Жылжымайтын мүлікпен байланысты жасалатын мәмілелер

Жоспар:

Кіріспе. 3 бет.

1.Тарау. Мәміле туралы жалпы ұғым, оның жіктелуі. 6 бет.
1.1. Мәміле туралы жалпы түсінік.
1.2. Мәмілелердің жіктелуі. 13 бет.

2 Тарау. Жылжымайтын мүлік мәмілелерінің құқықтық реттелуі. 18 бет.
2.1. Жылжымайтын мүлік түсінігі. Жылжымайтын
мүліктерге құқықтарды мемлекеттік тіркеу және
олармен мәміле жасау.
2.2. Жылжымайтын мүлікпен жасалатын мәмілелердің
бірнеше түріне құқықты тіркеу. Жылжымайтын мүлік
мәмілесін мемлекеттік тіркеудің құқықтық мәні. 31 бет.
2.3. Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемелкеттік
тіркеу және олармен мәміле жасау туралы істерді теориялық
және практикалық мәселелері. 32 бет.

3 Тарау. Жылжымайтын мүлікпен жасалатын
мәмілелердің кейбір түрлері. 40 бет.
3.1. Жылжымайтын мүлік кепілі туралы шарт бойынша міндеттемелерді қамтамасыз ету әдісі . ипотека.
3.2. Мүлікті жалдау шарты бойынша азаматтық құқықтық
мәмілелер. 49 бет.

Қорытынды. 54 бет.

Библиография. 56 бет.

Қосымшалар. 59 бет.
Кіріспе

Қазіргі кезде жылжымайтын мүліктермен мәміле жасау шаруашылық айналымының үлкен бөлігін құрайды және азаматтық айналымда, азаматтар мен заңды тұлғалардың қызметтік өмірлерінде маңызды орын алады.
Тақырыптың өзектілігі:
Қазақстанда рыноктық қатынастың гүлдену кезінде жылжымайтын мүліктерге қатысты құқықтық қарым – қатынасты реттеу және жылжымайтын мүлікпен мәміле жасау қазіргі уақытта өте жақсы дамыған. Сондай-ақ жылжымайтын мүлікті пайдалану аумағы үнемі ұлғайып отыр, ал мәдениетті рынок әлі өз мәресіне жеткен емес және өз заңды формасына ие болған жоқ. Сондықтан, өзімнің дипломдық жұмысымда жылжымайтын мүлікпен байланысты мәмілелерді құқықтық реттеу сұрағының арнайы аспектілерін қарастырғым келеді.
Жылжымайтын мүлік мәмлесінің пәнінің ерекше мінезі, қатысушылардың құқықтарын мемлекеттің бекітуін талап етеуімен сипатталады. Жылжымайтын мүлікпен мәмілеге отыра тұрып, оның құқықтарымен міндеттерін мемлекеттің бекітуі, жылжымайтын мүлік рыногын таза және алаяқтықпен қылмыстардың төмендеуінің заңды кепілі болып табылады. Сондықтан, жылжымайтын мүлікпен мәміле жасасқан кезде міндетті мемлекеттік тіркеу заңнамамен орнатылды. Міндетті мемлекеттік тіркеу мына әрекеттерден тұрады: мемлекеттік тіркеуге қажет құжаттарды құқықтық сараптамадан өткізуден және мәміленің заңдылығын тексеруден. Атап айтылған әрекеттер Азаматтық заң нысанында жүзеге асырылуы тиіс.
Тақырыптың зерттелу деңгейі:
Дипломдың жұмыстың 1-ші тарауында мәміленің азаматтық құқықтық институтты жалпы түрде қарастырылады. Бұл тарау екі бөлімнен тұрады. Ол бөлімдер негізінен мәмілеге жалпы түсінік беріп, оның жіктелуін қарастырады.
Екінші тарауында жылжымайтын мүлікке құқықты мемлекеттік тіркеу және олармен мәміле жасау институты талқыланған. Мемлекеттік тіркеу тәртібі және оның қатысушыларының жылжымайтын мүлік айналымының тұрақтылығын қамтамасыз етуге деген көз қарастары, және олардың жұрт алдында жариялығы және жария еместігі. Екінші тарау үш бөлімнен құралған , бұл бөлімдер негізінен жылжымайтын мүлікті мемлекеттік тіркеудегі құқықтық іс әрекеттерді сипаттаған және осы мәселеге қатысты сотта қаралған бірнеше істер мысал ретінде келтірілген. Келтірілген мысалдарда жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеуге қатысты жіберілген құқық бұзушылықтарды сотта қарау мәселелері көрсетілген.
ҚР-ның Президентінің заң күші бар Жарлығы 25.12.1995 ж. № 2727 «Жылжымайтын мүлікке құқықты мемлекеттік тіркеу және олармен мәміле жасау туралы» 1996ж. 1 наурызда заңды күшіне енді. Президенттің «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу және олармен мәміле жасау туралы» №2727 Жарлығы келесілерді анықтайды:
1. Жылжымайтын мүлікке құқықты мемлекеттік тіркеу және олармен мәміле жасау түсінігін.
2. Мемлекеттік тіркеу міндетті жылжымайтын мүліктерге және олармен мәміле жасауға деген құқықтардың тізімі.
3. Құқықты мемлекеттік тіркеу кезінде пайда болатын қатысушылардың қарым – қатынасының аумағы.
4. Құқықты мемлекеттік тіркеуді жүзеге асыратын органдар.
5. Құқықты мемлекеттік тіркеудің тәртібі.
6. Жылжымайтын мүлікке құқықты және олармен мәміле жасауды тіркеудің арнайы түрлерінің ерекшеліктері: мүліктік кешен ретінде кәсіпорынға құқықтар; ортақ меншік құқықтары; сервитуттар; ипотека; жалдау және т.б.
Сөйтіп, мемлекеттік тіркеу туралы Жарлық әрекет ететін азаматтық заңнамаға көптеген өзгертулер еңгізді, жылжымайтын мүлік аумағындағы әрекет етіп тұрған азаматтық құқықтық қатынастарға әсерін тигізді, және жаңа азаматтық заңнаманың бірқатар ережелерінің жұмыс істеуіне әкеп соқты.
Дипломдық жұмыстың үшінші тарауында жылжымайтын мүлікпен мәмілелердің бірнеше түрі қарастырылған, пәтерлермен, кепілмен мәмілелер, ипотека. Қазақстандағы рыноктық қатынастар өркендеп, жылжымайтын мүлік қатынас сферасы тұрақты ұлғаю кезінде кепіл ретінде міндеттің орындамауын сақтандыратын арнайы экономика субъектілерінің қатынасындағы кепілдік тұрақтылығын қамтамасыз ететін зат жылжымайтын мүлік. Бүгінде кепіл туралы әрекет ететін заңнаманың бағалау қайшылықтарына қарамастан, кепіл көпшілікке әйгілі, бұған еліміздегі қазіргі рыноктық ситуациядан шығатын көптеген себептер бар.
ҚР-ның «Ипотека туралы» заңында кепілдік қатынасқа қатысушылардың құқықтарды және заңды мүдделерді пайдалану кепілдері бекітілген. Заң ипотекалық құқықтық қатынастың көптеген керекті сұрақтарын айқын реттейді: ипотека келісім- шартының елеулісі; ипотека туралы келісім – шартқа отыру, кепілзатты құрау және беру, кепіл ұстаушының үшінші тұлғаға құқықтарды тапсыру, үшінші тұлғаға құқықтары мен кепілге салынған мүлікті иеліктен айыру келесі кепіл, кепілге салынған мүлікті қайтарып алу және оны пайдалану, бөлек объектілер ипотекасының ерекшеліктері (кәсіпорын, мекеме, құрылыс, жер учаскелері, тұрғын үйлер, пәтерлер және басқа жылжымайтын мүлік объектілері).
Жылжымайтын мүліктермен мәміле жасасқан кездегі туындаған проблемалар көкейтесті және өзіне тәуелді мінездерге ие, сондықтан менің осы тақырыпты таңдауыма берілген негіздер түрткі болды.
Қорғауға ұсынылатын жағдайлар:
- Жылжымайтын мүлікке құқықты пайдалану негізінде пайда болатын қарым- қатынастарды объективті түрде теориалық білім және тәжірибеде қолданылатын принциптерін айқындау;
- Жылжымайтын мүлікті Азаматтық құқық объектісі ретінде түсінуге, осы тақырыпты толығынан ашып айқындау;
- қазіргі рыноктық өркендеу кезінде жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеуге байланысты көкейтесті құқықи мәселелерді анықтап шешу шараларын ұсыну.
Біздің жұмысымыздың негізгі мақсаты – өзіміздің көзқарасымыз бойынша , осы аумақтағы негізгі сұрақтарды құрау және қарастыру. Жылжымайтын мүлікке құқықты пайдалану негізінде пайда болатын қарым- қатынастарды объективті түрде теориалық білім және тәжірибеде қолданылатын принциптерін пайдаландым. Жылжымайтын мүлікке құқықты пайдаланудың теориалық маңызы ерекеше, бұл ерекшеліктер Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінде айқан, ашып көрсетілген. Ал жылжымайтын мүлікке құқықты мемлекеттік тіркеуді тәжірибеде қолдану, көптеген заң бұзушылықтарға әкеліп соғады. Сондықтан қазіргі рыноктық өркендеу кезінде жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеуге байланысты сұрақтарды терең түрде оқып білу маңызды.
Жылжымайтын мүлікті Азаматтық құқық объектісі ретінде түсінуге, осы тақырыпты толығынан ашып зерттегенім негіз болды.
Қолданылған әдебиеттер.

1. Г.Ф. Шершеневич. Учебник русского гражданского права. М., «Бек», 1994, стр.21
2. В.А.Ойгензихт. Воля и волеизъявление. Душанбе, «Дониш», 1983г.,стр.88
3. Е.А.Суханов. Гражденское право в 2-х томах. Том 1., М., «Бек», 1994, стр.63
4. О.А.Красавчиков. Советское гражданское право. М., «Спарк», 1995, стр. 73
5. В.П. Грибанов. Сроки в гражданском праве. М., 1967, стр.27
6. Чубаков Г.В. Земельная недвижимость в системе российского права//Государство и право . 1995г. №9.
7. Постановление Правительства от 4 декабря 2001 года №1560 «О концепции совершенствования и развития системы государственной регистрации прав на недвижимое имущество и сделок с ним в Республике Казахстан» Казахстанская правда №18 стр.2.
8. Жылжымайтын мүлікті тіркеуде кедергі жоқ.// Заң газеті, 2004ж., 30сәуір, №34, 1 бет.
9. Иванова Н.Р. Споры о регистрации перехода права собственности на нежилые помещения// Адвокат. 1999г. №9
10. Л.Д. Хамзин. // Казахстанская правда №34 2002год
11. Как считается моральны вред// Казахстанская правда № 34. 2002 ж.
12. Васенин А.П. Залог- как способ обеспечения объязательств // Алматы, Адилет / В сб «Комментарии гражданского законадательство», том 3 с.149, 1996 – 1997гг.
13. Кравченко А.И. Законодательство об ипотеке// Алматы , Адилет/ В сб. «Комментарии гражденского законодательства», том3, с. 167, 1996-1997 г.г.
14. Головин Ю. Земля – как предмет залога. // Рос. Юстиция. 1997. №2.
15. Терновская Е. Ипотека: проблемы, перспективы // Хозяйство и право. 1997. №9.
16. Свириденко О. Правовое регулирование недвижимого имущества // Хозяйство и право. 1997. № 7.
17. Сергеев В.И. Регистрация прав на недвижимое имущество // Право и экономика. 1999. № 12.
18. Бобряшова О. Способы обеспечения обязательств//Алматы/ "Предприниматель и право", 1996, № 4, с. 5-7.
19. Ерофеев Б.В. Земельное право: Учебник // Отв. Ред. Г.В. Чебуков. – М.: Нов. Юрист, 1998.
20. Жариков Ю.Г. , Масевич М.Г. Недвижимое имущество: Правовое регулирование.- М.: БЕК, 1998.
21. Калашникова А.Е. Сделки с жилыми помещениями. – М. 1999.
22. Осипов Е.Б. Некоторые аспекты залоговых правоотношений//Алматы, Адилет/ В сб. "Комментарии гражданского законодательства", том 1-3, 1996-1997 г.г.
23. Павлодарский Е. Залог и ипотека // Хозяйство и право. 1997. №2.
24. Гражданское право. Учебник ч.1 // Под ред. Сергеева А.П., Толстого Ю.К. – М. 1997.
        
        Жылжымайтын мүлікпен байланысты жасалатын мәмілелер.
Жоспар:
Кіріспе.
3 бет.
1-Тарау. Мәміле туралы жалпы ұғым, оның ... 6 ... ... ... ... ... Мәмілелердің жіктелуі.
13 бет.
2 Тарау. Жылжымайтын мүлік мәмілелерінің құқықтық реттелуі.
18 бет.
2.1. Жылжымайтын мүлік түсінігі. Жылжымайтын
мүліктерге құқықтарды мемлекеттік ... ... ... жасау.
2.2. Жылжымайтын мүлікпен жасалатын мәмілелердің
бірнеше түріне құқықты тіркеу. Жылжымайтын мүлік
мәмілесін ... ... ... ... ... ... мүлікке құқықтарды мемелкеттік
тіркеу және олармен мәміле жасау туралы істерді теориялық
және практикалық мәселелері.
32 бет.
3 Тарау. Жылжымайтын мүлікпен ... ... ... ... ... мүлік кепілі туралы шарт бойынша міндеттемелерді
қамтамасыз ету әдісі – ипотека.
3.2. ... ... ... бойынша азаматтық құқықтық
мәмілелер.
49 бет.
Қорытынды.
54 бет.
Библиография.
56 бет.
Қосымшалар.
59 бет.
Кіріспе
Қазіргі кезде жылжымайтын мүліктермен мәміле жасау шаруашылық айналымының
үлкен ... ... және ... ... ... мен заңды
тұлғалардың қызметтік өмірлерінде маңызды орын алады.
Тақырыптың өзектілігі:
Қазақстанда рыноктық қатынастың гүлдену ... ... ... ... ...... реттеу және жылжымайтын мүлікпен мәміле
жасау қазіргі уақытта өте жақсы дамыған. Сондай-ақ жылжымайтын ... ... ... ... ... ал ... рынок әлі өз мәресіне
жеткен емес және өз заңды формасына ие ... жоқ. ... ... ... ... ... ... мәмілелерді құқықтық
реттеу сұрағының арнайы аспектілерін қарастырғым келеді.
Жылжымайтын ... ... ... ... ... қатысушылардың
құқықтарын мемлекеттің бекітуін талап ... ... ... ... ... ... оның ... міндеттерін мемлекеттің
бекітуі, жылжымайтын мүлік рыногын таза және алаяқтықпен ... ... ... ... ... Сондықтан, жылжымайтын мүлікпен
мәміле жасасқан кезде ... ... ... ... орнатылды.
Міндетті мемлекеттік тіркеу мына әрекеттерден тұрады: мемлекеттік тіркеуге
қажет құжаттарды құқықтық сараптамадан өткізуден және ... ... Атап ... ... ... заң ... жүзеге асырылуы
тиіс.
Тақырыптың зерттелу деңгейі:
Дипломдың жұмыстың 1-ші тарауында мәміленің азаматтық құқықтық институтты
жалпы түрде қарастырылады. Бұл ... екі ... ... Ол ... ... жалпы түсінік беріп, оның жіктелуін қарастырады.
Екінші тарауында жылжымайтын мүлікке құқықты ... ... ... ... жасау институты талқыланған. Мемлекеттік тіркеу тәртібі және
оның қатысушыларының жылжымайтын мүлік айналымының тұрақтылығын ... ... көз ... және ... жұрт ... жариялығы және жария
еместігі. Екінші тарау үш бөлімнен құралған , бұл ... ... ... ... ... ... іс ... және осы мәселеге қатысты сотта қаралған бірнеше ... ... ... Келтірілген мысалдарда жылжымайтын мүлікке құқықтарды
мемлекеттік тіркеуге қатысты жіберілген ... ... ... ... ... Президентінің заң күші бар Жарлығы 25.12.1995 ж. № ... ... ... ... ... және олармен мәміле жасау
туралы» 1996ж. 1 наурызда заңды күшіне ... ... ... ... мемлекеттік тіркеу және олармен ... ... ... ... ... ... Жылжымайтын мүлікке құқықты мемлекеттік тіркеу және олармен мәміле жасау
түсінігін.
2. Мемлекеттік тіркеу міндетті жылжымайтын мүліктерге және ... ... ... құқықтардың тізімі.
3. Құқықты мемлекеттік тіркеу кезінде пайда болатын қатысушылардың қарым –
қатынасының аумағы.
4. Құқықты мемлекеттік тіркеуді жүзеге ... ... ... ... ... ... Жылжымайтын мүлікке құқықты және олармен мәміле жасауды тіркеудің арнайы
түрлерінің ерекшеліктері: ... ... ... ... ... меншік құқықтары; сервитуттар; ипотека; жалдау және т.б.
Сөйтіп, мемлекеттік тіркеу туралы Жарлық әрекет ... ... ... ... ... жылжымайтын мүлік аумағындағы әрекет
етіп тұрған азаматтық құқықтық қатынастарға әсерін тигізді, және ... ... ... ережелерінің жұмыс істеуіне әкеп соқты.
Дипломдық жұмыстың үшінші ... ... ... ... түрі ... ... ... мәмілелер,
ипотека. Қазақстандағы рыноктық қатынастар өркендеп, жылжымайтын мүлік
қатынас сферасы тұрақты ... ... ... ... ... ... ... экономика субъектілерінің қатынасындағы кепілдік
тұрақтылығын қамтамасыз ететін зат жылжымайтын мүлік. ... ... ... ететін заңнаманың бағалау қайшылықтарына қарамастан, кепіл
көпшілікке ... ... ... ... рыноктық ситуациядан шығатын
көптеген себептер бар.
ҚР-ның «Ипотека туралы» заңында кепілдік ... ... және ... ... пайдалану кепілдері бекітілген. Заң
ипотекалық құқықтық қатынастың көптеген керекті ... ... ... ... ... ... ипотека туралы келісім – шартқа отыру,
кепілзатты құрау және беру, ... ... ... тұлғаға құқықтарды
тапсыру, үшінші тұлғаға құқықтары мен кепілге ... ... ... ... ... кепілге салынған мүлікті қайтарып алу және оны
пайдалану, бөлек ... ... ... ... ... жер ... ... үйлер, пәтерлер және басқа жылжымайтын
мүлік объектілері).
Жылжымайтын мүліктермен ... ... ... ... ... және ... ... мінездерге ие, сондықтан менің осы тақырыпты
таңдауыма ... ... ... болды.
Қорғауға ұсынылатын жағдайлар:
- Жылжымайтын мүлікке құқықты пайдалану негізінде пайда болатын қарым-
қатынастарды ... ... ... білім және тәжірибеде қолданылатын
принциптерін айқындау;
- Жылжымайтын мүлікті ... ... ... ретінде түсінуге, осы
тақырыпты толығынан ашып айқындау;
- қазіргі ... ... ... ... ... ... ... байланысты көкейтесті құқықи мәселелерді анықтап шешу
шараларын ұсыну.
Біздің жұмысымыздың негізгі мақсаты – ... ... ... ... ... негізгі сұрақтарды құрау және қарастыру. Жылжымайтын мүлікке
құқықты пайдалану негізінде пайда ... ... ... ... ... ... және тәжірибеде қолданылатын ... ... ... ... пайдаланудың теориалық маңызы
ерекеше, бұл ерекшеліктер Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ашып ... Ал ... ... құқықты мемлекеттік
тіркеуді тәжірибеде қолдану, көптеген заң ... ... ... ... рыноктық өркендеу кезінде жылжымайтын мүлікке құқықтарды
мемлекеттік тіркеуге байланысты сұрақтарды терең түрде оқып білу ... ... ... ... ... ... түсінуге, осы
тақырыпты толығынан ашып зерттегенім негіз болды.
1-Тарау. Мәміле туралы жалпы ұғым, оның жіктелуі.
1.1. Мәміле ұғымы.
Азаматтық құқықтыр мен ... ... ... болу ... ... жатады. Олар айқын әрекет жағдайын көрсетеді.
Айтылып кеткендей, мәмілелер ең көп таралған заңды ... ... ... ... Азаматтық Кодексінің (ҚР АК) 147-ші
бабына сәйкес азаматтар мен заңды ... ... ... мен
міндеттерін белгілеуге , өзгертуге немесе тоқтатуға бағытталған әрекеттерді
анықтайды.
Алайда, ... ... ... ... анықтау үшін бірнеше
керекті жағдайларға көз аударуға тура келеді.
Барлық заңды фактілер ... ... ... ... Яғни әрекет
пен оқиғаға бөлу субъектілер еркіне байланысты болады.
Г.Ф. ... ... ... заңды әрекет: «өзімен бірге заңды
нәтижелер әкелетін адамның сыртқы ... ... /1; ... бұл жеке немесе заңды тұлғалардың еркі көрініс табатын заңды
фактілер (мысалы, шарт жасау). Осы жағдайларға сәйкес ... ... ... ... ... болуына әкеліп соғады (туу, өлунемесе
адамның дертке ұшырауы, ... ... және тағы сол ... ... ... стихиялық апат мінезіндегі барлық оқиғалар
жатады, яғни өрттер, су тасқындары, дауылдар және тағы ... ... ... ... ... айтуға болады, өйткені ҚР АК-нің
147-ші бабына сәйкес мәмілелер деп ... мен ... ... ... мен міндеттерін белгілеуге, өзгертуге немесе тоқтатуға
бағытталған әрекеттер танылады.
Мәміленің анықталған құқықтық шешіміне ... ... ... ... ... яғни ... ... әрекет қабілеттілігінің
болуына қарамастан құқықтық нәтижелер заңды күшіне енеді. Мәмілелер үшін
субъектілердің еріктерімен әрекет қабілеттері ... ... , бұл ... ... ... ... бойынша әрект екіге бөлінеді: заңды және заңсыз ... ... ... ... ... ... заңдардағы талаптар мен құқық
қағидасына сәйкес келуі керек. Ал заңсыз ... ... ... ... басқа тұлғаға зиян келтіру, құқықтармен ... ... ... бұзу және тағы ... ... ... ... , яғни азаматтардың құқықтары мен ... ол ... ... ... ... ... ... келмеуі, оның жарамсыздығына әкеліп соғады (ҚР ... ... ... және заңды нәтижелер болмайды.
Мәмілелерді мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару
органдарының актілерінен ... ... ... ... өзін-өзі басқару органдары да азаматтық құқықтары мен
міндеттерінің пайда ... ... ... ... (ҚР АК-нің 7-ші бабы).
Бірақ Азаматтық кодекстегі мәмілелер туралы ереже оларға ... ... ... ... ... мінезді, ал құқықтық қатынас
субъектілері тең құқылы болмайды, мұндай жағдай ҚР АК-нің 1-ші ... ... ... ... ... ... ... кеткеннен басқа ҚР АК-нің 147-ші бабында ... ... мен ... ... ... ... мен
міндеттемелерін белгілеугі, өзгертуге немесе ... ... ... да ... құқықтары мен міндеттемелерін белгілеуге,
өзгертуге немесе тоқтатуға, құқық саласы мен құқықтық қатынастарды ... ... ... ... ҚР ... 147-ші бабында белгіленген
мәселелер анықтайды. Мысалы, жұмысқа тұру туралы өтініш тұлғаның ерікті
актісі болып ... яғни ол ... ... ... реттелетін құқықтық
қатынастардың пайда болуына бағытталған.
Мәміленің заңды фактілерден айырмашылығының негізгі ... ... атап ... ... болсақ, мәмілелердің ұғымы
және олардың негізгі белгілеріне толығырақ тоқтала кетейік.
Мәміле заңды ... ... ... ... ол- ... ... және анықталған құқықтық мақсатқа жетуге бағытталған заңды әрекет.
Мысалы, сатып алу-сату мәмілесінде сатып алушы затты өз ... ... ... тараптар өз нәтижелеріне жету үшін , ол мәміле заңдағы
барлық талаптарға сәйкес келуі ... ... ... екі ... ... және арнайы. Арнайы талап- азаматтық-құқықтық мәмілелердің
анықталған бір түрінде ғана қолданылады. Ал ... ... ... ... ... ... мәмілеге таратылады. Осындай төрт талаптарды айыра
білуіміз керек:
1). мәміленің субъектілік құрамын;
2). ортақ еркін және еркін білдіруді талап ету;
3). ... ... ... ... ... ... талап ету.
Заң мәміле жасаушы тараптарға елеулі талап қояды.
Мәміле ерікті әрекет ... оны тек ... және ... бар ... ... алады. Азаматтардың құқық қабілеттілігі ҚР
АК-нің 13-ші бабына сәйкес азаматтық құқыққа ие болып, ... ... ... ... ... және ол ... кезден басталып қайтыс
болған соң тоқтатылады. Алайда, ... ... ... бағамында
барлық азаматтар бола бермейді. Ол санаткерлі және ерікті дамыған адамда,
өзінің ... ... ... онымен ... ... ... болады. Қолданылып жүрген заңдарға сәйкес, жас
шамасы мен медициналық негізде азаматтардың әрекет ... бес ... көз ... бар, ... ... ... қабілеттілігі бар адамдар;
2). 14-18 жас аралығындағылардың әрекет қабілеттілігі;
3). ішінара ... ... бар ... ... ... ... ... әрекет қабілеттілігі бар азаматтар;
5). әрекет қабілеттілігі жоқ азаматтар.
Азаматтардың әрекет қабілеттілігі ... өз ... ... ие ... және оны ... ... өзі үшін ... жасап , оларды орындауға қабілеттілігі (азаматтық әрекет
қабілеттілігі) кәмелеттке ... яғни он ... ... ... ... ... ... болады (ҚР АК-нің 17-ші бабы). Қазақстан
Республикасының ... ... 22-ші ... ... он төрт ... он
сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мәмілелерді ата-анасының, асырап
алушаларының немесе қорғаншыларының ... ... ... ... ... ... толмағандар жасайтын мәміле үшін белгіленген
нысанға сәйкес келуге тиіс. Осы аралықтағы ... ... ... ... өзге де ... және ... ... меншік құқығы объектілеріне өз бетінше билік етуге, сондай-
ақ тұрмыстық ұсақ мәмілелер жасауға құқылы. Басқа да мәмілілерді олар ... ... ... ... қорғаншыларының жазбаша түрдегі
келісімімен жасай алады. Он төрт жасқа дейінгі ... ... ... егер заң ... өзгеше көрсетілмесе, олардың атынан ата-
анасы, асырап алушалары ... ... ... ... ... лайықты , жасай салып орындалытын тұрмыстық ұсақ
мәмілелерді өз бетінше ... ... (ҚР ... 23-ші ... Ал ... немесе ақыл-есінің кемдігі салдарынан өз әрекеттерінің мәнін түсіне
алмайтын немесе не істегенін білмейтін азаматты сот ... ... ... ... мүмкін, соған байланысты оған ... ... ... жоқ деп ... ... ... мәмілелерді оның қорғаншысы
жасайды (ҚР АК-нің 26-шы бабы).
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 35-ші бабына ... ... ... ... болуы және заң актілерінде немесе
құрылтай құжаттарында тиым салынбаған кез-келген қызмет түрін жүзеге ... ... ... ... ... ... Заңды тұлғалардың құқық
қабілеттілігі және әрекет қабілеттілігі ол құрылған кезде пайда болып, оны
тарату аяқталған кезде ... (ҚР ... 35-ші ... 2 тармағы).
Заңды тұлғаның әрекет қабілеттілігі өз әрекеттерін және өзіне құқықтар мен
міндеттерді құру мен байланысты.
Мемлекеттік ... ... ... ұйымдардың заң
актілерінде көзделген жағдайларда белгілі бір қызмет түрін жүзеге асырушы
заңды тұлғалар үшін ... ... ... мүмкіндігі болмауы немесе
шектелуі мүмкін (ҚР АК-нің ... ... ... ... ... ... жасауға құқылы, тек ол мәмілелер заңмен тиым салынбаған
болуы және өздерінің құрылтай ... ... ... ... ... ... тұлға тізбесі заң актілерінде белгіленетін жекелеген қызмет
түрлерімен лицензия негізінде ғана айналыса ... (ҚР ... ... ... ... ... жасаған кезде заңды тұлғаның еркін оның органы
немесе өкілі білдіреді. Егер орган немесе өкіл өздеріне берілген ... ғана ... ... онда ... зардаптар заңды тұлғаның өзінде
пайда болады /2; 88/.
Осылайынша, нақты мәміле жасау үшін мәміленің әр ... ... ... ... субъектісіне сәйкес келуі керек, яғни олардың
әрқайсысында ... ... ... ... ... ... керек.
Құқықтар мен міндеттемелердің жүзеге асырылуы құқықтық қатынастың
пайда болу еркіне ... ... ... ... ... айқын /3; 63/. Мәміледе басқа да ерікті акт ... ерік пен ... ... ... ... ... не ... деген сұраққа ерік
жауап береді, ал ерік білдіру: «Мен ол үшін не ... ... ... ... береді. Қойылған мақсатқа жетудің екі түрі бар детерминирлік
(детерминированное) және дәлелді: мысалы, тұлға өзін ... ... ... ... болғысы келеді. Алайда, «ерік және
оның себептері заңды мәміленің заңды көрінісін ... және ... ... ... ішкі және сыртқы әрекеттері білінгенде» ие болады /4; 73/.
Сондықтан, тұлға мақсатына жету үшін өмірін сақтандыру мәмілесін ... ... ... ... яғни ерік ... ... ең негізгі
элементі.
Мәміледегі ерік субъектінің мақсатына жету ғана емес, ол «нәтижесінде
мәміле жасау болып табылатын жүріс- тұрысын ... ... ... ... объективті әрекетіне зорлау, өтірік алдау, ... және ... ... тигізбейді, ол тек қана субъектінің еркіне әсерін
тигізеді. Оның мәжбүрлі ... ... ... ... ... ... /5; 89/. Зорлау кезінде тұлға өз еркінен айырылады,
оның еркін мәжбірлі түрде басқа біреу ауыстырады және бірінші ... ... ... ерік ... ... ... ... Осы жағдайлардың
барысында «зорлау, яғни мәжбүрлі түрде жасалған заңды әрекет ерік ... ... ... емес» /6; 75/. Бұл жағдайда субъектінің еркі ... ... ... деп ... ... ... ... заңды
талаптарға қайшы келеді. Егер мәміле жасаған ... ... еркі ... ... ... яғни екінші бір тұлға оны ... ... ... ... мәміле жасауға мәжбүрлесе, онда бұл мәміле жарамсыз болып
саналады. Осы жағдайларды айта келе ... ... ... ... ... ... ... көрініс табуына сәйкес келсе
мәміле жарамды болады.
Мәміле субъектілерінің еріктері қоғамға түсінікті болу үшін, мағынасы
объективті түрде боуы ... ... ... ... ... ... әдістерін мәміле формалары деп атайды» /2; 103/ формасын ... ... мен ... ... сондықтан да мәміле формаларына
заң өзінің ... ... ... ерік ... ... түрінде
анықталған форма әрекетін қолданады. Бұл форма әрекеті арнайы сөздерден
тұрады. ҚР ... ... ... ... ... ... ... нысанада жасалады. Жазбаша нысанда жасалған мәміле міндетті
түрде жай немесе ... ... ... ... куәлендырылуы
міндетті түрде:
1). заңда көрсетілген жағдайларда
2).заң құжаттарында немесе тараптардың келісімімен белгіленген ... ... ... ... ... ... ғана жасалды деп
саналады (ҚР АК-нің 1-бөлігі).
Бұлардан басқа ерік ... тағы екі ... бар. Кей ... ... бір ... мінез- құлқын жанама түрде ... ... ... ... ... ... жағдайда конклюдентті болып келеді,
яғни шешім қабылдауға болатын жағдайлар /5; 46/. ... яғни өз ... ... ... ... ... Сондықтан да заңда немесе екі тараптың
келісімдерінде үндемей қалу немінені білдіретіні, яғни ... ... ... ... ... ... түрде көрсетілуі керек (үндемеу ... ... ... ... егер шартқа отырған кезде ай ... ... бір ... ... сатушы әкеліп отыратын болса және
келесі айда тұтынушы сатушыға ол затты әкелмеуі ... ... ... ... ... «иә» ... ... /7; 115/.
Мәміле үшін оның құқықтық жағдайы мен мақсаты сай келуі ... ... ... мақсаттары ол – меншік құқығына ие болу және
тағы басқалары. Бұл мәмілелер қатарына моральді және ... ... ... ... оның құқықтық мақсаты тән. Мәмілелер осы ... ғана ... және ... ... деп ... (causa). ... ... және орындалатын болуы керек /7;116/.
Заңды мақсаттарды ( мәміле негізі) мәміле субъектілерінің әлеуметтік-
экономикалық ... ... ... ... ... еркі ... ... материалды және діни
қажеттіліктерін мәміле арқасында қамтамасыз етеді. ... ... ... ... екі ... ... Әр ... құқықтық мақсаттарды іске асыру арқылы сол бір әлеуметтік-
экономикалық мақсаттарға жетуге болады.
2). Субъектілердің, мемлекеттің және қоғамның мүдделеріне ... ... ... бар ... ... ... олар ... саналады.
Мәміленің заңды мақсаттарын мәміленің орындалу себептерінен ажырата
білуіміз міндетті түрде қажет. Себеп ... ... пен ... ... пайда болуының ірге тасы болады. Сондықтан «себеп, субъектілердің
мәміле ... ... ... және құқықтық компоненті болмайды,
құқықтық компоненті мәміленің құқықтық мақсаты болып ... ... ... /8;19/. Себептерді есепке алу, азаматтық айналымның
тұрақтылығын ойсырату деп есептеуге болады. ... ... ... ... ... ... бере алады. Мұндай жағдайда себеп мәміле
элементінің біріне ... яғни ... ... ... ... заң ... сәйкес жүзеге
асатын заңды әрекет. Мәміленің заңдылығы – ол мәмілеге отырған тұлғалар
қолданған заңмен анықталған ... және ... ... ие ... заң ... сай жасалған мәміле жүзеге асыруға болатын заңды
факт болып есептеледі және ... ... ... ... құқықтық
нәтижелерін күте алады.
Азаматтық-құқықтық қатынастарына заңды әсерін тигізетін негізгі құрал
ол құқық пен міндет. Мәміледен шығатын ... ... ... дұрыс санау маңызды орын алады.
Азаматтық құқықта мерзім деп- анықталған уақыттың бір бөлігін айтады.
Бұл уақыт әр түрлі ... ... ... ... күндермен; сағаттармен саналатын мерзімнің уақытына жетуімен;
және де бір жағдайдың тууына байланысты есептелетін мерзім.
Азаматтық заңмен белгіленген мерзімнің келуі ... ... ... ... ... ... Бұл нәтижелер азаматтық-құқықтық
қатынастардың тууымен, өзгеруімен немесе тоқтатылуымен ... ... да ... ... ... мерзім заңды факт болып есептеледі.
Алайда ол екі ... ие: ... ... ... ... , ... ... келісімімен және де құқықтық жан-жалды қарастыратын
органдармен бекітіледі. Бұл ... ... ... шағуы бойынша
ерікті болуға тиісті. Ал екіншіден мерзім, уақыт ағымының объективті заңына
бағынады. Осылайша құқықтың ... ... ... бола ... ... ... ағымының объективті заңының белгілері де тән. Осы ... ... ... ... ... фактілердің ерекше категориясын
ұсынады, бұл фактілер оқиғалармен әрекеттерге жатпайды» /9; 22/.
Мәмілелерді ... ... ... ... ... асырылады,
жалпы ережелер азаматтық құқықтағы мерзімдерді есептеу үшін бекітілген.
Мерзімдер осылайша анықталады:
1). ... ... ... анықталған мінез құлқы бойынша;
2). Тағайындауы бойынша.
«Мерзімдердің бірінші категориясына жататындар, ... ... ... және анықталмаған, жалпы және меншікті, уақыт
үзігі түрінде анықталатын және ... ... ... ... және ... ... ... мезімдердің мынадай түрлерін қарастыруға
болады, азаматттық құқықтырды ... ... ... ... асыру
мерзімі міндеттерді атқару және азаматтық құқықтарды қорғау мерзімдері»
/10; 27/.
Азаматтық құқықтың пайда болу мерзімдері – ол жаңа ... ... ... ... ... және ... ... , яғни құқық
тудырумен байланысты мерзімдер.
Азаматтық ... ... ... марзімдер деп- бір мерзім ішінде
құқылы субъект өзіне тиісті құқықтарды іске ... ... ... ... ... іске ... байланысты анықталған әрекеттердің
орындалуын талып етуге құқылы. Берілген мерзімдердің ... ... тану ... ... ... болу ... қиылысуларын,
кепілдемелік және талып етушілік мерзімдерін. Азаматтық құқықтардың ... ... ол ... ... өзінің құқықтарын жүзеге асыру үшін
берілген уақыт. Қиылысушы мерзімге байланысты, мұндай мерзімдер ... көп ... ... үшін ең қажетті мерзім ол-кепілдік мерзімдері
болып табылады. Кепілдік мерзімі ішінде ... ... ... ... ... ... кепіл болады. Ал тұтынушы берілген
мерзім ішінде заттың кемістігін тауып алатын болса немесе сол зат ... ... онда ... ... ... ... зат беріп ауыстыруға немесе
заттың кемістіктерінің ... ... ... ... ... , ... ... немесе тараптардың келісімдерімен
бекітіледі. Пайдаланудын, сақтандырудың, пайдалану мерзімдерінің және тағы
басқаларының кепілдік мерзімдерін анықтайды. ... ... олар әр ... ... олар ... қажетті сапасын қамтамасыздандыратын құрал болып
есептеледі. /11; 47/
Міндеттемелерді орындау мерзімі ... және ... Бұл ... ішінде борышкер міндеттерін құрайтын
әрекеттерді ... ... ... Міндеттемені атқару мерзімен ... ... ... ... ... Егер ... ... мерзімін өткізіп алған болса, онда екінші ... ... ... ... орнын толтыруға міндетті.
Осылайша мерзімдер азаматтық айналымда тәртіптілік орнатады, ... ... ... ... ... ... ... мәмілелерге тән олардың ортақ белгілері- ерік пен ... ... ... ... ... және тағы ... ... оларды бірнеше түрлерге бөлуіне әкеледі:
1). Мәмілеге қатысушылар санына байланысты біржақты, екіжақты, көпжақты
болуы ... ... бір ... ... әрекетті іске асыруы екінші
жақтың материалды немесе басқа да ... ... ... ... ... және ... ... бөлінеді;
3). Мәмілелердің пайда болуынан бастап, олар реалды және консенсуалды
болып бөлінеді;
4). Мәміленің ақиқаттық ... , ... ... олар себепті
және абстракты болады;
5). Мәміленің орындалуы қандай да бір ... ... ... бұл ... ... ... болмауы мүмкін, осыған байланысты
шартты мәмілелерді бөліп қарастырады.
Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... ... шек ... бекітілген. Олардың біржақты, екіжақты және көпжақты
болып бөлінуіне әкеліп соғады. Біржақты деп мәміле тараптарының біреуі ... ... ... ... ... ... ... сенімхат (ҚР АК
–нің 167-бабы), бір адамның (сенім білдірушінің) өз атынан өкілдік ету ... ... ... білдірген) берген жазба уәкілдігі. Біржақты мәміледе
бірнеше тұлғалар өз еріктерін білдіре ... және бұл ... бір ... ... ... үйді сату үшін ... ... тұлғалармен
берілуі мүмкін, яғни үй бірнеше тұлғаның атында болса, ол үйді сатқан ... ... ... ... ... жағдайда меншік тұлғалары мәміледе
бір тарап болып есептеледі.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі біржақты мәміленің ... ... ... ... ... ... түрі азаматтық айналымда
көрінеді және кәсіпкерлік қызмет ... ... ... ... ҚР АК ... 149-бабына сәйкес біржақты ... ... ... ... ... адамдарға міндеттер жүктейді. Ол басқа адамдарға
заң құжаттарында белгіленген не сол ... ... ... ... ... ... ... /12; 56/
Біржақты мәмілелермен салыстырғанда екі жақты мәмілені жүзеге асыру
үшін екі тарптың да келісілген еріктері білдірілуі ... ал көп ... үшін үш ... одан да көп тараптың ерік ... ... ... ... ... тұлғалар бір тарап ретінде қатыса
алады. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... болып,
бірнеші тұлғалар бір тарап ретінде шыға алады, ал сатушы болып тағыда ... ... ... бір тарап ретінде қатысуларына құқылары бар. Мұндай
жағдайда екі ... да ... ... ... керек. Еріктердің өзара
келісуі, біріншіден, субъектілердің еріктері ... ... үшін ... ... ... ... ... алу), және
екіншіден еріктердің өзара келісілгендері көрініс табады (сатып алу- сату
шартын жасасқанды бағамен жеткізу жағдайының келісушілігі) /2; ... екі ... ... көп ... бір ... атынан еріктерін
білдірсе, ал көп жақты мәміледе тұлғалардың көпшілігі, ... ... ... және әр тұлға өз алдында бір тарап болып келеді. Мысалы
үшін құрылтай келісім шартын алуға болады. Егер бұл ... ... ... ... ассоциацияларды, ауылшаруашылық
серіктестіктерді және тағы ... ... ... ... ... және көп жақты мәмілелер келісім-шарттар дап ... ... ... аз тараған түрі келісім- шарттар болып
табылады. Бұл келісім- ... ... ... ... ... арасындағы тұтынушылардың арасында ... ... ... ... ... ... қатынастағы
негізгі орынды алып жатыр. Міндеттеме мүліктік азаматтық құқықтық қатынасты
білдіреді. Осы жағдайда ... ... бір адам ... ... ... ... ... мүлік беру жұмысын орындау, ақша төлеу
және тағы басқалары сияқты белгілі бір ... ... , не ... ... ... міндетті, ал несие беруші борышкерден өз міндеттерінің
орындалуын талап ... ... ... ... борышкерден атқарылғанды
қабылдауға міндетті (ҚР АК –нің 268-бабы). Келісім- ... ... күш ... ... ... борышкердін несие беру үшін қандай
әрекеттер жасауы керек екендігін анықтайды.
Қазақстан ... ... ... 378-бабына сәйкес
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 4-тарауында «Мәмілелер»
туралы жазылған, онда көзделген екі ... және көп ... ... ... ... ... Бұл ... мәмілеге қолданылатын барлық
нормалар, толық көлемде шарттарда да қолданылуға болады (бірақта бір жақты
мәмілелерге арналған арнайы баптардан басқа ... Бір ... ... ... ... және ... туралы жалпы ережелер
қолданылады, ... бұл ... ... ... мен мәніне қайшы
келмейді. Шарттан туындаған міндеттемелерге байланысты міндеттемелер туралы
жалпы ережелер қолданылады.
Дамыған ... ... оның ... ... заңнама шарт
еркіндігін қарастырады. ҚР АК –нің 380-бабына сәйкес азаматтар мен заңды
тұлғалар шарт ... ... Заң ... ... өз еркі ... ... шарт жасасу, міндеті ... ... шарт ... ... етуге жол берілмейді. Тараптар ... және ... ... да жасаса алады.
Мәміленің келесі бөлу әдісі ақылы болып саналады. Ақылы мәміле бұл-
бір тарап айқындалған ... ... ... , ... ... ... немесе басқа да жағдайларды қамтамасыз етуге міндетті. Ал ақысыз
мәмілелерде екінші тарап бірінші ... ... ... Ақылы мәмілеге тек қана екі жақты мәміле жатады. Мысалы, сатып
алу- сату мәмілесін орындаған кезде. Бір ... ... ... ақысыз
болып келеді. Мысалы үшін ... ... ... сату ... осы ... ... Мүлікті меншікке тапсыру, уақытша қолдану,
ақылы және ақысыз мәміле екендігі, міндет ету және сақтау ... ... ... ... ... ... ... Ақылы мәміле деп
мынаны түсінеміз ақша аудару, заттарды беру, қарама-қарсы ... ... ету, ... ... т.б. «Ақылы мәміле ақшаны,
заттарды тапсырғанда, сәйкесінше жағдайларды ... ... және тағы ... ... ... орын ... /13; ... мәмілелер заңды тұлғалар арасындағы қатынаста өте аз болады,
ақысыз ... ... ... ... ... мен олардың
кәсіпорындар мен қатынасының арасында көп туындайды. ... ... ... ... және ... ... ... өсу
жағдайында ақысыз мәмілелер орын ... ... ... ... ... ... ... және
кәсіпорындарды қаржыландыру туралы демеушлік ... және ... ... ... ... ... бір ... үшін тән ерекшеліктерінің бар болуы, оның пайда
болу негізі ... ... Осы ... байланысты мәмілелер
консенсуалды және реалды болып ... ... ... ... Consensus- келісім) мәмілелер деп, орындалуы үшін екі тараптың
келісімі ғана жеткілікті мәмілелерді айтады. Затты беру ... ... ... ... үшін ... Консенсуалды мәмілелерге сатып алу-
сату мәмілесі және де жұмыстың ... және ... ... ... ... ... ... шарты, т.б.) шарттары жатады. Реалды
мәмілелердің пайда болуы үшін ... ... ... ... ... ... тапсырылуын талап етеді.
Жоғарыда айтылып кеткендей , әр мәміле құқықтық негізден ... ... ... бұл ... субъектілер жетуге тырысады. Себепті
мәміледен ол қандай құқықтық мақсатқа сүйенетіндігін ... ... оның ... байланысты. Бұл мақсат заңды және осы мақсатқа жете
алатындай болуы керек. Ал жарамсыз мәміле ... ... ол ... ... ... ... ... мәміле өзінің негізінен бөлініп тасталған болып саналады
(abstrahere- үзіп алу, бөлу). «Мәміле абстрактілігінің ... ... ... бағынбайды, ол өз алдында жарамды болып келе береді»
/3; ... ... ... ... ... ... болады. Ол әр
түрлі мәмілені орындаған кезде беріледі және оны ... ... ... ... (вексель берушілерге), ал көшірмелі вексель оны берген кезде
қол қойған тұлғалар үшін де ... ... өз ... ... Осыған
байланысты оның айналым қабілеттілігі негізделген /1; 90/.
Кей кезде арнайы бір топ ... ... ... ... ... ... ... Бұл тараптар арасындағы қатынастың ... ... ... ... Мұндай сенімділікті жойып алу
мәміленің күшін жою деп есептеледі немесе осы ... ... өз ... мұндай мәмілелер өте аз кездеседі және мүліктік ... ... ... ... ... ... мәмілелер құрайды. Олар Қазақстан
Республикасының Азаматтық кодексінің 150-бабымен реттеледі. Шартты ... ... ... ... ... бір ... ... немесе
туындамауына байланысты міндеттелген мәмілені айтады. Бұл ... ... ... ... және тағы ... ... ... төрт белгілер
тән:
1). Ол болашаққа қатысты, яғни ... ... ... ... ... орын ... Тараптардың еркіне тәуелсіз жағдайлар болуы қажет және оның орындалу
уақыты тараптарға ... ... ... ... ... ма ... ма ?
3). Ол заңға да, моральді принциптерге де қайшы келмеуі керек;
4). Бұл шарт ... ... ... ... саналады, яғни мұндай
мәмілелер түрі осы шартсыз да ... ... ... ... белгілер шарттарды айырады, яғни мәмілелердің
орындалуына байланысты оның жағдайлары мәміле құрамын құрайды (зат туралы,
мерзімдер, орындалы ... ... екі ... ... ... ... қалдырылатын
(ҚР АК-нің 150-бабының 2-тармағы). Егер ... ... ... ... , ... - басталмауын, белгісіз мән – жайға
байланысты етіп қойса, мәміле ... ... ... ... ... Мысалы , бір тұлға шаруашылық қожалық ... ... ... бұл ... шарт егер ... ... мейрамхана ашу
үшін лицензия алатына ... онда оны ... ... ... ... Яғни ... ... мен
міндеттемелерінің туындауы шарттың орындалу кезін кейінге қалдырады.
Мәміле кейін күші ... ... ... деп, егер тараптар
құқықтар мен міндеттемелердің тоқтатылуын басталу-басталмауы белгісіз мән-
жайға байланысты етіп ... ... ... бір ... ... ... жыл қолдана тұруына қызының саяжайын бере ... ол бір ... егер ... ... ... қызы ... демалысынан бір жыл
ішінде келіп қалмаса.
Заңнама шартты мәміле қатысушыларының мүдделерін ... ... ҚР ... ... ... ... ... және кейін күші жойылатын мәмілелерге байланысты әділетсіз
мінез-құлқының туындауы туралы жазылған. ... ... деп, ... ... ... ... әрекеттерді айтады. Егер тарап
шарттың туындауына ... ... ... онда ... ... шарт
орындалды, ал екіншісінде орындалмады деп есептеледі /5; 134/.
Мәміледегі шарттардың жағдай мерзімін анықтауға ... ... ... келешекте болатыны белгілі. Бірақ та мерзім кейінге қалдырылуы
мүмкін, егер оның ... ... ... мен ... ... ... немесе кейін күші жойылатын, егер оның ... ... ... мен міндеттері тоқтатылады.
2 Тарау. Жылжымайтын мүлік пен байланысты мәмілелердің құқықтық реттелуі.
2.1. Жылжымайтын мүлік түсінігі. Жылжымайтын мүліктерге ... ... және ... ... ... ... және жылжымайтын деп бөлу ең алғаш рет Рим ... ... және ... ... ... ... ... құқықта жылжымайтын мүлік артынан арнайы құқықтық жүйе сақталған.
Бұл арнайы құқықтық жүйе ... ... ... ... ... құқықтарға шектеулер және ... ... асуы ... ... ... ... ... 117-бабында жылжымайтын
мүлік ұғымы заңды түрде түсіндірілген. Осы бапқа сәйкес жылжымайтын мүлікке
(жылжымайтын дүние, жылжымайтын зат) жер ... ... ... екпелер және жермен тығыз байланысты өзге ... яғни ... ... сай емес ... ... мүмкін болмайтын мүлік жатады.
Мемлекеттік тіркеуге жататын әуе және теңіз кемелері, ішкі ... ... ...... жүзу ... ғарыштық объектілер де жылжымайтын
заттарға теңестіріледі. Заң ... ... ... ... ... де ... ... Республикасының Азаматтық Кодексінің 117-бабында жылжымайтын
мүлікке теңестірілген объектілер әмбебап және ... ... ... ... ... ... ... азаматтық құқықтың объектісі
ретінде қозғалмайтын затты дұрыс көрсетпеген. Заң ... ... ... ол ... ... ... ... позицияны ревалюцияға дейінгі орыс ... ... ... көзқараспен мүлік мағынасы бір жағынан, меншік құқығы
негізінде тұлғаға тиесілі ... ... және ... да ... ... ... ..., ал ... жағынан- басқа тұлғаларға тиесілі заттар
жиынтығы /6; 8/.
Келтіріліп кеткен үзінді «мүлік» ұғымын кең мағынада ... ... ... құқық және талап ету құқығы мүлікке тән екенін анық
көруге болады. Мұндай ұғым ... ... ... дұрыс. Объективті
материалды реттелген қозғалмайтын затпен оған қатысты мүліктік құқықты
араластыру ... ... ... ... ... ... ... қатысты осы әдісті қолдана отырып,
жылжымайтын мүлік объектісінің кепілі туралы емес, ... ... ... ... ... ... құқығы кепілі ретінде қарастыруға
болады. Бұл айқындыққа сәйкес келмейді және мағынасы әр түрлі құқық ... ... ... объектісінің кепілі деген ұғымдардың араласуына әкеп
соғады.
Сөйтіп, біз мүлік деген ... ... ... оған ... ... етіледі, бұл талап етулердің ерекше бір ... ... ... қатынастарды қарастырғанда қолданылуы керек.
«Жылжымайтын мүлік» ұғымы заңнамада тікелей ... ... ... анықталған. ҚР АК-нің 117-бабының 1-тармағынан мынаны
түсінуге болады, жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ... мақсатына сай емес шығынсыз ауыстыру мүмкін болмайтын ... ... ... ... теориясында жылжымайтын мүлікке тән
ерекшеліктерге заттың мықтылығы мен ... ... ... ... қазіргі заңнамамен жылжымайтын ... ... ... қолданылады. Азаматтық кодекстің 117-бабында берілген
жылжымайтын мүлік ... ... ... ... ... ... ... қалуы мүмкін. Мысалы үшін ҚР ... ... ... ... ... ... ... ал мүліктік
кешен ретінде кәсіпорынның құрымына «жылжымайтын» өнімдер де ... ... ... бұларға қатысты заңмен белгіленген жылжымайтын
мүлік жүйесі ұстанылады және ол ... ... ... ... ... ... көпжылдық екпелер
жатқызылған. Бұл жағдайда берілген объект айналымына ... ... ... ... ... ... ... кім жүзеге
асырады, берілген жағдайда құқық бекітуші құжат болып не саналыды?
Азаматтық айналымда ерекше орын ... және ... ... ... объектілер әуе және теңіз кемелері, ішкі сауда ... ... жүзу ... ... ... де ... теңестіріледі. Жаңа техника жетістігіне қатысты, қазіргі жермен
тығыз ... ... ... ғимараттар, орындарынан қозғалуы мүмкін.
Осылайша ... ... олар өз ... жоймайды және жылжымайтын мүлік
қатарына жатады./16;55/
Жылжымайтын мүліктердің басқа ... ... ең ... ... ... жер ... Жер өзіне-өзі бағынышты жалпылама
түрде жылжымайтын мүлік. Кейбір мамандар ҚР АК-нің 117-бабына сүйене жерді
мүлік қатарына жатқызуларына күмәнданады. Біз атап ... ... үш ... ҚР ... ... ... ... «жылжымайтын
дүние», «жылжымайтын зат». Бұл баптың ... ... ... әкеп ... ... мүлік- мүлік болып табыла ма және жерге қатысты
қарама – қайшы жауап дұрыс емес?» Жер- мүлік ... және ... ие, ... ... ... ... түрде қатысуы керек
/17; 2/.
Сөйтіп, жылжымайтын мүліктерге материалды ... ... ... ... құны бойынша анықталған, көпшілігі жермен байланысты және
олар арнайы өкілеттенген мемлекеттік органдарға ... ... ... деп санала қоймайды, бірақ та олар тәжірибеде қолданылып жүр.
Берілген сұрақты қарастыруымның аяғында мынаны айта кеткенім ... ... ... ... мүліктерден бөлу , яғни жермен жылжымайтын
мүліктің тығыз байланысы табиғи ресурстары бар ... ... ... емес. Жылжымайтын мүліктерге құндылығы үлкен объектілер жатады. Бұл
азаматтық айналымда арнайы ... ... ... және келісім – шартқа
отырған кезде ... ... ... роль ... Кейбір құқықтық
қатынастар объектісі жылжымайтын мүлік болады, мысалы, ипотека.
Әділет министірлігінде «Жылжымайтын ... ... ... ... ... ... тақырыбында дөңгелек үстел өтті.
Оның жұмысында кәсіпкерлер , жылжымайтын мүлік орталығының және екінші
деңгейдегі банктердің өкілдері ... /18; ... ... ... ... ... ... басқосуда бүгінде барлық азаматтар үшін аса маңызды болып отырған
жылжымайтын мүлік құқығын тіркеу, оны кепілдікке қою, ... ... ... ... ... тиек болды. Әділет министірлігі тарапынан бұл
бағытта ... игі ... ... Жылжымайтын мүлік құқығын тіркеу
және келісім-шарттар жасау бұрынғы 10 ... ... 5 ... ... және бұл үшін ... төлем мөлшері азайтылды. Жылжымайтын
мүлік орталықтары заңгерлік қызмет көрсету үшін алатын ақыны ... ... бұл ... ... жөніндегі ақпараттар алуды жеңілдету
мақсатында ... ... ... ... ... ... азаматтардың, кәсіпкерлердің жылжымайтын мүлікке байланысты туындайтын
мәселелерін шешуді едәуір ... ... ... алу, ... мүлікке байланысты шарттар жасау
мәселелері әлі де жетілдіруді қажет етеді. Дөңгелек үстелге қатысушылар ... ... ... ой- ... ... ... салды /18;
17/.
Кәсіпкерлік қарым- қатынаста мүліктік айналымның тиімді және
жеткілікті ... ... ... ... және өзге де ... ... көзделген толық және айқын ережелеріне ... ... ... ... ... жасау пәні , жылжымайтын
объектілер болған кезде өте тиімді. ... ... ... үшін ... құндылығы мен мәні олардың құқықтық регламентациясына
міндетті түрде сәйкестендірілуі керек.
Жоғарыда айтылып ... және ... да ... ... ҚР ... ... міндетті түрде жылжымайтын мүлікті ... және ... ... жасауды жүзеге асырады. ¦зақ уақыт мерзімінде
Кодекстің осы бабын декарилденген деп ... ... ... ... мүлікті мемлекеттік тіркеу және олармен мәміле ... ... ... ... ... қалдырылып отырды.
Бүгінгі күнде заңнамалық реттелу сферасында үлкен өзгерістер болды
деп айтуға болады. «Жылжымайтын мүлікке ... ... ... ... ... жасау туралы» Қазақстан Республикасының Президентінің № 2727
Заң күші бар Жарлығына 1995жылы 25 ... қол ... 6 ... және 32 баптан тұрады. Мен оның негізгі
ережелерінде тоқталып және ... ... көп ... үш ... ... тырысамын.
1. Мемлекеттік тіркеуге не жатады (объектілер)?
2. Мемлекеттік тіркеуді жүзеге асыру міндеті кімдерге жүетелген (қандай
органдарға)?
3. берілген тіркеу тәртібі.
Сондай-ақ, № 1560 ... ... ... ... ... мен ... концепциясы және олармен Қазақстан ... ... ... 2001жылғы 4-желтоқсандағы ‡кімет қаулысына сәйкес
және 26 шілдедегі үкімет қаулысымен жылжымайтын мүлікке мемлекеттік тіркеу
жүйесінің дамуы мен ... және ... ... ... ... мәмілелер жасау туралы бағдарламасын бекітті /22; 105/, /9; ... та ... ... сұрақтарды қарастырар алданда, жылжымайтын
мүлікке мемлекеттік тіркеу және олармен мәміле жасаудың заңды мағынасын ашу
қажет.
Мемлекеттік тіркеу- ол ... ... ... ... органдарымен
меншік құқығы және басқа да құқықтарды есепке алу процедурасы.
ҚР ... ... ... сәйкес мемлекеттік тіркеуге жататын
мүліктерге құқық, оларға сәйкесінше құқықтырды ... ... ... ... басқаша көзделмесе. Мүлікті иеліктен айыру мемлекеттік тіркеуге
жатқан жағдайда, тұтынушының меншік құқығы осындай ... ... ... егер заңмен басқалар көзделмесе.
Қозғалмайтын мүлік мәміле заты болған жағдайда, ҚР ... 155 ... ... ... ... ... – заң актілеріне
сәйкес мемлекеттік немесе өзге тіркеуге тиіс мәмілелер, оның ішінде ҚР ... 118 ... ... 1бөлігінде аталған құқықарды туындататын,
өзгертетін немесе тоқтататын мәмілелер, егер заң ... ... олар ... ... ... болып есептеледі.
Мемлекеттік тіркеу талаптарын сақтамау мәміленің жарамсыздығына әкеп
соғады. ҚР АК-нің 157 ... ... ... ... нысанына,
мазмұнына және қатысушыларына, сондай-ақ олардың ерік білдіру бостандығына
қойылатын талаптар бұзылған ... ... ... ... ... , не ... талабы бойынша мәміле жарамсыз деп
танылуы ... ... сот ... ... ... бола береді. Ол заңды
нәтижелерге әкеліп соқпайды және оның ... ... ... деп ... тіркеудің барлық объектілері, ... ... ... 131 ... және Қазақстан Республикасы Президентінің
Заң күші бар «Жылжымайтын мүлікке құқықты мемелкеттік тіркеу және ... ... ... ... 2 ... қарстырылған. Бұл объектілерді үш
топқа бөлуге болады.
Бірден мынаны айта кеткен дұрыс болар, ... ... ... тек қана ... ... ... айтылады.
Жоғарыда айтылып кеткендей, мәмілелермен жұмыс жасаған кезде азаматтар
мен заңды ... ... ... олардың азаматтық
құқықтарымен міндеттерін бекіту , ... және ... ... ... ... болуы, өзгертілуі және
тоқтатылуы міндетті түрде мемлекеттік тіркеуге жатуы керек.
Шарттың заты ... ... ... ... ... кезде де
тіркелуі керек. Мұндай келісімдерге ҚР АК-де бекітілген тіркеу туралы
талаптары бар ... ... ... ... мысалы, құрылысқа
байланысты келісім- шарттар, яғни шарт заты мекеме құрылысы болып саналады.
Мұндай ... ... ... яғни ... ... бітіп, оны
пайдалануға бергенге дейін оны жылжымайтын мүлік деп санауға ... оған ... ... ... ... ... ... құқықтары, шектеулері тіркеу объектілері болып табылады.
Жылжымайтын мүлікпен мәміле жасауды жүзеге асыру ... ... ... және ... туындататын, өзгертетін немесе тоқтататын
мәмілелер , егер заң ... ... ... , олар ... ... ... ... /21; 19/
«Жылжымайтын мүлікке құқықты мемелкеттік тіркеу және ... ... ... ... ... 1 ... мемлекеттік тіркеу туралы
былай айтылады. Мемлекеттік тіркеу- тіркеу органдарының меншік құқығы ... да ... ... алу ... және де осы ... ... ... заттарды есепке алу процедурасы.
Мемлекеттік тіркеу- қозғалмайтын мүлікке құқықтарды мойындау және ... ... ... тіркеу жариялылықты ұстанатынын көруге болады.
Мемлекет, заң мекемесі ретінде қозғалмайтын мүліктерді тіркеу құқығы және
олармен мәміле ... ... ... ... ... тіркеу құқығын ,
оның заңдылығын тексергеннен кейін ғана береді. Мемлекеттік тіркеу ашық
болып саналады, өйткені оның ... ... ... етілген нормалардың
барлығын ұстанады және ... ... ... ... ... алады. Азаматтық айнылым қатысушылары үшін бұл норма
қозғалмайтын мүлік объектілерімен мәміле жасау үшін ... ... ... 118 ... қозғалмайтын мүлікті мемлекеттік тіркеудің ашық
және жариялы актісі императивті түрде бекітілгеніне көңіл аудару керек. Бұл
қозғалмайтын мүлікке мемлекеттік ... ... ... ... ... ... асырғаны және қозғалмайтын мүлік объектісіне құқығы ... ... ... ... түрде ақпарат беретіндігін көрсетеді.
Құқықты мемлекеттік тіркеу- жылжымайтын ... ... ... ... ... болып табылады. Тіркелген құқықтарды даулау ... ... ғана ... ... ... ... ... асырылады:
• құқықты мемлекеттік тіркеуге керекті және ... ... ... жауап беретін құжаттарды қабылдау; ... ... ... ... туралы құжаттардың үлгісі міндетті түрде
болуы керек;
• құқықты мемлекеттік тіркеу үшін берілген қозғалмайтын мүлік объектілеріне
басқалардың құқығы жоқ екенін дәлелдеу немесе ... ... ... ... ... жағдайлардың болмауы;
• құқықты мемлекеттік тіркеуді тоқтататын және тіркеуді кейін қалдыратын
жағдайлардың болмағандығында жазулардың ... ... ... ... ... ... тізімі).
Мемлекеттік тіркеуге ұсынылатын құжаттардың талаптары, мемлекеттік тіркеу
туралы Жарлықтың 15 бабында көрсетілген. Бұл Жарлықта қозғалмайтын ... ... ... , ... ... шектелуі туралы құжаттар
дайындалған түрде қабылданады делінген. Сөздері өшірілген, келісілмеген
түзетулер және де ... ... ... ... мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеуіне керекті барлық
құжаттар екі данада ұсынылуы ... оның бір ... ... ... ... ... ... болуы керек. Құжаттың түпнұсқасы
(нотариалды куәландырылған көшірмесі) тіркеуден кейін ... ... ... ... мүліктерді сипаттаудан және тіркелетін
құқық түрінен тұруы ... ... ... ... ... мөртаңбамен белгіленген болуы тиіс және де тараптардың
немесе заңмен ... ... ... ... ... ... ... құқықтарды тіркеу бойынша мәмілелердің заңдылығын
тексеру жүктелген.
Қозғалмайтын мүлікті техникалық ... және ... ... ... жүзеге асырады. 1995 жылы 25
желтоқсанда қабылданған ... ... ... Заң ... «Жылжымайтын мүлікке құқықты мемелкеттік тіркеу және олармен мәміле
жасау туралы» №2727 ... 5 ... ... , ... ... ... ... және олармен ... ... ... ... ... және әділет органдарына бағынышты
мемлекеттік кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... ‡кіметінің №771қаулысына сәйкес, осындай
мемлекеттік ... ... ... ... Әділет
Министірлігінің қозғалмайтын мүліктер орталығының тіркеу ... ... ... ... ... ... және ... жасау үшін техникалық түгендеу Ереженің 123 тармағына сүйене ... және ... ... ... ... ... береді
(Қазақстан Республикасының Әділет Министірлігінің 1998ж. 4-шілдеде №81
Бұйрығы бекітілген). /22; ... ... ... ... 18 бабы ... тіркеудің
тоқтатыла тұруының негіздерін анықтайды.
Мемлекеттік тіркеудің тоқтатыла тұруының негізінің бірінші түрі ... ... ... ... ... ... ... тұлғаның
жазбаша өтініші негізінде болады. Құқық иеленуші немесе оған өкілетті тұлға
өзінің ... ... ... ... неліктен тоқтата тұру
керектігін толық жазып көрсетуі керек. Егер ... ... ... , онда ұсынылған өтініш қанағаттандырылуы тиіс. Мысалы, ұзақ мерзімді
жұмыс барысындағы демалыс, азаматтың қайтыс боуы, өмірге ... ... және тағы ... ... айлық мерзім өткенге дейін ... ал ... ... ... ішінде қолхатты қарастырып және осыған
байланысты қанағаттандырылатын немесе өтінішті қабылдамауы ... ... ... ... ... ... ... тіркеуді тоқтата
тұру мерзімін белгілеу керек , ал құжаттарды есепке алу ... ... ... ... ... туралы тұлғалардың өтініштері бойынша енді ... ... ... ... басқа тұлғаға тіркеу туралы өтніш
түскен кезде, мұндай құқықты ... он күн ... ... ... ... . ... тіркеу, прокурорлық қадағалау актілері ... ... ... ... тұрылуы қажет.
Мемлекеттік тіркеу туралы «Жылжымайтын мүлікке құқықты ... және ... ... ... ... ... 19 бабанда мемлекеттік
тіркеуден бас тарту негіздері жазылған. Бірақ та тіркеуден бас тарту ... ... ... ... екі түрлі түсінік екенін есте сақтау
керек.
Тіркеуден бас тарту ... ... ... ... Ал ... ... ... негізгі себептерінің бірі, ол мемлекеттік
тіркеу үшін ... ... ... ... берушіге құжаттарын
қайтарудың тағы да бір себебі, ол ... ... үшін ... ... тіркеу туралы Жарлықтың 19 бабының 1 тармағындағы
талаптарына сай келмеуі.Сөйтіп, ... ... ... ... 19
бабының 1 тармағы мемлекеттік тіркеуді ... ... 2 ... ... Жарлықтың 16 және 23 баптарына сәйкес, ұсынылған құжаттардың
талаптарға сай болмауы.
2. Құқықты мемлекеттік тіркеу туралы өтінішімен әрекет ... ... ... ... мемлекеттік тіркеудің екі түрі қарастырылған : ... ... және ... мәміле. Жалпы ереже бойынша бұл екі түрі
бірін-бірі қайталамайды. Мысалы: жылжымайтын ... сату ... ... ... және осы ... қол қоиылғаннан бастап шарт орындалды деп
саналады. Меншік құқығының келісім-шарт арқылы ауысуы мемлекеттік тіркеуге
жатады. Алайда, кейбір қиын ... , яғни ... және ... ... құқықтарды мемлекеттік тіркеуді жүзеге асуруды талап еткен кезде
мемлекеттік тіркеу мен ... және осы ... ... ... ... ... көбінесе мемлекеттік тіркеу тіркелетін ... ... ... ... ... та ... ... яғни
мүліктерге заттық немесе басқа да ... ... ... болуы
мемлекеттік тіркеу кезімен байланысты емес, ол заңмен белгіленген уақыттан
басталады. Яғни осы жағдайда мемлекеттік тіркеу ... ... ... ... ... ие. Осындай шарттар бірнешеу:
- тұрғын үй, тұрғын үй құрылыс ... ... ... ... ... ... кооперативінің мүшесінің меншік құқығы және пәтерге , саяжайға
тұраққа және басқа да жылжымайтын мүліктерге қосқан үлесі бар ... ... бар. Осы ... құқықтың пайда болуын растайтын
мәселе ол кооператив ... ... ... ... ... мұраға қалдырушы мерт болған жағдайда, мұрагерлік ... ... ... ашқан кезден бастап ие болады, яғни мұраға қалдырушының
өлген күнінен бастап;
- жылжымайтын мүлікті ... ... ... ... егер ... ... онда ол мүлік сатып алушыға берілгеннен ... және ... ... ... ... ... ... Берілген жағдайда заңда
көрсетілген кезден бастап құқығы пайда болады. ¤кінішке орай, ... де, ... ... ... ... да, ... ... кепілі) туралы» Заңда да ипотекаға ... ... ... және ... ... қандай құқықтық нәтижелерге әкеліп соғатыны
туралы тура бұйрығы жоқ.
ҚР АК-нің 300 ... 1 ... және ... туралы Жарлықтың 1
бабының 4 тармағында бекітілгендерді ... ... ... ... ... ... ... көреміз, себебі кепілге заң күші
бар келісім – шарттағы кепіл туралы жалпы ережелер ... ... ... заңмен көзделмесе. Мұндай кепіл тіркеуінің болмауы ... ... ... санаған, жоғарыда айтылып кеткен заңдарға сүйене
отырып, несиені немесе ... ... ... ... тіркемесе, онда
сатушы да, сатып алушы да мүдделі тұлға ... ... және ... ... саналады. Ал дау туған кезде сатушы оған сүйене алмайды /10;
3/.
Заң күшінде кепіл құығының пайда ... ... ... , ол ... ... осы ... нотариалды түрде куәландырылған рент
келісім- шарты құқық орнатушы құжат болып саналады (ҚР АК-нің 518 бабы) ... ... ... ... ... ... ... рента төлеушісіне берген
кезі.
Мемлекеттік тіркеудің құқық иеленушіге жылжымайтын ... ... ... ... ... айта кететін жай, мемлекеттік
тіркеу өз алдында сот ... ... ... ... ... ... мәмілелер өз табиғаты
бойынша, жылжымайтын мүлік ... ... ... ... ... ... ... /24; 58/. Мұндай мәмілелерге жататындар:
А. Жылжымайтын мүлікті бөлуге бағытталған мәмілелер.
Тұрғын жайлар.
Тұрғын үйді, пәтерлерді, ... үй ... ... ... ... ал- сату шарты .
Тұрғын үйге, пәтерлерге, тұрғын үй ... ... ... ... ... ... бөлігін сатып алу- сату шарты.
Тұрғын үй, пәтерлер, тұрғын үй ... ... ... ... ... үйге, пәтерлерге, тұрғын үй бөліктеріне немесе ... ... ... құқығының бөлігін айырбастау шарт.
Рента төлеуге қатысты жылжымайтын мүлікті беру рента шарты.
Асырауындағыларды өмірлік ұстау шарт.
Тұрғын үйді, пәтерлерді , тұрғын үй бөліктерін ... ... ... ... ... .
Тұрғын үйге, пәтерлерге, тұрғын үй бөліктеріне немесе ... ... ... құқығының бөлігін сыйға тарту.
Сатып алу мен байланысты жалға беру шарты.
Тұрғын емес жайлар.
Тұрғын емес ... ... ... шарттары.
Сатыпалу мен байланысты жалға беру шарты.
Жылжымайтын мүліктік кешен ретінде кәсіпорынды сату шарты.
Ә. Жылжымайтын мүлік құқығының ... ... ... құрылыстарды, тұрғын емес жайларды 1жылдан ... ... алу ... ... ... ... жалға алу шарты.
Жер телімдерін жалға алу шарты.
Заңды тұлғалар мен бірге тұрғын үй жайын жалға алу шарты.
Ипотека шарттары.
Б. Акцессорлік мәмілелер.
Тіркелген мәміле ... ... ... ... ... қарызды ауыстыру.
Тіркелген мәмілені өзгерту немесе бұзу туралы келісім.
Тіркелген мәміледен көшу.
Жылжымайтын мүлікпен жасалған барлық мәмілелер мемлекеттік ... , ... ... ... ... ауысуы тіркеуді айта кеткенім
жөн. Мемлекеттік ... ... ... тұрғын емес жылжымайтын мүлікті сатып алу – сату шарты (құқықтың ауысуы
ғана мемлекеттік тіркеуге жатады);
- тұрғын емес объектілерді ... ... ... ... ... болған құқықтары жатады);
- ғимараттарды, құрылыстарды, тұрғын емес жайларды бір жылдан аспайтын
мерзімге жалға алу шарты;
- муниципиалды, ... және ... ... ... ... алу шарты;
-инвестициялық шарттар және құрылыста үлесті қатысудың шарттары;
-алдын-ала жасалған шарттар;
- ортақ ... ... ... әр түрлі келісімдер, оның ішінде
ортақ мүлікті басқару және пайдалану тәртібі туралы ... және ... ... бөлу ... ... ... ... тіркеуге жатпайды, одан
туындаған құқықтар тіркеуге жатады);
- ерлі – зайыптылардың мүлік жүйесін реттейтін неке шарты, оның ... ... де бар ... ... негізінде жылжымайтын мүлікті
бөлгенде , сәйкес мүлікке қатысты туындаған құқықтың тіркелуі қажет);
- сенімгершілікпен басқару ... ... ... берілген
мүліктің меншік иесі болып, сол тұлға қала береді, бірақ меншік құқығының
ауысуы тіркеледі);
- жылжымайтын ... ... ... ... ... ... емес,
құқықтың ауысуы тіркеледі);
- жай серіктестік ... ... ... ... ... ... салық ретінде шығарғанда үлестік меншік құқығының тіркелуі қажет).
Мемлекеттік тіркеуді талап етпейтін мәмілелер тізімі ашық болып табылады.
Мәмілелердің міндетті түрдегі мемлекеттік тіркеуін айта ... бір ... ... ... ... және ... тұлға құқығын бекітуді
естен шығармуға тиіс. Басқа сөзбен айтқанда, жылжымайтын мүлік объектісіне
ауысатын ... ... осы ... ... ... мәміленің өзі тіркелуге
жатады.
Ѓимараттарды, құрылыстарды, тұрғын емес жайларды сатып алу- сату ... ... ... ...... ... ... тіркеу, ал мәміленің
өзі тіркеуге жатпайды. Сатып алушы шарт бойынша ... ... ... ... ... Қалыптасқан тәжірибеге бағына отырып, тіркеу органдары
шартқа белгі қояды, бұл ... ... ... ... ... ... ... көрсетуін куәландырады.
Жылжымайтын мүлік объектісі тұрғын үй болып шарт жасаған кезде ... де және ... ... туындағын құқықтар да тіркеуге жатады, яғни
екі әрекет жүзеге асырылады: мәмілені тіркеу және ... ... ... ... ... қатысты сатып алу – сату шартының елеулі ережелеріне
көңіл бөлейік, бұл ережелерсіз шарт ... деп ... ... ... жататындар:
- біріншіден, шарт заты, шарт ... ... ... оның ішінде объектінің жер учаскесінде орналасқан орнын белгілеу
(егер жер учаскесінде бөлек ... ... ... ... ... тұрғын емес жайларды иеліктен ... ... ... ... Шартта объектіні суреттеу көпқабатты жоспарларға
байланысты ... ... бұл ... ... ... ... екіншіден, иеліктен айырылатын жылжымайтын мүлік бағасы, бұл ... ... ... Ѓимарат бағасы, егер шартта ... ... ... оған ... ... орналасқан жер учаскесінің
бағасын да қосады;
- ... ... ... беру ... Осы ... ... тұрған емес жайларды сатып алу- сату шартын
жасасқанда көрсетілуі керек.
Ѓимараттар, құрылыстар, тұрған емес ... ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдар құқықтардың ауысуы сұранысы кезінде
үлкен мәміле жасаудың ортақ талаптарын, меншік ... ... және ... ... ... ... ... қажет.
Егер іске асырылатын жылжымайтын объектілер кепілде болса, онда әділет
мекемелері осыған байланысты құжатты ... ... Бұл ... ... ... айыруға келісімін растайтындығы туралы ақпарат ... Егер ... ... ... ... беруші кепіл ұстаушының рұқсатынсыз
жылжымайтын мүлік объектісіне билік етуі көзделмесе. ҚР АК-нің 310 бабына
сәйкес кепіл туралы ... ... ... , ... ... кепіл
тіркелуге жататын мүлік жөніндегі шартты тіркеу кезінен бастап, басқа мүлік
жөнінен – бұл мүлікті кепіл ұстаушыға ... ... ... ал егер ... жатпаса, кепіл туралы шарт жасасқан кезден бастап пайда болады.
Ѓимаратты , ... ... ... да ... кезде сатып алушыға құқық
меншігінің ауысуы мен қатар, мүлік орналасқан жер ... де ... ... ... ... ... алынған жер учаскесінде орналасса
болса және жалдау шартында жалдаушы жылжымайтын мүлікті иеліктен айыру ... ... ... алу ... ... ... ... осы
объектіні тіркеу кезінде жалға берушінің келісімі көрсетілген ... ... ... сәйкес жылжымайтын мүлікпен шарт ... ... ... ... ... ... ... шарты-303бап, нотариалды
түрде орындалған талап етуді беру шарты- 346 бап, рента төлеу үшін ... ... – 519 ... ... ... ... ... бірнеше жылжымайтын
мүліктер болуы мүмкін, осы кезде ... ... бір ... ... ... ... ... Егер тіркеу үшін шарттың бірнеше ... ... онда әр ... ... ... мөртаңба қойылады және
мөртаңбадағы жазу бір болуы керек.
ҚР АК-нің 544 бабының 2 тармағына ... ... ... ... шарты
мемелекеттік тіркеуге жатады. Азаматтық кодекстің 544бабында бекітілген
жалпы ... ... ... ... әр түрі ... ... жатады.
Қолданылып жүрген жер заңнамасы шегінде Қазақстан ... ... ... ... асырылады.
Жер айналымынан алынып тасталғандар мәміле заты ... ... ... ... ... жататындар: мемлекеттік табиғи қорлар, табиғи
мүсіндер, ұлттық, дендрологиялық, табиғи парктер, ботаникалық саяжайлар,
қорғаныс үшін ... ... ...... ... ... және
химиялық былғанған жерлер, мемлекеттік ғылыми – ... ... ... ... беру мекемелерінің, мекен – жайларда ортақ
пайдаланатын жерлер, зираттар ... ... ... ... ... және ... ... жерлер жатады.
Жер айналымының шектеулері қолданылып жүрген нормалармен ... ... ... ... жер ... ... анықталған
азаматтық құқықтық қатынастың қатысушылары болуы мүмкін. Айналымнан
алынбаған жерлер қолданылып жүрген жер ... ... ... заты ... ... мәміле жасауға қатысушылар азаматтық құқықтық қатынаста
әрекет қабілеттілігі және құқық қабілеттілігі бар ... ... ... ... ... ... азаматы, азаматтығы
жоқ тұлғалар, Қазақстан Республикасының заңды тұлғалары жатады.
Қазақстанда жерді пайдаланудың екі түрін бөліп қарастырады: уақытша ... жер ... ... жер ... ... ... ... Фермер қожалығына;
2. Шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құығы негізінде ғимараттар
мен құрылыстарды иелік етуші тұлғаларға;
3. Ауылшаруашылығы және орман ... ... ... асырушы
мемлекеттік және мемлекеттік емес заңды тұлғаларға;
4. Ерекше қорғалатын ... ... жер ... жүзеге
асыратын тұлғаларға;
5. Заңда көрсетілген басқа да тұлғаларға. ҚР-ның Жер туралы Жарлығының
40 бабы.
Уақытша жер пайдалану құқығы қысқа мерзімді (үш ... ... және ... (3 ... 99 жылға дейін) болуы мүмкін. (Қазақстан ... ... ... 41 ... жер ... құқығына ие мемлекеттік емес жер пайдаланушылар,
мемлекеттік органның рұқсатынсыз мына құқықтармен ... ... ... ... ... ... жер пайдалануға беруге, ауыстыруға, кепілдікке
тапсыруға, мұраға қалдыруға, шаруашылық серіктестіктің ... ... ... немес мүліктік кооперативке үлес ретінде қосуға, оның ішінде
шетелдің қатысуымен және де ... және жер ... тиым ... да осы ... ... мәмілелер жасауға құқылы /20; 79/.
Уақытша жер пайдаланушылар берілген ... Жер ... ... және 42 ... ... жер ... құқығы шегінде жасай алады.
Жер учаскелерімен мәміле жай жазбаша нысанда жасалады. Міндетті түрде
нотариалды куәландыру талап етілмейді.
«Жылжымайтын мүлікке құқықты ... ... және ... мәміле
жасау туралы» Жарлығына сәйкес жерге заттық құқық жатады, дәлірек айтқанда:
- меншік құқығы;
- бір жылдан астам мерзімге жарді пайдалану ... ... ... кеткендей, жылжымайтын мүлікке құқықты мемлекеттік
тіркеу кезінде әділет мекемелеріне өтініш беру талап етіледі. Жерге құқықты
тіркеуге ... ... ... ... кім бере ... ... ... жауап беруге болады.
Жалдау шартын , оның ішінде жер учаскелерін жалдау шартын тіркеудің ... бар. ... ... ... мемлекеттік тіркеу туралы өтінішімен
жалдау шартынын тараптарының бірі бере ... ... ... мұндай құқық жалдаушыға ... ... ... Жерді субжалдау шартын тіркеу туралы өтініш, мәміленің барлық
қатысушылары атынан ... ... ... құқықтар мәмілесін тіркеген
кезде, тіркеу туралы өтінішті шарттың барлық тараптары беруі керек, бұл ... ... ... ... ... ... шарты жер учаскелерін пайдалануға қатысты меншік құқығын
шектейтін шарт болып ... ... ... ... ... ... меншік иесі және жер учаскесінің меншік иесі ... ... ... ... ... ... мәмілелерді жасай алады. Жерге құқық
қабілеттігіне ие тұлғалар жалдаушы ретінде мәмілеге ... ... ... жалдау шарты бойынша жер учаскесінің мақсатты ... ... ... алу ... ... ... ... тіркеу үшін
берілген құжаттарын әділет мекемелері шартта белгіленген арнайы ... жазу ... ... ... ... ... жерді жалдау
шарттарының уақытша, ақысыз жерді пайдалану, жерді субжалдау және басқа да
жалдау құқықтарды мәмілелерінде ... ... ... және басқа заңнамаларман ... яғни ... иесі ... жер ... жеке және ... яғни мүдделі тұлғаларға, жер учаскесін ... ... ... ... етуге міндетті. (Жер туралы Жарлықтың 47 бабы).
Сервитуттарды тіркеу , егер ол тікелей нормативті құқықты актілерден
шықпаса, ... ... ... ... ... ... ... ережелері мен жүргізіледі.
2.2. Жылжымайтын мүлік мәмілесін мемлекеттік тіркеудің құқықтық мәні.
Ѓимараттар, құрылыстар, жер учаскелері, оның ішінде ... ... және ... емес ... азаматтық құқықтың кейбір объектілері болып
табылады. Осыларға қатысаты «Жылжымайтын мүлікке құқықты мемлекеттік тіркеу
және олармен мәміле ... ... ... ... және ... етеді.
Рессей Федерациясының Азаматтық Кодексінің 386 бабына сәйкес, шарт
жасасқан ... ... ... ... және ... ... ... Осымен қатар «Жылжымайтын мүлікке құқықты мемелкеттік тіркеу және
олармен мәміле жасау ... ... 3 ... 1 ... былай
көрсетілген, жылжымайтын мүлікке құқықты мемлекеттік тіркеу, тіркеуге
отырған кезден ... ... деп ... егер ... ... қарасақ барлығы түсінікті- егер шарт заты жылжымайтын мүлік болса,
яғни Жер ... ... 3 ... ... шарт ... ... ... жасалды дп саналады.
Алайда, Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің сәйкесінше
нормаларының талдаулары, шартты мемлекеттік тіркеу ... мен ... ... ... ... түсініктерін ауыстыруға болмайтындығын
айтады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... сату шартын
міндетті мемлекеттік тіркеуін қарастырады, ал сатып алу- сату ... ... ... ... ... Яғни ҚР АК-нің 494
бабының 2 тармағына сәйкес кәсіпорында сату шарты мемлекеттік тіркеуге ... ... ... ... ... болып есептеледі. Меншік құқығының
ауысуын тіркеу, сатып алу- сату шартының өзін тіркеуді білдермейді.
Мысалы үшін ... ... ... ... алу- сату шартын мемлекеттік
тіркеу сатып алушыға меншік ... ... ... ... қатар ҚР АК-
нің 494 бабының 2 тармағына ... ... сату ... мемлекеттік
тіркеуге тиіс және тіркелген кезінен бастап жасалған болып есептеледі.
Жоғарыда жазып кеткен ерекшеліктердің ерекше тәжірибелік мәні бар:
... ... ... ... ... түрде берген кезден бастап
шарт күшіне енеді, яғни тараптардың елеулі ережелері бар бір құжатқа ... ... шарт ... ... ... ... бұл шарттың заты
мен мүлік бағасы);
• Ал тұрғын үйге байланысты азаматтық құқықтық көзқарасына қатысты шартты
тіркегенге дейін шарт ... ... ... ... ... ... келесілерде қолданылады:
- егер сатып алу- сату шартының бір тарабы мүлікке меншік құқығын
мемлекеттік ... бас ... ... тараптың талабы негізінде сот
оны жүзеге асыру ... ... ... алады;
- тіркеуден негізсіз ... ... ... ... ... ... ... орнын толтыруы қажет;
- егер қандайда бір тарап шарт бойынша міндеттемелерін орындамаса немесе
өз деңгейінен кем орындаса, онда ... ... ... құқығының
ауысуы туралы мемлекеттік тіркеу фактісінің болмаған жағдайында да өз
құқығын және шарттан ... өз ... ... алатын құқығы бар
екенін естен шығармауы тиіс;
- мүлікке ... ... ... байланысты мемлекеттік тіркеуге
алынбағанға дейін сатып ... оны ... ... қатысты мәмілелерін
жасауға құқығы жоқ.
3. Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемелкеттік тіркеу және олармен мәміле
жасау ... ... ... ... ... ... мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу және ... ... ... ... ... ... ... тәжірибені жалпылау туралы
сұрақтар ақпаратта бірнеше рет көтерілді. Ақпаратта мұндай ... ... ... ... де, ... да ... ... дұрыс анықтай
алмайтындықтары. Даудың заты ... ... ... ... және ... ... ... сот инстанцияларына шағымдануға әкеліп
соғады.
Соттар мен істі ... ... ... бар, ... ... байланысты. ¤йткені, тіркеу туралы Жарлықтардың
ережелері тура әрекет жасайтын заң болып саналады және ... ... ... өте ... ... ... – ақ ... кездері қолданылып жүрген заңнамаға қайшы келеді.
Дау затын анықтау кезіндегі негізгі қателік , ол соттағы ... ... ... деп тану туралы қарастыру , өз кезегінде бұл
даулар құқық туралы даулар болып саналады.
Мемлекеттік ... бар ... ... ... ... ... ... призумциясын құрайды. Мемлекет субъектісінің мүлік
объектісіне құқығының бар екендігін тану- ... ... ... ... ... ... болуы тіркеу фактісі емес, оның
құқығының ... ... роль ... Бұл ... ... ... ... Осыдан шығатын болсақ, тіркеу туралы Заң мемлекеттік
тіркеу фактісін ... ... ... байқаймыз. Берілген
жағдайда, сот материалдық құқықты даулау қажет. ... ... ... тіркеу және олармен мәміле жасау туралы» Жарлықтын 29
бабында жылжымайтын мүлікке құқықты мемелкеттік тіркеу және олармен ... ... оның ... жер ... ... өту ... ... шешіледі. Менің ойымша, бұл бап мына негізде дұрыс оқылушы
еді: « Тіркелген құқық соттық тәртіппен ... ... ... қуынымы бойынша сот тәртібі мемлекеттік тіркеу ... ... ... ... ... ... (заңсыз) деп санауы
мүмкін. Құқыққа қатысты- шарттан шығатын ... ... өзі ... ... ... ... мұра туралы куәлік, әкімшілік акт ... ... ... ... ҚР АК-і ... негіздер бойынша
қуынымның жарамсыз деп тануға ... ... да ... мүлікке құқықтырды мемлекеттік тіркеу және
олармен мәміле жасау фактісі сотта материалдық құқықты даулау үшін ... ... ... көп ... ... үшін жарамсыз деп тану
негізіне сотта ... ... өзін ... деп тану ... ... ... ... мемлекеттік тіркеу туралы куәлігін
жарамсыз деп тану туралы сот органдарына жазған қуынымдары да орын ... ... ... бұл ... емес . ... ... ... куәлік
мемлекеттік билік органдарының нормативті актілеріне ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
тіркеудің өзі жатады, ал тіркеу туралы ...... ... ... ... ... ... құқықтың өндірісіне жазу
еңгізу.
Мұндай қуынымдар түскен кезде көпшілік ... өз ... ... ... Сот ... ... шағым түспеу үшін, тіркеу туралы
куәліктің не үшін керектігін өтініш берушілерге түсіндіру нәтижесінде ... ... ... ... өтініштерді сот өндірісінде қарау жалғасып
жатқандықтан, сот ... ... ... ... ... ... деп тану ол жасалған мемлекеттік тіркеуді жарамсыз деп тануды
айтпайтындығын және ... ... жаңа ... енгізбей-ақ қою
керектігін сот анықтады.
Қазақстан ... ... ... және ... ... ... тіркеу және олармен мәміле жасау туралы» Заң тіркелген
құқықты дәлелдеудің бірақ түрі болып ... ... ... ... ... ... көзі бола ... Кадастар жалған ақпараттарға ие
болады. Мысалы, ... ... ... алу- сату ... негізінде
пайда болған азаматтар мен заңды ... ... ... және ... ... ... ... негізінде сотта істі
қарастыру нәтижесінде, егер сот ... ... деп ... ... үшінші
тұлғаның құқықтары пайда болады. Сот отырысында туындайтын тіркеу ... ... ... ... ... ... ... тіркеуді жарамсыз
деп тану жазуы ... ... ... өтініш түрінде ... ... ... ... ... ... ... құқық иесінде
жазылған бола береді, бұл жазбаны өзгерту үшін сот шешімі бойынша құқыққа
ие болған қуынушы туындаған құқықты ... ... ... өтінішімен
тіркеу органына келуі тиіс.
Соттан түскен шешім негізінде тіркеу органдары ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... ... ... ақпарат берулеріне тура
келеді. Туындаған ситуациядан шығуды, ... ... ... Сот
мәмілені жарамсыз деп тану туралы шешім қабылдаған кезде, ... де ... деп ... тиіс және ... ... ... құқықтарды
берулері қажет.
Егер сотпен бекітелген жылжымайтын мүлікке құқық туралы шешім ... ... онда ... ... Жарғының талаптары бұзылды деп
есептеліп, жағдай қиындай түседі. Осындай бұзушылықтардың нәтижесі келесі
мысалмен сипатталады.
М. және С. ... ... ... сатып алу- сату шарты жай жазбаша
түрде жасалды. М. пәтерге ... ... және ... тіркеу туралы
өтініштерімен тараптар әділет мекемелеріне барған жоқ. С. (сатушы) мәмілені
тіркеуден жалтарғандықтан, М. ... ... ... сәйкесінше қуынымымен
келеді. Сот талапкердің талаптарын қанағаттандырып, әділет мекемелеріне
мәмілені тіркеу ... ... Сот ... оған ... Ал ... өз ... және мәмілені тіркеу үшін 11 ай өткен соң барады, ол
кезге дейін С. ... ... ... ... ... ... ... арасындағы даудың болмағаны және пітерге құқықтың ... Бұл ... ... ... С. ... ... тіркелген,
сондықтан М. құқығын тіркеуден тіркеу органдары бас тартты. Егер де сот
тіркеу туралы ... 27 ... ... ... ұзақ ... ... тап ... еді.
Кей жағдайларда өтініш берушілердің талаптарын қанағаттандыру негізі,
тіркеу органының ... алу ... ... ... ... болып
табылады. /22; 46/
Көкшетау қалалық соты Мұстафин ... ... ... ... ... 02 ісі бойынша 24-шілдеде 2002жылы шешім шығарды. Ақмола облысы
бойынша соттардың ... ... ЖШС, ... ААҚ, ... ... «Жылжымайтын мүлік орталығы», Көкшетау қаласының жер
қатынасы бойынша комитетінің сот ... ... ... етпеуі,
Көкшетау қаласының Әкімінің жер учаскелеріне құқық меншігін беру туралы
шешімін ... ... ... ... жылдан бастап № 1435 мәміле
бойынша «Бурабай-Спорт» ЖШС «Әлібек» ААҚ ... ... ... ... ЖШС және ... ААҚ арасында көлемі 1515кв.м. жерді беру
туралы жасасқан мәміле бойынша соманы өндіріп алуда және моральдық зиянды
өндіріп ... бас ... ... ... ...... апелляциялық шағылмануды және берілген сот шешіміне наразылық
өзгеріссіз ... ... ... мен наразылықтар
қанағаттандырылусыз ... ... ... ... сотының төрағасына
жазған №4а-396 қадағалау шағымы қанағаттандырылусыз қалдырылды. Сот шешімі,
апелляциялық алқа үкімі және қадағалау инстанциясының ... ... ... ... ... ... келеді. Азаматтық алқаның жеке
меншікті анықтамасына № 3к- 652/02 сәйкес, шағымдар мен ... ... ... инстанциясында азаматтық процессуалдық заңын
қолдануды бұзу фактісі байқалды. Сот ... ... ... ... ... ... ... 2001жыл үшін жер салығын
төлмегендігін соттың бірінші инстанциясына айтқандығы туралы сот отырысының
протоколын ... ... Сот ... ... ... ... ... комитеті төрағасы , өзінің бірінші инстанциядағы сотта ... ... ... ... бермегендігі және «Бурабай-Спорт» ЖШС –нің
2001жыл үшін жер салығын 70 мың ... ... ... ала ... ... ... ... туралы айтты. Осындай жағдайларға
байланысты Қазақстан Республикасының Азаматтық іс ... ... ... ... сот ... бұзуға тура келеді. 1) сот шешімі заңды және
негізді болу ... 2) сот ... ... дәлелдемелерге сүйене
отырып сот шешім шығарады, ал ҚР АІЖК-нің 6 бабының 3 ... ... ... істі қарастыру барысында заңды бұзуды жібермеу қажет және заңсыз сот
актілерін бұзуға әкеп ... ... ... және алқамен істі қарастырғанда
келтірілген заң нормалары сәйкестендірілген. Бірінші сот және ... ... ... ... ... ... келуден бас тартты және
дәлелденбеді. Соттың шешімі істің жағдайымен ... ... . ... ... ... ... Н. ... меншігіндегі жер учаскесінің кепілі
туралы жауап беруге бас тартты, яғни ... ... және ... ... бойынша құжаттарды сотқа бермеді. Бұл соттың шешімін атқаруды
әрекетсіздікке әкелді. Туындаған жағдайларға ... ... ... ... қанағаттандыратын сот шешімін терістеді және
судьяның позициясы ... ... ... ... жағдайда
істі қарауға құқығы жоқ судьяның істі қарағандығы туралы білу ... ... ... қалалық сотының № 2-2615/02 24-шілде 2003жылы
шығарған шешімі Мұстафин Р.Р. ... ... ... , яғни ... ... аралығанда сот шешімін атқарушылардың әрекетсіздіктерін
тану туралы. Ол мына негіздерге ... ... яғни ... қалалық
сотының 29-қаңтар 2002жылғы шешімі аналогиялық ... ... және сот ... ... ... ... бағыт сот шешіміне
негізделмеген, сот шешімін шығарған кезде ... ... жоқ ... жоқ. ... ... 29 - ... сот шешімі Мустафинге сот
әкімшіліктеріне қатысты қуынымында бас тартылды, яғни сот істі ... іс ... ... жаңартылды және іс атқаруға байланысты шаралар
қабылданып жатты. Сот ... ... ... ... сот ісін ... материалдары бойынша ешқандай шаралар қолданбаған. ... ... бұл ... сот шешімін жүзеге асырудын мүліктерін тығуға
мүмкіндік берді және ... ... ... ... ... ... ... өндірісі кезінде «Бурабай-Спорт» ЖШС атынан шағымдар
түсе бастады. Бұл ... сот ... ... асырушысының атына
бағытталған және 24 мың теңге мөлшерінде мемлекеттік баж салығын екі ... ... ... жазылған. Осындай шағым түскеннен кейін сот
атқарушысы атқару өндірісін тоқтату құқығын жүзеге асырды , ... ... сот ... ... ... ... негізсіз деп таныды.
Бұл әрекет атқарушының міндеті емес ... Есеп ... ... бір тиын да ... ... сот ... ... көрсетті. Сот алқасы үкімді шығарар кезде
жағдайдын ... ... ... ... «Бурабай-Спорт» ЖШС жер
учаскесінің меншік құқығын, ондағы тіркелген жаңғыз меншік иесіне ... ... ... ... ... етілуі мен 01.03.00 жыдағы құрылыс
мердігерлігі шарт ... арка ... ... ... және ... парақтар, яғни жұмыстар 2000жылдың 20 желтоқсанынан 2001жылдың ... ... ... деген қосымша парақтарды көзден тыс жіберді.
Мұстафиннің қуынымындағы ... ... ... ... ... ... берілді және Мұстафиннің өкілінің
дәлелдері терең зерттелді . Бұл дәлелдемелерде ... ... ... ЖШС және ... ААҚ ... ... есептерін
өздері заңдастыру туралы ақпаратты есепке алынбағандығы көзделді, бұл
құжаттар 2003жылдың ... ... ... ... ... бойынша аудиторлік және ... ... ... және ... орындалуы турылы қуынымшының
талаптары қарастырылмады. Көкшетау қаласының ... ... ... жауап беруімен сотта көрсетілген жауап барулермен салық комитетінің
ақпараттарына қайшы келеді. ... ... ... ... ... ... ... төлемші 2001жылға жергілікті пунктердің ... жер ... өз ... төлегендігі көрсетілген. «Әлібек» ААҚ
меншігіне жер ... ... ... 2001жылдың қарашасында көшеді. Сол
уақыт аралығында әрекет еткен №2235 «Салық және ... да ... ... ... ... Заңының 106 бабына сәйкес, яғни меншігінде жер
учаскелері бар заңды ... жер ... ... болып табылады.
Берілген құжаттар облыстық соттың апелляциялық ... ... ... ... бойынша салық комитетімен берілді. Көкшетау қалалық соты
алдында берілген тиым салынған ақпараттарды қайрадан ... ... ... және алқа ... ... бейнелей келіп, жасалған жүзеге асыратын
әрекеттерді қарастырып «Бурабай-Спорт» ЖШС-нің жер салығын бюджетке қолма -
қол ... ... ... соттың шешіміне бағынды. Осыдан мынаны байқаймыз,
бірінші инстанциядағы сотпен апелляциялық алқада істі шешу ... ... ... ... ... және сол кезде әрекет
еткен №2235 «Салық және ... да ... ... ... төлемдер
туралы» Заңының 151 бабына сәйкес, егер төленген салық ... ... асып ... ... органының жұмысшылары салық төлеушінің
келісімімен артық төленген соманы келесі ... ... жабу ... ... ... және ... да бюджетке міндетті төленетін
төлемдер туралы» Заңының 106 бабына сәйкес, меншігінде жер ... ... ... жер салығын төлеушілер болып табылады «Бурабай-Спорт» ЖШС
жер салығын ... ... ... инстанциядағы сот, апелляциялық
және қадағалау инстанцияларындағы соттардың шешімдері істің материалдарына
және жағдайларына негізделмеген.
Қуыным өндірісі материалдарында Жұмагулов ... ... ... ... ... «Бурабай-Спорт» ЖШС-ін меншік ретінде жер учаскесін «Әлібек» ААҚ-
ның жарғылық капиталына беру туралы жазылған (№14 шешім) – Мен, ... ... ... ... ... ... бағасы
4151648 теңгеге бағаланатын жерді «Әлібек» ААҚ-ның жарғылық капиталына ... ... ... және ... ААҚ-ның бас директоры болып өзі
құжаттарды толтырған , ҚР ... соты ... ... қадағалау
шағымы қанағаттандырылусыз қалғаннан кейін , ... және бұл ... ... Р.Р. қуыным талаптары қанағаттандырылған. Сот қуынымшының
өкілінің талаптарына қарамастан Жумагуловтан жауап ... ... ... ... ... ... ... мөлшерін көбейту
және осындай әрекеттерге акционерлер ғана ... ... ... есеп ... (л.д. 23) 1996 жылы ... ... ... Сабит болғанын көруге болады. Бірақта сотта да , ... ... ... ... ... , яғни ата – ... көрсетпей
Жұмагулов Сабит ходатаистваға қол қойғандығын қарастырмады. ... ... ... ... және ... сот ... арнайы құжаттардағы қарама- қайшылыққа енеді. Көкшетау қаласының
әкімінің шешімі №1435 «Бурабай-Спорт» ЖШС-нің «Әлібек» ... ... ... жер ... ... Жұмагулов Сабиттің өтініші негізінде 2000
жылы 30 қарашада жасалды, ал №12 ... 01.03.00 жылы және ... ... ... ... ... ... бастады, тапсырылған мүлік 2001
жылдың 15 қаңтарында орын алады. Сот және ... ... ... сот ... ... ситуацияда жағдайларды бекітуге және оған
баға беруге міндетті болды. Қарыз сол жер ... ... ... ... және ... ... ... нансақ оның бағасы 4
миллион теңгеден асады. Онда ... ... ... ... ... ... жер учаскесімен берілді деген сұрақ туындайды? Қуынымшының
және оның өкілінің талаптары қарастырылмады және ... ... ... ал ... ... ... ... сот шешімі теріске шықты да, «Әлібек» ААҚ Көкшетау
қаласындағы құрметті ... бірі ... ... ... Және жер
учаскесін беру туралы мәміле «Бурабай-Спорт» ЖШС ... ... және ... ... ... 2001жылдың 15 тамызында жүзеге
асырылды. Қазақстан Республикасы Президентінің Заң күші бар «Жылжымайтын
мүлікке құқықты ... ... және ... мәміле жасау туралы»
Жарлығының 2 бабында мынаны қарастырған:- 1. Осы ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Тіркеуге жататындар:1) меншік ... 4) бір ... ... жерді пайдалану құқығы. Жарлықтың 22 бабы : - ... ... ... , ... және ... құқықтар осы
Жарлықтың 2 бабының 1 тармағының 1-8 бөліктерінде жазылып ... ... ... ... ... орындалды деп есептеледі. Басқа да
жылжымайтын мүлікке құқықтарды тудыратын , ... және ... ... ... ... Осы кезде айта кететін
мәселе,ол «Бурабай-Спорт» ЖШС-нің өкілі Мұхамбетов және ... ... ... 2002 ... 2 ... сот ... ... нәтижесінде
15152 кв.м. жер учаскесін қамауға алу туралы анықтама шықты, ... ... ... сот ... ... ... ... ЖШС-ін
тіркеді, одан кейін «Әлібек» ААҚ 15 тамызда 2002 жылы ... ... ... сот ... ... жалтарғандығы туралы Мұхамбетов азамат сотқа
өзі ... Сот ... ... ... анықтамасының орындалуының
орнына «Жылжымайтын мүлік орталығына» сот ... ... ... ... Олардың заңға қаншалықты сәйкес келетіндігін және
қайшы келетіндегін жіктеді. Басқа іс ... ... ... «Жылжымайтын
мүлік орталығының» әрекеттеріне шағымдануларды қараған кезде сот ... ... ... ... заңсыз жалтарғандығы туралы
қуынымшының ... ... ... ... ... өкілі жауап
ретінде мынаны айтты- 2002 жылдың 2 тамызында ... сот ... ... ЖШС және «Әлібек» ... ... ... ... ... ... «Жылжымайтын мүлік орталығы» мүлікті
қамауға алуды тіркеуінде сотқа негізді қарсылық білдірді. ... соң ... 2002 жылы ... ЖШС ... жер учаскесіне меншік құқығын
тіркегеннен кейін, ... 30 ... ... ол ... ... ... ... туралы өтінішімен «Жылжымайтын мүлік ... ... сол ... ... ... ... Аталған заңсыз шешімдерден басқа
бірінші инстанциядағы сот, апелляциялық алқа және ... ... ... ... ... бас тартып, атқару
өндірісіндегі сот ісін атқарушылардың әрекеттерінің ... ... ... ... осы іс ... ... наразылық білдірді. Сот
отырысы барысында судьяның еркіне қарамастан атқару мерзімінде жер учаскесі
«Нефте ... ... ... ... ... Және осы ... ... орталығына» міндетті түрде кепілді тіркеу керек екені
байқалды. Бірінші инстанциядағы сот шешім шығарған ... ... ... ... және ... талаптарының дәлелді шешімдерін оқып-
қарстырудан жалтарды және берілген жер учаскесіне ... ... ... ... ... екенін негізге алмады. Сондай-ақ, заң күші бар ... ... 2003 ... сот шешімін, яғни Мұстафин Р.Р. ... ... ... ЖШС ... ... ... 975000
теңге, мемлекеттік баждың қайтарылуы 122254 теңге мөлшерінде, моральдық
зиян 20000 теңге мөлшерінде өндіріп ... ... ... ... ... 24 ... ... № 2 – 2615/02 ісі бойынша сот шешімі, сот
процесі ... ... ... ... яғни ... және ... зиянды
өндіріп алудан бас тартсын». Берілген жағдайларға қатысты ... сот және ... алқа соты ... ... ... ол ... ... жарамсыз деп танымады. Ақмола облыстық сот
инстанцияларының осындай шешім шығарулары сот ... және ... ... ... ... /11; ... Қорта келе мынаны айтуға болады, 1996 жылға дейін
жылжымайтын мүлікпен ... ... ... және ... ... ... ... талап етілмеді. Рыноктық қатынас пайда
болғаннан бері ситуация тез ... ... ... ... ... «тірілуі». Бұл өзгеріске біз бірінші өшіретте құқықтық жағынан
дайын болмағанбыз. «Жылжымайтын мүлікке құқықты мемелкеттік тіркеу ... ... ... ... ... ... кейінде жұмыс істейтін
тіркеу ведомстволарын қос қиынға соғады. ...... ТИБ, ... олар ашық ... «Біз басты және жаңғыз болғымыз келеді», - деп
айтпады. Бірақта Қазақстанда ақша және билік ... қиын ... ... ... ... ... күнде қиын.
3 Тарау. Жылжымайтын мүлікпен жасалатын мәмілелердің кейбір түрлері.
3.1. Жылжымайтын мүлік кепілі туралы шарт ... ... ету ...... ... ... ... әдіс, ол – кепіл.
Міндеттемеге сәйкес несие берушінің (кепіл ұстаушының) борышкер ... ... ... ... ... ... ... мүлік
құнынан Азаматтық кодексте белгіленген алып ... ... ... ... ... (кепіл берушінің) басқа несие берушілердің ... ... ... бар ... ... ... кепіл деп танылады.
Кепіл ұстаушының кепілге салынған ... ... ... қарамастан, оның жоғалғаны немесе бүлінгені үшін, егер
жоғалу немесе бүліну кепіл ұстаушы жауап беретін ... ... ... ... сол ... негізде қанағаттандыруға құқы бар.
Кепіл операциялары азаматтық айналымда көп ... ... ... ... ... алғаннан бастап. Кепіл
құқықтық қатынастарды реттейтін сұраққа заңнама көбірек көңіл бөледі.
Әрекет ететін ... ... ... ... ... әдіс ... ... табылады. Азаматтық құқықта
міндеттемелерді орындауды қамтамасыз етудің ... ... ... ... мен ... ... ... мүліктік мінездеме арнайы
шаралар, бұл шаралар міндеттемелердің орындалуын бақылайды. Несие ... ... ... ... ... ... шаралары. Кепіл
мыналармен бірдей, борышкердің мүліктерін ... ... ... ... және ... ... шарт пен ... басқа әдістермен.
Міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ететін әрекеттерінің бірі -
кепіл, ол ... ... ... орын ... Бұл ... ... ... негізделген – инфляция, ... ... және ... ... ... ... ... ету әдістері яғни,
кепіл, қазіргі уақытта өз мағынасын жоғалтады. ¤йткені, кризис жағдайында
сенімді кепілдерді табуға өте қиын және ... ... ... ... ... айырылады. Егер борышкер негізгі қарыз ... ... ... онда ... ... ... тура ... /12;
149/.
Егер шартта немесе заң шоттарында өзгеше ... ... ... ... қанағаттандырылатын кезіндегі көлемді сыйақыны (мүддені) қоса
алғанда, орындау мерзімін өткізіп алу ... ... ... аиып ... ... ... ... салынған мүлікті ұстау
жөніндегі қажетті шығымдарды, сондай – ақ өндіріп алу жөніндегі ... ... ... Егер тараптар мұндай талаптарды кепіл арқылы
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... тараптарға қатысты белгіленуі мүмкін.
Жоғарыда аталып кеткендерден басқа кепіл міндеттердің орындалуын
қамтамасыз ету әдістерінің бір қатар ... ...... ... ... ... ету әдісінің
заттық әдісі болып табылады. ... ... ... ... ... ... өйткені міндеттеменің орындалуын тұлға емес зат
қамтамасыз етеді.
Екіншісі – кепіл мен ... ... ... ... ... ... ... – борышкер мүліктен айырылу немесе мүлік құқығынан ... ... ... ... ... табылады.
Төртіншісі – инфляцияға қарамастан, несие беруші борышкер келтірілген
шығымдардың орынын кепіл заты, яғни құнды мүлікпен жаба алады.
Кепіл ... ... ... көзі ... ... ... ... қатар құқықтық қатынастар бірнеше заң актілерімен реттеледі.
¤неркәсіп, мекеме, құрылыс, пәтер, жер ... ... ... ... ... кепілі арнайы заң актілерінде ... Ол ... ... Заң күші бар ... 23 ... 1995 жылғы
«Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы». «Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы»
Жарлықтың 2 бабының 3 тармағына ... жер ... ... ... ... (жер ... құқығы, жалдау құқығы) Қазақстан Ресбубликасы
Президентінің Заң күші бар 22 ... 1995 ... «Жер ... ... ... ... ... кодексінің кепілі туралы
жалпы ережелері жылжымайтын мүлік ... ... егер ... ... ... ... ипотекасы туралы басқа ережелер орнатылмаса.
Жылжымайтын мүлік ипотекасының құқықтық реттелуінің қайнар көздеріне
Қазақстан Ресбубликасы Президентінің Заң күші бар Жарлығы 23 ... ... ... ... құқықты мемелекеттік тіркеу және олармен
мәміле жасау» Жарлығын да жатқызуға болады.
Акционерлік қоғамның құнды ... ... шыға ... ... ... ... реттелетінін көреміз. Кепіл құқығының ... ... ... ... және олар мен ... ... ... енгізуге болады. Бұл актілер құнды қағаздар кепілінің
негізін құрайды.
АК-тің 18 тарауының 3-ші ... ... ... ... ... құқығының қатынастарына АК-тің басқа да нормалары таратылады,
ол нормалар көбінесе бірнеше бөлімде көрсетілген. Азаматтық ... ... ... болу ... ... жүзеге асуы және азаматтық
құқықтарды қорғау (7-9 баптар), жеке ... ... (21 ... ... ... кезде несие берушілердің талаптарын қанағаттандыру
(51 бап), ... ... ... деп ... ... ... берушінің
талаптарын қанағаттандыру (53 бап), азаматтық құқықтық объектілерінің
түрлері (115 бап), мәмілелерді ... ... (155 бап), ... ... ... ... қатысты құқығы (199 бап), оралымды басқару
құқығына ие болу және тоқтату (203 бап), ... ... ... кәсіп орынның мүлкіне билік ету (206 бап), меншік иесінің мүлікті
өзінің заңсыз иеленуінен талап ету (260 бап), адал алушыдан ... ... ... (261 бап), ... иесі ... иеленуден айыруға байланысы жоқ
бұзылудан қорғау (264 бап), меншік иесі емес адамның заттық ... (265 бап) және ... 2-ші ... де кепіл туралы ережелер бар, олар бөлек
ережелерді қолданады: сатып алу – ... ... ... ... ... тағы ... Қазақстан Ресбубликасының Азаматтық Кодексінің 301
бабына сәйкес кез келген мүлік, соның ... ... алып ... несие берушінің жеке басымен ... ... ... ... ... өміріне немесе денсаулығына келтірілген ... ... ... және заң құжаттарымен оларды басқа тұлғаға беруге тыйым
салынған өзге ... ... мен ... ... ... ... ... алады. Кепіл құқығы болашақта кепілге салушының меншігіне немесе
шаруашылық иелігіне түсетін ... шарт ... ... мүмкін.
Сөйтіп, азаматтық құқықтың объектілері, яғни ... ... ... және де әр ... заттардан туындайтын міндеттемелерді
талап ету құқығы кепіл заты болып табылады.
Несие берушінің жеке ... ... ... ... атап ... ... ... денсаулығына келтірілген зиянды өтеу туралы
талаптар, сондай-ақ материалды емес ... ... бұл ... аты, ары және тағы ... ... ... ... анық
көрсетілгендер кепіл заты бола алмайды /12; 152/, /24; 59/.
Кепілмен ауысатын мүліктің ... ... құру ... айтқанда
жеңіл көрінеді, ал оны тәжірибеде орындау қиынға соғады және ... ... өте көп ... Осындай мысалдардың бірі кәсіпорын ... ... да ... ... ... ... ... кепілге
алынған мүлік кешеніне қандай жабдықтар және ... ... ал ... ... бұл ... ереже бойынша еш нәрсе айтпайды.
Қазақстан Ресбубликасының Азаматтық Кодексінің 309 бабына ... ... ... ... ... ... Яғни ... мәні болып табылатын
затқа кепіл ұстаушының құқығы (кепіл құқығы), егер ... ... ... ... ... оның ... мен бөлінбейтін
жемістеріне де қолданылады.Кепілге салынған мүлікті ... ... ... ... ... және табысқа кепіл құқығы шартта немесе
заң құжаттарында көзделген реттерде қолданылады. ... ... ... ... ... ... ... кепіл құқығы, егер заң
құжаттарында немесе шартта ... ... ... ету, соның ішінде
ипотека кезінде сатып алынған құқықтары мен ерекше құқықтарды қоса алғанда,
оның барлық қозғалмалы және ... ... ... Үй ... ... осы үй ... ... тұрған жер учаскесіне не осы
учаскенің кепілге салынатын объектінің қызметін қамтамасыз ететін бөлігіне
құқық нақ сол шарт ... бір ... ... ... ... ... біз мынаны байқаймыз, кепіл ... ... ... ... ... ... қиын, кепіл қамтамасыз ететін
талаптардың көлемен және несие берушінің ... ... ... да ... ... ... Азаматтық Кодексінің 307 бабында көрсетілген
кепіл туралы шартта кепілдің мәні мен оны ... ... ... ... ... ... мәні ... мен орындалу мерзімі
көрсетілу тиіс. Онда кепілге салынған мүлік қай тарапта екендігі және ... ... ... ... ... шарт жазбаша түрде жасалуы қажет.
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің 303бабының 1-ші тармағына
сәйкес, ипотека кепілге салынған мүлік кепіл салушының немесе ... ... ... және ... ... ... түрі. Кәсіпорындар,
құрылыстар, үйлер, ғимараттар , көп ... ... ... көлік
құралдары, ғарыш объектілері, айналымдағы тауарлар және ... ... ... да ... ипотека мәні бола алады.
Бөлінетін жемістер бөлген ... ... ... ... құқықтарының
объектісі болмайтын жағдайда ғана олар ... мәні бола ... ... ... ... , көп ... ... пәтерлер,
көлік құралдары, ғарыш объектілері ипотекасы осындай объектілерді тіркеуді
жүзеге асыратын органдарда тіркелуге тиіс.
Қолданылып ... ... ... ... термині негізін жылжымайтын
мүлік кепілі деп қана түсінуге болмайды, ипотека әртүрлі ... ... ... ... мүліктер және де мүліктік құқықтар жатады. Кепілге салынған
мүлік кепіл салушының немесе ... бір ... ... және ... кепіл түрі- ол ипотека және бұл кепіл түрі ҚР ... ... /13; ... түрлі мүлік ипотека заты бола алады- заттар және кепіл ретінде
пайдаланатын мүліктік ... ... (ҚР ... 301 ... Анықталған
мүлік категориясынан басқа кепілді құқықтық реттелулер ипотека заты ... яғни ... ... пайдалануына және билігінде бола алмайтын
кепілдің құқықтық реттелуі немесе заң актілерімен ипотекасы шектеулі ... ... ... ақша ... ... заты бала ... ... кепілі ақша қаражатын банк депозитіне салғандығы ... ... ... ... міндетті заң актілерімен бекітілуі
керек. Сондай-ақ, мемлекеттік жер ... ... ... ... ... заты бола ... , бұл шарт «Жер туралы» Жарлықтың 44-ші бабында
бекітілген.
Жалпы ережелер бойыеша кепілге ... ... ... ... бөлінетін жемістерге кепіл құқығы шартта немесе заң актілерінде
қарастырылған шарттармен таратылады (ҚР АК ... 303 ... ... ... ... тек бір жағдайда ғана кепіл заты бола ... ... ... ... ... ол ... тұлға құқықтың объектісі болмаса.
Мысалы, егер саяжай учаскесі жалда ... , онда ... ... кезінде алынған пайдаға кепіл құқығын таратуға болмайды.
Мемлекеттік тіркелуге тиісті жылжымайтын мүлік, транспорттық құралдар
және ... ... ... ... осы ... ... асыратын органдар тіркелуге тиіс. ҚР ... 155 ... ... ... және ... ... теңестірілген заттар кепілі,
егер заң актілерінде өзгеше көзделмесе , олар тіркелгенннен кейін ... ... ... тіркеуді керек ететін мәміле, яғни ... ... ... ... және ... объектілер кепілі туралы мәміле
тиісті нысанда жасалса, бірақ тараптардың бірі оны тіркеуден жалтарса, ... ... ... ... ... ... ... шешім шығаруға құқылы.
Бұл ретте мәміле сот шешімен ... ... ... ... ерекшеліктері «Жылжымайтын мүлік
ипотекасы ... және ... ... ... ... және ... мәміле жасау туралы» Жарлықтарын қабылдағаннан бері,
жылжымайтын мүлік ипотекасы жылжымайтын ... ... және ... ... одан әрі ... тапты.
«Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы» Жарлық және басқа да ... ... ... ... орын алды. Олар өндіріс ортасының
тұрақтылығын және таратылуын орнатушы фактор болып табылады және ... ... ... ... /13; 174/.
«Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы» Жарлықта жылжымайтын ... ... ... туралы Азаматтық кодекстін нормаларын
толықтыра көрсетілген. Аналогиялық ережелер кодекстеде бар. ... ... ... ... реттеген кезде Азаматтық кодекстің
нормаларына қарсы келген уақытта, «Жылжымайтын мүлік ипотекасы ... ... заң ... ... ... ... ... туралы» Жарлықтың ерекшелігі, жылжымайтын
мүлік жер учаскесі ұғымына мүлік ұғымы қайшы ... бұл ұғым ... пен «Жер ... ... ... ... ... 1бабына сәйкес жер ... ... ... ... ... ... мынаны түсінуге болады, кепіл туралы ... ... ... ... мен қамтамасыз етілген міндеттемелерін
орындамаса, кепіл ұстаушы шарт негізінде кепілге ... жер ... жер ... ... ... заң ... мен бекітілген өзіне
тиесілі кепілді алуға құқылы.
«Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы» Жарлық пен «сенім ... ... ... Бұл ... сот ... тыс ... ... пайдалануды жүзеге асырады. Сенім білдірілген тұлға ипотекалык
шартта ... ... Егер ... ... ... ... ... болса, онда ол кепіл ұстаушы мен белгіленеді. ҚР АК-нің 320
бабына сәйкес кепіл ұстаушының ... ... ... ... ... ... ... әдіс және ипотекалық шарттқа отырған кезде
кепіл берушінің көңілі осыған, яғни ... ... ... анықтап алуға
бөлінуі керек. «Жылжымайтын мүлік ... ... ... 25бабында осы
шарттар бекітілген.
ҚР АК-нің 320 бабында көрсетілген кепіл туралы жалпы нормалардан
ипотеканы ... ... тыс жүру ... ... ... ... қорғау және сотқа беру мерзімдері, яғни қуыным беру мерзімдері
процессуалдық мерзімдер жаңадан енгізілген.
Кепіл берушінің ... ... ... ... ... ... ... мерзім енгізілген «Жылжымайтын мүлік ипотекасы
туралы» Жарлықта қосымша міндетті атқару мерзімі енгізілді, яғни ату ... ... ... ... бастап, оны өткізу кезіне дейін бір
ай өту керек.
Ипотека шартын (1 қосымша) немесе ипотека куәлігін беру ... ... ... ... ... ... реттелу жүйесі тәуелді.
Бұдан басқа негізге ерекшелігі ол кепіл берушінің ... ... ... ... ... ... ... кепіл ұстаушының құқығын беру
ипотека бойынша ... ... ... алу ... және де ... орындау ережесі және ипотеканың тоқтау құқығы. ... ... мен ... құқықтық реттеу кезінде,
ипотекалық шарт ... ... ... берілуі немесе берілмеуі
мүмкін. «Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы» ... 12 ... ... шарттар белгіленген.
Ипотеканы ипотекалық куәлік бермей тек қана ипотекалық шартпен ... ... ... ... ... 315 ... ... қатысты кепіл беруші кепіл ұстаушының келісімімен
затты иесінен айыру құқығына ие ... ... ... ... ... тегін иеліктен айыру нәтижесінде не әмбебап құқықты мирасқорлық
тәртіп бойынша мүлікке ... ... ... ... ... ... кепіл
берушіден басқа адамға көшкен ретте кепіл ... ... ... берушінің құқықты мирасқоры кепіл берушінің орнын басады және,
егер ... ... ... ... ... кепіл берушінің барлық
міндеттерін атқарады. Ипотекалық шартқа отырған кезде және ипотека куәлігін
Берген кезде немесе ипотекалық куәлікпен ғана ипотеканы құрау ... ... ... затын иеліктен айыруына жол берілмейді. Берілген норма
тегеурінде (императивті), және ... ... ... ... иеліктен айыру
туралы мәміле, яғни тарапта жасаған шарт заңсыз./23; 6/
«Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы» Жарлығының 8 – ші ... ... яғни ... салынған жылжымайтын мүлікті иеліктен айыру
ережесін бұзудың нәтиждесі азаматтық ... ... ... ... бар. ... кодекс кепілге салынған затты
иеліктен айыру тәртібі туралы ережесін бұзған ... ... ... қорғауды күшейткен. «Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы» ... ... 2-ші ... ... мүлікті талап етуге және ақ ниетпен
алған кезде оны төлеттіріп алуға кепіл ұстаушының ... бар. Ал ... ... ... арам ... Адам ... затының құны негізінде
борышкермен бірге ... ... ... ... ... ... айта ... жай мұндай нәтижелер мәмілені ипотекалық шартпен
құраған кезде және кепіл затын кепіл ... ... ... ... ... кезінде, сондай-ақ мәмілеге отырған кезде ипотекалық шарт
арқылы ... ... беру ... ... мәмілесі бойынша ипотекалық
куәлік беру және кепіл ... ... ... иеліктен айыру фактісі
кезінде байқалады/13; 176/.
Бақа ... ол ... ... ... беру ... саналады
«Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы» Жарлықтың 9-шы ... ... шарт ... ... беру ... көну ... жүзеге
асырылады, яғни ҚР АК- нің 339 – 347 бабтарына сәйкес ... ... ... ... ... тиесілі құқықтың (талап етудің) ол
мәміле (талап ... ... ... ... ... ... ... ол құқық заң
құжатының негізінде басқа адамға ауыстыруы ... ... ... ... ... ауысуы жөнінлегі ережелер регресті талаптарға
қолданбайды.
Несие беруші құқықтарының ... ... ... ... егер заң
құжаттарында немесе шартта өзгеше көзделмесе, борышкердің ... ... Егер ... ... ... басқа адамға ауысқаны жөнінле
борышкерге жазбаша түрде хабарланбаса, жаңа несие беруші осыдан ... ... ... ... ... Бұл ... бастапқы несие берушіге
міндеттемені орындағаны тиісті несие берушіге орындағаны болып табылады.
Міндеттеменің ... ... ... ... ету ... ... заң ... белгіленуі мүмкін.
Несие берушінің жеке басымен тығыз байланысты құқытардың, атап ... ... және ... ... ... ... келтірілген
зиянның орнын толтыру жөніндегі ... ... ... ауысуына жол
берілмейді.
Егер заң құжаттарында немесе шартта өзгеше көзделмесе, бастапқы ... ... және ... ... ... ауысуы кезінде болған көлемді
және сондай жағдайларда ауысады. Атап айтқанда, жаңа несие ... ... ... ... ... ... да ... соның
ішінде алынбаған сыйақыға (мүддеге) құқықты талап етуге байланысты құқықтар
ауысады.
Борышкер талаптардың осы адамға ауысқанына дәлелдемелерді өзіне ... жаңа ... ... міндеттемелерді орындауға құқылы. Талап етуді
басқа адамға берген несие беруші оған талап ету құқықтарын ... ... және ... ... ... үшін ... бар ... міндетті.
Борышқор міндеттеме жөніндегі құқықтардың жаңа несие берушіге ауысқаны
туралы хабарды алар кезінде ... ... ... ... ... жаңа ... берушінің талаптарына қарсы қоюға құқылы.
Міндеттеме жөніндегі несие берушінің құқықтары заң ... ... ... ... ... ... ... Несие берушінің құқықтарындағы әмбебап ... ... Заң ... ... ... ... көзделсе, несие беруші
құқықтарының басқа адамға ауысуы туралы сот шешімі бойынша;
3. Міндеттемені оның ... ... ... ... ... ... борышкер болып табылмайтын кепілге зат
берушінің орындалуы нәтижесінде;
4. Сақтандырушы сақтандыратын жағдайдың басталуына ... ... ... құқықтарын алып берген кезде;
5. Заң құжаттарында көзделген өзгеде жағдайларда ... ... ... ... ... ... немесе ипотеканы құрған
кезде ипотекалық куәлік берілгенде ... ... ... ... туралы» Жарлығының 16-шы бабына сәйкес ... ... ... ... ... ... қағазға құқықтардың ауысуы «Жылжымайтын
мүлік ... ... ... 15-ші ... ... көну арқылы
жүзеге асырылады.
Құнды қағаздың заңды иесі ... ... бар. Бұл ... қағазға меншік құқығына ие. Құнды қағазбен зат сияқты нақты ... ... ... ... ... ... қосымша ауыспалы жазбаларда
белгіленуі керек. Ипотекалық куәлік ұстаушы үшін бір ... ... ... ... құқықтарды міндетті тіркеу және олар ... ... ... (118, 155 АК, ... «Жылжымайтын мүлікке
құқықты мемлекеттік тіркеу және олармен мәміле жасау туралы» Жарлығының 2,
3, 23 баптары, «Жылжымайтын ... ... ... ... 6-шы бабы)
талаптарын есептей отыра және де жылжымайтын ... ... ... және ... ... ... ... туралы ережелерге сәйкес
ипотекалық куәлікке ие ... ... ... ... ... ... ... негізінде жылжымайтын мүлікке зат құқығы – кепіл құқығы
көрсетілуі тиіс егер ауысатын ... және ... ... ... ... тіркеуінсіз жасаса, онда жаңа материалды ұстанышыда ... ... ... ... және оны заңды иесі деп айтуға болмайды.
Сондай-ақ жаңа материалды ұстанушыға ... ... ... және ипотекалық кәулікті келесі біреуге ауыстыру құқығына ие
бола алмайды.
Берілген заңды иесіне ... ... ... ... ... ... ... үлкен орын алады, оның ішінде құнды қағазға
меншік құқығының ауысуы кезінде, ... ... ... ... , яғни ... ... ... кепіл құқығы талап етуді білдіреді
және ипотекалық мәміле бойынша, яғни кепіл ... ... ету ... ипотека затын өзіндік қайтара кепілге алу.
Ипотеканы құру әдісіне ... ... және ... ... ... ... және ... шарт ипотекалық куәлік берілмей жасалған болса, ... ... 322 ... ... кепілді тоқтату туралы жалпы
нормаларға сай ... ... ... ... және ол ... құқығын
қайта құруға сот бастарқан жағдайда «Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы»
Жарлығының 14-ші бабына ... ... ... ... туралы мәміле
қарастырған құқықтарды жүзеге асыру ... және ... ... ... ... куәлік иесі кепіл берушіге оны көрсетуге міндет. Кепіл
беруші бұл жағдайда орындалуды талап етпеуге құқықылы. ... ... ... ... ... және мәміле бойынша орндалуын талап
етеді. Ипотекалық ... ... және ол ... құқықтардың орнын
толтыруда сот бас тартқан кезде, шарт бойынша негізгі талаптарға құқықтарда
тоқтатылады.
3.2.Мүлікті жалдау ... ... ... ... ... немесе құрлысты жалдау шарты бойынша жалға беруші ғимаратты
немесе құрлысты жалға алушының ... жай ... ... ... тұру ... жұмыс істеу мақсатымен тұрақты
орналасады, ал құрлыста техникалық мақсатпен уақытша орналасады.
Егер жалдау шартының заты ... ... ... ... онда ... жалпы ережелердің көбі ... ... олар ... ... Айта ... жай ол ... емес жайларға қатысты
арнайы ережелер Кодексте жоқ, сондықтан осы ... ... ... ... ... ... толық көлемде қолданылады.
Ѓимаратты немесе құрлысты жалдау шартын реттейтін ... ... мен ... ... объектілер негізінде қарастырады:
бұл объектілердің ерекше құндылықтары, пайдалану процессіндегі тұтынылмауы,
жер мен байланысты және т.б.
Ѓимаратты немесе ... ... ... қойылатын талап, ол осындай
шарт бір құжат ретінде жасасу қажет және ... ... болу ... ... ... ... жарамсыздығына әкеп соғады. Бір ... ... ... шарттар мемлекеттік тіркеуге жатады.
Айтылып кеткендей ғимараттар және құрлыстар жер мен тығыз байланысты
болғандықтан, ... ... ... ... ... ... бұл объектілерді пайдалану және билік ету оның ... ие ... ... және бұл ... ғимарат (құрлыс)
орналасқан жер учаскесіне де ... ... Егер жер ... ... ... ... ... онда жалдаушыға ғимарат (құрлыс)
орналасқан жер учаскесін беру ... ... бір ... ... шартқа сәйкес жер учаскесі басқа құқық ретінде жалға берілуі
мүмкін.
Егер ғимарат немесе құрлыс орналасқан жер ... ... ... ... ... жер ... иесінің келісімінсіз жалдаушыға
беріледі, бірақ шарт ... ... ... яғни ... ... әрекеті жер учаскесі иесімен жасасқан шартқа немесе заңға қайшы
келмесе.
Жалдау қарым-қатынасының тұрақтылығына ереже ... ... ... ... (құрылысты) жалдаушы жер учаскесі ... ... ие ... яғни бұл жер ... ... ... ғимараттар
немесе құрлыстар орналасқан болса.
Ѓимаратты немесе құрлыстыжалдау келісім- шартының негізгі шарты жалдау
ақысы болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... болса, онда шарт жасалмады деп саналады.
Ѓимаратты ... ... ... ... анықталатын жалдау ақысна
пайдаланатын құрылыс орналасқан жер ... ... де енуі ... ... ... ... ... шартынан туындайтын
міндеттемелерді орындауға қатысты, яғни ғимараттың жалдаушыға ... ... Бұл ... ... қолдары қойылған құжат немесе
акт негізінде болуы ... ... ... жалпы ережелермен салыстырғанда ... беру ... ... ие. ... азаматтық- құқықтық объектілер
негізінде кәсіпорында кәсіпкерлік әрекеті үшін пайдаланылатын ... деп ... ... ... оның ... ... ... түрі кіреді, яғни жер учаскесі, ғимарат, құрылыс, құрал – ... ету ... ... және оның ... ... ... кәсіпорынның мүліктік кешені болып жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ережелердің бірқатарын орындау
нүктесі болып табылады. Жалдаушыға жұмыс істеп тұрған кәсіпорынды ... ол ... ... беру ғана ... жалға берушінің үшінші тұлғаға
қатысты құқығы мен міндетінің де ауысуы.
Кәсіпорынды жалдау шарты бойынша жалға беруші ... ... ... жүзеге асыру үшін кәсіпорынды ақы төлеп уақытша иеленуге және
кәсіпорынды толығымен біртұтас ... ... ... ... (ҚР ... ... оың ішінде құқық иесінің фирмалық атауына және коммерциялық
белгісіне, ... ... ... ... ... ... басқа тұлғаларға беруге құқығы жоқ ... мен ... ... көзделген басқа да айрықша құқықтағы объектілерді- тауыр
белгісін, қызмет көрсету белгісін және т.б. (айрықша ... ... ... ... тиісті қызметпен айналысуға берілген лицензия негізінде
алған құқықтары, егер заң актілерінде ... ... ... ... ... Шарт бойынша берілетін кәсіпорынның ... ... ... ... ... жағдайда жалға алушының орындауы
мүмкін болмайтын міндеттемелерді еңгізу жалға берушіні кередит берушілер
алдындағы тиісті ... ... ... ... ... мен ... жалға
берушіден жалға алушыға еңбек туралы заң актілерінде ... ... ... енетін жер учаскелері, ғимарат, құрылыс, құрал –
жабдықтар және басқа да негізгі ... шарт ... ... ... одан ... ... ... мүліктік құқықтар жалдаушыға ауысады,
яғни қоймадағы материалдар, айналымдағы ... ... , ... ... құқықтар. Осылырдан басқа жалға беруші қарыздарды
талап ететін және оған ... ... ... құқықтарын жалдаушыға
бермеуі керек.
Кәсіпорынды жалға беру шартының түрі бойынша ... қолы ... ... ... ... ... жалға беру шартының қайсысы болмасын
мемлекеттік тіркеуге жатады. Бұл ... ... ... шарт ... ... ... ... берушілердің құқықтары:
1. Жалға алушыға борыштарын аударғаны туралы жалға беруші өз кредит
берушлерін ... ... ... дейін жазбаша түрде хабардар етуге
міндетті, олар осындай аударумен келіспеген жағдайда хабарлама ... ... үш ... ... ... ... ... міндеттемелерді
тоқтатуын немесе мерзімінен бұрын орындауын және залалды өтеуін ... ... Егер ... ... осы ... ... кредит беруші тиісті борышты жалға алушыға аударуға келісім
берді деп танылады.
2. Кәсіпорынды жалға ... ... ... ... ... ... ... орындауды талап ететін кредит берушілермен
есеп айырысу аяқталғаннан кейін ғана ... ... ... ... ... ... ... бергеннен кейін жалға беруші
мен жалға алушы ... ... ... ... ... ... ... келісімінсіз аударылған борыштар ... ... ... жалдау шарты тараптар қол қойған біріңғай құжат жасау жолымен
жазбаша түрде ... ... ... ... ... ... ... әкеп соғады. Кәсіпорынды жалдау шарты мемлекеттік
тіркелуге тиіс және ол осындай ... ... ... ... ... есептеледі.
Кәсіпорынды жалға алушыға беру өткізу актісі бойынша жүзеге асырылады.
¤ткізу актісін жасау мен қол қоюға ұсынуды қоса ... ... ... егер шартта өзгеше көзделмесе, ... ... ... болып
табылады және соның есебінен жүзеге асырылады.
Кәсіпорынды жалға алушы шарттың бүкіл қолдану мерзімі ішінде, егер шартта
өзгеше көзделмесе, ағымдағы және ... ... қоса ... ... ... ... ... міндетті. Жалға алынған кәсіпорынды
пайдалануға байланысты шығындар жалға ... ... ... ... ... ... мүлкінің құрамына кіретін
материалдық ... егер заң ... ... ... ... ... ... келісімінсіз сатуға, айырбастауға, уақытша
пайдалануға не қарыз етіп беруге оларды қосалқы жалға өткізуге және ... ... ... өз ... мен міндеттерін басқа тұлғаға
беруге құқылы, ... ... бұл ... ... ... әкеп ... ... шартының басқа ережелерін бұзбауы керек.
Жалға алушының жалға алынған кәсіпорынға өзгерістер мен ... ... бар. Егер ... ... ... ... көзделмесе,
жалға алушы жалға берушінің келісімінсіз ... ... ... ... оның ... ... өзгерістер енгізуге, оны қайта құруға,
кеңейтуге, техникамен қайта жабдықтандыруға құқылы. Егер ... ... ... ... ... жалдаушы жалға алынған мүліктен
ажыратуға болмайтын ... ... ... жақсартуға берушінің рұқсат
етуіне қарамастан, өтемін алуға құқылы. Жалға беруші жалға алынған ... ... ... ... өтеу міндетінен, егер ол жалға алушының
осы жақсартуға ... ... ... ... ... құнынан оның
пайдаланылу қасиетін жақсарту мөлшеріне сәйкес келмейтіндей екенін ... ... ... ... кезінде адалдық пен ақылға сыйымдылық
принциптерінің бұзылғандығын дәлелдесе, сот арқылы босатылуы мүмкін.
Кәсіпорынды жалдау шарты ... ... ... ... ... ... жалға берушіге қайтарылуы тиіс. Өткізу актісін жасауды және
оны қол қоюға табыс ... қоса ... ... ... ... ... бұл жағдайда жалға алушының міндеті болып табылады және ... ... ... ... ... ... жалға беру қазіргі кезде меншік
иелеріне кіріс әкелетін қайнар көздердің біріне айналды. ... ... оның ... жалға бермейді, ол әкелетін кіріске қатысты жалға
береді.
Тұрғын жайды жалға беру ... – ол ... ... ... ... тұрақты немесе уақытша құқықтарды жалға берушінің беруі.
‡йді жалға беру жалдау келісім-шартының шарттарымен жүзеге асырылады.
Тұрғын жайды ... ... ... ... және ... ... ... бірақ та шарт жазбаша нысанда болу қажет. /18; 56/, /24; 63/
Алайда, тұрғын жай меншік иесінің мүддесін қорғау үшін, ... ... ... ... ... ... Бұл куәландыру меншік
иесінің мүдделерін ... яғни ... шарт ... ... ... ... етеді.
Тұрғын жайды жалдау шартында қандай шарттар болуы қажет?
Төлқұжаттан ... шарт ... ... ... ... ... ... жалдау шартының объектісі тұрақты өмір ... ... ... ... ... табылады, яғни: пәтерлер, үйлер, пәтер бөлігі немесе
тұрғын үй бөлігі.
Жалданған тұрғын ... тұру ... ... ... алынған үшін төлемақы
мөлшері, т.б.) ҚР-ның 1997жыдың 16 сәуіріндегі «Тұрғын үй құқықтары туралы»
№94-1 ... ... ... және ... мен ... берушінің арасындағы
шарт негізінде құрылады.
Шартта тұрғын жайды жалға беру мерзімі көрсетіледі. Жалға беру мерзімі
көрсетілмеген шартты ... ... ... ... ... та ол ... шешімі жөнінде үш ай мерзімінен ... ... етуі ... Шартты
бұзған немесе тоқтатқан жағдайда жалдаушы тұрғын жайды дер ... ... ... ... ... жалдау ақысының мөлшері көзделуге тиіс. Егер
тұрғын үйді жалдау ақысының ... ... ... ... ... ... отырған кезде жалдау ақысы бұл мөлшерден асып кетпеуі
қажет. Тұрғын жай үшін ақыны ... ... ... ... ... ... ал егер ... көзделмесе, онда әр айдың онына ... ... ... ... ... шарты бойынша жалдаушылар тек жеке ... ... ... ... мен ... ... тұратын азаматтарды да көрсетуі
керек. Шартта мұндай көрсетулер болмаса, «Тұрғын үй ... ... 25 ... сәйкес азаматтарды көшіріп алу жүзеге асырылады. ... ... ... жай ... туралы заңды сақтаумен орындалады.
Осы аталған жағдайлардың барлығы жасалған шарт пен оның орындалуының
құқықтық ... ... ... ... ... ... ереже бойынша, меншік
иесі өз еркін білдіреді. Бірақта нәтижесінде оның ... ... ... ... егер ... ... үшін пәтерді қосымша жалдауға
шектеу қойылмаса, онда жалдаушы пәтерді өзі жалдаған бағадан үлкен мөлшерде
қосымша жалдай алады.
Бұл шартта тараптар үшін ... ...... ... болып табылады.
Мемлекетіміздің әр қаласында пәтерді (үйді) жалдау үшін ... ... әр ... заңмен белгіленген нақты бір баға жоқ. Төлем мөлшері
пәтердің жалпы көлемінің м2-не, ... ... ... ... ... ... ... қабатына, мөлтек экологиясына, транспорттық қатынасына және
т.б. байланысты ... ... ... ... екі ... да оған ... салық
мөлшерін анықтау сұрақтары қобалжытады. Салық салу мөлшерін төмендету ... ... ... төмен бағаны көрсетеді, алайда өздері ол бағадан
көп ... ... ... ... ... шарт ... ... өзін -
өзі алдаған жағдайға ұшыратады. Жалдаушы шартта белгіленген төлем мөлшерін
төлегісі келеді, ал жалға беруші көрсетілген ... ... ... ... жай үшін ай ... төлем төленіп тұрса да, меншік иесі анықталған
қаражаттық қорғанысқа ие болуы керек, яғни ... ... ... ... арқылы халықаралық сөйлескендер үшін қарыздары болуы , жићаздардың
жетіспеуі, ... және ... және ... да үй шаруашылығына
қажетті құрал – жабдықтардың жетіспеуі, пәтердің жабдықталған жағдайының
бұзылғаны байқалуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... тиіс және шартқа отырған кезде берілуі керек.
Жалдаушының шартты ақ ... ... ... ... ... ... ... қорғанысты» қайтарып беруі қажет.
Тұрғын жайды жалдаған кезде төлем ақысы ақша мен ғана емес ... ... ... ... ... төлем мөлшерін ... ... ... ... үшін төлейтін ақша ... ... ... және тағы ... ... ... ... мөлшерін де
көрсету керек.
Қорытынды.
Осы жылжымайтын мүліктерге құқықты мемлекеттік тіркеуге қатысты дипломдық
жұмысамды ... келе ... ... ... айқын ситуацияны сипаттау артық болады деп ойлаймын.
Мемлекетіміз ... ... ... проблемалардан, әлеуметтік
қатынастардан өтіп жатқаны бірінші жыл емес. Бүгінгі ... ... өзі, ... және құқық жүйесінің тығыз байланыстылығын
дәлелдейді.
Мүлік және оларды құқықтық ... ... ... ... ... ... мен азаматтардың жылжымайтын мүлікті ... ... ... пайдалануға қатысты талаптарын қанағаттандыру жағдайын
қамтамасыз ету және осы мүдделерді құқықтық қорғау болып ... ... ... ... мен ... ұсыныстар енгізілгенін қалаймын:
1. Мемлекеттік саясатты жүзеге асырудың негізгі нәтижелері келесілер болуы
керек.
- азаматтық айналымға жерді және басқа да жылжымайтын ... ... ... мүлікке құқықтарды мемлекеттік қорғауды қамтамасыз ету және
құқықтық қатынас субъектілерінің мүдделерінің балансын қамтамасыз ету;
- ипотекалық несиелеу ... ... және ... ... ... ... ... реттеу жүйесінің тиімді жұмыс
істеді.
2. Жылжымайтын мүлік ... ... ... ... қамтамасыз ету және мемлекеттік немесе муниципиалды жерде
орналасқан құрылысты сатып алған кездегі ... ... ... ... ол былайша жүзеге асады:
• Сату (басқа да кепілді иеліктен айыру) актісінің алдында қатысушының
меншігіне құрлысты, мекемені, ... алу үшін ... іске ... ... (сыйға берушіге, мүлікті иеліктен айыратын тұлғаға,
кепіл берушіге) заңды талаптар;
• Жылжымайтын мүлік объектілеріне құқықты ... ету және ... ... мына ... ... ... Біртұтас есепке алуды заң негізінде бекіту және осыған жер учаскесін,
оларда орналасқан ... ... ... ... алу да ... ... есепке алуға байланысты азаматтар мен кадастрлік органның
құқықтары мен ... ... қою ... және ... мүлік
қамтамасыз ету қажет.
4. Муниципалды білім беру аумағындағы ... ... ... ... ... алуды бір орган жүзеге асырғаны дұрыс. Бұл орган
жер учаскесін, құрлысты, мекемені жіне басқа да ... ... ... су ... ... ... жіне ... алуды жүзеге асыруы тиіс.
5. Біртұтас мемлекеттік құқықтық реестерінің жазуына сену, жылжымайтын
мүлікке құқықты тіркеудің ... ... ... ... ... ... және ... құқығының барлығын анықтау.
7. Жылжымайтын мүлік меншік иелерінің меншікті пайдалану және ... ... ... ... және ... ... қорғап, оны бекіту
керек. Аппараттық сол кезде шешілген емес, заңдылық актілерімен алдын-ала
анықталған жер учаскесімен ... ... ... белгілі болғаны
керегі жоқ. Олар учаскелерді қолдану және пайдалану кезінде ... ... ... ... да жиі ... толық бақылауды орнатқысы келеді.
8. Жылжымайтын мүлік туралы азаматтық ... ... ... ... жылжымайтын мүлік туралы біртұтас азаматтық заң құру қажет.
10. Азаматтық заң нормаларының жылжымайтын мүлік туралы сұрақтарына қайшы
келетін ... ... жер ... ... ... тиіс.
11. Жылжымайтын мүлік элементінің негізгісі ретінде жер учаскесіне қатысты
қолданып жүрген заңнамаға өзгерістер енгізіп, жаңа заң ... ... ... ... ... – жер ... ... сияқты болуы дұрыс.
12. Шектеулі заттың құқық категориясын қоса ... ... ... ... учаскеде құрлыс салу меншік құқығы, сервитуттар), жаңа құқықтық
түсініктерді ... және ... ... қажет.
Қолданылған әдебиеттер.
1. Г.Ф. Шершеневич. Учебник русского гражданского права. М., «Бек», 1994,
стр.21
2. ... Воля и ... ... ... ... ... ... право в 2-х томах. Том 1., М., «Бек», 1994,
стр.63
4. О.А.Красавчиков. Советское гражданское право. М., ... 1995, ... В.П. ... Сроки в гражданском праве. М., 1967, стр.27
6. Чубаков Г.В. Земельная недвижимость в ... ... и ... . 1995г. ... ... Правительства от 4 декабря 2001 года №1560 «О концепции
совершенствования и развития системы государственной ... ... ... ... и ... с ним в Республике ... ... №18 ... ... ... ... кедергі жоқ.// Заң газеті, 2004ж.,
30сәуір, №34, 1 бет.
9. Иванова Н.Р. Споры о ... ... ... ... на
нежилые помещения// Адвокат. 1999г. №9
10. Л.Д. Хамзин. // Казахстанская правда №34 2002год
11. Как ... ... ... Казахстанская правда № 34. 2002 ж.
12. Васенин А.П. ... как ... ... ... // Алматы,
Адилет / В сб «Комментарии гражданского законадательство», том ... 1996 – ... ... А.И. ... об ипотеке// Алматы , Адилет/ В сб.
«Комментарии гражденского законодательства», том3, с. 167, 1996-1997
г.г.
14. ... Ю. ... – как ... залога. // Рос. Юстиция. 1997. №2.
15. Терновская Е. Ипотека: проблемы, перспективы // Хозяйство и ... ... ... О. Правовое регулирование недвижимого ... ... и ... 1997. № ... ... В.И. Регистрация прав на недвижимое имущество // ... ... 1999. № ... ... О. ... ... обязательств//Алматы/
"Предприниматель и право", 1996, № 4, с. 5-7.
19. Ерофеев Б.В. Земельное право: Учебник // Отв. Ред. Г.В. ... ... Нов. ... 1998.
20. Жариков Ю.Г. , ... М.Г. ... ... ... М.: БЕК, 1998.
21. Калашникова А.Е. Сделки с жилыми помещениями. – М. 1999.
22. Осипов Е.Б. ... ... ... ... В сб. "Комментарии гражданского законодательства", том 1-3,
1996-1997 г.г.
23. Павлодарский Е. Залог и ... // ... и ... 1997. ... ... ... ... ч.1 // Под ред. Сергеева А.П., Толстого
Ю.К. – М. ... ... ... ... ... ... 200_ ж.
Бір тараптан ________ негізінде әрекет ететін, әрі қарай «Жалға беруші»
(жарғы, ... ... ... ... ______________________________
(жалға беруші мекеменің ... ... ... ... ... ... негізінде әрекет ететін, әрі қарай
(жарғы қағида)
«Жалға алушы» деп аталады. ______________________________________
(ж.а.м.а.)
(қызметі, тегі, ... ... осы ... қол ... Шарт ... және басқа жалпы ережелер.
1. Осы шартқа сай жалға беруші ... ... ... ... ... ... иеленуге және пайдалануға береді.
2. Мүлік мына ___________ мерзімге, мына ___________ мақсатқа _____
беріледі.
3. ... ... ... және ... тек бір реет ... Тараптар төлемақыны төлеудің төмендегідей тәртібі, талаптары ... ... ... ... Осы ... сай ... ... мүлікті пайдалану нәтижесінде алынған
өнім мен пайда оның меншігі болып есептеледі.
II. Тараптардың міндеттері.
2.1. Жалға беруші
а) Жалға алушыға мүлікті осы шарт талаптарына сай ... ... ... ... мен және оған ... құжаттармен жалға беруге;
б) жалға берілетін мүліктің кемшіліктері бар болған жағдайда, ол туралы
айтуға;
в) Жалға алушыға ... ... ... ... ... ... туралы
алдын- ала хабарлауға;
г) мына _____________ мерзім ішінде өз қаржысына жалға берілетін мүлікті
толық жөндеуден өткізуге міндеттенеді.
2.2. Жалға ... ... ... ... ... төлеу мерзімін біршама бұзған жағдайда, одан
жалдау ақысын мерзімінен бұрын төлеуді талап етуге құқылы. Мұндайда ... ... ... ... екі мерзімнен артық ... ... ... ... ... ... ... жоқ.
ә)егер Жалға алушы мүлікті шарт талаптарына және мақсатына ... онда осы ... ... және ... ... ... ... Жалға алушы
а) жалдау ақысын уақытылы төлеуге;
ә) жалға алынған мүлікті мақсатына сай пайдаланылуға;
б) жалға алынған мүліктің қалыпты жағдайын сақтау;
в) жалға алынған ... ... ... ... және оны ... шығындарын
төлеп отыруға;
г) Жалға берушіге жалға алынған мүліктің кәдімгі тозуын есепке алғанда, оны
сол алған қалпында қайтаруға ... ... ... ... ... ... оны ... талаптары Жалға алушының
жауапкершілігінен тыс жағдайлар ... ... ... ... ... ... талап етуге;
ә) Жалға берушінің келісімісен жалға алынған ... ... ... және ... ... ... өзінің міндеттерімен құқықтарын басқа
тұлғаға беруге, жалға алынған мүлікті тегін ... ... ... ... құқықтарын кепілдікке беруге және оларды шаруашылық
серіктестері мен ... ... ... үлес ... ... үлес ... ретінде салуға құқылы.
III. Осы шартты мерзімінен бұрын ... ... ... талабы бойынша Жалға алушы
а) мүлікті осы шарт талаптарын немесе мақсатқа сай ... ... ... пайдаланған;
ә) мүліктің қалыпты күйін нашарлатқан;
б) жалдау ақыса шартта белгіленген мерзім бойынша қатарынан екі мерзімге
төленбеген жағдайларды, осы шарт сот ... ... ... ... ... беруші Жалға алушыға өз ... ... ... ішінде
орындауы керектігі туралы жазбаша хабарланғаннан кейін ғана осы шарттаң
мерзімінен бұрын ... ... ... құқылы.
3.3. Жалға алушының талабы бойынша
а) Жалға беруші мүлікті пайдалануға ... ... ... ... және ... сай ... ... келтірген,
ә) Жалға алушыға жалға берілген мүліктің Жалға беруші шарт жасау ... ... ... ... ... шарт ... кезіндегі тексеру мен
байқауда Жалға алушы назарынан тыс ... ... ... ... ... алушы осы шартта белгіленген мерзім ішінде мүлікті толық жондеуден
өткізу міндетін орындамағын;
в) Жалға алушының ... тыс ... ... ... жарамай қалған жағдайларда осы шарт сот арқылы мерзімінен бұрын
тоқтатылуы мүмкін.
IV. Жалға алынған мүліктің жақсаттылуы.
4.1. Жалға ... ... ... ... ... жекелеген жақсартулар оның
меншігі болып саналады.
4.2. Жалға алушы Жалға берушінің ... өз ... ... ... зиян ... ... жүргізген жағдайда, осы шарт
тоқтатылғаннан кейін осы ... ... ... ... ... құқылы.
V. Жалға берушінің жалға берілген мүліктің кемшіліктеріне жауапкершілігі.
5.1. Жалға ... ... ... ... пайдаланулуына толық немесе
жартылай кедергі келтіретін кемшіліктері үшін тіпті жалдыу шартын жасау
кезінде олар ... ... ... да, жауап береді.
Мұндай кемшіліктер табылған жағдайда Жалға алушы өз қалауы бойынша
- Жалға берушіден бұл ... ... ... немесе жалдау ақысын
мөлшерлес деңгейде азайтуын немесе мүлік ... жою ... ... етуге;
-Жалға берушіге алдын ала хабарлап, жалдау ақысынан кемшіліктерді ... ... ... ... ... ... бұрын тоқтатылуын талап етуге құқылы.
5.2. Жалға алушының немесе оның кемшіліктерді ... ... ... ... ... ... болған Жалға беруші Жалға алушыға берілген
мүлікті тез арады лайықты қалыптағы осындай ... ... ... ... ... жояды.
5.3. Егер Жалға алушы талаптарының орындалуы және жалдау ақысынан
кемшіліктерді жою үшін ... ... сома ... ... тартқан
шығындарының орындарын толтырмаса, онда ол шығынның ттолмаған ... ... ... ... Осы ... 5.1.- 5.3. ... ... дағдайлармен қатар,
Тараптар ҚР азаматтық заңына сай жауапкершілік тартады.
VI. Соңғы ережелер.
6.1.Осы шарт қол қойған сәттен бастап күшіне ... оның ... ... ¤з ... ... ... орындайтын Жалға алушы осы шарт
мерзімі аяқталғаннан кейін (1.2. тармақшалар) басқа ... ... ... ... жаңа ... шарт жасауда басқалардың алдында
басым құқыққа ие болады. Жалға алушы ... ... мына ... ... ... ... Жалға берушіге алдын ала жазбаша ... ... ... мен банк ... ... : ________________ ... ... ... ... ... № 2
Мекеме, құрылыс, үйлер кепілі туралы Келісім- шарт (ипотека)
қ. ______________ ... ... ... , ... ... ... , бір жағынан ... ... ... және Кеіл ... __________________ тұлға ретінде
_________________________ , бір жағынан Жарғы ... ... ... шартқа келесілерге негізделген:
1. Шарт пәні
Берілген Шартқа сәйкес Кепіл беруші өз міндеттерін орындамаған жағдайда
шарттың 2.1. тармақшасына ... ... ... ... ... ... өз ... қамтамасыз ете алады.
1. Ипотекамен қамтамасыздандырылған міндеттемелер
1. Берілген шарт бойынша қамтамасыз ... ... ... шарт №___ «____» ... ... ... ... беруші болып______________________________
Шарт негізінде Кепіл алушы болып _____________________________
Негізгі шарт пәні болып__________________________________
Берілген Шартпен қамтамасыз етілген Кепіл беруші өз міндеттерін орындау
мерзімдері____________________________
1. ... ... ... ... ... қамтамасыз етілген міндеттемелердің құрамы:
1. ________________________________________________.
2. ________________________________________________.
3. Барлығы:________________________________________.
1. Ипотека пәні
1. Ипотека пәні болып________________ (жылжымайтын мүлік объектісі)
2. ... ... ... мына ... ... ... ... Шарт бойынша келісілген объект құны ______________ тенгені
құрайды.
1. ... ... ... ... ... ... .
1. ... берушінің құқықтары мен міндеттері.
2. Жылжымайтын мүлік объектісінің ипотекасы Кепіл ұстаушыға тапсыруынсыз
орнатылады.
2. Кепіл беруші кепілге ... ... ... және ... ... ... Берілген Шартта көрсетілген мерзімөтпегенше Кепіл
ұстаушының келісімінсіз иеліктен ... ... ... ... ... ... салынған мүліктің бұзылмауын, жойылмауын
қамтамасыз ... ... ... беруші Кепіл ұстаушының жылжымайтын мүлік объектісі тұрған
мекен-жайға барып ... ... ... көруін қамтамасыз етуге
міндетті.
5. Кепілге салынған жылжымайтын мүлік объектісінің ... ... ... Кепіл ұстаушының
келісімімен рұқсат етіледі, рұқсат етілмейді).
6. Келесі жағдайларды ... ... ... ... ... ... ... құқықтары
Кепіл ұстаушы _________________ мерзім ішінде ... ... ... ... барып тексеру жүргізуге құқылы.
1. Басқа жағдайлар.
Берілген шартпен көзделмеген жағдайда тараптар азаматтық заңға сүйенеді.
Берілген Шарт екі данады жасалады және әр ... бір – бір ... ... ... ... ... және ... қолдары.
Қосымша №3
Кәсіпорынды жалдау шарты
________________ қаласы «___» ... ___ ... ... ... негізінде әрекет ететін, әрі қарай “Жалға беруші”
(жарғы, қағида)
деп
аталатын ___________________ өкілі ______________________ және
(жалға беруші мекеменің атауы)
(қызметі, ... ... ... ... ... ... ... әрі қарай
(жарғы, қағида)
“Жалға алушы” деп аталатын _____________________
(жалға алушы
мекеменің атауы)
өкілі_________________________ төмендегілер туралы осы ... ... ... ... аты- ... Шарт ... және басқа да жалпы ережелер
1.1.Осы шартқа сай кәсіпорын жалға тұтастай мүліктік кешен ретінде
кәсіпкерлік ... ... ... үшін ... ... ... ... жалға беруші осы шарттың №____
қосымшаларында белгіленген тәртіп, талап шеңберінде ақылы түрде Жалға
алушының уақытша иелігінде және пайдалануына:
жер учаскесін;
ғимаратты;
құрылысты;
жабдықтар мен ... ... ... басқа да негізгі құралдарды;
шикізат, отын, материалдар және өзге де ... ... су және ... да табиғи ресурстарды, ғимараттар, құрылыстар мен
жабдықтарды пайдалану құқықтары және Жалға берушінің кәсіпорынға байланысты
мүліктік құқықтары;
кәсіпорынның жеке іс- әрекетін ... ... және ... ... ... белгілеуге, сонымен қатар кәсіпорынға қатысты қарыздарды
оған аударуға міндеттенеді.
II Осы шарт ... ... ... ... өз ... ... ... жасап, кәсіпорынды беруге дайындауға;
ә) Жалға берушінің уақытша ... және ... ... ... осы
шарттың 1.2 тармақшасында белгіленген құрамында, төмендегідей __________
мерзім ішінде ... ... ... беруге міндеттенеді.
2.2.Жалға алушы
а) жалдау ақысын уақытылы төлеп отыруға ;
ә) осы ... ... ... ... ... лайықты техникалық
күйін сақтауға ( оның ішінде жеңіл және толық жөндеу жұмыстары да кіреді);
б) жалға алынған ... ... ... сонымен қатар жалға
алынған мүлікті сақтандыру төлемін төлеуге;
в) өткізу актісін жасап, қол қоюға ... ... ... Жалға берушіге
беруге дайындауға;
г) осы шарт тоқтатылған жағдайда Қазақстан Республикасының 573, 574 және
576-баптарында көзделген ережелерге сай жалға алынған мүліктік ... ... ... ... ... ... құнын кемітпеген және шарттың басқа қағидаларын бұзбаған
жағдайда (бұл қағида жер және басқа да ... ... ... ... ... ... құрамына кіретін материалды құндылықтарды
сатуға, айырбастауға, уақытша пайдалануға ... ... ... ... беруге, осындай құндылықтарға байланысты осы шарт бойынша өзінің
міндеттері мен құқықтарын басқа тұлғаға беруге;
ә) жалға алынған мүліктік кешен құрамына өзгертулер ... ... ... кеңейтуге, оның құнын арттыратын техникалық жаңғыртулар
жасауға құқылы.
III. Жалға алынған кәсіпорынға Жалға алушының жақсартуларенгізуі
3.1.Жалға алушы ... ... ... ... жалға алынған мүліктен
бөлінбес жақсартуларының құнын өтеуді талап етуге құқылы.
2. Жалға беруші жалға ... ... ... ... өтеу ... ол ... алушының осы жақсартуға шыққан шығысының жалға
алынған мүлік құнынан оның пайдалану қасиетін жақсарту мөлшеріне
сәйкес келмейтіндей екенін ... ... ... ... ... ... пен ақылға сыйымдылық принциптерінің
бұзылғандағын дәлелдесе, сот арқылы босатылуы мүмкін.
IV. Осы шартта істің жарамсыздығының залалдары, шартты өзгерту және бұзу
туралы ережелерді қолдану
АК-тің шарт ... бір ... екі ... алынған мүлікті қайтаруды
мәжбүр ету көзделген істің жарамсыздығының залалдары, шартты өзгерту және
бұзу туралы ережелері, егер мұндай залалдар Жалға беруші және ... ... ... ... заңмен қорғалатын мүдделері мен
құқықтарын бұзбаса және қоғамдық мүдделерге қайшы келмесе, осы ... ... ... ... ережелер.
5.1.Осы шарт бойынша Тараптар өз міндеттерін орындамағандары немесе
лайықта орындамағандыры үшін шартта реттелмеген, бірақ соған байланысты
туындайтын ... ... ... Қазақстан Республикасының азаматтық
заңына сай жауапкершілікке тартылады.
5.2.Шарттың 2 ... ...

Пән: Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жылжымайтын мүлікке және онымен жасалатын мәмілелерге құқықтық тіркеу туралы22 бет
Жылжымайтын мүліктің азаматтық – құқықтық режимі58 бет
Құқықтық мәміле119 бет
Мемлекеттік тіркеу102 бет
«Жартаc» ЖШС-ндегі еңбек өнімділігі көрсеткіштерін талдау, оны арттыру мақсатында кәсіпорын тарапынан жасалатын шаралар жүйесіне баға беру, оның кемшіліктерін анықтау және оларды жетілдіру бойынша ұсыныстар ұсыну64 бет
Абайсызда жасалатын қылмыстар52 бет
Автомобиль көлігінің ұғымы және бұл көлікпен жасалатын жүк тасымалының сипаттамасы13 бет
Адамға қарсы жасалатын қылмыс12 бет
Азаматтық құқықтағы мәмілелер5 бет
Азаматтық құқықтық қатынастардағы мәмілелер64 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь