Шағын кәсіпорындар қызметінің тиімділігін арттыру жолдары

Жоспар:

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1.ШАҒЫН КӘСІПОРЫНДАР ҚЫЗМЕТІНІҢ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ МӘСЕЛЕЛЕРІ.
1.1 Шағы кәсіпкерлік субъектілерінің экономикалық мәні және қызмет ету тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Қазақстанда шағын кәсіпорынның даму жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
1.3 Шағын кәсіпорынның қызмет тиімділігіне әсер ететін факторлар ... ... ... ... 20

2. «БИКЕН.ЖАРНАМА» ЖШС МЫСАЛЫНДА КӘСІПОРЫН ҚЫЗМЕТ ЕТУ ТИІМДІЛІГІН ТАЛДАУ ЖӘНЕ БАҒАЛАУ.
2.1 «Бикен.жарнама» ЖШС.ның техникалық.экономикалық сипатталуы ... ... 25
2.2 «Бикен.жарнама» ЖШС қаржылық.шаруашылық қызметінің тиімділігін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34

3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ШАҒЫН КӘСІПОРЫНДАР ҚЫЗМЕТІНІҢ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ ЖОЛДАРЫ.
3.1 Қазақстан республикасында шағын кәсіпорындарды мемлекеттік қолдау..45
3.2 «Бикен.жарнама» ЖШС қызметінің тиімділігін арттыру жолдары ... ... ... ..62

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..69

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТ КӨЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .71
Кіріспе
Қазақстан бүгінгі таңда әлеуметтік-экономикалық жаңару мен инновациялық серпілістің жаңа кезеңіне аяқ басты. Сонымен қатар еліміз экономикалық үрдістерге сай дамып келе жатқан озық елдердің тәжірибесіне сүйене отырып, өндірісті, соның ішінде экономиканың нақты секторын таңдап алды.
Қазақстан Республикасы Президентінің халыққа арнаған жолджауында ел экономикасын көтеру, соның ішінде шағын кәсіпкерліктің белсенділігін арттыру қажеттілігін атап өткен болатын.
Үкімет ұлттық тауарлар мен қызмет көрсетудің бәсеке қабілеттілігін қолдауға бағытталған нақты бағдарламалар қабылдауы қажет. Жеке меншік бизнесті қолдаудың және оның тауарлар мен қызметін әлемдік нарықтарға жылжытатын мамандандырылған құрылымдар болуы шарт, мұндай ұйымдардың әлемдік тәжірибесін зерделеп, оны еліміздің жағдайына бейімдеуіміз қажет. Әлемдегі жасалған жаңа мен озық атаулыны бойына сіңірген, дүниежүзілік шаруашылықтан шағын да болса өзіне лайық «орнын» иемденген, әрі жаңа экономикалық жағдайларға жылдам бейімделуге қабілетті ел болуын қалаймыз.
Қазіргі таңда әлемдік экономикада бәсекелестіктің қарқыны артуда. Сонымен қатар нарықты жаңа өнімдермен, жаңа қызметтермен қамтамасыз етуге ынталы өндіргіш күштердің белсенділігі де жоғарылауда.
Қазіргі заманғы экономикалық жағдайда әр шаруашылық субъектісінің қызметі осы үрдіс нәтижесіне қызығушылық білдіретін нарықтық қатынас қатысушыларының назарына ие.
Әлемдік экономикалық ойды ұғыну, зерттеу және жалпылау кәсіпкерліктің тектік түсінігінің мәнән, сонымен қатар кәсіпкер мен кәсіпкерлік табыс түсініктерін дәлелдеуге мүмкіндік берді.Қазіргі жағдайда іс-әрекеті мен пайда болуын ескеріп , кәсіпкерлікті былайша түсіну қажет: «Кәсіпкерлік- бұл табысты алу мақсатымен өндірістің барлық факторларын қозғалысқа келтіретін және толық экономикалық жауапкершілікке негізделген , қауіптің және белгісіздіктің белгілі үлесімен жанасатын , шаруашылық жүргізуші субъектілердің ынталы , инновациялық қызметіне негізделген өзін-өзі ұйымдастыру процессі.
Қазіргі заман жағдайында кәсіпорын күнкөрісін қамтамасыздандыру үшін басқару персоналына бәрінен бұрын өз кәсіпорнының, сонымен қатар потенциалды бәсекелестерінің қызмет етуінің тиімділігінің дәрежесін бағалай білу керек. Шағын кәсіпкерліктің қызмет ету тиімділігі – кәсіпорынның экономикалық қызметінің маңызды сипаттамасы. Ол кәсіпорынның бәсеке артықшылығын, іскерлік келісімдегі потенциалын, қаржылық және өндірістік қатынастағы кәсіпорынның және оның экономикалық назарының қаншалықты кепілдіктендірілгенін өндірісі қаншалықты тиімді ұйымдастырылғанын анықтайды. Бірақ кәсіпорынның қызметіне оның алға қойған мақсатына жетуіне бір ғана тиімділік дәрежесін нақты бағалау аз.
Берілген дипломдық жұмыста «Бикен-жарнама» ЖШС кәсіпкерлік қызметін арттырумен байланысты мәселелер, ұсыныстар мен экономикалық талдаулар мәселелері қарастырылады.
Осыған орай, дипломдық жұмыстың мақсаты: нарық жағдайында өнеркәсіптегі шағын кәсіпкерліктің экономикадағы белсенділігі мен тиімділігін арттыру жолдарын ұсыну.
Мемлекет өз тарапынан іскерлік бастамашылықтың жолындағы заңнамалық, әкімшілік және бюрократиялық кедергілерді ысырап тастауға, жеке меншік капиталдың келешегі үлкен кемел бастамаларына тікелей қолдау көрсетуге міндетті. Осы және тағы басқа мәселелерді үшінші бөлімде қарастырамыз.
Қазіргі заманғы экономикада шағын кәсіпкерліктің рөлі өте маңызды болып табылады.
Нарықтың әртүрлі сфераларын жеңіп алу және әлемдік қауымдастықтың көптеген елдерінде шағын кәсіпкерліктің өркендеуі , кәсіпкерліктің осы формасының ТМД республикаларында , соның ішінде Қазақстанда кең таралуын анықтады.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТ КӨЗДЕРІ
1. «Қазақстан Республикасының 2003 – 20015 жылдарғы арналған Индустриялықөинновациялық стратегиясы»;
2. Назарбаев Н№А№ «Қазақстан-2030» Елбасының Қазақстан халқына жолдауы. ҚР
3. «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында». Қазақстан Республикасының Президентінің жолдауы. Астана, 2006 жыл.
4. «Социально-экономическая характеристика рынка труда в Казахстане»/Труд в Казахстане6 20006 №57
5. Закон РК «О коллективных договорах»/Вопросы труда6 1997, №4.
6. Қазақстан Республикасы Президентінің 2005 жылға Қазақстан халқына Жолдауы. Егемен Қазақстан 2005, 19 ақпан.
7. Фатхудинов «Организация производства».
8. Софронов «Экономика предприятия», 2003.
9. Поршнев «Производственный менеджмент».
10. Салық кодексі, 1999.
11. Еңбек туралы заңы, 1999.
12. Стандарттау, сертификаттау туралы заңдары, 1999 13 тамыз.
13. Окаев К.О. «Предпринимательская деятельность».
14. «Закон о предпринимательской деятельности».
15. Сборниики по законодательству о предпринимательской деятельности.
16. «Экономика фирмы», под редакцией В.Я. Горфинкеля,
В.А. Швандера, Москва, 2004.
17. М.Б. Бисенғазиев, А.Ш Хамитов «Кәсіпкерлік негіздері».
18. Под редакцией Осипова «Основы предпринимательского дела», Москва, 2000.
19. Мейірбеков, Әлімбетов «Кәсіпорын экономикасы».
20. Жолдасбаева «Кәсіпорын экономикасы».
21. Волков, И. Ильин «Экономика предприятия».
22. Горфинке «Экономика предприятия».
23. Смирнова «Экономика предприятия».
24. Грузинов В.К. «Экономика предприятия», 1998, Москва.
25. Окаев, Дюкова «Экономика промышленного предприятия».
26. В.А. Горемыкин, Н.В. Нестеров «Стратегия развития предприятия».
27. «Коммерческая деятельность предприятия», В.К. Козлов,
С.А. Уворов, Политех, 2000.
28. «Стратегия бизнеса», Москва, 1999г.
29. Карла Бент «Деловая стратегия », Москва, 1993.
30. «Стратегическое планирование», под редакцией Уткина А., 1999г., Москва.
31. «Производственный менеджмент», Поршнев.
32. «Экономика, организация и планирование промышленного производства», под редакцией Лисицина Н.А. 1990.
33. Кузнецова О.Н. «Операционный менеджмент», Алматы, Экономика 1999.
34. «Управление развитием организации» Москва, 2002г.
35. Непомнящий Е.Г. «Экономика и управление предприятием», 1997 год.
36. «Кәсіпорын экономикасы және өнеркәсіптік салалары», под редакцией Пелиха, 2001.
37. «Промышленность Казахстана» журнал.
38. Н.Ә. Назарбаев «Новое время, новая экономика».
39. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау», Алматы, «Экономика» 2001ж.
40. Закон РК «О занятости населения», 30.12.1998., Казахстанская правда от 05.01.1999.
        
        Қазақстан Республикасындағы Білім және ғылым министрлігі
Д И П Л О М Д Ы Қ Ж Ұ М Ы ... ... ... ... ... ... жазылған
Жоспар:
КІРІСПЕ.................................................................
..............................................3
1.ШАҒЫН КӘСІПОРЫНДАР ҚЫЗМЕТІНІҢ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
МӘСЕЛЕЛЕРІ.
1.1 Шағы ... ... ... мәні және қызмет ету
тиімділігі..................................................................
...................................................5
1.2 ... ... ... ... ... ... ... тиімділігіне әсер ... ... ЖШС ... ... ҚЫЗМЕТ ЕТУ ТИІМДІЛІГІН ТАЛДАУ
ЖӘНЕ БАҒАЛАУ.
2.1 «Бикен-жарнама» ЖШС-ның техникалық-экономикалық сипатталуы........25
2.2 ... ЖШС ... ... ... ... ... ... КӘСІПОРЫНДАР ҚЫЗМЕТІНІҢ ТИІМДІЛІГІН
АРТТЫРУ ЖОЛДАРЫ.
3.1 Қазақстан республикасында шағын кәсіпорындарды мемлекеттік ... ... ЖШС ... ... арттыру
жолдары..............62
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.......................................69
ПАЙДАЛАНҒАН ... ... ... әлеуметтік-экономикалық жаңару мен инновациялық
серпілістің жаңа кезеңіне аяқ басты. Сонымен қатар ... ... сай ... келе ... озық елдердің тәжірибесіне сүйене отырып,
өндірісті, ... ... ... ... ... ... алды.
Қазақстан Республикасы Президентінің халыққа арнаған жолджауында ... ... ... ... ... ... белсенділігін
арттыру қажеттілігін атап өткен болатын.
Үкімет ұлттық тауарлар мен ... ... ... ... ... ... ... қабылдауы қажет. Жеке меншік
бизнесті қолдаудың және оның тауарлар мен қызметін ... ... ... ... ... ... мұндай ұйымдардың
әлемдік тәжірибесін зерделеп, оны ... ... ... ... ... жаңа мен озық ... бойына сіңірген, дүниежүзілік
шаруашылықтан шағын да ... ... ... ... ... әрі жаңа
экономикалық жағдайларға жылдам бейімделуге қабілетті ел болуын қалаймыз.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... қатар нарықты жаңа өнімдермен, жаңа қызметтермен қамтамасыз етуге
ынталы өндіргіш күштердің белсенділігі де жоғарылауда.
Қазіргі заманғы ... ... әр ... ... осы ... ... ... білдіретін нарықтық қатынас
қатысушыларының назарына ие.
Әлемдік экономикалық ойды ұғыну, зерттеу және жалпылау кәсіпкерліктің
тектік түсінігінің ... ... ... ... мен ... ... ... мүмкіндік берді.Қазіргі жағдайда іс-әрекеті мен
пайда ... ... , ... ... ... ... «Кәсіпкерлік-
бұл табысты алу мақсатымен өндірістің барлық факторларын қозғалысқа
келтіретін және ... ... ... ... , қауіптің
және белгісіздіктің белгілі үлесімен ... , ... ... ... , ... ... негізделген өзін-өзі
ұйымдастыру процессі.
Қазіргі заман жағдайында кәсіпорын күнкөрісін қамтамасыздандыру ... ... ... ... өз ... ... ... бәсекелестерінің қызмет етуінің тиімділігінің дәрежесін бағалай
білу керек. ... ... ... ету ...... ... маңызды сипаттамасы. Ол ... ... ... ... потенциалын, қаржылық және өндірістік
қатынастағы ... және оның ... ... ... өндірісі қаншалықты тиімді ұйымдастырылғанын
анықтайды. Бірақ ... ... оның алға ... мақсатына жетуіне
бір ғана тиімділік дәрежесін нақты бағалау аз.
Берілген ... ... ... ЖШС ... қызметін
арттырумен байланысты мәселелер, ұсыныстар мен экономикалық талдаулар
мәселелері қарастырылады.
Осыған ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің экономикадағы белсенділігі ... ... ... ... өз тарапынан іскерлік бастамашылықтың жолындағы заңнамалық,
әкімшілік және бюрократиялық кедергілерді ысырап ... жеке ... ... ... ... бастамаларына тікелей қолдау көрсетуге
міндетті. Осы және тағы ... ... ... ... ... ... экономикада шағын кәсіпкерліктің рөлі өте маңызды болып
табылады.
Нарықтың әртүрлі ... ... алу және ... ... елдерінде шағын кәсіпкерліктің өркендеуі , кәсіпкерліктің осы
формасының ТМД республикаларында , соның ішінде ... кең ... ... ... тиімділігін арттырудың теориялық
мәселелері.
1.1 Шағын кәсіпкерлік субъектілерінің экономикалық мәні және ... ... ... субъектісінің қызметіне баға беру ... ... ... ... ... асырылады. Тар мағынада
тиімділік «әсер беретін, ... ... қол ... ... ... ... ... –бұл шаруашылық жүргізуші субъектілердің толық
экономикалық жауапкершілігіне, ынталы, инновациялық қызметіне ... ... ... ... ... істейтін, қауіптің және
белгісіздіктің жоғарғы үлесімен жанасаты, табысты алу мақсатымен өндірістің
барлық факторларын қозғалысқа ... және ... ... ... ... ... жеке қатысуын талап ететін, өзін - өзі ұйымдастыру
процесі».
Анықтаманың ... ... ... кәсіпкерлік – бұл нарықтық
экономика субъектілерінің белгілі бір анықталған критерийлер, көрсеткіштер
және ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметі .
Шағын кәсіпкерліктің қызмет ету ... ... ... ... маңызды сапа белгісі болып табылады. ... ету ... ... қолдану дәрежесін көрсетеді, ал бұл қоғамдық
өндірістегі нәтижелер мен ... ... ... ... Шығын
өзгермей-ақ нәтиже жоғарылаған сайын, бір-бірлік шығынға қарағанда нәтиже
жылдам өскен сайын немесе аз болған сайын, қызмет ету ... ... ... өнімділігінің көлемі өндірістегі экономикалық тиімділікті
жалпылайтын критерий болып табылады.
Шағын кәсіпкерлікті дамытудың экономикалық тиімділігінің негізі – ... ... үшін ... ... мен ... өзара салыстырылуында,
осылайша тиімділік әсер дәрежесін көрсетеді.
Әр түрлі ғалым-экономистер ... ... ... арттыруға,
оның маңызын ашуға қатысты өздерінің анықтамаларын ұсынады.
К.Решетинскийдің пікірінше, тиімділік белгілі бір ... ... ... ... қандай көлемде шығын жұмсау арқылы қол жеткізілгенін
көрсетеді.
Тиімділік бұл – пайдалы әсер мен оған жету үшін ... ... ... ... ... ... мақсаттылығын көрсететін нәтиже
арасындағы белгілі бір ара қатынас болып ... ... ... төрт түрі ... ... Экономикалық тиімділік келесі постулат арқылы корсетіледі: Кәсіпорында
шешім қабылдаған кезде әрқашан шектеулі, қолда бар ... ... ... ... ... ... ... ала отыру
керек.
2. Әлеуметтік тиімділік қолда бар шектеулі құралдармен кәсіпорынның
барлық ... ... ... ... етеді.
3. Техникалық тиімділк – кәсіпорынның ... алға ... ... мақсаттарға жетуді қамтамасыз
етеді (өндірістік потенциалға қажетті, өнімге және өндірістік
бағдарламаға қойылған сандық және ... ... ... тиімділік – кәсіпорынның
экологиялық
мақсаттарға жетуіне зейін қояды.
Қызмет ету тәжірибесінде ... ... ... ... мақсаттар бір-бірімен тығыз ... және ... ... ... ... бағытталған шешім әлеуметтік
те, техникалық та, экологиялық мақсаттарға да қатысты.
Нарық жағдайында әрбір кәсіпорын экономикалық тәуелсіз ... ... ... мемлекет бекіткен салық салымдары мен ... ... ... дамудың тиімділігіне баға берудің кез-келген ... ... ... экономикалық тиімділігін анықтау, оның
сандық және сапалық бағалауын ... ... яғни ... ету ... мен ... анықтау.
Жоғарыда айтылған экономикалық әсер натуралды және құнды көрсеткішпен
көрсетіледі, олар ... ... ... және ... ... ... мысалы: жалпы өнім, тауарлы өнім, өткізілген
өнім, өндірістік ресурстардың ... ... ... ... ... ... ... үнем жатқызылады.
Шағын кәсіпкерліктің экономикалық қызметін талдау нәтижелері болашақта
даму жоспарының ... ... үшін ... ... ... ... ... арнайы және басқа да қорларының қор ... ... ... баға ... кезде тек қана экономикалық емес, әлеуметтік
нәтижелерін де ескеру қажет.
Шағын кәсіпкерлікте экономикалық қызметтің тиімділігі ... баға беру ... одан да ... көрсетеді. Ол әрдайым
нәтиже құндылықтарымен шығын құндылықтарының қатынасымен байланысты және ... ... ... ... алады.
Экономикалық қызмет ету тиімділігі өндірістік потенциалдың пайдалану
дәрежесін көрсетеді, бұл ... ... ... ... ... Сол ... нәтиже жоғарылаған сайын қажетті еңбегін 1 ңгеге
жұмсаған шығынның есебінен тез өскен сайын ... ... ... бір
бірлігіне шығын аз болған сайын, қызмет ету тиімділігі жоғарылай түседі.
Қызмет ету тиімділігі – тауар өндіру мақсатында ресурстарды бөлу ... ... ... ... тиімділігінің көрсеткіші. Тиімділікті мына
коэффициент бойынша өлшеуге болады – шығудағы ресурстарға кірудегі ... ... ... оның ... ... ... ... қызмет тиімділігін жоғарылату мәселесі ... ... ... ... ... ... өнім ... көлемінің едәуір
өсуін жүзеге асыру. Бұл нәтижеде еңбек өнімділігінің жоғарылауын ... ... ету ... ... критериі болып табылады.
Шағын кәсіпкерліктің қызмет ету тиімділігін ... ... ... ... әсер ететін факторлармен және Қазақстанның экономикалық
даму кезеңінің қазіргі заманғы ерекшелігімен ... ... ... жаңа ... ол материалдық өндіріс ... ... бар және ... бір ... ... ... ... Нарық қатынастарының қалыптасу жағдайында бір нарық субъектісі
жұмысының нәтижесі, басқа субъектілер ... ... ... байланысты, мұндағы тиімділік мәселесі анықтаушы болады.
Өндірісті басқару жүйесінде ... ... ... объективті
анықтай алу үлкен мағынаға ие.
Өнеркәсіпте шағын кәсіпкерліктің қызмет ету тиімділігін ... ... ... ... ... бірдей. Әрине
айырмашылықтар да бар, олар ... ... және ... ... ... ... ең соңында экономикалық қатынастардың сипатымен, сондай-
ақ экономиканы басқаруды ұйымдастырумен анықталады.
Нарықтық ... және ... ... табысы болып
табылатындықтан, экономикалық тиімділіктің алғашқы критериі негізінді шығын
мен ресурстың бірлігіне өнімнің, ... және ... ... ... олардың бәсеке қабілеттілігін қамтамасыз ете отырып ... алға ... ... – белгiлi бiр iстi iстей бiлу. Іс iстеу – адамның
iскерлiгi, белсендiлiгi. Кәсiпкерлiк деген ұғым ... ... ... ... ... ... ... етедi.
Кәсiпкерлiктiң ерекшклiктерi – дербестiк және тәуелсiздiк, экономикалық
ынталалык, шаруашылық тәуекел және жеке жауапкершiлiк, ... ... ... ... өндiрiстiк, коммерциялық, қаржылық,
консультациялық.
Меншiк турлерi бойынша: жеке меншiк, ... ... ... меншiгi.
Кәсiпкерлiктiң ұйымдық- экономикалық формасы:
• Концерн – көп салалы АҚ әр түрлi компаниялардың ... ... ... ... – экономиканың дербес кәсiпорындардың ерiктi бiрлестiгi.
Маманданған кәспорындардың негiзгi мақсаты – ... ... және ... ... ... ... Консорциум – iрi финанс операцияларын жүргiзу үшiн (өте iрi ... ... ... ... – бiр ... ... тауар сатуға бiрiктiру.
• Картель – тауар, қызмет көрсету бағасы, нарық аудандарын бөлу, өндiрiс
мөлшерi жөнiнде келiсiм.
Кәсiпкерлiктiң ... ... ... және
коммерциялық емес деп бөлінеді. Коммерциялық ұйымдарды келесі түрде ... ... ... ... жеке ... ... ... құрмастан
қызметін жүзеге асыра алады. Кәсiпкер ... ... жеке ... және ... бара ... табыс табуға ұмтылады.
Ұжымдық кәсiпкерлiктiң түрлерi: шаруашылық серiктестiктер, акционерлiк
қоғамдар.
Корпоративті кәсіпкерлікке ассоциациялар мен ... ... ... ... құрылтайшылардың үлесiне (салымдарына) ... ұйым ... ... деп ... ... ... ... серіктестіктер толық, сенім, жауапкершілігі
шектеулі және қосымша жауапкершілігі бар серіктестік деп бөлінеді.
Қатысушылары серiктестiктiң мiндеттемелерi бойынша ... ... ... ортақ жауапкершiлiкте болатын серiктестiк толық серiктестiк деп
аталады.
Серiктестiктiң мiндеттемелерi ... ... ... ... ... қатысушыларды және кәсiпкерлiк кызметтi жүзеге асыруға қатыспайтын,
өздерінің қосқан салымдары шегінде ... ... ... ... сенiм серiктестiгi деп аталады.
Бiр немесе бiрнеше адам құрған ... ... ... ... ... ... бөлiнген серіктестік жауапкершілігі шектеулі
серіктестік деп аталады. Қатысушылар оның міндеттемелері бойынша ... және ... ... ... ... ... құны ... тәуекел етеді.
Қатысушылары серiктестiк мiндеттемелерi бойынша өздерiнiң жарғылық
капиталға қосқан салымдарымен жауап беретiн, ал бұл ... ... ... ... тиесiлi мүлiкпен, енгізген салымдарының еселенген
мөлшерінде қосымша жауап беретiн серіктестік қосымша жауапкершiлiгi бар
серiктестiк деп ... ... ... ... үшiн ... тарту мақсатында акциялар
шығаратын заңды ... ... ... деп ... ... ... ... жүзеге асыруға және
мүшелерiнiң мүлiктiк жарналарын бiрiктiруiне негiзделген ерiктi бiрлестiгi
өндiрiстiк кооператив деп ... ... ... ... ... ерте заманнан келедi. Көшпелi шаруашылық
жағдайында кәсiпкерлiк ... ... ... ... ... жылғы реформадан кейiн темiр жол құрылысы,ауыр ... орын ... ... шағын кәсіпорынның даму жолдары
Кәсіпкерлік – шағын бизнес дамуынан басталды. Шағын бизнесте кәсіпкер
белгілі бір мақсаттарға ... ... ... ... ... ... ... жұмсап, өзінің ісіне тапқырлықпен
қарайды. Ал ірі компанияларда менеджер өзінікі болмағандықтан ... ... ... ... ... береді.
Алғашқыда кәсіпкерлік кәсіпшіліктен және сауда ... ... ... өте келе дами түсті.
Біртіндеп 15 ғасырға таман көпестер, кәсіпқойлардан тұратын кәсіпкерлер
бірлестігі пайда болды. Дәл сол кезде «кәсіпкерлік» ... ... ... ... ... сауда және табыс ... ... ... ... ... ... ... жартысында кәсіпкер және капитал иесі – капиталист
терминдері ... ... ... ... Корпоративті қаржыландырудың
жаңа әдістері кәсіпкерлік ұйымдардың ... ... ... ... ... ... ... болмауы мүмкін, ал кәсіпкер капиталист болмауы
мүмкін.Әрине капиталист ... ... ... ... ... ескі ... ... кезде жаңа түсінік алды. Қазіргі кезде
кәсіпкер – бұл ... ... мен даму ... ... және ... білімімен, өндірістік ресурстарды қолданумен табыс ... ... ... ... ... және ... ... инициативалар шағын
кәсіпорындар негізінде ұйымдастырылады, өйткені ол үшін үлкен бастапқы
капитал қажет ... ... ... кәсіпорындары ірі фирмалармен ... ... ... ... келесі артықшылықтары бар:
• Нарық сұранысына оперативті икемділігі;
• Жаңа техниканы ендірумен байланысты жұмысты орындауда мобильділігі;
... ... ... ... ... екінші сатылы өндіріс;
• өндірістік емес басқарушылық құрылымдарда жанама шығындарды азайту;
• капитал айналымының жоғарғы жылдамдығы.
Осы артықшылықтар негізінде шағын ... ... ... тұтынушыларға қажетті бұйымдармен толтыруды
жылдамдатады;
Шағын кәсіпорындар – ... ... ... Нарықтың монополияға
қарсы құрылымының қалыптасуы кезеңінде тек ведомстволықты ғана ... ... ... ... монополизмді жоюда шағын ... роль ... Олар ... жаңа ... ... ... проблемаларды шешуде ерекше орын
алады.
Шағын кәсіпорын – меншіктің әр ... ... ... ... салаларында құрылады және шаруашылық ... ... ... ... ... жаңадан құрылған, бұрын жұмыс істеп тұрған:
• өнеркәсіп пен ... – 200-ге ... ... мен ғылыми қызмет көрсету ісінде – 100 шамалы қызметкерлері
бар;
• өндірістің басқа салаларында – 50 ... ... емес ...... бөсшек саудада – 15-ке жуық адамдары бар кәсіпорындар жатады.
Шағын кәсіпорындарды: шаруашылықты бірлесіп ... ете ... ... ... бар ... ... мүшелері және басқа адамдар;
мемлекеттік, жалгерлік, бірлескен кәсіпорындар, қоғамдық ұйымдар, олардың
кәсіпорындары, кооператив, ... ... ... ... шаруашылық ассоципциялары, басқа да кәсіпорындар мен
ұйымдар; мемлекет мүлкін ... ... ... ... құра алады.
Қазіргі таңда шағын кәсіпорындар енді-енді аяғына тұрып келеді. Мұнда
жалпы өркениетті мемлекеттердің тәжірибесі мол ... ... ... Осы ... ... ... ... мен тиімділігі
туралы сұрақтарды қарастыру қажет.
Әр түрлі экономикалық ... ... ... ... ... белгілі бір байланыстар болады. 19 ... аяғы ... ... ... ірі ... шағын кәсіпорындарға қарағанда,
өздерінің тиімділігін дәлелдеп отырды. Өндіріс жедел шоғырлана бастады. Ірі
кәсіпорындардың дамуы тиімділікті ... ... ... көлемі
артуына байланысты өндіріс шығындарының орташа мөлшері төмендей бастады.
АҚШ. Бұл ... ... ... жұмысшы күшінің ... Олар ... ... ... 44 ... және ұлттық
өнімнің 38 процентін өткізуді қамтамасыз етеді. Шағын бизнесті АҚШ үкіметі
1953 жылы құрылған шағын бизнес әкімшілігі ... ... ... 1978
жылдан бастап, «Ұлттық тұтыну үшін шағын ... деп ... ... арнайы сүйемелдеу жүргізіледі. 80жылдардың басында АҚШ-тың сауда
министрлігінде бірнеше ұлттық бағдарламаларды жүзеге асыру және ... ... ... ... ... ... 1980-1990жылдары басқару
бөлімі 70мың шағын кәсіпорындарға 11 млрд. ... ... және 31 ... ... 180 мың кредитке кепілдік берді.
Өнеркәсіп салаларында шағын кәсіпорындардың тиімділігі бірдей ... ... ірі ... ... жоғары, ал бұған керісінше
басқа салаларда шағын немесе орташа кәсіпорындарының ... ... ... ... ... ... (тағам, жеңіл, аяқ киім,
тігін салаларында) орташа және шағын кәсіпорындардың үлесі жоғары, ал
машина ... және қара ... ... ірі ... ... ... Бұл елде шағын және орташа кәсіпорындар өңдеу өнеркәсібінде,
құрылыста, қызмет және сауда сфераларының ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі көлемдегі
кәсіпорындардың өнім өндірудегі ара-қатынасы
|Өнеркәсіп салалары |Ірі: ... және ... |
| ... ... ... |
| ... ... % есебімен |
|Машина жасау ... ... ... |76:19:3 ... |64:33:3 ... ... ... ... ... киім |4:73:23 ... |7:53:40 ... ... және ... ... | ... ... ... ... халық шаруашылығында шағын
және орташа кәсіпорындар тек ... саны ... ғана ... қатар олар еңбеккерлер саны және тауарлар өткізу көлемі бойынша
маңызды орын алатындығын көрсетеді.
Шағын бизнесті сүйемелдеу 40 ... ... ... және ... құрамында (қасында) ұйымдастырылған шағын және орташа
кәсіпорындар басқармасы қамқорлығы арқылы жеңілдік несие беру және ... ... және ... ... ... бөлу ... жүргізіледі.
Жапонияның шағын кәсіпорындарына мемлекеттік салық салу ставкасы 12, ... ... ... ... ... ... орташа және шағын
кәсіпорындар
|Көрсеткіштер ... және ... ... |
| ... %-і ... саны |99,2 ... ішінде: | ... ... |99,5 ... және ... ... |99,4 ... ... және |80,6 ... саны | ... ... | ... өнеркәсібінде | ... және ... ... |87,0 ... көлемі | ... ... | ... ... |51,8 ... ... |80,4 ... ... шағын кәсіпорындардың әрекеті «Шаруашылық
қызметтің еркіндігі және ... ... ... және ... ... ... анықталынған. Шағын кәсіпорындардың
дамуын экономика министрлігі бақылайды.
Қазақстанда 1994 жылдың басында 16,2 мың ... ... 12,7 ... ... және 14,3 мың ... ... ... жасады.
Шағын кәсіпорындар негізінде сауда және ... ... ... процент), құрылыста(14,1) және өнеркәсіпте (12,9) құрылған. Жеке
меншік кәсіпорындарда: ... және ... ... (37,8 ... (33,3) және ... ... ... осы түрімен
айналысады.
Шағын кәсіпорынды дамыту нарықта ... ... мен ... ... ... және ... ... жоюға, бәсекені кеңейтуге, ғылыми-
техникалық прогресс жетістіктерін енгізуге, сыртқа тауарлар шығару қарқынын
арттыруға ... Олар адам ... ... ... аясын
кеңейте түсіп, жұмыссыз халықты және жұмыстан ... ... ... ... ... туғызады.
Қазақстан Республикасының аймақтық ерекшелігі шағын бизнестің ... Бұл ... ... ... ... және табиғи-
географиялық алғы шарттары:
• Республикадағы шикізат ресурстарын кешенді және ұтымды игерудегі ... ... ... ... ... әсіресе қазба байлық шығаратын
өнеркәсіп пен ауылшаруашылығы екендігі, ең ... ... ... және ... ... қажеттілігі;
• Шағын бизнес - өндірісті құрылымдық ... ... ... ... ... проблемаларды шешуге бағыттауға жол ашатындығы;
• Жұмыспен қамтамасыз етілмеген еңбек ... ... ... ... ... жоғары екендігі;
• Республиканың Еуразиялық географиялық орналасу ерекшелігі;
• Республиканың көптеген аймақтарының шағын бизнесті ... ... ... Бұл ... ... аймақ сауда және
қолөнер кәсіпкерлікті дамытуға аса қолайлыекендігімен ерекшеленеді.
Соңғы жылдардағы ... және ... ... ... ... бойынша Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпорындар саны азая
түсті. ... ... ... бұл ... 1992 ... ... – 12 және 21 проценттей болса6 ал 1993 жылдан – бұған ... және 29 ... ... ... Міне ... ... 1994 жылы ... «Қазақстан Республикасында кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау мен
дамытудың 1994-1996жылдарға арналған Бағдарламасы» қабылданған.
Бұл ... ... ... ... оргшандарды
жетілдіре беру мүмкіндіктері шешу көзделген. Осы міндеттерді шешу 1996
жылдың аяғына таман жеке ... ... ... және олар ... ... ... кемінде 70
процентін, өндірісінің 40 процентін, ... ... мен ... ... ... 90 процентін қамтамасыз етуіне қол жеткізуіне
тиісболатын.
Дүние жүзінің экономикасы ... ... ... ескерсек,
олардың жүз тұрғынына шаққанда – шамамен бір-бірден ... ... ... Осы ... жету үшін Қазақстанда кемінде 150 мың ... ... ... құрылуы қажет.
Шағын бизнесті дамыту мақсатымен бизнес-кластарды мына ... ... ... ... кәсіпшілік бұйымдарын өндіру
2. көкөніс пен жеміс-жидек өнімдерін консервілеу
3. сут өнімдерін өндіру және қалдық өнімдерді пайдалану;
4. ... ... ... ... ... жеке ... ... үйлерді және магазиндерді ашу.
Енді шағын ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың келесі ерекшеліктерін атап көрсетуге ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік
субъектілерінің іс-әрекеттерінің жоғары деңгейдегі тәуелсіздігі; шешім
қабылдаудың және ... ... ... ... ... қызметінің, әсіресе, басқарудың жүзеге асырылуы кезіндегі
шығындардың төменгі деңгейі; жеке адам ... үшін өз ... ... ... ... капиталға деген сұраныстың аздығы;
жергілікті нарық талаптарын қанағаттандыру үшін ... ... ... ... ... тез ... өзіндік капиталдың қатысты түрде
жоғары айналымдылығы .
Халықаралық Еңбек Бюросының Мәлімдемесінде былай деп ... : ... ... ... басымдықтарға ие, ірі ... бір ... аз ... ... ... ... және ... ресурстарын кеңінен қолданады.
Шағын кәсіпорын иелері қор жинауға және инвестициялауға үлкен көңіл
бөледі, ... ... ... жеке ... өте ... ... . ... кәсіпорын қызметіне оң әсерін тигізеді. Шағын бизнес субъектілері
жергілікті нарықтардағы сұраныс ... ... ... ... көбінесе,
нақты тұтынушылардың тапсырыстары бойынша өндіреді, жалданбалы ... ... ... туғызады.
Шағын кәсіпорындар ірі компанияларға қарағанда жұмысбастылар санын
көбейтуге әсер ... ... ... кәсіпті кадрларды даярлауға және
тәжірибелік (практикалық) білімдерді таратуға ықпал ... Тағы бір ... ... ... ... ... шетелдерде басымдықты иеленуде,
тек саны жағынан емес, сондай–ақ өнім ... ... ... атқаруы,
қызмет көрсетуі бойынша .
Солай бола тұрса да, шағын кәсіпкерлікке кейбір кемшіліктер де ... ... ең ... ... ... өте жөғары, сондықтан
нарықтағы жағдайдың тұрақсыздық деңгейі де жоғары; ірі ... істі ... ... қосымша қаражат және несие
алудағы қиындықтар; келісімшартқа отырғанда ... ... ... ... субъектілерінің кемшіліктері мен сәтсіздіктері
ішкі және сытрқы себептерге байланысты.
Тәжірибе көрсеткендей, шағын ... ... ... ... ... және шағын кәсіпорын иелерінің
кәсіби маманданбағанына ... ... ... ... шағын
фирмаларда жұмыс жүргізгенде табысты болып келеді. Егер фирманы бір ... екі, үш ... төрт ... ... ... топ басқарса ,
кәсіпорын өмір сүру мүмкіндігі жоғары, өйткені бірлесіп шешім ... және ... ... ... өмір ... ... ... қаржыландыру көлемі де әсер етеді.
Қоғамдағы біресе пайда болатын, біресе жойылатын сұранысты ... ... ... ... – шағын бизнес стратегиясының негізін құрайды.
Әлемдік және отандық тәжірибе көрсетіп отырғандай, әртүрлі ұйымдық –
құқықтық ... ... ... ... субъектілеріне
жатқызылуының негізгі критериі болып жұмысшылардың саны табылады. Бірқатар
ғылыми жұмыстарда ... ... ... бір меншік иесі
басқаратын кәсіпорын немесе ... ... ... ... ... ... ... сәйкес, нарықтық экономика субъектілерінің
шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... саны , ... капитал көлемі, активтер көлемі, айналым ( табыс ,
пайда ) ... ... ... банктің мәліметтері бойынша,
көрсеткіштердің ... саны ... ... ... жиі ... келесілер жатады: кәсіпорындағы жұмысбастылардың орташа саны,
жылдық айналым, активтер мөлшері. Дамыған елдердің ... ... ... осы ... ... ... ... Одақта 1995 жылдың бірінші қаңтарынан шағын ... ... ... ... ... ... саны ... дейін; жылдық айналым 4 млн.-ға дейін; баланс сомасы 2 млн.-ға дейін ... ... ... ... ... ... ... шағын
кәсіпкерлік субъектілерінің басқа да көрсеткіштері қолданылуы мүмкін.
Европалық Одақ Комиссиясы ... ... ... ... 100-ден аспайтын; өзіндік негізгі капитал мөлшері 75 экюға дейін болуы
және осы ... ... шарт ... ... ... ... ... үлесі үштен бір бөлігінен ... ... ... ... тағы микрофирмаларды бөліп көрсеткен, олардағы жұмысшылар саны
10 адамға дейін . Бұл ... ... жеке – ... ... немесе фермерлік шаруашылықтар болып табылады .
Экономикалық ынтымақтастық және ... ... ... 19-ға ... саны бар ... «өте шағын», 99-ға дейін жұмысшылар
саны бар кәсіпорындарды «шағын», ал 100-ден 499-ға ... ... ... ... ... деп, ал 500-ден ... ... ... ірі деп атап ... ... ... ... шағын кәсіпкерліктің рөлі өте маңызды
Дамыған елдерде шағын бизнес саласында жұмыспен ... ... ... ... еңдек етеді, ал Жалпы Ішкі Өнімнің 50%-дан 65%-ға ... ... ... ... ... саяси және экономикалық дамудың
ядросы қызметін атқарады.
Ірі өндіріспен салыстырғанда шағын кәсіпорындар бірқатар басымдықтарға
ие. Ол ... ... кең ... ... шығындарды тез қайтарып
алудан, тұтыну сұранысының өзгеруіне жедел бейімделуінен көрінеді. Сондай-
ақ шағын ... ... ... ... ... ... орындау)
толтыруға, салалық және аймақтық монополияны жоюға , бәсекелік ... ... ... ... ... ... ... әсер ететін факторлар.
Фактор сөзі (латын тілінен аударғанда – істеуші, өндіруші) нарық
жағдайында өнеркәсіптегі ... ... ... әсер ... ... ... кетеміз.
Нарық жағдайында өнеркәсіптегі шағын кәсіпкерліктің тиімділігіне
көптеген факторлар әсер етеді.
Жағымды – бұл факторлар аты ... ... ... ... ... әсер етеді.
Жағымсыз – керісінше бұл әсер ету бағытына байланысты жіктелуі.
Шағын кәсіпкерліктің тиімділігін ... ... ... ... ... ... ... қорларды қолдану.
2. Экономиканың құрылымын дамыту, оңтайлы ... ... ... ... кәсіпкерліктің әлеуметтік инфрақұрылымын ары
қарай дамыту, өнімнің сапасын арттыру. Шетелдік инвесторлар мен
біздің ... ... ... оңай ... ... ... өнеркәсіптің барынша тартымды салалары бойынша үйлеседі. Шет
елдік инвесторларды, соның ішінде әлемдегі аса ірі ... ... ... бірқатар маңызды міндеттерді шешіп берді:
• Ауқымды инвестицияларды тарту.
• Әлемдік деңгейдегі ... ... ... ... аса
ірі кәсіпорындарды қысқа мерзімде қайта өркендетуге мүмкіндік берді.
• Әлемдік рынокқа шығу және ... ... ... ... ... етілді.
Бірінші топқа жататын факторлар шағын ... ... ... ... анықтайды.
Осы мүмкіншіліктердің әрі қарай іске ... ... ... яғни ... ... ... ... асырылуы келесілерге бағытталған.
• Нарықтың сұранысын қамтамасыз ету мақсатында өндірістің ырғақтылығын
қажетті ресурстарды уақытылы жеткізу;
• Тиімді коммерциялық жұмысты жүргізу үшін ... ... ... ... ... ... ... техникалық және экономикалық деңгейін қамтитын ... қол ... Бұл ... ... ... барысында
жүзеге асырылады.
Нарық жағдайында шағын ... ... ... ... байланысты. Оларды келесідегі топтарға біріктіруге болады.
• Әлемдік нарықтың және ішкі ... ... ... ... Мемлекет ішінде немесе глобалдымасштабтағы саяси жағдайдың өзгеруімен
байланысты.
• Инфляциялық ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің дамуына байланысты ... емес ... ... ... оның қызмет ету тиімділігіне
әсер етеді.
Шағын кәсіпкерлік қызметіне байланысты қызмет ету ... ... ... ... көлемінің өсуі, өзіндік құнының төмендеуі,
сапаның жақсаруы, өндірістік қорларды тиімді пайдалану дәрежесі, ... ... ... кәсіпкерлік субъектісінің қызметіне байланысты емес факторларға
жататындар: мемлекет ... ... ... ... ... ... және өткізуге табиғи, географиялық, транспорттық және
техникалық жағдайдың ... ... ... ... ... әсер ... келесі
факторы өнімді өндіру және оны өткізу болімінің өзгеруі болып табылады.
Нәтижесінде ... ... ... сайын кәсіпорынның тиімділігі арта түседі
және керісінше.
Маңыздылығы кем емес тиімділікке әсер ететін ... бірі ... ... өзгеруі болып табылады. Табыс көлемі мен өнімнің өзіндік
құны арасында кері байланыс бар. Өнімді ... және ... ... ... ... өзіндік құны төмендеген сайын, табыс
жоғарылайды және керісінше ... ... ... ... қызмет
тиімділігіне тікелей әсер ететін факторларға қолданыстағы баға ... ... ... ... белгілі – бір деңгейде кәсіплрынның өзіне
байланысты болады. Ал ... ... емес ... ... ... баға жатады.
Жоғарыда қарастырылған факторлардан басқа ... ... ... ету тиімділігіне әсер ететін факторлар өндірілген және
өткізілген өнімнің құрылымына байланысты. Рентабельділігі жоғары ... ... көп ... ... ... ... көбірек болады. Жалпы
алғанда кәсіпкерлік қызметке ықпал ететін факторлар кәсіпорынның ... оның ... ... ... ... өнім ... және тағы басқа жағдайларға байланысты ерекшеленіп отырады.
Шағын кәсіпорындардың ең басты маңыздылығы – бұл ... . ... ... ... кәсіпорындар жұмыс орындарын
көбейтуге жағдай жасайды , сөйтіп , ... ... . ... басқа
халықтың жалпы білімділігінің артуы барысында азаматтар арасында жаппай
өздерінің жеке қабілеттіліктерін ... үдей ... . Ең ... бұған
қол жеткізуде өз істерін ұнататындықтары және бұған бейімділіктерінің сай
болуына қарай өздерінің жеке «ісін» ашу , ... ... ... ... ... ... өзі сондай-ақ , шағын кәсіпорындардың
дамуына қажеттілігін тудырады .
Сонымен , жоғарыда баяндалғандай экономиканың жаңа ... ... ... кәсіпорындар «жанама» өнім ретінде болмайды. Олар еліміздің
ажырамайтын саяси-экономикалық жүйенің бөлігі болып табылады. Біріншіден,
нарықтық қатынастардың ... , ... ... ... ... осы ... ... тартылады; екіншіден, рыноктық жағдайда
олар қажетті икемділікті қамтамасыз етеді , ... ... ... және өндірісті тармақтанған кооперацияға айналдырады.Онсыз оның
экономикалық тиімділігінің ... ... ... ... бұл шаруашылық
дамуының және ұлттық экономиканың ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар рөлінің өзгеруі орта және ірі ... ... тиек ... ... ... жайында статистикалық мәліметтерге назар аударайық .
Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің мәліметтері бойынша 2005
ж. 1 қаңтарда республикада 208,4 мың ... ... ... , оның ... ... ... құрайды.
Шағын кәсіпкерлікте (заңды тұлғалар) жұмыспен қамтылған азаматтар саны
2005 ж. 1 қаңтарда 524,6 мың адамға жетті, өсу 2003 ... ... ... ... ... ... ... үлесі 2003 ж. 16,2%-ды құрады.
Заңды тұлғалар - ... мен ... ... түскен кірістерінің
артуы 2004 ж. 2003 ж. қарағанда 8,7%-ды құрады.
Шағын кәсіпорындардың қалыптасқан салалық құрылымы соңғы ... ... жоқ.. ... ... ... - шағын кәсіпкерлік субъектілерінің
жалпы санынан «Сауда ; автомобильдерді , ... ... мен ... ... ... саласы - 40,5 %-ы басым жағдайды иеленген ,
шағын кәсіпкерлік саласында белсенді халықтың жиынтық саны 163,6 ... ... ... ... ... ... ... 31%-ы).
2003 ж. көлеңкелі экономиканың үлесі ЖІӨ-ден 22,6%-ды құрады, әйтсе де
1992 жылдан 1998 жылдар кезінде аталған көрсеткіш орташа ... ... ... ЖШС мысалында кәсіпорын қызмет ету тиімділігін ... ... ... ... ... ... ... 1993 жылы екі кәсіпорынның бірігуі негізінде
құрылған: Алматы қала безендіру және ... ... ... ... нысанында 4 жыл бойы жұмыс істеп өндіріс ... ... ... ... ... кәсіпорын Қазақстан Республикасының
Азаматтық Кодексі, «шаруашылық серіктестіктер туралы» ... күші ... ... Президентінің Жарлығы, ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасының Заңы және тағы басқа
заң шығарушы мен құқықтық актілер негізінде ... ... ... ... ... өткен кейін, жеке меншік құқығы бар,
өзіндік балансы бар, ... және ... ... ... ... мөрі және ... да ... бар заңды тұлға болып табылады.
Серіктестік өзінің қызметін толық шаруашылық есеп негізінде жүзеге
асырады. ... және шет елде өз ... ... ... ... ... және ... емес құқықтарға ие болып, жауапкершілік
апарады, сотта жауап тартушы және жауап ... ... ... ... қоры 62000 (алпыс екі мың) теңге көлемінде
тіркеледі, бұл құрылтайшының өзіннің ... ... ... серіктестік
меншігіне беріледі.
Құрылтайшы жарғылық капиталға өзінің жарнасы көлемінде ... ... ... жеке ... ... ... Серіктестік өзінің
міндеттерімен барлық мүлкіне жауап апарады.
Серіктестікті құру және қызмет атқарудың мақсаты ... ... ... ... ... ... қажеттіліктерді
қанағаттандыру және алынатын таза ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік мүдделерін жүзеге асыру
болып табылады.
Серіктестік келесі қызмет түрлерін жүзеге асырады: ... ... ... олар өз кезегінде келесілерді жатқызады:
• металдық құрылғылар, визуалды және түстік жарнаманы дайындау, құру
жұмыстары және монтаж;
• жарнамалық ... ... ... ... фирмалық белгілер,
дизайнерлік құру жұмыстары;
• көркем-безендірушілік қызмет, көркем және сувенирлік ... ... ... ... және баспа өнімдерін шығару;
• қоғамдық тұтыну тауарлар өндірісі, ... ... ... өнімдерді сату, сатып алу бойынша коммерциялық
қызметті атқару. Бұған шикізат, ... ... ... ... ... ... ... сауда-саттық қызмет;
• әр түрлі өндірістік-техникалық бағыттағы өнімдерді көтерме ... ... ... ұйымдастыру. Бұған шикізат, материалдар,
қоғамдық тұтыну тауарлары, әр түрлі тауарлар, өнімдер, ... мен ... ... және ... ... ... және ... қызметі;
• өндірушілер мен тұтынушылар арасындағы келісімдік қатынастарды
қалыптастыру, маркетинг, менеджмент;
... ... ... мақсаты өз клиенттерін қанағаттандыру болып
табылады. Оның ... ... ... және одан ... қызмет атқарушы кәсіпорындарды шаруашылық қызмет өндірісінен
максималды пайда ... ... ... ... ... өнім ... 100-ге жуық. Тұтынушылық сұраныс ... ... жылы ... өнім ... ... өндірілетін өнім 6 топқа бөлінген:
1) Баспа өнімдері: жалаулар, ауыстырушылар, плакаттар, ... ... ... ... орамалар, пакеттер.
2) Тігу өнімдері: баскиімдер, киім-кешек, арнайы қызметкерлер ... және ... да ... ... ...... логотипті жасау, оның ішіне: ... ... ... ... т.б. ... Тігін өнімі: погондар, тігіншемелер.
5) Биллбордтар.
6) Түсті жарнама.
Өндірілетін өнімнің үлкен үлесі баспа өнімдеріне (58%), ... ... ... - 7%, тігін өнімдеріне – 9%, шелкографияға – 9% ... ... ... келесі бағыттарды
анықтады: 1) зерттелген ... ... ... барлық түрлері
(өнім өткізуден түскен табыс, жиынтық табыс, ... ... ... ... ... ... және ... салудан кейін негізгі емес қызметтен
түскен табыс, таза табыс) көбейді, бұл өндірістің ... мен ... ... 2) ... ... құны ... ... оның өсу қарқыны
таза табыс көрсеткішінде айқын көрінбейді; 3) жұмысшылардың ... ... 4) ... ... әрбір жұмысшының жылдық орташа қызмет жасауы
екі ... жуық ... 5) ... еңбектің қорқаруландырылу
көрсеткіштері өсіп, сәйкесінше қорсыйымдылық ... ... ... ... ... ... ... төмендеді. Осылайша
«Бикен- реклама» ШЖС ресурстарын пайдалану жалпы бағалағанда ... ... ... ... ... |Көрсеткіштер |2003 жылы |2004 жылы |
| 1 ... ... ... табыс, мың тг. |114666 |249600 |
|2 ... ... ... мың тг. |93680 |209363 |
|3 ... ... мың тг. |20986 |39237 |
|4 ... ... түскен табыс, мың |10460 |12120 |
| |тг. | | |
|5 ... емес ... ... ... |10460 |12120 |
| |мың тг. | | |
|6 ... ... кейінгі негізгі емес |7322 |8484 |
| ... ... ... мың тг. | | |
|7 ... ... мың тг. |7322 |8484 |
|8 ... орташа тізімі, адам |112 |124 |
|9 ... тг. |3,91 |6,28 ... ... тг. |0,26 |0,16 ... |Активті бөлімнің қорқайтарымдылығы |4,50 |7049 ... ... ... мың тг. |262,142 |319,227 ... ... ... тг. |21,10 |31,11 ... |Материал сыйымдылығы, тг. |0,047 |0,032 ... |Бір ... ... ... ... ... ... |
| |үлесі, мың тг. | | ... ... ... ... ... ... үшін
кәсіпорынның өндірістік күштерін толық, тиімді пайдаланылуын талдау қажет.
Зерттелетін уақыт ішінде өнім ... ... ... ... шығарылған өнім ассортименті кең болғаннан кейін, өнімнің негізгі 6
тобын белгілеп көрсеттім. әр топ ... ... өнім ... ... Талдаудың қорытындылары 4-кестеде көрсетілген.
4-кесте-Кәсіпорын өндірістік күштерін тиімді пайдаланудың талдауы.
|№ |Көрсеткіштер |2003 жылы |2004 жылы |
| ... ... ... (%): | | |
|1 ... ... |62,8 |70,3 |
|2 ... ... |45,6 |51,8 |
|3 ... ... |27,6 |33,3 |
|4 ... ... |73,3 |81,1 |
|5 ... |40,0 |49,7 |
|6 ... 5 ... ... бойынша өндірістік |49,86 |57,24 |
| ... ... ... ... ... | |
Барлық ... ... ... ... ... ... ... 100%-ке жеткен жоқ.
Мысалы баспа өнімдерінен өндірістік күштердің ... ... 2004 жылы ... құрады, ал минималды пайдаланылуы 62,8%
құрды; шелкография өнімдері ... ... ... ... ... ... пайдаланудың ең төменгі көрсеткіштері
тігін ... 33,3 ... Тігу ... мен ... ... салыстырмалы түрде бірдей болып ... ... ... ... тиімді пайдаланудың көрсеткіштері 51,8% және
49,7%-ке дейін өсті.
Жалпы алғанда зерттелген период аралығында өндірістік ... ... ... баспа өнімдерінде 62,8-ден ... ...... ... ... ... ... 33,3%-ке,
шелкография өнімдерінде 73,3-тен 81,1%-ке және билбордтарда 40,0-тан 49,7%-
ке дейін.
Кәсіпорында ... ... ... ... ... ... көлемі мен өнім өткізуді көбейту керек болатын. 2003 ... ... ... орташа 49,86%-тін құрды. Сол ... ... өнім ... жаңа тауарларын тауып бейімделуі керек.
Өндірістік күштердің пайдалану тиімділігін анықтағаннан кейін, негізгі
капиталды қолдану мен зерттелетін периодта ... ... ... ... ... ... ... жүйесінде
кәсіпорынның мүліктік жағдайын бағалау үлкен рөл ... ... ... ... ... оның ... ... пайдалануға талдау
өткізу керек. Талдаудың нәтижелері келесі кестеде көрсетілген.
5-кесте-Кәсіпорынның негізгі қорларын пайдалану мен мүліктік жағдайының
тиімділігі.
|№ ... |2003 жылы |2004 жылы |
|1 ... |3,91 |6,28 |
|2 ... |0,26 |0,16 |
|3 ... ... ... ... |4,50 |7,49 |
| ... | | |
|4 ... ... ... |319227 |
|5 ... ... |0,42 |0,45 |
|6 ... ... |0,58 |0,55 |
|7 ... ... ... коэффициенті |0,14 |0,26 ... ... ... ... ... айқындалды.
Негізгі қорлардың қорқайтарымдылық динамикасының талдауы келесіні
көрсетеді: зерттелген периодта ... ... ... ... 2003 жылы 3,91 ... ... – 6,28 ... құрды.
Бұл прогресс өнім көлемінің өсуінен болып отыр.
Қорқайтарымдылық негізгі қорлардың активті бөлімінің көлеміне ... ... ... активті бөлімінің қорқайтарымдылығын
анықтайық. Бұл ... ... ... ... ... ... ... 4,50-ден 7,49 теңгеге дейін ... ... ... ... ... үлесі 100%-ке дейін жететінін айта
кету керек.
Қорсыйымдылық қорқайтарымдылық көрсеткішіне сәйкес керісінше өзгереді:
0,26-дан 0,16-ға ... ... Бұл ... ... ... әсер ... ... қорларды пайдалану тиімділігінің өсуіне әсер етеді.
Қорлардың қажеттілік дәрежесі төмендейді, бұны ... ... ... коэффициенттерінің көрсеткіштері ... ... ... ... ... жаңару көрсеткіштерімен реттеледі.
Сондықтан да кәсіпорын қорларының ескіруі 45%-тен ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір бөлігі
жұмыс істеп тұрады.
Еңбектің қорқаруландырылуы зерттелетін периодта ... бұл ... ... ... ... ... кәсіпорын бойынша келесілерді белгілеп ... ... ... орташа тізімі 124 адамға дейін жетті; 2) 2004 ... ... ... ... – 12, 13; 3) ... активті
бөлімінің қорқайтарымдылығы да өсуде; 4) ... ... ... ... 5) периодтың соңына қарай өндірістің қорсыйымдылығы
0,08-ге ... ... 6) ... ... ... 0,55-ке қорлар
қажеттілік дәрежесі төмендегендіктен ескіру коэффициентінің ... ... ... ... ... ... тиімділігін анықтағаннан кейін,
материалдар мен айналым қорларды ... ... ... ... мен айналым қорларын пайдалану тиімділігін талдау нәтижелері 6-
кестеде көрсетілген.
6-кесте-Материалдар мен айналым қорларын пайдалану ... ... |2003 жылы |2004 жылы |
|1 ... ... |21,10 |31,11 |
|2 ... ... |0,047 |0,032 |
|3 ... ... ... саны |16,82 |21,97 |
|4 |Бір ... ... ... |21,40 |16,39 ... жылы материал қайтарымдылығының көлемі ... ... ... ... ... байланысты емес. Жоғарылау өнім
өткізуден түскен табыстың ұлғаюынан ... ... ... ... кері
болғандықтан, сәйкесінше көрсеткіш кері өзгереді. Осылайша ... ... 2004 жылы ... тең ... ... материал
сыйымдылығының 2003 жылы 0,047-ге тең болды.
Материалдық айналмалы ... ... саны ... бұл өткізуден
түскен табыстың өсуіне байланысты болды. ... ... 2004 ...... 21,97 ... ... ал ... айналым 2003 жылы болды
– жылына 6,82 айналым ... ... ... ... ... ... ... болғандықтан,
бір айналымның минималды ұзақтығы жасалатын ... ... ... ... Бір ... максималды ұзақтығы 2003 жылы 21,4
күнді құрды, ал минималды ұзақтығы 2004 жылы 16,4 ... ... ... мен ... ... ... ... максималды
көрсеткіштерге жетті. Кәсіпорында материалдық қорлардың ... ... ... қорлардың көбеюі сәтсіз, өйткені айналым қорларын ... ... Сол ... ... алу үшін ... ... алып ... қызметінің тиімділігін сипаттауда еңбек қорларын пайдалану
сапасы үлкен рөл атқарады. Өнімді өндіру көрсеткішімен бірге, ... ... де ... ... ... Осы екі көрсеткішті салыстырып,
қайсысының өсу қарқыны ... ... ... ... Егер ... өсу ... ... көрсеткішінен жоғары болса, онда еңбек
ресурстарының пайдаланылуы тиімсіз болады. Ал ... ... ... жүйесінің «кедей» болуы байқалып, олардың еңбегіне мотивацияның
жетіспеуі ... ... ... ... ... үшін ... өнімнің
әрбір теңгеге жұмсалған жұмысшының еңбекақысы көрсеткішін қолдануға болады.
Бұл көрсеткіш өнім құнының өсу ... мен ... өсу ... ... ... Кәсіпорын цехтарында шығарылған ... ... ... ... ... ... да ... да өлшеуге болмайды. Бұл көрсеткіштерді натуралды түрде анықтау
және ... ... ... ... мүмкін емес. Еңбек
ресурстарын ... ... ... ... ... көрсетілген талдау негізінде 1 жұмысшымен жасалған орташа
жылдық көрсеткіші өсті, өйткені өнім ... ... ... жыл ... ресурстарын тиімді пайдалануын талдау.
|№ |Көрсеткіштер |2003 жылы |2004 жылы |
|1 |1 ... ... ... ... ... |2004839 |
|2 ... ... 1 ... |15,7 |7,2 |
| ... шығарылатын өнім көлемі | | |
|3 ... ... ... |18,8 |22,6 ... ... ... ... өйткені еңбекақының өсу
қарқыны өнім өткізуден түскен табыстың өсу ... ... ... ... өте ... Жалпы алғанда еңбек ресурстарын пайдалану сапасын
бағалағанда, кәсіпорында қолданылатын еңбекті марапаттау мен мотивация
облысындағы ... ... ... ... «Бикен-Жарнама» ЖШС қаржылық-шаруашылық ... ... ... және ... ... ... ... айқындау мақсатында кәсіпорынның қаржылық жағдайына ... ... ... ... үшін бухгалтерлік есептің
келесі берілгендерін қолданайық: форма №1 – кәсіпорынның ... ... №2 – ... ... нәтижелерінің есебі; форма №3 –
қаржылық қорлар қозғалысының есебі. 2003 – 2004 ... ... ... берілгендері бойынша жалпы капитал рентабельділігі
төмендеді, 2003 жылы – 0,19, ал 2004 жылы ... тең ... ... 2004 жылға төмендеуі жалпы капиталдың өсуімен сипатталады. Бұл
өндіріс көлемінің ... ... ... Таза ... 2004 ... ... айқын көрінген жоқ. Жалпы бұл көрсеткіш тиімді болып саналады, өйткені
өндіріс көлемі ұлғайып, пайда ... ... өсуі ... капитал рентабельділігінің динамикасын талдауға назар аударсық,
оның көрсеткіштері тұрақты және ... өсу ... бар. ... ... қарай өзіндік капитал рентабельділігі минималды деңгейіне
түсіп 0,3-ке теңелді. 2004 жылға ... бұл ... ... ...
кәсіпорын пайдасының өсу қарқыны жеткіліксіз болғаны мен өзіндік капитал
көлемінің ... ... ... келесіні көрсетті: сатылымдар
рентабельділігі төмендеді, бұл өнімнің өзіндік құнының өсуіне байланысты
болды.
8-кесте-Рентабельділік коэффициенттерінің көмегімен ... ... ... |Көрсеткіштер |2003 ... ... ... ... ... |0,19 |0,18 |
|2 ... ... рентабельділігі |0,33 |0,30 |
|3 ... ... |0,18 |0,16 |
|4 ... ... ... |0,16 |0,10 ... өзіндік құны 2004 жылға қарай 8%-ке өсті, яғни 5620928 теңгені
құрды. Сатылым рентабельділігі 2003 жылы 0,18-ге тең болды, ал 2004 жылы ... ... қоса ... ... ... өнім ... ... деңгейінің төменгі деңгейіне байланысты болды. Өткізуден түскен табыс
деңгейі өз ... сол ... ... ... ... ... айқындалады. Бәсекелес кәсіпорындар – ... ... саны ... ... ... ... барлық бағалар
төмендеді.
1-сурет. Сатылым рентабельділігі өзгеруінің графигі.
1 мен 2 ... ... – 2003 жыл ... 2 мен 3 ... 2004 жыл ... ... ... қорлардың рентабельділігі де талдау периодында төмендеді,
оның максималды көлемі 2003 жылы ... ... ал ... ... ... ... тең ... қорлар рентабельділігінің төмендеуі
негізгі және ... ... ... ... ... өсу ... байланысты болды.
Кәсіпорын рентабельділігінің көрсеткіштерін анықтағаннан кейін оның ... ... ... ... ... ... ... Айналымдылық көрсеткіштерін анықтау берілгендері форма №1,2-де
берілген. Талдау нәтижелері 9-кестеде көрсетілген.
9-кестедегі берілгендерді ... ... ... және ... ... өсу бағыттары айқындалады, бұл кәсіпорынның жыл
сайынғы пайдасының өсуіне байланысты. ... ... ... жыл ... ... – 2004 ... өнімдері өткізуден түскен табыстың өсу қарқыны жоғары
болғандықтан, негізгі ... ... ... ... ... ... 2004 жылы ... болды – 10,43, ал минималды
көрінісі 6,08 ... ... ... кәсіпорын негізгі капитал
көлемінің ... ... ... ... ... ... талдауы
нәтижесінде 2004 жылы бұл көрсеткіш 5,7 айналым санына жетіп, төмендегенін
көреміз. Оның себебі – ... ... ... ... ... ... күрт өсуі 2004 жылы ... мен шығындар талдауы барысында 2003 жылға дейін материалдар
айналымдылығы төмендеген. ... ... ... мен ... ... Бірақ 2004 жылы қорлар айналымдылығы өзінің максималды
деңгейіне ... – 31,11 ... ... Бұндай жағдайға өнім өткізуден түскен
табыс көлемінің күрт өсуі ... ... ... ... ... ... |2003 жылы |2004 жылы |
|1 ... жалпы айналымдылық коэффициенті |22,9 |5,17 |
|2 ... ... ... ... |5,19 |8,70 |
|3 ... ... ... ... |6,08 |10,43 |
|4 ... мен ... айналымдылығының |21,09 |31,11 |
| ... | | |
|5 ... өнім ... ... |100,41 |257,08 |
|6 ... борыштар айналымдылығының |15,56 |25,37 |
| ... | | |
|7 ... ... ... |119,07 |336,4 |
| ... | | |
|8 ... ... айналымдылығының |30,67 |50,40 |
| ... | | |
|9 ... ... айналымдылығының |6,77 |5,70 |
| ... | | ... өнім ... жыл ... ... 2004 ... 257,08
айналым санына жетті. Дайын өнім айналымдылығының өсуі өткізуден ... ... ... өнім ... төменгі деңгейімен
айқындалады. Өз кезегінде кәсіпорынның дайын өнім көлемі көрсеткіштері
өнімнің ... ... Өнім ... ... ... ... ... бір себептерге байланысты өндірілген өнім сатып
алушымен қайтарылып, кәсіпорынның қоймаларында ... ... ... ақша ... ... ... 2003 ... периоды аралығында күрт өсті. Осылайша айналымдылықтың минималды
көрінісі 2003 жылы 119,07 ... ... ... максималды көрінісі 2004
жылы – 336,4 айналым санына тең болды.
Дебиторлық борыштар айналымдылығы күрт ... ... 2003 ... саны ... 2004 жылы ... ... Көрсеткіштің өсуі
дебиторлық борыштар өсуіне қарамастан, пайда көлемі ұлғайды.
Кредиторлық борыштар жағдайы ... ... ... ... ... ... көрінісі 2003 жылы – 30,67 айналым саны
байқалды, 2004 жылы – 50,40 ... ... ... бұл ... өсті.
Жалпы кәсіби белсенділік көрсеткіштерін бағалай отырып, зерттелген
периодта барлық көрсеткіштер өсу ... ... ... ... 2003 жылы байқалды, ал максималды көріністері 2004 ... ... ... себептері өндіріс көлемінің ұлғаюы болып
табылады, нәтижесінде кәсіпорын табысы мен ... ... ... ... ... ... ... зерттелген
периодтың соңында кейбір көрсеткіштер төмендеді. Бұл нарықта ... емес ... ... ... ... ... үлкен
көлемінің пайда болуы, сәйкесінше өнім бағасының төмендеуіне әкелді, осыдан
өнім өткізуден ... ... ... және ... ... ... ... жәйт, 2004 жыл өзіндік капиталдың, негізгі қорлардың және ... ... күрт өсуі ... ... ... ... ... позицияларға ие болатындығына және рентабельділік көрсеткіштерінің
өсуіне бағытталған.
Сатылым рентабельділігінің жағдайлары бірқалыпты емес, оның ... бар және ол ... ... ... ... ... - ... құнының өсуі,өнім өткізуден түскен жалпы табыстың негізінде
кәсіпорынның жиынтық табыс көлемінің төмендеуі.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... тап ... ... ағымдағы активтер көлемінің жыл
сайынғы ұлғаюынан болып отыр, соның ... ... ... ... борыштар үлесі артуда. Яғни өтімділігі төмен қорлар және ... үші ... ... ... борыштар айналымдылығының
көлемі мен ... ... ... қорлар көлемі
өсті.Болашақта ... ... ... өсуі айналымдылық
көрсеткіштерінің төмендеуіне әкеліп соқтыруы мүмкін. Осының барлығы ... мен ... ... ... ... тапшылықты ресурстар бұл – қаржылық ресурстарды тиімді пайдалануды
бағалау өте маңызды. Ресурстарды тиімді ... ... үшін ... ... ... ... өтімділік көрсеткіштері және қаржылық
тұрақтылық ... ... ... талдау.
|№ |Көрсеткіштер |2003 жылы |2004 жылы |
|1 ... ... ... ... мың ... |5329,725 |
| ... | | |
|2 ... ... ... ... |0,22 |0,19 |
|3 ... жабу ... |1,60 |1,60 |
|4 ... ... ... |1,76 |1,83 |
|5 ... ... ... |0,16 |0,10 |
|6 ... айналым қорларының үлесі |0,51 |0,50 |
|7 ... ... ... ... |0,25 |0,22 |
| |ету ... | | |
|8 ... жабу коэффициенті |0,49 |0,42 ... ... ... ... кәсіпорынның өз міндеттемелерін
жабу қабілеттілігін анықтай ... ... ... ... ... ... мен оларды жабу қабілеттілігі ... мен ... ... ... ... ... ... бойынша жүргізіледі. Бұл есеп 10-кестеде берілген.
Кәсіпорын иелігінде өзіндік айналым қорларының үлкен көлемі 2004
жылы тіркелген – 5329,725 мың ... ... ... 2003 жылы ... ... ... периодта да, оның алдындағы кезеңде де өзіндік
айналым қорларының көлемі ... ... Бұл ... ... ... ... болды.
Өзіндік айналым қорларының маневрлігін бағалауда оның кәсіпорындағы
көрсеткіштері шамалы төмен. Бұл ... ... ... ... ... еді. ... коэффициентінің төменгі деңгейі келесімен
айқындалады: кәсіпорынның өзіндік қорлардың үлкен бөлігі мобильді емес
сипатына тіркелген, олардың ... ... яғни олар ... ... жылдам емес, біртіндеп айналады.
Кәсіпорын қызметінің спецификасын бағалай отырып, яғни ... ... ... ескере отырып, бұл кәсіпорын үшін бұл
көрсеткіштерін бірқалыпты санауға болады.
Маневрлік көрсеткіштерінің төмендеуі ... ... ... ... ... кәсіпорынның негізгі қорлары көбіне өзіндік
капиталнегізінде құрылпды, нәтижесінде өзіндік айналым ... ... ... ... ... міндеттемелерін жабу қабілеттілігін ... бірі ... ... жабу коэффициенті (ағымдағы өтімділік
коэффициенті) табылады. Бұл көрсеткіштің тұрақты саны 1 ... ... ... Егер ... 1-ден ... ... онда ... ағымдағы
активтер арқылы өзінің міндеттемелерін жабуға қабілетсіз, ... ... ... болып саналады. Ағымдағы активтердің ... 3 ... ... ... ... болып табылады. Бұндай жағдай
болса, кәсіпорын қорларының салынуы ... ... ... емес ... емес болып саналады. Қарастырылып отырған ... ... жабу ... мәні ... ... 2003, 2004 ... тең ... көрсеткіштің осындай көрінісі кәсіпорын ... ... өсуі әсер ... ... ... ... ... өтімділікті активтер
активтер арқылы міндеттемелердің қандай бөлігін ... ... Әр ... авторлар өтімділік коэффициунтінің аралығын әр түрлі
етіп белгілейді. Орташа алғанда берілген ... ... ... ... керек. Бұл коэффициенттің мксимумы 2004 жылы 0,91-ге тең
болды, ал 2003 жылы бұл ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын міндеттемелерінің қай бөлігін кез келген уақытта
жаба алатынын абсолютті өтімділік коэффициенті көрсете алады. Бұл көрсеткіш
бірнеше ... бойы ... ... ... ... көлемінің өсуі
негізінде ақша қорларының жетіспеуіне байланысты болды.
Келесі талданатын көрсеткіш Активтерде айналым ... ... ... ... ... ... үлесі 2003 жылы – 0,51 негізінде
байқалды, ал 2004 жылы бұл ... сәл ... 0,5-ке ... Бұл
активтерде айналым қорлары үлес салмағының төмендеуіне емес, жалпы активтер
сомасында ұзақ мерзімді активтер ... ... ... ... ... сипаттау үшін, осы қорлардың ішінде запастардың үлесі
қандай екендігін анықтау керек. Осы көрсеткіш ... ... ... ... айналым қорларының тиімділігі арта ... ... ... ... 2004 жылы ... ... теңелді. Бұл
көрсеткіштің өсуі айналым қорларының пайдалану ... ... ... ... ... айналымнан алынып тасталғаннан кейін,
ақша ресурстарының көлемі азайып, айналым қорлар құрамындағы ... ... ... дәл ... үшін, жабу запастар құрамындағы өзіндік
қорлар үлесін анықтау қажет. Егер осы көрсеткіштің көлемі 1-ден аз ... ... ... ... өсуі ... сатып алынады.
Зерттелген уақыт ішінде бұл көрсеткіш 1-ден асқан жоқ, ... ... ... Осы ... ... ... келесі нәтижелерді ұсынамыз:
материалдық запастар ... өсуі ... ... ... ... ... ... запастарды жабу коэффициенті тауарлы-
материалдық қорлар мен шығындар өзіндік қорлар арқылы калай жабылғанын ... ... ... қажет етпейтіндігін көрсетеді. Оның тұрақты
жағдайы 0,6-0,8 деңгейінде болу керек. Зерттелген периодта бұл көрсеткіш
белгіленген ... ... ... Сол ... ... мен ... қажетті көлемнен жоғары болды. Яғни өзіндік айналым ... ... ... бір бөлігін ғана жабатын, ал материалдық
қорлардың екінші ... ... ... ... өсуі негізінді
жабылды.
Жалпы кәсіпорын өтімділігін талдау ... ... ... ... ... ... кәсіпорын ақша ... ... ... және ... өтімділік көрсеткіштерінің өсуі
келесіге байланысты: тауарлы-материалдық ... ... ... және ... ... өсуі себеп болды.
Активтер құрамындағы айналым қорларының үлесі өсуде, ... ... ... өсуі ... ... ... қорлардың құрамындағы
запастар мен шығындар көлемінің үлесі өсіп, пайдалану тиімділігі төмендеді.
Болашақ инвесторлар, банктер және контрагенттер кәсіпорынның қаржылық
жағдайына ... ... сол ... кәсіпорынның қаржылық
тұрақтылығына талдау жүргізу өте маңызды. Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы
талдауының ... ... ... ... талдауын өзіндік капитал шоғырландыруды
коэффициентінен (тәуелсіздік коэффициенті) бастаймыз. Бұл ... ... ... ... ... деңгейін анықтау үшін
қажет. Зерттелген периодта өзіндік капитал шоғырландырылуы ... сәл ғана ... ... деңгейі жоғары және осы көрсеткішке тіркелген
барлық келісілген нормаларға ... ... тұр. Бұл ... ... ... ... ... өсуімен айқындалады.
Өзіндік капитал шоғырландырылуының кері көрсеткіші ретінде қаржылық
тәуелділік коэффициенті қатысады. Талданатын периодта кәсіпорынның ... ... ... ... сәл төмендеді.
11-кесте-Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын талдау.
|№ |Көрсеткіштер |2003 жылы |2004 жылы |
|1 ... ... |0,58 |0,59 |
|2 ... коэффициенті |0,42 |0,41 |
|3 ... ... |4,90 |5,30 |
|4 ... және ... қорлар арасындағы |0,20 |0,19 |
| ... ... | | |
|5 ... ... коэффициенті |0,62 |0,61 |
|6 ... ... |1,17 |1,20 |
|7 ... ... қаржылық қорларды |0,07 |0,02 |
| ... ... | | |
|8 ... ... ... |0,11 |0,11 ... ... ... ... ... ... ... үлкен көлемін алып жатқанымен, сәйкесінше кәсіпорын осы ... ... ... ... ... ... ... барынша төменгі деңгейде болғандықтан, инвестиция түріндегі
сыртқы қаржылық ресурстарға, ұзақ мерзімді несиелерге тапшылық ... ... ... ... ... ... еді.
Бұны келесі көрсеткіштерді есептеу арқылы көруге болады. Қаржылық
тұрақтылық коэффициенті жалпы капиталда ... және ұзақ ... ... үлесін сипаттайды. Коэффициенттің тұрақты деп ұйғарғандағы саны
0,9-ға тең, ал оның тиімсіз жағдайы 0,75-ке дейін төмендегенде болады.
Зерттелген периодта бұл ... оның ... ... де ... 2003 жылы – 0,62 және 2004 жылы – ... тең болды. 2003 жылы
жұмылдырылған капитал көлемі 2004 жылға ... ... ... ... жұмылдырылатын ұзақ мерзімді қарыздық қорлар коэффициенттерін
қарастырайық, оның ... ... ... мен ... ... қарыздық қорларын пайдалану тиімділігін бағалаймыз. Осы
көрсеткіштің көлемдерін есептеп, ... ... көре ... ... ... ... жұмылдыру көрсеткіштері өте төмен және болашақта
төмендеу бағытын алды.
Кредиторлық борыштар коэффициентінің ... ... ... ... борыштардың өсуі болды.
Қаржылық тұрақтылықты сипаттайтын келесі ... ... ... ... ... ... қай бөлігі өзіндік қорлар
арқылы қаржыландырылатындығын және қай бөлігі ... ... ... көрсетеді. Коэффициенттің минималды көлемі – 2003
жылы 4,9, ал максималды көлемі – 2004 жылы 5,3-ке ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындағы
қаржыландыру коэффициенттері салыстырмалы түрде жоғары.
Қаржыландыру коэффициентіне кері көрсеткіш қарыздық және ... ... ... көрсетеді. Көрсеткіштің барлық ... ... Бұл ... - ... ... ... ... өте
төмен.
Тағы бір көрсеткішті есептейік, капитал құрылымының қалыптасу
рационалдығын ... - ... ... ... басында 2003 жылы инвестициялау коэффициенті 1,17-гн тең болды.
Яғни кәсіпорынның негізгі қорларын ... ... ... ... ... 2004 ... қарай жағдай өзгерді, 1,2-ге теңелді. Соңғы
мәліметтер ... ... ... тек негізгі қорларды алуда ғана емес,
сонымен бірге кәсіпорынның басқа активтерін алуда да ... ... ... капиталдың өсуі кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын одан
сайын күшейтті.
3. Қазақстан ... ... ... ... тиімділігін
арттыру жолдары.
3.1 Қазақстан Республикасында шағын кәсіпорындарды мемлекеттік қолдау.
Нарық жағдайында шағын кәсіпкерліктің тиімділігі мен ... ... ... мен ... ... ... сай жетілдіріп
отыру маңызды шарт. Кәсіпкерлік әрекет нарықтың талаптарына сай ... мен оның ... ... ... шарты.
Кәсіпкерлік қызметті басқару кезінде тиімді шешім қабылдау үшін әр
түрлі сұрақтар туындайды. ... ... ету үшін ... отырған
кәсіпкерлік субъектісінің басшылары жоғары біліктілікпен басқарудың әдіс-
тәсілдерін дұрыс жүргізуі өте маңызды.
Қызмет ету ... ... ... ... ... ... ету және ... мүмкіншіліктерін бағалау болып
табылады. Ол кәсіпорынның нақты ... ... ... жүзеге
асырылуы қажет. Сондай-ақ негізгі және айналмалы капиталы, меншікті және
қарыз капиталын жақсарту, жетілдіру, табысты ... ... ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы факторларды ... ету ... ... ... ... ішкі ... ... табыстарын көтеруге, өнім мен қызметтің өзіндік ... ... ... ... ... саясатын таңдауға, капиталды тиімді
қолдануға аударылуы керек.
Кәсіпорын табысты және шығынсыз қызметін қалыптастыру ... Ал ... ... ... қуаттарын барынша толық қолдану керек,
өндірілген өнімнің, көрсетілген қызметтің сапасын, бәсеке қабілеттілігін
жоғарылату ... ... ... ... ... ... ... жағдайында істеп тұрған кәсіпорындардың экономикалық дамуды
әрі қарай жалғастыруды, қаржылық жағдайды ... ... ... ... ... маңызды міндет болып табылады.
Кәсіпорынның өндірістік тиімділігін арттырудың бағыттарын анықтау маңызды
міндет болып ... ... ... негізгі назары тиімділік
деңгейін сипаттайтын көрсеткіштерге аударылуы керек.
Сонымен қатар дамыған елдер тәжірибесінде көп қолданылатын ... ... ... өз ... ... ... экономиканың нақты
секторында жұмыс жасап отырған кәсіпорындардың ... ... ... ... ... қоса әр ... ... алдын алу
мақсаттарында резервтік қордың мөлшерін көбейту керек, ал резервтік қордың
көбеюі кәсіпорынды реконструкциялауға, жаңа ... және ... ... яғни ... ... ... мүмкіндік береді.
Көптеген зерттеулерге сәйкес өндірістік және ... ... ең ... ... ... ... ету ... оның
нарықтық стратегиясына сай өзгеріп отырады.
Кәсіпорынның қызмет ету ... ... және ... ... үшін ... және ... ... жұмыстарының,
сондай-ақ құрылыс көлемін ұлғайту қажет, ол үшін шаруашылық байланыстарды
жетілдіруге көп көңіл бөлу ... ... ... ... ... ... ... қызмет ету тиімділігін арттыру
резервтерінің бірі болып табылады.
Кәсіпорын әрі қарай дамуы үшін маркетинг қызметін ұйымдастыру ... ... ... ... берушілерді іздестірудегі маңызды құрал
болып табылады және ... ... ... ... ... ... ... болады.
Дамыған маркетинг нарықты бақылауға, ақпаратты технологияны ... ... Ол ... күнде кәсіпорын қызметінің барлық экономикалық
көрсеткіштерін жақсартудың жолдарының бірі болып табылады. Тапсырыс алу мен
қызметтің тұрақтылығын ... ... ... ... ... ... Оны жетілдіруге қажетті мүмкіндіктер кәсіпорында жеткілікті, себебі
ол өзін «кеңістік ... өзін ... ... Бұл өз ... сыртқы экономикалық қызметін жетілдіруіне мүмкіндік береді.
Яғни оның қызмет тиімділігіне жағымды әсер етеді.
Шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ету ... деп ... негізгі мақсатқа жетуге бағытталған ... ... ... ... ... арасындағы себеп-
салдар байланысты айқындау үшін, алға қойған мақсатқа қол жеткізу құралдары
мен шараларын айқындап, оған қол ... үшін ... ету ... арттыру ағашы» моделі қолданылады.
Екіншіден, қаржы қорының басқа да көздерін пайдалану. ... ... және ... ... ... байланысты жоғарылайды. Кәсіпорынның келіп түсетін және
сыртқа кететін ақша қаражаттары ... пен ... ... тепе-тең болуы
тиіс және оның тиімділігі жоғары активтерінің үздіксіз қызметін ... ... ... квалификациялық жұмысының нәтижесінде ... Ол үшін ... ... ... және сырттан тартылған қарыз ... ... ... ... ... сақтау;
• Кәсіпкерлік қызметтің түріне және саласына байланысты нақты бір
нарықтың ... ... ... байланысты, кәсіпорынның
айналым және айналымдық емес активтерінің құрылымын оптималды құру;
• Жабдықтаушылар мен тұтынушыларды зейін салып таңдау;
... ... ... тағы сол ... саясаттардың шараларын
нақты жоспарлау және оларды жүзеге ... ... ... және ... ... ... Стратегиялық дамудың меқсаттарын нақты білу.
Осы айтылғандармен қоса, кәсіпкерлікті дамыту үшін ... ... ... ... мемлекеттік қолдау проблемасына арналған шет елдік
зерттеулер аз емес. Шағын ... ... ... ... әдістемелік тәсілдердің бірі шағын кәсіпорындарды ... ... ... айтуға болады. Шағын кәсіпорындарды қолдаудың
бірінші принципі – «протекционизм» нарықтық қатынастың өзімен объективті
түрде қамтамасыз ... Бұл ... ... ... жеке ... ... ірі ... бәсекелестік жасау үшін көп жағдайда
өндірісті ұйымдастыруға қабілетсіз екендігін білдіреді. Екінші принцип –
бағдарламалық ... іске ... ... ... ... ... ... мақсатты бағдарламалар түрінде шағын бизнеске көмек көрсетеді.
Мемлекеттік қолдаудың объектісі ... тек ... ... ... ... ... керек. Шағын бизнесті қолдау мақсаттары
басқарудың әр ... ... ... және ... ... бойынша,
мазмұны бойынша да ерекшеленеді. Шағын бизнесті қолдау мақсатының келесі
жіктелімі ұсынылады:
Мазмұны бойынша:
1. Қолайлы сыртқы ортамен қамтамасыз ету;
2. Шағын бизнеске тікелей ... ... ... ... құру
Негізінен инфрақұрылым латын тілінен шыққан , яғни ... - ... - ... ... ... ... береді. Шет елдік
тәжірибенің көпшілігінде инфрақұрылымды капитал мен ... ... ... ... жүйе ... ... ғылым мен
техниканың жетістіктері әсіресе 20 ... ... ... инфрақұрылым
дамуы өте зор бұрын болмаған мүмкіндік берді. Қазір экономикада құрылымдық
өзгерістердің ерекшелігі инфрақұрылымдық жүйеге салынатын ... ... ... ... ... 10 ... бұл ... салынған қаржы Батыс
Еуропа елдердегі инвестицияның 45-50%, Жапонияда 48% құрайды. ... ... ... ... ... ... ... қаражат есебінен қаржыландырылады. Қазіргі кездегі шағын
бизнесті ... ... ... әр түрлі формасы бар. Олар
қаржылық, мүліктік, ... ... ... ... ... ... ету. ... жалға немесе пайдалануға конкурстық
негізде берді. Мүліктік қамтамасыз ету лизингтік компаниялардың талаптарына
сәйкес шағын кәсіпорындарға лизингке ... ... ... қатар
бизнес инкубаторларды және технопарктерді ұйымдастыру.
Шағын бизнесті дамытуға қамтамасыз ететін барлық құрылым біркелкі жүйе
компоненттері ретінде ... ... ... Шағын кәсіпорындарды кәсіби
дайындауда, кадрларға кеңес берушілерге және бұл салада ... ... ... ... ... ... ... шағын бизнесті
қолдауда әр түрлі мемлекеттік емес құрылымдар құрылды. ... ... ... емес инфрақұрылымдарға мыналар жатады:
• Банктер;
• Сақтандыру және лизингтік компаниялар;
• Факторингтік компаниялар;
• Кеңес ... ... ... ... ... ... ... Аудиторлық компаниялар;
• Арбитраждық соттар;
• Шағын бизнес кәсіпорындардың ассоциациясы.
Бұл категорияларға батыс ... ... ... ... және оқу ... ... Шағын бизнес
иеркін бәсекелестікті ... үшін және ... ... өз
қызметін ұйымдастыруда және шағын бизнес ... ... ... қажет. Ол шағын бизнес аясындағы мемлекеттік саясатты ... ... ... Банк – ... ... жүргізуге маманданған компаниялар,
салымдарды қабылдау, есептерді жүзеге асыру, несие беру т.б. қызметтерді
атқарады.
2. Сақтандыру компаниялар – адам ... ... және т.б. ... ... ... – орта және ұзақ мерзімді жалдау,
көбінесе машиналарды, құрал-жабдықтарды, көлік құралдарын жалға беруді
айтамыз. Бұл ... ... ... ... ... ... ... береді
немесе меншігіне алады. Екі жағдайда да алдын ала келісілген шарт
бойынша жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... ... құрылуы шағын бизнестің дамуына үлкен ... ... – адам ... ... ... ... ... құқығын
борыштардың қызметіне ақша ала отырып өз есебінен өндірісті үшінші жаққа
сату арқылы ... ... ... фирмалар шағын бизнесте жасалынған жобаларды қаржыландыру үшін
құрылады. Олардың басқа ... ...... ... ... ... барады. Венчурлық фирмалар
көбінесе жоғары ... ... ... ... ... ... ... шағын бизнес аясындағы
қаржылық тәуекелділікті, жаңа технологияларды және жаңа бизнес идеяларды
енгізу арқылы ... ...... ... ең көп ... делдалдық қызметінің
бір түрі. Факторингтің мақсаты – кез келген несиелік операциялардың
ажырамас ... ... ... ... қалпына келтіру. Факторинг
компаниялар мен банктердің бөлімшелерінің қызметі, жабдықтаушылар мен
сатып алушылар ... ... ... мен ... ... ... шешуге бағытталған.
6. Консалтинг орталығы. Бұл орталықтың қызметкерлері тегін кеңестер
береді. Олар ... ... ... ... ... мен бизнесті
қаржыландыру көздерін дайындау, бизнесті дамыту, кәсіпкерлерді ... ... ... ... ... реттелетін процесстер,
стратегиялық жоспарлау т.б.
7. Кәсіпкерлерге арналған оқыту орталығы. Кәсіпкерлерге ... ... ... 2 кешкі курстан тұрады. Ол бірінші - 9 айлық
курс, екінші – 11 ... курс ... ... апта сайын кәсіпкерлік қызмет тәжірибесі бар жоғары ... ... ... Курс ... ... ... Жаңа кәсіпорын құру
• Бизнес тұжырымдамасын анықтау
• Манеджерлер ... ... ... ... ... ... Қаржылық құжаттар мен баяндамалар
• Қаржыландыру көздері, т.б.
Бизнес ... сөзі ... ... ... екі ... ... анықтамалармен қарастыратын болсақ ... ... бұл сөз ... ... ... ... ... одан әрі өсуі мен нарықтағы өз ... ... ... ... ... ... белгілі бір деңгейіне жеткен соң, әдетте 3 жылдан
соң фирма бизнес инкубатордан шығады және дербес өмір сүре ... ... оның қолы бар ... ... мен ... ... кезеңде өте
жиі орын алатын банкроттыққа ұшыраудан құтылуы ғана ... ... ... ... дамуына да мүмкіндік береді. Ал оның босаған ... ... ... жаңа ... ... ... ... әр түрлі мағынасы бар.
Біреулер ... ... ... ... ... ... ... ғимараттар деп есептеуді ұсынады. Ал басқалары оны шағын ... мен ... ... ... мақсат етіп ұсынатын құрал
ретінде қарастырады. Жалпы алғанда ... ... ... жай ... ... деп ... теріс болады. Ол кәсіпкерлерге тек ... ... ... жеңу ғана емес, сондай-ақ кәсіпорынның
әрі қарай сәтті жұмыс істеуіне ... ... ... пен ... ... ... ... қолдау көрсетеді. Бизнес инкубатор
сөзі кәсіпорын құрудың икемді әдістер жүйесі деген мағынаны білдіреді.
Бизнес инкубатор тек АҚШ-та ғана ... ... ... ... ... ... т.б. ... кеңінен таралуда. Әр түрлі
елдерде бизнес инкубатор – инновациялық орталық, кәсіпкерлік ... және ... ... деп әр ... ... ... негізгі ресурстарына мыналар жатады:
• Бизнес инкубатор қызметкерлері, оның ішінде кеңес берумен қамтамасыз
ететін қызметкерлер;
... 1 ай ... ... берілетін жайлар мен жиһаздар;
Қажет болған жағдайда жалға беру шарты ұзартылады.
Бизнес инкубатордың тиімді жұмыс ... ... ... тобының
қызметіне тәуелді: демеушілер, кеңес берушілер, басқару аппараты, басындағы
басшы, бизнес инкубатор ... және ... ... ... ... басында тұратын тұлғаның әр түрлі титулы ... ... ... директор немесе менеджер. Басқарушы тұлға
ретінде директорлар немесе атқарушы директорлар ең ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық емес ұйымдарға
жатады. Инкубаторлардың негізгі ...... ... ... инкубатордың алдына әр түрлі ... ... ... жандандыру, жаңа жұмыс орындарын құру, жаңа технологияларды
енгізу, Жоғарғы Оқу Орындарын коммерциялау және т.б. ... ... ... ... бұл – жаңа ... өзін-өзі
қаржыландыру негізінде олардың әрі қарай сәтті даму негізін салу ... ... ... әрі қарай дербес дами алады. Яғни ... ... ... енгізілуіне және жаңа жұмыс орындарының ашылуына
жәрдемдеседі. Жоғарыда ... ... ... инкубаторлар – бизнестің бір
түрі, сондықтан стратегиялық ... ... ... ... ... және ... мен кәсіпорындардың қажеттіліктерін максималды
түрде қанағаттандыру мақсатында олармен жүргізетін маркетинг жұмыстарын
дайындауды ұйғаратын ... ... ... ... ... ... қызметтердің сипаты |Көрсетілетін қызмет ... ... ... ... бойынша |1)мемлекеттік гранттар мен несиелер,|
|кеңестер беру ... ... ... көмек |
| ... |
| |3) ... ... алу ... |
| |4) ... ... |
| ... ... көрсету, |
| |5) ... ... және |
| ... |
| |6) ... салық салу, |
| |7) өнім мен ... ... |
| ... ... ... |
|Менеджмент ... ... ... ... ... дайындау, |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... мен ... |
| ... ... ... |
| ... мемлекет тарапынан |
| ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... көрсету. ... ... ... ... |заң кеңестері |
| ... ... ... ... |
| ... алуға көмек көрсету |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... көмек көрсету ... ... ... пен ... ... ... беру |асханалық қызметтерді пайдалану |
| ... ... беру |
| ... ... ... |
| ... |
| ... қорын бірлесіп пайдалану |
| ... ... ... ... ... құру ... Бизнестің бұл түрінің негізгі өніміне тиімділігі
жоғары, өзін-өзі қаржыландыратын ... құру ... Әр ... кәсіпорындармен жұмыс істеген кезде бизнес инкубаторлар тұтынушы
мен кәсіпорынның ... даму ... ... ... саясат
жүргізуі қажет.
Барлық кәсіпорындарға бір көзқараспен қарауға болмайды, ... ... әр ... ... ... ... үшін ... құрамында
әр түрлі бағдарламалар түрін ... ... ... инкубаторларын құру
алдында кез келген басқа бизнестегідей үлкен дайындық жұмыстары жүргізілуі
керек. Бірінші кезекте келесі ... ... беру ... ... құру ... ... ... жанасады;
2. Бизнес инкубатор қалай қаржыландырылады;
3. Бизнес инкубатордың президенті қандай кәсіпорындар мен кабинеттерге
ие болуы қажет;
4. ... ... ... ... етілетін тауарлар мен
қызметтерге деген ... бар ... ... инкубатордың әлеуетті клиенті кім бола алады және ... ... ... ... ... ... бизнес инкубаторды
құрудағы ең маңызды саты болып табылады. Сонымен қатар өткен жылы ... ... ... ... ... ... ... және қолдау көрсетті,
аймақ экономикасының дамуына жаңа ... ... ... ... ... ... қажет. Бизнес инкубаторлардың қызметін
пайдаланатын тұтынушылардың екі типі пайда болады:
• Макро деңгейде бұл – ... ... ... бұл – ... ... ... өзінің демеуші ұйымдарының торабы арқылы бизнес инкубатордың
жұмыс істеу ... ... ... ... ... етеді. Және жаңа
кәсіпорындардың құрылуына көмек көрсетеді. Қоғам тұтынушы ... ... ... ... ... дамуына, жаңа технологияны жасау мен
енгізуге, жаңа жұмыс ... ... ... тобын қалыптастыруға және
кәсіпорын жылдам дамуына қол жеткізуді қалайды. Ал клиент кәсіпорындарда
микро деңгейдегі ... ... ... ... ... ... ... бизнесін құру мен дамытудағы ... ... ... ... ... бизнес инкубатордың барлық
бағдарламаларын, соның ... ... ... ... беру және ... пайдалануларына жол ашық.
Бизнес инкубаторларды қаржыландыру шығындары және көздері:
1. Демеушілердің инвестициялары мен қаржылық көмектері;
2. кәсіпорынды жалға алу төлемі;
3. ... ... ... төлемдері;
4. Кәсіпорынды құру мен басқарудағы көмекке төлем;
13-кесте-Бизнес инкубаторлардың жұмыс істеуі
|Қоғамның бизнес ... ... ... ... ... ... ... мен |қоғам дамуына қосқан ... ... ... ... ... мен ... |Экономикалық өсім |
|Қаржы ресурстары |Ноу-Хау мен ... ... және орта ... ... ... ... мен ... ... ... жұмыс орындарын ашу|
|инвесторлар ... | ... ... және ... ... білім|Технологияларды дайындау|
|қолдау көрсету |беру бағдарламалары ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... түрде пайдалану|қалыптастыру |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |дамуын қамтамасыз ету |
| ... | ... ... ... ... ... ... және орг. Техникаларды алу);
• клиенттердің ғимараттарды және құрал-жабдықтарды пайдалану кезіндегі
амортизацияға бөлінген ақша-қаражаттар;
• бизнес инкубатор қызметкерлерінің еңбекақылары;
• жалпы және ... ... ... ... ... шығындары.
Шағын бизнесті қолдау мақсатының келесі жіктелімі ... ... ... ... ... ... ... басқару.
Иерзім бойынша:
1. Ұзақ мерзімді;
2. Орта мерзімді;
3. Қысқа мерзімді.
Еуропаға одақтас мүше елдерде және экономикалық ынтымақтастықпен ... ... ... ... ... өсуі ... дамыған елдерде арнайы
саясат жасау қажеттілігінің туындауына әкеледі және ... ... ... ... ... ... халықаралық бәсеке қабілеттілігін
дамыту;
• Шағын кәсіпорындардың экономикалық өсуі;
• Шет ... ... мен ... ... ... жандандыру;
• инновациялық қызмет.
Кәсіпкерлік қызметтің шет елдік тәжірибесін талдау нарықтық ... әр ... ... ... ... ... пайдаланылатын мемлекеттік
реттеудің жалпы қабылдаған нысаны мен әдісінің стандартты жиынтығы ... ... Осы ... ... ... ... ... және бағыты бойынша 2 үлкен жіктелім тобына бөлуге болады.
-1- мазмұны ... ... ... ұйымдық-басқарушылық,
экономикалық және институционалды деп аталатын әдістерге болып ... ... ... ... ... ... және ... болып
бөлінеді.
Ұйымдық-басқарушылық әдіс шектерді анықтау үшін қолданылады. Ұйымдық
басқарушылық әдісте қызметін белгілі бір ... ... ... ... реттейді. Ықпал етудің экономикалық әдістеріне
материалдық мүдделерге ... ... ... Оның ... ... қаржы, салық саясаты, дотациялар, субсидиялар, т.б. кіреді.
Институционалдық әдістерді қолдану ... ... ... ... ... ... органдарын қалыптастыруды жолға қояды.
Мемлекеттік реттеудің тікелей әдістеріне ... ... ... ... ... жатады. Мысалы шағын кәсіпорындарды қаржыландыру.
Жанама әдістер болса, ... ... ... ... ... ... өнім өндіретін кәсіпорындарға салықтық
жеңілдіктер жасау арқылы осындай кәсіпорын ... ... ... кәсіпкерліктің қарқынды дамуына әсер еткен және бізде табысты
түрде ... ... ... ... ... ... ... меншікті қорғау;
В. кәсіпкерлікте толық қолайлы жағдай саясатын жүргізу;
С. сол тарифтерін төмендету;
D. банк ... ... шет ел ... тарту;
F. кәсіпорын мен корпорация құру және акция шығару жүйелерін жеңілдету.
Шағын ... ... ... ... бағдарламалардың 2 түрі
болады:
1. негізгі;
2. қамтамасыз етуші.
Негізгі ... ... ... ... ... қызметті қадағалау. Қамтамасыз етуші ... ... ... құру және ... ... ... ... ету
жолы арқылы шағын кәсіпорынға қызмет көрсетеді. Мемлекеттің қайта құрылған
кәсіпорынға ... ... ... ... ... ... күш салуды қажет етеді және төменгі 6 бағыт бойынша
топтастыруға мүмкін:
1. шағын және орта ... ... ... ... қаржылай көмек көрсету;
3. кәсіпорынды басқарудың тиімді жүйесін құруда көмек көрсету;
4. бизнеске ақпараттық қолдау көрсету;
5. тиісті салық жүйесі мен ... да ... ... ... ... ынталандыру;
6. қоғамда кәсіпкерлік орта құру.
Кәсіпкерлікті қолдауда мемлекет қызметінің бірінші бағыты шағын және
орта кәсіпорындарға көмек ... ... ... ... ... ... ... дамытудағы мәні мен үлесі қарастырылады. Бұл көмек
стратегиялық сипатқа ие, себебі шағын және орта ... ... ... ірі ... ... үшін ... ... жасайды. Жалпы
алғанда Еуропаға одақтас мүше елдерде шағын және орта ... ... ... ... ... ... және өнеркәсіп министрлігі
арқылы жүргізіледі. Мысалы Германияда экономика министрлігінде ... ... ... ... бар. ... ... шағын және орта бизнес
бөлімдері өнеркәсіп ... ... ... ... ... бар. АҚШ-та шағын ... ... және ... ... мақсатында 1953 жылы Конгресс шағын кәсіпкерлікті басқаруды
арнайы органдары құрылды. Жапонияның экономикалық жетістігі шағын және орта
бизнесті мемлекеттік қолдаумен ... ... ... елдің жалпы
кәсіпорындар саны 99%-і экономикадағы жұмыспен қамтамасыз етілгендердің 80%-
тен көбі ... ... ... ... 52%-і және ... ... көбі тиеді. Іс жүзінде үлкен қаржылай көмек шағын ... ... ... саясаттың жалпы арнасына кіретін
кәсіпорындарға көрсетіледі. Біздің ... ... ... ... ... ... ... құруға объективті қажеттілік туды.
1997 жылы ... ... ҚР ... жарлығымен экономика және сауда
министрлігі құрамында ... ... ... ... ... ... қолдау агенттігі» құрылды.
Қазақстан республикасындағы шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... келесілер болып табылады:
1. Шағын кәсіпкерлікті қолдау жөніндегі орталық және жергілікті атқару
органдарының ... ... ... ... ... ... ... даму
бағдарламасын дайындау және іске асырылуға қатысу.
3. Шағын кәсіпкерлікке қаржылық және ... ... ... ... ... ... ... өзара іс-әрекет
жасау.
4. Экономиканың шағын секторынашет ел инвестициясын тарту үшін ... ... ... көрсету.
Республикада кәсіпкерлердің мүддесін қорғау үшін мақсатқа сай құрылған
орган адвокаттық кеңес болып табылады. Бұл 1976 жылы ... ... ... үшін ... ... кеңеске ұқсас. Шағын бизнестің
адвокаттық кеңесінің негізгі міндеті:
• Шағын бизнестің ... ... ... нұсқаулардың және ... ... ... ... бизнес ... ... ... ... ... ... әсер ... факторларды анықтау бойынша
экономикалық және статистикалық зерттеулер жүргізу, шағын
бизнес жағдайын бағалау, ... ... ... ... зерттеу.
• Шағын бизнес өкілдерімен жұмыс жасау, оларды ... ... ету және ... және ... ... ... ... көмек көрсету.
• Мемлекеттік саясатты ... ... ... ... өз ... айта алу үшін ... жағдайлар
жасау.
Шағын бизнестің адвокаттық кеңесі 4 бөлімнен тұрады:
1. ... ... ... ... ... ақпараттық бөлім
4. аймақтық бөлім
мемлекеттік кәсіпкерлікті қолдаудың екінші бағыты қаржылық ... ... ... ... Еуропаға одақтас елдер шағын және орта
бизнеске олардың қаржыландыру көздері түрлі ... ... ... ... ... ... (Ұлыбритания, Голландия) негізінен нарық
кепілдігін қамтамасыз ету жүйесіне күш ... ... ... ... инвестицияға деген фискалдық жеңілдіктер, жеңілдетілген қарыз және
дотациялар арқылы шағын және орта ... ... үшін ... ... ... ... ... тәуекел қорларын беру тәжірибесі іске
асырылады. Қаржылай көмек екі бағыт ... ... ... ... ... және ... қондырғылар,коммуналдық қызмет
көрсетулерді, жергілікті төлемдету арқылы жанама қаржыландыру.
Жаңа фирмаларды мемлекеттік қаржыландыру келесі 4 бағыт бойынша ... ... ... ... ... ... компаниясына ұқсас шағын
және орта бизнесті қолдау бойынша инвестициялық қор құру.
2. қарыз және несиелерді мемлекеттік кепілдіктермен қамтамасыз ету.
3. қошаған ортаны ... ... ... ... ... ... шағын бизнесті қаржыландыру.
4. инвесторлар мен фирмалар арасында ... ... ... ... ... ... қаржылай қолдау көрсетуден басқа
мемлекет тарапынан ғимарат және құрал-жабдық ұсыну түріндегі ... ... ... ... бизнесті қаржылай қолдауды күшейтудің басқа
да бағыттары бар. ... ... ... ... ... ... қорларының
қаражаттарын пайдалануға рұқсат беру.
• Жеке инвесторлардың ... ... ... салыққа деген талапты төмендету керек.
• Салықтық кірістерді немесе ... ... не ... және ... агенттіктермен басқарылатын
венчурлық қорларды құруға пайдалану.
Мемлекет қызметінің ... ... бұл – ... ... ... ... ... көрсету.
Жоғарыда көрсетілгендей кәсіпорын қызметінің тоқталуының басты
себептерінің ... ... ... ... ... ... қатар, мемлекет тарапынан мынадай қосымша
қызметтер көрсетіледі:
• Төмен немесе тегін ... ... ... Заң ... Жаңа ... ашу бойынша кеңестер.
Шағын бизнесті қолдаудың мұндай консалтингтік бағдарламасының болуы
болашақтағы тәуекел мен ... ... ... ... ... ... қозғаушы күші болуы мүмкін.
Мемлекет қызметінің төртінші бағыты бизнеске кеңінен ақпараттық ... Олар ... ... ... ... туралы, технологиялық
жаңалықтар туралы, жетілдіруді қажет ететін өндірістер ... ... ... ... Мұндай ақпарат болашақ кәсіпкерлерге нарықтың
жаңадан ашылып келе жатқан орындарын ... ... ... өндірістерді
жетілдіруге бизнесті ұйымдастыруды жаңа тәсіл мен жаңа сапасын табуға
мүмкіндік береді.
Бесінші ... бұл – ... ... салу және ... да ... ... кәсіпкерлік белсенділікті ынталандыру. Мемлекет салық
салу жүйесі арқылы ... ... ... ... ... өндіріске өзгерте алады.
Алтыншы бағыт – қоғамның сипаттамасының өзгеруін қоғамдық салада және
қоғамдық пікірде үлкен ... ... ... ... ... ... ... деген қоғамдық теріс пікірлерді тиімді жаққа қарай өзгерту
жолымен ... ... да, ... тұтас кәсіпкерлер тобы құрылады
және олар жаңа мүшелермен ... ... ... ЖШС ... ... ... жолдары
Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау мен дамыту:
1. қаржылық қолдау көрскту;
2. шағын кәсіпкерлікті қолдау орталықтарының желісін ұйымдастыру;
3. бизнес-инкубаторлардың қызметін ... бір ... ... ... ... меншік объектілерін
шағын кәсіпкерлік субъектілеріне сенімгерлікпен басқаруға немесе жалға
беру;
5. өнеркәсіп өндірісін ұйымдастыру және ... ... ... ... үшін жалға немесе сенімгерлікпен басқаруға берілген ... ... ... меншігіне Қазақстан Республикасының
Үкіметі белгілеген тәртіппен көзделген ... олар ... ... ... ... ... бір жыл ... соң өтеусіз беру жолымен жүзеге
асырылады.
Осы шарттар сауда-делдалдық қызметті жүзеге ... ... ... ... ... шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту
жөніндегі ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік субъектілер қызметі саласын барынша кеңейтуге және
оларды жандандыруға бағытталған институционалдық ... ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлікті дамыту үшін барынша ашық заңнамалық негіз құру;
- ... ... және ... ... ... ... ... көлеңкелі айналымды қысқарту;
- емлекетке бейінді емес функцияларды рыноктық ортаға, бірінші кезекте,
шағын кәсіпкерлікке беру;
- кластерлік-желілік ... ... өмір ... ... жүйе құру және ... ету;
- нновациялық экономикада кәсіпкерліктің қатысуы.
Қаржыландыру көлемі мен көздері:
2005ж. – ... ж. – ... ж. – ... мақсатқа жыл сайын бөлінетін қаражат шегінде республикалық
бюджет қаражаты және Қазақстан Республикасының заңнамасы тыйым ... да ... ... ... ... ... белгіленген тәртіппен тиісті жыл
бюджетін қалыптастыру мен ... ... ... ... бизнес
субъектілерін қаржыландыруға ұлттық компаниялардың қаражаты тартылады.
Күтілетін нәтижелер:
Бағдарламаны іске асырудың нәтижесінде:
- 2005-2006 жж. Қазақстан Республикасының ... ... ... және қабылданады;
- 2005 ж. шағын кәсіпкерлік саласында мемлекеттік органдардың ... ... ... ... мен жүйелендіру жөнінде шаралар
қабылданады;
- 2005 ж. кластерлік-желілік ұстаным негізінде ... ... ... ... ... 2005 ж. ... ... маркет құрылады;
- бастапқы кезеңде 2005 ж. негізінен аудан орталықтар мен ... 160 ... ... ... ... жж. ... мемлекеттің бейінді емес функцияларын шағын
кәсіпкерлікке беру жүргізіледі;
- үш жыл ішінде шағын бизнес субъектілеріне ... беру 95 ... ... ... ... жеке ... өзара іс-әрекетінің жаңа ... ... осы ... ... негізгі рөлі
кәсіпкерлікті қолдаудың инфрақұрылымдарын жасау болуы ... ... ... – бұл субъектілердің дамуына
жәрдемдесетін және оларға кәсіпкерліктің дамуы үшін ... ... және ... ... ... орта мен ... ететін ұйымдар мен бірлестіктердің жиынтығы.
Қазіргі уақытта кәсіпкерлікті қолдау ... ... ... бар, ... базалық қағидаттары, нысандары мен тетіктері
қалыптасқан.
Институттардың құрылымының функционалдық ... ... ... ... ... ұйымдар, салалық қауымдастықтар;
бизнес-инкубаторлар, индустриялық және технологиялық парктер;
ақпараттық-талдамалық, маркетингтік, консалтингтік, оқыту орталықтары;
халықаралық институттар.
Мемлекет бастамасы бойынша құрылған ... ... ... ... ... ... қоры» (Қор) АҚ және оның ... ... және ... ... қызметінің негізгі мақсаты - өз қаржы қаражатын және ... ... ... ... ... ... пайдалану.
Қордың барлық облыс орталықтарында және Астана қаласында бөлімшелері
бар.Қордың несие ... өз ... және ... ... Құру және ... және Азия Даму ... ... есебінен 2005 ж. 1 қаңтарда 15,4 млрд.
теңге құрады. ЕҚҚДМ-мен қарыз туралы келісімге сәйкес 2005 ж. үлкен ... ... ... қызметі басталғаннан бері қазіргі уақытта тек қана өз ... 6,3 ... ... ... 577 жоба ... ... Аталған
қаражат бойынша ағымдағы берешек 5,9 млрд. теңге құрайды.
Берілген қаражаттың салалық ... ... ... негізгі
көлемі өнеркәсіптік өндіріске -39%, ауыл шаруашылығы және ауыл шаруашылығы
өнімдерін қайта ... -29,5%, ... мен ... ... -23% ... ... кәсіпкерлік субъектілерін қаржылай қолдауы республиканың
барлық өңірлерінде 250 мың жұмыс орнын құруға мүмкіндік берді.
Қордың проблемалары: бұл – ... ... ... ... ... кәсіпкерлік субъектілері үшін ... ... және ... ... ... ... беру ... 3-
ші деңгейі болып табылады және банк ... ... ... ... (мол әкімшілік шығыстар, кредиттік тарихтың,
рентабельді жобалар және өтімділікті қамтамасыз етудің ... ... ... ... ... қанағаттандыруға
тартылған.Экономикалық мәселелерді шешумен ... ... ... ... ... ... ... халықтың экономикалық
белсенді бөлігінің өз өзін жұмыспен қамтуын қамтамасыз етуге оның жалпы
өмір сүру ... ... мен ... ... ... бағытталған
әлеуметтік міндеттерді шешуге тартылған. Сондай-ақ микрокредит беру саласын
дамыту міндеттерінің бірі ұсақ ... ... ... және ... ... ... табылады.
Қазақстан Республикасы Мемлекеттік статистикалық тізілім мәліметтері
бойынша микрокредиттік ұйымдардың саны 2005 ж. 1 ... 177 ... ... ... ... ... 40,7% (72 ... ) құрайды,
уақытша бостары – 10,2% (18 ... , бір ұйым ... ... ,
қалғандары қалыптасу сатысында.
Қоғамдық ұйымдар мен салалық ... ... ... ... ... ... проблемаларды шешуде мемлекет
пен азаматтар арасындағы байланыстырушы рөл атқарады және ... ... ... ... ... бірі ... табылады.
Қазақстандық Үкіметтік емес қоғамдық ұйымдар салыстырмалы түрде әлі
жас. Қазіргі ұйымдардың көпшілігі соңғы бес ... ... ... ... ... жобаларын іске асыруда жеткілікті тәжірибе жинақтаған
жоқ, мемлекеттік ... үшін де, және ... ... үшін де ... ... ... ... уақытта экономиканың басым салаларын дамытуда және нақты шағын
кәсіпкерлік субъектілерін алғанда мемлекет мүддесінің жүйесіне ... ... ... емес ұйым ... ... және технологиялық парктер. Қазіргі
уақытта Қазақстанда 44 бизнес-инкубатор мен инновациялық орталықтар қызмет
етеді.Олардың ... ... ... ... ... ... бойынша құрылды және өздерінің қалыптасу кезеңінде.
Бизнес-инкубаторлар - өз алаңдарына арнайы жеңілдік жағдайда іріктелген
шағын ... ... және ... ... ... және офистік қызметтер, оқыту бойынша ... ... ... ... ... оның ... ... кәсіпорындардың орнықты қызмет етуін қамтамасыз ету болып табылады.
Негізінен жоғары оқу ... ... ... ғылыми-зерттеу
институттарының базасында осы жоғары оқу орындарының ғылыми әлеуетін
пайдалану және технопарк ... ... ... кәсіпорындарды
құру және дамыту арқылы әзірленген технологияларды коммерциялизациялау
мақсатында ... ... ... ... ... жеткен жоқ. және мемлекет пен басқа
ұйымдар тарапынан ... ... ... ... ... оқыту орталықтары.
Шағын кәсіпкерлік құрудың бірінші кезеңінде бірқатар проблемалармен
түйіседі, олар: шағын кәсіпкерді тіркеу ... ... алу, ... ... ... қаржыландыру мәселесі бойынша қайда бару керек. Сондықтан
осы кезеңде ... рөл ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлік субъектілеріне мынадай
бағыттар бойынша қызмет көрсетеді:
- құқықтық қамтамасыз ету;
- аудит және бухгалтерия;
- маркетингтік зерттеулер;
- ... ... ... ... ... және ... ... қызметтері қымбат және ... ... ... ... пайдалануға мүмкіндігі жоқ..
Консалтингтік қызметтер рыногі тіпті ірі ... ... ... ... алыс ... ... дерлік жоқ.
Халықаралық институттар. Бүгінгі күнде қазақстандық шағын кәсіпкерлік
субъектілеріне ... ... және ... қолдау көрсететін
Қазақстан Республикасының аумағында 150 астам аккредиттелген шетелдік
халықаралық ұйымдар ... ... ... ... мен шетелдік қорлардың өкілдіктері іске
асыратын жобалар мен бағдарламалардың көп ... ... ... және ... ... Үкіметі мен қолдаудың шнетелдік
институттары ... ... кері ... ... ... ... ... органдар мен республикалық қоғамдық
бірлестіктердің өкілдері кіретін ... ... ... ... ж. ... және орта кәсіпкерлік мәселелері жөніндегі комиссия құрылды.
Комиссия консультативтік-кеңес органы болып табылады және оның ... ... ... жж. мемлекеттік органдар жанынан құрамына ... және ... ... мен ... ... кіретін Шағын және орта кәсіпкерлікті қолдау мен
дамыту мәселелері бойынша сараптама кеңесі құрылды. ... ... ... ... мен ... ... міндеттері шағын және орта кәсіпкерлікті
қолдау мен дамыту жөнінде ұсыныстар мен ұсынымдар әзірлеу болып табылады.
Шағын ... ... мен ... ... ... ... – бұл қатысушылар арасында өзара ... және ... ... ... ... ... ... кәсіпорынды дамыту нарықта тауарлармен толтыру мен қызметпен тез
қамтуға, салалық және аймақтық үстемдікті жоюға, бәсекені кеңейтуге, ... ... ... енгізуге, сыртқа тауарлар шығару қарқынын
арттыруға көмектеседі. Шағын кәсіпкенрлік экономика дамуының ... ... ... тиімділігін арттыру үлкен орын алады.
Шағын кәсіпкерліктің дамуына ... ... ... көрсету өте
маңызды. Оның дәлелі ретінде Жапония мемлекетін мысал ретінде қарастыруға
болады. Жапонияда ұйымдастырылған шағын және ... ... ... ... жеңілдік несие беру және салық салу арқылы және бюджеттен
тікелей қаржы бөлу ... ... ... салық салу
ставкалары мемлекеттік кәсіпорындарға қарағанда 2 ... ... ... азайтуда салықтарды аз мөлшерде төлеу тиімділікке жету
жолын қысқартады. Нәтижесінде Жапонияның шағын кәсіпорындар ... ... ... таңда ел экономикасы дамыған мемлекеттердің қатарына кіреді.
Менің ойымша республикада ... ... ... үшін ... ... ... керек. Өйткені нерыққа енді енген жаңа кәсіпорын
өз шығындарын қысқа мерзімде өтеу керек.
Шағын кәсіпорындарды дамытуда ... ... ... ... арнайы комитет құрылып, ... ... ... ... қысқартылды.
Мемлекет тарапынан тек мемлекеттік кәсіпорындарға қолдау көрсетіледі.
Осы және тағы басқа мәселелерге назар аудару керек.
Әрине бүгінгі ... ... Банк ... ... ... ... ... орында. Шағын кәсіпорындарды несиемен
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... нысанындағы
жауапкершілігі шектеулі серіктестік ... ... ... ... ... ... келесіге назар аудардық. Зерттелген
периодта табыстардың барлық түрлері көбейді, бұл өндірістің ұлғаюы ... ... ... болды.
Материал қайтарымдылығы өсіп, материал сыйымдылығы төмендеді. Осылайша
«Бикен-реклама» ШЖС ресурстарын пайдалану ... ... ... ... ... ... ... өйткені еңбекақының өсу
қарқыны өнім ... ... ... өсу ... ... ... ... өте жоғары. Жалпы алғанда еңбек ресурстарын пайдалану
сапасын ... ... ... еңбекті марапаттау мен
мотивация облысындағы саясат әлсіз болып келеді.
Кәсіпорынның сатылымдар рентабельділігі төмендеді, бұл ... ... ... байланысты болды. Ал өнімнің өзіндік құнын қысқартудың бір
жолы – салықтарын қысқару ... ... ...... ... ... саны өсіп,
нәтижесіне кәсіпорын өніміне барлық ... ... ... нарық
сұранысынан ығыстыру үшін кәсіпорынның маркетингтік қызметін ... ... ... сапасын жақсарту, жарнама шығару, әр түрлі акциялар
жасау және т.б.
2004 жылы ... ... ... ... ... ... жағдайға өнім өткізуден түскен табыс көлемінің күрт өсуі ... ... ... ... және осы ... барлық келісілген нормаларға (0,5-0,6) келісіп тұр. ... өсу ... ... ... тәуелсіздігінің өсуімен
айқындалады.
Соңғы мәліметтер бойынша өзіндік капитал тек ... ... ... емес, сонымен бірге кәсіпорынның басқа активтерін алуда да жұмсалды.
Басқаша айтқанда, өзіндік ... өсуі ... ... одан ... ... Жалпы алғанда «Бикен-жарнама»
кәсіпорынның экономикалық тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... өсу бағытын алды.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТ КӨЗДЕРІ
1. «Қазақстан Республикасының 2003 – 20015 ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан халқына
жолдауы. ҚР
3. «Қазақстан өз дамуындағы жаңа ... ... ... ... ... жолдауы. Астана, 2006
жыл.
4. «Социально-экономическая характеристика ... ... ... в ... 20006 ... Закон РК «О коллективных договорах»/Вопросы труда6 1997, №4.
6. Қазақстан Республикасы Президентінің 2005 ... ... ... ... Қазақстан 2005, 19 ақпан.
7. Фатхудинов «Организация производства».
8. ... ... ... ... ... «Производственный менеджмент».
10. Салық кодексі, 1999.
11. Еңбек туралы заңы, 1999.
12. Стандарттау, сертификаттау туралы заңдары, 1999 13 ... ... К.О. ... деятельность».
14. «Закон о предпринимательской деятельности».
15. Сборниики по законодательству о ... ... ... под ... В.Я. ... Швандера, Москва, 2004.
17. М.Б. ... А.Ш ... ... ... Под ... Осипова «Основы предпринимательского дела»,
Москва, 2000.
19. ... ... ... ... ... ... ... Волков, И. Ильин «Экономика предприятия».
22. ... ... ... ... ... предприятия».
24. Грузинов В.К. «Экономика предприятия», 1998, Москва.
25. ... ... ... ... ... В.А. Горемыкин, Н.В. ... ... ... ... ... ... В.К. ... Уворов, Политех, 2000.
28. «Стратегия бизнеса», Москва, 1999г.
29. ... Бент ... ... », ... ... ... планирование», под редакцией Уткина А.,
1999г., Москва.
31. ... ... ... ... ... и ... ... под редакцией Лисицина Н.А. 1990.
33. ... О.Н. ... ... ... ... ... ... организации» Москва, 2002г.
35. ... Е.Г. ... и ... ... ... ... ... және өнеркәсіптік салалары», под
редакцией Пелиха, 2001.
37. ... ... ... Н.Ә. ... ... время, новая экономика».
39. ... К.Ш., ... Э.Т., ... ... қаржылық жағдайын талдау», Алматы, «Экономика» 2001ж.
40. ... РК «О ... ... ... Казахстанская
правда от 05.01.1999.

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің дамуы және тиімділігін арттыру» (ЖШС «АРЫС» мысалында )77 бет
Қазақстан экономикасы үшін кәсіпкерліктің мәні мен маңызы85 бет
«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну77 бет
«Мұнай кенорынды игеруге және пайдалануға салынған ақша қаражаттарының тиімділігін талдау»8 бет
«Нюрнберг қайшысы» типті жүк көтергіш механиздердің тиімділігін талдау20 бет
«Смак» ЖШС кәсіпорнының өнім сапасын басқару тиімділігін бағалау39 бет
Ірімшік өндірісін ұйымдастыру және оның экономикалық тиімділігін анықтау12 бет
Автомобильді немесе өзге де көлік құралдарын ұрлау мақсатынсыз заңсыз иеленгендігі үшін қылмыстық жауаптылық белгілеу мәселелері бойынша кездесетін сұрақтар мен кемшіліктерді толықтыру және оны құқық қорғау органдары қызметкерлерінің тәжірибеде қолдану тиімділігін жетілдіру жолдарын теориялық тұрғыда анықтау101 бет
Автономды және индуцирлі инвестицияның теориялық негіздері. Кәсіпорынның инвестициялық портфелінің тиімділігін талдау35 бет
Адсорбер құрылғыларының жұмыс принципін қарастыру және басқа құрылғылармен салыстыра отырып, тиімділігін анықтау54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь