Жинақтық зейнетақы қорлар жүйесінің теориялық негіздері

Кіріспе

1. Жинақтық зейнетақы қорлар жүйесінің теориялық негіздері
1.1. Жинақтық зейнетақы қорларының мазмұны, қалыптасуы және нарықтағы ролі
1.2. Жинақтық зейнетақы жүйесін басқару қағидалары

2 Қазақстан зейнетақы жүйесінің құрылымы мен дамуы
2.1 Қазақстанда зейнетақы жүйесінің қазіргі жағдайын талдау

3. ЖЗҚ қазіргі кезеңде экономикалық тиімділігін арттыру жолдары
3.1 Жинақтаушы зейнетақы жүйесін дамытудың шетелдік тәжірибесі және оны Қазақстанда қолдану мүмкіндіктері
3.2 ЖЗҚ активтерін тиімді басқару жолдарын анықтау
3.3. Қазақстан экономикасын инвестициялау жүйесіне зейнетақы қорларының қатысу перспективалары

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер тiзiмi
Кіріспе

Қазақстандағы зейнетақы жүйесінің аз уақытта өмір сүруіне қарамастан экономикадағы динамикалық дамып келе жатқан сегментіне жатады. Қазіргі уақытта зейнетақы қорында 436 млрд теңге жинақтары шоғырланған, ол ЖІӨ нің 9% құрайды. Халық сенімін күшейту, салымшылырды тарту және зейнетақы активтерінің өсуі жинақтаушы зейнетақы жүйесінің динамикалық дамуының негізгі факторы болып табылады.
Жүйенің негізгі көрсеткіштерінің динамикалық өсуі зейнетақы жинақтарын басқару тиімділігінің төмендеуімен қатар жүреді. Ол елдің экономикалық даму деңгейімен, мемлекет бюджетінің дефицитінің төмендеуімен , мемлекеттік қарыз көлемі мен теңге револьвациясымен және сыртқы экономикалық факторлармен байланысты.
Зейнетақы қорлардың инвестициялық қызметінен түсетін табыстың төмендеуі қор нарығында қаржы құралдардың жетіспеушілігінен туып отыр.
Осы қалыптасқан жағдайда жинақталған активтерді тиімді қолдануын ұйымдастыру қажеттілігі туып, бір жағынан халықтың зейнетақы жинақ көзінің нақты өсуі ретінде болса, екінші жағынан маңызды әлеуметтік халық шаруашылық міндеттерді шешу ретінде қарастырады.
Әлеуметтік бағытталған мемлекетте экономика халықтың өмір сүру деңгейін көтеруіне, сыртқы ортаны қорғауға, материалдық, әлеуметтік қажеттілігін қанағаттандыруға бағытталуы керек.
Әлеуметтік сфераның дамуы экономиканың қызмет етуіне әсер етеді. Осыған орай тұрақты экономикалық дамуға жету үшін Қазақстанға әлеуметтік сфераға инвестиция қажет.
Әлеуметтік салаға салынған инвестициялар экономикалық тиімді болып, шығындар көлемі, қаржыландыру көлемі және табыс алу қатынасын оптималды болатынын болжамдайды. Экономикасы әлеуметтік бағытталған дамыған мемлекетті ынталандыру шетел инвестициялардың ағымын көбейтіп, халықаралық қоғамда оның рейтингісін көтереді.
Жоғарыда айтылғанға сай бұл кезеңде сауатты мемлекеттік инвестициялық саясат қажет. Оның негізгі міндеттері экономика субъектілерінің арақатынасын реттейтін ережелерді әзірлеу мен қолдау шараларын жүргізу болып табылады. Экономиканың тиімділігі қоғамның әлеуметтік -экономикалық күтімі мен өндірістік, қаржылық инвестициялық ресурстары келістірілетін экономикалық саясат жүргізуіне байланысты.
Экономикалық тетік арқылы еліміздің Президентінің «Қазақстан-2030» Стратегиясына сай мемлекет экономикалық субъектілерді басқару керек.
Қазақстанда тұрақты экономикалық даму мен бағалы қағаздар нарығын дамыту мәселелері Кошанова А.К, Кенжегузина М.Б, Додонова В.Ю, жұмыстарында қарастырылды. Қаржылық институттардың инвестициялық қызметінің түрлі аспектілері Н.К.Нұрланованың, Б.Баишеваның, Н.К.Кучукованың, А.Б.Зейнегабдулинаның жұмыстарында ақындалды.
Қазақстан Республикасындағы зейнетақы жүйесінде тиімді инвестициялау мәселелерін зерттеу тұрақты экономикалық дамумен қамтамасыз ету соңына дейін аяқталмаған болатын. Қаржылық институттармен экологиялық және әлеуметтік факторларды ескере отырып, инвестициялау процесінің белсенділігінің төмен болғандықтан, республикадағы тұрақты экономикалық дамумен қамтамасыз ету төмен болады.
Зейнетақы активтерін орналастыру мәселелерінің күрделігі әсерінен, сонымен қатар Қазақстан Республикасының тұрақты экономикалық дамуы үшін мемлекеттік тетікті пайдаланып инвестициялық белсенділікті реттеу тақырыптың таңдалуына себеп болып, дипломдық жұмыстың мақсаты мен міндеттері айқындалды.
Дипломдық жұмыстың мақсаты мемлекеттің ұлттық экономикасын модернизациялау барысында зейнетақы активтерін экономикалық нақты секторларына инвестициялау механизмдерін жетілдіру.
Берілген мақсатқа сай жұмыста мына міндеттер шешіледі:
 Нарықтық қатынаста жинақтық зейнетақы жүйесінің қағидаларын айқындау;
 Халықаралық зейнетақы жүйесінің даму тәжірибесін Қазақстан жағдайында бейімдеп енгізу;
 Қазақстан Республикасындағы жинақтық зейнетақы жүйесінің қазіргі жағдайын талдау, экономиканың әлеуметтік мәселелерін шешу мақсатымен оның қалыптасу және даму ерекшелігін анықтау;
 Қазақстандағы зейнетақы қорының инвестициялық қызметін талдау арқылы бұл саладағы негізгі мәселелерді шешу;
 Зейнетақы жүйесінің қызметін мемлекеттік реттеу шараларын жетілдіру үшін ұсыныстар беру.
Зерттеудің объектісі Қазақстан Республикасындағы жинақтық зейнетақы қорының қызметі.
Ақпараттық негіз болып Қазақстан Республикасының зейнетақымен қамтамасыз ету мәселелеріне байланысты заңи және нормативтік актілері, статистика жөніндегі Агенттіктің мәліметтері мен Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің талдау материалдары, «Қазақстан -2030» даму Стратегиясы, 2010 жылға дейін Қазақстан Республикасының дамудың стратегиялық жоспары, 2005-2007 жылға арналған Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің ақша-несие саясатының негізгі бағыттары, 2005-2007 жылға арналған Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесінің даму бағдарламасы, 27.02.2006 жылы Қазақстан Республикасының халқына жолдауы, құқықтық және нормативтік актілері алынды.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан, колданған әдебиеттер тіэімінен тұрады. Жұмыста кестелер мен сурет бар
Пайдаланылған әдебиеттер тiзiмi:

1. Қазақстан Республикасының «Қазакстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заңы. 3 қаңтар 2003ж.
2. Игошин К.В. Инвестиции. Организация управления и финансирование:
Учебник для вузов. 2-е издание. — М.:ЮНИТИ-ДАНА, 2001.-С.81.
3. Гусков Н.С., Гуцериев С.С. Инвестиции. Формы и методы их привличения. —М.:Алгоритм,2001-С.45.
4. Нурланова Н.К. Формирование и использование инвестиций в экономике Казахстана: стратегия и механизм. — Алматы: Ғылым, 1997.-С.8.
5. Инвестиционно-финансовый портфсль (Книга инвестиционного менеджера. Книга финансового менеджера. Книга финансового посредника)./Отв. ред. Рубин Ю.Б., Солдаткин В.И. — М.:”СОМИНТЭК”, 1993.-С.7.,128.
6. Доллан Э. Дж., Линдсей Д. Макроэкономика: Пер. С англ./Под общей ред.
Б.Лисовика и др.—С-Пб.,1994.-С.32.
7. Сахарисв С.С., Сахариева АС., Сахариева АС. финансы: Учебник. — Алматы: Юридическая литература, 2004.-С. 5.
8. Г.Пазылхаирова. Пенсионные фонды в системе финансового капитала Республики Казахстан.//Транзитная экономика. — 2003.(З).-С. 148.
9. Тулепбаев К.М. Становление и развитие пенсионной реформы в Республике Казахстан.//Саясат. — 1999.(7).-С.69.
10. А.Рот., А.Захаров., Я.Миркин., Р.Бернард., П.Баренбойм., Б.Борн. Основы государственного регулирования финансового рынка. — М.:
“Юстицинформ”, 2002.-С.36.
11. Алибаев А. «О ситуации на пенсионном рынке».//Труд в Казахстане:
проблемы, факты, комментарии. — 2002.(9)-С.35.
12. Бейсенбина А. Инвестиционный потенциал регионов Казахстана и эффективность его использования. — Алматы, 1999.-С.54.
13. Казахстан и его регионы. Ежеквартальный журнал. Алматы, Агенство Республики Казахстан по статистике. — 2001.(1).-С45.
14. Инвестиционный рейтинг регионов России.//Эксперт. — 1998.(39).-20.
15. Чаревко И.В. «Инвестиционный потенциал регионов России»//Вестник
        
        Кіріспе
1. Жинақтық зейнетақы қорлар жүйесінің теориялық негіздері
1.1. Жинақтық зейнетақы қорларының ... ... және ... ... ... ... ... басқару қағидалары
2 Қазақстан зейнетақы жүйесінің құрылымы мен ... ... ... ... ... ... ... ЖЗҚ қазіргі кезеңде экономикалық тиімділігін арттыру жолдары
3.1 Жинақтаушы зейнетақы жүйесін дамытудың шетелдік тәжірибесі және оны
Қазақстанда ... ... ЖЗҚ ... ... басқару жолдарын анықтау
3.3. Қазақстан экономикасын инвестициялау жүйесіне зейнетақы
қорларының қатысу ... ... ... ... ... аз ... өмір ... қарамастан
экономикадағы динамикалық дамып келе ... ... ... Қазіргі
уақытта зейнетақы қорында 436 млрд теңге жинақтары шоғырланған, ол ЖІӨ нің
9% құрайды. ... ... ... салымшылырды тарту және зейнетақы
активтерінің өсуі ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Жүйенің негізгі көрсеткіштерінің динамикалық өсуі ... ... ... ... қатар жүреді. Ол ... даму ... ... ... дефицитінің төмендеуімен
, мемлекеттік қарыз көлемі мен теңге револьвациясымен және ... ... ... қорлардың инвестициялық ... ... ... қор ... ... ... ... туып отыр.
Осы қалыптасқан жағдайда жинақталған активтерді тиімді ... ... ... бір жағынан халықтың зейнетақы жинақ көзінің
нақты өсуі ретінде болса, екінші ... ... ... халық
шаруашылық міндеттерді шешу ретінде қарастырады.
Әлеуметтік ... ... ... ... өмір ... көтеруіне, сыртқы ортаны қорғауға, ... ... ... ... ... сфераның дамуы экономиканың қызмет етуіне әсер етеді.
Осыған орай ... ... ... жету үшін ... ... ... ... салаға салынған инвестициялар экономикалық тиімді болып,
шығындар көлемі, қаржыландыру көлемі және табыс алу қатынасын ... ... ... ... ... ... ... шетел инвестициялардың ағымын көбейтіп, халықаралық
қоғамда оның рейтингісін көтереді.
Жоғарыда ... сай бұл ... ... ... ... ... Оның негізгі міндеттері экономика ... ... ... ... мен ... шараларын жүргізу
болып табылады. Экономиканың тиімділігі қоғамның әлеуметтік -экономикалық
күтімі мен өндірістік, ... ... ... келістірілетін
экономикалық саясат жүргізуіне байланысты.
Экономикалық тетік арқылы еліміздің Президентінің ... сай ... ... ... басқару керек.
Қазақстанда тұрақты экономикалық даму мен ... ... ... ... Кошанова А.К, Кенжегузина М.Б, ... ... ... ... ... ... ... аспектілері Н.К.Нұрланованың, Б.Баишеваның, Н.К.Кучукованың,
А.Б.Зейнегабдулинаның жұмыстарында ақындалды.
Қазақстан Республикасындағы зейнетақы жүйесінде тиімді ... ... ... ... ... қамтамасыз ету соңына
дейін ... ... ... ... ... ... факторларды ескере отырып, инвестициялау ... ... ... республикадағы тұрақты экономикалық
дамумен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... қатар Қазақстан Республикасының тұрақты ... ... ... ... пайдаланып инвестициялық белсенділікті реттеу
тақырыптың таңдалуына ... ... ... ... ... ... айқындалды.
Дипломдық жұмыстың мақсаты ... ... ... ... зейнетақы активтерін экономикалық нақты
секторларына ... ... ... ... сай ... мына ... шешіледі:
➢ Нарықтық қатынаста жинақтық зейнетақы жүйесінің қағидаларын
айқындау;
➢ Халықаралық ... ... даму ... ... ... енгізу;
➢ Қазақстан Республикасындағы жинақтық зейнетақы жүйесінің
қазіргі жағдайын ... ... ... мәселелерін
шешу мақсатымен оның қалыптасу және даму ерекшелігін анықтау;
➢ Қазақстандағы зейнетақы қорының ... ... ... бұл ... ... мәселелерді шешу;
➢ Зейнетақы жүйесінің қызметін мемлекеттік реттеу шараларын
жетілдіру үшін ұсыныстар беру.
Зерттеудің ... ... ... ... ... ... негіз болып Қазақстан Республикасының зейнетақымен
қамтамасыз ету мәселелеріне ... заңи және ... ... жөніндегі Агенттіктің мәліметтері мен Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкінің талдау материалдары, ... -2030» даму ... ... ... ... ... дамудың стратегиялық жоспары,
2005-2007 жылға арналған Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... 2005-2007 жылға арналған Қазақстан
Республикасының зейнетақы жүйесінің даму ... ... ... ... ... ... ... және нормативтік
актілері алынды.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан, ... ... ... Жұмыста кестелер мен сурет бар.
1. Жинақтық зейнетақы ... ... ... ... ... ... қорларының мазмұны, қалыптасуы және нарықтағы ролі
Зейнетақы қорлардың дамуы корпорациялардың жоғары маманданған ... ... ... ... ... болды. Зейнетақы қорлары- жеке және
заңды тұлғалардың зейнетақы төлемдерінің орнына зейнетақы міндеттемелерін
шығаратын қаржылық ... ... ... ... ... ... фирмалардың, мемлекеттің салымдары.
Халықаралық нормалардың негізгі қағидалары бойынша ... ету ... жүйе мен ... ... іске асырылады.
Зейнетақымен қамтамасыз етуді түрлі ... ... ... ... ... ... ... ету еңбекке жарамсыздар ... ету үшін ... ... сала ... ... ... ету көптеген құқық нормалары еңбек заңнамасының
бөліктері ... ... мәні – ... ... жасы ... ... ... төленетін жұмысқа денсаулығы жарамсыздығы әсерінен істей
алмайтын еңбекке жарамсыздарды қамтамасыз етудің түрлері мен формалары.
Экономикалық ... ... ... ... ету үшін қолданылатын
зейнетақымен қамтамасыз ету ұлттық табыстың бір ... ... ... ... ... ... ... де, экономикалық, әлеуметтік,
құқықтық, ғылыми және ұйымдастырушылық ... бар. ... ... ... ақша ... ... анықталады. Ол белгілі жасқа
келгендерге, мүгедектерге, асыраушыны жоғалтқанда, мемлекет алдында ерекше
сіңірген еңбегі ... ... ... ... ... іске ... зейнетақы жүйесі керек. Ол ... ... ... ... ... ... табылады. Есептеу тәртібі, төлемдер, аударымдар,
еңбек және әлеуметтік зейнетақы индексациялары түрлі нормативтік актілермен
реттеледі.
Зейнетақы қорларын ... ... ... бағалы қағаздарға
зейнетақы жарналарын инвестициялау есебінен жұмыскерлерге ... ... ... ... ... сенімгерлік компанияларға, коммерциялық
банктерге ... ... ... ... ... Мұндай
сақтандыру қоры сақтандырылмаған деп аталады. Бірақ ... ... ... ... ... яғни ... ... төлемдерін қабылдап, зейнетақы төлемдерін беруді қаматамасыз
етеді.Ондай сақтандыру қоры сақтандыратын деп аталады.
Зейнетақы ... ... ... ... ... сонымен қатар бүкіл түсімдердің 20-30%
құрайтын жұмыскерлер мен қызметкерлердің жарналары болып табылады. Жарна
үлесі ... ... ... және ... ... ... қуаттырақ әрі ... ... ... ... ... ... ... аз болады. Зейнетақы қоры капиталының
жинақталу ерекшелігі кәсіпкерлердің, жұмыскерлердің, қызметкерлердің ... ... ... ... ... ... құралады.
Зейнетақы қорлары ұзақмерзімді ақша қаражаттарын ... және ... жеке ... ... ... ... қорларының активінің
80% жеке корпорациялардың бағалы қағаздары құрайды. Активтердің 30% астамы
жай акцияларға жататындықтан корпорация саясатына зейнетақы ... ... ... ... ... корпорацияларының активтеріне де ақша
қаражаттарын салады.
Жекеменшік зейнетақы қорларымен қатар мемлекеттік зейнетақы қорлары да
бар. Олар ... ... және ... ... ... ... қорлардың пассивті операцияларының ... ... ... ... қаражаттары және жұмыскерлердің жарналары ... ... ... және корпорациялардың бағалы қағаздарының
салымдарында шоғырланады. Мемлекеттік ... ... ... ... инвестициялау мен қызметінің формаларын ұйымдастыруы
бойынша айырмашылықтар болады.
Еркін активтерді құрай отырып зейнетақы жарналары ... ... ... ... ... ... экономикада маңызды
роль атқарады.
Экономикадағы салалардың мәнін ЖІӨ-гі үлесінің көрсеткіші ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы
активтерінің үлесі 10% құрайды.
Зейнетақы қорлары инвестициялар сияқты экономикада макроэкономикалық
және микроэкономикалық қызмет ... ... ... қызметіне :
1.Олар инвестициялық ресурстарды тиімді орналастыруға үлес қосады,
яғни инвестицияланатын қаражаттың иелері мен ... ... ... ұйымдардың т.б) нақты емес ақпарат ... ... ... ... ... ... негізінде банк
әлеуетті қарыз алушылардың қаржылық жағдайын құрастырады, сөйтіп қаржылық
нарыққа тиімділігі аз және сенімсіз компаниялардың ... жол ... ... ... ... болу ... кәсіпорынның шаруашылықты
дұрыс жүргізуіне , басымды бағыттар мен қызмет формаларын ... ... ... ... ... міндеттемелерін шығару
экономикаға қажетті және ұсынылатын ... ... ... ... ... ... көлемі ұлғаюы әсерінен ақшаға сұраныс та,
нарықтағы пайыз ставкалары да төмендейді. Қысқа ... ... ... ... ... ... кеңеюі және
жиынтық сұраныстың төмендеуін өтейді. Ұзақмерзімді кезеңде жаңа ... ... ... ... ... өсудің сапалық
және сандық әлеуетін қалыптастырып, өндіріс көлемінің сұраныс және ... ... ... болды.
3. Зейнетақы қорлары қоғамдағы әлеуметтік экономикалық ... ... ... ... қамтамасыз етуге жағдай жасайды.
Зейнетақы қорларының микроэономикалық қызметіне:
1.Халықтың еркін ақша қаражаттарын шығара отырып, зейнетақы ... ... ... сай ... инвестиция түрінде салады.
2. Зейнетақы қорлары көптеген иеленушілердің ... ... ... ... жатады.Осыдан
тәуекелділік деңгейі төмендейді.
3. Өндірісті инвестициялай ... ... ... ... ... ... ... ретінде ынталандырады.
Ұзақмерзімді ... ... ... ... (амцияларды,
корпорациялардың ұзақмерзімді облигациялары) сатып ... ... ... ... ... қамтамасыз етіп, инвестициялық
қызметті ұтымды жоспарлауға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... ... қорлары корпорацияның
уақытша ақша қажеттіліктерін қамтамасыз ... ... ... ... ... үшін ... ... зейнетақы қорлары қаржылық
делдал бола отырып, кәсіпкерлік секторды несие төлемдерімен қамтамасыз етіп
қана қоймай,инвестициялық ... пен ... ... ... ... ... басқа қаржылық ұйымдарға қарағанда қатаң
мемлекеттік ... ... ... ... ... мына ... ... бойынша жүргізіледі:
• ЖЗҚ институционалдық формасын реттеу;
• ЖЗҚ қаржылық шаруашылық қызметін реттеу, сонымен қатар ... ... ... ... ЖЗҚ ... ... ... реттеу;
ЖЗҚ активтерінің құрылымын қалыптастыру белгілі жағдайға жеткеннен
кейін пассивтерінің нақты соммасы төленуіне ... ... ... ... басталуы арасында, сонымен қатар жарналардың түсу мерзімі
аяқталуы мен зейнетақы төлеу ... ... ... ... бар. Ол ... ... және ... қаржылық инвестиицялар жасауға мүмкіндік
береді. Тұрақты экономикалық және саяси ... ... ... ... ... мерзімді салымдарға бағытталады.
ЖЗҚ ы коммерциялық ұйым болып табылады, сондықтан да максималды
пайда алуға ... ... ... емес ... ... жоғары
табысының айырымы мен салымы жоғары өтімді пассивті міндеттемелерінің аз
төлемдерінен алады. Зейнетақы қорлары ... мен ... қор ... ... ... балама принципі негізінде келістіреді.
Зейнетақы қорларының инвестициялық қызметі қоғамның әлеуметтік
экономикалық дамуының элементі болып табылады. Ол ... ... ... ... ... ... яғни жеке ... коллективті қорлар қалыптасады. Оларды орналастырудың тиімділігі
қатысушылардың материалдық ... ... ... ... Зейнетақы
қорларының маңызды ерекшелігі клиенттерге бірден екі ... ... : ... ... ... ету және инвестициялық
капитал өсіміне әкелу.
Зейнетақы қорларының ... ... ... ... ресурстардың үлкен көлемімен байланысты. ... ... ... ... ... ... ... роль атқарады.
Еуропалық елдерде зейнетақы қорлармен жасалатын инвестициялар көлемі 1998
жылы Еуропалық ... Одақ ... ЖІӨ ... 50%-н ... Швейцария, Люксембург сияқты қор нарығы және ... ... ... елдерде сақтандырушылардың инвестициялары ЖҰӨ-
нің жылдық көлемінен асты.Дамыған елдерде көптеген инвестициялар зейнетақы
қорлар шотындағы қаражаттар ... ... ... ... процесте қатысу мүмкіндігі
олардың ... ... ... қорының
инвестицияланатын активтері деп инвестициялық табыс алу ... ... ... ... ... бос ақша ... үшін зейнетақы қоры тек қаражаттың белгілі бөлігін ғана
қолдана алады. Жеке қаражаты салыстырмалы бос ақша қаражаты ... ... ... ... ... төлемдері ретінде қолданылуы мүмкін,
сонымен қатар олар ... ... ... ... ... аз әсер етеді.
Инвестицияланатын активтер құрылымын қалыптастыру графигі мен өзгеру
факторлары 1 ... ... ... активтер зейнетақы
қорының инвестицияға арналған қаржылық әлеуетінің бір ... ... Ол ... ... істі жүргізгеннен, займдық қаражатты және
зейнетақы төлемдеріне ... ... ... ... ... ... Егер ... шегерімдер көлемі уақытша зейнетақы төлемдерінен
бос қаражат пен жеке капитал көлемінен де үлкеетін болса, онда ... ... ... ... оның ... ... активтер көптеген факторлар әсерінен қалыптасатын
айнымалы өлшем болып табылады. Олардың негізгілеріне:
• Зейнетақы жарнасының көлемі;
... ... ... Зейнетақы жүйесін мемлекеттік реттеу жағдайы;
• Жеке қаражат көлемі;
Зейнетақы ... ... ... ... алынатын инвестициялық
табыс бөлігін зейнетақы төлемдерін көбейтуге мүмкіндік береді. Осы жағдайда
инвестицияланатын активтің ролі инвестициялық пайыз көлемінің көрсеткіші
арқылы ... ... ... қорының жеке капитал өсімінің көзі
ретінде болып табылады. Бұл кезде инвестицияланатын активтер ... ... ... сипаттайды. Олар жеке капитал үлеюіне
бағытталады.
Осылай инвестициялық қызмет макродеңгейде ұлттық ... ... ... бос ақша қаражаттары болса, микродеңгейде зейнетақы жүйесінің
әр қатысушысына қажетті.
Зейнетақы қорының активтерін нақты инвестициялық ... іске ... ... қорының инвестиицялық қоржынын ... ... ... ... ... ... кезінде және
инвестиициялық табыс алуға арналған ... ... ... ... қоржынды қалыптастыру зейнетақы қорының ... ... ... ... ... 1 ... ... инвестицияланатын активтерін
қалыртастыру формалары
Зейнетақы қорларының кірістерінің ұлғаюы оларға салымшылар алдында өз
міндеттерін атқаруға, ... ... ... өз жағайын күшейтуге
мүмкіндік береді.Инвестициялық кірісті алу ... ... ... ... тиімді инвестициялық портфелді құру арқасында ... ... ... ... деп ... ... ... объектісі ретінде ... ... ... ... ... портфелі өз алдына қамсыздандырудың және тәуекелдің
түрлі дәрежелердегі корпоративті акцияларын және ... ... ... ... мемлекеттің , яғни негізгі сомма мен
ағымдағы түсімдер бойынша минималды тәуекелдегі қағазын ... ... ... басқару және қалыптастыру кезінде келесі
қағидаларды ескеру қажет:
- ... ... ... инвестициялық капитал
нарығында тұрақтылығы);
- табыс алудың тұрақтылығы;
- салымдардың ликвидтілігі, яғни олардың тауарды(жұмысты, ... табу үшін ... ... тез және ... шығынсыз қома-қол ақшаға
айналуға қабілеттілігі;
Тәжірибеде инвестициялық құндылықтың ешқайсысы да ... ... ие ... ... ... ... болса, онда табыстылығы
төмен болады,өйткені сенімгерлікті қалағандар жоғары бағаны ... ... ... ... Сондықтан да қоржынды қалыптастырудағы басты
мақсат инвестор үшін тәуекел мен ... ... ең ... ... жету. Инвестициялық құралдардың тиімді жиынтығы салымшылардың
тәуекелін минимумға ... ... ... ... оның ... ... көтеру үшін керек.
Портфельдік қалыптастыру кезінде түрлі қасиеттері бар құнды ... ... ... ... ... консервативті (тәуекелі
аз) портфельді құрудың ... ... ... консервативтілік,
диверсификациялау және жеткілікті ликвидтіліктің қағидалары.
Консервативтілік қағидасы басым ықтималдылығы бар ... ... ... ... сенімді активтердің табыстарымен ... ... және ... ... ... ... байланысын ұйғарады.
Бұндай жағдайда инвестициялық тәуекел негіз сомма бөлігінің шығынына
емес, ол тек қана ... ... ... алудан тұрады. Тәжірибе
көрсеткендей, ... ... ... ... ... екіге
дейін шамасында ауытқитын ... ... ... ... қанағаттанады.
Диверсификациялау қағидасы портфельдік инвестициялаудың негізгі
қағидасы болып ... ... бір ... ... ... ... көлемді емес табыстар басқа қағаздар бойынша көлемді табыстарымен
өтеу ... ... ... Ікерлік активтілігінің циклдық
ауытқуларының синхронділігін болдырмау мақсатында ... ... әр ... ... ... қағаздарды портфельге қосу
арқасында тәуекелділіктің минимизациясы пайда ... ... - ... ... ... құнды қағаздардың
түрлері. Диверсификация активті сегменттер арасында да, олардың ішінде де
қолданылуы мүмкін. ... ... ... ... облигациялар мен
қазыналық міндеткерлікті түрлі сериядағы құнды қағаздар ... ... ... ... ... үшін - әр ... акциялары арасында. Жеңілдетілген диверсификация мәнді анализсіз
бірнеше құнды ... ... ... ... ... ... ... көлемі салалық және аудандық диверсификацияны
өткізуге жағдай жасайды. ... ... бір ... ... ... қарай қоржынның басым болып түсуіне жол берілмеуі тиіс,
әйтпесе бүтіндей бір ... ... ... ... Мысалы, дүние жүзі
нарығында мұнай бағасының түсуі, сонымен қатар бүкіл ... ... ... ... ... ... әкеп соқтыруы мүмкін, ал бұл
өз кезегінде инвестициялық қоржыгға кері әсер ... ... ... ... ... да ... ... Бір уақыттағы акциялар
бағасының төмендеуі саяси тұрақсыздықтың, ереуілдердің, табиғи ... т.б. ... ... ... Корреляциялық анализ әдістері
қоржындағы әр түрлі құнды қағаздар ... ... ... ... ... ... қағидасы ақшалай қаражатқа деген
клиенттердің сұраныстарын қанағаттандырарлықтай дәрежеден төмен емес ... ... ... ... ... тұру үшін ... ... қаражаттың нақты бір бөлігін ликвидті ( табысы
азырақ болса да мейлі) ... ... ... ... ол өз кезегінде
нарық конъюнктурасының өзгеруіне және жеке тиімді ұсыныстарына тез ... ... ... ... ... ... ... олармен
басқаратындай өзіне параметрлерді анықтау қажет:
- портфельдің оптималды типін таңду қажет;
- өзіне тиімді портфельдің ... мен ... ... және ... әр ... дәрежедегі тәуекелі мен табысы бар құнды
қағаздар ... ... ... ... алғашқы құрамын анықтау;
- әрі қарай қоржынды басқару сызбасын таңдау.
Инвестициялық портфельді қалыптастыру міндеті өз клиенттердің қаржы
ресурстарын аккумуляциялауымен және ... ... ... ... ... ... үшін әсіресе актуалды.
Зейнетақы қорларының ... ... ... бірнеше жолдармен
жүзеге асады:
- оны құру мақсатын қалыптастыру және олардың ... ( ... не ...... үнемі алып отыру әлде активтер
бағасының өсуі), тәуекел дәрежесін, минималды кірісін, болатын ... ... және т.б. ... ... компаниясын таңдау (ол отандық немесе шетелдік фирма болуы мүмкін:
шешімді қабылдау кезінде фирма абыройын, фирманың қаржылық жағдайы ... ... ... ... қоржын түрлері, оның табыстылығы,
қолданылатын инвестициялық құралдардың ... т.б. ... ... инвестициялық есепті жүргізетін банкті таңдау.
Зейнетақы қорының инвестициялық портфелін қалыптастыру ... ... ... ... ... ... арқылы жүзеге
асыруға болады. Оның негізгі ... ... ... ... ... ... және нәтижелерді бағалау болып келеді.
Жалпы осы жағдайда жүйелі тәуекел мен ... ... ... керек. Құнды қағаздарға инвестиция ... ... ... бас тартуының ықтималдылығымен анықталады. Кірістің ... ... ... динамикасы туралы статистикалық мәліметтерді
қайта құру негізінде анықтауға болады. Ал тәуекелді – болатын ... бас ... ... пен ... ... ... ... әсерін төмендеуге
жағдай жасайтын ... ... ... ... ... бар, зейнетақы қоры арқылы жүзеге асады.
Зейнетақы қорлардың активтерді тиімсіз басқарудан шығын тәуекелдерін
төмендету мақсатымен мемлекет зейнетақы ... ... ... ... зейнетақы активтерін өз бетінен немесе басқару компаниясы
арқылы басқаруды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... банктік депозиттерге және басқа да
инвестициялау объектілеріне орналастыруды заңға ... ... ... ... ... ... ... компанияларына тасымалдау
заңға сәйкес сенімді басқару шарты негізінде ғана қорымен жүзеге ... ... ... резервтерін және зейнетақы жиналым қаражаттарын
сенімді басқаруға берілгенмен, басқару компанияларына оларға ... ... ... берілмейді.
Қорлардың, зейнетақы ережелеріне сәйкес құрылған, зейнетақы
резервтерін орналастыру, қатысушылар мүддесіндегі ... ... ... ... ... ғана жүзеге асырылуы тиіс. Қорлар зейнетақы
резервтерін орналастыруды басқару компаниясы ... ... Ол ... қор ... ... қайтаруды қамтамасыз етуі қажет. Басқару
компаниясы заңға сәйкес ... ... ... ... ... ... ... береді. Мұндай жағдайда басқару компаниясы қордың міндеттері
бойынша қатысушылар алдында жауап бермейді.
Осыған орай зейнетақы қорларының ... ... ... бөліп көрсетуге болады.
Біріншіден, зейнетақы қорларының активтері зейнетақы жүйесінің
қатысушыларының зейнетақы жарнасынан ... ... да ... ... ... ... ... болашақ зейнеткерлердің
инвестициялық кірістеріне әсер етеді, яғни инвестициялық ... ... ... ... ... жасайды.
Екіншіден, зейнетақы активтерінің ұзақмерзімділігі және ... ... ... ... ... қолдануға мүмкіндік
береді.
Үшіншіден, инвестициялайтын активтер көлемдерінің жеткілікті болжамы
инвестициялау процессін тиімді жоспарлауға мүмкіндік береді.
Төртіншіден, зейнетақы қорларының активтерін инвестициялау ... ... ... уақытта бұл процесс белгілі бір дәрежеде
мемлекетпен реттелуі мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... сақталынуына кепілдік
берілуі тиіс.Содықтан да ... ... ... қоржынды
инвестициялаудың қағидаларын ескеру қажет.
Бесіншіден, зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... максималды табыстарымен
қамсыздандыратын қоржын құру ... ... ... ... ... ... ... басқару
мынадай факторлар негізінде жүзеге асады: құнды ... ... оның ... ... ... ... статистикасы, т.б.
1.2. Жинақтық зейнетақы жүйесін басқару қағидалары
Экономиканы ... үшін ... ... ... ... ресурстарының мобилизацияның қажеттілігін анықтайды.Реалды
секторға, әлеуметтік және білім бағдарламаларына бағытталатын олар мемлекет
тарапынан жан-жақты қолдауды ... ... ал ... ... ... ... ... жеке инвесторлар көтеру қажет.
Қазіргі уақытта шетелдерінің қаржылық көмегінің қысқаруын ескере отырып,
басымды міндеті Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... болып келеді. Мемлекеттің инвестициялық
саясатқа араласуы төрт негізгі мақсатты көздейді:
Біріншіден, нарықта құнды ... ... ... ақша ... бұл ... үшін ... мемлекеттік құнды қағаздар үлесі бойынша,
депозитті институттар ... ... ... лимитті орнату
(бәріне бұрын коммерциялық банкілер)
Екіншіден, құнды қағаздар нарығында мемлекет операциясының арқасында
бюджеттік салымдарының тұрақты ... ... ... Мұндай
жағдайда мемлекет қаржы институтының бүкіл типтер активтерінің құрылымында
мемлекеттік құнды қағаз үлесі ... ... ... ... ... ... ... реттеу шарасы тұрақты бюджеттік тапшылық
жағдайында енеді.
Үшіншіден, қаржы нарығының сенімгерлігін, ... ... ... ... ... ... Бұл мақсатқа жету
үшін мемлекет бекіте алады:
- инвестициялаудың өзінің лимиті, ... ... ... ... және ... ... ... қорларына минималді міндетті аударымның лимиті
Төртіншіден,мемлекет ішінде инвестициялық қызметті ынталандыру. Бұндай
мақсатпен институциялық инвесторлар үшін максималді лимиттер қалыптасады.
Мемлекет қажетті ... ... ... ... мен ... ... ... қайшы келетін инвесторлар үшін мықты
тосқаулдар жасауы қажет.
Ынталандыру, мадақтау, жеңілдіктер режимін жасау және т.б. ... ... ... қажет мемлекеттік басқаруының ерекше әдісі осы ... ... үшін ... оны әрі ... ... мен дамытуға
қажет. Содықтан да инвестициялық қызметті жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... алуы ... инвестициялардың мақсатқа
бағытталуы, оның тиімділігі, жүйелілігі, уақыттылығы, инвестициялық
қызметтің ... мен ... ... ... ... ... жүйесі инвестициялық қызметтің дәлелі, бағдары
ретінде қызмет етеді және оның ... ... ... ... ... Қағидалар жүйесі инвестицияның нақты мақсаттарын орындау
үшін керек, ал инвестициялық қызметтің басты және негізгі мақсаты ... ... ... өмір сүру ... ... ... ... қалыптастыратын, оның негізінде активті өмір ... ... мен ... ... ... ... тиімді
экономика құру.
Капиталының едәуір жоғары өсімі тән зейнетақы қоры инвестициялық
институт болып ... ... қоры ... ... 26% құрады».
Олардың инвестициялық қызметі міндетті болып келеді, ал ... ... ... ... мен ... катаклизімдерінен
ең болмағанда сақтауын қамтамасыз етуі ... ... ... ... ... мен ... ... активті
түрде Қазақстанда қалыптасады. Зейнетақы қорлары ... ... ... қажет. Инвестициялау ... ... ... ... ... ... мен төлем
уақытының үйлесімділігіне негізделген қор ... ... ... ... есепке ала отырып жүзеге асырылуы
тиіс. ... ... мен ... ... ... дәлелденген болуы
қажет;өйткені олар зейнетақы қорларының қауіпсіздігі мен кірістілігіне
қатысты болды. Өзіндік ... ... ... егер ... ... болса. Зейнетақы қорларының ... ... ... ... ... ... пәні ретінде қолдау табуы
қажет.
Мемлекеттіңзейнетақы қорларының қызметіне бақылау дәрежесі зейнетақы
жүйесінің кірістілігі бойынша ... ... ... ... Көп ... өзі ... тиімділігі жеке басқару компаниялары басқаратын
тиімділігінен ... Ол ... ... ... ... ... Мемлекеттік қорларда саяси аспектілерінің
күшті әсері байқалады: соның ... ... ... ... жағына қарай салыстырмалы төмен пайыз көрсеткішімен ысырылған.
Сонымен қатар ... қор ... ... ... ... ұйым емес. Әртүрлі мемлекеттерде мемлекет араласуының дәрежесі
әртүрлі. Бұндай мынадай нұсқаулар қарастырылған.
Түрлі ... ЖЗҚ ... ... ... ... әртүрлі.Тікелей мемлекеттік басқаруда ... ... ... ... ... бөлігін құрайды немесе жеке пул
құрайды. Активтердің көп бөлігі еліміздің мемлекеттік ... ... ... банк ... шотына аударылады немесе
мемлекеттік инвестициялық жобалар арасында бөлінеді.
Нарықтық қағидалары негізінде мемлекеттік басқаруда қор қаражатын
мемлекет ... ... ... шешімді шенеуніктер емес,
мемлекеттік қызметке ... ... ... шығарады.Мұндай
сызбанұсқа тәуекел бағасын және инвестициялық ... ... ... ... ... ... иемдене алады.Мәселен,
басқарушы қаражатының тек аз бөлігімен айналысады, ал ... ... ... ... ... Сонымен қатар қор аудандық
қағида ... ... ... әрбір аудан өз басқарушыны
шақырады(Боливия).
Сыртқы басқару реттеудің қатаң ... ... ... және қор
қаражатын сыртқы басқарушымен басқаруды болжамдайды. Сонымен қатар мемлекет
инвестициялық қоржының құрылымына қатар шектеуліктер ... ... ... және қолжетімді құралдар санын ... ... Осы ... ... ... негізінен нарықтық құнды қағаздарды
қовһсып алады.(Уругвай).
Елімізді, ... ... ... ... ... ... ... түрі болып келеді. Мұндағы тиімділік ... ... ... және капиталдың дамыған нарығын және
халықтың ... ... ... етеді.(Австралия).
Әрбір әдісті жасау мүмкіндігі тікелей ... ... ... болады. Капитал нарығының толық жойылуы немесе
тиімсіздігі жағдайында тікелей ... ... ... бөлу ... ... түрі ... келеді. Сонымен қатар
көп жағдайда мемлекеттік зейнетақы ... ... ... ... ... компаниялардың басқару тиімділігінен төмен болып келеді.
Көп жағдайда басқарылым ... ... ірі ... шегінде
арнайы құрылған компания арқылы жүзеге асады. ... ... ... ... басқару, жеке немесе клиенттік шоттарды
басқару кіреді.
Дамушы және зейнетақы жүйесін реформалайтын мемлекеттерде көбінесе
бір компания және бір ... ... ... яғни ... ... ... қоржыны иемденеді. Бұндай таңдауға реттеудің ... және ... пен ... ... ... ... ... одан басқа берілген жағдайда жеке шоттарды ... ... ал есеп ... шоттар деңгейінде жүргізіледі.
Маңызды өзіндік ерекшелігі активтерді басқару құрылымын жетілдіру мемлекет
жағынан көп ... ... ... болып келеді.
Инвестициялық қоржын табыстылығын анықтауда маңызды рөл ... оның ... ... ... ... мемлекеттік зейнетақы
жүйелерінде үкімет қорларды қаражатының көп юөлігін мемлекеттің қарыздық
құралдарына және банктің ... ... ... ... Кейбір
мемлекеттерде бұл қаражат аударудың бірден бір ... ... ... ... ... ... екәләк
нарығы жоқ мемлекеттік қарыз қағаздары(жеке жағдайда, қағаздар зейнетақы
қоры үшін ... ... ... ... ... ... мемлекеттәк банкілерде ашылатын) ... ... ... ... емес ... ... шығарудан басқасы) болып келеді .Инвестициялық портфель
құрылымын ... ... олар ... ... ... бір ... ... да берілген классификацияда нарықтық активтерге жатады.
“Зейнетақымен қамсыздандыру туралы” ҚР заңына сәйкес зейнетақы
резервтер ... ... мен ... ... қаражаттарын
инвестициялау мына қағидалар негізінде жүзеге асырылады:
- көрсетілген қаражаттар сақталымын қамтамасыз ету;
- инвестициялық ... ... ... ... ... саналымдық бағалануға келетін объективті критерийлер негізінде
инвестициялық стратегияны анықтау;
- құнды қағаздар сенімділігінің есебі;
- ... ... ... ... ... және ... жиналым қаражаттарының мемлекеттік, қоғамдық
қадағалау және бақылау органдары үшін ... ... ... ... басқару;
Зейнетақы активтерін басқару үшін шығындар үлесі заңмен ... ... ... ... ... ... 10%-нан қор 1%
,басқару үшін алады)
- инвестициялау процессі кезінде алынған табысының 10% ... ... ... шарт ... ... компаниясы (КУПА) арасында
бөлінеді.
Дүниежүзі тәжірібесіне сәйкес жинақтаушы зейнетақы жүйесінің қызмет
етуі ... ... ... ... өз ... жүргізеді,
басқару компаниясы немесе мемлекеттің экономикалық жағына, қаржы рыногі мен
зейнетақы ... ... ... ... процессіне
мемлекеттің араласу деңгейіне, т.б. факторына байланысты бірігіп жүргізеді.
Қазақстанда осы уақытқа дейін ... ... ... басқа инвестициялық қызметті өз бетінше жүргізуге ... ... ... уақытта қорлар келісім берілген бағыттар ... ... өз ... ... алады.Басқарылым компаниялардың
көмегімен басқарғанда, соңғысы заң талаптарына сәйкес ... ... ... болуы керек. Зейнетақы жиналым ... ... ... қор Қазаұстан Республикасының Азаматтық
кодексінің және «Зейнетақымен қамсыздандыру туралы» ҚР ... ... ... ... ... ... негізінде жүзеге асырады.
Зейнетақы резервтер қаражатының және зейнетақы жиналым ... ... ... де, басқару компанияларына оларға деген
меншік құқығы өтпейді. ҚР Азаматтық ... ... ... ... ... басқару шартына сәйкес қормен берілген
зейнетақы резервтерқаражатын қайтарып беруді ... етуі ... ... ... ҚР ... сәйкес басқарушы компания қор мен оның қатысушылары
алдында өзіне жүктелген міндеттерін атқармаған жағдайда жауаб ... ... ... ... қор ... ... қатысушылар алдында жауаб
бермейді.
Зейнетақы резервтер қаражаттарын өз ... ҚР ... ... ... ... басқа да инвестициялар объектілеріне
өтуі ҚР Үкіметі қарастырылған жағдайда жүзеге асады.
Қорының зейнетақы ережелеріне және ... ... ... ... ... ... ... орналастырылуы қатысушылар
мүдднлнріне сәйкес зейнетақы резервтер қаражатының өсуі мен ... ғана ... ... ... ... қаражатын орналастыру мен зейнетақы
жиналымдар қаражаттарын инвестициялау жөніндегі қызметі кәсіптік қызметке
жатпайды. Зейнетақы резервтер қаражаттарын ... ... ... жарғылық қызметін қамтамасыз етумен байланысты шығындарды өтеуге
және қорының жарғылық қызметін ... ... ... ... бағытталады. Зейнетақы резервтер қаражатын орналастыру
тәртібін ҚР ... ... ... дәл ... ... ... құралдарға инвестицияланады. 998 жылдан бастап, яғни зейнетақы
жүйесін реформалау уақытынан ... ... ... активтері ҚР капитал
нарығының дамуына әсер ... деп ... ... ... ... қорларының активтері корпоративті құнды қағаздар нарығының дамун
ынталандырады деп болжамдалды. Бірақ зейнетақы реформаның алғашқы ... ... ... 99,3% мемлекеттік құнды қағаздарға салынды,
оның ішінде:еврооблигациялар - 15,53% , қысқа -,орта -,ұзақмерзімді қаржы
министірлігінің құнды ... -81,78% , ... ... ноталары -2%.
Зейнетақы қорларын инвестициялау үшін басқа ... ... ... ... ... болмады, шетел эмитенттердің құнды қағаздарын сатып
алуға тиім салынды. Парадоксальді ... ... ... ... жоғары сұраныстан олар бойынша табыс сол ... ... ... ... ... ... ... қағаздар үлесі төмендеді және
мемлекеттік ... ... 70% -дай ... ... ... ... активтерін басқарушы ұйымдар зейнетақы активтерін
келесі инвестициялық құралдарға ... ... ... ... активтер деп ҚР зейнетақы ... ... ... ... ... ... келеді. Басқа сөзбен айтқанда
зейнетақы ... ... ... процесінде тәуекелді
минимализациялау мақсатымен заң нақты саны ... ... ... ... ... ірі ... және шетел
кәсіпорындарының ... ... ... ... ... бар
Қазақстанның коммерциялық бактерінің депозиттері құрады.
Рұқсат етілген активтер пакеті зейнетақы заңына, экономика мен қаржы
нарығында дамуына өзгерістер енгізуіне ... ... ... ... ... инвестицияларының табыстылығын ... ... ... ... ... қатар,
дүниежүзі тәжірибессі көрсеткендей, ол зейнетақы қорының қызметінің ұйымдық
нысанасына тәуелді болады.
Зейнетақы қорының инвестициялық саясатының ... ... ... ... жеткілікті ресурстардын аккумуляциялаумен ғана емес сонымен
қоса олардың өте ұзақ мерзімді болатынымен де байланысты. Ол біріншіден ... ... ... ... ... ... салыстырмалы
ұзақмерзімді несиелердің қайнар көзі ретінде шығады) жағдай жасайды;
Екіншіден, тиімді ұзақмерзімді жобаларды инвестициялауға мүмкіндік
береді;
Үшіншіден, ішкі қарызының ... ... ... жағдай жасайды
(ол әлі күнге дейін дәлелсіз себептермен уақытша алып пайдалану пайдасына
ығысты).
Жинақтаушы ... ... ... ... жүйесінің
өзіне ғана емес, бүкіл экономикаға да жағымды әсер етеді. Бұл жүйе ұлттық
экономикада ... ... ... ... ... Қазір олардың
ішіндегі ұзақмерзімінің тапшылығы сезілініп ... ... ... ... ... ... қаржы жүйесінің ең басты “қысқа”
орыны болып ... ... ... ... ... несиелердің үлесі қзінің капиталының жеке ... ... бойы ... асып ... фирмалар үлесін көбейту ... ... әсер ... ... заңы ... ... ... активтерін сырттай басқару қағидаларын бекітеді.Үкімет жасаған
талаптарды басқару компаниялары қанағаттандыру қажет.Бұндай жүйе:
- ... емес ... ... ... жүйесінің
қаражатын басқаруға қатысуы;
- басқару компаниялары арасында ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының азаматтарына зейнетақы қорын таңдау құқығы ... ... ... азаматтардың зейнетақы жиналымдары Мемлекеттік
зейнетақы қорына беріледі және ол өз ... ... ... ... ... ... көп ... кіреді. Мемлекеттік
компаниялардың шарттары қатаңырақ:
Олар мемлекеттік теңгелік және валюталық ... ... ... кепілдік берген басқа да ... ... ... ... ... шектелген.
Мемлекеттік басқару компаниялардың құрылуы ... ... ... ... ... ... Бұндай жүйелер шегіндегі
консервативті инвестициялық саясат инвестицияның төменгі ... ... Одан ... ... ... ... ... инвестициялық саясатының бюджет мұқтаждығына бағыну тәуекелділігін
құрайды. Инвестицияларды мемлекеттік компанияларда жинаудың нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Бұндай жағдайда мемлекеттік бүкіл таза ішкі алып ... ... ... ... үшін жеткілісіз болады. Мемлекет
тапшылықсыз бюджет саясатын қолдайтынын ескеретін болсақ, келешекте ... ... ... реалды табыстылығына сенуге болмайды.
Зейнетақы жүйесінің ұзақмерзімді активтерін сәтті басқару өзіне
тұрақты экономикалық өсім мен ... ... ... ... және өзінен
маркетингтік акциялардың және операциялардың тезділігін, арзандылығын,
сенімділігін қамтамасыз ететін қоя тұрған ... ... ... қағаздардың
ликвидтілігінің жоғары дәрежесіне кепіл беретін инвестициялық механизімінің
терісбұрылған жүйесін шығаратын ... ... ... ... ... зейнетақы технологияларын нәтижелә ... ... ... және ... жауап беретін қаржы институттарының болуы
кезінде ғана мүмкін. Ондайлардың болмауы ... ... ... ... пен комиссиондық шығындардың болуына әкеп
соғады. Кез келген мемлекеттің зейнетақы жүйесі жалдамалы ... ... ... ... элементі болып табылады. Зейнетақы жүйесінің
ұйымдық-құқықтық нысаны еңбек қоры мен экономиканың ... ... ... ... ... демографиялық жағдайлар саласындағы
саясаты, қаржылық және сақтандыру институттарының дамуы, ... ... ... ... ... ... ... және денсаулық жағдайының әсерінен сапалы еңбек ... ... ... жалақысының орнына негізгі кіріс ... ... ... ... себептермен жұмыс істей алмайтындардың
өмір жағдайын ... ... ... ... ... ... ... өтеу үшін арналған қажетті өтемінің бөлігін, ... ... ... үшін ... ... Бұндай мақсатқа жұмсалатын
қаражаттың бөлігі ІЖӨ ...... ... дәрежесінің
макроэкономикалық көрсеткіші болып табылады.
Қазіргі уақытта Қазақстанда зейнетақы сақтандыру мақсатына ІЖӨ-нің
3% жұмсалады, ол өз ... ... ... сай ... ... ... ІЖӨ- нің көлемі ОЭСР қатарына кіретін, дамыған нарықтық
экономикасы бар ... ... әлде ... ... ... ... ... төменділігі түсіндіріледі. Орташа жалақы
мен зейнетақы мөлшерінің арақатынасы, минималды және орташа зейнетақы
мөлшерінің ... алу ... ... болуының орта
көрсеткіші(әйелдер мен еркектерді санағанда) зейнеткерлердің әлеуметтік
сақтандыру дәрежесін ... ... ... ... құрастыру
-әлеуметтік саясатты жүргізу әдістері мен құру принциптері ... ... ... ... белгілі бір экономикалық, мәдениеттік,
ұлттық әдет – ғұрыптарының әсерінен пайда болады. Кез келген зейнетақы
жүйесін ... ... және ... ... ... ... құқықтарының сақталуын қамтамасыз ететін құқықтық, ұйымдық,
экономикалық базаны құру ... ... ... тиімділік
дәрежесі тәуелді болады:
- экономикадағы жағдайларымен, қаржы және сақтандыру институттарының
қызметімен байланысты “сыртқы жағдайлар”;
- ... ... ... ... ... ... ... оның қаржылық механизімінің табиғаты) анықталатын
“ішкі жағдайлар”;
- зейнетақы ... ... және ... ... олардың қайшы болмауы.
Зейнетақы жүйесі әлеуметтік сақтандырудағы бір бағыты – кәрілікті
сақтандыру ... ... ... ... жоспарда сақтандыру
ұйымдарының маңыздылығы сонда, ол инвестициялық ... ... ... көзі ... ... Заңды және жеке ... ... көп ... ... ... ... ұйымдары оларды
әр түрлі инвестицияларға жібереді. Одан басқа қолайсыз жағдайлар келгенде
келмей ... ... ... ... ... сақтандыру
шарттарын жасасқанда, сақтандыру ұйымдары шетел ... ... ... ... ... ... компаниялары үлесіне дүниежүзі
инвестициялардың 30% келеді. Көптеген ... ... ... ... бар және олар ... ішкі ... шығады. Халықтың 70% қаражаттарын банкілерде емес, ... ... ... ... институттары мен құралдарының маңыздылығы туралы,
сенімгерлігіне қарсы келмейтіндей зейнетақы қаражатын ... ... ... маңыздылығы туралы қорытынды жасауға
болады. Жиналымдарының көп бөлігінің мемлекеттік компаниялар шеңберінде ... ... ... ... ... ... аз ... ол сәйкесінше жүргізілетін зейнетақы реформасының тиімділігіне
күмән туғызады. Оны ескере отырып, атап айтқанда мемлекет жеке ... ... және ... ... ... ... ... жағдай жасау үшін бар күшін жұмсау керек.
2 Қазақстан зейнетақы жүйесінің құрылымы мен дамуы
2.1 Қазақстанда ... ... ... ... ... ... жүйесі тәуелсіздік алғаннан кейін күрделі
өзгеріске ұшырады. ... ... ... ... құрылымы
1991 жылдан басталды. Бұл уақытта зейнетақы қорының құрылу тәртібі ( Қазақ
ССР( ын ... ... ету ... ... ... зейнетақы қоры қоғамдық өндіріс ... ... ... ... мен ... қор ... зейнеткерлердің, мүгедектердің
әлеуметтік жағдайын көтерумен байланысты ... ... ... ... ... ... түрлерін қаржыландыруды қамтамасыз етуге
бағытталған.
Негізгі мінездемесі келесідей ... ... ... ... мемлекеттік монополия;
( азаматтардың өз кәрілігін материалдық қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... жарналардың
жауапкершілігінен айыру;
( жүйе ішіндегі қаражаттарды қайта бөлу.
Бұндай жүйе директивті жоспарлы экономика жағдайында, ... ... ... ... ... мемлекеттік аппарат жағынан
тотальды бақылануы мен жұмыс жасаушы азаматтар мен зейнеткерлердің арасында
қалыптасқан қатынаста тиімді ... Ол ... ... ... ... етті ( ... көлемі жұмыстың соңғы жылдары ... ... ... мен ... ал жеңілдіктердің көптеген саны
зейнетақыға шығуды тартымды етті.
Алайда тәуелсіздік алумен ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің халсіздігіне алып келді.
Оны қайта құрудың қажеттілігі туындады.
Қазақстанда зейнетақы реформасының басты себебі ... ... ... ... ... ... экономикалық
дағдарыс саналады. Халықтың қартаюы мен жұмыспен қамсыздандырудың төмендеуі
өлшемінен ... ... ... ... ... ... өсті. Қазақстанда бір зейнеткерге (.( жұмысшы тең келді.
Халықтың еңбекке қабілетті ... ... ... ... ... зейнеткерлерге ағымдық төлемдерінің тапшылығын тудырды. Зейнетақылық
реформаның басында зейнеткерлер алдындағы борыш (( ... ... ... зейнетақы төлеу мерзімінің кідірісі (( айға
жетті. Зейнетақымен қамсыздандыру жүйесінде қаржылық ... мен ... ... ... ... және ... қауіп төндірген
жүзеге асырылушы жүйе қаржылық стресте ... ... ... реформасы объективті қажеттілікке ие болды.
Орталықтандырылған зейнетақы жүйесінің қызмет етуі ... ... ... ... мен ... ... арасындағы сәйкессіздік.
Яғни қызметкер оның жұмыс берушісінің зейнетақы қорына ... және ... ... ... ала ... ... зейнетақыны Мемлекеттік зейнетақы қорынан төлеуге міндетті болды;
( өндірістің шығындарының ұлғаюында көрініс тапқан, жалақының ... ... ... ... ... ... ... қатар аударымдардың жоғарғы деңгейі жұмыс берушілердің зейнетақы
төлемдерін төлеуден жалтаруына алып келді;
( зейнетақы аударымдарының түсімдерін ... ... мен ... қызықпаушылығы жинақтау деңгейінде білінді;
( зейнетақы жеңілдіктерінің үлкен мөлшерінен әлеуметтік әділеттілік
қағидасының ... ... ... ... мен ... ... ... аударымдарының ұлғаюына кедергі жасады;
( өз кезегінде зейнетақы қаражаттарын ... ... ... қаржылық
ысыраптарды тудырды.
Осыдан Қазақстан Республикасында жинақтаушы ... ... ( ... себебін көрсетуге болады.
( халықтың демографиялық құрылымының өзгеруі. Елде ... ... ... жылы жасы ... ... ... саны (( ( ... ((((
жылы ((((, (((( жылға болжам бойынша (халықтың (( ((ын құрайды. Халықтың
қартаю процесі зейнеткерлер санының өсуі ... ... өсуі ... ... болуына әкелді;
( республиканың бірыңғай ... ... ... ... және ... төлеу қорының ((((((ын құрады. Бірақ даму
қарқыны (зейнетақыны индекстеу( жалақының өсу қарқынынан неғұрлым ... да ... ... тұрақты кідірісі байқалды, ... ... ... ... ... ... өсті. Қазіргі
зейнетақымен қамсыздандыру жүйесі кәрілікті қамтамасыздандыруға ... ... ... ... ... ... алу ... және жетілдіреді. Аударымдардың жоғарғы қарқыны мен ... мен ... ... ... ... бір ... қорына төлемдерден жалтарылудың кең таралған тәжірибесіне әкелді.
Мәліметтерді бағалауларға сәйкес жалақының тек ... ғана ... ... ... ... бір ... қамтамасыз ететін зейнетақы жарналарын төлеушілердің
саны азаяды;
( халықтың ақшалай табысындағы ... ... ... ... ... ... ... негізі қысқарады, сәйкесінше
жарналардың мөлшері азаяды.
Қазақстанда ... ... емес ... ... (((( жылы ... Олар ... Қазақстандық еркін зейнетақы қоры (Бутя(, мемлекеттік
емес зейнетақы қоры ... және тағы ... ... ... ... ... негіздер мен техникалық инфрақұрылым жоқтығынан
қиындады. (Мемлекеттік емес зейнетақы қорлары туралы( Заң (((( ... ... бір ... соң ... ... ... бастама
салған (Қазақстан Республикасындағы зейнетақылық қамсыздандыру туралы( Заң
қабылданғаннан кейін өзінің ... ... ... (((( жылы ... ... бастады. Қазақстан ТМД
елдері ішінен бірінші болып жинақтаушы зейнетақы қорына көшті. Бұл периодта
қаржылық нарық ресурстардың өткір жетіспеушілігі ... ... ... қор ... дамуымен байланды.
Алайда екі жылдан кейін қаржылық нарықтағы жағдай түбірімен өзгерді.
Қор нарығының өркендемеуі мен ... ... ... ... ... өсуі мен ... ... көлемінің өсуі ... ... ... ... ... жүйесін реформалауда Чилиде қызмет етуші зейнетақылық
қамсыздандыру жүйесі негізге ... ... ... ... қызмет ету параметрлері мен негізгі салаларын түгелдей үш ... ... ... зейнетақылық қамсыздандыру туралы( Заңына
сәйкес жинақтаушы зейнетақы жүйесімен қатар ынтымақтас ... ... ... ... бірге зейнеткерлер алдында ... ... ... ... ... мемлекеттік міндеттемелер де
сақталған. Ынтымақтас зейнетақы жүйесінің міндетті зейнетақы ... ... ... ... әлеуметтік салықтың ((((( ішіне кіретін.
Ынтымақтас зейнетақы жүйесі ынтымақтас жүйе кезінде стаж жинаған, сондай(ақ
жинақтаушы жүйеде жеткілікті ... ... ... мүмкіндігін
иеленбеуші қызметкерлер мен зейнеткерлерді зейнетақымен қамсыздандыруды
қарастырады.
Екінші деңгейі.
Зейнетақымен қамсыздандырудың жинақтаушы жүйесінде әрбір азамат ... ... ... түріндегі төлемге жататын табыстың (((
көлемінде міндетті түрде ұсталып қалынатын зейнетақы ... ... ... ... зейнетақы жасына жеткен азаматтардың
зейнетақылары ынтымақтас жүйедегідей ... шығу ... ... ... ... ... ... табылатын
жинақталған құрал(жабдықтардың есебінен құрылады. Осылайша зейнетақыға шығу
кезінде ... жеке ... ... өздерінің жинақталған
жинақтары төленеді. Одан басқа зейнетақы жарналары зейнетақы жинақтарының
өсуі мен оларды ... ... ... ету ... ... инвестицияланады.
Үшінші деңгей.
(Қазақстан Республикасындағы зейнетақылық қамсыздандыру туралы( ... ... мен ... берушілердің еркін жарналарының есебінен
құралатын қосымша ... ... ... ... ... әрбір азамат еркін зейнетақы ... ... ... ... көбейтуге мүмкіндігі болады.
Қазіргі таңда ... ... ... ... және ... ... жүйелерінің құрамынан қалыптасқан
аралас түрі қызмет етуде:
ынтымақтас жүйе қалыптасқан ... мен (((( ... ( ... ... алты ... кем емес азаматтарға арналған;
жинақтаушы жүйе (((( жылдың ( қаңтарынан бастап жинақтаушы зейнетақы
қорларына жалақының ((( мөлшерінде міндетті ... ... ... ... ... ... ... зейнеткерлердің зейнетақысын төлеу
шығындарын жабуға бағытталған әлеуметтік салық түрінде еңбекақы ... ((( ... ... ... ... ... нәтижесінде
бүгінгі күндері зейнетақыға шығатын ... екі ... ... ... ... ... ... бөлігі (((( жылдың ( қаңтардағы жағдайына
байланысты ынтымақтас жүйесінен еңбек стажына ... ... ... ... екінші бөлігі жинақтаушы зейнетақы қорының жеке
зейнетақы шотындағы жинақтарынан төленеді.
Жинақтаушы ... ... ... ... ... жинақтаушы
зейнетақы жүйесінің салымшыларының зейнетақылық аударымдарының барлық
ақшалай ... ... ... ... ... орталық арқылы зейнетақыны төлеуді жүзеге асыра бастаған. ((((
жылдың желтоқсанында мемлекеттік емес ... ... ... ... ... алғашқы рет қазақстандық акционерлік
қоғамдарының акциялары сатып алынды.
(((( жылы (Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... сәйкес жинақтаушы зейнетақы
қорына зейнетақы жарналары қызметкерлердің жалақысынан ... ... ... ... ... ... жаңа қатысушыларын әкелді:
1. жинақтаушы зейнетақы қоры (ЖЗҚ(;
2. зейнетақы активтерін ... ... ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қорына көшу бастапқыда халықтың
жинақтаушы зейнетақы жүйесіне ... ... мен ... емес
жинақтаушы зейнетақы қорларына салымшылардың тиімді келуіне көмектесетін
аралық институт құруды ... ... ... ролі Мемлекеттік
жинақтаушы зейнетақы қорына берілді, оған ... ... ... кепілдемелері таратылды және зейнетақы активтерін
инвестициялауды арнаулы шектеуші лимиттері белгіленді.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің негізгі звенолары: жинақтаушы ... ... ... ... ... ... зейнетақы қорлар ( бұл ашық не жабық типтегі акционерлік
қоғам формасында құрылған заңды ... ... ... ... ... ... ... ЖЗҚ (ННПФ( зейнетақы
жүйесінде ... ... ... ... Олар салымшылармен жұмысты,
зейнетақы келісім(шарттарын жасасады, ... ... ... ... жеке ... ... ... салымшылар алдындағы
қордың міндеттемелерін ұйымдастырады. Қор өз қызметі үшін ... ... өз ... мен ... ... алдында есеп
береді, халық ішінде түсіндірме ... ... ... ... ... ... шетелге кетуімен байланысты
сұрақтарды шешеді.
Ағымдық кезеңде Қазақстанның ... ... ... және ... құралғандықтан, нарықта мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы
қорынан басқа Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қоры ... ... ... ... Республикасының Үкіметімен белгіленген тәртіпте
салымшылардың тек міндетті ... ... ... ... ... ... ... уақытта Мемлекеттік жинақтаушы
зейнетақы қорын жекешелендірудің мүмкін нұсқалары әзірленуде.
Қазақстан Республикасының зейнетақы қорын ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қорын жекешелендірудің мүмкін варианттарын
әзірлеген. Комитетке әр ... ... ... ... ... ... МЖЗҚ ... инвесторлар үшін жеткілікті
тартымды ... ... ... туралы ұсыныспен жиі келеді.
Мемлекет болса МЖЗҚ жекешелендіруге әлі ... ... ... ... ... ... үшін екеуі ғана
анағұрлым артықшылыққа ие. Біріншісі МЖЗҚ(ны стратегиялық ... ... ... ... ... ... ... сатуды
қарастыру. Екіншісі ( мемлекетте блоктаушы акция пакетін сақтап МЖЗҚ(ны
сату. Екі жағдайда да ... ... ... қағаздар және олардың
қаржылық нарықта баға белгіленімі бойынша болашақ кәсіпорынның акцияларының
листингі қарастырылады.
МЖЗҚ сатқан жағдайда жұмыс істеуші ... ... ... ... керек.
Зейнетақы активтерін инвестициялық басқаруын жүргізетін ұйым
инвестициялық қоржын ... ... ... ... ... ... ... берген жинақталған зейнетақы активтерін орналастырумен
айналысады. Қазақстанда ... ... ... активтерді басқару
бойынша Комитет – ЗАИБАҰ жатады.
Банк–кастодиандар зейнетақы активтерінің сақталуы мен ... ... ... ... ... ... ЗАИБАҰ–мен
келісім–шарт жасаумен қатар зейнетақы қоры банк–кастодианмен келісім–шарт
жасауы қажет. Банк–кастодиандардың ... ... ... ... ... ... есебін жүргізуде, оларды
орналастыруда, инвестициялық табыс алуда, сонымен қатар ЗАИБАҰ қызметі мен
оның ... ... ... ... ... ... қаражаттарды мақсатты қолдануда және инвестициялау лимиттерін ... ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қорына не
мемлекеттік емес ... ... ... ... Мемлекеттік емес
зейнетақы қорының ... өз ... ... ... зейнетақы
активтерінің жағдайы туралы есептемелерді тұрақты тапсыратын арнайы құқықты
иеленуші банк–кастодиандарда ... ... ... ... ЗАБК ... Зейнетақы қоры, банк–кастодиан мен ЗАИБАҰ
арасында үш жақты келісім құрылады. Зейнетақы активтерін ... ... ... үшін зейнетақы қоры, банк–кастодиан мен ЗАИБАҰ –ның өкілдерімен ... ... ... қабылданады. Зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... анағұрлым жоғарғы деңгейлі қорғалуын қамтамасыз ету мақсатымен
құрылған. (((3 жылдан бастап зейнетақы активтерін ... ... ... ... ... органдармен бекітілген норматив
талаптарына жауап беретін және қажетті ... ... ... ... ... ... ... сақтау және басқару құрылымы келесідей.
Зейнетақы ... ... ... ... ... келісімдер
негізінде Жинақтаушы зейнетақы қоры (ЖЗҚ( ... ... ... есепшотына инвестициялық табыстың түсуін қатаң бақылап отырады,
зейнетақы жасына жеткен ... ... ... ... ... ... қорларының зейнетақы активтері кастодиандық есеп
режимінде ... ... ... ... бірнеше зейнетақы қорларына қызмет ете алады. Зейнетақы
қоры, банк–кастодиан мен ЗАИБАҰ арасында үш ... ... ... ... ... ... ... қорлары өздерінің ... ... ... ... ... ... ... олардың аударымдарын әр түрлі қаржы ... ... ... есебінен есептеп аударуды жүргізеді. Зейнетақы
активтерін міндетті ... яғни әр ... ... ... ... ... депозиттері, мемлекеттік бағалы қағаздары, акционерлік
қоғамдардың А және Б ... ... ... ... ... ... ... жүргізеді (ал (((3 жылдан бастап – ... бар ... ... ... ... ... қаржы нарығының
маркетингтік зерттеуін ... ... ... ... ... және ... ... мен жинақтаушы зейнетақы
қорларының қарауына шығарады. Зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы жарналарын тарту және зейнетақы төлемдерін төлеу бойынша
жинақтаушы зейнетақы қорларының қызметін лицензиялау;
– зейнетақы ... ... мен ... ... ... ... ... қызметін лицензиялау;
– екінші деңгейлі банктердің және басқаларының кастодиальды қызметін
лицензиялау.
Зейнетақы ... ... ... ... мен Қазақстан
Республикасының халқын әлеуметтік қорғаудың жинақтаушы зейнетақы қорларының
қызметін реттеу бойынша Комитетпен бекітілген шекті ... ... ... өз қызметі үшін комиссиялық сыйақылар есебінен қалыптасады. Комитет
жинақтаушы зейнетақы қорларын бақылау мен ... үшін ... ... мемлекеттік орган болып табылады. Зейнетақы қорларының ... ... ... ... ... және инвестициялық табыстың
1(%–ын құрады. Осы қаражаттар көзінен ... ... ... басқару бойынша компанияға комиссиялық сыйақылар төлейді.
Зейнетақы қорының жеке ... ... ... ... ... өзіне ғана тиісілі.
1998 жылдың басынан 2( ЖЗҚ құрылды, ... ... 6–уы ... 2 ... емес ... ... "Жардем" мен
"Қазақстан Республикасының профсоюз федерациясы" басқа мемлекеттік емес
зейнетақы қорларына қосылды, ал ... 4–уі ... ... ... ... жаңа сапалы мемлекеттік емес зейнетақы қорларын ... ... ... ... ... ... бірінші жылында 1
мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қор, 12 мемлекеттік емес зейнетақы қорлар
(МЕЖЗҚ), 8 зейнетақы ... ... ... ... және ... өз ... ... таңда республикада зейнетақылық қызмет ету нарығы 14
жинақтаушы ... ... ... олардың ашық типті жинақтаушы
зейнетақы қорлары –11, корпоративті жинақтаушы зейнетақы қорлары –2 ... ... ... ... ... ... –1 (кесте 3).
Жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ірі өндірістік және қаржылық құрылымдары болғандықтан,
олардың ... ... ... ... ... ... мен еңбек ресурстарының шоғырлануын ескере отырып,
стратегияда географиясы, ... мен ... ... ... ... мерзім бойынша жинақтаушы жүйенің толықтай дамуы оның қызмет
етуі жылдарындағы 4–кестеде ... ... ... сандық көрсеткіштері дамуының тұрақты тенденциясымен
сипатталады.
Берілген кестеден ... ... ... ... ... ... ... және салымшылар мен қызметшілер санының
өсуімен байланысты зейнетақы ... ... ... ... ... Жаңа зейнетақы жүйесін енгізу зейнетақы жасының біртіндеп
өсуімен жүргізілді.
1998 ... 1 ... ... ... шығу жасы ... 2((2
жылдың 1шілдесінде зейнетақыға шығу жасы ер ... 62 жас, ал ... 58 жас. 1998 ... 1 ... ... ... ... барлық зейнетақылық жеңілдіктер алынып тасталды. Бүгінде зейнетақы
жүйесінде 7(% ... ... ... қамтылған халық қатысқан. Зейнетақы
жүйесі міндетті сипатта болғандықтан, салымшылар көлемінің ... ... ... ... көлемінің өсуі зейнетақы жарналары мен зейнетақы
жинақтарының дамуына әкеледі.
(1.(7.(1 зейнетақы жинақтары 144,4 ... ... ... табысының сомасы 4(,6 млрд.теңге ... ... ... ... ... ... бойынша зейнетақы жинақтары
көлемінің екіленген мөлшерде төмендеуі инвестициялық табыстың ұлғаюыменде
байланысты ... ... ... ұлғаюы жалғасты. (1.(7.(1 барлық
зейнетақы қорлары салымшыларының мөлшері 4159 мың ... ... ... жүйесінен зейнетақы төлемдерінің мөлшері өсті.
Алайда сыртқа шығумен байланысты төлемдердің үлес салмағының ... ... ... ... ... ... жоғарылады. 2003 жылдың
аяғында МЕЗҚ жеке жиынтық капиталы 8 млрд.теңгеге жуық болған, бір ... 600 ... ... Жеке ... ... құраған және
барлық МЕЖЗҚ жиынтық капиталдарының 25%–на жуығын құрайтын МЖЗҚ ... ... ... Ірі ... ... ... банкінің
МЕЗҚ иеленеді. МЕЗҚ жеке және жарғылық ... ... ... астам болуы керек. Бұл коэффиценттің төмен мәні қорда
құрылтайшы жарғылық капиталдың ... ... ... ... оның ... ... қосымша салымшыларды тарту бойынша маркетингтік
іс–шаралармен ... МЕЗҚ ... ... мен ... ... ... ... қарай жинақтаушы зейнетақы жүйесіне 6 млн.–ға
жуық адам ... ... бір ... 500 ... тарта адам құрады.
Салымшылар саны бойынша ірі МЕЗҚ болып салымшылар көлемі 2 млн. ... МЖЗҚ ... ол ... ... ... ... ... 31%–ын құрайды.
Еркін зейнетақы салымдарын 26200 адам ... ол ... ... ... ... салымдар негізінен "Сенім", "Ұлар
Үміт", "Каптиал" МЕЗҚ шоғырланған. Бұл қорларға еркін салымдардың 96%–ына
жуығы, соның ... ... ... тиісілі.
2004 жылдың 1 қаңтарына республика аймақтарында 72 филиал мен 73
өкілдігі бар, республикалық 16 ... ... қоры ... ... ... 1 қыркүйегіне республикада 14 жинақтық зейнетақы қорлары
қызмет атқаруда. Олар аймақтарда өздерінің 77 ... мен ... ие. ... активтерін инвестициялық басқару лицензиясына
12 заңды ... ие, оның ... ... ... ... 5 қор ие: «МЖЗҚ»
Жинақтық зейнетақы қоры» АҚ, «Қазқстан БТА Жинақтық зейнетақы ... ... ... ... ... АҚ, ... ... зейнетақы қоры»
АҚ.
Жеке зейнетақы есеп шоттарының салымшылар саны 2006 жылы 8209653
құрады. ... ... ... бойынша 5 қор ең көп салымшыларға ие
(«МЖЗҚ» - 28,64 %, ... ... ... - 19,59 %, ... - ... ... қоры» - 8,90 %, «Қазақстан БТА» - 7,97 %).
Ерікті зейнетақы жарналары бойынша ең көп ... ... ... ... «Сенім» 58,8 %, «Ұлар-Үміт» 18,24 % және ... 14,38 ... ... ... жарналары бойынша салымшылардың көп бөлігіне ие
қорлар – «Ұлар-Үміт» және «Қазақстан ... ... 2006 жылы ол ... саны 3698 ... ... жеке ... ... 27,2 млн.
теңге жинақталды. Келесі 5 кестеде зейнетақы ... ... ... ... масштабтары тек елдің көлемінен ғана емес, сондай–ақ
олдың қызмет етуінің ... да ... Ұзақ ... ... ... жинақталады. Ең ескі зейнетақы жүйелері Голландия, Дания
мен Швецияда. Ұзақ мерзімде жұмыс істеген ... ... ... ірі ... ... ... ... комиссия мәліметтері
бойынша жоғарыдағы аталған мемлекеттерм мен Англияның зейнетақы қорларының
жинақтары 1999 ... ... ЖІӨ ... ... ... ... құрады.
Жинақтаушы зейнетақы қорлары активтерінің жиынтығы ... ... 774,8 ... бағаланды. Салымшылардың саны
3,7 млн.адам болды. Бір жылда зейнетақы жинақтары ... ... ... саны 700 мың ... ... ... ... 96%–ы
инвестицияланды, аударылған инвестициялық табыс 32,4 млрд. теңге ... ... ... ... Қазақстандық жинақтаушы зейнетақы
жүйесінің қысқа мерзімді қызметіне байланысты 2001 ... ... ... қоры ЖІӨ–нің 4,3%–ын жасады. Зейнетақы ... ... ... маңызды құрастырушысы және мемлекеттің
қаржылық жүйесінің өзіндік ... ... ... ... 1998
жылдың аяғында Ресейдегі тамыздық дағдарыстан соң көптеген банктер МБҚ
(ГЦБ) –дан "құтыла" бастаған ... ... ... ... оң ... ал бағалы қазаздардың көптеген бөлігі ЗАБК–ның қоржынына орын
ауыстырды. 2001 жылы таза ... ... ... ... ... ... ... сыйақылар, кредиторлақ берешек бойынша
міндеттемелерді шегергендегі зейнетақы активтерінің сомасы ) 112 ... млн. ... (777 млн. ... ... 43,86 ... ... не ... зейнетақы активтері. Соңғы жылдар ішіндегі жинақтаушы зейнетақы
қорларының зейнетақы активтерінің номиналды ... ... ... және ... ... банктер депозиттерінің орташа
мөлшерлемесінен жоғары ... ... МЖЗҚ ... ... ... ... ... МЕЖЗҚ үлесі 2000 жылы 47,5–ден ... ал ... 1кв. ... дейін өсті. ... ... ... ... процесі қаржылық аспаптардың барлығына ... ... ... ... ... жылдың 1 сәуірінде нақты жинақтардың орта ... ... 53,5 мың ... (350 ... ... МЖЗҚ ... мың
теңге (188доллар), яғни екі есе төмен.
Қазақстан Республикасының жинақтаушы зейнетақы қорларының есепшотында
2003 жылдың соңында зейнетақы ... ... 368,3 ... теңге болды,
ол 2,5 млрд. жуық АҚШ долларын немесе ЖІӨ–нің 8,5%–ын құрады. Өсу ... ... ... ... ... ... жалпы түсімі
276,2млрд. теңге болды.
Зейнетақы жүйесінің басында барлық зейнетақы ... ... ... ... ... яғни ... ... нарығында
мемлекеттің үлесі 100%–ды құрады. Алайда зейнетақы нарығының мемлекеттік
бөлігі ... ... да 2004 ... ... ... ... ... құрады.
Жинақтаушы зейнетақы қорлары зейнетақы активтерін инвестициялық
басқаруды 10 ұйым іске ... ... ... ... активтерін
басқарудың лицензиясы бар жинақтаушы зейнетақы қорлары: "МЖЗҚ" ЖАҚ мен
"Қазақстан Халық ... ЖЗҚ" ... жылы ... ... ... ... салымшылардың саны
765003 адамға (14%) өсті. Еркін ... ... ... салымшылар
(алушылар) мөлшері 2003 жылы 2280 адамға өсіп, 2004 ... 1 ... ... ... ... ... 300,5 млн. теңгені құрайтын
27364 салымшы болды. Еркін кәсіптік зейнетақы жарналарының салымшылары жоқ.
Зейнетақы жинақтары 2004дың даму қарқыны ... 1 ... 1,1 ... (0,3%) жоғарылап, 2004 жылдың 1 ақпандағы күйі 369,4 млрд. теңгені
құраған. 2003 ... өсім 98,6 ... ... ... ... зейнетақы үлесі жыл сайын шамамен 1,5%–ға өсуде, бұл
жеткілікті жоғары көрсеткіш болып табылады. Бөлек ... ... ... ... ... талдауынан олардың ... ... Өсім ... ... ЖЗҚ бар. Олар ... өсімінде нарықтық үлесін жоғарылату жолымен нарықтағы өзінің
орындарын ... ... ... "Қазақстан Халық банкі", Ұлар–Үміт, ABN
AMRO–КаспийМұнайГаз, Құрмет, Валют–Транзит Қор ЖЗҚ– ын жатқызамыз. Сонымен
қатар нарықта ... жаңа ... ... ... ... ... қарқыны бастапқы кезеңінің өзінде–ақ жеткілікті жоғары.
2004 жылы 8 ай ішінде жиынтық активтер 67,717 млрд. ... ... ... долларға өскен. Жыл басынан зейнетақы активтерінің өсімі
18,4%–ды құрады. Жалпы жылына ... ... ... 92–93 ... ... ... жинақтарының анағұрлым көп сомасын
бұрынғыдай "Қазақстан Халық банкі", Мемлекеттік ... қоры ... ... ... "Қазақстан Халық банкі"ЖЗҚ зейнетақы
активтері толық емес 2004 жылда 20 ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері бойынша қалыспайды: әрбіреуінің зейнетақы
активтерінің мөлшері 500 млн. доллардан астам. Бұл қорлар ... ... ... ... ... 1/3–ін 10 орташа ЖЗҚ ... ... ... ... Сенім, Қазақмыс,
МұнайГаз–Дем, Халықтық зейнетақы қор, Отан, Қорғау) алады, ал қалғандары
нарықтың 1,5%–ын құрайтын ұсақ разрядтыларға ... ... ... ... ... ең озық
жүйенің бірі ретінде танылады. Мұны халықаралық эксперттер де ... ... ... ... жинақтау қорлары елеулі рөлге
ие. Қазақстанның зейнетақы жүйесін реформалау тарихи 1997 жылы ... ... ... туралы» ҚР Заңы қабылданған
кезден басталады. Содан бергі уақыт ішінде Қазақстанның зейнетақы ... ... ... ... елеулі табыстарға қол жеткізді, сөйтіп
таңдаған даму ... ... ... жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша республикамызда 14 зейнетақы
жинақтау қоры қызмет етеді, олардың республика аймақтарында 76 ... ... ... ... ... ... ... активтерін инвестициялық
басқаруды 10 ұйым жүзеге асырады, олардың ішінде 3 ... ... ... ... өз ... ... лицензиясы бар.Олар:
«МЗЖҚ» ЖЗҚ» АҚ, «Қазақстан халық банкі ЖЗҚ» АҚ және «Қазақстан ТАБ ЖЗҚ» ... жылы ... ... ... ... ... ... қайта
құрылуына байланысты, зейнетақы салымдарын тарту және зейнетақы төлемдерін
жүзеге асыру бойынша қызметін іске асыру ... 2 ... ... ... ... ... ... АҚ, «Құрмет» ТҚЖЗҚ» АҚ).
Салымшылардың (алушылардың) жеке зейнетақы шоттарының саны 2006 ... ... ... ... ... бойынша 7 613369-ды құрады. 2005
жыл бойынша міндетті зейнетақы жарналарын ... ... ... ... саны 638 932-ге (9,2%) ... ... жарналары бойынша салымшылардың (алушылардың) саны
өткен жылы 2 179-ға (7,2%) өсті және 2006 жылдың 1 қаңтарында 479,9 ... ... ... ... ... 32 336-ны құрады.
Ерікті кәсіби зейнетақы жарналары бойынша салымшылардың шоттарының
саны, 2005 жылы 533-ке өсті және 2006 ... 1 ... ... ... млн ... ... ... жинақтарымен 3 297-ні құрады.
2006 жылдың 14 қаңтарына қарай салымшылардың (алушылардың) зейнетақы
жинақтары 648,6 млрд. теңгені құрады ... 2005 ... 1 ... 34,0% -ға ... 2005 жыл бойынша салымшылардың (алушылардың)
зейнетақы жинақтарының өсімі 164,6 ... ... ... Бұл ... ... ... түсімі өткен жылы 132,4 млрд теңгеге немесе
34,8% -ға ұлғайды және 2006 жылдың 1 ... ... 512,4 млрд ... ... жеке ... ... ... активтерін (комиссиялық сыйақыны алып ... ... таза ... таза ... ... 2005 ... 40,4 млрд ... өсті (35,3%) және 2006 жылдың 1 қаңтарына қарай
155,1 млрд ... ... ... ... ... жалпы сомасында таза инвестициялық табыстың үлесі 23,91% -ға
немесе өткен жылдың ішінде 0,22 пайыздық пунктке ұлғайды.
Зейнетақы жинақтау ... 2006 ... 1 ... ... жағдайы
бойынша зейнетақы төлемдері 35,8 млрд теңгені құрады, бұл 2005 ... ... 35,8% -ға ... 2005 жылы ... жинақтау
қорларынан жүргізілген зейнетақы төлемдері 9,4 млрд теңгені құрады.
Салымшылардың (алушылардың) бір қордан екінші ... ... ... 2005 жылы 96,4 млрд теңгені құрады және ... ... ... ... сәйкес зейнетақы
жинақтарының аударымдары 13,0 млн ... ... ... ... ... 2006 жылдың 1 қаңтарына
қарай 650 млрд теңгені, 01.01.05. кезіндегі ұқсас көрсеткішке қатысты ... -ды ... ... ... зейнетақы активтерінің ҚР ІЖӨ-
ге қатысты өсімі 2005 жылы 8,74% -дан 9,59% -ға ... ... 2006 ... ... қараған жағдайы бойынша зейнетақы жинақтау қорларының зейнетақы
активтерінің номиналдық ... 2002 ... мен 2005 ... ... өлшемдеген коэффиценті 18,92% -ды, жинақталған
құнсыздану деңгейі аталған мерзімде 22,62% -ды құрады.
Деректерден ... 2005 жыл ... ... ... ... ... болып өтті.
Дамуындағы анық алға басуға және қорларға, жалпы алып қарағанда, 2003-
2204 жылдардағы кризистен сәтті ... ... ... ... ... ... қарамастан, қорлардың жалпы жүйе юойынша
табыстылығы да айтарлықтай ... ... ... бұл ... ... барабар қаржылық құралдардың
жетіспеушілігіне байланысты болды. Бір жағынан заңдардың қатты құрсауымен,
ал екінше ... ... ... жинақтарын сақтау және көбейту
жөніндегі моральдік міндеттемелерін шектелген зейнетақы қорлары жаңа ... ... ... ... ... ... дер ... табу, жағдайды үнемі талдау және алдын ала ... ... ... ... ... алға ... ... сәтті
шешімін қамтамасыз ететін негізгі факторлардың біріне айналады.
ЖЗҚ алдында тұрған мәселелерді шешу үшін мемлекет тарапынан ... ... ... актілер қабылданды. Бірінші кезекте бұл Қазақстан
Республикасы Үкіметінің 2004 ... 24 ... ... ... жинақтау жүйесін 2005-2007 жж. дамыту юағдарламасы
болды, және оның басты мақсаты ретінде: «Қазақстанның зейнетақыны жинақтау
жүйесін одан әрі ... ... мен ... құқықарын қорғау,
ұзақ мерзімді ішкі ... көзі ... ... ... ... ... ... Осы бағдарлманы іске асыру мақсатымен
өткен жылы ЖЗҚ қызметін ... ... ... ... Зейнетақы жинақтау қорларына пруденциалдық нормативтер ... ... ... ... ... ... ... жылдың аяғына қарай номиналдық табыстылығының көрсеткіші
белгіленген барынша ... ... ... аз ... құраған
кезіндегі жағдайда теріс айырымының орнын толтыру тәртібін белгілеуге
бағытталған түзетулер енгізілді, сондай-ақ осы теріс айырымның ... ... ... ... қорының есеп-шотына ЗАИБҰ аударуы
тиіс ақша сомасын аудару мерзімін және есептеу тәртібі 2006 ... ... ... ... ... ЖЗҚ-ның ай сайынғы инвестициялық табыстары ... ай ... және ... сыйақы сомалары туралы жыл сайынғы міндетті
мәліметінің форматын кеңейтуге бағытталған «Міндетті, ерікті және
ерікті-кәсіптік ... ... ... ... ... ... типтік келісімдерді бекіту және зейнетақыны қамтамасыз
ету жөніндегі типтік келісімдерді бекіту және зейнетақы активетерінің
инветсициялық басқаруын жүзеге ... ... ... ... ... ақпарат көлемін анықтау туралы» қаулыға
қосымшалар енгізілді;
- Лицензияларды ... ... және ... ... ... ... тарту және зейнетақы төлемдерін ... ... ... ... ... ... жинақтау
қорларының автоматтандырылған ақпараттық жүйесін ... және ... ... ... ... қойылатын талаптардың,
тәуекелдіктерді басқару жүйесін қалыптастырудың Ережелері әзірленген
және бекітілген;
- Зейнетақы активтерін өз ... ... ... және ... ұзақ ... құнды қағаздарды 2005 жылдың наурызында
сатып алу ... ... ... ... әдісінің өзгеруін
және ЖЗҚ зейнетақы активтерінің ... олар ... ... ... ... ... қорларының инветсициялық
қоржындарында орналасқан қаржылық құралдарды бағалау Ережелерін ... ... ... қатар, 2005 жылдың ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру Ережелері ... ... ... ... активтерін инвестициялауды жүзеге асыру рұқсат
етілген қаржылық құралдар бойынша сақтандыру (хеджирлеу) операцияларының
жүзеге асырылуы ... ... ... ... ... тізімін және оларды пайдалану шегін қарастырады. Сондай-ақ ... ... ... ... арналатын қаржылық
құралдардың тізімін кеңейту жағы қарастырылған, МБК (ГЦБ) ... ... ... ... шетелдік мемлекеттен тыс құнды қағаздардың
рейтингтік бағалануы жөнінде зейнетақы активетрінің ... ... ие ... ... алынуы мүмкін деген жағдай қарастырылған.
Инвестициялық қорлардың пайларын рейтингтік бағалаулар жөнінде ... ... ... ... ... ... рейтингтік
бағалаудың шектік мәндері белгіленген ... ... ... «ВВВ ... ... ... ... ішінде зейнетақы жүйесі елеулі өзгерістерде бастан
кешті: қатысушылар ... ... ... ... қорлары ірі қаржылық
институттардың категриясында енді, рыноктың барлық ... ... ... ... ... қаржылық институттары өздерінің
клиенттеріне әр түрлі өнімдер, қызмет көрсетулер ұсынады және осы ... ... ... ... ... ... ... Әр түрлі қаржылық институттары арасындағы жалпы бәсеке де қаржы
нарығының дамыған инфрақұрылымын құруға ықпал етеді.
Зейнетақыны ... ... ... ... ... ... ... заңдардың өзгеруіне байланысты
бірігулер және жойылулар орын алуы ... және де бір ... ... ... ... ... ... зейнетақы жүйесінің
мүшелеріне қойылатын ... ... ... қатар, бұл процестерде
инвестициялау құралдарының ... де, ... ... ... ... ... әрі қарай нығаюы да өзінің рөлін атқаратын болады.
Болашақта ... ... өсу ... өседі, бұл номинальды
жалақының өсімімен және зейнетақы жүйесі салымшылар санының жоғарылауымен
анықталады. Сондай–ақ мұндай ... ... ... ... ... ... бұл оның ... өзгеруін растайды.
Жалпы алғанда жинақтаушы зейнетақы жүйесі бойынша 4 жыл 3 айдағы нақты
жинақтардың орташа ... ... ... ... ... ... 10 ... құрады. Мұндай аз мөлшерлі жинақтардың негізгі себебі жалдамалы
жұмысшылар жалақысының төмен деңгейі, сондай–ақ зейнетақы ... ... ... теңге көлеміндегі кәсіпорындардың берешегі. Жалақыны есептеп
төлегенде 10% ... ... ... жарналарын формальды түрде ұстап
қалып, сәйкес зейнетақы қорларына аудармай, өз ... ... ... ... кейбір кәсіпорындар салықтық, соның ішінде ... ... үшін ... ... ... көрсетеді. Табысты
жасырудың мұндай әдістерін жиі қолданудың тәжірибесі зейнетақы қорларына
қаражаттарды мерзімінде аударуды бақылау механизмінің және ... да ... ... ... ал ... ... шағымданулары не
орынсыз екендігін, не мәліметтердің кең қоғамға жетпегендігін дәлелдейді.
Салымшыларды жеке ... ... ... ... ... ... Алайда салымшының сұратуы бойынша қор
барлық қажетті мәліметтерді беруі тиіс, ... 2 рет – ... ... ... төлем бойынша. Кейбір зейнетақы қорлары ғана жыл ... ... ... ... ... ... ... өз
бетінше жібереді. Аннуитеттегі жинақтарды айырбастау мен төлемдерді жүргізу
процесінің заңнамамен реттелмеуі ... ... ... ... ... қаржы міндеттемелерін қарастырмайды, яғни ... ... ... ол зейнетақы мөлшерін немесе жалақының неше
пайызын ... ... ... тек ... мөлшері жинақталған
сома көлеміне байланысты" ... ... ... ... ... ... ... мен олардан алынған инвестициялық табысты
дербес есептеуді ұйымдастыруға топтастырылған.
Осымен байланысты, Қазақстан Республикасы ... ... ... қорларынан зейнетақы төлеу мен олардың көлемін есептеу
әдістерінің жаңа ережелері бекітілген. Қазақстан Республикасының еңбек ... ... ... пресс–қызметі мәлімдегендей, жаңа ережелер
міндетті зейнетақы аударымдарына да, ... ... ... ... Енді зейнетақы жасына жеткен азаматтар зейнетақы төлемдерін ай
сайын не бір ... ... ала ... Жинақтаушы зейнетақы қорында барлық
ақшалай жинақтарының сомасы 100 мың теңгеден не он екі минималды зейнетақы
мөлшерінен төмен ... ... ... ... зейнетақы
сомасына тәуелсіз барлық соманы ала алады. 2003 жылдың 1 ... ... ... ... (МЗМ) 5 мың ... ... ... бұл сома
5,5 мыңға жетті. Яғни ағымдық ... ... бес ... ... ... кейін 5,5 мыңнан өндіріледі. Зейнетақы жасына жеткен кезде 8 ... ... ... зейнетақы мен 240 мың көлеміндегі ... ... ... ... ... ... 100 мың ала ... ... ... ... әсер ... ... ... (МЗМ) төмен зейнетақы алатын тұлғаларға
да шарттар қойылады. Мысалы, 3,5 мың теңге зейнетақы мен ЖЗҚ–да жинақтары
сомасы 500 мың ... ай ... ... ... ... 34270 ... құрайды. 3,5 мың теңге мөлшеріндегі айлық төлемдер
өзгеріссіз қалады.
Зейнетақы төлемдерінің жылдық мөлшерін ... жыл ... ... заңдарға сәйкес каленьдарлық жыл 1қаңтардан 31желтоқсанға дейін
қабылданады. Толық жылдық соманы ... осы ... ... кез–келген
уақытта ала алады. ... ... ... ... ... (ай сайын, квартал сайын, жыл сайын) алушының өзі анықтап,
қосымша келісім–шартта белгілейді. Келісімнің барлық ... ... жаңа заңы ... ... ... ... алушы қажетті барлық құжаттарды
тапсырғаннан кейін 15 күндік мерзім беріледі.
Ал ерікті ... ... ... ... сома ЖЗҚ мен ... ... ... халқының 14,9 млн. ішінде 1,6 млн. адамы
зейнеткерлер. Жұмыс ... ... ... жүйесіне қатысушы саны
республика азаматтарының 3 млн.астам.
Қазақстан Республикасының еңбек және ... ... ... мәлімдегендей, келешекте жаңа зейнетақы
жүйесін жетілдіру мен зейнетақы төлемдерінің ... ... ... ... ... ... өз ... жинақтарын
алудың негізі зейнетақы жасына жетуден басқа, азаматтың тұрғылықты тұрғын
орнына ... ... ... ... ... ... ... жоқтығы мен мемлекеттік органдардың ... ... ... ... ... ... елге тұрғылықты тұрғын орнына
шетелге кетуі туралы ... ... ... өз ... алып, содан
соң жаңа қорда барлығын "таза беттен" бастайды. Зейнетақы ... ... ... ... ... ... мен зейнетақы
активтерін басқару бойынша компания болып табылатын, зейнетақы қызмет
нарығы ... ... ... ... ... екі жыл ішінде МЕЖЗҚ
жеке капиталы сенімділік пен қорлар жұмысының тұрақтылығы артуы ... ... ... ... Республикасы Ұлттық Банкін Басқару
қаулысымен жарғылық ... ... ... ашық ... ... үшін ... ... корпоративтік жинақтаушы зейнетақы қоры үшін 100
млн. теңге көлемінде ... ... ... ... ... ... басқару бойынша қызметін жүргізуге лицензия алу
үшін өздерінің жарғылық капиталдарын ашық жинақтаушы ... қоры ... ... дейін, ал корпоративтік жинақтаушы зейнетақы қоры үшін 300
млн. теңге көлеміне дейін ... ... ... ... ... материалды–техникалық базасын ... үшін ... ... ... ... ... жарғылық капиталына ... ... ... ... ... құрылымында өзгертулер
болуы мүмкін: кейбір зейнетақы қорлары өз ... ... ... ... ұсақ ... ... ... ЗАБК саны өз ішінде не
зейнетақы қорларымен қосылуы есебінен қысқаруы.
Жарғылық капиталдың жетіспеушілігі жағдайында ұсақ және орта ... ... ... ... ... мүмкін. Қазір
зейнетақы қызмет нарығы консолидацияланған дегенмен, зейнетақы қызметінің
70%–нан астамын үш ірі ЖЗҚ – ... ... ... ЖЗҚ ... Орташа ЖЗҚ үлесіне тиістісі 29%–ына жуығына зейнетақы қызметі мен
1%–ына қайта құрылған не ұсақ ЖЗҚ, мына ... ... мен ... ... ... ... ЖЗҚ бірнеше топқа бөлуге
болады. Актив мөлшері 20 млрд. теңгеден жоғары ЖЗҚ. ... ... ... ... ... ЖЗҚ ", "ABN AMRO–КаспийМұнайГаз".
Зейнетақы қорларының бұл тобы жиынтық активтері зейнетақы қызмет ... ... ... ... активтері 5–20 млрд.теңге аралығындағы ... ... мына ЖЗҚ ... ... ... ... ... Қор", "МұнайГаз–Дем", "Халықтық зейнетақы
қоры". Қалғандары 5 ... ... ... ... ... ... тек 4%–ын ғана алатын ұсақ қорлардың тізімінде.
Зейнетақы активтері көлемі бойынша ... ... ... ... себебі: біріншіден, зейнетақы қорының қызмет етуінің барлық
мерзімі ... "по ... қоры ... ... ... ... ... өз жинақтарының зейнетақы төлемі ... мен ... ... ... ... ... ... себептерге байланысты алыс аймақтардан салымшыларды тартудың
мүмкіншілігі жоғары болды. Абсолютті мәнде МЖЗҚ ... ... ... ... өсуде, бұл оның тұрақтылық позициясын көрсетеді.
3. ЖЗҚ қазіргі кезеңде экономикалық ... ... ... ... ... ... ... шетелдік тәжірибесі және оны
Қазақстанда қолдану мүмкіндіктері
Экономикада жұмыс iстеп, пайда әкелетiн зейнетақы жиналымдарының
сақталуы мен ... ... ... ... кепiлi туралы
мәселе тек Қазақстанның алдында турған жоқ.. Халыктың зейнет жасына ... ... мен ... ... каржының болашақтағы ‘
жетiспеушiлiгi зейнетақымен қамсыздандыру проблемасын шешудiң жаңа ... ... және де әлем ... ... мен ... ... мәселелердiң бiрi болып табылады. Әртүрлi елдерде зейнетакы ... ... көп, ... соңғы он жыл iшiндегi ... ие ... бөлу ... ... ауысуы болды.
Зейнетақымен камсыздандырудың жинақтаушы жүйесі өз өздігiнен
қартайған ... ... ... ... бола ... ... олардың қызметінің жетiстiгi бір мағыналы еместiгін көрсеттi, ... ... ... ... ... ... ... жинақтаушы жүйесi концепциясының салдарынына кешенді бағалау
мен ... ... ... талап етедi, зейнетақы қаражаттарын
болашақта зейнеткерлерге табыс әкелетiн инвестициялық ресурстарға айналуын
болжамдайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... есебiнен, оның барлық қатысушылары үшін жаңа
ережелердi сақтаған ... ғана ... ... ... құрама штаттарының
тәжiрибесi, жинақтаушы схеманың ...... ... ... ... объектілердің болуымен, елдерi қор
рыногының өлшемдi бақылануымен, инвестициялық қоржынды сауатты қалыптастыру
және әртараптандырумен байланысты екендiгін ... Бұл ... ... ... ... жүйелері ерекше қызығушылық туғызады. Қазірдің
өзiнде жиынтық активтер 2,2 млрд. долларды, ... кiрiс ... ... ... ... ... ... қамсыздандырудың дамуы зейнетақы жүйесiн
реттеудiң формалары мен ... ... ... ... ... түрiндегi мемлекеттiк зейнетақылық сактандырудың
жалпыұлттық бағдарламасы мен ... ... ... ... мен ... ... ... және де жинақтаушы түрiне жататын ... ... ... ... және ... деңгейдегi зейнетақымен қамсыздандыру
жоспарлары ХIХ-ғасырдың екiншi жартысынан бастап дами ... ... ... ... 1869 жылы құрылған Нью-Йорк ... ... ... ... ... және ... ... дамуы ХХ-ғасырдьң екiншi жартысында байқалды, әсiресе
жергiлiктi және ... ... ... ... 10 ... 80-90 жылдарда болды. 2000 жылы зейнетақы активтерiн 2,2 трлн.
доллорды құрады. Осылайша 1980 жылы осы ... ... кiрiс ... ... 35%-iн ... 2000 қаржылық жылда
78%-тi құрады.
Зейнетақы багдарламаларының ... ... ... ... ... ... ... түрде федералды
деңгейде iшкi табыстар кодексінің сәйкес бабтарында бекiтiлген, ... ... ... ... кандай да бiр болмасын болігi
катысушылар алдындағы мiндеттемелердi орындаудан баска ешқандай мақсаттарға
пайдаланылмауы тиiс Бұдан басқа зейнетақы активтерін пайдалану ... ... ... ... ... ... ... жиырма алты зейнетақы жүйесінде шектеулер орнатылған. Осы
шектеулерге байланысты активтердің ... ... ... ... ... жене ... заңнама зейнетақы жүйесінің тұрақтылығын
камтамасыз етугеге жене әрбiр зейнеткердiң, әртүрлi жағдайларға ... ... ... ... шығу жасы ... ... жұмысшының
алдында алынған мiндеттемелердi орындауды ... ... ... ... жене ... заңнамалармен реттелiп отырады.
Конгресстің зерттеу қызметiмен, мұғалiмдердi зейнетақымен қамс ыздандыру
сұрактары бойынша Ұлттық ... ... ... зерттеулер
комитетiмен үнемi жүргiзiлетiн мемлекеттiк зейнетакы жүйелерi үшін (оның
iшiнде зейнетақы қаражаттарын инвестициялауға ... ... ... ... ... қатынасы) орнатылған талаптарды
зерттеу оларды барлық деңгейде реттеудiң тармақталған жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... каражаттарды зейнетақы ... ... ... сәйкес ербiр қатысушыға зейнетақы төлеуге заң жүзiнде
уәкiлеттi.
Көптеген ... жене ... ... жоспарларында жұмысшылардың
жарна төлеуі қарастырылған. Зейнетақылық зерттеулер Комитетiнiң мемлекеттiк
жинактаушы зейнетақы жүйесiнiң салыстырмалы талдауын ... ... ... орта ... ... ... кұраған.
Жұмыс берушiлер жарналарының көлемi 1000 адамға ... ... ... ... ... ... 1000 ... көп салымшы саны
жоспарында төленген жалақының 8,73%—не ... ... ... ... ... өзгертулерге ұшырауы мүмкiн.
Әдетте жүйе қызметінің жалпы саясатын жасап бекiтетiн қамқоршылар кеңесiнiң
қызметi де бақыланады. Кеңес ... ... ... ... ... ... ... тұлғалар мен коғам өкiлдерiнің
жене де ... ... ... мамандары мен мемлексттiк билік
органдары ... ... ... Штаттық деңгейдегі мұғалімдiк
жинактаушы ... ... ... ... ... ... тұлғалармен қатар жарна төлеушi белсендi қатысушыларда бар өздерінің
қамқоршы кеңесі бар.
Америка Құрама штаттарында ... ... ... ... шешiмдердi жетiлдiру үшiн, штаттық жене жергiлiктi зейнетақы
жүйелерiне мерзiмдiк зерттеу жүргiзу мен талдау үшiн ... ... ... кеңесi кұрылды. Ол штаттық және жергiлiктi зейнетақы
жоспарларына жердемдесушi үш ұлттық ассоциациялардьң ... ... ... . Олар ... зейнетақы жүйелерiн басқарушы ұлттық ассоциация,
Мемлекеттiк зейнетақы жүйесi ... ... ... және Мұғалiмдер
үшiн зейнетақы ... ... ... ... ... және де 2001 жылғы лаң-кестiк
әрекеттерге байланысты зейнетақылық жиналымдарды ... ... ... ... деңгейiндегi жауапкершiлiк бойынша сұрактар туды. Кейбiр
штаттарда казiрдiң өзiнде зейнетақы ... ... ... ... ... колданылады. Мысалға, 2001 ... ... ... ... ... 2004 ... 1 ... дейін
мұғалiмдiк зейнетақы жуйесiнiң қаржылық жағдайын ... ... үшін ... сактандыру багдарламасы туралы\ы” заңға қол
койды. Осы уақытқа дейiн арнайы ... екi ... ... ... ұзақ ... ... заң күшiне енуi тиiс. Комиссияга заң шығарушы
билiктiң он екi өкiлiмен бiрге, ... ... үш ... арналған зейнетқы жуйесiнiң атқарушы директоры, зейнетке
шыққан мұғалiмдер ассоцациясынан бiр - бiр ... бiлiм беру ... ... ... федерациясы, Иллинойс штатының
мектеп әкiмшилiгi ассоциациясы ... ... ... ... ету ... косымша
шаралардың кажеттлiгi федералдық деңгейде де мойындалады. ... ... ... ... ... ... жұмысшылар зсйнетақы
жиналымдарынан айырылатындай тәуекелдiкке тап болмауы ... ... ... ... туралы” заң жобасын карады.
Ол жұмысшыларға өздерiнiң зейнетақылық жиналымдарына көбiрек ... ... ... ... ... катысушыларын
ақпараттық қамсыздандыруды жақсартуды қамтиды. Олар зейнетақы ... ... ... ... ... инвестициялық жобалардың
сенiмдiлiк дережесiне, инвестициялық ... ... ... ... ... ... рұқсаты болуы керек.
Штаттарда, әкiмшiлiктерде, округарда аталған бағдарламалармен өздерiнiң
кәсіптiк: ... ... ... мұғалiмдiк, әкiмшiлiк
жұмысшылар, өрт сөндiрушiлер, пюлиция, т.б. ... ... ... ... ... ... ... қамтылған. Жинақтаушы зейнетақы жүйесiнiң
қызметiн штаттық және жергiлiктi билiк органдарының өкiлдерінен және ... ... ... ... ... ... кеңесiмен
тағайындалатын атқарушы директор ... ... ... штатының
мұғалімдері үшін зейнетақы жүйесiнiң қамқоршылар кеңесi он бiр адамнан
тұрады. Олар ... бiлiм беру ... бас ... ... ... ... төрт ... губернатормен
сайланатын төрт қамқоршы. Қазiргi уакытта ... алып ... ... екi ... тұрады.
Календарлық жыл сайын атқарушы, заңшығарушы, ... ... ... ... ... кадрлық және әкiмшiлiк
сұрақтар бойынша отырыстар үнемi өтіп ... ... ... ... комитеттің сессиясы он екi рет ... ... ... ... қатысушылар категориясы накты айтылған. Мысалы, Мектеп
кодексi мен Иллинойс штатының бiлiм беру ... ... ... сәйкес, штат мұғалімдерінің зейнетақы жүйесі толығымен және
белгiлi бiр молшерде Чикаго ... ... ... ... ... ... камтиды, оның ішіне класс жетекшiлерi, пән
мұғалiмдерi, мектеп әкiмшiлiктерi, автоiсiнiң оқытушылары, ... ... ... ... кітапханашылары, шаруашылық жұмысшылары
мектеп психологтары. әлеуметтiк жұмысшылар, мектеп бiлiмiнiң ... мен ... ... ... ... ... үкiметтiк мекемелердiң және бiлiм беру сұрақтары
бойынша Кеңестің мұғалімдiк бiлiктiлiктi ... ... ... жұмыс
iстейтiн тұлғалар да кіредi.
Мектеп автобустарының ... ... ... ... ... ... ... штаттың
мұғалiмдер үшiн зейнетақы жүйесінен тыс калады. Осы ... ... ... ... ... мүмкiн.
Штаттық зейнетақы жүйесiне кiретiн жоғарыда аталған категориядағы
жұмысшылар ... ... ... ... зейнетақы жоспарларының
катысушылары болып есептеледi. Соңғы жарияланған 2001 ... ... ... ... ... арналған зейнетақы жүйесi, орташа
жасы 43 жасты көрсететін 220295 адамды қамтиды. Осы жүйе ... ... 64877 адам алып ... ... ... зейнетақы көлемi 2290
долларын кұрады. Ал мұғалiмдiк зейнетақы алушылардың орташа жасы 71 ... ... ... ... ... ... 2209 ... және
жергiлiктi деңгейдегi зейнетақы жүйелерi тiркелген, Оның ішінде 218-i
штаттағы билiк органдарының ... ... және 1991 -i ... ... ... және жергiлiктi заңнамаларға сәйкес зейнетақы алу құқығына ие
болу үшiн ... ең ... ... өтiлi белгiленген. Зейнетақылық
зерттеулер Комитетiнiң мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... зерттелген зейнетакы жоспарларының
40%-i он жылдық ... ... ал ... 53%-i бес ... немесе одан да аз
жұмыс өтiлi қажет ететiндiгiн көрсеттi.
Қазiргi уақытта шетелдерде ... ... ... емес ... ... таралды. АҚШ пен Канадада олар — “жеке
зейнетақымен қамсыздандыру”, Германия, ... ...... ал Ұлыбританияда — “кәсiптiк зейнетақылы қамсыздандыру” деп
аталады.
Зейнетақымен қамтамасыз етудiң мемлекеттiк емес ... ... ... ... жүйесiне қосымша сақтандырылған
азаматтарға зейнетақы төлу болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... дамыған шет
мемлекеттерде пайда болды. Олар негiзiнсн ... ... ие ... шығу құқығын алудың шарты тек жұмысберушінің еркiне тәуелдi болды.
Англияның зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесi үш ... ... ... ... косымша мемлекеттiк зейнетақы және халыктың
зейнетақы жиналымдары. Базалық ... ... ... ... ... мемлекеттiк зейнетақының көлемi жинақталған зейнетақы
төлемдерiнiң сомасына байланысты және ... ... ... ... ... ... баска, мемлект, ең алдымен салық, ... ... ... ... ... ынталандырады. Бұлар банктердегi
арнайы есепшот, сақтандыру компаниясымен өмiр бойы зейнетақы туралы келiсiм
және жеке зейнетақы ... ... ... ... ... қосымша
зейнетақымен қамсыздандыруға қызығушылығы, олардың жиналымдарға төленетiн
қаражаттарынан табыс салығы алынбайтындығымен ... ... ... ... ... де ... ... алынбайды,
салық тек зейнетақы төлеу кезiнде ғана алынады. Осылайша, азаматтар оншакты
жылдарға “салықтық несие” түрiнде қаражат ... және ... ... ... ... ... қосымша бiршама акы алады.
Ұлыбританияның зейнетақы рыногы европадағы ең iрi ... бiрi ... ... ... барлық зейнетақы жиналымдардың 40%-
i шоғырланған. Барлық еңбекке ... ... ... ... 33 ... iшiнен жалданып жұмыс iстейтiндерi 22 млн. Олардың жартысы
(10,5 млн) кәсiпорындармен ұйымдастырылатын ... ... 4,5 млн. өз ... ... ... ... және тек барлық
жұмысшылардың үштен бiрi ғана ... ... ... жеке ... ... орнын көрсету үшiн бiрнеше
цифрлар жеткiлiктi. Зейнетақы қорларындағы жыл ... ... ... ... фунт ... құрайды. Ал олардың жиналған активтерi 640 млрд.
фунт стерлингке жетедi. Осыған ... 190 ... фунт ... ... ... жиналымдарына түсетiн 15 млрд. фунт стерлинг болатын жылдық
жарналарды косамыз. Сонда әр жылдағы ... ... ... жеке ... ... жарналардың қосындысы (52 млрд. фунт
стерлинг) ... ... ... әр ... ... ... (25 ... фунт стерлинг) екi есе көп болып
отыр.[ЖЦ.
Жеке зейнетақы ... ... iрi ... ... ... мен ұстап тұру мақсатында өз ... ... ... үшiн ... ... ... ... зейнетақыға
жарналарды компания да, жұмысшы да салады. 1978 жылдан бастап ... ... ... ... ... ... өз ... қосымша зейнетақы төлеу бойынша мемлекеттiң
міндеттемелерiн өз мойнына алуы ... ... ... болып
әлеуметтiк қорғау министрлігіндегі мiндеттi зейнетақы жарналарының елеулi
азаюы болып табылады. Әдетте мемлекеттiк ... ... ... ... 9% ... осының үстiнс жұмысшы үшiн ... ... ... ... ... ... ... бақылау
құқығын сакқап қалады. Мұндай ... ... ... ... ... өсуi, ... 50% ... мемлекеттік талаптарга
сәйкес зейнетақының ең төменгi көлемінің кепілдігі жатады.
Жалақының үштен екiсіндей ең жоғарғы ... алу үшiн, ... кем ... ... жыл ... iстеулерi қажст. Бұл кезеңдi жеке
зейнетақы қорларына жоғары ... ... ... ... ... Бiрак
бұл жалақының 15%iнен аспайтындай болуы керек. Бұл сомалар салық төлеудсн
босатылады. Бұл арқылы азаматтардың зейнетақысы да ... және ... ... да ... Жеке ... ... қызметiнен белгілi бiр
экокомикалык пайданы оны кұрған компаниянын өзi де ... ... ... ... ... ... қорына берiлген
активтер болашақта оның зейнетақы төлеумен байланысты мiндеттемелерін
едәуiр ... ... ... Мұндай жағдайда ... ... ... рұқсат етілген.
Басқа кәсiпорынға ауысқан жағдайда, жұмысшы өз қалауы бойынша белгiлi
бір проценттi алып ... ... ... ... ... сомасын
ауысқан кәсіпорынның зейнетақы қорына алмастыруына ... ... ... ... ... таңдау мүмкiндiгiне ие болады. Зейнетақы алу үшін
зейнетақыны сол ... ... ... ... жиналған соманы басқа
зейнетақы қорына немесе сақтандыру ... ... ... ... үшiн ... ... ... азаматтарға ең
жақсы жағдайларды таңдауды камтамасыз стсдi.
Зейнетақы қорлары зейнетақы схемаларын жасайды, жарналар мен төлемдер
есебiн жүргiзедi, өзінің ... ... ... және осыған
сәйкес басқарушы компанияларға қаражаттарды қайтару бойынша шарттар қояды.
Зейнетақы қоры инвестициялаумен айналыспайды, бұл ... ... ... ... басқарушы компанияның жұмысы.
Голландияда кәсiптiк зейнетақымен қамсыздандыру экономиканың әртүрлi
салалары шеңберiнде немесе ... ... ... өз ерiктерiмен
немесе коллективтiң келiсiмiмен сақтандыру компаниялары аркылы сәйкес
зейнетақы ... ... ... ... сактандыруды кұрайды.
Голландияның жұмыспен қамту және ... ... ... ... ... жеке ... жұмысына жалпы бақылау
жүргiзедi. Кәсіптік ... ... ... құқық беретiн
уақыт, бір жұмысберушiде жұмысшының жұмыс істеуінің ең ... ... ... ... ... ... жүргiзу зейнетақы мекемелерiмен қатар
арнайы ... де ... ... ... зейнетақымен
қамсыздандыруға төленетiн жарналар мен зейнетақы жүйесiнiң активтерiмен
жасалатын операцияларға ... ... ... ... да ... салық салынады.
Германияда кәсiптiк қосымша зейнетақымен қамсыздандыру арнайы
заңнамамен реттеледi және төрт ... ... ... ... Ол ... ... жүйесi шеңберiнде жүзеге асырылуы
мүмкiн. Мұнда зейнетақы активтерi кәсiпорынньң өзiндiк ... ... ... ... ... кәсiпорынның өзiндiк
қаражаттарынан бөлек болатын үш форма бар. Олар зейнетақы ... ... ... яғни ... қорлармен және ... ... мен ... ... ... ... тек алғашқы екi ... ... ... ... ... және ... ... негiзделген.
Көмекшi қорларға және ... ... ... жеңiлдiктерi
қарастырылмаған. Кәсiптiк қосымша зейнетақымен ... ... ... бiр ... ... ... iстеуiнің ең төменгі
ұзақтығы Германияда он жылды кұрайды, ал алынған зейнетақы ... ... ... ... ... үш ... де ... зейнетақылық сақтандыру жүйесiнде белгiлi
бiр жұмысшылар категориясына жарна телеудің көлемiне байланысты, зейнетақы
көлемi мен ... ... ... ... да бiр ... ... жене Голландияның зейнетақы жүйелерiнiң
ерекшелiктерi әр елдiң жалпы зейнетақы жүйесiндегi ... ... жеке ... ... болып табылады. Атаман барлық елдерде жеке
ерiктi зейнетақымен ... ... ... ең төменгi
деңгейде. Басқа формаларға қарағанда сәйкесiнше аз, себебi бұлар ... ... ... ... пайдаланылады. Мiндеттi зейнетақылық
сақтандыру мен кәсiптiк қосымша зейнетақымен қамсыздандыруға келер болсақ,
олардың көлемi әр ... ... ... реформаларында қолданылған
тәсiлдерiнiң қатынасымен анықталады.
Батыс елдерiнде жинақтаушы үйесi ... ... ... ... ... және ... ... ретiнде де қолданылады. Жеке
зейнетақымен сақтандыру ... ... ... де, жеке ... де ... Құрама штаттарында әр штаттың, қаланың және округтың зейнетақы
жүйелерiнiң өзiндiк ерекшелiктерi бар, ... ... ... және
жергiлiктi, федеративтiк деңгейдегi нақты реттемелеу мен мемлекеттiк
органдар ... ... есеп пен ... ... Штаттық жергiлiктi
бағдарламалармен барлық жұмысты халық қамтылған, олар жұмысқа орналасқан
сәттен бастап зейнетақы ... ... ... ... Құрама штаттарының зейнетақы жүйесi кейiнге қалдырылған салық салу
жүйесi арқылы жоғары инвестициялык кiрiс ... ... ... ... ... ... көлемде қаражат жинап алу мүмкiн болатындай
етiп кұрылған. Зейнетақы қорына ақша аударып отырған жұмысшы азамат бес ... ... өзi ... ақша қаражаттарын алуына құқылы
Зейнетақы қорлары тек ... ... ғана ... ... ... ... да жұмыс аткқрады. АКШ-та ... ... ... коя ... ... үй ... алу үшiн ... несие алуға мүмкiндiк бар. ... ... қоры ... кепiлi бола отырып, халықтың өмiр сүру деңгейiн жоғарлатудың
қосымша ресурсы болып табылады.
Кәсiптiк зейнетақы жүйесi келесiлерге негiзделедi:
- ... ... ... ... ... ... елдерге тән;
- жеке компаниялық принцип бойынша, бұл англо-американдық ... ... ... ... ... ... ... жұмысшының еңбек
өтiлiне және оның жалақысына байланысты.
Дамыған елдердiң зейнетақы жүйелерiнiң мемлекеттiк және ... ... ... ... ... ... ... Олар фирмалардың ерiктi аударымдары негiзде және ужымының
келiсiмдерi негiзiнде де ... ... ... ... ... ... ресуретардьң қалыптасуын зерттей отырып
келесiдей қорытындыға ... ... ... ... ... ... зейнетакы корлары аркылы халык каражаттарьтн ... ... ... қорларындағы инвестициялық ресурстар дегенiмiз
зейнетақы алушыларға зейнетақы төлемдерiн төлеу үшiн және ... ... ... ... ... арналған қаржы
ресурстары. Зейнетақы қорларындағы инвестициялық ресуретар елдiң қаржы
ресуретарыньң бiр ... ... ... ... болашақта қайта бөлiну
мақсатында ақша ағымы қалыптасады, яғни ақша қаражаттары болашақта белгiлi
бiр тұлганың зейнетақымен қамтамасыз ... үшiн ... ... ... ... ... ... ресуретары елдiң қаржылық
ресурстарының бiр бөлiгi больш табылады.
Зейнетақы қорлары арқылы жиналатын инвестициялық ресурстар ... ... ... ... ... ... ... мен қатысушыларының жарнасы, бұрын инвестицияланған бос ақша
қаражаттардан ... ... ... ... ... ресурстардың негiзi
көзiне тартылған қаражаттар жатады, яғни салымшылардың жарналары. Бұл ... жеке ... жеке және ... тұлғалардьң салымдары.
Зейнетақы активтерiн орналастырудан түскен инвестициялық кiрiс жинақтаушы
зейнетақы ... ең ... ... бiрi ... ... зейнетақы қорларының инвестициялық стратегиясы барлық салымшылар
мен қатысушылардың қолы жетерлiктей инвестициялық декларацияға ... ... ... ... ... ... және
табыстылық жатады.
Жинақтаушы зейнетақы қорын ... ... ... бұзуға жол бермеу мақсатында ... ... ... ӘЖК ... ... ЗТМО-қа аудару ұсынылып
отыр, ал ЗТМО өз кезегiнде жинақтаушы зейнетақы қорларына аударымдарды ... ... ... жұмысберушiге зейнетақы жарналарын аударуда
жағымды шарттар қалыптасады себебi осы жағдайда
салымшылардың ӘЖК көрсетіліп,ЗТМО—на аударьш, әртүрлi жинақтаушы ... ... ... жоқ болып қалады. Ал ЗТМО өз кезегiнде
аударымдарды өзі ... ... ... қорларына бөледi. Осылайша
жұмысберушiнiң зейнетақы жарналарын аударумен байланысты банктiк шығындары
бiршамаға азаяды.
Ұсыныльгп ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қоры
туралы акпарат құпия болып табылады, осылайша бiз ... ... ... ... ... ... ... және бұл Қазақстан
Республикасының «Қазақстан Республикасында зейнетақымен ... ... ... ... ... ... ... сәйкес келедi.
Ерiктi зейнетақы жарналарының келуiнiң ынталандырушысы болып
депозиттiк қызметтердi көрсету болуы ... яғни бұл ... бiр ... кейiн (үш, бес. он жыл) iрi ... ... ... ... ... және басқа да қажеттiлктерде зейнетақы жиналындарының
белгiлi бір бөлiгiн ... ... ... ... ... ... ... отырған қызметтерiн кеңейтуiне мүмкiндiк беру
қажет. Тағы бір ынталандырушы ретінде салымшылардың белгiленген ... ... ... үшiн ... жеке ... ... ... бiр
соманы салу арқылы премиялдау болып табылады. Мысалға ... ... ... ... 30000 ... зейнетақы жарнасына, өзiнiң меншiктi
қаражаттарынан салымшының есепшотына салынған соманың 1%-iн ... ... ... ... бойынша, жұмысберушi жинақтаушы зейнетақы
қорымен өзiлiң ... үшін ... ... ... ... ... өз жұмысшыларының ақы төлеуде және басқа да сұрақтар ... ... ... ... ... ... ... болады, Бұл шара жұмысберушiлердегi жұмысшылардың еңбегінің
ынталандырушусы бола алады.
Жинақтаушы ... ... ... ... ... арттыру үшiн мемлекеттiк кепiлдiк жүйесiн
сақтандыру қорын құру ... ... ... және ... ... ... атап ... қорды тексеру нәтижелерiн, экономикалық
коэффиценттердiң орындалуын, ... ... ... ... ... ... құрылуын, жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... нақты
есептерiн бұқаралық ақпарат құралдары арқылы максималды түрде ашып ... ... ... ... ақпараттың ашықтылығы, бiрiншiден
азаматтардың әртүрлi зейнетақы
3.2 ЖЗҚ активтерін тиімді басқару жолдарын ... ... ... теорияның зерттеу объектісі ретінде
тұрақты экономикалық даму ... ... мен ... болып табылады. Бұл
бағыт экономиканың басты мағынасын,қоршаған ... ... ... жоғалып кету мәселесін,әлеуметтік маңызды
мәселелерді алады.
Қазіргі әлемде мағына экономикалық ... ... және ... ... дүниелік қажеттіліктерін қанағаттандыру болып ... ... ... ... қорғауды қосады. Нарықтық
шаруашылықтың экономикалық ... ... ... ... да кейбір бөлігі өзін-өзі жоюға алып
келеді. Осы байланыстардан қазіргі уақытта материалдық пен жандық ұмтылу
арасынан ... ... ... ... ... болып адамның
өзінде және қоғамда табылады. ... ... ... ... ... ... ... қағидасына
инвестициялық портфельдің жүзеге асуы,яғни ... ... тек ... ... ... және ... ... жұмысшы мен акционер құқығын сақтауда ... ... ... ... ... инвестициялау тәжірибесі бар
деп айтуға болады. Мысалға,құрылыстық жинақтау жүйесі мен ... ... ... ... құрылысының дамуына Ал,қор нарығында жаңа
қаржылық құрал-саймандар-ипотекалық облигация пайда ... ... мен ... ... ... ... 1999ж
жасалды және ҚР-да ипотекалық несиелеу ... ... мен ... ұзақ ... ... ... бекітілді де, 2000жылдың
аяғында “ҚР-ң құрылыстық жинақтау” ... ... ... ... енгізілді.
Қазіргі уақытта ҚР-ң Ұлттық Банкі КИК тің құрылтайы ретінде сақтандыру
мен тапсырыс ... ... ... ... келісімі бойынша азаматтық құқықтық жауапкершілікті
қамтамасыз ететін ұйымның ипотекалық ... құру ... ... ... ипотекалық компания агенттік облигацияны эмиттеді,яғни
несие бойынша пайыздық ставканы қосымша төмендетуге рұқсат берді. Қазір КИК
несиесі ... ... ... 13%-ды ... ... ... облигацияны жылына шығарумен ставканы 5%-ға ... ... ... ... ... және ... ... ұлғайту бойынша жұмысын жалғастыруға міндетті. Тұрғын-үйге несие
ала алатын потенциалды тапсырыс берушінің ... ... ... қысқарту (жеңілдетілген) прoцесі мен жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ... жүйе
тапсырыс берушілер үшін әлі де ұзақ,қымбат жүйе болып қалып отыр.Ипотека
қазақстандықтар арасында белгілі болуға айналып бара ... ... ... ... ... ... ... компания
бұған өзінің бар күшін жұмсайды.
2005жылдың КИК-тің жоспары біршама қызығушылық туғызды:1-ден,қай жерде
ипотекалық несиеге ... ... ... ҚР-ң ... ... таралады.2-ден,компания ипотекалық несиені ... ғана ... ... ... ... сатып алу жабдықтаушы есебінен қатысатын
банктер серіктестіктер арқылы орындалады.Сонымен ... ... ... ... ... ал сатып алу көлемі 12млрд теңгеден жоғарылайды.
Халықаралық ... ... ... ... ... ең ... инструмент болып табылады.Сонымен,КИК қызметі ... ... ғана ... ... ... де шақырылған.Келісімді алдын-
ала тоқтатқан ... егер ... 5жыл ... қорға
белгіленген марапаттаулар,мемлекеттік сыйақы аударылады.
Қазіргі уақытта ... ... ... ... ... өзі ... орналасқан,ал облыс орталығында Тұрғын-үй - құрылыстық жинақтау
банкінің қызметі әлі “Казпочтаның” филиалында жұмыс істейді.
Құрылыс жинақтау ... ... - ... ... ... ... ... маманданған құрылымдардың жинақтау қаржы
мекемесінде өздеріне қажетті ақша ... ... ... ... ... ... ... мен тұрғын-үй құны арасындағы көлемдік
айырмашылықты ... ... ... ... ... ... ... инвестициялаудың мемлекеттік жобасын ИПО-ң “Микронесиенің”
құрылуын айта кеткен жөн.
Көріп отырғанымыздай,қазіргі этапта ... ... ... ... ... жіктеледі.Әлеуметтік қажеттілікке жұм-
салған жалпы мемлекеттік шығындар 2002ж ... ... ... кететін жайт, 1999ж ... ... ... ... үлесі ЖІӨ-ң 8%-н құраған,ал 2002ж – 5,4%, ... – 3,9% да 3,2%, ... ... – 2,2% да 1,9%. ... сфераға мемлекеттік бюджеттің шығыстары ЖІӨ-ң 11% ... - ... 16-18%, ал ... ... шығындар шамамен ЖІӨ-ң
30%-н құрайды. ... ... ... ұлттық
қауіпсіздікке,үкімет қызметіне және қауіпсіздікті ... ... ... көп ... үлесі 1999ж ЖІӨ-ң 2,4%-нан 2002ж ... ... ... ... ... ... үлес ... төмендеді.Бірақ экономиканың нақты секторының
дамуына және қолдауға,әсіресе, экономика құрылымына Алматы,Астана қаласына
бюджеттен берілетін ... ... ... ... ... бюджеттің әлеуметтік сфераға жұмсаған шығындары 2003ж 19,7%-
ға өскен.Осыдан келіп білімге ... ... ... -38,6%,денсаулық сақтау
мен әлеуметтік қамсыздандыруға сәйкесінше -42,5% те 9,3%-ды құрады.Дәл осы
уақытта ... ... ... 2003ж 5,6%-ды құрады.ЖІӨ-ге байланысты
әлеуметтік блокқа шығындардың үлесінің ... ... ... жеке
компоненттеріне жан-жақты талдау жасауды міндеттейді.Республикалық
бюджеттің білім саласына жұмсайтын ... ... ... ... орындардың бірін иеленбейді.1999ж бұл шығынның ... ... ... ... ... 2003ж білімге жұмсалған
шығындардың үлес ... 3,4% ... ... бюджеттерде
мақсаттық инвестициялық трансферттерді құрудағы ұйымның штаттық типін
қамтамасыз ету мен ауыл мектептің ... ... ... басқа да бюджеттік бағдарламаға шығындар 18,4млрд.теңгені ... ... ... ... ... ... ... бюджет шығыстары 1999-
2001ж.а.өсті.2002ж олар 12,0млрд.теңге құрады және олардың жалпы шығындарға
қатысты үлесі ... ... ... 0,3%-ды құрады. 2003ж олардың үлесі
сәйкесінше 2,5% бен 0,4%. Денсаулық сақтау ... ... ... 79,105млрд.теңгені құрады және 2002жылмен салыстырғанда 42,5% өсті.
2003ж бекітілген ... ... ... ... ... және туберкулездік ұйымдарға 3,0млрд.теңге
сомасында ақша қаралған. Зейнетақы бағдарламасын іске асыруға ... ... ... үлесі 2002ж 21,0% ... ... ... ... ... ... ... қаралған.Оны 2002жылмен салыстырғанда 6,7%-ға өскен. ... ... ... ... ... мен ... 2003ж ... салыстырғанда 9,3%-ға өседі.
Сонымен республикалық бюджеттің әлеуметтік ... ... ... ... ... ... 1,4-2,5 пункт бойынша,
2000жылдан бастап республикада халықты ... ... ... ... ... сақтауға,білімге,техникалық
оқытуға және басқа да қызметтерге жұмсалатын шығындар ... ... деп ... әлемде тәжірибе көрсеткендей,экономикадағы
жетістік жаңа білім мен технологиялық прогресспен ... ... жету үшін ... ең ... ...... ... жинақтау
керек.Сонда ғана экономика инновацияны қабылдап жүзеге асыра алады.Тез
құруға,жаңа ... тез ... және ... ... тез ... ... ел ... не болашақта әлемдік нарықта
бәсекелесе алады.Әлемдік экономикада адами капиталдың даму көрсеткіші адам
дамуының индексі(АДИ) болып ... ... ... ... ... халықтың өмір ұзақтығын орта ... ... ... мен ... АДИ ... ... ... жалғасымның жылға төмендеуін негіздеді және өндірісті қысқарту
АҚШ-да жан басына ... ЖІӨ ... ... алу ... ... ... қысқарды.Ал күтілген өмір ұзақтығының нағыз төмен ... ... бала ... кезде байқалды,ол барлығы 63,5жылды құрады. 2001ж
АД 2003жылдағы Бүкіләлемдік есеп ... ... ... ... ... ... 175елдердің
ішінен 76-шы орында,тек алдыңғы жылдармен салыстырғанда ғана 3орынға жоғары
көтерілген.Есептеулер егер АДИ 1%-ға ... ... ... 100%-қ ... ... ... ету ... арасында білім
беру индексінің 50пунктке өсуін білдіреді.(0,937-н 0,997-ге ... ... ... қазіргі деңгейдегі Барбадоса мен ... ... мен ... ... ... ... ... инвестиция толықтай қоғамның еңбек
өнімділігінің өсімі ... ... ... ... әрі пайдалы болып
келеді. 2005ж 19ақпанда ҚР ... ... ... ... ... ... ... технологиялы өндіріске кадрлар қажет.Терең
ойлайтын қазіргі заманғы менеджерсіз,қазіргі заманғы жүйесіз ... ... құру ... ... даму мен ... ... ... деңгейіне бағытталған адекваттық өлшемді қабылдау маңызды.Әр
Қазақстандыққа жоғары білім алуға нақты мүмкіндіктерді,жағдайларды құруымыз
қажет және бір ... 2-ші ... ... ... ... қайтару
мақсатында мемлекет кепілдік беруді қамтамасыз ... ... ... жүйесін құру керек “.
Осы байланыстардан зейнетақы қорларының активтерін білімге салған
инвестиция ретінде қолдануға болады.Ол үшін ... ... және ... мен ... құру ... қатысуымен қорды құру қажет.Онда
ол облигацияларды шығарады және институционалдық инвесторлар арасында ... ... ... ... ... ел ... және шет елде жоғары білім
алуға ұсынылған несиелер ... кең ... ... ... ... зейнетақы қорына
салымның тәуекелі минимальді болады.Сонда ата-ананың ақшасы өздерінің
балаларының болашағына жұмыс жасайды.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... тартуға,ноу-хауға пайдаланады.Үкіметтің шешімі бойынша №775
2003жылдың 1тамызынан ҚР-ғы 2003-2015жылға арналған индустриялық-
инновациялық даму ... ... ету ... ... ... мен технология трансферті” АҚна қатысты.
Орталықтың тапсырмасына кіретіндер:
- Инновациялық даму орталығы ретінде ұлттық және ... ... ... ... ... ... желісі мен шетелдік компаниямен
бірлескен ... ... ... ... ... технология бойынша инновациялық қызметтеу барлық
субъектілеріне ақпараттық қол жетімді құру;
- Технология трансферті мен оның ... қоса алып ... ... ... ... менеджерлерді дайындау.
Берілген стратегияны,жоғары ... ... ... ... ... ... Қазақстанның ғылыми өндірістік
әлеуетіне мән бере ... ... ... қызметінің келесі
бағыттарын анықтады:
- Ақпараттық технологиялар мен ... ... Жаңа ... ... ... ... және мұнайхимиялық өнеркәсіп
- Құрылыс және құрылыстық материалдар
- Экология
- Электрэнергетика мен энергожинақтау
Берілген механизм жұмысы үшін құқықтық және ... ... ... ... ... ... ... ”заңына өзгерістер енгізу
қажет.Сонымен бірге ... ... ... да ҚР-ң ... өзгерістер енгізу қажет.Және де құраушы облигацияларды ... ... ... мақсатында “.Қазақстанның Даму Банкі ” АҚ-ң
кепілдіктерін қолдану мүмкіндігін мұқият қарап алу ... ... - ... ... инвестициялау - инвестицияның әлеуметтік,экологиялық зардабын
дәстүрлік қаржылық талдауда есепке алатын инвестициялық шешімдерді ... ... ... негізіне белгілі бір ... ... ... ... үшін ... ... алу мен зерттеу жатады. Әлеуметтік
критерийлер өндірісте ... ... ... ... ... ... коршаған ортаны қорғау қамқорлығын
қарастырады.
Жинақтаушы зейнетақы қорының инвестициялық саясаты - мемлекеттің
бекіткен инвестициялық шектеулерін есепке ала отырып,инвестициялық ... ету ... ... қор ... қолданудың негізгі
бағыттарын таңдайды. Инвестициялық саясат тнвестициялау мақсатын таңдауды,
инвестициялау объектісін таңдауды не ... ... ... ... ұйғаруға міндетті.
Инвестициялық саясаттың ЖЗҚ мақсаттық ... ... ... ... ЖЗҚ салынатын әр түрлі активтердің
2альтернатива бойынша бөлінуіне байланысты: тиімділік және сенімділік.
Ескере кететін жағдай, ... ... ... ... та
саналады. Кейбір аналитиктердің ойынша,өзінің әлеуметтік,экологиялық
мәселесінің шешілуіне көп көңіл бөлетін ... ... ... ие ... Funds со ... бойынша,өзінің портфеліне бағалы
қағаздарды таңдауда әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... нәтижелерді көрсетеді. ... ... әсер ... қорлардың 6-уы,яғни 10%-ы ... ... ... 16 ... қор ... ... ... қорлар.Барлық қордың жартысымен салыстырғанда өте ... ... ... ... ... орта ... қалып бара жатқанын көрсетеді. (12кесте)
*Ортажылдық табыс
2001-2002 жж.. халықаралық қор ... жаңа ... ... ... ... Оларға Dow Jones
Sustainability FTSE4 Good индексінің отбасылығы жатады.
Бұндай ... ... ... инвестицияның
кірістілігін жалпы нарықтық көрсеткіштермен салыстыруға мүмкіндік береді.
Бірінші кезекте алкоголь,табак,жанғыш қаруды,әскерилік ... ... ... ... ... ... ... компанияны
бірден алып тастайды. Ал қалған компаниялар өнімді шығаруға,жергілікті даму
бағдарламасына қатысуға,басқа критерийлерді талдаудан өтеді.
Әлеуметтік сфера өзінің ... ... ... ... ... ... ... елде әлеуметтік инвестициялаудың ... ... ... да ... ... ... өзінің құралын сала отырып,ол иелік ... ... ... ... ... ... әлеуметтік,экологиялық
мәселені шешуде өзінің өкілеттілігін қолдану.
2.Мақсаттық бағдарламаларды инвестициялау,соның ... ... ... ... ... ... ... инвестициялау түрі дамыған. Мысалға, ... ... ... ... ... ... ... ұсынады. АКК Несиелік линиясының құрамы мақсаттық болып табылады
және де жобаларды қаржыландырумен ... ... ... Ал ... ... инвестициялау мысалы ретінде ( КИК,ИПО
“Микронесие”, “Жилстройбанк”ААҚ) қаралды.
3.Әлеуметтік жауапкершілікті бір - ... әсер ... ... ... ... ... ... қорлар бар.Олар коммерциялық емес
ұйым болып табылады. Олар аудандағы аналогиялық жобаларға ғана қаржылық
ресурстар ұсынады және қай ... ... ... орта ... ... ... әр ... ауданында бұл өлшемдер өмір ... ... және ... ... басады.Бұндай қорлар АҚШ – да кең етек
алды. 2001жылдың аяғында АҚШ - да ... бар ... ... бір – ... әсер ... қорлар тіркелді.Европада
шамамен 250 әлеуметтік инвестициялау қызмет ... және ... ... н ... ... ... ... әлеуметтік
инвестиция көлемі 2есе өсті,яғни 4 млрд.фунт стерлингтен асты ... ... ... ... ... 5%-н құрайды. [89].
Әлеуметтік инвестициялау қоры ... ... ... портфель үшін кәсіпорындардың құнды қағаздарын алдын-
ала таңдайды. Берілген механизм қоғам дамуына әсер ететін,қоршаған ортаны
қорғау ... ... ... компанияның бағалы қағаздарын іздеу
мақсатында болжайды. Қор ... ... ... ... ... ... бағалау кезінде ... ... ... ... ... ... дамытудың 2 маңызды үлгісін бөліп айтуға болады.
Бірінші үлгі. Әлеуметтік инвестициялық қорларды құру. ... ... ... ірі ... қажет етпейді.Себебі,қордың
өзінің мемлекеттік инвестициялық бағалы қағаздардың ... ... ... ... тартылған құралға қор билік етеді және
2бағытта - әлеуметтік,экологиялық бағытта қаржыландырылады.
Екінші үлгі. Әлеуметтік ... ... ... ... мен ... ... қатысуына қарай
мемлекеттік агенттікті құру . Агенттіктің қызметіне инвестициялық жобаларды
экологиялық,әлеуметтік экспертизалалау ... және ... ... ... ... ТМД елдерінде осындай агенттің қызмет ... бар. ... ... кезінде “Ресейлік коммуналдық
жүйе” бойынша әлеуметтік жауапкершілік бойынша комитет ... ... ... ... есеп ... дайындық
процесін ұйымдастыру жатады, ал есеп беруді құраған кезде көмек ретінде
тәуелсіз ұйым ... - ... ... ... ... ... Қазақстанда әлеуметтік инвестицияға активтерді
бағыттау 1-ші сценариий бойынша ыңғайлы. Себебі,ол ... ... қор ... ... ... болжайды. Сонымен қатар агенттіктің
функциясы екінші ... ... ... ... құру ... әсерін тигізеді:
- Ұлттық және әлеуметтік ғылымды өңдеу базасында мұнай - ... ... ... ... ... ... өңдеу;
- Металлургиялық өнеркәсіпте өндірісті дамыту;
- ... ... үшін ... ... құралдары мен минералды
тыңайтқыштардың өндірісі. Шетелдік және ұлттық оқымыстылардың экологиялық
таза жаңа ... ... ... ... ... үшін таза ғылыми сыйымдылықты өндіріс;
- Тамақ өнеркәсібін ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету мен
көптеген әлеуметтік мәселелерді шешудің ... ... ... ... ... ... ... бар және тұрғындардың кірістерінің
жоғарылауына қарай өсе береді. Капитал айналымдылығының қысқа ... ... ... ... ... жеке ... түседі. Сонымен қатар, әлеуметтік инвестициялау жеке сегменттегі
өндірістік нарықтардың экспортын дамытуға әсер етеді.
- ... ... ... ... де ... да обьектісін инвестициялау,соның ішінде реабилитациондық
алкогольдар мен наркомандар орталығын дамыту;
- ... ... ... ... ұлттық дәрі-дәрмектер
өндірісін тереңдету мен жаңаларын құру,адам ... ... дәрі ... ... ... негізінде диагностикалық,
дәрілік құралдарды, ветеринарлық препараттарды енгізу мен өңдеу;
- ауыл ... ... жаңа ... ... ... ... үшін
биотехнологиялық өнімдер,жер мен суды технологиялық тазарту;
- туризм саласындағы субъектілерге қаржылық ... ... ... бизнесті,перспективті жобаларды,ішкі және ... ... ... (кемпенгті) қайта
келтіруді,бизнеске көмек көрсетуді,консультациялық және ... ... ... мен мемлекеттің көмегі арқылы туризм саласына
инвестиция тартылған облысты дамыту,берілген сектор экономиканы интенсивті
дамыту үшін ... ... ... туризм мынадай сала болуы мүмкін:
- Адамның ішіндегі эмоционалдық, жандық, физикалық қажеттіліктерін
қамтамасыз ете отырып маңызды әлеуметтік ... ... ... мен ... ... ... және табиғи мұраны рационалды пайдалану ... ... ... ... қызмет көрсету саласына ынталандыру әсерін көрсетеді.
Халықаралық кәсіптік ретінде елдің қызығушылығын көтереді.
- ... ... ... ... келу ... ... Елге ... келіп түсуін қайнар көзі болып саналады.
- Экономикалық инвестициялау қорының негізгі ролін ... ... ... газ ... ... ... ... шығысындағы шағын электр станциялары алады. Бұның
барлығы ... ... ... ... ... негізгі
бағыттарында көрсетілген. [91].
Әлеуметтік инвестициялау қоры ... беру ... ... арқылы қатысуы мүмкін. Әлеуметтік инвестициялау қоры тек жеке
өндірісті ... ... ... ... қана ... ... ... да қамтиды.Мысалға,қор экологиялық реабилитация жүргізу үшін
инвестициялық құралдарды тартуға ғана емес,табиғи территорияларды кешенді
ұйымдастыруға ықпалын тигізеді.Ол үшін ... ... ... мен ... баланс қызығушылығын бақылау.Бірінші кезекте,әрбір территорияның
экологиялық құндылықтың экономикалық ... ... ... ... ... - ... ... құруға көмек
береді.
Қазақстан жері,бассейні мен су ... ... ... ... ... ететін құнды флорасы мен фаунасы. Қазіргі
уақытта қоршаған ортаны қорғау облығсында мемлекеттік ... ... ... ... ... болатын.Олар:“Жер туралы”,
“Атмосфералық ауаны қорғау”, “Су кодексі”, ... ... ... байланысты” ҚР-ң экологиялық қауіпсіздік концепциясы 2004-
2015ж [92,93,94,95,96]. ... ж.а. ... ... ... 2есе төмендеді және 2003ж оның ... ... ... ... ... “Ауыз су” салалық бағдарламасы ... ... ҚР-ң ... ... ... на сәйкес
2005-2007ж.а. қоршаған ортаны қорғау бағдарламасы қабылданып іске асады.
Заңдық актілер ... ... ... ... ... сақтандыру,өндірістің шығысы мен ... ... ... мен қоршаған ортаның мониторингтік
жүйесін құрады. Қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... тенденциялар байқалады. 2002ж Республикада барлық меншік
формасына байланысты кәсіпорындар мен ұйымдарда қоршаған ... ... ... ... ... ... бойынша 21,8млрд.теңге
пайдаланылды, ол 2000жылмен салыстырғанда 3есе ... ... ... ... ... ... конференцияның
өтуіне дайындалып жатыр. “Қазақстан инвестицияның жаңа ... ... өсім мен ... ... ... ” 2005ж ... ... болады.Конференция Американдық Коммерциялық Палатасымен,ҚР-ң
елшілігі ... топ пен ... - ... ... ... ... ... Қазақстанда
инвестициялық климатты жақсарту мәселесі қаралады және көп салалы нарықтық
экономика үшін тұрақтылық негізін құру,Қазақстанда кілттік ... ... ... секторды күшейту де қаралады.Талқыға салу тақырыбының бірі
ретінде тұрақты ортаны құру міндеттемелері болып табылады.
Қазіргі уақытта ... ... ... ... ... бағдарламалар қажет және республиканың депрессивті аудандарын
қайта құру қажет.Табиғи территорияны ... үшін ... ... ... ... ... ... мен Ресей
тәжірибесі бойынша концессия негізінде бұндай ... іске ... ... ... ... ... атап ... концессионердің
өзі табиғи кешен территориясында коммерциялық эксплуатация тәуекелін өзіне
алады.[98].Территорияны көгалдандыру стратегиясын ... ... ... ... ... біршама әсер етуі мүмкін.Яғни,өзінен кейін
нақты кіріс алуды күтеді.Бәрінен бұрын берілген ... ... ... ... ... қызметінің бірлігі ретінде) қолдануға болады.
Қоршаған орта мен Халықаралық қоғамдастық бойынша ... ... ... әсер ету ... мен ... ... ... келісімге жетті. 21ғасырдың аталмыш күндерінде тұрақты
экономикалық дамуды қамтамасыз етуге беттеуге ... ... ... ... ... ... ету үшін өзіне қолшаған ортаға
негативті әсер алып келетіндерді ... мен ... ... ... ... қабілеттілігін есепке алу керек.Сондықтан да ... ... ... ... ... алып келетін
әсерлерді төмендету қажет. Осыдан келіп бұл шаралардың орындалу ... ... мән беру ... ... ... және
табиғатты қорғау шығындарына қолданылған республикалық бюджет құралдарының
тиімді және мақсатты пайдалануға байланысты. ... ... ... ... ... ... жатыр.Мысал ретінде,Есептік
комитеттің бақылау жұмысы барысында республикалық бюджетті атқаруда
“Мемлекеттік ... ... мен ... ... ... зерттеулер”
бюджеттік бағдарламасы бойынша тиімсіз қолданылғаны анықталды.
Экономика саласында ұйымда жүйелілік пен қосымша зерттеулерді
жүргізудің ... есеп ... ... ... ... ... мен ... ашпайды. Олардың нәтижесі бюджеттік қаржыландыруды тиімді
анықтаудың тәжірибелік жұмыстарда және ... өмір ... ... стандарттарды өңдеуде пайдаланылмайды.
Министрлікте ақпараттық жүйені бөліп алу мен бюджеттік
құралдардың ... ... ... қамтамасыз етілмеген.Сондықтан оның
қызметінде жаңа ... ... ... тиімділігі
төмендеген.Сонымен қатар,бюджеттік құралдардың жалпы сомасынан ақпараттық
жүйені өңдеу мен енгізуге -3% ... ал 97%- ... мен ... ... ... жұмсалған. Бұл өңдеусіз,жобаға техникалық тапсырманың
келісімінсіз және нақты жүйені,жүйешені және ақпараттық бағдарламаның басқа
компоненттерін ... ... құру ... бюджеттік бағдарламаны
бекіту болып табылды.
Қоршаған ортаны қорғау Министрлігі республикалық ... ... ... ... ... қолданылғандықтан,
табиғатты қорғау шараларының атқарылу барысы негативті әсер берген.
Есептік комитеттің тексерісінің нәтижесі көрсеткендей,Қызылорда
қаласындағы суды ... ... ... ... ... ... химиялық завод” АҚҚ-да көрсетілген обьектілерде құрылыстық
жұмыстың артта қалуына себеп уақытында сызбалармен,сметалармен ... ... ... ... қызметін техникалық жарақтандыру
баяу темппен іске ... ... ... бөлінген бюджет
қаражаттарын мемлекеттік құралдар мен ... ... ... ... ... ... ережесінің бұзылуы
министрліктің иеленгеннегізгі қордағы 78,9млн.теңге сомасы ... ... ... ... және ... министрлігінің
жекешелендірусіз “Казгидромет” РГП –ға капитал ретінде салым салған..
Жоғарыда айтылған шаралардан іске асу ... ... ... ... ... қаржыландыруға әлеуметтік көмек ... ... ... ... ... ... 165 ірі кәсіпорындар
қоршаған ортаға кері әсер ... ... ... көбі ... ... ... және Алматы,Астана қалаларында орналасқан.Мұнай өндіретін
станция Кeнқияқ ауданы мен мұнай ... ... ... ... мен ... ... ... әсер етеді.Ал “Феррохром”АҚ -ң
жылына орта есеппен органикалық емес ... ... ... 374тн. Көмір қышқыл газын, 348тн. азот қышқылын ... ... ... кәсіпорны атмосфераға өндірістен қалған
қалдықтарды өндіреді.Осыдан ... ... асты су мен су ... алып ... ... ... ... ластаушыларға жататындар:
көмір қышқылы,көмір сулары,күкіртті ангидрид, хлоридтер,сульфаттар,алюминий
қалдықтары,тұзды аммоний,мұнай өнімдері,фосфаттар, ... ... да ... ... ... ... жарақтандыру
модернизациясын, авариялық жағдай болған кезде алдын – ала іс – шараларды
өңдеуді керек ... ... ғана жаңа ... ... – ақ ... ... ... қолдану есебінен
ластану деңгейін төмендету болып табылады.
Олай ... ... қоры - ... қаржыландыру көздері экология,әр түрлі негативті әсерлерден
адамды қорғау бола алады. Соңғы ... ... ... мен ... әлеуметтік жауапкершілік мәселесі өте кең талқыланады.
Қазіргі уақытта республика экономикасында жеке ... ... ... жатыр. Осыдан барып экономикада қамтылғандардың мінезі
өзгере бастайды, жалдамалы еңбек үлесі ... ... ... кеңейтеді,сәйкесінше әлеуметтік- еңбектік қатынастар өзгереді. Бұл
байланыста мемлекет тұрғындарды әлеуметтік бағыттауға жұмсалатын жоспарлы
экономика механизмдерінің құралған ... ... ... ... ... өзі ... өндірушілер жағынан қатаң бәсеке ... ... ... ... сала ... ... көпке жеңеді,алға шығып отырады.Құралған жағдайлардан
актуальді болып табылатын ... ... ... ... бизнесін
бөлу.
Шетелдік ғылыми зерттеуде ... ... ... екі ... бағыттар алға шығады.Сонымен әлеуметтік беттеу
бизнесі ... ... ... ... ... ... жауапкершілік деңгейін көтереді.Яғни қоғамның тұрақтылығы ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
меркантилизм жатыр.Егер қоғамның негізгі ... ... ... мемлекет бақылауы мен реттеуінде жұмыскерлердің ... ... ... ... Американдық трактовка негізінде
бизнестің әлеуметтік жауапкершілігінде ... ... ... ... ... ... ... ұлғайту
мақсатында өзінің жұмыскерлерінің әлеуметтік ... ... ... еңбек процесін және еңбек жағдайын
ұйымдастыруды,оқыту мен мамандық ... ... ... мен ... ... көмегімен жұмыскерлер
мен олардың отбасыларын ... ... ... кейбір кәсіпорындар тұрғын – үйді ұсынбаумен ... ... ... ... ... төлемеумен
шектеледі.Мұндай шаралар кәсіпорын санының шектелуімен айқындалады.
Мұндай жағдай көбінесе республика заңдылығымен байланысты болу
керек.Себебі жұмысқа қабылдау кезінде ... ... ... тудыруға,адам
құқығын бақылауға,экологиялық балансты сақтауға мемлекет қана негізгі
кепілгер ... ... ... өзі ... және ... жобасына салыс салумен қызықпайды.
Қазір БҰҰ, ХЕҰ, Халықаралық кәсіпкерлер ... ... ... ... халықаралық стандарттарға сай әлеуметтік –
еңбек қатынастарын дамыту бағыттарын анықтау керек және ... ... ... ... бақылап отырғандығын
ынталандыру керек.
Кәсіпкерліктің әлеуметтік жауапкершілігін дамыту үшін ... ... қоры ... ... ... ... ... қажет.“ Кәсіпкерліктің әлеуметтік
жауапкершілігін ... ... ... орган нақты формаларды
өңдеп,кәсіпорынның әлеуметтік бастама көрсетуін аңдып,олар туралы ақпарат
жинап,талдау жасайды.
Әлеуметтік инвестициялау ... бәрі ... ... ету үшін
халықаралық және шетелдік ұйымдардан тартылғандарды ... ... ... ... міндетті түрде ... ТМД ... қоса ... ... ұйымдарына белсенді
әлеуметтік саясат сұрақтары бойынша кеңесі.
Одан басқа мұндай институт шеңберінде ақпараттық ... ... ... ... қоры ... ... ... ... емес ... ... ... бір ... ... ... модельдерді енгізу мен өңдеу ... ... қоры ... ... ... ... серіктестік облысында зерттеу жұмыстарын жүргізу
- Коммерциялық емес ұйымға,құрылымға,әлеуметтік серіктестік ... ... ... ... ... ... ... Сол мекемедегі және ... ... ... ... ... ... шығару мен жариялау;
- Әлеуметтік тематика бойынша теле,видео материалдарын,коммерциялық
емес жарнама өнімдерін әлеуметтік жарнама орналастыру мен өндіру;
- ... ... ... ... шешудің механизмдерін
енгізу мен өңдеу.Бұл қажетті жоьаларды ендіру түрлі аудандағы өмір ... және ... ... бәсеңдету;
- Әлеуметтік жауапкершілікті ... пен ... ... ... үшін ... ... қызметтерге тариф ... ... ... ... ҚР-ң Азаматтық кодексінде [24] ... ... ... ҚР-ң ... [101] ... ... кәсіпкердің
құқығы мен міндеттері,жауапкершілігі жалпы айтылады.Жеке жағдайда,кәсіпкер
еңбек шартын жасасқан кезде еңбек ... ... ... ... ... төмен емес деңгейде ақы төлеуді,сонымен
бірге басқа да әлеуметтік кепілдіктерді қамтамасыз етуге міндетті ... ... зиян ... ... ... ... құқығы мен мүддесін ... зиян мен ... ... ... және ... ... ... жауапкершілікті өз мойнына алады.
ҚРң (кәсіпорындар туралы) заңдылығы бойынша, кәсіпорын өзінің
экономикалық даму ... ... ... ... зиянға
материалдық жауапкершілікпен жауап беретін,тұрғындардың мүддесін
қарастыратын ... өзін - өзі ... ... ... жөн.Одан
басқа заңдылық кәсіпорынның қоршаған ортаны зиянды әсерлерден қорғау
міндеттерін тікелей ... мен ... да ... ... емес пайдаланғандағы шығындар,өндіріс қауіпсіздігін,санитарлық –
гигиеналық нормалар мен жұмыскерлердің денсаулығына қатысты ... ... ету ... ... ... әлеуметтік қызметі кәсіпорынның әлеуметтік
жауапкершілік сұрақтарына қатысты ... ... кең ... ... ... жұмыскерлерінің денсаулығын
сақтауды,оларға ... ... ... ... ... мамандарға,мүгедектерге қамқорлық ... ... ... бұл нормалардың атқарылуынан көптеген
кәсіпорындар қашады.
Әлеуметтік жауапкершілік қағидасына сай ... ... ... міндеттерін қорғайтын бірден –бір нормативтік акті 2004ж қабылданған,
іске аса ... ... ... ... Заң ... ... еңбек жағдайын
орнату,жұмыскердің еңбек құқығын қорғау,демалысқа шығып тұру,жұмыс күні мен
жұмыс аптасына және жыл ... ... ... ... ... ... заң тәртібінде ұжымдық еңбектік
қақтығысты шешу,кәрілік кезінде әлеуметтік ... ... ... етуге құқығы,ауру болған ... ... ... ... жеке ... жағдайына байланысты
материалдық көмек көрсету жазылған.Кәсіпорын бұндай ... ... және ... ... есебінде қосымша жеңілдіктерді, ал
заңдылықпен салыстырып,жұмыскерге ... ... ... ... ... ... басқарушы
тарапынан әрекетке қабілетсіз болады.
Толығымен заңдылық нормасы бар мінездеме механизмдердің ... ... мен ... ... ... осы ... шетелдік тәжірибе ... ... өзі ... ... ... шешім қабылдаудың шешуші факторы болып табылады. Қазіргі ... ... ... ... қол ... ... ... адамның мүмкіндіктерін кеңейтуге: қолайлы баға
бойынша тұрғын-үй табу,жұмысқа ... ... ... ... танытпайды. Мұның себебі,этикалық ойлау қабілетінің
дамымауы мен қоғам алдында жауапкершілігінің жоқтығы.
3.3. ... ... ... жүйесіне зейнетақы
қорларының қатысу перспективалары
2004ж 1қаңтар айының берілгендері ... ... ... ... АҚШ ... ... (ЖІӨ 8,5%) Ішкі ақша ... ... ... ... ... ... инвестициялық
стратегиясына күдік туғызады. Қазақстан ... ... ... және ... ... ... ... салған активінің
көлемі 51% - дан кем ... 30% ... ... мен ... салынды, 7% шетелдік корпоративтік бағалы қағаздарына
салынды, ал қалғаны ... ... ... ... ... ... және 7% ... депозиттерге салынды.
Мемлекеттік бағалы қағаздарды сатудан түскен түсімдерді мемлекеттің
ағымдық қажеттіліктері мен ... ... ... жабу ... ... ... жылдары мемлекет бюджет ... ... ... 1998 ... бастап тапшылықты төмендету деңгейі
қадағаланып отыр (сурет 11).
Сол ... ... ... айналыстан мемлекеттік бағалы
қағаздардың бір бөлігін алып тастауды жария ... ... ... ... көп ... орта және ... ... болып келеді.
Ағымдық қажеттіліктерге келетін болсақ, олар қайтадан мемлекеттік бюджеттің
көлемінен жабылады, яғни салық төлеушілердің ақша құралдарымен ... жылы ... ұзақ ... индекстелген бағалы қағаздарын
шығару көзделіп отыр. Ол жоғарыда ... ... ... инвестициялау кезіндегі белгілі бір кепілдіктің орындалуына
ықпалын тигізеді. 2005 ... I ... ... зейнетақы қор
активтерінің есебінен қалқымалы сыйақылы қойылымдағы (плавающая ставка
вознаграждения) ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... Оның ... ... индексін төмендету болып
табылады.
Мемлекеттік бағалы қағаздарды шығару тек кестеге (график) байланысты
болады. Ал ... ... ... жабу алдын –ала меншік иелерінің таныс
35 - 40% 40-45% 2010 2003 13 2004 100% 100 100% 3 ... және ... ... ... бағалы қағаздардың қайталама нарығында ерекше
жағдайлар пайда болған кезде ғана рұқсат етіледі.
Теңгенің тұрақтылығына ... ... ... ... ... инвестициялау өте жоғары ... ие ... ... ... ... ... Республикасының
қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды қадағалау және ... ... ... ... ... мен эейнетақы активтерінің есебінен
өндірістік бағалы ... ... алу ... ... дайындау
мүмкіншілігін қарастырады.
Сонымен қатар, бағалы қағаздар нарығының даму бағдарламасында бағалы
қағаздар нарығының мамандандырылған қатысушылары үшін ... ... ... ұстау, соның ішінде зейнетақы қорларының активтерін хеджирлеу
операцияларын орындау тәртіптерін қайта өңдеу жүйесі қарастырылып отыр.
Зейнетақы ... ... тек қана ... және ... ... ... бағалы қағаздар сатып алуға болады, олардың
бастапқы активі ретінде валюталар, бағалы қағаздар, қор ... ... ... өлшемдер қаржылық құралдардың түрлерін ұлғайтуға
мүмкіндік береді. Осы қаржылық ... ... ... ... ... бірге экономиканың тұрақсыз конъюнктураылық
шарттарына орай өқнды тәуекелдерді сақтандыруға ... ... ... ... ... ... ... қаржылық
тәуекелдерді төмендетуге және инвестициялау мүмкіншілігін жоғарылатуға
көмегін тигізеді.
Қазіргі ... ... ... қағаздар құнының төмендеуіне
байланысты ООИУПА және жинақтаушы зейнтақы қорлары активтердің ... ... ... қабылдайды. Мұндай шарттарда зейнетақы
активтерінің ... ... ... және ... ... диверсификация мүмкіншілігін ұлғайтады және бағалы қағаздарға
активтерді инвестициялау тәуекелін төмендетеді.
Сонымен қатар, әрбір инвестициялық ... ... ... ... ... бөлу ... яғни зейнетақы қоржынының 35 - ... я ... АҚШ ... ... ... ... ал ... қысқа мерзімді инвестицияларға салынады.Халықаралық ұйымдардың ... ... ... ... ... валюталық тәуекеліне алып
келеді. Осында ескере кету керек зейнетақы жүйесінің жаңа формасына көшу
кезінде төлем ... және ... ... ... ... ... ... туғызады. Бұл жағдайда инвестициялау шешімін ... ... ... ... яғни ... ... ... олардың маңызы зор болады. Бұл ... көп ... ... мен міндеттемелері сәйкес келмеген кезде қолданылады. ... он ... ... ... ... ... ... отырған жоқ.
Сондықтан, зейнетақы қорлар қоржынының инвестициялық ... ... ... ... ... ... актуарлық және қаржылық қарекеттер салымдар мен әлеуметтік
көмек теңдігінің көлемін ... ... Есеп ... қазіргі заманғы
технологиялары осы облыста ... ... қол ... мүмкіндік
береді. Инвестициялық менеджменттің стратегиясы ... ... ... ... ... Осы мақсатта дамыған нарықтағы
актуарий ... ... ... ... етеді.
Актуарлық моделдердің болжамдарын қолдана отырып қаржылық ... ... ... болады-бұл зейнетақы активтерін басқарудың негізгі
элементі. Басқарудың бұл тәсілі эейнетақы қорларының ұзақ ... мен ... ... үшін ... ... ... ... зейнеткерлердің,
салымшылардың активтерін сақтау мен көбейту ... ... ... көздері болып табылады. Сол ... ... ... ... мен ... арасында
экономикалық байланысты орнатуда делдал және кепілдік қызметін атқару
керек. Зейнетақы ... ... ... технологияларды дамыту
үшін отандық кәсіпорындарды пайдалану керек. Қазақстанның ... ... ... негізделе отырып 2010 жылға ... ... ... мен ел ... ұзақ мерзімді жүйелерге күрделі
инвестицияларды қалыптастыру үшін көмегін тигізу керек. ... ... ... және ... ... ... дамыту,
сонымен бірге бос ресурстарды орналастыру механизмін ... ... ... ... Республикада Инвестициялық және Инновациялық қорлар
қалыптасты. Инвестициялық қор ҚР 2003 ж 13 ... ... ... ... » заңы мен ҚР ... ... жолдауы «2004ж ішкі және
сыртқы саясаттың негізгі бағыттары» негізіде мемлекеттің ... ... ... қалыптасты. Бұл Қорлардың негізгі мақсаты - жаңадан дамыған
және қызметін жалғастырып ... яғни ... мен ... ... өңделімін жүргізетін, жаңа ауыспалы технологияларды
қолдана отырып пайдалы және ... ... ... ... ... ... ... және Қорлардың жарғылық
капиталға қатысуы есебінен ... ... ... ... артықшылықтарын дамыту болып табылады. ... ... ... ... ... үшін инвестициялық
жағдайын жақсарту болып табылады. Дегенмен, қазіргі кезде Инвестициялық
қорлардың ... ... ... ... ... ... «Инновациялық қарекеті туралы» заңына
сәйкес 2003 ... ... ... ... ... Үкіметі «Ұлттық
инновациялық қор» АҚ дамыту қаулысына қол қойды. Яғни оның ... ... 100 ... ... қатысады.
Инновациялық қор қызметінің ең негізгі мақсаты елдегі ... ... ... оның ... жоғары технологиялар мен
өндірістік ғылымға ықпалын ... Оның ... ... республикалық
бюджеттің есебінен 3 млрд теңгені құрайды.
Қордың негізгі қызметінің ... ... және ... ... венчурлік қорларды дамыту және инновациялық
жүйелерді венчурлік қаржыландырудың механизмі мен инфрақұрылымын ... ... ... ... нарығын дамыту және т.б.
Сол себептен Қазақстан ... ... ... дамыту көзделіп отыр.
Қазақстанның заңдылықтарына сәйкес инвестициялық қорлардың бағалы
қағаздарды шығаруға құқығы бар. Ал ... ... ... кез ... заңды және жеке тұлғалар табылады. Сонымен қатар, жаңа заң
«Бағалы қағаздар нарығы туралы» қабылданғанына байланысты жаңа ... ... ... ... ... ... салық кодексіне өзгертулер енгізілуіне байланысты
бағалы қағаздарды отандық қор нарығында шығару және оларды орналастыру мына
институттар арқылы жүргізіледі: (сурет 12)
Ескерту: автормен құрастырылған.
Сурет 12. ... ... ... ... зейнетақы жүйесінің активтерін бағыттау механизмі.
Мемлекеттік бағалы қағаздар инвестициялық мақсаттар үшін қолданылады.
Яғни, мемлекеттік инвестициялық ... ... ... ... сақтандыру ұйымдарында, басқа да институтционалды инвесторлар
арасында орналастырылады және де осы ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, олар капиталды жоғалтумен байланысты
төмен тәуекелдерге қатысты ... ... ... ... мүмкін.
Жаңа қаржы құралдарын енгізу нәтижесінде қайталама қор ... ... болу ... ... ... ... қор нарығында инвестициялаудың жаңа мүмкіндіктерін туғызады.
Бұл тәсіл қор нарығының қызып кетуін мемлекеттік реттеудің ... ... ... ... ... ол ... және ... қорлардың
ұлғаюына көмегін тигізеді және қаржылық жобаларды қалыптастырады (3).
Экономикалық сектордың жақсы дамуы зейнетақы ... ... ... ... ... (4), ал бюджет кірістердің құралу
көздерін ... ... ... сонымен байланысты ғылыми және жаңа
технологияларды ... ... ... ... ... шығындарды азайтуға мүмкіндік береді.
Инновациялық қор құралдарының қолдану аясы:
1. Өндірістің материвлдық–техникалық ... ... ... ... ... және ... ... профилін жақсарту шараларын жүргізу;
2. Жаңа тауарлар мен технологиялардың ... ... ... және ... ... ... ... қайта орнатудың отандық қорын қалыптастыру; ... ... ... ... Осының негізінде
қалыптасқан технологиялар капитал салымдарын ... ... ... ... және ... көрсетеді.
4. Франчайзингтің шарттарымен байланысты жоғары технологиялы өндірістің
қалыптасуы патенттер мен ... ... ... ... ... ... электро-техникалық өнімдерді және машиналарды өндірушілердің
аса маңызды ... ... ... және ... ... ... ... өндіріске, медицина өндірісіне
және әскери өндіріске ғарыштық ... ... ... ... Ақпараттық технологияларды қайта өңдеу;
Қазақстан Республикасының орта мерзімді (2010жылға дейінгі) ... ... ... аса ... ... ... ықпалын
тигізу, яғни ондай кешендердің қатарына мемлекет тарапынан көмек қажет
ететін ұйымдар жатады. ... ... ... ... ақша
құралдары мыналарға бағытталуы мүмкін:
– Аймақтардағы күрделі ... ... және ... қалыптастыру; Соның
салдарынан өндіріс қана өсіп ... ... ... ... ... ... Мұнайды қайта өңдеу тереңдігін жоғарылату мақсатымен жұмыс істеп ... ... ... ... ... ... ауылшаруашылық және көлік жүйелерін дамыту;
– Таулы-металлургиялық кешен және ... газ ... ... ... қорының дамуы Қазақстанның ұйымдық инвестициялануына ... ... ... ... ... секторын инвестициялау үшін
зейнетақы активтерінің аз ғана бөлігі қолданылады.
Зейнетақы активтерінің көп бөлігі бюджеттің тапшылығын ... ... ... ... қорының инвестициялық саясаты
шарттандырылған және ... қор ... даму ... тығыз
байланысты.
Қор нарығының дамуы қор ... ішкі ... ... іс-шараларды жүргізумен байланысты. ... бұл ... ... ... жаңа эмитенттерді листингке марапаттау,
қайталама нарықта бағалы қағаздардың айналымын жетілдіру болып табылады
(88(.
Қор ... ... ... ... құралдардың көмегімен
тікелей ықпал тигізумен қатар, мемлекеттік реттеудің ... ... ... ... ... ... ... қызығушылығын арттыру
үшін ақпараттың анықтылығын және қор нарығына қатысушылардың ... ... ... сай ... ... ... ... яғни инвестициялық және ... ... ... және ... қор нарығына тарту үшін аса
қажетті:
Республиканың мемлекеттік инвестициялық бағалы ... ... ... ... ... және ... актілерді бекіту;
Ұйымдастырылмаған қор нарығында ақша ... ... және ... ... ... ... нысанға айналуына себебін тигізетін
заңнамаларға сәйкес Қор активтерінің жоғары деңгейін анықтау;
Бағалы қағаздар нарығының қатысушыларын және қорларды ... ... ... ... ... ... үшін ... әкімшілік
жауапкершілігін қатаңдату, яғни акционерлердің құқықтарын қорғау үшін
нормативтік актілерді қолдану;
Бұқаралық ... ... ... қағаздар нарығының қарекетін
көрсету;
Арнайы әдебиеттердің басылымдарымен қамтамасыз ету;
Бағалы қағаздардың эмитенттері үшін ... ... ... дамуын қамтамасыз ету үшін ... аса ... ... ... ... Бүгінгі таңда
Қазақстан Республикасының инвестициясының ен тиімді және ұзақ ... ... бірі ... ... ... табылады. Экономикасы дамыған
елдерде зейнетақы қоры аса ... ... және ... ... ... ... болып табылады.
Жинақтаушы зейнетақы қорының инвестициялық белдеуі 3жылдан 40жылға
дейінгі уақытты қамтиды.
Қазақстан экономикасының даму ... ... ... ... ... ... ықпалын тигізу. Бұл ... ... ... ... ... жаңа ... шешімдерді
қолдануға мәжбүрлейді.
Республиканың аса маңызды ... ... ... ... қалыптастыруға болады. Мысалы: мемлекет нақты
өнеркәсіптік инвестициялық жүйелердің ... және ... ... ... ... ақша құралдарының жетіспеушілігін және қолма-қол ақшалардың
құнын айқын көрсетеді. Осының салдарынан бұл жүйе ... және ... ... ... ... ... ... туралы шешімдерді қабылдаудың
негізгі факторы болып: елдің, қазақстанның ... үшін ... ... ... Осы ... жүйенің есебінен
мемлекет арнайы, мекен-жайлы, сонымен ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды шығарады. Соның салдарынан
инвестициялық жүйе мемлекеттік кепілдікке ие ... яғни ... ... ... мүмкіндік береді. Белгіленген
инвестициялық пулға қатысуы туралы ... ... үшін ... ... ... бір ... ... құқылы. Жүйенің нәтижелі өтуін
қамтамасыз ету мақсатында зейнетақы қоры ... ... ... ... ... шығындарды қадағалауды жүзеге асыратын
өзінің басқарушысын ... ... ... қоры ... мүмкін, яғни бұл жүйенің
мемлекеттік және ұлттық маңыздылығын ескере отырып, мемлекет зейнетақы
активтері мен ... ... ... ... ... бағалы
қағаздарға инвестициялық пулдың кем ... ... ... 5-10% ... міндет етеді. Сонымен бірге, инвестициялық ... ... ... ... ... Алматы қаласының метро құрылысын
қаржыландыру көлемі құрылысты 9жылдан кейін аяқтау керектігін көрсетеді.
Бюджет ... беру ... осы ... ... ... ... ... мүмкін, бірақ құрылысты күні бұрын аяқтауға болады. ... ... ... ... жол ... пайдалануға болады.
Зейнетақы қорлары үшін мұндай жағдайда қарыздық ... ... ... ... ... ол ... ... зейнетақы қорларды
осыларды қажет етеді (67(.
Осындай жүйені өткізу барысында ... ... ... ... ие болады. Оның ішінде:
Стратегиялық салада және өндірістік инфрақұрылымда аса күрделі ... ... ... ... ... зейнетақы қорларының жүйесін өткізу барсысында
қарыздардың қайтарымдылығын қамтамасыз етеді, бұл ... ... ... ... ... ... оларды ... ... және ... емес қолданылуын жояды, жұмыс сапасын
жоғарылатады;
Күрделі жүйелердің өткізілімі басқа да өндірістің қалыптасуына мүмкіндік
береді;
Күрделі ... өз ... ... ... ... үшін ... тигізеді.
Зейнетақы қорымен бекітілген, инвестициялық пулды ... ... ... материалдар мен әртүрлі қызметтер үшін тапсырыстар сатып
ала отырып, ол ... ... ... ашық ... ... өз кезегінде жоғары сапалы қызметтер мен материалдарға ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық пулды
жабық деп жариялауға болады және ... ... ... да ... үшін қолданылмайды. Бұл механизмнің жұмыс істеуі барысында ел үшін
аса маңызды ... ... ... ... ... ... ... химиялық және мұнай-химиялық құрылысы,
темір жол көтерілімі, әуе тасымалын қолдау және т.б. ... ... ... ... ... ... Республикасында инфрақұрылымдық
жүйелерді қаржыландыру ... ... ... ... ... салынған инвестициялар өмір деңгейін жоғарылатады, елдің
бәсекеге қабілеттілігін жоғарылатады және экономикалық ... ... ... ... бұл ... өңдеу жүйелері, мұнай-химиялық
шикізаттарды қайта ... ... яғни ... өнімдерінің әлемдік
нарықта бәсекеге ... ... қана ... ... ... қоры аса ірі ... ... инвестициялық қаржысының тәуекелін
төмендетеді. Мұндай жағдайда латынамерикалық елдердің ... ... яғни бұл ... ... ... үшін ақша ... тарту
әртүрлі субъектілердің бағалы қағаздары арқылы жүргізіледі.
Қазақстан Республикасында Қазақстан Даму ... ... ... ... ... табу ... отыр, сонымен қатар,
республика үшін стратегиялық маңызды болып танылған жүйелерге мемлекеттік
кепілдік беруді қарастырады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жоспарының жүйесінде 2005-2007жылдары
инвестициялық жүйелерді қаржыландыру үшін ... ... ... ... ... ... ... қарастырылатын
қолданулар:
1. Екінші деңгейдегі банктің мемлекеттік кепілдігін ... үшін ... ... ... және ... ... ... тұлғалар
үшін мемлекеттің жарғылық капиталға 100% ... ... да ... үшін ... ... ... төлем көлемі (жинақ)
жарияланған мемлекеттік ... ... ... Даму ... АҚ ... яғни ... кепілдіктің
альтернативті түрі ретінде.
3. Мемлекеттің меншігіне акциялардың кезекті берілуіне ... ... ... орындалуына қатысты акцияларды
шығарушылардың міндетті акция шығаруы.
Зейнетақы тәуекелін ... алу үшін ақша ... ... қоры ... ... механизмін қайта өңдеу. Іс-шараларды
міндетті бақылау ... ... ... ... қана ... қатар орындалып отырылған жүйенің айқындылығын көрсетеді. Бұл
кезеңнің мемлекеттік ... үшін ... ... ... қор ... да аса ... ... қатар, зейнетақы активтерін инвестициялау
туралы ... ... ... ... ... ету. ... басқа да инвесторлар ... ... ... ... ... ... зейнетақы активтерін басқару тиімділігі елдің барлық
экономикасының даму ... қор ... даму ... ... қор ... ... қызметінің мемлекеттік реттеу механизмі
мен тәсілдерімен байланысты. Активтердің басқару тиімділігін жоғарылату
жүйелі көз-қарасты ... ... ... ... ... ... ... көбеюі ұзақ мерзімді қаржылық құралдардың
ұлғаюы салдарынан, өтелу ... ... ... ... ... ... орта ... 4,5-6% алып ... о р ы т ы н д ... ... ... ... қорытындылар мен ұсыныстар
жасалды:
1. экономикалық дамудың негізгі модельдерінің эволюциясы мен оларды ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі уақыттағы кезеңде тұрақты экономикалық дамудың
теориясы әлемдік экономикалық дамудың негізгі мақсаты болып ... оның ... ... ... ... ресурстарды тиімді
қолдану, қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... әлеуметтік және саяси тұрақтылықты қамтамасыз
ететін, сонымен қатар табиғи ... ... ... ... ... ұзақ ... өсуі деп ... түсінік берілген;
2. тұрақты экономикалық дамудың негізгі ... ... ... ... , ... ... ... деңгейін қамтамасыз ету, адам
денсаулығын сақтау , ... ... және ... ... ету, ... қорғау. Елдің ұзақ мерзімді ... ... ... даму ... ... ... сай ... атап көрсетілген. Бұл жағдайда бірнеше шарттар сақталуы
тиіс: тұрақты және ... ... ... ... экономикалық әділеттілік ;
3. тұрақты экономикалық дамуды қамтамасыз етудегі мемлекеттің ролі және
оның орны мен ... ... ... ... циклділігіне
байланысты әлеуметтік - экономикалық ... ... мен ... ... атап көрсетілген. Қазақстан
экономикасының өтпелі ... ... ... ... ... ол
елдің төлем балансының оң қалдығын беретін және ... ... ... көзі ... ... өндіріс салаларының
көптігімен сипатталады. ... , ... ... оң ... ... ... дамуына әсер етіп отырған жоқ.
Инвестициялық процесстің децентрализациясы да ... ... ... ... ... ... ... негізінен өндіріс салаларын дамытуға бағытталды ,
алайда бұл ... ... ... ... кіші және ... ғана ... ірі өндірістің те жаңғыртылуы керек болатын.
Қазіргі уақытта өңдеу өнеркәсібіне , экспортқа бағытталған ... ... ... ... және техникаға ірі және ұзақмерзімді
салымдар қажет, және оның қозғаушысы мемлекет болуы тиіс. Мемлекеттің
ролін күшейту ... ғана ... ... ... құрылымдық
өзгерістер енгізуге болады.
4. Қазақстан ... ... әрі ... ... ... ... ... Сондықтан болашақта инвестициялық
қызметті сәйкестендіріп жүргізетін принциптар жүйесін анықтау ... ... ... ... ... ... : ... бағытталуы, олардың тиімділігі , көпнұсқалылығы, жүйелілігі,
өзуақыттылығы, үйлесімділігі мен ... ... ... еріп жүрілуі, әлеуметтік , экологиялық және ... . ... ... ... ... негізгі
мақсаттары атап көрсетілген. Алайда, мемлекеттік басқарудың ерекше
әдісі ынталандыру, мадақтау, жеңілдік режимін ... ... ... ҚР мен оның ... ... ... зақым
келтіретін, қоғамға қарсы келетін инвесторлардың жолына елеулі
тосқауылдар мен шектеулер қоя ... ... ... ірі ... ... ... ... пікірлерінің эволюциясы және оларды ұлттық экономикалардың
дамуының шарттарына байланысты ... ... ... ... әртүрлі теориялардың әдістері мен механизмдерін ... деп ... ... тек бір ... мен механизмдерді ұзақ
мерзімде қайта-қайта қолдану экономиканың төмендеуіне, ал одан ... ... ... ... ... ... ... бірі болып саналатын портфелді экономикаға да ерекше көңіл
бөлінді. Портфелді ... ... ... келе жатқан
экономикалар үшін маңызды, өйткені бағалы қағаздар портфелі инвесторға
минималды ... ... ... ... ... ... ... деп есептелінеді. Портфелді инвестициялаудың
негізгі принциптері атап көрсетілген;
6. құралдарды қаржы ... ... ... ... ... қызмет етуінің негізгі проблемасы: қаржы ... ... ... ... ... ... ... ие, мұның нәтижесінде қаржы ... ... ... ықпал барлық экономикаға таралады. Көбінесе бұл ақпараттық
асимметрия ... ... ... келе ... ... делдалдарының нарықта ақпарат беруін жүзеге асыру тұтынушыларды
күйреуге әкеліп соғатын ... ... ... ... ... ... ... бір ынталандыруларға байланысты
дифференцияланатын қаржы ... ... ... ... ... ... қаржы нарығында салыстырмалы түрде жаңа
институционалды инвесторлар болып табылады. Жинақтаушы ... ... ... ... ... құрылуына негізделген және оның дамуы корпорациялардың жоғары
білікті жұмысшы күшін тарту талабы есебінен өріс ... ... ... ... ... ретінде халықтық ақша қаражаттарын
ұлттық экономикаға ... үшін ... ... ... ... ... ... және микроэкономикалық
қызметтері анықталған;
8. зейнетақы жүйелерінің қызмет етуінің әлемдік тәжірибесі қарастырылған,
оның ішінде ... ... ... үлгі ... ... ... жүйесі және экономикалық жүйелердің ... ... ... ... ... ... зейнетақы
жүйелері. Соңғы жылдары дамыған ... ... ЖҰӨ ... шығындар деңгейі өсіп жатқаны байқалған. Әлемдік тәжірибе
негізінде зейнетақы жүйелерін құру мен қызмет ... ... ... көрсетілген: жоспарлы экономика жағдайында бұрынғы
КСРО елдерінде жұмыс жасаған стандартты орналастыру (солидарлы)
зейнетақы ... ... ... ... зейнетақы жүйесі;
Ерікті жинақтаушы желісі. Дамыған елдердің барлық зейнетақы жүйелері
аталған 3 модельдерді әр ... ... ... мұндай
модель зейнет жасындағы тұлғалардың қаржылық қамсыздандыру ... ... өсу ... ең дұрыс түрде қамтамасыз етеді;
9. Тәуелсіздік алғанға байланысты 1991 жылы ... ҚР ... ... ... және оның 1998 жылы ... ... айқындалған. Зейнетақы реформасы нәтижесінде қаржы нарығының
жаңа қатысушылары пайда болды: жинақтаушы зейнетақы қорлары, зейнетақы
активтерін ... ... ... және ... ... ... сияқты , Қазақстанның қазіргі уақыттағы зейнетақымен
қамсыздандыру жүйесін қызмет етудің үш деңгейі анықталды;
Пайдаланылған әдебиеттер тiзiмi:
1. ... ... ... ... ... туралы» Заңы. 3 қаңтар 2003ж.
2. Игошин К.В. Инвестиции. Организация управления и финансирование:
Учебник для вузов. 2-е издание. — ... ... ... Н.С., Гуцериев С.С. Инвестиции. Формы и методы их ... ... Н.К. ... и ... инвестиций в экономике
Казахстана: стратегия и механизм. — Алматы: Ғылым, 1997.-С.8.
5. ... ... ... ... ... ... менеджера. Книга финансового посредника)./Отв. ред. Рубин
Ю.Б., Солдаткин В.И. — М.:”СОМИНТЭК”, 1993.-С.7.,128.
6. Доллан Э. Дж., Линдсей Д. ... Пер. С ... ... ред.
Б.Лисовика и др.—С-Пб.,1994.-С.32.
7. Сахарисв С.С., Сахариева АС., Сахариева АС. финансы: Учебник. — Алматы:
Юридическая ... ... ... ... ... ... в системе финансового капитала
Республики Казахстан.//Транзитная экономика. — 2003.(З).-С. 148.
9. Тулепбаев К.М. ... и ... ... ... в ...... ... А.Захаров., Я.Миркин., Р.Бернард., П.Баренбойм., Б.Борн. Основы
государственного регулирования финансового рынка. — М.:
“Юстицинформ”, 2002.-С.36.
11. Алибаев А. «О ситуации на пенсионном ... в ... ... ...... ... А. ... потенциал регионов Казахстана и
эффективность его использования. — Алматы, 1999.-С.54.
13. ... и его ... ... ... ... Агенство
Республики Казахстан по статистике. — 2001.(1).-С45.
14. Инвестиционный рейтинг регионов России.//Эксперт. — 1998.(39).-20.
15. Чаревко И.В. ... ... ... России»//Вестник
-----------------------
3
4
4
2
1
1
3
Қор нарығы
Жинақтаушы зейнетақы жүйесі
Инновациялық қор
Инвестициялық
қор
Мемлекеттік бюджет
Экономика

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жинақтық зейнетақы қорлар жүйесі123 бет
Мемлекеттің ұлттық экономикасын модернизациялау барысында зейнетақы жүйесін қалыптасу деңгейін бағалау және зейнетақы активтерін экономикалық нақты секторларына инвестициялау механизмдерін жетілдіру88 бет
Аманат жинақтаушы зейнетақы қорлары54 бет
Жинақтаушы зейнетақы қорлары27 бет
Жинақтық зейнетақы қорларының мазмұны, қалыптасуы және нарықтағы ролі8 бет
Бюджеттен тыс қорлар, олардың қаржы жүйесіндегі орны туралы27 бет
Жинақталған зейнетақы қорының мәні ,мазмұны, атқаратын қызметі және оның шетелдік тәжірибесі72 бет
Зейнетакы35 бет
Зейнетақы қорының инвестициялық портфелін қалыптастыру9 бет
Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қоры33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь