзеге асыру үрдісінде бала мұғалімнің жетекшілігімен ... ... ... ... ... ұғымдар, көрнекі бейнелер,
адамгершілік құндылық, құқық нормалары) және ... ... ... жүйелі игере бастайды. Қоғамдық сананың осы түрлерінің мазмұны
теориялық сипаттамаға ие.
Кең мағынада теория түсінігі оны ... ең ... ... ... қоғамдық сананың синонимі ... ... ... ең ... нәтижесі ретінде ол адамдар қазіргі ... ... ... ... ... және соңғының нақты саналы өзгерту
шарты болып табылады». Психологиялық зерттеулер анықтағандай ; 7-10 ... ... ... ... ... жеке ... мазмұны бойынша емес,
оқу әрекетінң түрлері бойынша жүреді.
Бастауыш ... ... ... оқу ... қалыптасыуының ең қуатты
жүретін кезеңі. Мұның нәтижесінде ғылыми ... мен ... ... ... ... ... дамиды жекетұлғаның негізгі
психологиялық үрдістері мен ... ... ... ... ... оқу ... кезінде қалыптасатын психологиялық жаңа
түзілімдер қалыптасады және ... ...... ішкі ... еркіндіктің дамуы,
әрекеттің ішкі жоспары және ... ішкі ... 6-7 жас ... ... және олар ... ... ... Танымдық қажеттілігі. Бұл қажеттілік қанағаттандыруын
оқудан алады.
2. ... бір ... ... ... Ол баланың қарым қатынасқа түскісі
келетіндіктен пайда болатын қажеттілік.
Еркіндіктің ... ішкі оқу ... ... ... ... ... міндеттердің барлығын қабылдаған кезде, жүріс- тұрыс ... ... бар ... тәртіпке байланысты орындаған, тағы басқа
жағдайларда ... ... ... еркінділігі мына жағдай ларда көрінеді:
өз бетінше ... ... білу ... ... ой, ... ... ... жасаған кезде болады.
Ішкі жоспарлы әрекетің дамуы сюжетті рөлдік ойындарда оның одан әрі
қарай қалыптасуы оқу әрекетінде ... ... ... ішкі ... ... өз ... орындаған кезде көрініп тұрады.
Бастауыш мектеп жасының аяғында рефлексия пайда болады, яғни ... жеке ... іс- ... және ... жүріс- тұрыстарын бақылап,
қарай бастайды. Рефлексия теоретикалық ойлаудың негізгі компоненті, сонымен
қатар баланың өзіндік сана – ... ... ... бір ... болып
табылады.
Оқу әрекеті арқылы теориялық білімді меңгеру ол ойынмен, еңбекпен,
қоғамдық ұйымдастыру істерімен және т.б. ... ... ... ... ... ... тек ... танымдық белсенділгін көрсету деп
түсінуге болмайды.
Оқу әрекеті олардың дамуының ... ... ... ... ... құбылысы .
Балалардың оқу әрекетінің басқа әрекет түрлерімен өзара байланысты
оларды оқыту мен тәрбиелеудің бірлігі мен ... ... ... ... ... ... деңгейін біршама көтерудің
оқушының танымдық, психикалық дамуындағы маңызы зор. Бұл осы ... ... ... де ... ... жүрген айналадағы дүниенің заттары
мен құбылыстарын тек сырттай қарап ... ... ... ... әдісі шеңберінде қалмай, олардың арасындағы байланысты, тәуелділікті
, заңдылықтырды оқушының өзі ашып, түсінуіне жол ... ... ... ... ... белгілерін дұрыс, дәл анықтау , талқылап ... ... ... ... алу т.б. ... сияқты
біліктердің қалыптасуын, дамуын қамтамасыз етеді.
1-4 сынып (7-10 жас аралығындағы) оқушылары педагогикалық тұрғыдан
ерекше көңіл бөлуді ... ... ... бұл ... бала ... рет мектеп
табалдырығын аттап әлеуметтік ортамен жаңа қарым- қатынастарға түседі. Бұл
төменгі сынып оқушыларының ... жаңа ... ... ... , ... өзара қарым-қатынас жасау үрдісінде оның мінез-құлқы, еркі ... ... мен ... ... ... Сонымен қатар бұл жастағы
баланың антаомиялық – физиологиялық ерекшеліктерін білу аса ... ... ... ... бас ... ... тұтастай алғанда
қаңқаның қатаюы жалғасабереді. Ми салмағының артуы жүйке жүйесінің жетілуі,
екінші сигналдық жүйенің қарқынды дамуы ... ... қоры ... қозудың басым болушылығы, ойдың нақты бейнелеу түрі және естің
болуы, елестетудің айқындығы, білуге құмартушылық, жеңіл- ... ... ерік ... ... ... моральдық санасында
императивтік (бұйырушылық элементі, өз ... ... ... әсер ету және ... сын ... ... басым болады.
Мектептен келген алғашқы күннен бастап балалардың өз құрбыларына,
педагогтарға, оқуға, табиғи ортаға деген ... ... ... мен ... ... бола ... , кейін оқушының мінез-
құлық стилін және оның мектеп ұжымдағы орны мен бағытын айқындайды.
Төменгі ... ... көп ... мен басқаға назар аудара
білушілігімен біршама ерекшеленеді. Сондықтан оларды оқыту үрдісімен және
сабақтан тыс кездегі бірлестікте ... ... ... ... ... зор. Кіші ... ... бала әдетте тәрбиелік ықпалға тез
көндігеді. Бұл жастағы балалардың бойында қазірдің өзінде ... ... ... тәжірибесі бар екендігін есте ұстау керек. Балалардың
адамгершілік жағдайындағы түсінігі бастауыш сыныптарда қалыптаса ... іс ... ... бір ... ... ... ... болғанда кіші мектеп жасындағы оқушыларда моральдық түсінік тез
дамиды және бастауыш ... ... ... ... ... туралы
белгілі бір түсінік пайда болады. Мәселен, егер 1-2 сыныпта ... ... ... тек ата- ... мен ... ... ... 3-4 сыныпта ол басқа адамдардың іс-әрекетіне талдау жасауға және
қорытындылауға тырысады.
Сонымен бірге олардың бойында өздерінің ... мен ... ... және ол жеке басының әрекетерін саналы түрде бағалай
білу деңгейіне көтеріледі. Бастауыш сыныптарда оқушының бойында ... ... ... ... ... және ... ... бой
көрсететінін білудің маңызы зор.
Оқушының өз болмысын тануға көмектесіп, қабілетін ояту, жаңа ... беру ... ең ... ... ... ... сынып оқушысының зейіні тұрақсыз, импульсивті қабылдау
мүмкіндіктері де әр түрлі болады. Дегенмен де әр ... бір ... ... ...... келе ... ... алғашқы белгісі.
Оқушының шығармашылық қабілетін дамытуға мектеп қана мақсатты ... ... ... ... ... бала бақша, даярлық топ пен бастауыш
сыныптардан бастап қалыптасып, қаланады. Осы ... ... ... ... бастаулары жатыр. Балаға белгілі бір білім ғана
беріп қоймай, оны жалпы дамыту, яғни сөйлеу, оқу, ... орта ... ... ... ... талдау жасауға үйрету, ойын дұрыс
айтуға , салыстыруға, дәлелдеуге, сөйлеу мәдениетіне үйретуден басталады.
1.3 Бағдарламаға, ... ... ... ... ... алғаннан бері, қоғамдық өмірдің барлық салаларында
өзгерістер болуда, соның ішінде ... беру ... ... жатқан негізгі
мәселелер қазіргі мектеп түлектерінің білім сапасының деңгейін халықаралық
дәрежеге көтеру. Осыған байланысты мектептерде бүгінгі күн талабына сай ... ... ... ... оған сәйкес оқу әдістемелік кешендер
әзірленіп, олар тәжірибеге енгізіліп отыр.
Қазақтың кемеңгер ұстазы А.Байтұрсынов өз ... ... ... оқыту ісін түзетуденбастау керек» деген болатын.өткен ғасырда айтылған
бұл сөз бүгінгі күнде өз құндылығын жоғалтқан емес, еліміздің әлемдік ... ... ену ... іс- ... ... орын алып отыр.
Қазақстандағы білім беру ісін өзгерту стратегиялық міндеттерінің
бірі – шығармашылық тұрғыдан ... ... дара ... ... білім беру.
Осыған орай білім сапасы жөнінде әр түрлі пікірлер орын алуда. ... ... ... ... Біріншісі – стандартқа сәйкестігі. Екіншісі ... ... ... беру ісі ... бастауыш білім сатысынан басталатыны
бәрімізге белгілі. Білім берудің негізі- ... ... ... оқушыларға дүние туралы (көркем, мифтік, т.б. түсініктермен байытылған
дүниенің ғылыми бейнесі)
- оқушылардың қалыптастыруы тиіс әрекет түрлері (оқу, еңбек, ойын, ... ... ... ... әдіс- тәсілдері (логикалық, ғылыми) туралы
білім, білік дағдылардымеңгертумен бірге оларды ... ... ... дамыту – бүгінгі күннің басты талабы.
Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту
тұжырымдамасының білім ... ... ... ... ... мен ... тарауында, I- саты- бастауыш білім беру, ... ... ... 4 жыл. Оқу 6 ... ... Бұл жас ... ... дамуы мен әлеуметтік даярлығы үшін мейлінше қолайлы кезең
болып табылады. Бастауыш ... ... ... ... жеке басын
бастапқы қалыптастыруды қамтамасыз ету, оның қабілеттерін анықтау және
дамыту» деп көрсетеді. Бастауыш ... ... мен ... оның үздіксіз
білім беру жүйесіндегі басқа бағдармен буындармен тек ... ... ... ең ... ... ... ұйытқысының қалыптасу мен дамуы. Қуатты
жүретін ерекше құнды, қайталанбайтын буын ... ... ... ... ... ... ... коммуникативтік
жағынан оқушыны айналадағы дүниемен, табиғатпен, басқа адам дармен, өз-
өзімен т.б. өзара белсенді әрекеттестік қарым- ... ... ... ... ... ... табылады.
Бұның өзі бастауыш білім беру мазмұнына өзгеше көзқараспен ... ... ... ... ... ... ... міндетін
әкелді. Білім мазмұнын жетілдіру жаңа ... оқу ... жаңа ... мен жаңа оқу әдістемелік кешендер жаңаша оқытуды, баланың дамуына
ықпал ететін оқыту ... ... ... етеді.
Білім сапасы оның төрт сипатын (білім-құндылық, білім- жүйе, білім
–процесс, білім- нәтиже) біртұтас қарастыра отырып, олардың ішінде білімнің
құндылық ... және ... ... ... ... мән берумен
тікелей байланысты білім жүйесінің соңғы нәтижесі оқушының жеке ... ... ... ... ... оларды пайдалану арқылы
қалыптастырылып, дамытылатын өмірлік дағдылар, ... Осы ... ... оқыту нәтижесінде күтілетін нәтижелерді анықтауда
негізгі бағдар етіп ұзақ ... ... ... базалық компетенциялар
алынады. Бұл компетенциялар жалпы орта білім берудің ұлттық мақсаты ретінде
қарастырылады.
Күтілетін нәтижелер ... ... ... дағдыларды,
қатынастарды ғана ... ... ... оқу ... ... көрсетеді.
Математика «білім саласы ... ... ... білім
мазмұнының жетекші компоненттері және білім, түсіну, қолдану, жоғары
сипаттағы ... деп ... ... ... ... оқу
материалдарын меңгеру деңгейлерін ескере отырып анықталады.
Мұнда басты есте болатын нәрсе оқушылардың математикалық мәдениетін
көтеру, математиканы оқып ... ... ... ... ... ... дамыту.
Осы тұрғыда бастауыш сыныпта берілетін математикалық білім мазмұны
мен оқушылардың дайындықтарының міндетті деңгейіне ... ... ... ... ... бастауыш сатысында берілетін математикалық білім
сан арифметикалық, шамалар және ... ... ... ; ... ... ... деп аталатын бөлімдерден тұрады. Бұлар
қарастырылатын обьект кеңейгенімен өзгеріссіз қала ... ... ... ... міндетті деңгейіне қойылатын талаптар
анықталған.
Осы тұрғыда ... ... ... ... ... « Жүз көлеміндегі сандарды оқу, жазу, салыстыру, қосу және
азайту» , мың ... ... оқу , ... ... қосу және
азайту», «Біз нені үйрендік?» тақырыптарына ... ... ... ... мазмұнының негізгі өзегі – сандардың арифметикасы,
ал соның төңірегіне шамалар және ... ... ... шығаруды
оқытыпүйрету алгебра мен геометрия ... ... ... ... сандар аймағы біртіндеп кеңейтіле түседі,
яғни бір таңбалы сандар: толық ондықтар – екі ... ... Жүз – ... ... Мың.
«Жүз көлеміндегі сандар» тақырыбы мынадай ... ... оқу, ... салыстыру, қосу және азайту, ондықтан аттап жазбаша
қосу және азайту; ондықтан аттамай ауызша қосу және азайту; кестелік қосу
және азайту.
«Сандарды оқу, ... ... қосу және ... ... 1 және ... матемика курстары арасында «көпір» іспеттес, яғни ... ... ... алғы ... ... ... Өйткені мұнда
оқушыларға бұрыннан белгілі мәселелер тиянақталады, ... ... ... негізінде жалпылай түсу және қорытындылау барысында
кейбір жаңа ұғымдар енгізіледі.
1. бірліктермен санау және ... ... ... ... ... мен ... ... шығарып алу, сонда-
ақ оларды атау, жазу және ... ... ... оқып ... ... болып табылады. Олай
болса мұның бәрі сандар ... ... ... қатарына жатады. Әрі қарай, екі ... оқу, ... ... ... ... ... ... іс- әрекетерге оқушыларды
машықтандыру жүзеге асырылады. Жалпы қазақ тілінде, ... ... ... және ... нумерациясында
бірізділік сақталады, яғни санды оқығанда ... ... ... ... ... ал оны жазғанда
алдымен ондықтарын білдіретін цифрды жазады. ... және ... ... кіші және ... ... мен ... ж.т.б. көрнекіліктерді ... ... Ал екі ... ... ондықтар
мен бірліктердің қосындысына жіктеу мен «ондықтардан
және бірліктерден екі ... ... құру ... іс-
әрекеттер жарыстырыла қарастырылады. Сандарды салыстыру
олардың қатардағы орнына қарай, сәйкес бірліктерді ... ... ... ... ... Ал ... мен дағдыларды қалыптастыру ... ... ... ... асырылады. Тақырып
материалын оқып үйренудің соңына қарай , яғни 12-
сабақтан ... ... ... ... ... ... оқуды, жазуды, салыстыруды және
жіктерде түсінуі және ... ... ... ... ... осындай білім, білік,
дағдылары тиянақтала түседі
2. Шамалар және олардың өлшемі тұрғысынан ... ... және ... жайында түсініктер беріледі. Мұнда
да да оқушылардың 1-сыныпта алған білімдері тірек ... ... ... ... шама – ... және
оның бірліктерін пысықтай келе , ұзындықты өлшеудің жаңа
бірлігі – метрді енгізудің тұрмыстық қажеттігі ... ... ... ... жөн. ... 2-
сыныпта шамаларды қарастырудың оқушыларға таныс шама –
ұзындықтан басталуы өте орынды. Сондай- ақ, ... ... және метр ... ... ... сәйкес бірліктердің, ондықтардың
және жүздіктердің баламасы болатыны ескерілген. Ұзындық
– заттың қасиетін сипаттайтын шама ... ... ... ... ... ... масса және
сыйымдылықта заттың қасиетін сипаттайтынын оқушылар
түсінуі тиіс. Әрі ... ... ... өлшеу бірлігі
таңдалып алынады да, онымен таныстырылады және өлшеу
құрал жабдықтары көрсетіледі. Мәселен массаны өлшеу үшін
қолданылатын ... ... және ... ... ...... ал сыйымдылықты өлшеу үшін
қолданылатын іштілігі әр түрлі ыдыстар және ... ... ... негізгі өлшеу бірлігі – литр. Енді ... ... ... шаманы өлшеу процесінің
ерекшелігі ... Яғни 1кг және 1л ... ... ... ... Сандарды, сондай- ақ шамаларды (ұзындық, масса,
сыйымдылық) қосу мен ... ... ... ... ... ... алдымен он көлеміндегі
кестелік қосу мен азайту: ондықтарды қосу мен ... ... ... ... ... машықтандыра түседі. Демек,
қосынды және айырма, қосындының және ... ... және ... ... ... азайту өзара
кері амалдар т.с.с
4. Есепті шығаруға ... ... 2- ... заңды жалғасын
табады. 1-сыныптан келе жатқан бес түрлі: ... ... ... ... ... не кем санды
табуға, айырмалық салыстыруға берілген есепті пысықтай
келе , олардың кейбіреуіне кері ... ... ... ... ... табу, азайғышты және
азайтқышты табумен байланысты есептің жаңа үш ... жаңа үш түрі ... ... ... жұмыс
түрлері үйреншікті жұмыстардай және іс- әрекеттер де ... ... ... де – ... ... ... ... Осы тақырыпта алгебра элементтері ретінде санды теңдік
және санды теңсіздік, ... ... және оның ... ... және ... ... ... жөн
6. Оқушыларға бұрыннан белгілі геометриялық фигураларды
пысықтай келе, оларды бір- ... ... ... ... асырылады, сондай- ақ геометриялық
элементтерді қарастыру біршама жаңа ... ... ... ... ... ... ... ұқсамайтын сызық түрі ретінде «сынық ... ... ... оқытып үйрету барысында «көпбұрыш» ұғымының
енгізілуі ерекше кезең болып табылады.
Тікбұрыш және тік емес ... ... беру де ... оқытып, үйретудің алға жылжығандығын білдіреді. Өйткені мұнда
алдымен практикалық іс- әрекет барысында тік ... ... ... ... осы тік ... ... ... бұрыштарды салыстырамыз. Бұрыштарды
салыстыру арқылы ... ... ... ... тік бұрышпен
салыстыру және соның нәтижесінде, көпбұрыштардың тік бұрыштарының ... ... ... ... бір- ... ... үшін ғана емес,
оларды анықтауға да мүмкіндік береді. «Ондықтан аттамай ауызша қосу ... ... ... 1- ді қосу және ... ... азайту
тәсілдері: санның ондық құрамына негізделген қосу және ... ... ... ... оқу, жазу, салыстыру және жіктеу; сызықтардың түрлері,
көпбұрыштың түрлері, бұрыштардың ... ... ... ... ... ... қабырғаларының ұзындығын өлшеу, көпбұрыштың
элементтерін анықтау: уақыт аралығы және оның өлшеу ... ... (оқу, ... құру,мәнін табу, салыстыру) санды теңдіктер және санды
теңсіздіктер (құру, оқу, жазу), теңдеулер (құру, оқу, жазу ... ... ... ... кері ... (құрастыру, шығару, салыстыру,
түрлендіру,топтау,өзгерту): амалдарды орындаудың рет тәртібі, жақшалар: екі
амалмен шығарылатын есепті ... ... ... ... есептеу тәсілдері (23+2, 25-2, 42+30, 3+56, 30+24); ... қосу мен ... ... ... қосу мен ... ... және
кестеден тыс жағдайлар) байланысты есептеулер жүргізуге ... ... ... қарасытырылады. Ең негізгі оқыту нәтижелерінің қатарына ... ... ... қосу және ... ... ... ... білік пен дағдылардың қалыптасуын, екі ... ... ... ... (оқу, ... салыстыру): сандарды
және сәйкес шамаларды қосуды және азайтуға саналы орындауды: екі амалмен
шығарылатын есептің мәнді белгісін ... ... ... ... ажыратуды: қарапайым өрнектерді оқуды, жазуды, құруды және олардың
мәндерін табуды игеруін жатқызуға болады. ... қосу және ... ... ... қосу мен азайтудың кестелік жағдайлардағы
есептеу тәсілдері және сәйкес бірлік пен дағдыларды ... ... ... ... ... (құру, оқу, жазу, мәнін табу, салыстыру);
қарапайым теңдеулерді «сынап көру» тәсілімен шешу ... ... ... (құру, оқу, жазу, мәнін табу, салыстыру); екі амалмен
шығарылатын есептер (қосындыны және қалдықты, табу, ... не кем ... ... не ... ... ... «сонша» ұғымымен байланысты» және
оларды шығару, бір және екі ... ... ... (тік ... шаршы, тік, сүйір және доғал бұрыштар) анықтау
және ... ... ... ... және оның ... (тік ... ... периметрін табу сияқты мәселелерді
қарстыру көзделеді.
«Ондықтан аттап ауызша қосу және азайту» тақырыбында:23+7 ... 26+24 және 50-24, 26+7 және 33-7 ... ... ... ... білік пен дағдыларды қалыптастыру; құрылымы ... ... ... ... (оқу, ... құру, мәнін табу, салыстыру, теңдеуді шешудің
жаңа тәсілдері, сандытеңдік және ... ... ... ... және
түрлендіру,және оларға кері есептер, екі амалмен шығарылатын есептер;
геометриялық фигуралар және олардың элементтері ... ... ... және ... құрастыру арқылы сызбаларды ... ... оның ... ... ... ... қосу ... қасиеттерін
есептеулер жүргізуде қолдану сияқты мәселелер қарастырылады.
«Ондықтан аттап жазбаша қосу және ... ... : ... ... 26+34 және 60-26, 27+36 және 63-27, 78+22 және 100-22, ... ... қосу және ... қосу және азайту алгоритмдерін енгізу
және соған машықтандыру: сәйкес алгоритмдердің мән- ... ашу ... ... ... ... қосу амалы заңдарының қолданылу
үлгісін келтіру; санды өрнектер әріпті өрнектер, теңдеулерді ... ... және ... ... жайындағы білімді тиянақтау, геометриялық
фигураны (көпбұрышты, үшбұрышты, төртбұрышты) еркін өлшеммен сызу және
алдын-ала берілген өлшемей тік ... ... ... бір амалмен және екі
амалмен шығарылатын есептер, оларды ... ... ... қосындысын таб, тиісінше бөлу, тең бөлу сияқты практикалық
іс-әрекеттер орын дауға ... және т.б. ... ... ... ... мынадай тақырыптарды қамтиды: сандардыоқу,
жазу және салыстыру: қосу және азайту. Мұнда негізінен «Жүз ... ... ... ... ... ... және дағдылары біршама
өзгерген және жаңа жағдайларда қолданылады. Сондықтан әрдайым оқытудың
тірек нәтижелері пысықталып, ... ... және ... ... ... ... Демек бұл тақырыптың табысты ... ... ... нақты нәтижелеріне байланысты.
«Сандарды оқу, жазу және салыстыру» тақырыбын да: ... ... ... және ... ... ... атау және салыстыру: үш таңбалы сандарды оқу жазу және ... ... ... ... және оның ... ... және олардың жаңа
бірліктері (ұзындықтың –километр,массаны – грамм, тонна, центнер, уақыттық-
секунд): ... ... ... ... ... ... және оларды
шешу тәсілдері: бірдей қосылғыштардың қосындысын табу және оған кері ... бір ... және екі ... ... есептер (шығару,
салыстыру,түрлендіру, өзгерту).
«Қосу және азайту» тақырыбында: сандарды және шамаларды ... ... ... ... ... 500-200, ... 200-20, 290-270,
80+60, 140-60, 140-80, 530+40, 570-40, 570-530, 530+400, 930-400, 930-530
жағдайларында): сандарды және сәйкес ... ... қосу мен ... ... 364+526, 412+276, 691-279, 249+376, 625-376, ... 736+264, 1000-264 жағдайларында) бір амалмен және екі амалмен
шығарылатын есептер, ... ... ... ... мен ... ... күрделірек санды өрнектер және әріпті өонектер, теңдеулер
және оларды шешу: бірдей ... ... табу және оған кері ... геометрия элементтері сияқты мәселелер қарастырылады.
«Біз нені үйрендік» тақырыбы оқу жылы ... ... ... ... асыруға арналған. Мұндағы материалдар оқытудың нәтижелері
бойынша топтастырылған, яғни осы тақырыптағы қойылған сұрақтың жауабы болып
табылатын ... ... ... ... ... сандардыоқуды, жазуды, салыстыруды және жіктеуді
үйрендік : шамаларды (ұзындық, ... ... ... ... аралығы)
салыстыруды және өлшеуді үйрендік: кестелік қосу мен азайтудыүйрендік; есеп
шығаруды ... ... және ... ... таныстық.
Тақырып материалын пайдаландық екі түрлі нұсқасы ұсынылған. Бірінші
нұсқа : әр ... ... ... ... ... бойынша
жеке-жеке қайталау сабағы өткізіледі де, соңғы екі сабақта оқушының білім
деңгейін анықтау жүзеге асырылады. ... ... әр ... ... оқушының білім деңгейі анықталады да, содан ... ... ... ... сынып математикасының жоғарыда қарастырылған мазмұнын оқытып,
үйрету және нақты тәжірибеде ұсынылып ... ... ... асыру оқу- әдістемелік топтаманы пайдалануды көздейді. Оның
құрамында: оқулық, дидактикалық ... ... ... құрал,
көрінекіліктерді мұғалім жүзеге асыруы керек, дидактикалық ойындар мен
қызықты тапсырмалар бар. ... ... өз ... өзорны,
атқаратын қызметі, мүмкіндігі; қолдану аясы бар. Осы тұрғыда бастауыш ... ... ... ... ... ... ... дұрыс апйдалана білуі керек. Педагогика ... ... ... бағдарламада белгіленген мақсаттарына және
дидактика талаптарынасәйкес ... бір оқу пәні ... ... ... баяндайтын кітап»- деген анықтама берілген.
Оқулықта білім мазмұнының барлық компоненттері жүзеге асырылады, ... 4 ... ... ... ... ... ... шамалар және т.б.
іс- әрекет тәсілдері).
2. Іс- әрекет тәсілдерін жүзеге асыру тәжірибесі (есептер
шығару, тәжірибелер жүргізу);
3. ... ... ... ... ... ... Дүниеге сезімдік қатынас ... ... ... ... ... ... осы тұрғы да ... ... ... ... ... ... ... Негізгі білімдер мәтіндер, тұжырымдар, формулалар,
қорытындылар, суреттер, ... ... ... ... ... іс-әрекеттерін ұйымдастыру элементтері
мәтін және тараудан кейін берілетін ... ... ... ... оқушылардың шығармашылық ... ... ... оқу ... ... ... , ... ойындар, қызықты
тапсырмалар беріледі.
4. Пәнге деген қызығушылық пен сүйіспеншілікіті дамыту
элементтері мәтіндік тіл ... ... ... ... ... ... ... ғылымның
рөлін ашу болып табылады.
Бастауыш саты оқушысының жас ерекшеліктеріне сай ... және ... ... ... ... ... ... онда бұл сатыда оқылатын ... ... ... ... ... түсінікті, мұнда негізінен, оқушыда
мәдениетің базистік қырларын қалыптасытру бірінші ... ... ... ... ... ... жіктеуге болады: коммунакативтік мәдениет ... ... ... ... эстетика және адамгершілік
мәдениеті, еңбек ... дене ... ... ... ... ... көрсетілген түбегейлі мақсат, міндетерін жүзеге ... әр ... өз ... рөлі бар. Бұл тұрғыда оқулықтардың атқарар қызметі
орасан зор. Осыған орай оқулықтарға қойылатын мынадай талаптарды атап ... оқу ... ... ... мен ... ... ... жоғары идеялығы мен оқулықтар ... ... ... ... ... ... ... жүйелі және бірізді түрде оқушылардың жеке
танымдық ерекшеліктеріне сәйкес баяндалуы т.б.
Оқулық – оқу- ... ... ... жиынтығы айтылады. Оның негізі оқушының танымдық іс- ... ... ... ... ... ... оқулық болып
табылады.оқулықтың әдістемелік аппараты оқушылардың білімін ... ... ... ... мен ... қамтиды, яғни танымдық
қызметтің барлық компоненттерін қалыптасытратын орындаушы, бақылаушы ... ... ... ... ... ... ... және басқа тәсілдеріне сүйенеді.
Қазіргі кездегі мектеп ... ... жаңа буын ... дамыта отырып оқыту, шығармашылық қабілеттерін арттыру негізінде
жасалған.
Жаңа буын оқулықтарының мектеп тәжірибесінде ... ... ... мен ... оны өткізудің әдіс- тәсілдеріне
және оның басқа да құрамдастарына, әсіресе мұғалім мен ... ... және ... ... ... ... мен ... өзгерістер енгізудің қажеттігін көрсетіп отыр. Осыған ... ... ... ... ... ... қазіргі математика сабақтарының мәнді және ... бар ... 2- ... жаңа буын ... жұмыс істеу
барысындағы тәжірибемізден көрініп отыр. Мысалы, 2- сыныптың математика
пәнін оқытудағыең негізгі құрал- оқулық. Ол ... ... ... Онда ... ... ... ... ұғымдар, іс- әрекет
тәсілдері және олармен байланысты әр алуаг жаттығулар) және оны ... ... ... ... ұсынылған. Ендеше ол әрі оқу ... ... ... ... ... аранлған. Демек, мұғалім
дер жаттығу боынша оқушылардың өзіндік ... ... ... және ... реттеп отыруы және басқаруы ... ... ... ... ... игеруін қамтамасыз етуі керек.
2- сыныптың математика оқулығында әр сабақтың тапсырмаларына арнайы
шартты белгілер қолданылғаан. Мысалы, ... ... ұғым және ... ... қара түс- ... ... ... дамыта
түсуге арналған жаттығу; т.с.с. жасыл ... ... ... ... ... 5 ... ... әр сабаққа 1,2,3,4,5,6,7
және ... ... ... ... ... Осылардың ішінде
сабақта қарастырылатын және үй жұмысына ұсынылатын жаттығулар іріктеліп
алынады.
Бүгінгі күні республикамыздың барлық ... жаңа буын ... ... кешендермен қамтамасыз етілуде. Мектп тәжірибесінде
жүрген осы жаңа буын оқулықтарының ерекшеліктеріне тоқталсақ:
- ... ... ... ... ... ... талап етеді.
- оқушылардың танымдық қабілетін, ақыл-ойын дамыту, тілін байыту;
- ... оқу ... ... ... ... ... берілген тапсырмалар мен жаттығулар оқу-шығармашылық ой ... ... ... ... басты міндеті оқушының жеке басының қасиеттерін,
қабілеттерін дамытып, талантын, шығармашылығын ашу. ... ... ... ... ... өз ... ... қабылдай алуға,
практикалық әрекеттерге ... ... ... ... үлкен рөл атқарады.
2. 2- сынып оқушыларының ... ... ... Озат ... іс- ... ... ... дамуының әрекеті, әлемдік және отандық
педагогика, психология ғылымдарының жетістіктерін, әсіресе, ... ... даму ... ... проблемалар, ұзақ жылдар бойы
екшеленіп жинақталған мектептің озық тәжрибесі негізгі ... ... ... беру ... ... ... ... қажеттігін
туғызып: бірінші кезекке, бұрынғыша оқушыны пәндік ... ... ... бір ... ... емес, оқу әрекетін
қалыптастыру негізінде оқушылардың жеке бас ... ... ... ... ... ... ... мен дамуына проритет берілуі,
сондай-ақ, Қазақстан Респуликасы ... Заңы мен ... ... білім беретін мектептердің тұжырымдамасына орай мектеп құрылымы мен
оның ... ... ... сапалы білім беруді талап етеді.
Мектептегі оқу жұмысының сапасы мұғалімнің оқушылардың оқу ... ... ... оның ... мейлінше жетілдіре білуіне
байланысты болады. Оқушылар әрекетінің ең басты және жетекші түрі- оқу. ... ... ... мен ... ... ... ... түрде іске асырылып отырады. Сондықтан оқу басқа ... ... ... ... дамытады, дүниеге
адамгершілік көзқарасын ... ... ... өзінің
шығармашылық белсенді әрекеті. Ғалым педагог Л.В.Зенков «Оқыту-оқытушының
жалпы рухани дамуын қамтамасыз етуі қажет»-дейді.
Оқушының ... ... ... оны істей білуі мен оның
шығармашылық қабілетін дамыту- қазіргі кезде барлық мұғалімдер қауымын
толғандырып жүрген мәселелердің ... Бұл ... ... ... жоғары
талап қоюды қажет етеді. Міне осы орайда, Қазақстан Республикасының 2015
жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасы ... беру ... ... және ... ... ... Бұл тұжырымдама бастауыш білім
беру сатысында кеңінен талқыланып, білім беру жүйесінің әлемдік ... ... ... ... ... сай ... мен еңбек
рыногында, ғылым мен өнерде өз ... ... үлес ... ... ... жеке ... болып қалыптасуындағы бүкіл болмысының
ұйытқысы, мәйегі осы бастауышта құрылатыны педагогтардың да, психологтардың
да еңбектерінде атап айтылып ... ... ... білім негізін қалайтын,
баланың жеке басының дамуын қамтамасыз ететін тұлға-мұғалім. Мұғалімнің
білім беру ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттері негізінде оқушының жеке бас қасиеті қалыптасады. Демек,
бастауыш мектепте оқытудың жаңа жүйеге көшуі әрбір мұғалімнен жаңаша ... ... ... ізденісті талап етеді. Осыған орай, қайсыбір
мұғалімдер сабақтың жаңа түрін пайдаланса, кейбіреуі жаңашыл ... ... Қай ... ... да, ... ... ... бойына сіңіре отырып, олардың оқуға ынтасын
арттыру, шығармашылық ... ... ... дарынды адамдарға деген қажетін қанағаттандыру
талабына орай, ұлт мектептерінде бастауыш сыныптардың пән ... ... ... ... ... ... еңбек етіп, тер
төгіп жүрген озат тәжірибелі ... ... ... Осы ... өзіміз қызмет істеп жүрген Ұлан ауданы, Завидный ауылындағы ... орт а ... 4 «А» ... ... ... ... ерекше атауды жөн деп таптық. Жас ұланға сапалы білім,
санала тәрбие беру жолында ... ... етіп ... ... ... ... әдісін шебер меңгерген. Кішіпейіл, қарапайым ұстаз-ата-
аналарға да, мұғалімдер ұжымына да ... ... ... ... ... ... ... де тынбай ізденіс үстінде жүреді.
Мұғалімнің негізгі мақсаты: Оқушылардың ойлау қабілетін дамыта
отырып, шығармашылық ізденіске баулу. Осы ... іске ... ... Солтангазиевна көптеген игі істер ... ... өз ... математика сабағында оқушылардың шығармашылық қабілеттерін
дамыту үшін, өз ... ... ... ... көңіл бөледі. Өз бетінше және
топ-топқа бөліп оқушының өткен сабақты қалай меңгергенін анықтайды. ... ... ... ойындарды жиі өткізеді. Бұл тәсіл оқушылардың
жалпы оқып, ойлау ... ... ... ... қабілетінің дамуына септігін тигізеді. Кульжиян Солтанғазықызы
пән сабақтарында көбінесе ... ... ... ... ... ... алғаш келген балалардың жас шамасы қатар болса да,
түсінігі, қабілеттері әр түрлі. ... ... ... ... ... тез меңгерсе, енді бірі айтқанды қиын қабылдайды, ал енді ... ... ... Соның нәтижесінде әр сныпта білім дәржесі, яғни
сабаққа ынтасы төмен, үлгермейтін оқушылар ... ... ... ... ... ал ... ... оқушылардың шығармашылық
деңгейін арттыруды Кульжиян қиын да ... ... деп ... ... ... ... ... оқу сапасын арттырып, ... ... ... отырды. Екіншіден, әр оқушының өзіндік ерекшелігін,
тұрмыс-жағдайын ескеріп, ата-анасымен тығыз ... ... ... ... білімін есепке алуды басты мақсат ... К.Д. ... сіз бір сөз ... өзі қиын ... ... ... жұмысыңызды
сурет көрсетуден бастасаңыз, сонда сынып ... ... ... ... ... ... ... қима
қағаздар, кестелер т.б. көрнекіліктер қолдану арқылы жетістіктерге жетіп
отырады.
Талмай ізденетін ... ... ... ... ... ... ... «Малахит», «Асыл тас» облыстық
интеллектуалдық конкурстарына, снндай-ақ ... ... ... ... ... ие болды. Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту
мақсатында жүргізілген еңбегінің нәтижесі 4 ... ... ... анық ... ... ... тілі» пәнінен I-
орындарды, «Ана тілі» пәнінен II-орынды иеледі.
Әрине, ... ... игі ... ... ... жүрген
ұстаздарымыз көп-ақ. Біз көзбен ... ... ... ... сабақтары жайында сөз еттік. Осындай озат мұғалімдердің ... ... ... ... ... ... ... жетілдіре түсуге мүмкіндік береді.
Президенттің 2004 жылғы наурыз айындағы жолдауында « ... ... ... ... ... ... ... жеке адамның құндылығын арттыру, оны дайындайтын ... ... ... ... ... еңбек, сапалы нәтиже деген
ұғыммен егіз.
2.2 Математикадан шығармашылық қабілетті дамытудың жолдары
Шығармашылық қабілет әр ... ... әуел ... ... міндеті- оқушыға оның бойында жасырынып жатқан мүмкіндікті ашып
көрсету.
Шығармашылық- бүкіл тіршіліктің көзі. Адам ... ... ... ... ... ... дейін жеткен жетістіктері шығармашылықтың
нәтижесі. Бұған бүкілхалық және жеке адамның шығармашылығы арқылы келдк. Әр
жаңа ... ... ... ... қол ... ... ... қана
қоймай, өз іс-әрекетінде сол жетістіктерін меңгеріп қана ... өз ... сол ... жаңа ... ... ... отырып,
барлық салада таңғажайып табыстарға қол жеткізеді.
Ал бүгінгі күрделі әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... болып, керісінше, оқушыда шығармашылық
қабілеттің болмауы үлкен проблема саналып, ойландыруы тиіс деп ... ... сан ... ... шешу тек ... адамдардың
қолынан келеді. Тек шығармашылық қана қандай ... ... ... ... ... мәнін түсінуге, бақытын сезінуге мүмкіндік әпереді.
Оқушылардың қабілеттері екі түрлі әрекетте дамиды. Біріншіден, кез
келген бала оқу ... ... ... осы кезге дейінгі жинақталған
тәжірибесін меңгерсе, екіншіден, кез келген ... ... ... ... ... ішкі мүмкіндіктерін дамытады. Оқу әрекетінен
шығармашылық әрекеттің айырмашылығы- ол баланың ... ... ... ... ... бағытталған жаңа әдіс-тәсілдерді іздейді.
Проблеманы өзінше, жаңаша шешуге талпыныс жасайды.
Екі әрекетте оқушылар екі түрлі мүдделер ... әр ... ... Мысалы, оқу әрекетінде белгілі бір ережені меңгертетін, дағдыны
қалыптастыратын жаттығулар орындалса, шығармашылық ... ... ... ... ... ... ... оқу әрекеті баланың жалпы қабілетін
дамытса, шығармашылық әрекет нақты жағдай шешу ... ... ... ... Балалардың бойындағы шығармашылық
қабілеттерін ашудың және дамытудың көп тәсілі бар.
Педагогика үшін анықтаушы ... ... ... ... баланың позициясы, оның әрекетші ретіндегі белсенді және
өзіндік рөлі. Бастысы, ... ... ол ... ... ... ... ... мақсатты шығармашылықпен іске асырушы, әрекет
етуші обьектісін жаңадан ... ... ... ұсынушы жасампаз
белсенділігі. Жеке адам белсенділігі-оның болмысындағы негізгі мәселенің
бірі. Ф.Энгельстің айтуынша: «әрекетшілік-тіршілік иесінің ... тән ... ... қайтару қабілеті». Танымдық әрекетінің негізінде оқушыда
танымдық белсенділік қалыптасады. Олай ... ... ... білімді меңгертуді тек байқаумен, сезумен ғана қабылдап қоймай,
керісінше талданып ... ... ... ... ... ... қалай ашылғанын байқата, соны білдірте отырып, меңгерген білімін,
практакада шығармашылықпен ... ... ... амал-тсілдерін үйрету, сол
арқылы іскерлігі мен дағдысын арттыру болып ... даму ... ... ... ... Танымддық
белсенділік нәтижесі-шығармашылық. Мектеп жасындағы балалардың шығармашылық
ынтасын ... ... беру ... ... ... бар. Оқу
барысында балалар түрлі заттардың, құбылыстардың мәндеріне, ғылыми ... ... ... түсінуге, алған теориялық білімдерін практикада
еркін білуге үйренеді. Оқушылардың таным ... ... ... ... ... теориялық сауаттылығы мен шеберлігіне
байланысты. Білім берудің қай саласында болса да қарастырылмай ... адам ... ең ... ... - ... өзі ... дамыту, өзін пайдалану. 1- сызбада ... ... ... ... – бұл өзін ... ... ... Орта тұлғаның өзін-
өзі ұйымдастыру қабілетінің дамуына қажеттілік сферасы арқылы әсер етеді.
Зөін дамыту, ... ... ... ... және ... ... әрі ... әрекетке дамитын қабілет. Бұл қабілет жоғары
деңгейде өзін дамыта, ұйымдастыра ... ... ... ... ... табандылық сияқты қасиеттер ... ... Бұл ... ... И. Я. ... В.В. ... 70- ... оқушылардың
шығармашылық қабілетіне көңіл бөлінбегенін, оған ... ... ... ... деп ... ... әдіс
және проблемалық оқытудың басқа да әдістері алғаш кеңес педагогикасы
номенкулатурасында жоқ болып, тек ... ... ... ... ... дағды, оқудың интеллектуальды біліктілігі кейіннен барып
зерттеу пәні ретінде арнайы қалыптастырылды. Себебі осыларсыз индивидтің
шығармашылық дамуы қиын деп ... ... ... ... ... ... мен ... – ізденушілік әдістер де қажет деген. Оқушылардың
ойлау ... ... ... ... ... құрастыруы
аса бағалы, өйткені соның арқасында шығармашылық әрекет тәжірибесін
меңгеруге ықпал ... ... ... ... ... ... ... түрде
белсенді оқыту арқылы арттырып, содан шығармашылық ... ... ... болса қазіргі кездегі оқыту мен тәрбиелеудің өзекті ... ... ... ... ... өйткені, әркім өмірде бір ... ... ... пен ... талдағыштық қабілетін қажет етеді.
Осы тұрғыдан келгенде қазіргі педагогикалық жүйеде «білім беру» ... ... ... тиіс. Бұл дегеніміз – бастауыш сыныптарда математикадан
білім ... ... бір ... ... ... ... ... шығармашыл тұлға жасауға жағдай жасау. Оқыту үрдісі
«ойлап табу» немесе жаңалық ашуға ... ... ... ... ... ... шығармашылық ойлауын табыстыдамыту- тек оқу – тәрбие
үрдісі кезінде баланың жүйелі түрде интеллектуальды ... ... ғана ... ... осы ... туындаған оқу проблемасын салмақтап,
негізделген және тексерілген шешім қабылдайды да, оны практикада ... ... ... ... ... ... игеруші «пионер» жағдаятына
қойылады да, шығармашыл зерттеушілік тәсілдерін үйренеді.
Ақпаратты сабақтар ... ... және бір ... ... онда ... ... ... әрекет жасайтын обьект.
Оқыту үрдісінде мұғалім өзінің де, оқушының да әрекетін ... ... ... юолып саналады. Оның әсер етуші обьектісі –
оқушы, сондықтан балалардың оқу жұмысының пәрменділігі артуы мен ... ... ... ... Егер ... ... әрекетін қатаң
басқарса, жеке тұлғаны қалыптастыруда мақсатына жете ... тек ... ... ғана ... .
Бастауыш мектеп жасындағы балалардың негізгі бағыты бұрынғы «ойнау»
кезеңінен оқу үрдісіне бет бұру ... ... ... ... ... ең негізгі кезең болып саналатын ... ... ... ... ... дамуына ең тиімді де, қолайлы кезең бола
отырып, осы кезеңде олардың шығармашылық іс- әрекеттерінің психологиялық
негізі қалыптасатын және ... ... мен ... амалдары: талдау
сияқты көзқарастары жоғары ... ... ... ... ... ... математиканы оқыту әдістері мен формалары қажетті шығармашыл тұлға
тәрбиелеуге мүмкіндік туғызуы ... ... ... ... «өте ... ... баға алып жүрген
оқушыларымызаса шығармашыл және тәрбиелі болып жүр ме? Немесе біледі деген
оқушылар тек кейде шығарамашыл ... ... ... ... төмен
балалар қай кезде шығармашыл және тәрбиелі болады? ... ... ... ... үшін ... дағдылардан басқа
оқушы нені игеру керек? ... ... ... оқушының қолдануына көнбейтін
кездері болады. Басқаша айтқанда, біле тұра істей алмау немесе біліп, істей
алып, бірақ жаңа ештеңе тудыра, ... ... ... ... тек
он бір жыл бойы мектепте оқығанды айтқанда орныдату мен есте сақтау арқылы
дамытуға болмайды. Ол тек балаларды ... ... ... ... ... бірте күрделене түсетін тапсырмалар мен шешуін таба алатын
міндеттер жүктеу арқылы болады. Математикалық тапсырмалар ... ... ... ... ... ... тапсырманың жауабы мұғалімнің,
не оқулық авторы берген дайын ... ... ... ... ... ете ... Осы кезде оның әрекеті еске түсіру
сипатында болады. Шешу жолын өздері ... ... ... өз ... ... ... ... түрткі болады.
Оқушы шығармашылығы дегенімі- ой бостандығы мен еріктілік болған
жағдайда ойлау үрдісін бірізділікпен шығарып, логикалық ... ... ... ... ... ... (ой ... Осындай
еңбектің негізінде білім игеруге,оқуға, оқи білуге тәрбиелеу білім ... ... ... ... жан- ... дамып шығармашыл адам болып
жетілуінің негізі болады.
Шығармашылық қабілеттерді ... ... ... ... ... қабылдаудан басталады да әрекетпен аяқталады. Ойлау
әркетінің негізгі бөлімі – ... ... ... сынып балаларының
ойлаулары нақты бейнеліден ... ... ... ... ... ... ... қалыптасыру қажеттілігі математика бойынша
бағдарламаларда бүгінгі қоғам ... ... шарт ... ... ... ... оқытуда
«оқушының ақыл- ойының математикалық стилін, интеллектуалдық және ерік пен
сезімге ... ... ... қол ... ... ... ... математика бағдарламасында бұл мақсаттар мен міндеттер
тек аталып қана өткен, оқушылардың жоспарлынған ... ... мен ... ... ... жайлы мұғалім негізге
алатындай көрсеткіштер ... ... және ... ... шығармашылық шешім әдістері өзгертеді,
дәстүрлерді – ... ... ... ... одан да ... ... өмірге көз қарасын – аса сирек өзгертеді. ... мен ... ... ... үш ... ... ... – ізденушілік және зерттеушілік. ... ... ... ... ... үлгі арқылы жүзеге асырылады.
Түсіндірмелі – иллюстративтік оқыту әдістерінде ... алу осы ... ... ... ... ... эвристикалық әдіс- оқушы дайын үлгі бойынша
емес, ұстаздың ... ... ... іздену жұмысын жүргізеді.
Осы кезде шығармашыл ... ... ... ... шығармашылық
тұрғыда болуы балаларда білімді игеру әрекет ... ... ... ... жағдайларда қолдана білуінде.
Осы тұрғысында түйіндейтін болсақ, бала шығармашылығын дамыту – оның
кәсібм әлем бейнесін ... , ... ... Оқу ... ... ... ... шығармашылық қабілеттерінің төмендегідей
қатарын В.И. Андреев ұсынды:
1. Жеке адамның ... ... ... ... ... ... ... эвристикалық
4. Жеке адамның өзін- өзі басқаруы;
5. Коммуникативтік.
Осыған орай ... ... ... ... ... ... ... алатын орны ерекше , өйткені ол бойынша
орындалатын әрбір жұмыс таным ... ... ... ... ... ... ұғымдар мен түсініктерді қалыптастырудың есептеп
шығарудың жалпы ортақ әдістерін мңгертудің маңызды ... ... ... мен оның ... ... ... жүзеге асырылуының арасында орын алып отырған қиыншылықтарәлі
де кездесіп отыр.
Қазіргі бастауыш сынып математикасын оқытуда басты ...... ... ... білім беру. Білім бере отырып, оқушылардың
осы сабақта шығармашылық қабілеттерін ... ... ... ... өткізуде әр түрлі педагогикалық технологияларды қолдану. Дәлірек
айтқанда математика сабақтарында ... ... ... тиімді жолдары: «деңгейлеп оқыту» модульді оқыту, өзіндік жұмыс
пен өздігінен білім алу жұмысын ... ... ... ... емес ... ... ... қырларының бірте- бірте қалыптасып дамитындығы берілген.
Ертегі, саяхат, сайыс, ойын ... ... ... ... ... сыныптарда өткізіліп балалардың өзіндік ізденіс, оқу
ісіне ... ... жаңа ... тудыру тұрғысындағы танымдық
әрекеттерін дамытады. Осы кезеңдегі ... ... ... ... ... ... ... асырылып көбіне репродуктивті сипаты
басым болады. Бұл шығармашылықтың I және II деңгейлері.
Жарыс, аукцион, модульді ... ... ... ... ... ... ... игеруге пайдалануға баулитын сабақтар ... ... ... Осы ... ... ... байланысты.
Деңгейлеп оқыту, интеграциялық сабақтарыоқушылардың ақпараттарды
«қорыту» және «тасымалдау» қабілетінің дамуын туғызатын сабақтар. Осы кезең
ББД- ны әрі ... ... ... алу ... ... шығармашылықтың
IV- деңгейін береді.
Өзіндік жұмыс, топтық, бақылау ... ... ... ... , ... ... дамып, пікірлердің өзгеріп туындауын, өзін-
өзі басқару ақыл- ой қабілеті мен ... ... ... әсер ... ... шығармашылықтың V- деңгейін
көрсетеді.
Оқушылардың математикадан шығармашылық қабілеттерін ... ... ... жаңа ... ... ... әр ... өзінің
алдында отырған оқушыларының жас ерекшеліктерін ескере отырып, ... ... ... ... Жаңа ... жүзеге асыру үшін
мұғалімге көп ізденіс керек. Сонымен қатар сыныптағы оқушылардың қай ... ... ... ары ... ... көп көмегін тигізуі қажет.
Осы орайда бастауыш сыныптың математикадан ... ... ... ... ... «Деңгейлеп саралап оқыту»
технологиясын қолдану өте тиімді деп ... ... ... өз ... ... әр түрлі өмірдің қиындықтарына төзе алатын, белсенді, білімді
оқушы тәрбиелеу. Сонымен қатар осы технология дасыта оқыту ... ... ... мен есте сақтауын, белсенділігін дамытып, білім сапасының
артуына көмектеседі.
Деңгейлеп саралап оқыту технологиясы оқушының да, мұғалімнің де
белсенді ... ... ... бағыттайды. Деңгейлік тапсырмалар 4
деңгейде беріледі. 1- деңгейдегі тапсырмаларын орындау барысында «танып
білу» және үлгі бойынша ... ... ... ... ... ... сабақ бойынша берілген тапсырмалармен жұмыс жүргізіледі. 2- деңгейдегі
тапсырмалар өзгертілген жағадайда немесе өткен сабаққа ... ... ... 3- ... ... ... ... қорыту
барысындаесептер беріледі. Ал 4-деңгейлік тапсырмалар ... ... ... ... ойын ... алатын қабілетті
оқушылар орындау үшін беруге әр мұғалімнің ... ... ... ... технологиясы талап етіп отырған мақсатты
деңгейлер тізбегін құру, яғни ол ... ... ... ... ... ... «ұпайлық» жүйемен жүзеге асырылады. 1-
деңгейдіорындаған бала 5 ұпай жинаса «3» алады. 2-деңгейге 10 ұпай ... ... ... 15 ұпай ... «5» ... ... ... 20
ұпай болса, «5»-кебағаланады.
Ж. Қараев технологисының тиімді жақтары:
1). Әр оқушы өздігінен жұмыс ... ... ... ... ... ... ұмылысы байқалады.
4) Күрделі тапсырмаға байланысты оқушының ойлауқабілеті артады.
5) Оқушылар деңгейлік тапсырманы орындап болған соң жинаған ұпайы
бойынша әр ... ... , ... қарай бағаланады. Демек әділ юаға
қойылады. Баланың деңгейін ... ... Әр ... қорытуға, жинақтауға немесе бағалауға арналған кесте
көрсетілген, сол кестегеәр бала деңгейді ... олса ... ... ... ... ... сол ... бағаланады.
Аталып өткен деңгейлер бойынша математика пәнінді де жеңілдеп
күрделіге көшу ... ... ... ... 4 ... жөн ... ... Байқампаздығын, зейінділігін қалыптастыру
мақсатында.
Байқау- қоршаған ортамен байланысу деген сөз. Ол ... ... іске ... ... ... ... ... үйрену көп
жағдайда үстірден жүріп жатады. Мысалы, кейбір адам көре тұрып, ол ... ... ... көре тұра ... байқамайтын бала
қалыптасады. Ол баланың рухани өмірінің дамуына кері әсер ... ... ... ... ... ... ... салдарынан
қаншама қате жіберіліп жатады. Ол оның шығармашылық қабілетінің ... ... ... ... Іскерлігін, білімдігін қалыптастыру мақсатында.
Бұл жүйеде бала өзінің байқампаздығының арқасында қабылдаған ұғымын
іскерлікпен ... ... ... ... ... ... ... тиянақтауға тырысады, ережелерді жаттап, есептердің оңай шығару
жолдарын қарастырады.
III- жүйе. Өз ... ... ... ... жүйеде балалардың сабақтардан алған білімдерін бақылау, тестік
жұмыстар ... ... ... тексеріледі. Ол тапсырмаларды мұғалім
көмегінсіз өздерінің орындаулары талап етіледі. ... ... оны ... ... ... жұмысын қалыптастыру
мақсатында.
Оқушыларға ... тест ... ... есептер шығарту,
кроссвордтар шешуге үйрету сияқты тапсырмалар беріледі.
Ол арқылы баланың ... ... ... ... дағдысы,
көрегендігі, қырағылығы, идеяларын іске асыруы, болжау қабілетінің дамуы
байқалады, ғылыми ізденісі дамиды.
Тек бір көңіл ... ... ... өз дәрежесінде
орындалып, тиісті нәтиже беру үшін оларды дұрыс ұйымдастырып берудің ролі
зор. Оқушыларды қызықтыру, ойландыру, жауаптарын ... ... ... ... керек. Сонда ғана бала ізденушілік, зерттеушілік
мүмкіндігіне ие болады. Осындай ... ... беру ... және ... есептеу дағдысын да дамытуға болады. Сонымен бірге әр
тақырып бойынша ... ... ... ... ... қай ... меңгергеніндігін байқап, сол бойынша бақылаулар, тест жұмыстарын
беріп ... ... осы ... ... ... ... өз бетіндік бағалау бетіне ұпай арқылы белгілеп, есептеп,
синтездеп қаратып әр оқушының ... ... ... ... тәсілмен оқыту, біріншіден, оқу материалын жіктеуді;
екіншіден, оқушылардың ... ... ... ... ... үшіншіден бөлініп көрсетілген деңгейлерге сәйкес диогностикалық
құралдарды (сұрақтар, тапсырмалар, т.б.) дайындауды қажет етеді.
Қазіргі мектеп практикасында Б.Блум ... жиі ... Ол ... және ... ... деңгейлерін сипаттайтын белгілер
жіктеуі. Бұл ... ... ... және ... ... бағалауға
бағытталған. Танымдық салада оқу мақсаттары адамның білімді ... ... ... ... игеру деңгейлерінде ... ... және ... қалыптастырумен байланысты мақсаттар:
түсіну-қолдану-талдау-жинақтау-бағалау деп жіктеледі.
Түсіну-оқу материалын қосымша түсініктеме, ... ... ... көздейді.
Қолдану-абстактілі білім мен ұғымдарды нақты жағдайларда пайдалана
білуді ұйғарды.
Талдау-элементтерді, қатынастарды, ұйымдастыру ... ... ... ... ... білігі ретінде қарастырады
және оған жіктей білуді, жұмыс жоспарын құрастыра білуді т.с.с. жатқызады.
Ал бағалау санаты оқу ... ... ... ... ... ... Міне осындай, яғни оқушылардың жетістіктерінің өзгеруін
диагностикалау жұмысы, ... ... ... ... ... ... жүргізіліп келді.
Оқушыларда математикалық ұғымдардың нысандық, жүйелілік, жалпылық
көрсеткіштері бойынша қалыптасуын ... ... ... ... ... ... ... үш кезеңменөтеді. Оқу
жылыың басында, ортасында және аяғында. Сынып оқушыларының нәтижелері
келесі түрдегі кестеге ... ... ... дұрыс орындау көрсеткіштері (% есебімен)
|Білім, білік, дағды|I-кезең ... ... ... ... | | | | ... | | | | |
| | | | | ... ... ... ... оқушыларының математиканы оқуда
жетістіктерін диагностикалау үшін ... ... ... ... ... ... ондық және 7 бірліктен тұратын санды тап
А.400 Ә.794 Б. 479 В. ... ... оқы. ... ... ... ... ... тауып,
астын сыз.
«Егер қосындының мәнінен бір қосылғышты азайтса, онда екінші ...
шығады»
А. қосылғыш Ә. ... В. ... ... ... астын сыз.
310, 16, 512, 240, 700, 918.
4. а-ның қандай мәндерінде теңсіздік тура болады?
94-10 ‹ 58+а
5. А. ... ... ... ... 2 3
4 5
6. ... ... дегеніміз не?
А. барлық бұрыштарының қосындысы
Ә. барлық қабырғалары ұзындықтарының қосындысы
Б. қабырғаларының ұзындықтарының айырмасы
7. Есепті әр түрлі тәсілмен шығар
Қорада 28 сиыр және 30 ... ... ... 8-ін ... ... қанша бас мал қалды?
8. Салыстыр: 48+2* 60-9 ... ... ... ... тап: ... 93 Ә. 43 Б. 103 В. ... ... тап: (14
11. Үшбұрыштың периметрін тап.
Мұндағы а = 6 см
а) 12 см ә) 14 см б) 13 ... ... ... 2 ... ... ... ... математиканы оқытудағы жетістіктер.
|№ |Пәннің компоненттері ... ... ... ... | ... ... ... ... | ... ... ... сандарды оқу, жазу | ... |Екі ... ... ... | ... |Арифметикалық амалдардың орындалу реті | ... |Үш ... ... және ... шамаларды | |
| ... ... | ... ... ... оқу, ... мәнін табу | ... ... ... ... | ... ... шешу | ... тапсырма орындау | ... ... ... және ... ... сәйкес
оқушылардың оқу материалын меңгеру деңгейі Б.Блум таксономиясы ... ... ... үшін ... ... ... етіледі. Әр жеке тұлғанаң шығармашылық қабілетінің дамуына кең
жол ашылады.
Сондай-ақ бастауыш сыныптарда оқушылардың ... ... ... ... ... технологиясына ерекше
мән бергіміз келеді.
Қазіргі педагогикалық практикада ... жеке ... ... ... және оларды терең ... ... жеке ... тиімді қалыптастыру үшін жағдай жасауға бағытталған
педагогикалық өзара ықпалдастық әрекеттердің түрлі формаларын даярлап,
оларды іс жүзінде сынақтан ... ... іске ... мұны, оқушының шығармашылығын дамытудың негізгі жүйесі
деп түсінуге болады және оны ... ... ... ... технологиясы арқылы оқушылардың шығармашылық
қабілетін дамытудың жүйесі.
Модульдік оқыту ... ... ... ... мен тәсілдерінен
түбегейлі түрде айырықшаланады:
1) Оқыту мазмұны аяқталған дербес, кешенді ... ... ... ... ақпарат қоры әрі
оны меңгертудің әдістемелік нұсқауы ... ... Оқу ... ... пен ... ... ... де модульдер арқылы іске асырылады. Олар
әрбір сабаққа ... ала ... ... ... саналы түрде өз бетімен жетуді қамтамасыз
етеді.
3) Модульдік оқытудың мәні оқу ... ... ... ... субьект- субьектілік қарым- қатынас
басымдылығының қалайда сақталуы талап етіледі.
Сараптамалық жұмыстарымыз көрсеткендей, модульдік оқытудың ... қол ... ... ... ... ... ... Оқушылардың қызығушылығын, жас
ерекшеліктерін және ... да жеке ... ... ... ... ... оқу материалының мазмұнын іріктеп,
құру.
2. Оқыту қызметінің ... ... ... ... ... ... ірізділікпен жүзеге асыру.
3. Іскерлік білім, білік пен ... ... ... ... ... Бақылауды оқушылардың өзін- өзі бақылауымен
ұштастыру.
Сонымен қатар, оқу модулінің диалог (даярлық) бөлімін ... ... өсу ... ... ... ... яғни, жүйелі түрде
шығарамшылық тапсырмалардың берілуі ... ... ... ... ... эксперименттік жұмыс қорытындысы көз жеткізді.
Модульді оқыту ... ... ... ... қолдану барысында дәстүрлі оқытудың төмендегідей проблемаларын
шешіп алуға болады:
- Оқушылардың 100 пайыздық ... ... ... ... ... ... ... туады (Үй тапсырмасы
азаяды).
- Оқушылардың оқу қызметтерінің нәтижелері әділ бағаланады.
- Оқушылардың сәтсіздік, қорқыныш, ... ... ... ... оқушылар деп кезінде анықтылып, оларды дамытуға жағдайлар
жасалады.
- Танымдық процестерді, ... ... ... ... ... ... шығармашылық жұмыстардың жеңімпаздарының саны артады.
Бұл технологияның тағы бір ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі болып табылады. ... ... ... ... жағымды қызығушылық қалыптастыруға,
шығармашылық қабілеттерін дамытуға ықпал етеді.
Осы ... ... ... сынып оқушыларының математика
сабақтарында шығармашылық қабілеттерін дамыту ... 2- және ... ... ... пәні ... оқу ... бірі
көрсетілген 2-сыныптың математиканы оқыту бағдарламасында «Ондықтан аттап
қосу мен азайту» тақырыбындағы санға 2-ні, 3-ті, 4-ті, 5-ті қосу ... ... 9 ... ... бір оқу ... ... ... 2-сынып.
Модульді сабақ.
Санға 2-ні, 3-ті, 4-ті, 5-ті қоу және азайту.
( ±2,
±3, ±4, ... ... ... ... ... ... |саны | |мин. ... ... |1. ... ... |90 мин. ... | |2. ... ... таныстыру. | ... | |А) ... 2-ні; 3-ті; 4-ті; 5-ті қосу және | |
| | ... ... ... | |
| | |Ә) Екі ... шығарылатын есептер шығару | |
| | ... ... | |
| | |Б) ... ... ... | |
| | |В) ... ... | ... |5 ... ... ... ... ... |45 мин. ... | |2-саб. «Қарлы кесек» оқыта-үйрену ... ... |
| | ... ... ... ... |45мин. |
| | ... ... ... ... ... ... |
|Қорытынды |2 сағат |1-сабақ. Білімді тиянақтау. ... ... | ... ... ... ... |
Математика 3-сынып.
Модульді сабақ.
6,7,8,9 сандарына көбейту және бөлу модулі 10 сағат
|Модуль |Сағат ... ... ... ... ... | |мин. ... ... |1. Модульге кіру. |90 мин. ... | |2. ... ... таныстыру. | ... | |А) 6,7,8,9 ... ... және бөлу | |
| | ... ... | |
| | |Ә) Екі ... ... ... | |
| | ... | |
| | ... ... ... үйрету. | |
| | ... және жұп ... | |
| | |Г) ... сызбамен жұмыс. | |
| | |Д) ... ... ... | |
|Сөйлесу |5 ... ... ... ... ... |45 мин. |
|бөлімі | ... ... ... ... ... ... |
| | ... «Сиқырлы сандықша» ойыны. |45мин. |
| | ... ... ... ... ... |
|Қорытынды |2 сағат |1-сабақ. Бас қатырғылар базары. ... ... | ... Бақылау жұмысы. ... ... – ақ ... ... ... дамытудың тиімді
жолдарының бірі - өзіндік жұмыс. өзіндік жұмыс –бұл шығармашылық жұмыстың
бастамасы.ү
А.Байтұрсынов пікірі бойынша, бала ... ... ... ... керек. Мұғалімнің қызметі – оның білімінің, шеберлігі ұзақ ... ... ... ... ... ... беріп отыру үшін, балаға
жұмысты әліне қарай шағындап, беру мен бетін ... ... ... ... ... ... жұмыстарның мән- мағынасын ұйымдастырудың тәсіл-
амалдарын бір ғана белгімен сипаттауға болмайды. ... ... ... ... ... ... ... тапсырмалар беруі;
- жұмысты орындаудың уақытын белгілеуі;
- мұғалімнің басқаруымен оқушылардың жұмысты өз ... және ... оған әсер ... ... және ... оқушылардың өзіндік жұмысына мұғалімнің тапсырмасы бойынша, өздері
жоспар жасап, істің тәсілін анықтап, оның нәтижесін бағаап ... ... ... ... ... ... ... жоғары
түріне олардың өз еркімен жаңа амал тәсілдер қолданып ... ... ... ... негізгі мақсаты – оқушылардың танымдық міндеттерін
қалыптастыру, шығармашылықлық қабілеттері мен қызығуын жетілдіру білімге
құштарлығын ... ... ... ... отырып,
балалардың ұсыныспікірлерін еркін айтқызып, ойларын ұштауға және өздеріне
деген сенімін артыруға ... ... ... ... ... ... ... сабақ оқушылардың ойлауына және қиялына негізделіп
келеді, баланың тереңде жатқан ойын дамытып, оларды ... ... ... пайдалану арқылы қабілеті әр түрлі балалардың ортасынан
қабілеті жоғары баланы іздеп, онымен жұмыс жасау, оны жан- ... ... ... ... ... ... отыру әрбір мұғалімнің
міндеті.
Выготский: «Әр баланың өзінің болатындай әр балаға тапсырманың
көлемі оның ... ... ... әр ... ... даму ... ... деген екен.
Негізгі мақсатымыз баланың жеке қасиеттерін ашу ... ... ... ... ... және ой- ... арқылы
олардың шығармашылық қабілеттерін дамытуда өзіндік жұмыс түрлерінің маңызын
ашу.
Өзгеріске, жаңалыққа толы бүгінгі заман ... ... ... ... қасиет иесі болуды міндетейді. ... ... ... мен ... ... ... орындайтын жұмыстарды
кеңінен ұйымдастыруға мол мүмкіндік береді.
Мұғалімдердің әр сабақта балараға өздігінен жұмыс істетіп, олардың
интеллектуалдық ... ... ... және ... ... ... жүргізуіне мүмкіндігі бар. Сол себепті де
оқушылардың шығармашылық қабілеттерін ... ... ... ... емес. Бастауыш сыныптарда өз бетімен жұмысты тиімді ұйымдастыруда
дол ... ... ... – бұл ... ... сәйкес өзіндік
ерекшеліктері. өйткені 7-10 жастағы ... ... ... ... ... ... яғни, шығармашылық жұмысқа талпынысы басым болады. ... ... ... ... ... оның ... ... жұмысқа баулып, олардың білімін арттыру үшін төмендегі
тәсілдерге назар аударайық.
1. Біз бастауышта кішкентай бүлдіршіндерге ... ... ... ... ... ... ... баланың барлық маңызды
ақыл- ой әрекеті. Ол баланың барлық қабілеттерінің дамуына,
айналасындағы ... ... ... ... ... құрбылармен жақындасуына көмектеседі.
2. Ойын баланың сабаққа ынтасын арттырып, қабылдауын ... ... ... ... ... ... жан-жақты дамуына
қызмет көрсетед. Қазіргі кезде сыныптағы ... ... ... Сол ... ... ... ... жинақылығын қадағалаймыз. Мәселен ... ... ... ... ойын ... «Кім жылдам»,
«Жалғастыр», «Ғажайыптар алаңы», «Фигураны ата», «Қандай
фигура?», «Тездет, ... ... ... ... ... ... ... Бұл ойындар нәтижесі оқушылардың білімдерінен
байқалады.
3. Логикалық дамытушы ойындарымен берілген ... ... ... ребус, сөзжұмбақ, анаграммаларды алуға болады.
4. Берілген тапсырманы ... ... ... түрлері. Атап
айтқанда, кері есептерді құрастыру, есептер құрастыру. Есеп
туралы білім ала бастағанда ... ... ... ... көрінекіліктер бойынша есептерді өздері құрап,
неше амалмен, қандай амалмен шығатындығын ... ... ... ... шығатын қорытынды әр баланың көру, қабылдау сезімдері
дамыса, өз ... ... ... ... ... тіл ... әрі есепті дұрыс шығаруға ... ... ... ... ... ... ... үстінде арифметикалық диктанттар мен тест жұмыстарын білу
алу. Өз тәжірибемізде оқушылардың білім сапасын көтеру үшін жазба
жұмыстарын көбірек ... ... ... ... ... Әр түрлі математикалық сайыс түрлерін өткізу. Ол ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
Бастауыш сынп оқушыларының математикадан шығармашылық ... ... ... тағы бір – ... ... Алдымен модельдеу
әдіс деген не, соған түсініктеме берейік.
Математикада кез келген есептерді шешу үшін ... ... ... амалдар тіліне көшіру керек, яғни оның математикалық
моделін тұрғызу керек.
Жалпы математикалық ...... да бір ... ... ... ... ... моделі, егер есеп арифметикалық тәсілмен шешілетін
болса- өрнек, ал алгебралық тәсілмен шешілетін болса- теңдеу болады.
Модельдеу әдісі боынша қандай да бір ... ... үшін ... ... ... ... ... таңдап алынады, өздері зерттеп
отырған обьектіге ұқсас құрылған ... ... оның ... ... ... нәтижені алғашқы обьектіге апарып қояды. Модельдер әр ... ... ... атаулары да жоқ. Көп жағдайда есептердің
математикалық модельдері ... ... ... ... ... ... ... арқылы құрылады.
Барлық модельдерді, оларды құруда қолданылатын құралдарға байланысты
сүлбелік және белгілік деп бөлуге болады. Сүлбелік модельдер өз ... және ... ... ... ... есептердің заттық моделі
көбінесе қандай да бір ... ... ... т.б.) ... ... есептің мазмұнын ұғындыруда түрліше қолдануға ... ... ... ... ... ... ... құруда
қолданылады. Олар: сурет, шартты сурет, сызба, схемалық сызба деп бөлінеді.
Математикалық тілде ... ... ... ... ... ... өрнек, теңдеу, теңдеулер жүйесі болып табылады. Осы
модельдерде есептің ... ... ... шешуші модельдер
депатайды. Басқа сызбалық және ... ... ... модельдер деп
аталады, есептің мазмұнынан математикалық модельге көшудіқамтамасыз етеді.
Бұдан кезкелген есептің қысқаша жазылуы немесе сызбасы оның ... ... деп ... ... ... ... бұл есептің өзіндік
көшірмесі, онда барлық обьектілер, олардың арасындағы қатынастар,шарттары
көрсетілуі ... ... ... ... әр ... ... ... болады.
Енді осы модельдеу әдісіне бастауыш сынып оқулығынан мысал келтірейік.
Мысалы: «Айдос 3-доп, ал Еркін одан 2 доп артық ... ... ... одан 2
доп артық сатып алды. ... неше доп ... ... ... ... (қысқаша есеп шартының белгіленуі, таңбалар арқылы жазылуы)
А-3д
Е-? 2 еуі ... де ... ... ретінде қолданылады.
Есептің графиктік моделі түріндегі суреті төмендегідей болады.
А.
Е.
?
Шартты суретін былай ... ... ... ... ... д
А.

Е. ... ... шешу ... осындай модельдеу әдісін қолдануға
машықтанған оқушыларға логикалық есептерді ... да ... ... деп ... Бір жағынан бұл модельдер есепті талдаудың ... ... енді бір ... мұндай модельдерді құру есепті жан- жақты
және терең ... ... ... ... айтқанда, модельдеу
әдісі есептер шығару барысындағы іс- ... ... ... ... ... ... ... жұмысының нәтижелері.
Екінші сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін
дамытуға сәйкес ... ... ... кезеңдінде деңнейлеп оқыту,
модульді оқыту технологияларын қолданып, сондай- ақ ... ... ... мақсатында дәстүрлі емес сабақ түрлері өткізілді. ... ... ... ... ... ... қалыптастыратынын
және дамытатынын негіздедік.
- Өзіндік ізденіс, жаңа бірдеңе тудыру тұрғысындағы ... ... Оқу ... ... өз ... еңбек етіп бір- бірінен асып
түсуге, өзінің даралығын ... ... ... өзін ... мен таныту белсенді әрекеттен көрінетіндігін;
- Өздеріне берілген тапсырмалармен дербес жұмыс жасау барысында дұрыс
меңгерген дағдыны қолдана білу;
- Төмен ... ... ой ... ... ... ... ... Әңгімелесу;
- Педагогикалық эксперимент;
Эксперимент жұмысы келесі кезеңдерден тұрады:
1. Анықтау ... ... ... ... ... ... ... және бақылау
сыныптарын таңдап алу, оқушылардың алғашқы деңгейін анықтау.
Эксперимент жұмысымыздың басында ... ... ... даму ... білу үшін ... сабақ түрлері жиі өтікзілетіні
зерттеледі. Осыдан ... бір ... ... ... ... ... ... кемшіліктер және оқулықтар мен оқу
құралдарындағыкейбір толымсыздықтардың беті ... ... ... ... ... Эксперимент сыныбы ретінде 2- а ... онда 24 ... ... ... ал бақылау сыныбы ретінде 2-б
сыныбын белгіледік, бұл ... 23 бала ... ... Осы ... ... ... және 1- суретте ... ... ... оқушылардың шығармашылық деңгейлерін ... оқу ... ... .
|Сыныптар |Оқушылар саны |Дұрыс жауап |Дұрыс емес ... ... | | ... |жөн ... |23 |39% |34 (8) |27 (6) ... |2-а 24 |37% |35% |27% (6) ... ... шығармашылық дәрежелерін байқау мақсатында дүркін-
дүркін жазба жұмыстарын алып, оған қолдау жасалынды.
Шығармашылық деңгейі.
Б.С. ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде екінші сыныптарда математика сабағы
бойынша дәстүрлі сабақтар- оқу жұмысының негізі екені ... ... ... аз ... ... ... туғызу,әртүрлі
ізденушілік, зерттеушілік сипаттағы жұмыс түрлері өте аз жүргізіледі. Бұл
анықталғандардан шығатын қорытынды өткізіліп ... ... ... ... ... оқу ... тек дайын игеруге
қалыптасқандығы байқалады.
2. Дамытушы эксперимент ... ... ... ... ... ... ... іс- әрекет жасауы;
- жаңа іс- әрекет ... ... оқу ... ... ... ... ... белсенді еңбек ету;
- шығармашылықты дамыту- берілетін ғылыми ақпараттады саралап ... ... ... жаңа ... байланысты қолданудағы
шығармашылық деңгейлерінің қаншалықты көтерілгенін тексеру.
Дамытушы эксперименттің бірінші ...... ... ... ... ... байланысты жүргізілген
текерулердің қорытындылары 2- суретте және 2-3 ... ... ... ... ... ... Эксперимент сыныбы
2-сурет. Әр сынып бойынша шығармашылық көрсеткіші
2- кесте. Бірінші тоқсан ... ... ... ... ... ... ... |Жауап |
| | | ... ... ... |
| | | | ... |
|1 |23 ... ... ... |
| | | | |) | |
| |24 ... |14(58,4%) |10(41,6)|- |
| | | | |% | |
|2 |23 ... ... ... |
| | | | |) | |
| |24 ... ... ... |
| | | | |) | |
|3 |23 ... ... ... |
| |24 ... ... ... |
| | | | |) | |
|4 |23 ... ... ... |
| | | | |) | |
| |24 ... ... |8(33,4) |- |
|5 |23 ... ... |10(43,5%|5(21,7%) |
| | | | |) | |
| |24 ... |12(50%) |12(50%) | ... ... ... ... және ... сыныптарындағы
жекелеген тапсырмалардың орындалуындағы дұрыс және қате жауаптардың аз да
болса айырмасы бар. ... ... ... ... ... ... түрде тапсырмаларды дұрыс орындамағанбал жоқ
деуге болады. Бұл осы сынып оқушыларының ойланып, ... ... ... ... ... ... тақырыптар бойынша
кітаптағы дайын деректерді еске түсіру емес, ... ... ... ... ... арқылы жаңа білім игеруге ... ... ... Төртінші тоқсан бойынша оқушылар жауаптарының көрсетулері.
|Тапсырмалар|Оқушылар |Сыныптар |Дұрыс ... ... |
| ... | ... ... ... |
| | | | | |жоқ |
|1 |23 ... |12 (52,5%)|10(45,5%) |- |
| |24 ... ... ... |- |
|2 |23 ... ... ... |2(9%) |
| |24 ... ... ... |- |
|3 |23 ... |9(40%) ... |2(9%) |
| |24 ... |14(58%) |10(42%) |- |
|4 |23 ... |8(32%) |10(45,5%) |5(22,7%) |
| |24 ... |12(50%) |12(50%) |- |
|5 |23 ... ... |11 ... |
| |24 ... |13(54%) ... |- ... эксперименттің екінші кезеңінде дәстүрлі емес сабақтардың
шығармашылықты дамытудағы ... әр ... ... (2004-05 оқу жылы)
тексеріліп жинақ ... ... ... ... әр ... бойынша жүгізген бақылау нәтижелері
талдауларынан мынадай қорытынды жасауға болады:
1. Эксперименттік сыныптарда шығармашылықпен ... ... ... бақылау сыныптармен салыстырғанда жоғары болды.
2. Шығармашылық деңгейі эксперимент сыныптарда (1-тоқсан 2004ж) ... ... 2005) ... ... Дәстүрлі емес ... ... ... әр ... ... ... (2004-05 оқу ... |Оқу тоқсаны |Оқушы |Сыныптар |Үлгерім деңгейі |Шығарма |
|/ | ... | | ... ... | | | | ... |
| | | |I |II |III |IV | | |1 ... |23 ... |4 |12 |5 |2 |30% | |
| |24 ... |4 |10 |7 |3 |41,2% | |2 |II-тоқсан |23 |бақылау |3 |12
|5 |3 |31,2% | | | |24 ... |2 |10 |8 |4 |50% | |3 ... ... |3 |10 |5 |3 |32% | | | |24 ... |- |11 |9 |4 |54% | ... |23 |бақылау |2 |11 |6 |4 |43% | | | |24 |эксперимент |- |10 ... |58% | | ... ... ... ... нәтижелері
бойынша мынадай қорытынды жасай аламыз:
- 2-сыныптың ... ... ... ... , ... ... ... әдіс, өзіндік жұмыс қолдану, дәстүрлі емес сабақтар
оқушылардың білімді шығармашылықпен өздерінің игеруіне зор ... ... ... тек ... ... ғана емес ... аудандық, олимпиадаларда, сондай- ақ басқа да сайыстарда
айқын көрінеді.
Қорытынды
2-сынып оқушыларының математикадан ... ... ... ... ... қатысты ... ... ... нәтижесінде зерттеудің алға
қойған мақсаты орындалды.
Осы диломдық жұмыстың ғылыми болжамын тексеру ... ... ... орындалды. Онда оқушылар шығармашылығын дамытудың мәні
және оның педагогикалық теория мен практиакда жасалған ... ... ... дәстүрлі емес сабақтардың тиімді әдістемелік жүйесі
жасалып, оның моделі құрылды.
Осы дипломдық жұмыстың ... ... ... біз 51 ... талдаулар, талқылаулар жасадық. Бірінші тарауда шығармашылық
қабілет ұғымын ... ... оның ... ... ... М.А. ... Н.А. Лук, В.В. ... Л.С. Выготский, Я.А. Пономорев
, В.И. Андреев, Б.Д. Эльконин, В.В. Репкин және т.б. психолог ... қоса Т.И. ... Г.И. ... И.Я. Лернер, М.Н. Скаткин, Ж.А.
Қараев, А.Е. Абілқасымова, Б. Қадірова, М.М. ... А.Б. ... ... ... ... жұмысымыздың тірегі ретінде қарастырдық
. осының нәтижесінде ... ... өз ... ... ... осы мәселе төңірегінде озат мұғалімдердің пікірлеріне
тоқтала өтіп, зерттеу практикалық жұмыстың орындалуын баян еттік.
Практикалық жұмыс қандай нәтиже бергендігін 2 «А», «Б» ... ... ... ... ... ... кезеңінің нәтижесін есепке ала отырып, дамытушы
эксперимент ұйымдастырылып жүргізілді.
Дәстүрлі емес ... ... ... оқу жұмыстары кезінде
туған мәселелерді шешу барысында шығармашылық ... ... ... ... осы ... ... «репродуктивтік» жұмыс азайып,
үйреншікті бір сарынды сабақтарда 2-3 пайыз ғана болатын ... үлес ... көп ... көзіміз жетті. Осының нәтижесінде
шығармашыл оқу кезінде бала ... ... ... және ... ... қалыптасатыны тұжырымдалды. Зерттеу барысында да деңгейлеп
оқыту, модульді оқыту, ойын технологияларын қолданып өткізілген дәстүрлі
емес сабақтарда ... ... ... ... оқу ... өздік жұмыстар жасаудың жолдарын ерекше меңгергендіктерін
көрсетті. Ойын сабақтары түрлерінің балалар ... ... ... ... анықталды. Өйткені ойын әрекетінің онтогенезде оқу
әрекетінен бұрын, бастаушы екені, ал оқу оның ... ... ... ... емес ... ... ... қандай
қырларын дамытатыны анықталды.
әртүрлі дәстүрлі емес сабақтардың ... ... ... ... ... ... ... дамыту үшін ... ... ... ... ... ... болмайтындығы ұстаз
шығармашылығын қатты талап ететіні айқындалды.
Ұстаздарға арналған екінші ... ... ... ... ... ... ... Дамытушы эксперимент
кезеңінде екінші сыныпта математика сабағын дәстүрлі емес сабақтарды жүйелі
түрде ұйымдастыру арқылы ғана ... ... ... ... дамытуға
және шығармашылық деңгейін көтеруге болатыны анықталды. Эксперимент
нәтижесі зерттеудің ... ... ... ... біз ойымызды былай деп түйіндейік деген шешімге келдік:
«Бір қарағанда зерттеуді ... ... осы ... ... ... тек бір ... жұмысымен шектелмейді. Бұл мәселе әлі
зерттелініп, әлі талай жаңалығымен ... ... ... Б.Қ. Мен – ... Әдістемелік құрал. Алматы-2000 24-25
бет.
2. Б.Қадырова. Оқушылардың ... ... ... ... ... ... Бастауыш мектеп -№2-2005 13-15 бет
3. Мырзабаев А.Б. ... ... ... ... дидактикалық мүмкіндіктері. Автореферат 2004ж.
4. Математика. Жалпы ... ... ... 2- ... ... «Атамұра» 2003.
5. Математиканы оқыту әдістемесі. 2-сынып. Алматы «Атамұра» 1998ж.
6. Математикаға араналған дидактикалық материалдар. Алматы ... Т.К. ... ... ... ... ... Алматы
«Атамұра» 1998ж. 46-48 бет.
8. Математикадан дидактикалық ойындаржәне қызықты ... ... ... ... шығармашылығын дамытудағы белсендірудің психологиялық ... ... ... ... ... ғылыми
практикалық конференция материалдары. Көкшетау 2001ж. 20-23 бет.
10. Нұрғожин Д. Математика сабақтарын деңгейлеп оқыту ... ... - ... 27-29- бет
11. Оқушылардың білімін арттырудың жолдары. //Бастауыш білім №1-2004. 11-
12 бет.
12. Жанабаева Г. ... ... ... ... ... мектеп
№11-2005. 5-71 бет.
13. Нұрмұханова Г. Шығармашылық- танымдық іс- әрекет нәтижесі. //Бастауыш
мектеп. №10 2004ж. 36-37 бет.
14. Г.Қаңтарбаев. ... ... ... ... №7-2005ж. 25-
26 бет.
15. Орақова А. Оқушылардың шығармашылығын дамытуда оқу процесінің маңызы.
//Бастауыш мектеп-№9-2005. 6-8 бет.
16. ... ... ... ... ... ... №6-2005. 5-7 бет.
17. З.Смаилова. Дамыта оқыту технологиясының жеке тұлғаның дамуына әсері.
//Бастауыш мектеп. №9-204. 27-28 бет.
18. К.М. ... ... ... ... Оқу ... ... Альянс 2005 172б. 126-141б.
19. Ж.Қайыңбаев. Математиканы оқыту ерекшеліктері. //Бастауыш мектеп №5-
1999. 9-14 бет.
20. Г.Жалтаева. Бастауыш ... ... ... диагностикалау жайлы.
//Бастауыш мектеп №10-2004.33-35 бет.
21. М.Байшуақова. Оқушыны ойлауға ... ... ... ... ... ... А.Ташенова. Оқушылардың танымдық қызметін ұйымдастыру. //Бастауыш
мектеп №2-2003.44-45 бет.
23. Г.Пашаева. модульдік ... ... ... сыныптарда
қолданудағы ізденістер. //Бастауышмектеп №7-2004. 43-45 бет.
24. М.Мамырбаева. Жаңа технологиялар – ... ... ... ... 45- 46 ... П. Сағымбекова. Бастауыш мектепте математикадан саьақ беруге дайындау.
//Бастауыш ... ... 12-15 ... ... Бастауыш сынып мұғалімдерінің оқушының әдеби шығармашылығын
басқаруға дайындау. ... ... ... 15-17 ... К.Бұзаубақова. Дәстүрлі емес сабақтардың ... ... ... ... 48-49 ... Р. ... П, Найманбаева. Оқушылардың шығармашылық ... ... ... №1 2003ж. 45-46 ... С. ... ... ой- өрісін дамыту. //Бастауыш мектеп №1-2003.
41-44 бет.
30. Ж.Рүстесова. Оқушылардың шығармашылық қабілетін ... ... ... 33-34 бет.
31. Т.Әбдібаева. М.Врашева. Бастауыш сыныптарда нәтижеге бағдарланған
білім беру ... ... ... ... ... С. ... Балалардың психологиялық ерекшеліктері. //Бастауыш
мектеп №12-2004. 23-25 бет.
33. К.Рахатова. Шығармашылық тапсырмалар. ... ... ... ... ... З. ... Модильдеу әдісінің тиімділігі. //Бастауыш
мектеп №4-2005. 8-9 бет.
35. М.Ералиева. Бастауыш ... беру ... ... ... ... ... ... №4-2005. 3-5 бет.
36. Ұ.Төленова. Білім ... жаңа ... ... - өмір ... мектеп №5-2005. 3-4 бет.
37. А.Омарбекова. Оқу -әдістемелік кешенді пайдалану. //Бастауыш мектеп
№5-2005. 5-7 ... ... ... ... ойын ... ... арттыру.
//Бастауыш мектеп №5-2005. 18-19 бет.
39. ... Бала ... ... және оның ... ... 20-21 ... ... Ж. Қаранова. Өзіндік жұмыс түрлерінің оқушылардың ойлау
қабілеттерін ... ... ... ... ... 22-23 ... Н.Жалмағанбетова. Жаңа буын оқулықтарды мектеп тәжірибесіне енгізудің
жайы. //Бастауыш ... ... 12-14 ... ... ... ... ... дамыту. //Бастауыш
мектеп №3-2004ж. 32-33 бет.
43. А.Мұстаяпова. Оқушылардың танымдық белсенділігін ... ... ... 22-23 ... З.Кусаинова. Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту. //Бастауыш
мектеп №4-2000. 23-25 бет.
45. Ж.У. ... ... жаңа ... мен ... ... //Бастауыш мектеп №3-2000. 25-30 бет.
46. ... ... ... ... дамыту. //Бастауыш мектеп №2-
2000. 25-26 бет.
47. С.Хайдарова «Оқушының шығармашылығын дамыту. //Бастауыш мектеп №4-
1997. 22-25 ... Н.М. ... ... ... ... «Инновациялы
креативті техникалар» оқу құралы. Өскемен «МЕдиа ... 2005. ... ... ... М. ... шығармашылық қабілетін дамыту жолдары.
//Поиск Ізденіс -2000. №2. 104 бет.
50. Давыдов В.В. Разбивающее обучение 1999. 287 бет.
51. ... // ... ... 2001. №7. 8 ... ... 10 ... және 3 литрлік екі ыдысты пайдаланып 8 литр суды қалай құйып
алуға ... (л) 4+4=8 ... ... ... ... ең ... бір таңбалы санды азайтып, нәтижеге ең
кіші таңбалы санды азайтып,нәтижесін ең кіші екі таңбалы санды қосқанда,
100 шықты. Ақдана қандай сан ... Ол сан ... тағы не ... ... кері ... Самат 2 балықтан, ал Марат бір балықтан ұстап отырған. Олар ... ... ... әрқайсысы неше балықтан ұстаған?
4. Әр қабырғаға 2 ... ... 5 ... ... орналастыр.
5. – 10+80=88 88-80+10=18
6. Берілгені: ... II Л- ... X Н-28 ... ... Г-10 X
7. ... 15 25 35 45 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 65 75 ... ... л 7 л
2 ... 8 адам ... бір- бірімен қол алысты. Олар барлығы неше
рет қол алысқан?
7 6 5 4 3 2 1 =
28 рет ... ... ... ... ... ... кесек» ойыны.
Сабақтың тақырыбы: 6,7,8,9 сандарына көбейту және бөлу.
Сабақтың мақсаты:
1. Оқушыларды 6,7,8,9 сандарына ... және бөлу ... құру ... сақтауға жетелеу.
2. Оқушыардың сабақта белсенділігін арттыра ... ... ... ... ... тәрбие беру.
Сабақтың құрал- жабдығы: қатысушылардың нөмірі, жазылған тиындар,
үстелдерді белгілеуге арналған сілтемелер, тірек- ... ... ... ... ... ... ... оқыта- үйрету ойыны, топпен жұмыс.
Сбақтың барысы: Ұйымдастыру кезеңі.
а) Психологиялық дайындық.
Оқушыларға мұғалім бүгін түнде ... ... ... ... ... жатып,олардың жауабына риза болып оянғаны туралы айтып
оқушылардың көңілін көтеріп, назарын сабаққа аударады.
ә) Сабақтың мақсатымен таныстыру.
II. Өткен сабақты еске ... ... ... 4 ... ... Ойын шартымен таныстыру. әр топқа тапсырмалар
беру.
«А» тобына- 8-ге ... және бөлу ... ... ... ... және бөлу ... тобына -9-ға көбейту және бөлу кестесі.
«Г» тобына-6-ға көбейту және бөлу кестесі.
Әр топ ... ... (10-15 ... ... соң ... келесі тәртіппен
1 Б, 2 В, 3 Г, 4 А орын ... ... ... (10 ... ... әрбір алғашқы топ өзтақырыбын әңгімелейді ... ). ... ... ... топ ... тыңдайды.
II-айналым
Оқушылар өздернің алғашқы орындарына қайта оралады. Үстел сілтемелері
өзгертіледі.
(1,2,3,4 ... ... ... ... бір ... ... тақтада сызба арқылы өз ... А ... ... топ ... ... әр қатысушы мұғалім сұрағына жауап
беріптолықтыруға болады.
Оқулықпен жұмыс.
А тобына №2(а) 89-бет
Б тобына №(а) 92 бет
В ... №2 (94- ... ... №2 (94- ... топ ... өз беттерімен орындайды)
Ш-айналым.
әр топқа үлестірме қағазда тақ және жұп сандарға байланысты тапсырма
берілген. Тапсырманы орындаған соң сілтеме ... орын ... Әр өкіл ... орындалуын айтып береді, дұрыстығын тексереді, бағалайды.
Тапсырма үлгісі: «2, 5, 9, 13, 4, 7, 6, 3, тақ ... 3 есе ... ... ... ... , «кім ... Әр ... қалдықпен бөлуді
орындау, теңдеу шешуге жазылған тапсырмалары бар аққала денелері беріледі.
Шығармашыл тапсырама.
Сабақты қорытындылауда
«Мен- саған, Сен- ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... және бастауыш оқыту әдістемесі
ДИПЛОМ ЖҰМЫСЫ
Тақырыбы: 2-СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ МАТЕМАТИКАДАН ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҚАБІЛЕТІН
ДАМЫТУ
Ғылыми жетекші
«____» _______20__ж
Орындаған:
Кафедра меңгерушісі
«____»________
Норма ... 35 ... ... 56 ... 12 ... ... 42 ... 36 ... ... 45 ... 72 ... ... 48 ... процесі
Оқушының шығармашылығын құру.
Оқулық дидактикалық материалдар қосымша әдебиеттер
Ақпараттық танымдық дамытушылық зерттеушілік (ізденушілік)
Жеке топтық жұптық ұжымдық өз бетінше білім алу
Оқыту құралдары
Оқыту ... ... ... ... ... өзі ... ой өрісі ой еркіндігі жоғары.
V
Б-Б-Д-ны әрі қарай дамыта алу қабілеттері
IV
Темпераментіне байланысты ... ... шешу – ... ... арқылы жүзеге асады
I -II
Шығармашыл деңгейлері
Өзіндік жұмыс, топтық бақылау.
Жарыс, аукцион, модульді сабақ
Деңгейлеп оқыту интеграциялық
Ертегі, ... ... ... емес сабақтар
Шығармашылық қасиеттер
салыстыру
Негізгіні анықтау
әрекеттер
қорыту
Дербес ойлау
Интелектуалды, ... ... ... ... ... ішкі дүниесіндегі қайнар көзі
өзін- өзі дамыту
Ерік жағдайы
Адам қажеттігі
Білуге талпыныс
Белсенділік

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Математиканы оқыту барысында оқушының шығармашылық қабілетін дамыту26 бет
Физика сабағында оқушылардың ізденімпаздық және логикалық ойлау қабілетін дамыту20 бет
Математикадан бастауыш мектепте сыныптан тыс жүргізілетін жұмыстар25 бет
Математикадан оқушылардың өзіндік жұмыстары мен сынаптан тыс жұмыстарын ұйымдастыру және өткізу әдістері47 бет
3 - сынып оқушыларының математика сабақтарындағы есептеу дағдыларын дамытуға модульдік оқытудың әсері62 бет
5-сынып оқушыларының қиялын ертегілер арқылы дамыту27 бет
Pseudomonas туысы өкілдерінің фенолды ыдырату қабілетін зерттеу22 бет
Spirulina platensis клеткасының тіршілік ету қабілетіне сақтау ұзақтылығының әсері35 бет
«Сөз құрамы» тақырыбын оқытуда көмекші мектептің 5-7 қазақ сынып оқушыларының грамматикалық білім және орфографиялық дағдыларының жағдайын анықтау57 бет
Айырғыштарды газ және сұйық бойынша өткізу қабілетіне есептеу5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь