Мемлекеттік бюджет жүйесі және оның теориялық негіздері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ.

1 МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТ ЖҮЙЕСІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

1.1 Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен ролі
1.2 Бюджет жүйесі және бюджет құрылысы
1.3 Мемлекеттік бюджеттің кірістері мен шығыстарының құрамы

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БЮДЖЕТ ПРОЦЕСІН ҰЙЫМДАСТЫРУ

2.1 Қазақстан Республикасы бюджет процессі және оның Қатысушылар
2.2 Қазақстан Республикасының бюджетінің атқарылуын талдау

3 БЮДЖЕТ ПРОЦЕСІНІҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕРІН ЖЕТІЛДІРУ ЖӘНЕ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ МЕХАНИЗМДЕРІ

3.1 Бюджет процесінің құқықтық негіздерін кеңейту және жетілдіру
3.2 Қазақстан Республикасының бюджет процесін жүзеге асыру механизмі

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ

Әрбір елде мелекеттік қаржылардың ең бірінші маңызды компонеті мемлекеттің міндеттері мен қызметтерін қаржымен қамтамасыз етуге арналған орталықтандырылған ақшалай қор -бюджет болып саналады, яғни бюджет жүйесі- елдің экономикалық қатынастарына және мелекеттік қүрлысына негізделеді.
Бюджет жүйесі әртүрлі деңгейдегі бюджеттердің өзара байланысындағы белгіленген табыс көздерін реттеу арқылы мақсатты және аймақты бюджеттік қорларды, олардың бөлінуіне негізделеді. Осы маңызды жағдай жүзеге асырылғанда, салық және салықтық емес жүйе арқылы мемлекет территориясындағы барлық деңгейлердегі басқаруда қаржылық ресурстар түсімінің көлемін реттейді. Орталық және аймақтар арасындағы бюджет түсімдерін қайта бөлудің қажеттілігі кейбір аймақтардың қаржылық қамтамасыз етілуіндегі объективті себептермен экономикалық дамуы, географиялық жағдайға байланысты. Көп жағдайда бюджет жүйесінің қүрылымы, елдің мемлекеттік қүрлысымен анықталады. Мысалы, федералдық қүлыстағы ел- үш деңгейлі бюджет жүйесіне, ал унитарлық мелекеттер- екі деңгейлі (орталы және жергілікті бюджеттер) болды.
Экономикалық дамыған елдің бюджет жүйесі- өздерінің бюджет жүйесін қүруда белгілі нәтижелерге қол жеткізді, ал олардың тәжірбиесі республика экономикалық өсімге жету үшін мемлекеттік ресурстарды қолдану бөлігінде оңтайлы үлгі болады.
Қоғамдық қатынастардың даму деңгейіне сәйкес, Қазақстан Республикасының бюджет заңдылығы да үнемі жетілдіріп отырады.
1996 жылы «Бюджет заңы туралы» Қазақстан Республикасының заңы қабылданды. 1996-1997 жылы мемлекеттің қаржылар статистикасының халықаралық стандартына сәйкес жасалаған жақа бірыңғай бюджет сипаттамасымен өтті. Бюджет реформасының нәтижесінде:
 бюджет саласының шекаралары нақты анықталды;
 орталық органдар және де орталық пен жергілікті өкімет
 органдары арасында функциялар бөлінді;
 мемлекеттік бюджет шеңберінде барлық мелекеттік қаржылық
 ресурстардың мерзімдері үзартылды;
 республикалық және жергілікті бюджеттер арасында түрақты нормативті бөліністер белгіленеді.
Соның өзінде ескертіп жағдай, Қазақстан Республикасы бюджет зандылықтары реформалау шетел тәжірбиесін есепке алмай жүргізу күрделі болды. Соның өзінде ескеретін жағдай, Қазақстан Республиксының бюджет заңдылықтарын реформалау шетел тәжірбиесін есепке алмай жүргізу күрделі болады. Сондықтанда бірнеше шет мемлекеттердің Венгрия, Швеция, Ресей тағы басқа да елдердің бюджет жүйелері зерттелуі.
Қазақстан Республикасының өкімет бюджет жүйесін реформалауды әлі жалғастыру үстінде перспективалық бюджеттік жоспарлау жүзеге асырылды.
Орталық пен аймақтардың өзара қатынастары, орта мерзімді түрақты көрсеткіштер принципіне ауысты, мемлекеттік шығындарды басқару нормативтік базасының қалыптастыру мен жетілдіру негізінде жасап, бюджет процессі сыртқы қарыздар стратегиясының әдістерін жетілдіріп, соңғы бюджет қарыз алушысының бюджет қаражаттарын қайтаруды қалыптастырып мемлекеттік бюджет тапшылығын қысқарту жолдары қаралды.
Бюджет саясатының басым бағыттары анықталды:
- бюджеттің негізгі көлемін, кірістер көлемін анықтауды, шығындар мен несиелеуді және де бюджет тапшылығының өлшемін бағалауды қоса алғанда орта мерзімді жоспарлауға өтуді бекіті; бюджетті қаржыландырудың басымдылықтарын талдауды бюджет бағдарламаларының қаржылық шығындарын олардың орындалу нәтижелерімен салыстыру негізінде жетілдіру;
- негізгі бюджет бағдарламалары бойынша, бюджет шығындарын үнемдеу үшін кейбір сәйкес нормаларды енгізуді қолға алғанда, шығындарды жоспарлаудың нормативтік әдістерін жетілдіру;
- республикалық және жергілікті бюджет бағдарламаларын қаржыландыруда орталықтың және аймақтардың жауапкершілік процессін бөлу және мемлекет қызметтерінің орталықтанбау саясатын жалғастыру;
- жиналған несиелік қарыздарды қысқарту және бюджеттің жаңа борыштарының өсуіне кедергі болатын, қаржылық міндеттемелерді тіркеу механизмін жетілдіру.
Өкімет тарапынан мемлекеттік бюджеттің несиелік қарыздарын қысқарту іс-шаралары жүргізіледі. Осы мәселелерді шешудің нақты тіркеуге қол жеткізілді.
Жалпы, диплом жүмысының негізгі мақсаты- Қазақстан Республикасы бюджет жүйесін үйымдастырудағы бюджет процессін, оның негізгі тәртібі, кезеңдері және қатысушылары арасындағы өкілеттіліктерімен оны қүру және жүргізу, бекіту, орындау процесстерін және мемлекеттің бюджет процессіне басқару және оны ыңғайлы тәсілдері мен жолдарын зерттеу осы мақсатқа сәйкес келесі міндеттер қаралды:
- бюджет жүйесінің қызметі мен оның орындалу мерзімдерін анықтау, мемлекеттік бюджетке қатысушылар арасында функциональды жауапкершілік пен өкіметтіліктердің нақтылануы;
- бюджет жүйесін басқару мен жүргізудің факторларын анықтау арқылы, оны шешу жолдарын үстау.
Зерттеу объектілері- Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджет пен оның облыстық деңгейлеріндегі бюджет қаражаттарының қолданылуы және қозғалысы.
Диплом жүмысы — кіріспе, үш бөлімнен және қорытындыдан түрады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Қазақстан республикасының бюджет Кодексі. Егемен қазақстан 6 - мамыр 2005 ж.
2. П. Искакова Мемлекеттік бюджет оқу құралы Алматы Экономика 1998 ж.
3. Мельников В. Д. Құлпыбаев С. Қаржы 1 том Алматы 2005 ж.
4. Мелышков В. Д. Құлпыбаев С. Қаржы 2 том Алматы 2005 ж.
5. 2005 жылға арналған Республикалық бюджет туралы заң.
6. Жуйриков К.К. Бюджет: Учебник. - Алматы , 2005 ж
7. Садыкова Р.О. О проблемах бтоджетной обеспеченности регионов // Финансы Казахстана.-2005 - № 3. с. 13-15
8. Положение «О счетном комитете по контролю за исполнением республиканского бюджета» от 19.04.1996
9. Шалабаев И. Бюджетная политика региона // Аль -пари -200-№5-6-С.ЗО-31
10. Туякбай Ж. Бюджетная сфера нуждается в реформах // Қаржы-қаражат 2005.№4С-3-7
11. Поташова О новая страница в истории бюджетного законодательства // Казахстанская правда. 2005-5 мая
12. Исахова П.К. вопрсу разграничения полномочий между уровнямим государственного управления и совершенствования межбюджетных отношений // Финансы Казахстана - 2005 № 1 с25-35
13. Совершенствование механизма межбюджетных отношении в РК // экономика Казахстан № 9 -10 1997 г. с. - 107-115
14. Доклад председателя счетного комитета по контролю за исполнением республиканского бюджета РК М.С. Утебаева
15. Елубаев X. Особенности планирования доходов местных бюджетов // Саясат 2005 ж. № 12 с. 14-19
16. Постановление правительства РК от 25 июля 2005 года № 832 Об утверждении правил финансовых процедур по исшшению бюджета и
ведение формы отчетности (периодически и годовой) для государственяъіх учреждениисодержащихся за счет государственного бюджета.
17. Закон Республики Казахстан «О республиканском бюджете» на 2005 год.
18. Радченко Т. Некоторые проблемы перехода к казначейской системе испонение бюджета // Транзитная экономика 2005 год № 2 с. - 51-53
19. Жакыпбеков С. О модернизации системы казначейства // Қаржы-Қаражат 2005 ж№ 6 с.-49-51 б.
20. Журавлев С. Государственный бюджет М. 1999 год
21. Горемыкина Л. Принципы государственного контроля за исполнением бюджета // финансы 2005 № 7 стр 47-49.
22. Кулекеев Ж. вопросы межбюджетных отношений // Қаржы-қаражат 2005 № 5 с. 23-25
23. Шиманский М. Резервы исполнения бюджета Казахстанская правда 2005 год 10 апреля.
24. Аскар Тураппайұлы «бюджет орықцалды, көкеде көп сұрақ қалды» 18 маусым 2005 ж.
25. Мемлекеттік инвестицияны үлғайтуды үсынды. 2 маусым 2005 ж. Егемен Қазақстан.
26. Мельников В.Д. Ли В.Д. общии курс финансов Учебник Алматы 2005 ж.
27. Постановление Республики казахстан О концепции развитие системы контроля за исполнением республиканского и местного бюджета в РК от 14.09.2005 год.
28. Арынова Г. Стратегические и тактические аспекты развитие казначейской системы на региональном уровие // Қаржы-Қаражат 2005 003 89-93
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.
1 Мемлекеттік бюджет жүйесі және оның теориялық негіздері
1.1 Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен ролі
1.2 Бюджет жүйесі және бюджет құрылысы
1.3 ... ... ... мен ... ... Қазақстан Республикасының бюджет процесін ұйымдастыру
2.1 Қазақстан Республикасы бюджет процессі және оның Қатысушылар
2.2 Қазақстан Республикасының бюджетінің атқарылуын талдау
3 ... ... ... ... ... және ... асыру
механизмдері
3.1 Бюджет процесінің құқықтық негіздерін кеңейту және жетілдіру
3.2 Қазақстан ... ... ... жүзеге асыру механизмі
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Кіріспе
Әрбір елде мелекеттік қаржылардың ең бірінші маңызды ... ... мен ... ... ... ... ... ақшалай қор -бюджет болып саналады, яғни бюджет жүйесі-
елдің экономикалық қатынастарына және мелекеттік қүрлысына негізделеді.
Бюджет жүйесі ... ... ... өзара байланысындағы
белгіленген табыс көздерін реттеу арқылы мақсатты және аймақты ... ... ... ... Осы ... ... ... салық және ... емес жүйе ... ... барлық деңгейлердегі басқаруда ... ... ... ... Орталық және аймақтар арасындағы бюджет
түсімдерін қайта бөлудің қажеттілігі ... ... ... ... ... себептермен экономикалық дамуы, ... ... Көп ... ... ... ... ... қүрлысымен анықталады. Мысалы, федералдық ... ел- ... ... ... ал унитарлық мелекеттер- екі деңгейлі ... ... ... ... ... елдің бюджет жүйесі- өздерінің бюджет жүйесін
қүруда ... ... қол ... ал ... тәжірбиесі республика
экономикалық өсімге жету үшін мемлекеттік ресурстарды қолдану ... үлгі ... ... даму ... ... ... бюджет заңдылығы да үнемі жетілдіріп отырады.
1996 жылы ... заңы ... ... ... заңы
қабылданды. 1996-1997 жылы мемлекеттің қаржылар статистикасының халықаралық
стандартына сәйкес жасалаған жақа ... ... ... ... ... нәтижесінде:
– бюджет саласының шекаралары нақты анықталды;
– орталық органдар және де орталық пен жергілікті өкімет
– органдары арасында функциялар бөлінді;
– мемлекеттік ... ... ... ... қаржылық
– ресурстардың мерзімдері үзартылды;
– республикалық және жергілікті бюджеттер арасында ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы бюджет
зандылықтары реформалау шетел тәжірбиесін есепке ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республиксының бюджет
заңдылықтарын реформалау шетел тәжірбиесін есепке алмай жүргізу ... ... ... шет ... ... Швеция, Ресей тағы
басқа да елдердің бюджет жүйелері зерттелуі.
Қазақстан Республикасының өкімет бюджет жүйесін ... ... ... перспективалық бюджеттік жоспарлау жүзеге асырылды.
Орталық пен аймақтардың өзара ... орта ... ... ... ауысты, мемлекеттік шығындарды басқару нормативтік
базасының қалыптастыру мен жетілдіру ... ... ... ... ... ... әдістерін жетілдіріп, соңғы бюджет қарыз
алушысының бюджет ... ... ... ... ... ... ... қаралды.
Бюджет саясатының басым бағыттары анықталды:
- бюджеттің негізгі көлемін, кірістер көлемін анықтауды, шығындар мен
несиелеуді және де бюджет тапшылығының өлшемін ... қоса ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың басымдылықтарын
талдауды бюджет бағдарламаларының қаржылық шығындарын олардың орындалу
нәтижелерімен ... ... ... ... ... бағдарламалары бойынша, бюджет шығындарын ... ... ... нормаларды енгізуді қолға алғанда, шығындарды
жоспарлаудың нормативтік ... ... ... және ... бюджет бағдарламаларын қаржыландыруда
орталықтың және аймақтардың жауапкершілік процессін бөлу және ... ... ... ... ... несиелік қарыздарды қысқарту және ... ... ... ... ... қаржылық міндеттемелерді тіркеу
механизмін жетілдіру.
Өкімет тарапынан мемлекеттік бюджеттің несиелік қарыздарын ... ... ... Осы мәселелерді шешудің нақты ... ... ... ... ... мақсаты- Қазақстан Республикасы бюджет
жүйесін үйымдастырудағы бюджет процессін, оның ... ... ... ... ... ... оны қүру және жүргізу,
бекіту, орындау процесстерін және мемлекеттің бюджет ... ... оны ... ... мен ... зерттеу осы мақсатқа сәйкес келесі
міндеттер қаралды:
- бюджет жүйесінің қызметі мен оның ... ... ... ... ... арасында функциональды жауапкершілік пен
өкіметтіліктердің нақтылануы;
- бюджет жүйесін басқару мен ... ... ... ... шешу жолдарын үстау.
Зерттеу объектілері- Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджет пен
оның облыстық деңгейлеріндегі бюджет ... ... ... жүмысы — кіріспе, үш бөлімнен және қорытындыдан түрады.
1. Мемлекеттік бюджет жүйесі жӘне оның ... ... ... ... ... мӘні мен рӨлі
Қаржылық байланыстардың орасан зор әр алуандылығында жеке ... ... ... ... сфераларды бөліп көрсетуге
болады. Мәселен, мемлекеттің шаруашылық жүргізуші ... ... ... қаржы қатынастары жалпы қоғамдық өнімді қүндық
бөлудің ерекше ... ... және ... ... ... ... ақша ... қалыптастырумен
және пайдаланумен байланысты болады. Қаржы қатынастарының бүл ... ... ... ... ... қүрайды.
Экономикалық қатынастардың жиынтығы ретіндегі мемлекеттік бюджеттің
обьективті сипаты бар. Бөлудің дербес сферасы ретіндегі оның өмір ... ... ... ... өндірістің қажеттіліктерімен,
мемлекеттің табиғатымен және ... ... Бүл ... ... қажет етеді. Ақша ... ... ... ... ... үздіксіз ауыспалы
айналымды ұйымдастыру үшін, жалпы экономиканың ... ... ... ... ... ... ... кезеңіндегі орталықтандырылған қаржы
ресурстары мемлекетке қоғамдық өндірістің қажетті қарқыны мен ... ... оның ... және ... ... жетілдіруге жетуге,
экономиканың салаларын дамытудың бірінші ... ... үшін ... ... қалыптастыруға, ірі әлеуметтік өзгерістерді жүрпзуге
мүмкіндік береді.
Қаржының орталықтандырудың арқасында ақша қаражаттары, мемлекеттің
экономикалық және әлеуметтік ... ... іске ... үшін ... ... экономикалық және әлеуметтік дамудың шешуші учаскелеріне
шоғырландырылған.
Сөйтіп, обьективті бөлгіштік қатынастардың ... ... ... ... ... ... ... ретінде мемлекеттік бюджет
айрықшалықты қоғамдық арналымды ... ... ... қанағаттандыруға қызмет етеді, экономикалық категория
ретінде көрінеді.
Қаржы ... ... бір ... ... ... ең ... жалпы қаржы категориясынан ажырататын өзгеше ... ... ... ... ... бар, әрқашан ақша нысанында
жүзеге асырылады, мақсатты ақша қорларын қалыптастырумен және ... ... ... бірге, бюджет қатынастарына белгілі бір өзіндік
ерекшелік тән, ... ол ... ... өзгеше белгілердің шеңберінен
шықпайды.
Қүндық бөліністің айрықшалықты сферасы ретінде мемлекеттік бюджет ... ... ... ... жалпы қоғамдық өнімнің бір бөлігін оқшауландырумен және
оны қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыруға пайдаланумен ... ... ... ... ... болып табылады;
2) қүнды жасау және оны түтыну процесін шарттастыратын материалдық
өндіріс ... және ... ... ... ... емес сфера
қаржысынан мемлекеттік бюджеттің айырмашылығы ол үлттық ... ... ... ... ... ... сфералары
рарсында қүнды қайта бөлуге арналған;
3) ... ... оның ... ... қозғалысымен тікелей
байланысты емес қүндық бөліністің ... ... және одан ... ... ... ... ал қаржы қатынастары материалдық ... ... емес ... да ... ... тығыз тоқайласып
жатады.
Мемлекеттік бюджет, кез келген басқа экономикалық категория сияқты,
өндірістік қатынастарды ... және ... ... ... нақты
материалдық - заттық түрінде болады: бюджет ... ... ақша ... — бюджеттік қорында ... ... ... ... ... ... экономикалық прцестер мемлекеттің
жүмылдыратын және пайдаланатын ақша ... ... ... ... ... қор — бүл ... өнім мен үлттық табыстың
қүндық бөліністің белгілі стадияларын өткен және үлғаймалы үдайы ... ...... қызмет көрсету, қорғаныс және басқару жөніндегі
қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін ... ... ... қозғалысының
обьективті шарттасылған экономикалық нысаны. Бюджеттік қордың қалыптасуы
мен пайдалануы қүнды бөлу және ... ... оның ... процесін
білдіреді.
Экономикалық категория ретінде мемлекеттік бюджет мемлекеттің
орталықтандырылған ақша қорын жасау және оны ... ... пен ... қанағаттандыру мақсаттарына пайдалану ... ... ... бөлу және ... бөлу ... ... пен ... басқа қатысушылары арасында пайда болатын ақша қатынастарын
білдіреді.
Мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ... сай ... бөлу және бақылау функцияларын орындайды. ... іс - ... ... мәні мен ... ... ... айрықшалығымен айқындалады. Сонымен бірге ... ... ... ... ... ... ... функция шеңберінде
қосалқы функцияларды, атап айтқанда: үлттық табыс пен жалпы ішкі ... ... ... ... ... және ынталандыру; әлеуметтік
саясатты қаржымен ... ету; ақша ... ... ... және ... ... ... сияқты сипатты функцияларды
орындайды.
Бюджеттің басқа жанамалық категориялар арқылы экономикалық мәні, оның
қызметтерінде көрінеді. Бюджеттік қатынастардың қоғамдық арналымы ... ... ... ... ... ... ... (бүл
қызметті жүзеге асыру барысында орталықтандырылған қаржылық ... ... ... бюджет жүйесінде шоғырлануы қамтамасыз етіледі).
Негізгі жалпы мемлекеттік ақшалай қор қаражаттарын қолдану (бүл ... ... ... ... ... ... ... ресурстардың қозғалысында бақылауды жүзеге асыру, бүл
ьнегізд, жанамалық даму ... және ... ... ... толығымен бақылау.
Бюджеттік қатынастардың сыртқы формасы өкімет пен жергілікті өзін өзі
басқару органдарының ... ... өнім ... бір бөлігін басқаруда
көрінеді. Олар ... өмір ... ... оның ... ... субьективті жағын көрсетеді. Бүл жағдайда ... ... ... оның қажеттілігін көлемі мен қүрылымы
бойынша нақтылауда мемлекетпен әртүрлі формалар мен әдістерді ... ... ... ... ... арқылы қайта бөлуді ... ... ...... ... ... ... қоғамдағы барлық экономикалық ... ... ... ... ... институттары — салықтар,
мемлекеттің шығыстары, мемлекеттік кредит, мемлекеттік қарыздар және т.т.
өзінің шоғырланған көрінісін ... ... ... ... ... ... ... Ол нақты кезеңге, әдетте, бір жылға
жасалынады, ... ... ... ... ... ... ... қозғалысын анықтайды. Бюджетті негізгі қаржы
жоспары деп ... оның ... ... ... ... ... ... жопарларының жүйесіндегі басымдық жағдайын, сондай-ақ қоғамдық үдайы
өндірістегі айрықша рөлін айқындайды.
Негізгі қаржы ... ... ... қызметінің жемісі болып
табылады. Елдің негізгі ... ... ... ... жыл ... қабылдайтын Республикалық бюджет туралы заңына
сәйкес сөзсіз орындауға жатады.
Мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ... Ол экономикаға мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорын жасау мен
пайдаланудың нысандары мен әдістерінің жиынтығы болып табылатын ... ... ... ... ... ... ықпал етудің қүралы
ретіндегі бюджеттің рөлі ... ... ... реттеу
орталықтандырылған ақша қорының сандық көлемін анықтау, оны ... ... ... мен ... ... ... атқарылу процесінде қаржы
ресурстарын қаиш жолымен жүзеге асырылады.
Ақырында, мемлекеттік бюджет мемлекет заңдарының бірі болып табылыды
(мысалы, ... ... ... ... ... ... туралы заң).
Сөйтіп, бюджеттің сан қырлы маңызын ескере отырып, оны осы ... ... ... ... ... ... - ... табыс пен жалпы ішкі өнімді қайта бөлудің
негізгі қүралы. Мемлекеттік бюджеттің (шығыс бөлігінің) ... ... 30%, ... ішкі ... 20%, жалпы қоғамдық өнімнің 10% бөлінеді
және қайта бөлінеді. ... ... ... ... ... неғүрлым үтымды орналастырудың, экономика және ... ... ... ... ... және ... қайта бөлу үшін
пайдаланылады.
Нарықтық механизмге өту жағдайында мемлекеттік бюджеттің қаражаттары
ең алдымен экономиканың қүрылымын қайта қүруды, кешенді ... ... ... ... ... әулетті арттыруға,
әлеуметтік дамуды ... және ... ең аз ... ... ... ... ... мен салықтар арқылы бюджет экономика мен инвестицияларды
реттеудің және ынталандырудың, өндіріс ... ... ... болып табылады.
Бюджет қаражаттарының әлеуметтік бағыттылығының зор маңызы ... ... ... - ... ... аз жіктерін
(зейнеткерлерді, мүгедектерді, аз қамытылған от ... ... ... ... ... беру және ... ... жүмыс істеп түруы.
Қаржылық жоспарлау порцесінде бюджет үлттық шаруашылықтың салаларына
және өндірістік емес ... ... ... ықпал етеді.
Мемлекеттің ақша қорын жасау және пайдаланудың негізгі ... ... ... бюджет барлық кәсіпорындармен және үжымдармен етене байланысқан.
Бюджеттік жоспарлау мен бюджеттің ... ... ... ... ... қызметіне қызмет жасалынады. Нарықтық
қатынастарға көшу жағдайында ресурстарды жүмылдыру және оларды ... ... ... ... күшейе түсуде.
1.2 Бюджет жүйесі жӘне бюджет қүрылысы
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... деңгейлерінде тиісті қаржы базасы болуы ... ... әр елде ... ... әлеуметтік сферасын, әрбір
әкімшілік-аумақтық бірліктерді абаттандыруды, заң ... ... ... ... және ... да ... қаржыландыру үшін
олардың ақша ... ... ... ... ... желісі қүралады. Бюджеттердің жекелеген түрлерінің кірістері
мен шығыстарын ... ... ... ... заңмен реттеліп
отыратын белгілі бір ... ... ... ... болады. Осы
элементтердің барлығы-бюджет жүйесін үйымдастыру мен қүрудың қағидаттары,
оның буындарының өзара қатынастары мен ... ... ... ... ... ... қүрылысын қүрайды.
Дүние жүзінің әр түрлі елдерінде ... ... ... аумақтық- әкімшілік бірлігіне, экономиканың даму деңгейіне және
нақтылы мемлекеттің ... ... ... ... ... ... басты орынды бюджет жүйесі алады, ол экономикалық
қатынастарға және қүқықтық ... ... ... ... ... ... түрлі елдердің бюджет жүйелері өзінің қүрылымы, ... ... саны ... ... ... келеді, өйткені олардың
аумақтық қүрылысы мен оның аумақтық бөлінісіне ... ... ... ... ... ... ... қүрылымымен
анықталады. Мемлекеттің федеративтік және унитарлық қүрылымы болуы мүмкін.
Федеративті мемлекеттерде бюджет жүйесі үш ... ... ... ... ... ... немесе орталық мемлекеттің
бюджеті;
федерация мүшелерінің бюджеттері (АҚШ-та — ... ... ... ... ... Ресей- ферерация
субъектілерінің бюдженттері);
жергілікті бюджеттер.
Унитарлық ... ... екі ... ... ... орталық бюджет және толып жатқан ... ... ... да ... оқшалану мен дербестігінің түрлі дәрежесі болуы
мүмкін, бірақ, әдеттегідей, әлеуметтік — ... ... ... ... ... ... бюджеттерге қатынасы бойынша
белгілі бір реттеуші рөл орталық бюджетте сақталады.
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі бюджет қүрылымының унитарлық
типімен ... ... ... - ... ... ... ... және сайланатын Парламенті бар унитарлық мемлекет.
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі экономикалық қатынастарға ... ... ... негізделген әр түрлі деңгейлердегі бюджеттерді
қамтиды.
Қазақстанда жиынтығында мемлекеттік бюджетті қүрайтын Республикалық
бюджет пен жергілікті бюджеттер дербес ... ... жылы ... ... ... ... ... өзгерістерге
үшырады. Бүған дейін Қазақстанның мемлекеттік бюджеті, басқа одақтас
республикалардың мемлекеттік ... ... КСРО — ның ... ... онда ел аумағының барлық бюджеттері, соның ішінде ауылдық
және ... ... де ... ... Ол ... ... ... республиканың мемлекеттік бюджеттерінен және мемлекеттік әлеуметтік
сақтандыру бюджетінен түрды. Одақтық бюджетке 1970 — 1990 жж. ... ... ... ... 52 — 50( ... оның 35(
республкалардың республикалық және 15% ... ... ... ... ... ... басты бөлігі
республикалық бюджетте шоғырланған.
Республикалық бюджет — бүл түсімдер мен ... ... ... ... ... ... және өзіне
Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңнамалық ... ... ... ... үшін ... ... республикалық бюджет
бағдарламаларын қаржыландыруға араналған ... ... ... ... ақша ... ... ... — аймақтық бірліктердің бюджеттері) -
облыстық бюджеттер, ... ... ... бар ... ... (қаладағы аудандарды қоспағанда) бюджеттері.
Қаржы жылына арналған республикалық бюдже ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің жүмыс істеуі бюджеттердің әр түрлі ... ... ... және ... ... ... бекіту, атқару,
бақылау тәртібімен, сондай- ақ республикалық және жергілікті ... ... ... қамтамасыз етіледі.
Бюджеттің бірлігі бюджет жүйеісін үйымдық - ... ... ... ... ... КСРО — ның ... ... толық көрінді. Қазіргі кезде биліктің ... ... ... және ... қаржы ресурстарын иелену
жөніндегі қүқықтардың берілуімен ... бүл ... ... ... ел аумағында қолданылып жүрген мемелекет ... ... өмір ... мемлекет шығыстарының біркелкілігінде
көрінеді. Бүл қағидат бюджеттік ... ... ... бірлігіне, оның әлеуметтік — экономикалық болжаумен өзара
байланысына кепілдік береді. Бюджет бірлігі қағидатының міндеті ... ... ... қозғалысына тиімді бақылауды белгілеу
болып табылады. ... ... ... ... қаржы саясатын қамтамасыз
етуге бағытталған және ең ... ... ... ... ... экономикалық және саяси негізін тірек етеді. Ол реттеуші
кіріс көздерін ... ... ... ... ... өз ара ... төменгі деңгейдегі бюджеттердің теңгерімділігі үшін оларды
қаржылық ... ... — ақ ... ... бөлудің мақсатты және аумақтық
бюджет қорларын жасауға да негізделген.
Бюджеттердің бірлігі ... ... ... Қаржы министрлігі
бекіткен бірыңғай бюджеттік ... ... ... ... басқа деңгейіне беріліп отыратын мемлекеттік қаржы статистикасы
нысанының бірлігімен, бюджет рәсімінің қағидаттарымен, ақша ... ... ... ... ... ... салық саясатын қоса
бірыңғай әлеуметтік экономикалық саясат арқылы іске ... ... ... ... жүйесінің қүрудың маңызды қағидаты
болып отырған оның жеке буындарының ... ... ... ... әр түрлі деңгейдегі бюджеттердің арасындағы кірістерді ... ... ... және ... қаражатының жүмсалу бағыттарын
белгілеу қүығы арқылы ... ... ... ... ... және тиімді жүмыс істеудің
шарттары дербестікпен қатар теңгерімділік болып табылады. Барлық деңгейлер
бюджеттерінің ... ... ... ... ... ... болып
табылуы мүмкін. Бюджеттерді қарау және бекіту кезінде билік пен басқарудың
тиісті органдары бюджеттердің ... бір ... ... ... тапшылығын ақша эмиссиясы есебінен жабуға болмайтындығы заңмен
белгіленген. Бюджет тапшылығын жабудың ... ... ... ... ... ... ... кредит ресурстарын пайдалану.
Тапшылықты азайту немесе жою мақсатымен секвестрлеу-ағымдағы ... ... ... ... ... баптар бойынша (қорғалатындарынан
басқа) белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... секвестрлеуге жатпайтын бюджеттік
бағдарламалардың тізбесін республика Парламенті мен биліктің ... ... ... ... ... ... мен ... құрамы
Мемлекеттік орталықтандырылған ақша қорын алыптастырумен және
пайдаланумен байланысты ... ... ... ... ... ... ... кірістері мен шығыстары арқылы ... Олар ... ... жеке көздерін білдіреді. Категориялардың
екеуі де бюджеттің өзі ... ... және ... өзгеше қоғамдық
арналамы болады: кірістер мелекеті қажетті ақша қаражаттарымен қамтамасыз
етеді, шығыстар ... ... ... ... сәйкес бөледі.
Кірістер мен шығыстардың қүрамы мен қүрылымы нақты әлеуметтік-
экономикалық және тарихи ... ... ... ... ... салық саясатын жүргізудің бағыттарына байланысты болады. Бүл кезде
мемлекет ... бір ... ... қавлыптастырудың және
шығыстарды жүмсаудың ... ... мен ... ... ... ... дейін КСРО- ның мемлекеттік бюджетінің
кірістері мемлекеттік кәсіпорындардың ақша жинақтарына негізделіп ... ... ... ... ... 90% ... және негізінен екі
төлемнен — ... ... мен ... ... ... ... Бүл
жүйе 1930 жылдан 1990 жылға дейін өмір сүріп. 1980 ... ... ... ... ... және басқалары үшін ақы ... ... ... ... ... жүрген төлемдер жүйесін
өзгертпедіжәне жеке кәсшорындар қызметінің жеке — дара ... ... ... көзі ... немесе оларға бара-бар
төлемдер болып табылады. Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджеті
кірістерінің қүрамы мен ... ... ... ... ... ... түрақсыз сипаттағы салықтық емес қаражаттардың
түсімдерімен айқындалады.
Бюджет ... ... ... ... бюджеттің қүрылымы мыналардан
түрады:
Түсімдерден:
кірістерден;
алынған ресми трансферттерден (гранттардан);
бүрын бюджеттен берілген кредиттер бойынша негізгі борышты өтеу;
Шығыстардан және ... ... ... ... ... бюджет тапшылығын (профицитті пайдаланудан) қаржыландырудан.
Өз кезегінде кірістер:
салықтық түсімдер;
салыққа жатпайтын түсімдер;
капиталмен жасалынатын операциялардан ... ... ... ... бұл үш ... алынған ресми трансферттер
бөлігімен (және бір уақыт ... яғни ... ... ... ... ... несие беруге немесе өтелмеген борышты төлемеуге
байланысты емес тегін және қайтарылмайтын ... ... ... несиелерді өтеу санаты бюджеттік несиелер бойынша
(қайтару негізінде берілген- бүрынғы жылдардағы несиелендіру) ... ... ... ... ... қаражаттардың түсуі
болып табылады.
Бюджеттің шығыстар бөлігі функционалдық топтардың ... ... ... ... ету жөніндегі шығыстар «борышқа қызмет
ету» ... тобы ... ... ... әкімшілерінің
мелекеттік мекемелерін- әкімдер аппараттын және ішкі ... ... ... ... төлеу және қарыздарды орналастарғаны
үшін комиссиялық сыйақылар төлеу ... ... ... бөле ... бюджетке өту түрінде қайтаруға жататын, басқа да ... ... ... қаражаттар тиісті ... топ ... ... несиелендіруде көрсетіледі.
Бюджет тапшылығы шығыстар мен бюджетттен қайтарымды негізінде бөлінген
кредиттер ауқымының ... ... ... ... сомасынан асып
түсуін қамтып көрсетеді. Бекітілген республикалық бюджет ... ... ... және ... ішкі өнімге пайызбен, ал облыстық
бюджеттер, Астана және Алматы ... ... ... ... көрсетілген. Ал бюджет профициті-бүл бюджетке түсетін кірістер
мен ресми трансферттер түсімдерінің және ... ... ... ... ... ... өтеудің жалпы сомасының жалпы ... ... ... ... кредиттердің ауқымынан асып ... ... ... ... де ... валютамен немесе жалпы ішкі
өнімге пайызбен есептеледі.
Мемлекеттік бюджеттің сңғы бөлігі- ... ... ... ... ішкі және ... ... борышты өтеу жөніндегі
шығыстарды қамытып көрсетеді.
Оның қос арналымы бар:
тапшылық болған ... ішкі ... ... ... ... ... ... сатудан есепке алу бойынша, шығыстарды жабуға
бағыталатын жыл басындағы бюджет қаражаттарының қалдықтарын) және сыртқы
қарыздардан ... ... ... ... тыс ... ... ... мемлекеттік
міндеттемелерді өтеуге немесе бірнеше кезектегі ... ... ... ... мен ... ... ... мен топтамасы
бюджеттік сыныптамамен ... ... ... ... ... сыныптама- функционалдық, ведомстволық және экономикалық
сипаттамалар ... ... ... ... мен ... ... топтастырылуын белгілейтін нормативтік қүқықтық акт. ... ... ... ... және ... ... Бірыңғай бюджеттік сыныптама бюджеттің мемлекеттің
экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ... министрліктер мен ведомостволардың үйымдар ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді; жеке
(дара) сметалар мен қаржы жоспарларын қүрама ... мен ... ... ... қүравма жоспарлар мен бюджеттің жазбаша
тізбесі арасындағы үйлесуді қамтамасыз етеді.
1996 жылға ... ... ... ... ... қамтыды бөлім,
параграф, бап, тарау. Алайда үзақ уақыт қолданылып келген сыныптама бюджет
қаражаттарын жобалаудың, оған есеп жүргізудің және ... ... ... ... ... ... заман талаптарына сай болудан
қалды. Сондықтан 1996 жылдан бастап ол ... ... ... ... ... ... ... сыныптамаға сәйкес кірістер енді төрт ... ... олар ... ... ішкі сынып, ерекшелік. Мысалы,
бюджеттердің кірістері мына санаттарды қамтиды: ... ... ... ... ... ... ресми трансферттер
(гаранттар); бюджеттен берілген кредиттерді өтеу;жалпы ... ... ... ... ... ... ... неғүрлым тәптіштеу ретінде сипаттайды. Мысалы, салық
түсімдеріндегі сынып- ... ... ішкі ... ... ... ерекшелік-
нақты салық төлеушіні немесе салық объектісін білдіреді.
Шығыстарда функционалдық, экономикалық және ведомостволық сыныптама
қарастырылған. ... ... ... түрлерінің, шаралардың және
бюджет қатынастары қатысушыларының кең көлемді сипаттамасы болып табылады.
Функционалдық сыныптамаға ... ... бес ... ... топ, ішкі ... ... ... бағдарлама, ішкі бағдарлама. Аталған деңгейдің үштастырылуы
шығыстардың функционалдық сыныптамасының кодын қүрайды.
Шығыстардың экономикалық ... ... ... белгілері
бойынша төрт бөлімге бөледі: санат, сынып, ішкі сынып, ерекшелік. Санат
мыналарды қамтиды: ағымдық шығыстар, ... ... ... Сынып ішкі
сынып және ерекшелік шығыстардың ... мен ... ... ... ... ... ... мен қызметтер көрсетуге жүмсалатын
шығыстар- жүмысшылар мен ... ... ... ... ... жалақысы.
Бюджеттің атқарылуы кезінде екі сыныптаманың негізгі бөлімшелері
қамтитын тоғыспалы ... ... ... және ... үштастырылуы пайдаланылады.
Ведомстволық сыныптама бойынша шығыстардың атқарылуы мен бюджеттік
несиелендіру әкімшілер бойынша ... ... ... ... ... Әкімшілігі, Парламенттің шаруашылық басқармасы,
Премьер министердің Кеңесі, облыстар мен ... мен ... ... ... комитеттер, агенттіктер, Қазақстан Республикасының
басқа ведомстволары мен службалары бойынша топтастыруды білдіреді.
Бюджеттік сыныптама автоматтандыру ... ... ... ... жету үшін ... мен ... ... айқын және
арнаулы етіп жүйелеуге мүмкіндік береді.
Бюджеттік ... ... ... ... ... ... жоспарлаудың маңыз қүрама ... ... ... мәні ... ... ... ... түрлі деңгейіндегі бюджеттерді жасау мен олардың атқарылуы
процесінде бюджет жүйесінің буындары арасында қоғамдық өнімнің қүны ... ... бөлу мен ... ... ... отыр. Бюджеттік жоспарлау
барысында қаржы елдің дамуның мемлекеттік бағдарламасының ... ... ... және ... ... ... және ... белсенді ықпал жасайды.
Бюджеттік жоспарлаудың бірлігі мыналарға негізделеді:
республикалық және жергілікті бюджеттерден қаржыландырылатын бюджеттәк
бағғдарламалардың тізбесін қалыптастыру;
заңнамалық актілер мен ... ... және ... ... бөлу нормативтерін, облыстық өкілді органдарының
шешімдерімен- кірісті ... ... пен ... (қалалар) бюджеттерінің
арасында бөлудің тұрақты нормативтерін белгілеу;
заңгамалық актілермен республикалық бюджеттен облыстық ... ... ... ... , ... мен ... ... республикалық бюджетке берілітін бюджеттік
алымдардың үзақ ... ... ... ... ... ... ... аудандардың (қалалардың) бюджеттеріне
берілетін субвенциялардың және ... ... ... ... ... ... алымдардың үзақ мерзімді мөлшерін
белгілеуге;
Қаржы министрлігімен келісе отырып, облыстар мен Астана және ... ... ... ... сомасын анықтауға;
тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы ... ... ... ... ... ... органдардың шешімдеріне
облыстардың, Астана және Алматы ... ... ... ... ... ... аяғындағы борышының лимитін белгілеуге ;
Үкімет белгілейтін тәртіп пен ... ... ... ... ... сыйақының (мүдденің) шекті мөлшерін белгілеуге.
Қазақстан Республикасының экономикасы басынан кешіріп ... ... көшу ... оның ... ... ... мен
шығыстарына айтарлықтай ықпал етіп отыр. Бюджеттің, әсіресе ... ... және ... тез өсуі оған тән сипат болып
отыр. Бүл инфляциялық процестерден және егеменде мелекеттің ... ... ішкі және ... ... өзі ... ... туып отыр.
Бюджеттің кірістері — бюджетке қайтарылмайтын негізде салықтардан,
алымдардан және бюджетке төленетін басқа да міндетті ... ... ... ... және өзге де ... ... ... операциялардан түсетін кірістердің көлемі.
Қазақстан Республикасының «Бюджет жүйесі туралы » ... ... ... ... түсімдер мыналарды қамтиды:
Республикалық бюджеттің кірістерін, олар мыналардан түрады:
а) салықтар, алымдар және ... да ... ... түсімдерінен
(корпорациялық табыс салығы; қосылған қүнға салынатын салық ; ... ... жер ... ... ... ... ... әкелінетін тауарларға салынатын кеден бажы, ... ... баж ... және ... ... ... мен төлемдер);
ә) салыққа жатпайтын ... ... ... ... ... ... ... бойынша алынатын сыйақылар
(мүдделер); республикалық бюджеттерден қаржалантыратын ... ... ... ... ... түсімдер; республикалық
меншік болып табылатын акция ... ... ... мелекеттік
лотереялардан алынатын кірістер (жергілікті өкілді органдарының шешімдері
бойынша өткізілетін лотереялардан ... ... ... жер
қойынауы туралы ақпаратты пайдалануға бергені үшін төлемдер; ... ... ... үшін ... ... ... ... мүлікті жалға беруден алынатын түсімдер; ... ... ... республикалық меншікке өтеусіз өткенмүлікті сатудан
алынатын ... ... ... мелекеттің пайдасына бас тартудан кеден
режімінде ресімделген тауарлар мен көлік ... ... ... ... мен жеке ... бергені үшін төлем;
мемлекетке өткен мүлікті, заңсыз алынған мүлікті өз ... ... оны ... ... ... ... функцияларды орындауға
уәкілетті түлғаларға немесе оларға теңестірілген ... ... ... ... өтдіріп алудан алынатын сомалардың
түсімдері; ... ... ... үшін ... айыппүл
сомаларының түсімдері; лицензиялық ... ... ... мен ойын ... ... алынған кірістерді
қоспағанда, өзіне лицензиялық тәртіп ... ... ... кірістерден түсетін түсімдер; атқарушы санкция; басқа да салыққа
жатпайтын түсімдер);
б) ... ... ... ... ... резервтерден алынған түлғалар үшін ... ... ... ... ... сатудан алынатын түсімдерден;
мына төмендегілерден алынған ресми трансферттерді (гаранттарды):
заңды және жеке түлғалардан немесе шет мемлекеттерден;
бюджеттік алынымдардан;
республикалық ... ... ... ... ... негізгі
борышты өтеуден.
Қазақстан Республикасының 2005 жылғы мелекеттік бюджет ... мен ... мына ... ... ... ... бюджет кірістерінің көлемі мен қүрылымы
| |Млн. ... |% ... ... |100,0 ... Кірістер ... |98,4 ... ... ... |92,9 ... жатпайтын түсімдер |47574,4 |5,9 ... ... ... |9494,0 |1,2 ... ... | | ... ... ресми тарнсфертер (гранттар) | | ... ... ... берілген кредиттер |13307,0 |1,6 ... ... ... өтеу | | ... ... ... кірістердің негізін салықтық түсімдер қүрап
отыр (қосылған қүнға салынатын салық, ... ... ... ... жеке табыс салығы және т.б.) Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... шығыстары- бүл бекітілген ... ... ... ... ... ... қаражаттары: жалпы сипаттағы мелекеттік
қызметтер көрсетуді (заң шығарушы және ... ... ... ... де ... қаржы және салық-бюджет саясатын, сыртқы экономикалық
қызметті, іргелі зерттеулерді және ... ... ... ... ... ... етуді; республикалық деңгейдегі
жалпы орта, орта кәсіптік және қоысша ... ... ... ... медициналық көмектің кепілдік ... ... ... ... ... бюджеттен арнаулы мелекеттік жәрдемақыларды
алатын азаматтардың санатына осы жәрдемақыларды, ... ... ... Үлы Отан ... қатысушылары мен
мүгедектерін, мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы алушыларды ... ... ... ... ... қамсыздандыру
және әлеуметтік көмек саласындағы қызметті, республикалық ... ... және ... саласындағы қызметтерді; ауыл, орман, су мен
балық шаруашылығының басым бағдарламаларын; көші-қон ... ... ... ... қорғау жөнінде республикалық деңгейдегі жүргізілетін
шараларды; республикалық деңгейдегі өнеркәсіп, көлік және ... ... ... ... ... ... ... бар жол жүйесін пайдалануды, салуды және жаңғыртуды;
гидрометерологиялық мониторингті, ... ... ... ... ... ... ... бойынша міндеттемелерді
орындауды; жергілікті бюджеттерге республикалық бюджеттен берілетін ... және ... ... ... ... ... аталған қызмет түрін жүзеге асыратын республикалық
бюджеттік бағдарламалардың әкімшілерін, олардың аумақтық бөлімшелерін және
мемлекеттік бағыныштағы ... ... ... шығыстар да
республикалық бюджеттен қаржыландырылады.
Республикалық бюджеттік бағдарламалардың әкімшілерін ұстауға ... ... ... ... және Үкіметінің
актілерімен бекітілетін штат саны лимиті мен ... ... ... ... ... ... бір ... жүмсалатын ағымдағы
шығыстардың нормативтері негізге алына отырып ... және ... ... ... өзге де қаржыландыру көздері есебінен
үстауға жол ... ... ... мен ... ... ... немесе жекелеген республикалық бюджеттік бағдарламалар ... ... ... ... ... ... ... зандағыдан басқа,
өзге де нормативтік қүқықтық актілерде шығыстар мен несиелендірудің ең аз,
шекті немесе тіркелген мөлшерлерін белгілеуге жол ... ... ... ... ... ... ... валютаның айырбас бағамының (курсының) жоспарланған ... ... ... үлттық валютаның бөлінген кезіндегі ресми
айырбас бағамы бойынша ... ... көшу ... республикалық бюджет шығыстарының
қүрылымы айтарлықтай өзгерістерге ұшырауда-үлттық шаруашылықтың, ең алдымен
орталықтандарылған күрделі жүмсалымдарға жүмсалатын бюджет ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың едәуір бөлігі акционерлік қоғамдарға өзгерді,
олар үлғаймалы үдайы өндірісті, қаржы ... ... ... мен ... ... ... ... тиіс.
Алайда нарықтық механизмдердің іс-әрекеті жағдайын да жеке ... ... ... ... бағдарламаларды, экономиканың
мелекеттік секторын бюджеттен қаржыландыру өзінің шешуші маңызын сақтап
қалуда.
Экономика және ... ... ... ... шығыстарының
едәуір бөлігі төмендегі бюджеттерге субвенциялар нысанында беріледі.
Бюджеттің ... ... ... ... ... ... ... көзделген сомалар шегінде коедиттер бере алады.
Кредиттер берудің тәртібі мен шарттарын Үкімет белгілейді.
Қазақстан Республикасының ... ... жеке ... және ... ... ... ... қаржыландыру үшін заңда
белгіленген тәртіп бойынша қарыз алуға қүқылы.
Үкіметтің қаражатты қарыз алуы немесе мемлекеттік ... ... ... шарттары (келісімдері) нысанында жүзеге ... ... ... және ... ... қағаздар шығарудың тәртібі мен
ережелерін Үкімет ... ... ... ... орган облыстар мен Астана және
Алматы қалалары әкімдерінің ... ... ... ... ... ... алшақтықты жабуға төмен түрған бюджеттерді
несиелердіру үшін тиісті ... ... ... ... ... ... ... шегінде Үкімет шешімінің негізінде бюджеттік
кредиттер бере ... ... ... ... қүрылымында бюджеттік
ресурстардың әлеуметтік бағыттылығы арта түсуде. Республикалық ... ... ... ... ... ... ... және басқа бағдарламаларды қамтитын ... ... ... ... ... барлық шығыстардың 60 пайызынан асып
отыр. Сонымен бірге өнімсіз мақсаттардың: басқаруға, армияға, құқық қорғау
органдарына, үкіметтік ... ... ... ... ... ... қоғамдастыққа біркен шараларды жүргізу квоталары
бойынша жарналарға және т.с.с. жүмсалатын ... ... Бүл ... сайын бюджет қаражаттарының 1/3 бөлігі жүмсалады.
Сөтіп жалпы мемлекеттік мәні бар шараларды қаржыландыруды қажетті ақша
қаражаттарымен қамтамасыз ететін республикалық бюджет ... ... ... аса маңызды рөл атқарды. Сонымен бірге республикалық
бюджеттің жоғары маңыздылығы ... ... ... төмен
түсірмейді. Тап солар биліктің ... ... ... ... ... ресурстарымен қамтамасыз етеді,
халықтың түрмыстық ... ... ... тиісті
аймақтың азаматтарының материалды және мәдени дәрежесіне айтарлықтай ықпал
етеді.
Рынокке өтпелі кезеңде ... ... ... ... ... ... қажеттіліктерді қанағанттандыру үшін қоғамдық өндірістердің
қүндық арақатынасының жақсартуға ықпал ... ... ... мен ... ... ... қанағаттандыру үшін үлттық
табысты қайта бөлудің қүралы болуы тиіс. Бүл тек ... ... ... ... ... және қаражаттардың пайдаланудың
пргрессивті нысандарын, ... ... ... бюджет ресурстарының
қалыптастырып, жүмсау кезінде жоғары тиімділікке қол ... ... ... ... ... ... ... барлық деңгейлердегі бюджеттер
арасындағы, совдай-ақ мелекет пен ... ... ... ... ... одан әрі ... ... қажет етеді.
2005 жылдан бастап елдің бюджеттік бағдарламаларының ағымдағы және
даму бағдарламаларына бөлінуіне байланысты, мелекеттік ... ... де ... ... ... және даму ... етіп ... қолданылады. Даму бюджетіне инвестициялық және инновациялық
қызметті қаржыланждыруға жүмсалатын ... және ... ... ... да шығыстар қамтылады. Ағымдағы бюджетте қолданылып жүрген
нормалардан және ... ... ... қалыптасқан деңгейінен
туындайтын барлық шығыстарды шоғырландыру қарастырылған. Ол түгелдей
бюджетке ... ... ақша ... мен түсімдерінің өсуі
есебінен байланысқан. Даму бюджетінде ... ... ... жаңа ... —экономикалық ... ... ... ... ... ... ... бюджет процессін ұйымдастыру
2.1 Қазақстан Республикасындағы бюджет процессі жӘне оның қатысушылары
Бюджеттік процесс — мемлекеттік ... мен ... ... ... ... ... ... оның атқарылуын бақылау және
бюджеттің ... ... ... ... ... заң ... ... қүрамдас бөлігі әр түрлі деңгейдегі бюджеттер
арасындағы қаржы ... ... ... ... салатын бюджеттік
реттеу.
Қазақстандағы бюджет процесі 1996 жылдың 24 желтоқсанындағы "Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... республиканың басқа да
заңдарымен, сонымен қатар, "Жергілікті ... және ... ... ... ... ... ... бүрын республиканың әлеуметтік-
экономикалық дамуының индикитивтік жоспары, бюджеттің ағымдағы атқарылуының
талдау ... ... ... ... балансының жобасы
әзірленді.
Алдағы жылга ... ... ... ... ... және
мемлекеттің біріктірілген қаржы балансының жобасы мақүлданғаннан кейін
Үкімет ... ... онда ... ... ... ... ... органдардың, үйымдардың бюджет жобасын қалыптастыру және оны
қаржы министрлігіне табыс ету тәртібін, мерзімін ... ... ... ... ... ... көрсетуге болды,
сурет
Бүл сызбада әрбір қатысушы өзінің Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... қызметі
әртүрлі.
Қазақстан Республикасының Президенті бюджеттік қатынастарды реттеу
саласында:
• Республикалық бюджетті әзірлеу және оның ... ... есеп ... ... ... ... комиссиясын қүрады, ол туралы ережені бекітеді,
және қүрамын анықтайды;
... ... ... төтенше мемлекеттік бюджетті
енгізу туралы шешім қабылдайды және оны әзірлеу тәртібін айқындайды;
• Мемлекеттегі жағдай мен ... ішкі және ... ... ... ... ... ... жыл сайынғы жолдауда алдаңы
жылға арналған ҚР бюджет саясатының негізгі бағыттарын айқындайды.
ҚР Парламенті бюджеттік қатынастарды реттеуге
• Республикалық ... ... ... ... ... ... ... бекітеді;
• Қазақстан Республикасының Өкіметі мен Республикалық ... ... ... есеп ... ... бюджетінің
атқырылуы туралы есептерді бекітеді;
• Қазақстан ... ... ... өзге ... ... ... ... маңызы бар қаланың, астананың, ... ... бар ... ... ... ... және оның ... туралы жылдық есепті
бекітеді;
• Жергілікті бюджеттің атқарылуын сыртқы бақылау ... ... ... тексеру комиссиясын сайлайды;
• Жергілікті бюджеттің атқарылуына бақылау жүргізу туралы есептерді
қарайды;
• Қазақстан Республикасын заңдарына ... өзге де ... ... банк — ақша ... ... ... ақша айналысын
реттегенде қаржы ресурстарын басқарғанда, қаржы қатынастарына ... ... ... ... ... ... жасайды. Ол Қаржы ... ... ...... ... экономиканың қажеттіліктерін
қаржыландыруға арналған қарыз алуға қатысады.
Экономика және бюджеттік жоспарлау Министрлігі:
- тиісті қаржы ... ... ... бюджеттің жобасын
мемлекеттік және өзге де бағдарламаларды. ... ... ... және ... ... ... ... индикативтітік жоспарларын, негізгі ... ... ... бюджетке түсетін түсімдерді болжауға және мемлекетітк бюджетке
кірістердің түсуі саласындағы ... ... ... ... нақтылауға қатысу;
- өз қүзыры шегінде мемлекеттік қаржыны және ... ... ... ... ... мен ... анықтауға
қатысу;
- мемлекет қаржысы, фиксальды саясат және ... ... ... ... ... талдау және қорытындылау оны
жетілдіру жөнінде үсыныстар әзірлеу;
- бюджеттік процесс және функциональды талдау әдістемесін әзірлейді;
- ... ... және ... ... ... бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комиетті
айналысады.
Есеп комитеті:
1) Қазақстан Республикасы Президентінің ... ... оның ... ... және ... да ... төлемдердің толық
әрі уақытылы түсуін, бюджет қаражатының нысаналы және тиімді ... ... ... мен ... ... ... ... сондай-ақ да жекелеген тапсырмаларын орындайды;
2) республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есепті ... ... ... ... 1 ... ... ... етіп отырады, ол
өзінің мазмүны жағынан Үкіметтің республикалық бюджеттің атқарылуы туралы
есебі жөніндегі қорытынды ... және ... ... ... ... ол ... ақпарат қүралдарында жариялануға тиіс;
3) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... табыс еткен бақылау жүргізу актілерін талдайды және ... ... осы ... ... ... бақылаудың тиімділігін
арттыру жөніндегі Үкіметке үсыныстар береді;
4) республикалық бюджеттің қаражатын пайдалануды бақылау объектілері
лауазымды ... ... ... белгілері, Қазақстан
Республикасының заңдарын өзге де бүзу ... ... ... ... ... ... органдарына береді.
Жергілікті бюджеттердің атқарылуын сыртқы бақылауды жүзеге асыратын
мемлекеттік органдар Қазақстан Республикасының Үкіметі ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Үкімет уәкілдік берген мемлекеттік орган:
1) мәслихаттардың тексеру комиссияларына бақылау жүргізу актілерін,
сондай-ақ ... беру үшін ... ... ... ... жібереді;
2) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жергілкті бюджеттер
қаражатының нысаналы және тиімді пайдаланылмауын тыю мен оған жол ... ... ... ... ... ... пайдалануда бақылау объектілері
лауазымды адамдардың әрекеттерінде қылмыс белгілері,
Қазақстан Республикасының заңдарын өзге де бұзу ... ... ... ... ... ... ... береді;
4) жергілкті бюджеттердің атқарылуын бақылау ... ... ... мен ... ... ... Министрлігі өз қүзіретінің шегінде: бірыңғай Қазынашылық шоттағы
және Қазынашылық комитетінің корреспонденттік шоттардағы ... ... ... ... ... орналастыру жолымен
басқауды жүзеге асыру.
Бюджеттік ... ... ... ... ... ... қаржыландыруды тоқтата түруға Қаржы Минстрлігі қүрамындағы
Қазынашылық органдары келесі қызметтерді орындайды:
• республикалық бюджетті ... оның ... ... жүзеге
асыру, жергілікті бюджеттерге есеп-қиспатық-кассалық қызмет көрсету ... ... ... ... касса бірлігі қағидатын негіздей отырып, қазынашылықтың шоттарындағы
ақша қаражаттарын басқару;
• республикалық және жергілікті бюджеттер арасында ... ... ... ... және ... ... ... салықтарды және
басқа міндетті төлемдерді бөлуді қамтамасыз ету және ... ... ... есептеу;
• мемлекеттік мекемелердің валюталық операцияларын басқару және есепке
алу, оларды жүргізген ... ... ... ... мемлекет қаржысының мән-жаиы туралы ақпаратын жинау, ... ... ... ... ... ақшасының ағынын болжау;
• мемлекеттік сыртқы қарыздарды және мемлекеттің ... ... емес ішкі ... өтеу және ... ... ... ... жүзеге асыру;
• бухгалтерлік есеп пен бюджет жүйесіндегі есептемені жөне қазынашылық
органдары жүйесіндегі ішкі аудитті ... және ... ... ... бар ... астана, аудан әкімдігінің
қүзіреті:
- жергілікті бюджет жобасын әзірлейді және оны ... ... ... ... бюджеттін атқарылуын қамтамасыз етеді және мәслихатқа оның
атқарылуы туралы жылдық есепті табыс ... ... ... ... ... ... ... туралы жергілікті
өкілді органның шешімін іске асыру туралы қаулы қабылдайды;
- ... ... ... ... даму ... ... ... бюджетті жоспарлау және бюджетті атқару жөніндегі
жергілікті уәкілетті орындауды қүрады;
- тиісті қаржы ... ... ... ... ... жоспарын
бекітеді.
Жергілікті қаржы органдары — ол облыстық, қалалық, аудандық қаржы
басқарушылары мен бөлімдері, салық ... ...... ... ... ... жергілікті бюджеттердің
атқырылуы мен ішкі шаруашылық резервтерді анықтайды.
Шаруашылық кешенінің және әлеуметтік мәдени саланың барлық буындарында
ресустарды үнемдеуді іздестірумен айналысады. ... ... ... ... басқармалары мен орындауында жергілікті бюджеттің ... ... ... болады.
Бүл аталған негізгі қүрылым, өз кезегінде бюджет процессіне тікелей
және ... ... ... оны ... бастап, кейінгі талдау, бекіту,
орындау басқада ... ... Және өз ... ... ... ... мен нормативті актілер талаптары мен
ережелерімен сәйкес жүргізеді.
Негізгі бюджеттік процесс Қазақстан Республикасында келесі ... ... ... ... ... ... орындау, бақылау және
орындалуы туралы есеп беру олардың жүзеге асыру барысын келесі сызба арқылы
көруге болады.
Кесте 2
Бюджет процессінің ... ... ... және ... ... ... |
| ... | ... ... |Республикалық деңгейде: республикалық|15 тамыздан 15 |
| ... ... ... ... дейін |
| ... және ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... Жергілікті деңгейде: | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| ... уәкілетті орган | ... ... ... ... ... | ... |Парламент мәжілісінде оқылып |15 ... |
| ... ... ... ... ... |Парламент талаптары — ... пен |15 ... |
| ... ... ... екі рет|дейін |
| ... | ... ... ... ... ... |Еспте қаржы жылы |
| ... ... ... ҚР ... |
| ... және ... ... | |
| ... ... және | |
| ... ... ... | |
| ... ... | ... ... ... ... және ... ... ... жылы |
| ... ... ... | ... ... Республикасының өкіметі |Еспті жылдың 1 ... есеп ... ... атқарушы органдар |маусымына дейін |
|беру | | ... енді осы ... ... түсінік берсек бірінші ... ... ... ... үшін ... ... ... Бюджет комиссиясын қүрады. Бюджеттік комиссияны қүру мен оның
өкілеттілігімен міндеттерін келесі ... ... ... кейін бірінші кезекте республикалық және жергілікті
бюджеттердің жобаларын әзірлейміз. Бүл өз ... ... осы ... ... ... ... қажет.
Бюджет деңгейлеріне байланысты республикалық және жергілікті бюджетке
қатысушылардың ... ... ... және ... бюджет жобасын әзірлеу келесі тәртіптегі
сызба арқылы жүзеге асырылады.
2005 жылдан ... ... ... бағдарламалары екіге бөлінеді
ағымдағы бюджеттік бағдарламасы және ... даму ... ... ... жобасындағы оның көлемін келесі сызбадан байқауға болады.
Бюджеттік бағдарламадан бөлек инвестициялық жобалар бағыты бар, бүл өз
кезегінде — ... ... ... және ... ... ... үлғайтыуға бағытталған, белгілі мерзімге сәйкес
белгілі тәртіптегі қүжаттарды рәсімдеп жүзеге асырылатын ... ... Олар ... облыстық, қалалық, аудандық маңызды мән болуы
мүмкін және сол деңгейдегі өкімет пен атқарушы жергілікті органдар жүзеге
асырады.
Республикалық ... ... және оған ... мен толықтырулар
енгізу, алдымен мәжілісте, содан кейін Сенатта ұқыптылықпен ... ... ... ... ... Республикалық бюджет ... ... ... орырысында кемінде екі оқылымды және
ағымдағы, жылдық желтоқсан ... ... ... ... бағдарламалар деңгейінде бекітіледі. Егер парламент осы мерзімде
республикалық бюджет ... ... ... жағдайда Президент "Алдағы
қаржы жылы ... ... ... арналған республикалық қаржы жоспары
туралы" жарлық шығаруға қүқылы, ол республикалық ... ... ... ... бюджетті қабылданғанға дейін қолданылады.
Республикалық бюджетті нақтылау оны ... ... ... ... ... заң ... бастамалар негізінде заңнамалық
актілерге сәйкес жүзеге ... ... ... ... ... ... ... мекемелер бағдарлама әкімшісі банктен смета ... ... ... уәкілетті орган берген рұқсат негізінде
шығыстар ... ... ... ... қаражат қазынашылық
рүқсаттарда көзделмеген ... ... ... ... қайтарып алуға, тоқтата түруға қүқылы.
Республикалық және жергілікті бюджеттің атқарылуы ағымды 1,09,2005
жылғы төмендегі кестемен ... ... ж. ... және ... ... атқарылуы.
|Көрсеткітердің аталуы |Республикалық бюджет |Жергілікті бюджет |
| ... ... ... |5 ж. ... ... |ж. |
| ... | ... ... |
| ... ... |атқарылуы |
| |млн ... ... |млн ... |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | |Млн ... |
| | | ... ... | |
| | | | ... |
| | | | |ды | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... | | | | | ... барлығы |282362 |100 |215857 |100 |130,8 ... ... | | | | | ... ... |58412 |20,7 |38951 |18,0 |150 ... | | | | | ... сала |124173 |44 |114684 |53,1 |108,3 ... | | | | | ... ... |100450 |81 |99407 |86,7 |101 ... | | | | | ... | | | | | ... ... |28131 |10 |15387 |7,1 |182,8 ... ... | | | | ... ... |15562 |5,5 |3607 |1,7 |433,4 ... ... ету |20402 |7,2 |18283 |8,5 |11,6 ... ... |35682 |12,6 |24945 |11,6 |143 ... | | | | | ... | | | | | |
| | | | | | ... барлығы |253026 |100 |174257 |100 |145,2 ... ... | | | | | ... мемлекеттік |21611 |8,6 |13542 |7,8 |159,6 ... | | | | | ... сала |110162 |43,5 |84368 |48,4 |130,6 ... | | | | | ... ... әлеум.-к|18344 |16,8 |11546 |13,7 |158,9 ... | | | | | ... ... |29717 |11,8 |21816 |12,5 |136,2 ... шығындар| | | | | ... ... |17247 |6,8 |12629 |7,3 |136,6 ... ... ету |367 |од |225 |0,1 |163,1 ... трасферттер |73922 |29,2 |41678 |23,9 |77,4 ... жылы ... ... ... 89,1 ... ... ... салықтар 90 пайыз) ресми трасферттер 9,1 пайыз. Шығын бөлігінде
негізгі үлес әлеуметтік ... ... 39,6 ... ... ... ... 82,5 ... Жалпы мемлекеттік қызметтер 22,2 ... ... ... ... осы шығын баптары бойынша 4,6 пайызға
және 20 ... ... 2005 жылы 1 ... жергілікті бюджет
түсімдерінің қүрылымында 77,6 ... ... ... ... ішінде 97,5
пайыз салық түсімдері) 20,8 пайызы ... ... ... ... ... ресми трансферттерге тиесілі 14 пайыз, ал әлеуметтік ... ... оның ... ... ... 49,3 ... ... көмек 16,8
пайыз. Денсаулық сақтау 27,3 пайыз. 1.12.2005 ... ... ... сала ... ... 22,7 пайызға өскен.
Кесте 5
1.12.2005 жылға ағымды бағада Республикалық және ... ... ... |01.09.2005 |Пайздық |Есептік ... |ж. ... ... |05 ж. |
| ... ... ... |млн ... | |ен ... | | ... млн |
| | | ... ... |
| | | ... |
| | | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |754573 |100 |97,6 |21,7 ... соның ішінде |742905 |98,5 |98,2 |21,4 ... ... |689444 |92,8 |98,7 |19,9 ... емес ... |47637 |6,4 |100,9 |1,4 ... ... ... |5824 |0,8 |54,9 |0,2 ... ... трасферттер |- |- |- |- ... ... ... ... |11668 |1,5 |71,5 |0,3 ... ... өтеу | | | | ... |710536 |100 |80,8 |20,5 ... ... ... |681379 |95,9 |81,2 |19,6 ... ... ... |36819 |5,4 |79,5 |1Д ... | | | | ... |30133 |4,4 |72,7 |0,9 ... ... және ... |66491 |9,8 |85,3 |1,9 ... |107703 |15,8 |88,2 |3,1 ... ... |62648 |9,2 |86,8 |1,8 ... ... және |182897 |26,9 |88,1 |5,3 ... ... | | | | ... жай және коммуналыдқ |19736 |2,9 |73,3 |0,6 ... | | | | ... ... ... және |19984 |2,9 |85,9 |0,6 ... қүрылыс | | | | ... ... ... және жер |6435 |1,0 |80,7 |0,2 ... пайдалану. | | | | ... су, ... ... |20771 |3,0 |62,5 |0,6 ... және ... ... | | | | ... | | | | ... және ... |3538 |0,5 |62,2 |0,1 ... және ... |39412 |5,8 |56,9 |1,1 ... |39093 |5,7 |81,8 |1,1 ... ... ету |34244 |5,0 |76,7 |1 ... ... |11475 |1,7 |90,8 |0,3 ... |29157 |4,1 |72,7 |0,8 ... жылы өндіріс саласының шығындар үлесі 13,2 пай ыз ... ... ... ... ... ... 54,8 ... есебі.
Экономикаға берілген несиелер көлемі 29,2 млрд тенге мемлекеттік
бюджет қаражаттар есебінен ұсынылған. 2005 жылмен ... 3,2 ... ... ... құрылымында негізгі үлесті корпоративті ... ... 27,3 ... ал ҚҚС 24,4 ... Өткен жылмен салыстырғанда
түсімдердің көлемінің ең үлкен үлесі 2005 жылмен салыстырғанда табиғи ... ... ... түсетін түсімдерден байқалады, бүл 76,5
пайыз. Халық аралық сауда және сыртқы операцияларға ... ... ... 1 ... 2005 жылы ... ... түсімдер көлемі 722 млрд
тенгені қүрады және бүл 2005жылғы кезеңмен салыстырғанда (565,3 млрд ... ... ... ... ... ... ... 2005 жылмен
салыстырғанда 42 пайызға өскен және 01.01.2005 жылы 768,9 млрд ... ... ... 46,9 млрд тенге. Көлемінде анықталды. Есепті жылы
Республикалық бюджет түсімдерінің 89,9 пайызы табыстар құраджы(соның ішінде
салықтар) ... ... ... трансферттер үлесі 8 пайыз. Шығындар
негізгі бөлікті әлеуметтік сала қүрайды және жалпы мемлекеттік ... ... ... 2005 ... ... ... ... 27,4 пайызға
өскен. және өндіріс саласынан алған шығындар 54,8 ... ... ... ... ... түсімдері 486,3 млрд ... ... ... ... ... 479,1 млрд тенге бүл сәйкестік 26 және 21,4 пайызға
артық. өткен 2005 жылмен ... ... 386 млрд ... несие
есепке алынған шығындар 394,5 млрд тенге). Бюджет артықшылығы 7,2 ... ... ... 2005 ... мәліметтерімен салыстырғанда
жергілікті бюджеттің шығындары ... 22,4 ... ... ... ... салаға 51,1 пайыз қарызға қызмет ету 29,5 пайыз, ... 24,1 ... 2005 жылы 1 ... Республикалық бюджетте түсімдер
498,4 млрд тенгені қүрады. Бүл өткен 2005 жылмен салыстырғанда 32,5 ... ... ... ... ... 2005 жылмен салыстырғанда
(337,4 млрд теңге) 48,9 пайызға өскен және 1.09.2005 жылы 502,3 ... ... ... 3,9 млрд тенге деңгейінде анықталды. Есепті
жылы Республикалық бюджет түсімдерінің 89,8 ... ... ... ... салықтар 92,7) Жалпы түсімдердегі ресми трансферттер үлесі ... ... ... ... және жергілікті бюджеттің атқарылуы
|Көрсеткітердің аталуы |Республикалық бюджет ... ... ... ... ... ... үлес ... |Есептік мерзімге
белгіленген
бюджеттің пайздық
атқарылуы |01.09.
2005 ж.
кассалық атқарылуы
млн тенге |Пайздық үлес қорытынды |Есептік мерзімге
белгіленген
бюджеттің пайздық
атқарылуы | |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 | ... |722034 |100,0 ... |100,0 |104,4 | ... |649000 |89,9 |101,7 |355676
|73,1 |104,2 | ... ... | | | | | | | ... ... |93,0 |104,0 |343855 |96,7 |104,4 | ... емес түсімдер
|39348 |6,1 |76,4 |5575 |1,6 |86,8 | ... ... ... |1,0 |94,6 |6246 |1,8 |111,5 | ... ресми трасферттер
|57630 |8,0 |100,0 |122926 |25,3 |107,2 | ... ... ... негізгі қарызды өтеу |15404 |2,1 |106,7 |7696 |1,6 |76,5 ... және ... |768935 |100,0 |97,0 |479119 |100,0 |99,5 ... |730459 |95,0 |97,1 |471957 |98,5 |99,8 | |Соның ... |
| | | | | | ... ... ... ... |42738 ... |21220 |4,5 |146,1 | |Қорғаныс |40415 |5,5 |91,3 |7153 ... | ... ... және ... |73779 |10,1 |99,9 ... |99,6 | ... |23203 |3,2 |98,9 |130966 |27,7 |99,2 ... ... |19104 |2,6 |100,5 |74087 |15,7 |98,9 ... ... және ... ... |202043 |27,7 ... |8,5 |97,3 | ... жай және ... ... ... |99,5 |33986 |7,2 |94,7 | ... ... туризм және
ақпараттық қүрылыс |12879 |1,8 |99,5 |20910 |4,4 |96,8 | ... ... және жер ... ... |8486 |1,2 |99,2 |783 ... | |Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы және ... ... ... |5,7 |93,0 |7022 |1,5 |98,5 | |өнеркәсіп және ... ... |92,0 |2501 |0,5 |95,5 | ... және ... |58812 ... |25620 |5,4 |96,1 | |Басқада |68010 |9,3 |97,1 |30973 ... | ... ... ету |34338 |4,7 |90,8 |1170 |0,2 |91,4 ... трансферттер |93630 |12,8 |99,8 |57650 |12,2 |100,0 ... |38476 |5,0 |93,8 |7162 |1,5 |82,9 | ... ... |46901 | | |7179 | | | ... ... ... ... салаға жұмсалады - 34,4 пайыз және
жалпы мемлекеттік қызметтер 19,7 пайыз осы шығын ... ... ... ... салыстырғанда шығындар. 35 пайызға және 36 пайызға өскен. өндірістік
салаға арналған шығындар 2,4 есе ... Осы ... ... ... 317,9 млрд ... ... Бүл ... 28,3 пайыз 23,8 пайызға
артық. өткен 2005 жылмен салыстырғанда (түсімдер 247,8 млрд тенге, шығындар
несиені есепке алғанда 245,2 млрд ... ... ... 14,3 млрд ... ... 2005 жылы 1 қыркүйекте ... ... ... 71,6 пайызды табыстар алды (оның ішінде 96,6 пайыз
салық түсімдері). 27,9 пайыз ресми трансферттер. ... ... ... ... ... ... келеді 14,7 ... ... 56,8 ... оның ... ... ... 50,9 ... қамсыздандыру әлеуметтік көмек 14,6 пайыз денсаулық саласы 26,7
пайыз. ... 2005 ... ... ... жергілікті бюджет
шығындары 24,7 пайызға ... ... ... бөлігі өндірістік салаға
62,9 пайыз қарызға қызмет ету 55,4 ... ... сала 26 ... бірінші қаңтардан бастап жергілікті бюджеттердің түсімдер
үлесінде 73,1 пайызды табыстар алды ... ... 96,7 ... ... 25,3 ... ресми трансферттер. Жергілікті бюджеттердің басым
бөлігі ресми трансферттерге ... - 12,2 ... сала 56,4 ... ... білім үшін 49,2 пайыз. Әлеуметтік сала 15,1, денсаулық саласы
27,8пайыз.
Мемлекеттік ... ... ... ... жергілікті бюджеттердің атқарылуын бақылау жасау, бюджет
орындалуы түсінігін толық анықтау ... ... ... ... ... атқарылу процесі қай жерде басталады және қай жерде
аяқталады. Кәзіргі тәжірибие және іс әрекеттегі ... осы ... ... ... ... қоса іс әрекет ететін нормативтік қүқықтық
актілерде есептік комитеттің маслихаттардың тексеру ... ... ... мен ... ... ... және
жергілікті бюджеттерді бақылау міндеттері мен қызметері облысын ... ... ... ... ... ... ... және жергілікті бюджеттерді талдау мәселесі ғылыми теориялық
зертеулерінде толық кешенді шешімін таппады. Сондықтанда Республикалық және
жергілікті бюджеттердің ... ... ... ... ... және бекіту әдістемесін, әзілеу мәселелері тез және нақты
шешімді талап етеді. Республикалық және ... ... ... ... ... ... мақсат болып табылады.
3 БЮДЖЕТ ПРОЦЕСІНЩ ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕРІ Н ЖЕТІЛДІРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... ... құқықты негіздерін кеңейту және жетілдіру
Қазақстан Республикасы Өкіметінің 2005-2007 жылдардағы ... ... ... ... қаражатты жұмсаудың басым
негіздері, ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... жаңа ... ... жол бермеу, әлеуметтік
сипаттағы шығыстарды оңтайлы камтамасыз ету зейнетақымен ... ... және ... ... ... өз ... ... істенуі ұйымдастырылуы негізінде жүзеге асырылады.
Осы бағытта Қазақстан ... ... ... еліміздегі
өзгерістер мен экономиканың өсуге сәйкес 2005 жылы жаңа бюджет Кодексі
қабылдануы. Бүл ... ... 2005 ... арналған мемлекеттік бюджет
осы кодекске сәйкес жүргізіліп жоспарланады.
Бюджет Кодексіндегі негізгі басым ... бүл өз ... ... ... реттеудегі басым бағыттары ... ... ... ... ... міндеттемелері мен
қызметтері кеңею үстінде. Негізгі бюджет Кодексіндегі негізгі ... ... ... Бюджет Кодексінің 2 тарауынды «Бюджет жүйесі» 6
бабында бюджеттердің ... мен ... ... ... бюджет
деңгейлері бекітіледі, атқарылады және дербес болып саналады:
1. ... ... ... ... ... маңызы бар қалу, астына бюджеті
3. аудан (облыстық маңызы бар қала) бюджеті
бул бюджеттерден бөлек, төтенше мемлекеттік бюджет ... ... ... түрде Үлттық қор мемлекеттік бюджеттің қосымша резерві сапасында
қолдануы мүмкін.
Жаңа ... ... ... ... ... ... ... Кірістер
- салықтық түсімдер
- негізгі емес түсімдер
- негізгі капиталды сатудан түскен түсімдер
- ресми трансферттер түсімдері
2. Шығындар
3. операциялық сальдо
4. таза бюджеттің кредит ... ... ... ... ... ... ... бюджет тапшылығы
7. бюджет тапшылығын қаржыландыру
Негізгі бюджеттің жүргізетін қызметін айқындаумақсатында бюджет аралық
қатынастарды және түсімдер мен ... ... ... ... ... кезегінде әрбір аймақтық, салық төлеуші субъектінің бюджеттік қатынасын
ыңғайлау және ... ... ... дамуына қажетті ... ету, сол ... ... облыстың бюджеттік, бағдарламаларын
қаржыландыруға мүмкіндік ... ... ... ... және ... бюджет, республикалық маңызы бар қала, астана
бюджеттері ... ... ... бюджеттік кредиттермен,
кірістері болу нормативтері арқылы реттеледі. Трансферттер өз ... ... ... және ... арналған нысананы трансферттер
болып бөлінеді.
Жалпы әрбір деңгейдегі республикалық, облыстық, республикалық маңызы
бар қала, астана ... ... ... ... ... ... түсімдерді анықтау арқылы. Осы деңгейлердің әрқайсысынбөлінген
салық және ... ... ... ... олардың аймақ, ауданның
әлеуметтік экономикалық дамуын қамтамасыз етуге бағытталады.
Мемлекеттік басқарудың бюджеттін қатынастарын реттеу - стратегиялық
және ... ... ... сипатымен жүргізілуі. Стратегиялық
басқару өз ... ... ... ҚР өкіметі жүргізеді, ... ... ... Министрлігі экономика және бюджеттің жоспарлау
Министрлігі жөніндегі орталық уәкілеттін органдар, оперативтік басқаруды
жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасындағы жаңа ... ... ... ... процессті ұйымдастырудың талаптары мен ережелері өзгерген оны
келесі сызба арқылы көрсетуге ... ... ... ... ... ... негізгі
элементтері мен кагидалары орындалуы жалпы бюджет процесін келесі кезеіьдер
аркылы кцрсетуге болады
Бюджет ... 1. ... ... ... ... ... әзірлеу
3. Бюджетті жобаларын қарау мен бекіту процесінің негізгі ережелері.
4. Қазахстан РеспубликасыПарламентінің Республикалық бюджетті ... және ... ... ... ... ... ... қарау және бекіту процесі.
6. Бюджеттің атқарылу процесі
7. Бюджетті нақтылау мен түзету процесі
8. Бюджеттің атқарылуы туралы есеп ... ... ... ... ... ... ... механизм арқылы жүзеге асырылады.
Бюджет жобасын қарау мен ... ... ... ... ... зұматтар мен материалдарды республикалық бюджет ... ... ... ... 1 ... ... Парламентіне өткізеді:
1. Әлеуметтік экономикалық дамудың орта мерзімді жоспары
2. Алдағы үш жылдың кезеңге орта мерзімді фискальдық саясаттығы
3. республикалық бюджеттін бағдарламалар паспортының ... ... ... ... ... ... ... есептер
5. соңғы есептін күнгі жағдай бойынша ... және ... ... борыштың жайы туралы мәліметтер
6. алдағы ... ... ... ... ... жобасында,
негізгі алынған, шешімдерді алып көрсететін түсіндірме жазбашы табыс етеді.
Содан кейінгі ҚР Парламентінің республикалық ... ... ... және
бекіту процесінде Қазақстан Республикасы ... ... ... ... отырысында толқылау ҚР өкіметі өкіметтік берген ауылының ҚР
орта мерзімді әлеуметтік экономикалық даму ... орта ... ... және тиісті қаржы жолына арналған республикалық бюджет
туралы заңнын жобасы, ... ҚР ... ... Төрағасының ақша-несие
саясаты бойынша баяндамалары өкілеттік берген адамдардың заң жобасы бойынша
қортындылармен қоса баяндамаларын қамтиды.
Парламенттің ... ... ... ... ... сальдосының таза кредит ... ... ... ... ... ... тапшылығын (артықшылығын)
тапшылығын қаржыландырудың (профицитті пайдаланудың) ... ... Ал ... ... ... ... ... республикалық
бюджет туралы Заңнын жобасы баптары бойынша бекітіледі.
Бюджеттің атқарылу процессі - өз ... ... ... ... ... шығыстар бойынша атқарылуы келесі сызба арқылы жүзеге
асырылады
Келесі негізгі ... ... ... ... нақтылау және
мен түзету процессі, ... ... ... ... аудан
деңгейлерінде, Парламент, жергілікті мәслихат, ауыл маслихаттарында бюджет
жобасын ... ... ... нақтылайды, ал бюджетті түзету тиісті қаржы
жылына арналған ... ... ... ... ... ... қаржы
жылына арналған жергілікті бюджет туралы маслихаттың ... іске ... ҚР ... ... ... атқарушы органның қаулысына ҚР
Парламентінде немесе маслихаттың ... ... мен ... ... ... ... ... республикалық және жергілікті
бюджеттердің атқарылуы туралы есепті ҚР ... ... ... өз кезегінде бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп қажетті
республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... ... ... содан соң Сенатта қарайды.
Бүдан бөлек мемлекеттік қаржылық бақылау жүргізіледі бул ішкі ... ... ... Ішкі ... ... ... ... жүргізеді,
ал сыртқы бақылауды есеп комитеті жүргізеді.
Жалпы, осы ... ... ... ... бүгінгі күнге
Қазақстан Республикасының экономикалық өркендеуіне, бірінші кезекте
әлеуметтік ... ... ... ... саясатты және фискальдың
саясатты дүрыс үйымдастыра білуі, өз кезегінде, осы ... ... ... ... ... ... ... бюджет процесін жүзеге асыру механизмі
1997 жылы Қазақстан Республикасында ... мен ... ... ... ... ... Бүл ... міндетемелерін
бюджеттің барлық деңгейінде шығындарды өзара байланыстыру үшін ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
етеді. 1998 жылы қаржы министрлігімен өткізілгер мемлекеттік секторды
функционалды ... ... ... ... ... ... ... бюджеттен қаржыланатын ұйымдар мемлекеттік
үйымдар мен ... ... ... кодексте бюджет
қаражаттарының есебінен толығымен қаржыландыратын ... ... ... ... мекемелер бюджеттік арналымнан жоғары қаржылық
міндеттемелерді ... ... ... ... ... басқа арнайы шоттар деп
аталатын проблема бар еді. ... ... бұл ... бір ... ... ... ... үлкен базалықартықшылықтарына сәйкес жеке
сектормен бәсекелесті. Арнайы шоттар болған кезде тиімді жоспарлау мәселесі
орнынан ... ... ... ... ... тыс ... олардың
табыстарымен шығындары мемлекеттік ... ... ... ... ... ... заңына толықтырулар мен өзгерістер,
аймақтар мен өзара қатынастарында жаңа принциптер белгіленді.
а. Барлық ... үшін ... және ... ... ... бөлудің бірыңғай нормативтері белгіленді.
b. Республикалық және жергілікті ... ... ... ... ... бюджеттердің тепе-теңдігі Республикалық және жергілікті
бюджеттердің арасында үзақ ... ... ... негізінде үзақ
мерзімді өлшемдерді анықтау.
d. Жергілікті атқару органдары үшін ... ... ... кезде бюджет жүйесі жетілдіріліп бүгінгі күні келесі
нәтижелері бар.
1) Мемлекеттің ... ... ... ... ... ... жоспары және де мақсатты бағытталған бюджетке қол жеткізілді.
Бюджет ағымды бюджетке бөлінді. Бүл есептемемлекеттің ... ... ... Даму бюджеті ... ... ... ... ... ... ғылымды, мамандар
даярлауда арналған бағытты қаржыландыру шығындары. ... ... ... өз ... орындауда мемлекеттік мекемелердің
тізбегін ұстап ... ... ... заңдылықтардың анықтауына
мүмкіндік береді. Мемлекеттің қаржыландыру саясатын белгіленген бюджет
саясатының белгіленген талаптарына ... ... мен ... ... камтамасыз ету белгіленген.
Республикалық немесе жергілікті бюджеттен ... ... ... елдің әлеуметтік экономикалық дамуы басым бағыттарына
Республиканың индикативті даму жоспарында көрсетілген техника ... ... ... тағы ... ... ... ... бағдарламасының паспорты енгізілді. Бүл
Әкімшілік қызметін бағалаудың негізгі қүралы болып ... ... және ... ... ... белгіленеді. Бүл паспорт
бюджеттің мөлдірлігін және оны бақылауға толық мүмкіндік береді. ... ... ... бағдарламасының қүнын, нормативтік қүқықтық
негізін, қаржыландыру көзін, мақсатын, міндетін, бағдарламаны жүзеге ... ... ... ... осы ... ... асырудағы
нәтижел ерд і 5 орын д ау шы лар дың жау апкершілігін және де ... ... ... ... ... сметалық шығындары. ... ... ... және шығындар жазылуы бюджеттік
бағдарламаны қаржыландыру жоспары мен және бюджеттен жиынтық ... ... ... ... ... жоспары
әкімшіліктің міндеттемесі бойынша және де төлемдері де бойынша әкімшілікпен
қабылданатын міндеттемелері әкімшіліктермен өз ... ... және ... алдында өз міндеттемелерін орындалған мүмкіндіктерін .
Бюджет комисиясы ... оның ... ... ... әзірлеудің өз
уақытымен сапасын бюджеттің атқарылуымен тузету ұсыныстары және мемлекеттік
бюджетінің ... ... 3 - ... және ... ... ... ... комисиялар тұрақты негізде қызмет етеді. Жоғарыда аталған
мақсаттармен қызхметтер мен ... ... ... келесі үсыныстарды
қарап дайындайды:
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... және ... дамуының бағд
арламалары.
Бюджетті негіздеу;
Бюджеттік бағдарлама туралы жүзеге асыру ұсыныстарды ... ... ... ... ... процесіне бюджеттік бағдарламаны
жүзеге ... ... ... ... Бюджеттік бағдарламаның
бастапқы кезеңінде экономика және ... ... ... ... қосу, бюджеттік өтініштерді талдау ... ... ... және ... даму ... талдау. Қаржы
министрлігі бағдарламаны бағалап жүзеге асырылуы жөнінде әр бір ... жыл ... ... ... бағдарлама бойынша есеп береді.Бюджеттік
бағдарламаның жүзеге асыру бағасын өзіндік бюджет ... ... ... бюджеттік комиссияда қарастырылады.
Бюджеттік процесс жүйеленген және ретке келтірілген анық ... ... ... ... Әр бір бюджетке қатысушылардың қызметиі және
өкілеттігі бекітіледі сонымен қатар облыстық және ... ... ... ... ... ... ... қосымша республикалық
бюджеттің алдыңғы 3 - жыл ... ... ... бар жоспар
Қазақстан Республикасының Парламентінің қарауылына үсынады. Бюджетттік
жоспралау ... ... ... ... ... оның ... бюджет қаражаттарын тиімді және нәтижелі ... қол ... ... бюджет шығындарын келесі тәртіпте ... 1. ... ... ... ... ... ... анықтау 3. бюджет бағдарламаларын жоспарлау
Дамудың стратегиялық бағдарламасының ... ел ... ... ... индикативтік жоспарда және де мемлекеттік салалалық
және аймақтық бағдарламаларды үзақ және қысқа мерзімді ... ... ... ... ... жоспарлау мемлекеттің әлеуметті
экономикалық ... үзақ ... ... ... ... әлеуметтік экономикалық дамуының мемлекеттік
экономикалық реттегіштер тізімін орта ... ... ... ... ... республикасының өкіметі бюджет жүйесіндегі реформаларды
жалғастыруда. Перспективалық бюджетті жоспарлауда жүзеге ... ... ... ... қатынастарын орта ... ... ... ... ... ... қалыптастыру және
жетілдіру негізінде мемлекеттік шығындарды басқару. Бюджеттік процесті
регламенттеу ... ... ... ... жүзеге асырудың әдістерін
жетілдіру, соңғы ... ... ... ... ... ету және ... ... тапшылығын азайту. Бүгінгі күні
бюджет саясатының басым бағыттары мыналар:
1. орта мерзімді жоспарлауға өтімде ... ... ... ... ... ... ... бюджет тапшылығының
бағалауды бекіту;
2. қаржылық ... ... ... ... ... теңестіру негізінде бюджеттік қаржыландырудың басым бағыттарын
итаңдаудын ... ... ... ... ... ... ... бюджет шығындарының
тиімділігін қамтамасыз ету үшін шығындарды жоспарлаудың нормативтік әдісін
жетілдіру
4. Республикалық және ... ... ... ... ... бөлу процесін жетілдіру мемлекеттің
қызметін орталықтанбау саясатының жалғасы;
5. ... ... ... және ... жаңа ... болатын қаржылық міндеттемелерді тіркеу механизмдерін жетілдіру.
Өкіметпен мемлекеттік бюджетпен жаңа кредиторлық қарыздары тек қана
жинақталуға бағытталмайды бүл мәселенің ... жолы ... ... ... және ... ... нақты тіркеу.
Қолма-қол түсімдерді болжау негізінде Республикалық бюджетті орындау
басқармасы министрлікпен ведомстволарға бюджеттік саралау ... ... ... ... ... мақсатында қазналық рұқсат
қағаздарды алу қажет. ... күні ... ... қалыптасып
отырған елдің әлеуметтік экономикалық жағдайын өсуі экономиканың жоғары
деңгейде қызмет етуі өз ... ... ... бөлігін қамтамасыз етеді.
Сондықтан да мемлекет өзінің ... ... ... ... ... анықтап алу қажет. Әрине бул өз кезегінде бюджет процесінің
негізгі кезендерімен олардың ... ... ... ... ... Және ... кезекте олардың бюджет процесін тиімді басқару
ұйымдастыру бүгінгі күнге өзекті мәселелердің ... ... ... ... отырған негізгі мәселелер өз
кезегінде әлі де ... ... жылы көп ... ... ... Бул ... ... үшырауына ел валютасының
қүнсыздануына әкелуі мүмкін. Сондықтан да республика аймақ облыс, ... ... ... ... ... ... түсімдері қүратын
болғандықтан салықтық түсімдерді болжауда өте үлкен ауытқушылық кездеседі.
Бул бірінші ... ... және ... ... ... бос ақша ... ... қолдану мемлекет қаражаттарының
тиімді жүмсаудың негізгі механизмдерін ... ... ... ... ... жүргізбеуі қажет.
Бүл өз кезегінде Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... мемлекетіміздің дамыған заерлы
мемлекет болуының негізгі кілті деп ойлаймын
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. ... ... ... ... ... қазақстан 6 -
мамыр 2005 ж.
2. П. Искакова Мемлекеттік бюджет оқу құралы ... ... 1998 ... ... В. Д. Құлпыбаев С. Қаржы 1 том Алматы 2005 ж.
4. Мелышков В. Д. Құлпыбаев С. Қаржы 2 том Алматы 2005 ... 2005 ... ... ... ... туралы заң.
6. Жуйриков К.К. Бюджет: Учебник. - Алматы , 2005 ж
7. Садыкова Р.О. О проблемах бтоджетной ... ... ... Казахстана.-2005 - № 3. с. 13-15
8. Положение «О счетном ... по ... за ... ... от ... Шалабаев И. Бюджетная политика региона // Аль -пари -200-№5-6-С.ЗО-
31
10. Туякбай Ж. Бюджетная сфера нуждается в реформах // ... ... О ... ... в ... бюджетного законодательства //
Казахстанская правда. 2005-5 мая
12. Исахова П.К. вопрсу разграничения ... ... ... ... и ... ... отношений //
Финансы Казахстана - 2005 № 1 с25-35
13. Совершенствование механизма межбюджетных отношении в РК ... ... № 9 -10 1997 г. с. - ... ... председателя счетного комитета по контролю за исполнением
республиканского бюджета РК М.С. ... ... X. ... ... доходов местных бюджетов //
Саясат 2005 ж. № 12 с. ... ... ... РК от 25 июля 2005 года № 832 ... ... ... ... по исшшению бюджета и
ведение формы отчетности (периодически и годовой) для государственяъіх
учреждениисодержащихся за счет государственного бюджета.
17. Закон ... ... «О ... ... на ... Радченко Т. Некоторые проблемы перехода к казначейской ... ... // ... ... 2005 год № 2 с. - ... ... С. О ... системы казначейства // Қаржы-Қаражат
2005 ж№ 6 с.-49-51 б.
20. Журавлев С. ... ... М. 1999 ... ... Л. Принципы государственного контроля за ... // ... 2005 № 7 стр ... ... Ж. ... ... ... // Қаржы-қаражат 2005 №
5 с. 23-25
23. Шиманский М. Резервы исполнения бюджета Казахстанская правда 2005
год 10 ... ... ... ... ... ... көп ... қалды» 18
маусым 2005 ж.
25. Мемлекеттік инвестицияны үлғайтуды үсынды. 2 ... 2005 ж. ... ... В.Д. Ли В.Д. ... курс ... ... Алматы 2005 ж.
27. Постановление Республики казахстан О концепции развитие системы
контроля за ... ... и ... ... в РК ... год.
28. Арынова Г. Стратегические и тактические аспекты развитие
казначейской системы на ... ... // ... 2005 003 89-93

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 59 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттік бюджет жүйесі және бюджет құрылысы43 бет
"Бюджеттен тыс қорлар."14 бет
"Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні."30 бет
«жергілікті бюджеттің қалыптасуы мен тиімді пайдалануының есебі мен аудитін ұйымдастыру»91 бет
Алматы қаласының әкімдігінде өткізілген өндірістік тәжірибе бойынша19 бет
Ақша несие саясаты мақсаттары мен құралдары23 бет
Бірыңғай бюджеттік сыныптама6 бет
Балқаш ауданы салық бюджетінің кірісін бақылаудың ақпараттық жүйесін52 бет
Басқа да салықтар бойынша бюджетпен есеп айырысу есебі48 бет
Батыс елдердегі жергілікті бюджеттер және салық салу жүйесі32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь