Материалдық емес активтерді бағалау және тану

Мазмұны.

1. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

2. Негізгі бөлім.

2.1 Материалдық емес активтер және олардың сипаттамасы ... ... ... ... ... ... .5
2.2 Материалдық емес активтерді бағалау және тану ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
2.3 Материалдық емес активтердің амортизациясын есептеу ... ... ... ... ... ..17
2.4 Материалдық емес активтердің есептен шығарылуы ... ... ... ... ... ... ... ..22

3. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24

4.Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
1. Кіріспе.

Материалдық емес активтер — бұл өндірісте ұзақ мерзім бойына пайдалану үшін немесе тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді), сатуға, әкімшілік мақсатқа және басқа субъектіге жалға беруге арналған табиғи нысаны (мәні) жоқ ақшалай емес активтер. Бұл активтерді анықтауға болады, олар субъектінің күшімен бақыланады және оларды пайдаланудан субъект болашақта экономикалық олжа табады деп күтіледі.
Материалдық емес активтерді анықтауға болады: егер де оларды жалға берсе, сатса, айырбастаса; болашақта алынатын экономикалық олжаға олардың тікелей қатысы болса. Материалдық емес активтерді субъект бақылай алатын болса, онда оның экономикалық олжа табу мүмкіндігі ашылады.
Келешек экономикалық олжа, осы материалдық емес активпен тікелей байланысты, егер олар мынадай жағдай алынса: болашақ экономикалық олжаны өсіруде материалдық емес активтердің ролі анықталса; субъектінің осы активті пайдалану қабілеттілігі мен ниеті болса; бүгінгі күнге пара-пар қаржылық, техникалық және басқа да ресурстар бар болып, субъектіге болашақта күтілетін экономикалық олжаны алуға қолайлы жағдай туғызса.
Материалдық емес (ұстап көруге болмайтын) активтер — нақты табиғи нысаны жоқ сезілмейтін құндылыққа ие болғанымен материалдық активтердің де, материалдық емес активтердің де құрамында кездесуі мүмкін.
Мысалға, кәсіпорын технологиялық құрал-жабдықты басқару үшін, оны компьютерлік бағдарламамен қамтамасыз ету керек, өйткені онсыз құрал-жабдықтар қызмет ете алмайды. Сондықтан, бағдарлама құрал-жабдықтың бөлінбейтін бөлігі болып саналады. Осыдан, компьютерлік бағдарламамен қамтамасыз етуді ненің құрамында екенін байымдап ақыл-парасатпен анықтау керек, өйткені ол негізгі құралдың да, материалдық емес активтің де құрамында есептелуі мүмкін.
Кейбір материалдық емес активтер физикалық заттың (алып жүрушілердің) құрамында болады, атап айтсақ: компьютерлік бағдарламамен қамтамасыз ететін — дискетте, фильм – лентасында, заңды құжаттау (лицензия, патент) — қағазда болады, бірақ дискет те, лента да, қағаз да ез кезегінде қосалқы элементтер болып табылады және олар активтің мәнін анықтау үшін негіз бола алмайды.
Бұған қарамастан, материалдықта, материалдық емес активтердің де есебінде көптеген ұқсастықтар бар, бірақ соңғының есебінде теңестіру немесе ұқсастыру, өлшеу, пайдалы қызмет ету мерзімін бағалау (анықтау) сияқты аспектілері өте күрделі болып саналады.
Кейбір материалдық емес активтер фирманың басқа да активтеріне жеке теңестірілуі мүмкін, мысалға, патент, сауда маркісі сияқтылары, ал басқалары болса жеке теңестірілмеуі мүмкін, керісінше, осындай материалдық емес активтердің құны басқа да фирманың активтерімен тығыз байланыста шығарылуы мүмкін: бұндай материалдық емес активтің қатарына гудвилл жатады, ол клиенттердің сеніміне немесе қызметкерлердің машықтық деңгейіне негізделеді. Мысал. Жоғары радиациялық (сәуле шашатын) зонада орналасқан фармацевтикалық "Феникс" кәсіпорны дәрі-дәрмек препаратын өндіретін фармацевтикалық "Бота" фирмасымен лицензиондық келісім жасасты делік. Ол радиациондық сәуленің әсерінен болатын ауруларды емдеу үшін қажет.
Компанияның келешектегі экономикалық пайдасы (олжасы) жоғарыда аталған лицензиондық келісіммен де тікелей байланысты болады, егер де:
- сол жерде тұратын халықтың шығарылатын препаратқа деген сұранысы жоғары болса және онда жүргізілген әлеуметтік мәселелерге, сондай-ақ өндірілетін препараттың келешекте үлкен экономикалық пайда әкелетіндігіне толық сенім болса;
- препарат өндіру үшін компания басшылығы келісімді пайдалануға ниет білдіріп, ол оның бизнес-жоспарында көрініс тапса;
- кредиторлардың, жасалған келісім-шартқа сәйкес, қаржылық және басқа да қажет ресурстарды беруге ынтасы бар болса.
Субъекті кей жағдайларда тиесілі занды құжаттардың құқын рәсімдемей-ақ осы экономикалық олжамен басқа кәсіпорындардың шұғылдануына тиым сала алады. Егер де шығарылатын өнімнің технологиясы патенттелген болса, онда ол басқа субъектінің айналысуына тиым салады.
Материалдық емес активтерге: лицензиондық келісімдер, компьютерлік бағдарламамен қамтамасыз етулер, патенттер, авторлық құқықтар, тауар белгілері, қызмет ету белгілері, фирма атаулары, тәжірибелі-конструкторлық жұмыстар және т.б.
Материалдық емес активтер (МЕА) шартты түрде 4-топқа бөлінеді.
Өндіріспен байланысты материалдық емес активтер. Бұл топқа "ноу-хау", ЭЕМ мен мәліметтер базасын бағдарламалық жабдықтау, интегралды микросхемалар технологиясы, ұйымдастыру шығындары, белгілі бір формуланы пайдалану технологиясы немесе өнімнің сыртқы бейнесі, өнеркәсіптік үлгілері, сервитуттары және тағы басқалары жатады. "Ноу-хау" — құжаттама өңдірістік озық тәжірибесін құжатталған түрінде көрсетілген нысан және т.б. түрінде көрінетін техникалық білімдерін айқындау үшін халықаралық қатынастарда қолданылатын термин.
Кең мағынасында "ноу-хау"техникалық құжаттама түрінде рәсімделген, бірақ патенттелмеген, белгілі бір өндірістің түрін ұйымдастыруға қажетті өндірістік тәжірибесінің техникалық, коммерциялық және басқа да қыр-сырларын көрсететін білім жиынтығы. Лицензиялық келісім-шарттарда, техникалық ынтымақтастық туралы шарттарда, лизингте, "кілті қолма-қол" тапсырылатын құрылыста және
4.Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.

1.Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беру туралы: Қазақстан Республикасының Заңы. - Алматы: Юрист, 2003. - 22 б.
2.Қаржылык есеп берудің халықаралық стандарттары. - Алматы: Раритет, 2003. - 672 6.
3.Қазақстан Республикасының 1998-2000 жылдарға арналған бухгалтерлік есеп пен аудитті дамыту мен жетілдірудің мемлекеттік бағдарламасы туралы: Қазақстан Республикасы Президентінің 28.01.98 ж. №3838 Жарлығы // Бюллетень бухгалтерлік. 1998. №29. - Б. 2-8.
4. Аудиторлық іс-қызмет туралы: Қазакстан Республикасының 1998 ж. 20 қарашадағы Заңы (15.02.2003 ж. жағдай бойынша өзгерістер мен толықтырулармен). - Алматы: Юрист, 2003. -14 б.
5.Мемлекеттік және қадағалаушы міндетті іс-кызмет аясын реттеу туралы: ҚР Президентінің 1999 ж. 7 қыркүйектегі №205 Жарлығы.
6.Акционерлік қоғамдар туралы: Қазақстан Республикасының 2003 ж. 13 мамырдагы Заңы. №415-11 // Официальная газета. 2003. №23.
7.Бухгалтерлік есеп стапдарттары, әдістемелік ұсыныстар, Шоттардың типтік жоспары: құжаттар жинағы. - Алматы: Раритет, 2004. - 320 б.
8.Қазакстан аудиттің халықаралық стандарттары.» - Алматы: Раритет, 2004. - 786 б.
9.Шетелдік инвестициялар туралы: Қазакстан Республикасынын. 1994 ж. 27 желтоқсандағы Заңы// Советы Казахстана. 1995. 20 қаңтар.
10.Банкроттык жайында Қазақстан Республикасының 1997 ж. 21 каңтардағы №67-1 Заңы (ведомости Парламента Республики Казахстан). 1997. №1-2.
11.Қазакстан Республикасының Конституциясы. - Алматы: Әділет Пресс, 2003.-40 6.
12.Қазакстан Республикасының Азаматтық кодексі. - Алматы:
БОРКИ, 2004. - 236 б.
13.Боумэн К. Основы стратегического менеджмента: Пер. с англ., - М.: -Банки и биржи, ЮНИТИ 1997.
14. Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы. А, 2003ж.
15. Реуэль А.Л. «Экономических учений» Москва 1972г.
16. Сәбден О., Тоқсанова А. Шағын кәсіпкерлікті басқару.А,2002ж.
17.Үмбеталиев А., Ғ. Керімбек «Кәсіпорын экономикасы және кәсіпкерлік» Алматы, 2002ж.
18. Ілиясов Қ.Қ., Құлпабаева С. Қаржы. Алматы, Алматы 2003ж.
19. Ядгаров Я.С. «История экономических учений» Москва 1998г.
20. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы» Алматы, 1992ж.
        
        Мазмұны.
1.
Кіріспе.....................................................................
.........................................3
2. Негізгі бөлім.
2.1 Материалдық емес активтер және ... ... емес ... бағалау ... ... емес ... ... ... емес ... ... әдебиеттер
тізімі...........................................................26
1. Кіріспе.
Материалдық емес активтер — бұл өндірісте ұзақ мерзім бойына пайдалану
үшін немесе тауарларды ... ... ... ... және басқа субъектіге жалға беруге арналған табиғи нысаны (мәні)
жоқ ақшалай емес активтер. Бұл ... ... ... ... ... ... және оларды пайдаланудан субъект болашақта
экономикалық олжа табады деп ... емес ... ... болады: егер де оларды жалға
берсе, сатса, айырбастаса; болашақта ... ... ... ... ... болса. Материалдық емес активтерді субъект ... ... онда оның ... олжа табу ... ... экономикалық олжа, осы материалдық емес активпен ... егер олар ... ... ... ... экономикалық олжаны
өсіруде материалдық емес активтердің ролі анықталса; ... ... ... ... мен ниеті болса; бүгінгі күнге пара-пар
қаржылық, ... және ... да ... бар ... ... күтілетін экономикалық олжаны алуға қолайлы жағдай туғызса.
Материалдық емес (ұстап көруге болмайтын) активтер — ... ... жоқ ... ... ие болғанымен материалдық активтердің де,
материалдық емес активтердің де құрамында кездесуі ... ... ... құрал-жабдықты басқару үшін, оны
компьютерлік бағдарламамен қамтамасыз ету керек, өйткені онсыз ... ... ете ... ... ... ... ... болып саналады. Осыдан, компьютерлік бағдарламамен
қамтамасыз етуді ненің құрамында екенін байымдап ... ... ... ол ... ... да, ... емес активтің де
құрамында есептелуі мүмкін.
Кейбір ... емес ... ... ... (алып жүрушілердің)
құрамында болады, атап айтсақ: компьютерлік бағдарламамен қамтамасыз ... ... ...... ... құжаттау (лицензия, патент) — қағазда
болады, бірақ дискет те, лента да, қағаз да ез кезегінде қосалқы элементтер
болып ... және олар ... ... ... үшін ... бола ... қарамастан, материалдықта, материалдық емес ... ... ... ұқсастықтар бар, бірақ соңғының есебінде теңестіру немесе
ұқсастыру, ... ... ... ету ... ... (анықтау) сияқты
аспектілері өте күрделі болып саналады.
Кейбір материалдық емес ... ... ... да ... ... ... ... патент, сауда маркісі сияқтылары, ал
басқалары болса жеке теңестірілмеуі мүмкін, керісінше, ... ... ... құны ... да ... активтерімен тығыз байланыста
шығарылуы мүмкін: бұндай ... емес ... ... гудвилл жатады,
ол клиенттердің сеніміне немесе қызметкерлердің машықтық ... ... ... ... ... ... ... орналасқан
фармацевтикалық "Феникс" кәсіпорны дәрі-дәрмек препаратын өндіретін
фармацевтикалық "Бота" фирмасымен лицензиондық ... ... ... Ол
радиациондық сәуленің әсерінен болатын ауруларды емдеу үшін қажет.
Компанияның келешектегі экономикалық пайдасы (олжасы) ... ... ... де ... ... ... егер де:
- сол жерде тұратын халықтың шығарылатын препаратқа деген сұранысы
жоғары болса және онда ... ... ... сондай-ақ
өндірілетін препараттың келешекте үлкен экономикалық пайда ... ... ... ... ... үшін ... ... келісімді пайдалануға ниет
білдіріп, ол оның ... ... ... ... жасалған келісім-шартқа сәйкес, қаржылық және басқа
да қажет ресурстарды беруге ынтасы бар ... кей ... ... ... ... ... ... экономикалық олжамен басқа кәсіпорындардың ... тиым ... Егер де ... ... ... ... ... онда
ол басқа субъектінің айналысуына тиым салады.
Материалдық емес активтерге: лицензиондық ... ... ... ... ... ... құқықтар, тауар
белгілері, қызмет ету белгілері, фирма атаулары, ... және ... емес ... (МЕА) шартты түрде 4-топқа бөлінеді.
Өндіріспен байланысты материалдық емес активтер. Бұл топқа "ноу-хау",
ЭЕМ мен ... ... ... ... ... ... ... шығындары, белгілі бір ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік
үлгілері, сервитуттары және тағы басқалары жатады. ...... озық ... ... ... ... нысан және т.б.
түрінде көрінетін техникалық білімдерін айқындау үшін ... ... ... мағынасында "ноу-хау"техникалық құжаттама түрінде рәсімделген,
бірақ патенттелмеген, белгілі бір өндірістің түрін ұйымдастыруға ... ... ... коммерциялық және басқа да қыр-
сырларын ... ... ... ... ... ... ... шарттарда, лизингте, "кілті қолма-қол"
тапсырылатын ... және т.б. ... ... сан ... түрлерінде
кеңінен қолданылады.
2. Негізгі бөлім.
2.1 Материалдық емес активтер және олардың сипаттамасы
Жаңалықтар патенті, тауар белгілері, ... ... мен ... ... ... ... ... Кәсіпорын "ноу-хаудың"
құпиясын сақтап, оны пайдаланудан түскен табыстарын бақылай алған жағдайда
ғана материалдық емес активтің ... ... бере ... ... ... мен ... ... құнды. Өзінің
табиғаты және төлем нысаны жағынан ол лицензия бағасына ұқсас. "Ноу-хау"
сатып алушылардан қосымша алынған ... ... ... және ... ... ... сыйақының орнықты тағайындалған сомасы түрінде
көрсетіледі. Субъект ... бір ... ... алатын лицензиялар мен
патенттерден ... ... ол ... ... ... ... ... материалдық үлесі ретінде салынуы мүмкін.
"Ноу-хаудың" субъект ... ... құны ... немесе
қатысушылардың келісім-шарттарының көмегімен анықталады.
Өндірістік ақпаратты пайдалану құқықтарын есепке алу. Оған материалдық
емес активтер қатарына ... бір ... ... ... ... ... ... алынған өндірістік ақпарат немесе субъектінің өнімін болашақ
кезендегі тұтынушылары ... ... ... ... ... ... бәсекелестері және тағысы тағылар туралы
мәліметтер жатады.
Ұйымдастыру шығындары. ... ... ... ... ... ... ... шығындар ұйымдастыру шығындарына жатқызылады. Бұл
шығындар пайда болған кезеңнен бастап, материалдық емес ... ... ... ... қызметінің бастапқы кезеңіндегі шығындар мен
кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... шығындарға жарнамаларға кеткен шығын, кеңесшілерге төленген ... ... ... ... ... ... ашу т.б.
шығындары жатады.
ЭЕМ багдарламасымен жабдықтау - кәсіпорын иенденген, үзақ уақыт бойы
пайда әкелуге ... ... ... ... ... және ... ... жүйесінің жиынтығы.
Коммерциялық қызметпен байланысты материалдық емес активтер. Бұл топқа
тауар таңбалары, тауарлардың шыққан жері және т.б. ... ... мен ... ... ... деп тауарларды тиесілі
таңбалар бойынша айыра алатын белгісін айтады. Кәсіпкерлікті жүзеге ... ... жеке ... ... ... ... ... құқықтық
зандармен қорғалады. Тіркелген тауар таңбасының иесі ... ... ... десе де ... ... бар, ... ... пайдалануға
тыйым сала алады. Тауар таңбасын немесе тауарды рұқсатсыз жасау, ... ... ... ... ... ... ... енгізу тағы басқа
осы іспеттес әрекет жасалса, онда ол тауар ... ... ... ... ... сөз түріңде, көркем сурет түрінде, көлемді немесе бәрінің
комбинациясы түрінде болуы мүмкін: олар ... ... ... ... ... ... жоқ, тек бір ғана белгіден тұратын, сондай-ақ мемлекеттік
елтаңба, ту, ... ... ... ... халықаралық және
үкіметаралық ұйымдардың эмблемалары, толық немесе ... ... ... ... ... және ... ... көрсететін
белгілері, мөрлер, марапаттау белгілері және басқа да ... ... ... ете ... аралас деңгейіндегі белгілерден тұратын тауар
таңбалары рұқсат етілмейді. Тауарды, ... ... ... элементтері бар, қоғамдық мүдделер мен ... ... ... ... ... да ... ... жеке тұлға тіркелген барлық тауарға немесе оның бір
бөлігіне қатысты тауар таңбасын, оның иесінің ... ... бере ... ... ... ... ... белгіленген тәртіпке сай
істелінеді.
Тауардың ... ... ... - ... ... үшін пайдаланылатын
елдің, елді мекеннің, жердің немесе басқа ... ... атын ... ... да ... арқылы сипатталады.
Тауардың шыққан жерінің атауы географиялық объектінің ... ... ... Ол ... ... ... тіркеледі. Тауырдың шыққан
жерінің атауын ... деп оны ... ... жарнамада,
проспектілерде, банқілерде және басқа да тауарды ... ... ... ... да құжаттарды пайдаланғанды санайды.
Тауар таңбасы мен тауардың шыққан жерінің атауы бәсекелестіктің ... ... ... ... ... ТМД ... жасалынған өнімдер
арасында шетелдік және ішкі нарықта сатылатын "Белорусь" (тракторлары),
"Зенит" ... ... ... ... ... ... (конфеттері) "Слава" және "Чайка" (сағаттары)
және т.б. тауарлық белгілермен бұйымдарды шығарушылар ... ... ... ... ... отыр. Сонымен қатар, шетелге өнім шығарушы
кәсіпорындар тауар таңбаларымен тауарлардың шығу орындарының атын ... ... ... жөн, ... мұндай қорғаудың болмауы ұқсас ... ... ... ... ... ... арам пиғылды
бәсекелестіктің де нәтижесі болып табылатын, кездейсоқ ... ... Ал енді ... ... келсек, олардың
арасынан тауарлардың жасанды таңбалары өте жиі - ... ... ... танымал болуына септігін тигізеді және ол тауарлардың ... ... ... ... санын өсіреді.
Сондықтан нарықтық экономика жағдайында тауар таңбасы кәсіпорынның өте
қымбат тұратын активі болып ... ... ... оны сата ... ... ... ... үлесі ретінде пайдалану құқығын береді. Бірақ ол
үшін тауар таңбасының құнын білу керек. Есеп ... ... ... ... ... ... бар: ... құн, сатып алу құны,
нарықтық құны бойынша бағалау. Алайда, меншікті тауар таңбаларын ... ... ... ... дұрыс болса, сатып алынған тауар таңбасын немесе
тауар таңбасын пайдалану ... ... алу ... ал ... үлес ретінде салынған тауар таңбасын ... ... ... жөн. ... ... нарықтық құнын анықтау үшін арнайы ... ... ... ... ... ... ... шығу орындарының
атауын қорғау және қолданумен байланысты туындаған құқықтық, экономикалық
және ұйымдастыру қарым-қатынастары 1993 жылғы ... 18-і күні ... ... ... ... ... таңбалар, қызмет көрсету
таңбалары және ... ... ... ... туралы" Қазақстан
Республикасы Заңымен реттеледі.
Қолдану (пайдалану) құқықтарымен байланысты ... емес ... ... ... ашу ... ... ақпаратты қолдану құқықтары,
копирайт (көшіру құқығы) лицензиялар және басқалар жатады.
Патенттер. Патент оның ... ... ... ... ... ... түрін және дәл сондай әрекетті басқа тұлғаның жүзеге ... ... ... ... ... және пайдаланатын құқық болып
табылады. Патенттің күші оны берген мемлекеттің ... ғана ... ... мерзімі (15-20 жыл) ұлттық заңдармен белгіленеді. Сонымен
қатар, патент деп белгілі кәсіппен, ... ... ... ... ... берілген құжатсаналады. Патент берілгенде патенттік
алым (пошлина) сталынады. Патентті ... ... ірі ... ... ... Себебі, патент сатьш алуға да, патенттелінген жаңалықтарды
өндіріске енгізуге де ... ... ... үлгілер. Өнеркәсіптік үлгілерді пайдалануға айрықша
құқықты растайтын ... ... ... ... ... ... ... модельдерімен, суреттерімен немесе екеуінің
қосындысымен берілуі ... Егер ... ... ... Қазақстан
Республикасында немесе шетелдерде, белгісіз болып келсе, онда ол жаңа
өнеркәсіптік үлгі ... ... Егер ... үлгі ... ... ... жасалынып, шаруашылық айналымына түсуге дайын болса,
онда оның ... ... ... мойындалады. Өндірістік
үлгілер авторлардың шығармашылық ... ... ... ... үлгі ... ... бірлескен еңбегінің жемісі болса,
онда олардың бәрі өнеркәсіптік ... ... ... есептелінеді.
Өнеркәсіптік үлгілерге патент Қазақстан Республикасының ... ... соң ... ... ... патент иесі (лицензиар) өнеркәсіптік
үлгіні пайдалану құқығын басқа тұлғаларға да ... бере ... ... ... ... беріп түруға және келісімде қарастырылған
басқа да іс-әрекеттерді орындауға ... ... ... ... және ұйымдастыру қатынастары Қазақстан Республикасы
заңдарымен реттеледі.
Лицензия (еркіндік, ... ... ... сөздерінен алынған) -қандай да
бір операцияларды жүзеге асыруға құзырлы мемлекеттік ... ... ... келесі белгілері бойынша бөлінеді: Субъект бойынша:
- Қазақстан Республикасының заңды және жеке тұлғаларына берілетіндер;
- шетелдік заңды және жеке ... ... жоқ ... ... берілетіндер.
Қызмет ету көлемі бойынша:
- негізгі (бас) - мерзімі шектеусіз, ... бір ... ... егер де ... ... бір ... технологиялық кешенге
кіретін болса, онда бас лицензия ... ... ... да ... бір жолғы (бірақ рет пайдалануға берілетіндер) - белгілі ... ... ... үшін ... ... ... ... көлемін,
санын немесе салығын (ақшалай немесе натуралды түрінде) алуға беріледі;
- операциондық - ... ... ... ... ... байланысты белгілі бір банк ... ... үшін ... ... ... ... - ... мерзімі шектелмеген;
- уақытша - белгілі бір мерзімге берілген.
Аймақтық әрекет ету сферасы (территориялық әрекет ету аясы) бойынша:
- тұтастай ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір аймағында ғана әрекет етеді;
Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде де ... ... ... ... да түрлері. Материалдық емес активтердің бұл тобына
"Фирма бағасы" ... ... ... және тағы ... ... ... кіретін материалдық емес активтер сызбада
көрсетілген).
Гудвилл. Гудвиллды бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... алған кезде кәсіпорынның сатып
алынған бағасын және оның дербес бірлік болып ... ... ... құнының (міндеттемелерін қоспағанда) арасындағы айырмасын көрсетеді.
Гудвилл материалдық емес активтердің бұл түрі ... ... ... ... ... ... ... бөлімдерінің бір тобын
сатып алғанда пайда болады. Гудвиллдің пайда болу себептері ... ... ... ... ... ... ... құнымен
емес, аукционда (конкурста), ... ... ... әкелу
мүмкіндігіне, оның өнімді шығару ... ... және ... ... ... ... немесе сатып алынатыны нарықтық
қатынастар жағдайында пайда ... ... ... Кәсіпорынның
(бөлімшенің) сатылу құны оның балансындағы активтерінен асып түсуі ... ... ... ... ... ... артық бағаға сатылуы, оның
біршама үстемдігі (артықшылығы) бар болғандығынан.
Олардың ішіндегі ең ... ... ... ... ... ... ... табиғи ресурстарының ашылуы, жоғары несиелік ... ... ... ... ... орналасуының
артықшылығы, жабдықтаушылармен тиімді және тұрақты байланысының болуы, т.б.
Гудвилл кәсіпорынның бүкіл қызметінің барысында ... ... ... ... ... ... отырғандығын, бірақ ол есеп беруде
тек кәсіпорынды сатқанда ғана көрініс табатындығын көреміз.
Дегенмен де, гудвиллдің сандық мөлшерін ... ... ... ... тікелей байланысты болып келеді.
Гудвиллді анықтаудың мысалы. "Тұлпар" ЖШС-тігі "Виста" ЖШС-гін 2200 мың
теңгеге сатып алды делік. Сатып ... ... ... ... ... ... ЖШС-нің сараптаушылары "Виста" ЖШС-нің ... ... ... оның ... ... бағасын шығарды. Ол мынадай
болды:
"Виста" компаниясының таза активі 1 400 мың теңге құраған (4 200 ... - 2 800 мың ... ... компаниясы "Виста" компаниясын 2 200 мың
теңгеге ... ... оның ... ... құны 800 мың ... (2 200 мың теңге - 1 400 мың теңге).
Егер де компанияның мүлкін сатып ... ... ... ... оның ... ... ... құны кем шықса, онда біз оны
келеңсіз гудвилл ретінде танимыз да, оны кейінге ... ... ... ретінде 611 шотта есепке аламыз.
Қазақстан Республикасында материалдық емес активтерді есептен шығару
мерзімі он жыл, бірақ ол субъектінің ... ету ... асып ... ... емес активтерді бағалау және тану
Материалдық емес активтер актив ... ... ... ... ... ретінде танылады (есепкетіркеледі). Өз ... емес ... ... ... ... нарығы бар кезде
ғана ... ... ... кез ... ... ... ... ынта
білдіруші сатып алушы мен сатушыны табуға және бұндай кезде сатылатын және
сатып алынатын тауардың бағасы да халық үшін ... ... ... емес ... ... нарығы болмайды, өйткені
олар өте сирек кездеседі, мысалға, ... ... ... атауы, кино мен
музыкаға берілген авторлық құқықтары және бір актив үшін ... ... ... басқа активтің құнын өлшеу үшін, негіз бола алмайды.
Сондықтан көптеген материалдық емес ... ... ... ... ... бойынша анықтайды.
Материалдық емес активтер танылған ... ... ... ... ... Материалдық емес активтердің бастыпқы қүкы олардың
алынған тәсіліне байланысты болып келеді: сырттан ... ... ... ... ... күшімен; айырбастау арқылы немесе мемлекеттік
субсидияның есебінен) немесе шаруашылық жүргізуші субъектінің өз ... ... ... ... емес активтер сатып алынған ... құны ... ... ... ... ... алу құнына сатып алумен
байланысты барлық шығындар енгізіледі, соның ішінде ... ... ... шығыны және т.б.
Егер де материалдық емес активтер бартерлік (айырбас) негізде алынса,
онда олардың бағасы нарықтық құн ... осы ... ... ... құны бойынша анықталады. Егер материалдық емес активтің ... ... ... ... онда сол несие үшін төленетін пайыз бастапқы
құнына қосылмайды, ал ол кезеңдік ... ... Егер ... ... ... құны ... ... тегін (немесе номиналды
атаулы немесе ... ... ... ... онда ол сату
немесе белсенді ... ... емес ... тап осы ... бойынша танылады. Егер де Үкімет тарапынан ауыл шаруашылығының
қажеттілігін ... ету үшш, ... ... ... күресетін
препаратқа "АВВА" кәсіпорынның лицензиондық ... ... алды ... ... ... ... келісімнің белсенді нарығы болмайды.
Материалдық емес активтердің түсуі мен шығарылуы "Материалдық емес
активтерді қабылдау-беру ... ... ... ... ... түрі дәл ... және кәсіпорынға берілген күні (кәсіпорында
жасалған күні), объектінің сипаттамасы, оның бастапқы ... ... және ... ... ... ... емес ... қабылдап алу жөніндегі акті әрбір объектіге
бір данадан толтырылады. ... ... ... емес ... ... ... акт жасауға болады. Акт материалдық емес
активтердің объектісі, ... ... ... ... ... ... растайтын құжаттармен қоса бухгалтерияға беріледі, оған
бас бухгалтер қол қояды және ... ... ... ... ... ... кәсшорынға бергенде (сату, тегін беру) акт екі ... ... ... және ... кәсіпорын үшін.
Материалдық емес активтердің нақты барлығы мен ... ... ... ... емес ... ... шоттарында жүргізіледі. Осы
шоттардың дебеті бойынша - материалдық емес активтердің келіп түскен ... мен ... ... көрсетіледі де, ал кредиті бойынша -
материалдық емес ... ... ... ... 10-шы
бөлімшеге төмендегі шоттар кіреді: 2730 ... ... ... ... 2730 "Патенттер", 2730 "Ұйымдастыру шығындары",
2710 "Гудвилл", 2730 "Материалдық емес басқа да активтер".
2700 "Материалдық емес ... ... ... ... алу ... емес ... ... есеп карточкасында"
жүргізіледі. Карточка кәсіпорынға түскен ... емес ... ... ... алу үшін ... ... емес активтердің
әрбір жеке объектісіне бухгалтерияда мүліктік карточка ашылады. ... емес ... ... ... ... және ... кәсіпорынның материалдық емес активтердің объектісін алғанын
растайтын құжаттардың негізінде толтырылады. Материалдық емес активтерді
басқа ... ... ... ... оның ... шыққаны туралы белгі
соғу үшш ... ... емес ... ... ... ... емес ... есепке алудың мүліктік карточкасы 104 бетте
келтірілген. ... емес ... ... ... емес ... ... ... тізімдемелерінде"
топтастырылады.
Тізімдемелерде материалдық емес ... ... басы мен ... бір айдағы қозғалысы көрсетіледі.
Материалдық емес активтердің бастапқы құны субъектінің өз күшімен де
жасалуы ... ол ... оның құны ... ... шығынымен де және үстеме
шығысымен де танылады. Осы шығындарды есепке алу үшін, 2700 ... ... ... ... жеке ... емес ... ... деп аталатын ішкі (субшоты) ашылуы мүмкін. Осы ... ... ... ... материалдық емес активтерді жасауға қатысқан еңбеккерлердің еңбек
ақысы;
- заң бойынша белгіленген еңбек ақыдан ... ... ... емес ... ... кезінде түтынатын материалдар мен
атқарылатын қызметтер;
- несие үшін теленетін пайыздар (марапаттаулар);
- басқа да шығындар;
- үстеме шығындар.
Материалдық емес ... ... ... ... ... өзінің
анықтамасы мен түжырымдамасына сәйкес келген кезден бастап, 10 "Материалдық
емес активтердің" бөлімше шоттарының және "Материалдық емес ... ... ... ... ... бойынша есепке алынады.
Ал сәйкес кезеңге дейінгі орын ... ... ... 821 ... 2700 ... емес активтерінің" бөлімше шоттары және
"Материалдық емес активтерін жасауға кеткен шығындар" субшоты кредиттеледі.
Субъектінің күшімен ... ... емес ... ез ... ... ... онда олардың дайындық кезеңінен бастап,
жасалған ... 2700 ... емес ... ... ... емес ... жасауға кеткен шығындар"
субшотының кредитінен 10 "Материалдық емес ... ... ... ... есептен шығарылады.
Материалдық емес активтерді жасау кезінде оның құнын анықтауга бір
мысал келтіріп көрейік. ... ... ... дәрі-дәрмекке
зерттеулерді фармацевтік зауыты жүргізді. 2006 жылы ... 300 мың ... ... Ал 2007 ... ... сол ... ... дәлелденді, сосын сол аталған технологияны іске асыру үшін
2007 жылы ... 500 мың ... ал ... 250 мың теңге жүмсалған.
Фармацевтік зауытының 300 мың теңге шығарған шығыны, дайындалатын
препараттың технологиясының ... ... ... ... 821 ... және 4230 ,3140,4110, 2150 т.б. ... ... ... Ал ... шығыны (500 + 250 =750) ... емес ... ...... жұмыс" деп аталатын ... және 2730 ... да" ... дебетінде есепке алынады.
Субъектінің өзі жасаған тауар белгілері материалдық емес актив ретінде
танылмайды, ... ... ... ... анықтау мүмкін бола бермейді.
Компанияның ... ... ... ... ... ... ... емес, бірақ ол субъектінің атағын шығаруға қолайлы жағдай туғызады
және нарық жағдайында тауардың ... ... ... ... шығындар есептік кезеңнің шығыстарына жатқызылады және
материалдық емес активтердің алынатын құнына енгізілмейді.
Демек, мына ... ... ... емес ... олар тек ... ... ... танылады:
- зерттеуге кеткен шығындар;
- өндірістік немесе жаңа цехтардың ... ... ... ... бұл шығындар негізгі құралдың бастапқы құнына қосылмаса);
- кәсіпорынды ашуға, заңды құжаттарын (жарлық, ... ... ... ... тб.) ... кеткен шығындар;
- мамандарды оқытуға кеткен шығындар;
- жарнамаға ... ... ... көшуге, қайта құруға кеткен шығындар;
- субъектінің жасаған: тауар ... ... ... т.б.
шығындар;
- белгілі бір қызметтүрін жүзеге асыру үшін мемлекет берген лицензияға
кеткен шығындар (оның әрекет ету ... бір ... ... ... ... ... (оның әрекет ету мерзімі бір ... ... ... емес активтерді алу ретінде танылған
шығыстары, біршама уақыт өткеннен кейін оның ... бір ... ... ... ... шығындарды нақты бір материалдық емес активтерге
жатқызу қиын әдетте олардың экономикалық олжа әкелетінін ... оңай ... емес ... ҚЕХС ... есеп ... ... және «Материалдық емес активтер есебі» БЕС ... ... ... ... емес ... экімшілік мақсатта және
басқа субъектілерге жалға беруде, өндірісте және ... ... ... ... үзақ ... бойы (бір ... ... қолдануға
арналған, заттай формасы жоқэ үлестірілетін ақшалай емес активтер, оларды:
а) анықтауға болады;
ә) субъект ... ... ... ... ... пайда алуды күтеді
Материалдық емес бап материалдық емес актив болып ... ... ... ... ... ... ... белгі - өлшемдерге сай келеді жэне мынадай жағдайда есепте
тіркеледі:
- ... осы ... ... ... ... ... ... алу ықтималдығы ... ... ... күмәнсіз сеніммен анықтауға
болса;
- материалдық емес активтерді тану сәтінде олардың бастапқы щн бойынша
бағаланғаньшда.
Материалдық ... ... ... құны ... ... алу ... тең
болады, бұған оларды алуға кеткен және қолдануға әзірлейтін жағдайға (сатып
алу бағасы, орны толып өтелмейтін салықтар мен алымдыр және т.б. ... ... ... ... ... емес ... ... қабылдау - тапсыруды
құжатпен ресімдеу үшін материалдық емес актив түрінің толық ... ... ... ай күні жылы ... ... ... жылы), объектінің
сипаттамасы, оның құны, амортизация нормасы және басқа қажетті мағлұматтар
көрсетілуі тиіс.
Материалды емес ... ... ... ... ... емес ... ... әрбір объектісіне бір данадан жасалады.
Материалды емес активтердің бірнеше біртектес объектілерін ... ... акт ... болады. Акт рәсімделгеннен кейін материалдық
емес актив объектісін немесе оны қолдануды жүйелеп баяндайтын ... осы ... ... ... сондай және тағы басқа мүліктік
құқыктарын растайтын құжаттар тіркеліп, ... ... ... бас ... қол ... және ұйым ... ... соған уәкілетті тұлға
бекітеді. Басқа ұйымға материалдық емес активтерді бергенде ... ... дана ... ... ... ұйым және ... емес активтер
есебі карточкасында тиісті жазба жасалады.
¥йым пайдалануына түскен материалдық емес активтердің барлық түрлерінің
есебі үшін қолданылады. ... емес ... ... ... мен олардың құралы заңдармен және нормативті акіілермен реттеледі.
Бухгалтерияда ... ... ... ... ... кіріске
алынуға арналған құжат, материалдық емес ... ... ... ... ... бір дана болып толтырылады. 8 графада ... пен ... ... ету ... ... есептелген мөлшер (норма)
бойынша ай сайын есептелетін амортизация сомасы көрсетіледі. «Материалдық
емес актив объектілерінің қысқаша сипаттамасы» ... тек қана ... ... көрсеткіштері жазылады, ұйымда бар осы объектіге
арнаяған техникалық құжатгама мәліметтерін көшіруге болмайды.
2.3 ... емес ... ... есептеу
Материалдық емес активтер құнына сәйкес қағидасы бойынша активтің
әрекет ететін мерзім бойына жүйелі ... ... ... ... ... ... атап өткеніміздей, материалдық емес активтердің есебінде
экономикалық қызмет ету ... ... ... түрде күрделі болып
саналады және материалдық емес ... ... ... ... ... факторларды ескерген жөн:
- заңды, реттеуші, келісімді жағдайларын ескеріп, олардың максималды
қызмет ету мерзімімен шектелуі ... ... ... ... ... ... онда оның топшыланған қызмет
ету мерзімі өзгеруі мүмкін;
- тозу, сұраныс және ... да ... ... оның ... ... ... ... келешектегі бәсекелестіктердің және басқа да субъектілердің ... ... емес ... бүгінгі белсенділік қабілеттілігін
шектеуі мүмкін;
- материалдық емес активтердің кейбір түрлерінің қызмет ету мерзімі ... ... ... ... ... емес активтердің пайдалы қызмет ету мерзімін ... ... ... ... егер де ... басқаша жағдайы қарастырылмаса
(патент, авторлық құқық) немесе келісім-шартпен (лицензиондық келісім).
Материалдық емес активтердің мерзімін дәл ... ... ... ... ... ... мерзімін 10 жыл деңгейінде ... ... ... ... ... ... ету мерзімінен аспауы керек.
Материалдық емес активтерді есептеу үшін әртүрлі әдістер пайдаланылады:
бірқалыпты (түзу сызықты), қалдық құнын азайтатын және кумулятивтік. ... ... ... экономикалық олжаның түтыну моделіне байланысты
болып келеді.
Материалдық емес активтердің арналымы бойынша пайдалануға дайындық
кезеңінен ... ... ... ... әдетте, шығыс ретінде танылады, егер де ол басқа
да активтердің құнына қосылмаса. Амортизацияны есептеу әдісін ... ... ... ... ... ... ... отырады, егер де
активтерден алынатын олжаның тұтыну ... ... ... емес активтердің жою құны өте сирек кездеседі, олардан алынатын
олжа тек қызмет ету мерзімінің соңында анықталады. Сондықтан ... ... жою ... ... ... емес активтердің амортизациясын (тозуын) есепке алуға
"Материалдық емес ... ... деп ... ... ... "Материалдық емес активтердің амортизациясы — лицензиялық
келісімдер", 2740 ... емес ... ... жабдықтау", 2740 "Материалдық емес активтердің амортизациясы
— патенттер", 2740 "Материалдық емес ... ... ... ... 2740 ... емес ... ... -
"Гудвилл", 2740 "Материалдық емес активтердің ...... ... ... ... ... ... келеді, олардың
кредиті бойынша ай басындағы амортизацияның (тозудың) қалдығы, ағымдағы
айда ... ... және есеп ... ... ... ... ... ал дебеті бойынша - материалдық емес
активтердіңамортизациясын ... ... ... ... ... Материалдық емес активтердің амортизациясы олардың
бастапқы құнынан және тиімді пайдаланудың болжамды ... ... ... әр ай сайын есептелініп отырады.
Әрбір кәсіпорын материалдық емес ... ... ... негізделген (дәлелденген) есептер бойынша анықталуы тиіс.
Амортизацияның (тозу) есептелінген сомасына: 7110 ... ... сату ... 7440 ... және ... 8045, 8055 ... құралдардың тозуы және материалдық емес
активтердің амортизациясы", ... ... де, 2740 ... емес ... ... ... үсталлу, тозу
дәрежесіне қарай құнын бірте-бірте төмендету) субъектінің қызмет ету
мерзімінен артпайды. ... емес ... ... ... ... қызмет ету мерзімінің бағасына неғұрлым жуық негізді жүйелі
түрде бөлінеді.
Материалдық емес активтердің амортизациясын ... 6 - ... ... ... БЕС-нда (Бухгалтерлік есеп стандарттары) ... ... ... ... ... тәсіл активті қолданудан
түскен экономикалық пайданы тұтыну үлгісін көрсетеді Егер экономикалық
пайданы ... ... ... мүмкінболмаса, онда тіксызыкты есептен
шығару тәсілі қолданылады.
Амортизацияланатын құн - ... кұн ... ... құны» болып
айқындалады,
Жойылу құны нөлге тең есептеледі, егер;
1.Пайдалы қызмет ету мерзімі соңында оны сатып алу ... ... ... ... ... байланысты материалдық емес активтердің бұл түрі үшін
белсенді нарық болмаса:
а) активтердің пайдалы қызмет ету ... ... ... нарықтың
болуына.
ә)мүмкіндік, ыктималдық жоқ болса.
Нарық белсенді деп саналады, егер:
нарықтағы тауарлар біртекті болса (компьютерлік бағдарламалар ... ... ... - ... мен ... ... қай ... да
табуға болатын болса;
сатып алынатан және сатылатан тауарлар халыққа ... ... ... емес ... ... оларды колдану орнына
байланысты мынадай бухгалтерлік жазбалар жасалады:
8045 «Материаллдық емес активтердің ... 7110 ... ... кызметті) өткізу бойынша шығындар», 7440 «Жалпы
және әкімшілік шығындар» шоттарының дебеть
2740 «Материалдық емес активтердің тозуы» ... ... емес ... ... ... алынады:
• сатып алулар
Мысалы. Бағдарламалық қамтамасыз ету алынды:
а) нақты өзіндік кұнға
2470 «Бағдарламамен ... ету» шот ... ... ... шот ... ... ҚКС ... «Өтелетін ҚҚС» шот дебеті:
4110 «Төленетін шоттар» шот кредиті (15%) 9 000;
б) объектіні дайын жағдайға дейін жеткізу ... ... ... 2730 ... ... ету» шот дебеті:
4230 «Қызметкерлердің қызметін өте» бойынша есеп ... ... ... 3440 ... ... ... 8 000;
жарғы капиталына салымдар - материалдық емес ... ... ... ... бойынша есепте көрсетіледі:
1.Жарияланған капитал сомасына: 5020 «Төленбеген капитал» шот дебеті
4090 «Жай ... шот ... 5000 ... акциялар», 5010
«Жарғы капиталына салымдар мен пайлар» 1 000 000.
2.Жарғыңа ... ... ... емес ... ... ... емес активтер» шот дебеті
5020 «Төленбеген капитал» шот кредиті 400 000;
• кәсіпорындардың бірігуі ... ие болу - ... ... бастапқы құны өткізу құны бойынша мойындалады, егер ... ... ... ... ... онда актив жеке материалдық
емес актив болып танылмайды, алайда гудвиллге (фирманың іскерлік беделінің
бағасы) енеді; өйткені жақсы іскерлік ... ... ... бар. тауар
нарықта жақсы белгіленген бағасы бар және т.б.
Мысалы. 8 000 000 теңгеге ұйым сатып алынды. активтің өзіндік кұны ... 000 ... ... ... құны ... ... ... берешек» шот дебеті
1060 «Ағымдық шоттағы ақша» шот кредиті б 000 ... ... ... ... шот ... ... шоттағы ақша» шот кредиті 2 000 000.
3.Қосылған кезде:
Барлық активтердің дебеті
3540 «Басқадай кредиторлық берешек» шот кредиті 6 000 ... ... таза ... әділ құны ... сатылым бағасынан
(сатып алатын субъект үшін бұл - пайдалы мәміле) артса, сатылым бағасы мен
алынған активтердің ... құн ... ... теріс айырма болып
табылады және теріс гудвилл (бэдвил) деп аталады. Кез келген теріс гудвилл
фирма алған активтердің құндылықтарын ... үшін ... ... ... ... ... гудвиллді болдырмау үшін материалдық
активтердің құндылығын азайту қажет:
... ... ақша ... ... ... ... ... қамтамасыз ету): 102 «Бағдарламамен қамтамасыз ету»
шот дебеті
6230 «Билікті атқарушы органдарының жәрдем ақшалары (субсидиялары)» шот
кредиті.
Есепті жыл ... ... ... ... ... үшін есептен
шығарылады:
6230 «Билікті атқарушы органдарының жэрдем ақшалары (субсидиялар)» ... ... шот ... ... - ... емес ... ... нәтижесінде алынған
материалдық емес активтердің бастапқы құны алынған немесе төленген ақшалай
қаражат сомасына түзетілген, ... ... ... ... ... ... ... белгі алынды:
а) келісімшарттық құнға:
2730 «Басқадай материалдық емес активтер» шот дебеті
4110 «Төленуге тиіс шоттар» шот кредиті 100 ... ҚҚС ... ... ҚКС» шот ... ... тиіс ... шот ... І 6 000.
Айырбасқа берілген бағдарламамен қамтамасыз етудің нақты өзіндік құны
есеп шығарылады.
7410 «Материалдық - емес ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету» шот кредиті 60 000.
Сатып алушыға шот ... ... ... ... етудің келісімшарттык кұнына: 1210
«Алуға арналған шоттар» шот дебеті
6210 «Материалдык емес активтердің істен ... ... ... ... 80 ... ... ... 15% ҚҚС сомасына: 2110 «Алуға ... шот ... ... шот 12 ... сомасы аударылды:
3310 «Төленуге тиіс шоттар» шот дебеті-
1060 «Ағымдық шоттағы акша» шот кредиті 24 000.
Өзара талаптарды қоса есептеу жүргізілді:
4110 «Төленуге тиіс ... шот ... ... ... ... шот ... 92 ... материалдық емес активке айырбастау нэтижесінде ... емес ... ... құны ... ... ... ... танылады және табыс әкелмейтін мәміле болып ... ... ... ету» шот дебеті
2730 «Бағдарламамен қамтамасыз ету» шот кредиті;
• құру - субъектінің өзі жасаған материалдық емес активтердің бастапқы
құны іс ... ... ... және ... шығындар сомасы бойынша
танылады, олар -материалдық емес активтерді мойындау өлшемдері (критерийі)
мен анықтамасына материалдық емес баптардың ... ... ... ... белгілеу бойынша қолдануға арналған активті жасау мен әзірлеу
үшін байыпты, ақылға қонарлық негізде таратылуы ... ... ... ... ... шығындар анықтама мен өлшемдерге сәйкес келетін сәтке
дейін активтің бастапқы құнға кірмейді және ... ... ... емес ... ... кезде барлық зерттеулер мен
әзірлемелер сатыларынан ... ... - жаңа ... немесе техникалық білім үшін
әрекеттенген, талап қуып алдын-ала қам ... ... ... сатыға мыналар жатады: жаңа білім алуға ... ... жаңа ... ... ... ... білімді іздеу; болашақ өнім
немесе өндірістік нұсқаларды жасау мен ... ... ... ... болашақта экономикалық пайда әкелетін материалдық емес активтер бар
екендігін айқара ашық көрсете алмайды, сондықтан мұндай ... ... ... ... ... емес ... есептен шығарылуы
Егер де материалдық емес активтерден кәсіпорынға ешқандай экономикалық
олжа болмаса, онда оны ... ... ... ... ... ... шығарған кезде, одан алынған табыстар немесе зияндар
қаржылық-шаруашылық қызметінің ... ... есеп ... көрініс табады.
Материалдық емес активтерді есептен шығарған кезде, мына төмендегідей
шоттар ... ... емес ... ... ... Материалдық емес
активтерді мүліктік ... ... ... меншік құқығы бар
материалдық емес активтердің ... бары мен ... ... ... ... ... ... материалдық емес активтердің тозуын есептеудің
дүрыстығын, ... ... ... тексереді. Негізгі
құжаттарда материалдық емес ... ... ... ... керек, олардың бастапқы ... ... ... ... ... ... құрылымы және басқа
мәліметтері көрсетіледі. Материалдық емес активтерді мүліктік ... ... ... барын және кәсіпорынның оны пайдалану құқығын
растайтын құжаттары да тексеріледі. Бұл ... ... ... объектісі немесе оны пайдалану тәртібін сипаттайтын және
кәсіпорынның мүліктік құқықтарын ... ... ... ... ... ... ... пайдалану тәртібін белгілейтін,
сондай-ақ кәсіпорынның мүліктік құқын қуаттайтын құжаттар жатады.
Есеп ... ... емес ... ... ашу. ... ... ... есеп беруінде материалдық емес активтерінің
есебі үшін қабылданған есеп ... ... ... атап ... ... үшін ... тәсілі; пайдалы қызмет ету мерзімі
немесе пайдаланатын амортизациялық нормасы; жалпы баланстық құн ... ... басы мен ... ... ... ... өзі ... материалдық емес активтердің баланстық құны және
т.б. көрсетіледі.
Сондай-ақ қаржылық есеп ... ... емес ... ... ... материалдық емес активтердің амортизацияланбай ... ... ету ... ... ... емес активтердің баланстық
құны; міндеттемесі бойынша кепілдік ретінде ... ... ... ... материалдық емес активтер бойынша алынған міндеттемелердің
сомасы да ашып көрсетіледі.
Қаржылық есеп беруде есептік ... ... деп ... ... да ... тиіс: бағдарламалық жабдықтау (қамтамасыз ету) шығындары;
компанияның жарнама шығындары; субъектіні құру ... ... ... емес активтерді алумен, күшейтумен, жинақтаумен,
қолдаумен және ... да ... ... байланысты шығындар сомасы
көрсетіледі.
Субъект одан ... да ... емес ... ... ... нәтижесі және сипатын, олардың материалдық салдарын ашу
керек.
Қорытынды.
Материалдық емес активтерді мынандай түрлерге ... ... ... ... келісімдер - кәсіпорынға үкіметтік органдар немесе
муниципали-тет беретін және ... ... ... ... желілері үшін қоғамдық жерді пайдалануға және т.б.) ... ... ... ету, ол әлде ... ... не ... өзі жасайды және сыртқы немесе ішкі мақсаттарға арналады;
• патенттер - заңды түрде танылған және ... ... ... ... бір өнімді шығаруға, не болмаса арнайы ерекше процесс ... ... ... ... ... ұйымдастыру шығындары (цалдырылван шыгындар) - субъект шеккен
шығындар, олардан тек болашақта ғана ... ... ... ... ... ... мекен-тұрақты ауыстыруына байланысты шыгындар, ұзақ
мерзімді алдын ала ... - ... жыл ... ... ... төленетін)
сақтандыру;
• гудвилл - субъектінің жағымды сипаттамасьша байланысты сатып алушының
сауда сэтінде пайда болған құндылығы. Ол ... ... ... сатылым (субъектінің түгастай алғандағы ... мен ... ... нарықтық құн сомасы арасындағы ... ... Есеп ... үшін ... фирманың алған нақты бағасы меи
таза активтердің сәйкес теңестірілген әділ нарыктық ... ... ... ... Таза ... ... ... міндеттемелер»
болып анықталады;
• басқадай (авторлык кұқыктар - шығарма, әзірлеме және т.б. ... ... ... ... ... маркалары немесе тауарлык белгілер
– ұйымға, өнімге (көрсетілген қызметке) берілген, атаулар, рәміздер немесе
сәйкестендіруді білдіретін басқалары); ... - ... ... құқығына ие болу немесе коммуналдык қызмет көрсету және т.б. үшін
үкіметтік органдар береді.
Зерттеу сатысындағы шығындар қалай көрсетілетінін қарастырайық: зерттеу
жұмыстарына шығындар ... ... ... ... ... ... әлеуметгік салық аударымы және басқа шығындар жасалды);
7440 «Жалпы және әкімшілік шығындар» шот дебеті,
7110 «Өнімді (жұмысты, көрсетілген. қызметті) өткізу бойынша ... ... ... ... өтеу ... есеп айырысулар», 3150
«Әлеуметтік салық», 4430 ... ... ... ... ... . ... ... — ғылыми-зерттеу ізденістерінің немесе ... ... жаңа ... түпкілікті жетілдірілген процестерді,
материалдарды, өнімдердіэ жүйелерді және көрсетілетін ... ... ... ... ... Бұл ... мыналар
жатады: тәжірибелік үлгілер мен модельдерді ... ... және ... жаңа технологиямен құрал-аспаптарды,
қалыптарды ... ... ... мен ... ... ... үшін ... қондырғыларды жобалау мен пайдалану;
таңдалған баламалы ... ... ... ... ... ... қызметтерді жобалау, құрастыру
(конструкциялау) және тестілеу.
Субъект ... ... ... ... ... емес
активтерді үйлестіріп, бұл активтің болашақта экономикалық пайда ... ... ... ... алады. Мысалы, фирманың экономикалық
пайда алуы мақсатымен қайта жарақтануын көздейтін ... ... ... ... емес ... ... ... шығындар
былайша көрсетіледі:
материалдықемес активті жасауға шығындар болды:
а) өндіріске материалдар босатылады.
8011,8031 «Материалдар» дебеті
1310-1315,1317 ... ... ... ... ... 8032 ... ... еңбегін өтеу» дебеті
«Еңбекті өтеу бойынша қызметкерлермен есеп айырысулар» кредиті
б) еңбекті өтеу жөніндегі аударымдар сомасына
8013, 8033 «Еңбекті өтеу телемінен ақйіа аударулар» ... ... ... ... өзіндік құны есептеліп шығарылады: 8010 «Негізгі
өндіріс», 8030 «Қосалқы өндіріс» шоттарының ... ... ... ... 6000,0;
- материалдық емес бапты мойындап, тап сәтіне дейін жасалған шығындар
бітпеген құрылыс ... ... ... ... құрылыс» шот дебеті
8010 «Негізгі өндіріс», 8030 «Қосалқы өндіріс» ... ... ... емес активтерді мойындалатын белгі өлшемдер мен
анықтамаларға сай деп тану сэтіне дейін:
2730 ... ... емес ... шот ... ... ... шот кредиті 6000,0.
4.Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
1.Бухгалтерлік есеп пен ... есеп беру ... ... ... - ... ... 2003. - 22 ... есеп берудің халықаралық стандарттары. - Алматы: Раритет, 2003.
- 672 6.
3.Қазақстан Республикасының 1998-2000 жылдарға ... ... ... ... ... мен жетілдірудің мемлекеттік бағдарламасы ... ... ... 28.01.98 ж. №3838 ... ... ... 1998. №29. - Б. ... Аудиторлық іс-қызмет туралы: Қазакстан Республикасының 1998
ж. 20 ... Заңы ... ж. ... ... өзгерістер мен
толықтырулармен). - Алматы: Юрист, 2003. -14 ... және ... ... ... ... ... туралы: ҚР
Президентінің 1999 ж. 7 қыркүйектегі №205 Жарлығы.
6.Акционерлік қоғамдар туралы: ... ... 2003 ... ... ... ... // ... газета. 2003. №23.
7.Бухгалтерлік есеп стапдарттары, ... ... ... ... ... ... - Алматы: Раритет,
2004. - 320 б.
8.Қазакстан ... ... ... - ... 2004. - 786 б.
9.Шетелдік инвестициялар туралы: ... ... ... 27 ... Заңы// Советы ... 1995. 20 ... ... Қазақстан Республикасының 1997 ж. 21 каңтардағы
№67-1 Заңы ... ... ... ... 1997. ... ... Конституциясы. - Алматы: Әділет Пресс, 2003.-
40 6.
12.Қазакстан ... ... ... - ... 2004. - 236 ... К. ... ... менеджмента: Пер. с англ., - М.: -Банки
и биржи, ЮНИТИ 1997.
14. ... А.Қ., ... Қ.Ә. ... ... А, ... Реуэль А.Л. «Экономических учений» Москва 1972г.
16. Сәбден О., Тоқсанова А. Шағын кәсіпкерлікті ... А., Ғ. ... ... экономикасы және кәсіпкерлік»
Алматы, 2002ж.
18. Ілиясов Қ.Қ., Құлпабаева С. ... ... ... 2003ж.
19. Ядгаров Я.С. «История экономических учений» Москва 1998г.
20. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде ... ... ... ... ... ... ... 7410
2740
2040-2310
6210
2740 7410
2040-2310
2740
3130
6210
5510
5510
7210, 7410

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
Материалдық емес активтер жайлы83 бет
Материалдық емес активтер26 бет
Материалдық емес активтер сипаттамасы27 бет
Материалдық емес активтер туралы ақпарат18 бет
Материалдық емес активтердің есебін құжаттау32 бет
Материалдық емес активтердің қолда бары мен қозғалысының есебі19 бет
Қаржылық eceп10 бет
"тұлға"3 бет
"Қиянат жасамау" ұғымының адамгершілік құндылығы ретіндегі мәнін ашу10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь