Қаржы нәтижелерiн талдау

ЖОСПАР

Кiрiспе 3

1.Бөлiм. ЖШС “Игiлiк.Фининвест”.тiң
техникалық. экономикалық сипаттамасы 8

1.1. Қаржы нәтижелерiнiң теориялық аспектiлерi 8
1.2. ЖШС “Игiлiк.Фининвест” фирмасының
техникалық.экономикалық сипаттамасы 21

2.бөлiм. Қаржы нәтижелер есебiн ұйымдастыру 31

2.1. Негiзгi қызметтен түскен табыс есебi 31
2.2. Негiзгi қызмет шығындары есебi 33
2.3. Негізгі емес қызметтен түскен табыс есебi 41

3.бөлiм. Қаржы нәтижелерiн талдау 50

3.1. Нақты және салыстырмалы табыс
көрсеткiштерiн талдау 50
3.2. Қаржы нәтижелерiнiң есебiн және олардың
қолданылуын тексеру 66

Қорытынды 69

Қолданылған әдебиеттер 72
КIРIСПЕ
Қазiргi нарықтық жағдайда бухгалтерлiк есеп шаруашылық субъектiлерiнде маңызды орын алады. Ол бухгалтерлiк есеп стандарттарындағы жалпы қағидалар мен негіздемелер негiзiнде, субъектiлердiң табысы мен шығысының есептілігінің бухгалтерлiк есептiң жұмыстық шоттар жоспарында, “Бухгалтерлiк есеп және қаржылық есеп беру Заңы” және “Салық және басқа да бюджетке мiндеттi заңына сәйкес. Сонымен бiрге Қазақстан Республикасының бухгалтерлiк есеп бойынша бiлiктi органдардың басылымдарындағы нұсқаулар, өзгертулер мен ұсыныстар бойынша құралады. Республикамыздағы бухгалтерлiк есеп жүйесi максималды түрде халықаралық бухгалтерлiк стандартқа жақын актуалды түрде қарастырылған.
Нарықтық экономика жағдайында, болатын қатал бәсекелестік күресте, табыс пен кәсіпорынды сақтап қалудың басты факторы болып, кәсіпорынның қаржылық жағдайы мен қаржылық нәтижесі саналады, ол үшін осы аталған жайдың мәні туралы дер кезінде және сенімді ақпарат қажет. Тап осындай ақпараттың басым көпшілігі бухгалтерлік есептің еншісіне тиетіндігіне дау жоқ. Сондықтан да, бухгалтерлік есепті, кейде бизнестің қаржылық тілі деп те атайды. Бұл арада қажет ақпараттармен қамтамасыз ету, көп жағдайда, бухгалтерия қызметкерлеріне жүктелетіндігі белгілі. Сонымен қоса, олар есепті оңайлатуға, салық жүйесінің талаптарын орындауға, нормативтік актілерді қатаң сақтауға, басшыға берілетін мәліметтердің дәл және анық болуына жауапты болып келеді.
Экономиканың барлық саласындағы кәсіпорындардың иелері мен еңбек ұжымдары шикізат пен материалдарды ұқыпты жұмсауға, өндіріс қалдықтарын азайтуға, оның сапасын көтеруге, өзіндік құнын төмендетуге, қоршаған ортаны сақтауға мүдделі. Бұл орайда шаруаға қырсыздықпен қарауға, кәсіпорынның материалдық құндылықтарын, ақша қаражаттарын және басқа ресурстарын заңсыз және тиімсіз жұмсауға және тонауға қарсы күресте бухгалтерлік есептің атқарар рөлі ерекше.
Дипломдық жұмыс ұйымның қаржылық нәтижелерінің есебі мен аудитін зерттеуге арналған және осы жұмысты орындау үшін "Игілік-Фининвест" ЖШС-тің мәліметтері қолданылды.
Қазiргi заман шартында шаруашылықпен айналысу шаруашылық субъектiлерiнiң күрделi экономикалық механизмнің заманға сай, толық және дұрыс экономикалық басқару тәжірибелі түрде мүмкін емес. Яғни, нақты қойылған есеп жүйесiн беретiн экономикалық қызметтегi жұмысшылар: бiрiншiден бухгалтериядағы қызметi, барлық есеп және есеп беру жүйесiн жақсы бiлуi қажет, жеңiлдетiп және арзандату бухгалтерлiк және салық есебiн ұйымдастыратын, субъектiнiң қызметiн анықтайтын нұсқаулар мен ережелер және басқа да нормативтiк актiлердi қатаң түрде сақтау қажет.
Қазақстан Республикасының бюджетiн, зейнетақы, және басқа қорларды қалыптастыру үшiн табыс салығын тағы басқа салықтар мен жинақтау, қаржы бөлудiң мөлшерiн дұрыс анықтауда бухгалтерлiк есептiң атқаратын қызметi зор. Бұл төлемдердiң мөлшерiн шаруашылық субъектiлерi мемлекет бекiткен, нормативтер арқылы анықталып, бухгалтерлiк және салық есебiнiң мәлiметтерi бойынша өздерi қалыптастырады.
Қазақстанда қабылданған жаңа бухгалтерлiк есеп жүйесi кәсiпорынның кең түрде ашылуына мүмкiндiк бередi, сонымен бiрге барлық экономиканың жалпы көтерiлуiне есебiн тигiзедi.
Бұл дипломдық жұмыстың мақсаты қаржылық нәтиже (табыстар мен шығыстар) есебi мен оның аудитін танып бiлу және алдағы кезеңдегi жағдайын қарастыру болып табылады.
Дипломдық жұмысты жазу кезiнде Қазақстан Республикасының Үкiмет үйiнiң қаулылары және заң актiлерi бiлiмдi экономистердiң теориялық және тәжiрибелiк бағыттары, жұмыстары қолданылды. Бұл жұмыста статистикалық экономика – математикалық және жеке ауқымды зерттеу әдiстерiн қолдана отырып "Игілік-Фининвест" ЖШС –тің қаржылық есеп беру мәлiметтерiне талдау жасалған.
Жұмыстың бiрiншi бөлiмiнде "Игілік-Фининвест" ЖШС технико-экономикалық сипаттамасы мен теориялық аспектiлерi қарастырылады. Яғни, көптеген бiлiмдi экономистердiң теориялық, тәжiрибелiк бағыттары және жұмыстары қолданылады.
Екiншi бөлiмiнде қаржылық есептеме туралы сипаттамамен қоса оның есебін ұйымдастыру, оның iшiнде – негізгі қызметтен түскен табыс есебі мен шығын есебі, ерекшеліктері қарастырылады.
Дипломдық жұмыстың үшiншi бөлiмiнде қаржылық нәтижелердің аудиті жүргiзiледi. Ол жиынтық табыс есебінен құралатын нақты және салыстырмалы табыс көрсеткіштерінің аудитінен тұрады.
Мұнда қаржы көрсеткiштерiнiң деңгейiн және өсiңкiлiгiн талдау, рентабельдiлiк көрсеткiштерiне кестелер түрiнде талдау жасалған. Сонымен бiрге тапсырыс берушiлер өздерiнiң шешiмдерiн қабылдауына, бухгалтерлiк есеп пен қаржылық есеп беруді одан әрi жақсартуға әсерiн тигiзетiн аудиттiң маңыздылығы қарастырылған.
Сонымен қатар дипломдық жұмыс соңғы қорытынды мен қолданылған әдебиеттерден тұрады.
Қорытындыда зерттелген "Игілік-Фининвест" ЖШС –тің фирмасының қол жеткізген табыстары мен кемшіліктері айтыла келіп ұсыныстар келтіріледі.
Бәсекелестiк өнiмдердiң өндiрiсiн ұлғайту, оның сапасын жоғарылату, өзiндiк бағасын төмендету қоршаған ортаның сақталуын ұқыпсыздық, заңсыз, анықтаусыз материалдық құндылықтарды, ақша қаражаттарын және басқа да кәсiпорынның ресурстарын шығынға шығаруға, ұрлауға қарсы тұратын бухгалтерлiк есептiң маңызы өте зор.
Қолданылған әдебиеттер тiзiмi
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы.-Алматы: Әділет Пресс, 2003 ж.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі.–Алматы: Борки.2004
3. Қазақстан Республикасының Қылмыс кодексі.-Алматы: Жеті жарғы 2003
4. Қазақстан Республикасының «Салықтар және бюджетке міндетті басқа төлемдер туралы» Кодексі. 2001 ж.21 маусымдағы Салық кодексі № 209 -11 Алматы:БИКО 2004
5. Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беру туралы: ңҚазақстан Республикасының Заңы. Алматы :Юрист 2003ж.
6. Қаржылық есеп берудің халықаралық стандарттары Алматы: 2003 ж.
7. Қазақстан Республикасының 1998-200 жылдарға арналған бухгалтерлік есеп пен аудитін дамыту мен жетілдірудің мемлекеттік бағдарламасы туралы: Қазақстан Республикасы Президентінің 28.01.98 ж.№3838 Жарлығы/Бюллетень бухгалтера/ 1998ж №29
8. Акционерлік қоғамдар туралы .ҚР 2003 ж 13.05 № 415-11 Заңы.
9. Бухгалтерлік есеп стандарттары, әдістемелік ұсыныстар,шоттардың типтік жоспары: құжаттар жинағы –Алматы: Раритет 2004ж.
10. Қазақстан аудитінің халықаралық стандарттары.- Алматы: Раритет 2004.
11. Қазақстан Республикасы Президентінің 2000 жылғы 1 қаңтардағы “Бухгалтерлік есеп туралы” заң күші бар жарлығы.
12. Қазақстан Республикасы Президентінің 1998 жылғы 28 қаңтардағы “Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есеп пен аудитті дамыту мен жетілдірудің 1998–2000 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы” туралы жарлығы.
13. Қазақстан Республикасы Президентінің 1998 жылғы 20 қарашадағы “Аудиторлық қызмет” туралы заңы.
14. “Қазақстан-2030” Стратегиялық бағдарлама, Алматы, 1997 ж.
15. Кеулімжаев К.К Қаржылық есеп 2002 г.
16. Рид Э., Коттер Р., Гилп Э., Смит Р. Коммерческие банки, М., Космополис, 2000 год.
17. Журнал «Вестник национального банка» 2004-2005 гг.
18. Журнал «Статистический бюллетень» 2004-2005гг.
19. Журнал «Экономическое обозрение» 2004-20050г.
20. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. “Бухгалтерский учет на предприятии”, Изд. “Центраудит–Казахстан”, Алматы, 1998 г.
21. Әжібаева З.Н., Укашев Б.Е. “Бухгалтерлік есеп теориясы”, “Экономика” баспасы, Алматы, 1999 ж.
22. Бабаев Ю,А. “Теория бухгалтерского учета”, Издательство “ЮНИТИ”, Москва, “Аудит”, 1999 г.
23. Барышников Н.Б., Тимошенко А.С., Гагарина Н.И. “Информационные системы бизнеса”, Алматы, 1994 г.
24. Тулегенов Е.Т., Бралиева Н.Б., Стороженко Л.А., Матвеева И.А., “Бухгалтерские информационные системы”, Алматы, “Экономика”, 1999 г.
25. Даниловский Ю.А. “Общий аудит в вопросах и ответах”. Москва, 1995
26. Дюсембаев К.Ш. “Теория аудита”, Алматы, 1995 г.
27. Дюсембаева К.Ш. “Анализ финансового положения предприятия”, Алматы 1998 г.
28. Назарова В.Л. Бухгалтерлік есеп .Экономика 2005
29. Кеулимжаев К.К. Бухгалтерлік есеп принциптары.Экономика 2003
30. Астахов В.П. “Анализ финансовой устойчивости фирмы”. Москва, 1996
31. Баканов М.И., Шеремет А.Д. “Теория экономического анализа”, Москва, “Финансы и статистика”, 1995 г.
32. Томас П.Карлин, Альберт Р.Макмин, “Анализ финансовых отчетов” (на основе GAAP).
33. Кеулімжаев К.К Қаржылық есеп 2002 г.
34. Радостовец В.К., Радостовец В.В. “Финансовый и управленческий учет”, Алматы, 2003 г.
35. “Бюллетень бухгалтера”. № 28, 29, 31, 40. 2004 -2005г.
36. “Экономика и жизнь”. №12, 14, 15. 2005 г.
37. Абленов Д.О. «Аудит негіздері» Экономика, 2005 ж.
43.Ажибаева З.Н. «Аудит» 2004 ж.
        
        ЖОСПАР
Кiрiспе
3
1-Бөлiм. ЖШС “Игiлiк-Фининвест”-тiң
техникалық- ... ... ... нәтижелерiнiң ... ... ЖШС ... ... ... Қаржы нәтижелер ... ... ... қызметтен ... ... ... ... ... ... ... ... емес ... ... ... есебi
41
3-бөлiм. ... ... ... ... және салыстырмалы табыс
көрсеткiштерiн ... ... ... ... және ... ... ... ... ... бухгалтерлiк есеп шаруашылық
субъектiлерiнде маңызды орын ... Ол ... есеп ... ... мен негіздемелер негiзiнде, субъектiлердiң табысы мен
шығысының есептілігінің бухгалтерлiк есептiң ... ... ... есеп және ... есеп беру ... және ... және басқа да
бюджетке мiндеттi заңына сәйкес. Сонымен бiрге ... ... есеп ... ... органдардың басылымдарындағы нұсқаулар,
өзгертулер мен ұсыныстар бойынша құралады. Республикамыздағы бухгалтерлiк
есеп ... ... ... ... ... ... ... түрде қарастырылған.
Нарықтық экономика жағдайында, болатын қатал бәсекелестік күресте,
табыс пен ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның
қаржылық жағдайы мен қаржылық нәтижесі саналады, ол үшін осы аталған жайдың
мәні туралы дер кезінде және сенімді ақпарат ... Тап ... ... ... ... ... ... тиетіндігіне дау жоқ.
Сондықтан да, бухгалтерлік есепті, кейде бизнестің қаржылық тілі деп ... Бұл ... ... ... ... ету, көп ... ... жүктелетіндігі белгілі. Сонымен қоса, олар
есепті ... ... ... талаптарын орындауға, нормативтік
актілерді қатаң сақтауға, басшыға берілетін ... дәл және ... ... болып келеді.
Экономиканың барлық саласындағы кәсіпорындардың иелері мен еңбек
ұжымдары шикізат пен ... ... ... ... ... оның сапасын көтеруге, өзіндік құнын төмендетуге, қоршаған ортаны
сақтауға мүдделі. Бұл орайда шаруаға қырсыздықпен қарауға, ... ... ақша ... және басқа ресурстарын заңсыз
және тиімсіз жұмсауға және тонауға қарсы ... ... ... рөлі ... ... ... қаржылық нәтижелерінің есебі мен аудитін
зерттеуге ... және осы ... ... үшін "Игілік-Фининвест" ЖШС-тің
мәліметтері қолданылды.
Қазiргi заман шартында шаруашылықпен айналысу ... ... ... ... ... сай, толық және
дұрыс экономикалық басқару тәжірибелі түрде мүмкін емес. Яғни, ... есеп ... ... ... ... жұмысшылар:
бiрiншiден бухгалтериядағы қызметi, барлық есеп және есеп беру ... бiлуi ... ... және арзандату бухгалтерлiк және салық есебiн
ұйымдастыратын, субъектiнiң қызметiн анықтайтын нұсқаулар мен ережелер және
басқа да нормативтiк актiлердi қатаң ... ... ... ... ... зейнетақы, және басқа ... үшiн ... ... тағы ... ... мен ... қаржы
бөлудiң мөлшерiн дұрыс анықтауда бухгалтерлiк есептiң ... ... Бұл ... ... ... субъектiлерi мемлекет бекiткен,
нормативтер арқылы анықталып, бухгалтерлiк және салық есебiнiң мәлiметтерi
бойынша өздерi қалыптастырады.
Қазақстанда ... жаңа ... есеп ... ... ... ашылуына мүмкiндiк бередi, сонымен бiрге барлық экономиканың жалпы
көтерiлуiне есебiн тигiзедi.
Бұл дипломдық жұмыстың ... ... ... ... ... есебi мен оның аудитін танып бiлу және алдағы ... ... ... табылады.
Дипломдық жұмысты жазу кезiнде Қазақстан Республикасының Үкiмет үйiнiң
қаулылары және заң актiлерi бiлiмдi ... ... ... ... ... ... Бұл ... статистикалық
экономика – математикалық және жеке ... ... ... ... "Игілік-Фининвест" ЖШС –тің қаржылық есеп беру мәлiметтерiне талдау
жасалған.
Жұмыстың ... ... ... ЖШС ... ... мен ... ... қарастырылады. Яғни,
көптеген бiлiмдi экономистердiң теориялық, ... ... ... ... ... ... ... туралы сипаттамамен қоса оның
есебін ұйымдастыру, оның ...... ... түскен табыс есебі мен
шығын есебі, ерекшеліктері қарастырылады.
Дипломдық жұмыстың үшiншi бөлiмiнде қаржылық нәтижелердің ... Ол ... ... ... құралатын нақты және салыстырмалы
табыс көрсеткіштерінің аудитінен тұрады.
Мұнда қаржы көрсеткiштерiнiң деңгейiн және ... ... ... ... ... талдау жасалған. Сонымен
бiрге тапсырыс берушiлер өздерiнiң ... ... ... пен қаржылық есеп беруді одан әрi жақсартуға әсерiн тигiзетiн аудиттiң
маңыздылығы қарастырылған.
Сонымен қатар дипломдық ... ... ... мен ... ... ... "Игілік-Фининвест" ЖШС –тің фирмасының қол
жеткізген табыстары мен кемшіліктері айтыла келіп ұсыныстар келтіріледі.
Бәсекелестiк өнiмдердiң өндiрiсiн ... оның ... ... ... төмендету қоршаған ортаның сақталуын ұқыпсыздық, заңсыз,
анықтаусыз материалдық құндылықтарды, ақша ... және ... ... ... ... шығаруға, ұрлауға қарсы тұратын
бухгалтерлiк есептiң маңызы өте ... ЖШС ... ... ... ... ... ... теориялық сипаттамасы
Нарықтық экономика шарты бойынша кәсiпорынның экономикалық мақсаты
табыс табумен анықталады. Кәсiпорынның табыстылығы нақты және ... ... ... Нақты табыс көрсеткiшi – бұл табыс ... ... Шет ... ... ... ... мағынада анықталады:
“Табыс – бұл экономикалық пайданың өсуi, есеп беру мерзiмiндегi ... және ... ... міндеттемелердің азаюы (өтелінуі) негізінде.
Мұндай табыстарға: дайын ... ... ... ... және
көрсеткен қызметтерді сатудан тыс ... ... ... ... ... ... және т.б. ... жатады.
Негізгі және негізгі емес қызметтерден алынған табыс жылдық ... ... және ол ... Республикасы бухгалтерлік есебінің
«Табыс» деп аталатын № 5 стандартына сәйкес есептелінеді.
Есеп беру деп- кәсіпорынның ... ... ... ... ... сипаттайтын барлық көрсеткіштер жүйесін ... беру ... ... есеп ... ... ... ... табылады.
Қаржылық есеп берудің мақсаты өз пайдаланушыларына заңды тұлғаның
қаржылық жағдайы ... ... ... және ... ... беру
болып табылады. Қаржылық есеп пайдаланушыларының қатарына ... мен ... ... ... ... ... ... органдар кіреді.
Қаржылық есеп беру басқарушы органдардың жұмысын және субъектінің
ресурстарын, міндеттемелерін және ақша қаражаттарының болашақтағы ағымдарын
бағалауға, ... беру ... ... және ... ... ... ақпараттарды береді.
Есеп беру мәліметтерін кәсіпорынның тиімділігін бағалау үшін, ... ... ... ... үшін ... пайдаланушылар пайдаланады.
Сонымен қатар есептілік кәсіпорынның шаруашылық қызметін жедел басқару
үшін қажет және ол болашақ кезеңдерді жоспарлау мен ... үшін ... ... ... Республикасының “Бухгалтерлiк есеп туралы” заңдық күшi бар
жарғысында бұл түсiнiкке өте қысқаша анықтама берiлген: “Табыстар – ... беру ... ... өсуi ... ... ... бойынша сәйкесiнше шығын шығармай, тiлеген табысын алу мүмкiн емес.
Ал, ... ... ... ... ... және ... ... шешуi мүмкiн емес.
Табыс көрсеткiштер жүйесi ең алдымен ... ... ... ... Оған ... ... ... өнiмдi /жұмысты, қызметтi/ сатудан алынатын табыс;
• жалпы табыс;
... ... ... ... емес қызметтен алынатын табыс;
• салық салынғанға дейiнгi табыс;
• салық салынғаннан кейiнгi жай ... ... ... ... ... ... табыстар;
• кәсiпорын қызметiнiң соңғы қаржылық нәтижесi болып танылатын таза табысы.
• табыс ... ... ... – 11 ... есеп ... ... ... есептік кезең үшін анықталған табыс салығы бойынша шығысы.
Табыс жалпы алғанда шаруашылықтың ... ... тiрi ... ... ... ... ... танылатын жиынтық.
Кейбiр жағдайда ... ... ... көрсеткiшiне және де кәсiпорын
жұмысының тиiмдiлiгiне жатқызылады. Бiздiң көзқарасымыз бойынша табыс
экономикалық тиiмдiлiк көрсеткiшiне жатқызылуы дұрыс.
Қазiргi ... ... сай ... ... өте зор. ... ... кiмге және қалай өндiремiз деген үш түбiрлi бiр-бiрiмен тығыз
байланысты мәселелердi шешудi анықтайды.
Табыс, ... ... ... және ... ... көзi ... кез ... кәсiпорын қызметiнiң мақсаты табыс
табу болып табылады. Табыстың көлемi кәсiпорынның ... ... ... өз өзiн ... ... ... Әр ... және қаржылық шығындарын өздерiнiң меншiктi көздерi арқылы жабады.
Уақытша жетiспеушiлiк кезiнде қысқа ... банк ... ... несие бойынша қамтамасыз етедi.
Осы табыс бойынша кәсiпорынның бюджет алдындағы, банктер басқа да
кәсiпорындар мен ұйымдар ... ... ... ... ... және ... ... баға берудiң маңызды көрсеткiшi болып
есептеледi.
Нарықтық экономикада табыстың қызметi оның ... ... ... ... ойымыз бойынша, ол екi функцияны орындайды:
1) мемлекеттiк бюджет кiрiс көздерiн құрайды
2) бiрлестiктер мен кәсiпорындардың өндiрiстiк және әлеуметтiк ... ... іске ... ... ... тиiмдi орындау үшiн, келесi негiзгi
шарттардың орындалуы қажет.
Өнiмнiң бағасы еңбек шығындарына сәйкес болуын, сонымен ... ... ... және өзiндiк құнының төтенше жағдайдан төмендеуiн
ескеру қажет. Бұйымдардың есептелген жүйесi және ... ... ... ... ... болуы керек.
Табысты бөлу механизмi белсендi орынды алуы тиiс және ... ... ... ынталандырушы фактор қызметiн атқарады.
Табысты тиiмдi пайдалану тек ... ... ... ... ғана ... ... аударым жарнасы қаржылық жазалау
шаралары, салық салу акциздер, жол ... ... өсiм ақы, ... ... ... ... ... түрлерi, валюта және бағалы қағаздардың
құндылығы, тағы басқа/.
Нақты табыс көлемi кәсiпорынның қаржы-шаруашылық қызметiнiң тиiмдiлiгi
емес, экономикалық тиiмдiлiк ... ... ... ... ... ... бағалау үшiн салыстырмалы табыс
көрсеткiшiн қолданады, оған әр ... ... ... қатыстырылады.
Табыс деңгейiн және кәсiпорын қызметiнiң тиiмдiлiгiн сипаттайтын
кәсiпорынның ... ... ... ... ... ... те ... бөледi.
Сондықтан әр кәсiпорында нақты және салыстырмалы табыс көрсеткiштерiне
жүйелiк талдау жүргiзу өте қажет.
Табыс көрсеткiштерiн талдау мiндеттерiне:
• нақты табыс көрсеткiштерiн ... ... ... бағасы;
• таза табыстың пайда болуының құрамдық элементтерiн оқып бiлу;
• табысқа әсер ететiн сандық өлшем ... ... бөлу үшiн ... ... даму ... оқып бiлу;
• табыстың өсуiнен резервтердiң пайда болуы;
• кәсiпорынның келешекте дамуы үшiн ... ... ... ... ... табыстылықтың әртүрлi коэффициенттерiн және оған әсер ететiн факторларды
зерттеу.
Ш.Иманғожин өз еңбегiнде өндiрiстiк қызмет нәтижелерiн талдау ... ... ... ... ... ... ... яғни, тауарларды сатудағы нәтижелер ғана емес, сонымен
бiрге оның көлемiн ... және ... ... ... ... ... сатқандағы нәтижелер, қосалқы өндiрiс және жұмысты
орындау, өндiрiстiк қызмет көрсету, шетелдерге шығару ... мен ... оған қоса ... тыс ... мен ... ... ... кәсiпорынның баланстық пайдасы есеп беру мерзiмiндегi әр
түрлi шаруашылық қызметтерiнiң табыстар мен ... ... ... ... ... ... ... талдау жасалатын субъектiнiң есеп беру
мерзiмiндегi пайданың бастапқы ... мен ... ... ... сол ... ... ... арқылы жеке
факторлардың қызметiн анықтау осы талдаудың маңызы болып табылады.
Кәсiпорынның қаржы ... ... ... ... шектелiп қана қоюға болмайды, себебi нақты пайда көлемiмен
– қандай шаруашылықта, қай салада ... ... ... түсiну
қиынға соғады.
Пайда көлемiнiң өсуi, өнiмнiң өзiндiк құнының өсуi себебiнен болуы
мүмкiн. Мұндай ... ең ... ... ... ... ... /рентабельдiк/ болып табылады, ол, баланстық пайданың өткiзiлген
өнiмнiң толық өзiндiк құнына қатынасын бiлдiредi.
Г.В.Савицкая келесi ... ... ... ... ... ол қаржылық нәтижелерде, жұмыс пен қызмет, басқа да
өткiзулер, өткiзуден тыс операциялар бойынша табыстар мен ... ... ... ... ... ... көлемi, дайын өнiмнiң ауыспалы қалдықтарынан, дайын
өнiмдi шығару, төленбей тиелген өнiмнiң өзгерiстерiнен тұрады;
ә) ... ... ... тауар өнiмiнiң сапасымен, өнiмдердi өткiзу нарығы, сату нарығы мен
құнсыздану процесiндегi бағаның өзгеруiнен құралатын сату ... ... ... ... өткiзуден түскен пайда үш факторға бөлiнедi:
- Тауарлы материалды құндылықтарын сатудан пайда;
- Қосалқы шаруашылық өнiмiн ... ... ... ... ... және материалдық емес активтердi өткiзуден пайда.
Өткiзуден тыс ... ... ... ... ... ... құралады:
- негiзгi құралдарды және жердi жалға беруден пайда;
- алынған және төленетiн өсiм айыбы мен жазалар;
- ... ... ... ... ... табиғи апаттан шығындар;
- акция, облигация, депозиттерден табыстар;
- валюталық операциялар бойынша табыстар мен шығындар.
Таза пайда – бұл барлық салықтардан, ... ... ... ... ... ... ... кәсiпорын басшылығында
қалатын пайда.
Талдау процесi кезiнде баланстық пайда құрамын, құрылымын, өзгеруiн және
есеп беру жылындағы жоспардың ... оқып бiлу ... ... ... ... ... ... факторының әсерiн ескеру қажет.
Ал, бұл үшiн, түсiмдi баға дамуының орташа өлшемдiк индексiнен сала бойынша
кәсiпорынның ... ... ... ал, ... ... ... болған
шығындар талдау жасалатын мерзiмдегi тұтыну ресурстарының ... ... ... артуынан азайтылады. Табыс сомасының өсу
қоры әр тауар өнiмiнiң түрiне байланысты анықталады. Оның ... ... ... ... ... құнның төмендеуi және тауар өнiмiнiң сапасының
жоғарылауына байланысты ... өсуi, ең ... ... ... iздестiру,
ең қолайлы мерзiмдерде өткiзу.
Е.В.Негашев өз еңбегiнде белгiленген уақыт мерзiмiндегi кәсiпорын
қызметiнiң ... ... ... ... ... көрсеткiштер
жүйесiмен сипатталады. Оларға: өнiм өткiзуден ... ... ... ... ... ... ... да өткiзулерден, өткiзуден тыс операциялардан
табыстар мен шығындар ... ... ... ... зиян, салық салынатын
пайда, таза пайда кәсiпорын басшылығында қалатын.
Ш.Т. Балабановтың еңбегiнде шаруашылық ... ... ... ... ... ... пен ... тұрақтылықты көрсету;
2. қаржы ресурстарын пайдаланудың тиiмдiлiгiн зерттеу;
3. шаруашылық субъектiнiң положениясын /жағдайын/ және оның ... мен ... ... өдшемiн қаржы нарығында белгiлеу;
4. жоспарлы қаржы мероприятиясының орындалу деңгейiне, ... ... ... баға ... пайда болған жетiспеушiлiктер мен қаржы ресурстарының қайтарымдылығының
жоғарылауын жоюға жасалған өлшемдiк баға.
6. Шаруашылықтың қаржы жағдайын ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын талдау;
9. несие өтеу қабiлеттiлiгiн талдау;
10. капиталды қолдануын талдау;
11. өзiн-өзi қаржыландыру деңгейiн зерттеу;
12. валюталық өз ... өзi өтеу мен ... ... талдау.
Ол қаржы нәтижелерiн талдауды жүзеге асыратын келесi негiзгi амалдарды
бөледi: салыстыру, жиынтық және ... ... ... ... модельдеу әдiсi қолданылуы мүмкiн /керi және корреляциялық
талдау/. ... ... ... ... ... нақты және
салыстырмалы көрсеткiштермен сипатталады. Нақты табыстылық көрсеткiшi – бұл
табыстар ... ... ...... ... ... таза табыс көлемiнiң өзгеру динамикасы, пайдалылық
деңгейi және оған әсер ететiн ... ... ... Таза ... ... ... факторлар болып, өнiмдi өткiзуден түсiм көлемi, өзiндiк
құнының деңгейi, пайдалылық деңгейi, өткiзуден тыс операциялар табысы, ... ... ... салығы мен басқа да салықтар көлемi жиынтық табыстан
төленетiн ... ... ... ... кезеңмен жоспарды
салыстырумен жүргiзiледi.
Талдау бiр жылға жүргiзiледi. Шаруашылық ... ... өз ... iшкi ... ... ... ... қаржылық талдаудың мақсаты - өткен
қызметтерiне, нақты кезеңдегi жағдайына және келешектегi кәсiпорын жағдайын
бағалау. ... ... ... ... ... ... ... яғни,
кәсiпорынның өткен көрсеткiштер мен мерзiмдегi ... ... ... ... ... ... салыстыру керек пе,
жоқ па?
Осының бәрi талдаудың өз әдiстерiн, ... ... ... ... ... кезеңде құнсызданудың, табыстың сапалары бағаланады, сонымен
бiрге есептеу тәсiлдерi мен басқа да қаржылық нәтижелердi қалыптастыруға
әсер етуiн ... ... ... ... ... ... үмiтсiз
қарыздарды есептен шығару ... ... ... ... қабылданған бағалары тозуға қосымша төлем әдiсi. Үшiншi
кезеңде негiзгi әдiстердi қолдана отырып талдау жасалады:
Көлденең – баланстың әр ... ... ... ... ... есеп беру ... ... кезең мен салыстыру;
Тiк – жалпы қаржылық көрсеткiштер құрылымын әр ... ... ... – тренданы анықтау. Әр есептеме позициясын өткен ... ... беру мен ... ... ... ... ... көрсеткiштер негiзделедi,
содан, бағдарлы талдау жүредi.
Пайда және кiрiстiң ... ... ... ... көрсеткiшi
болып табылады. Пайда – бұл, бiрiншiден, кәсiпорын қорының ... ... ... және жергiлiктi бюджет табыстарының көзi.
Табыс деңгейi мен ... ... ... ... ... қызметтiң көрсеткiштерi болады. Табыстылықты тереңiрек
талдау үшiн әсер ... ... ... сай топтастыру керек.
Сыртқы факторлар тобына:
- табиғи жағдайлар көлiктiк және басқа да факторлар, яғни, бiр кәсiпорында
қосымша шығындар ... ... ... ... ... ... ... жоспарында қаралмаған өнiмнiң көтерме бағасы,
қолданылатын шикiзат, материал, жанармай, жартылай фабрикаттар, ... ... ... бағалар, сауда жеңiлдiгi, амортизациялық
аударым жарнасының мөлшерi, еңбек ақы ... және оған ... ... тағы ... ... ... ... төлейтiн салық;
- кәсiпорынға әсер ететiн шаруашылық сұрақтары ... ... - ... ... ... қаржылық, банктiк және басқа
мемлекеттiк тәртiп органдары мен бұзушылық.
Iшкi факторлар топтары:
а) негiзгi ... ... ... және ... тәртiптi бұзумен
байланысты факторлар.
Кәсiпорынның әр түрлi өндiрiстiк, тұрмыстық және қаржылық ... ... ... ... ... ... ... алады. Оған
кiретiндер өнiмдi өткiзуден табыс /зиян/; ... да ... ... пайда /зиян/; өткiзуден тыс операциялардан табыс, шығын; баланстық
пайда салық салынатын ... таза ... және тағы ... ... ... ... шаруашылығының нақты тиiмдiлiгiн
сипаттайды. Табыс бойынша авансыланған қаржыны қайтарым деңгейi кәсiпорынға
салынған ... ... ... ... ... ... кезеңi, өнiмдi өткiзу айналымы болып табылады. Өнiмдi
сатудан ... ... ... ... ... ... ... авансыланған қаржының қайтарылуын сипаттайды. Сату көлемiндегi
өзгерiс ... ... ... әсер ... ... ... ... негiзгi мiндеттерi болып: табыс ... ... ... ... ... ұйымдастырылуы мен бөлiнуi;
табысқа әсер ететiн әр түрлi факторлардың өлшемi табылады.
Кәсiпорын қызметiнiң ... ... ... ... ... ... барлық кәсiпорындарға қабылданған шаруашылық
механизмнiң бiрiңғай үлгiсi /табылады/.
1 ... ... мен ... ... туралы есеп беру
Кәсіпорынның аталуы____________________________________________
Кәсіпорынның қызмет түрі________________________________________
Құқықтық-ұйымдастырушылық формасы____________________________
Ұйымның заңды мекен –жайы______________________________________
|Көрсеткіштердің аталуы |Код ... ... ... |
| |тар | | ... ... ... ... ... | | ... өнімнің қызметтің өзіндік құны |02 | | ... ... (01-02) |03 | | ... ... - ... |04 | | ... ... |05 | | ... және ... ... (82) | | | ... ... ... (81) |06 | | ... ... ... (83) |07 | | ... ... түскен табыстар (зиян)|08 | | ... | | | ... емес ... түскен |09 | | ... ... | | | ... ... дейінгі әдеттегі |10 | | ... ... ... (08-09) | | | ... ... ... ... салығы |11 | | ... | | | ... ... ... | | | ... ... кейінгі әдеттегі |12 | | ... ... ... (10-11) | | | ... ... алынған табыс (86) |13 | | ... ... | 14 | | ... ЖШС ... ... ... ... өндiрiстiк - коммерциялық фирмасы
жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiгi 1999 жылы ... ... ... ... Қазақстан Республикасы заңдары белгiлеген шаруашылық қызметiн,
жүргiзу шарттарын қадағалай ... ... мен ... ... ... ... құжаттары”, негiзiнде құрылған және соны басшылыққа ала
отырып қызмет атқарады. Фирма өз аты ... ... мөр ... басқа да заңмен белгiленген мiндеттi мәлiметтерге ие.
ЖШС “Игiлiк-Фининвест” фирмасының мақсаты табыс табу фирма қызметiнiң
арқауы:
- полиграфиялық қызмет көрсету.
Фирма заңды тұлға ... ие, ... ол ... ... ие, ... ... және мүлiктiк емес жеке құқықтарға ие бола алады, азаматтық
қатынастарға түсуге, мiндеттерге ие болуға, сот не ... ... ... ... ... не жауапкер болуға құқылы.
Фирма мүлiктерi ақшалай қаржылар және басқа да мүлiктердi енгiзу
жолдарымен құралып, оның ... ... ... ... ... ... ... үшiн құралған
жарғылық қордың мөлшерi 1257,3 мың теңгені ... ... ... өз ... ... және ... ұстап отыр.
Фирма табыстары материалдық ... ... ... ... төлеуге басқа да мiндеттi төлемдерге
жұмсалады.
Таза табыс қатысушылар арасында олардың жарғылық ... ... ... бөлiнедi.
Фирмада мөлшерi жарғылық қордың 25 процентiне тең резерв /сақтандыру/
қоры ... ... ... жыл ... таза ... 5 ... үлестік
қосу жарияланған және белгіленген сомаға жеткенге дейiн үлес аударып отыру
нәтижесiнде құралады. Ұйымның кейбір төтенше ... ... ... жабуға резерв қоры жетпесе, шығындарды жабу көздерiн ... ... ... ... басқару органдары – құрылтайшылардың жалпы жиналысы,
Президент болып табылады. Құрылтайшылардың жиналысы ең ... ... ... жиналады. Кезектен тыс жалпы жиналыс қажет болғанда Президент немесе
жалпы жиналыс шақыруды фирма мүддесi ... ... ... фирманың атқарушы органы болып табылады. Ол құрылтайшылардың
жалпы жиналысы алдында есептi және оның шешiмдерiн орындалуын қадағалайды.
Еңбек ұжымының мүшелерi ... ... ... ... ... ... және қызметкерлердiң арасындағы еңбек қатынастарының басқа
да нысаны негiзiнде реттелетiн түрде өзiнiң дербес еңбегiмен ... ... ... ... ... ... қызметiн кемiнде жылына бiр рет
тексеруi керек, ал ... тыс ... ... кез ... құрылтайшының
талабымен жүргiзiлуi мүмкiн. Оперативтi, бухгалтерлiк және жалпы есеп ... ... ... ... ... ала ... ... түрiнде жүргiзiледi.
Фирманың коммерциялық құпиясы ретiнде, мемлекеттiк ... ... ... технологиялық ақпараттар мен басқару, қаржылар
және басқалармен байланысты, тарап кетсе фирманың коммерциялық ... ... ... түрi мен ... оларды қорғау тәртiбiн
фирманың Президентінің ұсынысы мен Құрылтайшылар жиналысында бекiтедi.
Құпияны бұзғандар үшiн ... заң ... және ... ... ... құрылтайшылар жиналысының шешiмi бойынша;
ә) тоқтатуға өкiлеттi мемлекеттiк органның шешiмi бойынша;
б) ... ... ... басқа да негiздер бойынша
тоқтатылады.
Сонымен қоса фирма қызметiн ... ... ... ... бөлiну,
түрлену/ немесе жойылғанда тоқтатады.
Қаржылық есеп берудiң маңызды элементi болып табылатын активтердi талдау
кезiнде олардың ... ... ... ... ... және оларда болған
өзгерiстер зерттеледi. Активтердiң ұлғаюы, ... ... ... ... кесте
ЖШС “Игiлiк-Фининвест” балансы активтерiнiң құрамы мен орналасуы 2005
ж.
|№ |Көрсеткiштер |2004 |2005 ... |
| | ... |% ... |% ... |% |
|1 ... ... |2053,1 |100 |5792,7 |100 |+3739,6 |+1,82 |
| ... iшiнде:| | | | | | |
| ... ... |1207,1 |58,8 |2897,0 |50,0 |+1689,6 |+1,4 |
| ... | | | | | | |
| ... |1207,1 |58,8 |2897,0 |50,0 |+1689,6 |+1,4 |
| ... қ | | | | | | |
| ... |- |- |- |- |- |- |
|2 ... |846,0 |41,2 |2895,7 |50,0 |+2049,7 |+2,4 |
| ... оның | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... |458,4 |22,3 |2596,7 |44,4 |+2111,3 |+4,6 |
| ... | | | | | | |
| ... ... |241,1 |11,8 |302,0 |5,2 |+60,9 |+2,5 |
| ... ... |146,5 |7,1 |24,0 |0,4 |-122,5 |-8,3 |
| ... |1665,6 |81,1 |5466,7 |94,4 |+3801,2 |+2,3 |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... ... ... ... және орналасуын талдау үшiн
аналитикалық кесте құрастырылады. 2 ... ... ... валюта балансының
алдыңғы жылмен салыстырғанда 2053,1 мың теңгеден 5792,7 теңгеге дейiн,
яғни, 3739,6 мың ... ... ... тұр ... 1,82 ... ... ... жақсы жағын куәландырады. Бiрақ, мiндеттi түрде бұл
активтердiң қалай орналасқандығын және есеп беру кезiнде қай нәрсеге ... ... ... ... ... өндiрiстiк шама жағдайын
негiзгi құралдарын анықтау қажет. Бұл үшiн бәрiнен ... ... ... ... ... ... Бұл ... коэффициентi Кn ≥
0,5 болуы қажет. Егер, бұл көрсеткiш мәнiнен төмен болса, ұзақ ... ... жөн. ... ... ... жыл ... 1665,5 мың
теңге, жыл соңында 5466,7 мың теңге. ... 3801,2 мың ... өстi. ... активтерi құнының өндiрiстiк шама үлесi 13,3 пункке өстi. Сондықтан
бұл өндiрiс шамасының жақсы деңгейiн бiлдiредi.
Осы көрсеткiштен кейiн, баланс ... ... ... ... маңызды. Ол коэффициенттiң маңызы жоғары болған сайын үздiксiз
жұмысты қамту ... және ... ... ... жоғары
болады. Қаржылық көзқараста оның өсуi құрылыстағы ... ... ... алға ... ... табылады. Мүлiктер мобильдi болып келедi.
Кәсiпорын активтерiнiң iске қосу коэффициентiнiң жоғарылауы, ... ... ... анықтайды.
Негiзгi құралдар құны, өндiрiстiк запастар, ... ... ... салымдары, өндiрiске жiберер алдындағы құны.
ЖШС “Игiлiк-Фининвест”-тiң бұл коэффициентi жыл ... ... ал жыл соңы ... 0,50 тең ... активтердi орналастырудың тиiмдiлiгiн сипаттайтын көрсеткiш
мобильдiк және иммобилизацияланған құралдар коэффициентi ... ... ... ұзақ ... ... ... бiлдiредi.
ЖШС “Игiлiк-Фининвест” фирмасындағы деңгейi жыл ... ... жыл ... ... = 1,0 пайызды құрайды. Мұнда
коэффициент деңгейiнiң өсуi мобильдiк құралдардың өсу қарқынынан артуынан
болды. Осыдан ... ... ... ... ... үлес ... өзгеруiне ерекше көңiл бөлiнедi. Негiзгi құралдардың нақты
құнының коэффициент ... ... ... ... ... барлық
баланс активтерi сомасынан 50 проценттен төмен болмауы қажет. Кәсiпорын
қызметiн экономикалық ... ... ... ... және ұзақ ... ... көп көңiл бөлiнедi /кесте 3/.
3 кесте
Меншiктiк капитал мен мiндеттеменiң құрамы және орналасуы 2005ж.
|№ |Көрсеткiштер |2004 |2005 ... |
| | ... |% ... |% ... |
|1 ... ... капитал|1675,5 |81,6 |2643,7 |45,6 |+968,2 |
| ... ... |1257,3 |61,2 |1257,3 |21,7 |- |
| ... ... |- |- |170,0 |2,9 |+170 |
| ... | | | | | |
| ... ... |223,8 |10,9 |276,4 |4,8 |+52,6 |
| ... ... ... |9,5 |94,0 |16,2 |+745,6 |
|2 ... ... |377,6 |18,4 |3149,0 |54,4 |+2771,4 |
| ... ... |44,0 |2,1 |167,7 |2,9 |+123,7 |
| ... ... ... |36,7 |1,8 |209,8 |3,6 |+173,1 |
| ... ... тапсырыс| | | | | |
| ... ... |296,0 |14,5 |2771,5 |47,9 |+2474,6 ... ... ... отырғанымыздай ЖШС “Игiлiк-Фининвест” фирмасының
меншiктi капиталы: жарғылық капитал, қосымша төленген капитал, ... ... ... ... ... ... ... жыл соңында
біршама өскен. Жыл басында болған жоқ, ал жыл соңында 170,0 ... ... жыл ... 52,6 = ... өстi.
Бөлiнбеген пайда 745,6 /940,0-194,4/ көбейдi.
Фирмадағы кредиторлық қарыздар жыл басында 44,0 және жыл ... ... ... ... 123,7 ... өстi. Осы ... ... көбеюi
себебiнен қаржы экономикалық қызмет нәтежесiне керi әсерiн көрсетедi.
Сонымен бiрге ... ... ... 173,1 мың тг ... және ... ... 2474,6 мың тг өстi.
Баланс активтерiн ұйымдастыру көздерiн талдау кезiнде, ... ... ... ... сатып алуы,шығаруы меншiктi және заемдық капитал
негiзiнде орындалу мүмкiндiгiн бiлу қажет.
Қазiргi нарықтық қатынасқа сай кәсiпорын қызметi және оның дамуы ... ... ... ... ... ... асады. Ағымдағы
активтерге қосымша қажеттiлiк тұған жағдайда, ол коммерциялық несие банк
несиесi және қарыздық қаражат негiзiнде ... ... ... ... ... ... және
тартылған капиталдардың нақты мөлшерi қойылады. Есеп беру кезiндегi олардың
өзгеру себептерi табылады және ... ... баға ... ... ... капиталға маңызды көңiл бөлiнедi, себебi,
меншiктi ... ... қоры – бұл ... тұрақтылық қоры.
Қаржылық есеп беруде активтердi қалыптастыру қөзiнiң құрылымын ... ... ... ... ... ... ... бойынша кәсiпорын активтерiн қалыптастыру көздерi есеп беру жыл
кезiнде 3739,6 мың теңге немесе 1,82 ... өстi. Бұл ... жыл ... 377,6 мың, жыл ... 3149,0 мың ... яғни
2771,4 теңгеге көбейiп отыр.
4 кесте
Авансыланған капиталдардың ... және ... 2005 ... ... |Жыл басы |Жыл соңы |Жыл ... ... | | | ... |мның |
| | | | | ... | | | | |і |
| | | | | ... | | | | |гр) |
| | ... |% |
| | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... және |500000 ... |
| |накладнойдың негізінде келісімді | |321-323 | |
| ... ... ... өнім ... | | | |
| ... 15% |75000 ... |
| | | |321-323 | ... ... ... ... |200000 |301-303,|701 |
| ... ... және ... | |321-323 | |
| ... цехтарында орындалған | | | |
| ... мен ... | | | |
| ... |30000 ... |
| | | |321-323 | ... ... ... ... шоты ... | |441 |301 |
| ... ... ... ... ... |805000 | | |
| ... 812000 ... (575000 + 230000) | | | ... ... ... және ... ... ... табыс сомасы
есепті кезеңнің аяғында 571 ... ... ... ... көшіріліп
жазылады. Бұл кезде 701-шоты дебеттеледі де, 571-шоты кредитгеледі.
Мүлікті ... ... үшін ... жал ... есептегенде 727
"негізгі емес қызметтерден түсетін ... шоты ... де, ... шоттар:
321 - Тараптардың берешегі", 322 "Тәуелді серіктестіктердің берешегі",
323 "Бірге бақыланатын заңды ... ... — бас және ... ... жал ... сомаларына;
334 - "Басқадай дебиторлық берешек" — әр ... ... ... жал төлемінің сомаларына;
611 - "Болашақ кезендердің табыстары" — ... ... ... ... ала төленген (441-ші т.б. шотгардың ... ... ... жал ... ... дебеттеледі.
Алынған табыстардық сомаларының көрініс ... 701-ші және ... ... ... ... ... қызметтерді) сатудан түскен
табыстардың көрініс беруімен бірдей болып келеді. ... ... ... ... ... ... ... полисі бойынша
реттеледі, сақтандыру төлеміне ... сома 303 ... ... және 727
шотының кредитінде көрініс табады, содан әрі қарай сақтандырудан түскен
сақтандыру төлемі ақша ... ... ... ... ... кредитіне жатқызылады. Жылдың аяғында 701-727 шоттар жабылады (571-
шоттың кредиті).
Мұндай табыстарға кәсіпорын қызметінің басқа түрлері бойынша ... ... және ... ... ... шаруашылығы, мал
шаруашылығы, балық шаруашылығы, құс шаруашылығы т.б. ... ... ... ... ... емес ... ... етуден) түскен табыстың есебі.
Негізгі емес қызметтен түскен табыстың есебін есептеу үшін ... ... ... емес ... ... ... есебі" деп
аталатын бөлімшесі арналған және оған ... ... ... ... ... ... емес ... сатудан түскен табыс"
материалдық емес активтерді сатудан келген табыстарды жинақтауға арналған.
Материалдық емес ... ... ... ... шоттардың
корреспонденциясы жасалады (қысқартылып аяынган).
6 кесте
Материалдық емес активтерді сатқан кездегі шоттардың корреспонденциясы
|№ |Шаруашылық операцияларының мазмұны ... ... ... | ... | |
| | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... емес активтер сатылды | |841 ... |- ... ... |170000 ... |- ... ... ... |30000 ... |721 |
| |- ... ... құнына |211000 |321-323, | |
| | | |441-451 | |
|2 ... ... емес ... |31650 ... |633 |
| ... ... ҚҚС ... | ... | |
| |(15%) | |441-451 | |
|3 |Жыл ... 721 және 841 | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... ... ... ... | | | |
| ... ... |21100 |721 |571 |
| ... |170000 |571 |841 |
| ... | | | ... ... ... ... түскен табыс" негізгі құралдарды
сатудан түскен табыстарын жинақтауға арналған.
Негізгі ... ... ... ... корреспонденциясы
жасалады (қысқартылып алынған).
7 кесте
Негізгі кұралдарды сатқанда жасалатын шоттар корреспонденциясы
|№ |Операциялар мазмұны ... ... |
| | ... | |
| | | ... |кредит |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... ... | | | |
| ... ... |300000 |842 |121-125 |
| ... ... тозу сомасына |50000 |131-134 |122-125 |
| |- ... ... |390000 ... |722 |
| | | ... | |
| | | |441,451 | |
|2 ... негип кураадар бойьшпи |58500 |301-303, |633 |
| ... ҚҚС ... (15%) | ... | |
| | | |441-451 | |
|3 |Жыл ... 722 және 842 | | | |
| ... | | | |
| ... сомасы, жиынтық жылдық | | | |
| ... ... ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... |390000 |722 |571 |
| ... |300000 |571 |842 ... ... ... ... ... ... бағалы кағаздарды
сатудан алынған табыстар туралы ақпаратты жинақтауға арналған.
723-шот бойы жасалған шоттардың корреспонденциясы төменде келтірілген.
8 кесте
Инвестицияны сатудан түскен табыс
|№ ... ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | | ... |кредит |
|1 |Кәсіпорын өзі алған бағасы бойынша |60000 |843 |401-403 |
| ... ... және ... | | | |
| ... ... ... | | | |
|2 ... алған бағалы қағаздары үшін, |200000 |301 |723 |
| ... ... шот ... | | | |
|3 ... ... ... алынған жалпы|200000 |441,451 |723 |
| ... ... және есеп ... ... | | |
| ... ... | | | |
|4 ... бағалы қағаздар үшін, бас |100000 |321-323 |723 |
| ... шоты ... | | | |
|5 ... өз ... және ... |333 |723 |
| ... ... ұсынған | | | |
|6 ... ... ... |170000 |542 |723 |
| ... ... ... ... | | | |
| ... табыстарға көшіріліп жазылды | | | |
|7 ... ... ... ... | | | |
| ... алынған табыстардың сомасы | | | |
| ... ... ... ... | | |571 |
| ... |870000 |723 |843 |
| ... |600000 |571 | |
| ... | | | ... ... ... ... 5 БЕС сәйкес активтерден алынатын
шынайы табыстарды уақытша ... ... ... ... субъектің
тауарды сатып алушыларда 24% жылдық мөлшердегі векселі бар ... ... ... бойынша ай сайынғы табысы 2% (24/12) құраған. Табыстан
төленетін дивидендтер акционерлердің оны алуы ... құқы ... ... .
Табыстың белгілерін ашу.
Субъекті қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... қызметтен түсетін табыстарды анықтаудың жолдары
тапсырады онда: көрсетілген ... ... ... анықтаудың
жолдары; дивиденттер, рояли, пайыздан алынатын табыс, ... ... ... ... ... ... ... қоса есептік кезең
үшін танылатын, ... ... ... ... ... ... ... Тауарды
айырбастау немесе қызмет көрсету нөтижесіңде пайда болатын табыстар ... ашып ... ... ... және ... ... құнынының
және негізгі емес қызметтердің шығыстарының есебі
Сатылған тауарлардың, жұмыстардың және ... ... ... ... 80 ... "Сатылған тауарлардың (жұмыстардың,
қызметтердің) өзіндік ... деп ... бір топ шот ... оған ... шоттар (801) жатады:
801 - "Сатылған тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) ... ... Бұл шот өнім ... ... ... және ... көрсететін
материалдық өндіріс салаларында қолданылады және босатылған (жөнелтілген)
өнімнің, орыңдалған жұмыстардан, ... ... ... ... ... алуға арналған.
Бiрдей мәмiлелер немесе ... ... ... оқиғалар
нәтижесiнде туындаған табыстар мен шығындар бiр мезгiлде танылады.
Табыс ... ... ... ... ... ... дұрыс бағаланған жағдайда;
ә)субъектiнiң келісім-шартпен байланысты экономикалық пайдаларды алу
ықтималдығы ... ... ... мен ... ... ... келісім-шартпен
бойынша табыс танылмайды. Ұқсас емес тауарлар мен қызметтердi айырбастау
кезiнде ... ... ... мен ... ... құны ... және ... есептемелерiн ұсыну кезiнде субъект түсiнiктеме жазбахатта
мыналарды ... ... ... тану үшiн ... есеп ... саясатын, соның iшiнде
қызметтер көрсету жөнiндегi келісім-шарттыңа яқталу кезеңiн айқындау
тәсiлдерiн;
ә) есептi ... үшiн ... ... әрбiр маңызды түрiнiң
сомасын, соның iшiнде: тауарлар өткiзу; ... ... ... ... ... ... табыстарды, соның ... ... ... ... ... туындайтын табыстардың әрбiр
маңызды түрiне енгiзiлген табыс сомасын ашып көрсетуге тиiс.
Жалпы табыстарды ... ... ... ... ... ... ... түскен табыстар есебi 70 бөлiмше /негiзгi қызметтiң
табыстары/ шоттарында есепке алынады. Бұл бөлiмшеге ... ... ... ... ... ... ... алынған табыс”;
701 “Дайын өнiмдi сатып өткiзуден ... ... ... өнiмдердi
сатудан, жұмыс iстеуден, қызмет көрсетуден түскен ... ... ... ... ... ... өнiм ... жұмыс және қызмет
көрсететiн кәсiпорындар ... ЖШС ... 2003 ... ... ... ЖШС “Гридан”
фирмасына, №1 тапсырыс бойынша 79764 теңге сомасында полиграфиялық өнiмдi
сатты, оның ... ... құн ... 13294 ... ... ... ... құны 43350 теңгенi құрайды.
Бұл есепте келесi жазбалар көрсетiлген:
Дебет 301 ... ... ... 79764 ... 701 “Өткiзуден ... ... 66470 ... 633 “ҚҚС” 13294 ... ... ... құны:
Дебет 801 “Өнiмнiң өзiндiк құны” 43350 ... 221 ... ... 43350 ... Счет-фактура негiзiнде келiсiм баға бойынша АҚ “Асем”-ге 600.000
теңге сомасына өнiм жiберiлдi, ондағы қосылған құн сомасы 100.000 ... ... ... есеп айырысу шотына түстi
Дебет 301 “Түсуге тиiстi қаражат” 600.000 ... 701 ... ... ... 500.000 ... 633 ... құн ... 100.000 ... 441 “Есеп айырысу шоты” 600.000 ... 601 ... ... ... 600.000 тг
“Болашақ” фирмасына желтоқсан айында, №12 тапсырыс ... ... 960.000 ... ... дайын өнiм жiберiлдi, iшiндегi қосылған құн
салығы 160.000 ... ... ... құны 627193,46 теңге.
Есепте келесi жазбалар көрсетiледi:
Дебет 301 ... ... ... 960.000 ... 701 “Өткiзуден түскен табыс” 800.000 ... 633 ... 160.000 ... 441 ... ... ... 960.000 ... 301 ... ... қаражат” 960.000 ... 801 ... ... ... ... ... 221 ... ... ... ... ... ... ... үшiн 80 ... тауарлардың
(жұмыстардың, қызметтердiң) өзiндiк құны”, 81 “Тауарларды (жұмысты,
қызметтi) өткiзу бойынша шығыстар”, 82 ... және ... ... ... ... ... 84 “Негiзгi емес қызмет бойынша ... ... ... ... ... 86 “Төтенше жағдайлар мен тоқтатылған
операциялардың түскен табыс (залал)”, 87 ... ... ... түскен табыс (залал) бөлiмшелер шоттары арналған.
Бұл бөлiмнiң шоттары өткiзiлген өнiмнiң (жұмыстың, қызметтiң) өзiндiк
құнын, және осы өнiмдi (жұмысты, қызметтi), ... тыс ... ... және басұаларды көрсетуге арналған.
Ал, субъектiнiң өнiм (жұмыс, қызмет) өндiруге жұмсаған шығыстары,
сонымен бiрге қызмет ... ... мен ... жұмыс
орындау мен қызмет көрсетуге байланысты шығыстары туралы ақпаратты жинақтап
қорытуға 90 “Негiзгi өндiрiс”, 91 “Меншiктi ... шала ... ... ... 93 ... шығыстар”, 94 “Әлеуметтiк сала”, 95
“Өндiрiстегi ақау” бөлiмшелерiндегi ... ... ... ... ... ... қолданылады. Комплекстiк шот – бұл жинақтаушы
шоттағы жалпы шығыстарды 900-шi шотқа кiргiзедi. Бұл шот ... ... ... ... ... басқару есебiндегi шығыстар есептен шығарылып,
қаржылық бухгалтерияға өткiзiледi.
Дебет 900 ... 221, ... ... ... ... құны анықталды
Дебет 221 ... ... ... өнiмнiң шығыстары есептен шығарылды
Дебет 221 ... ... ... ... ... ... қызмет/ өзiндiк құнын есептеу
үшiн 80 бөлiмше “сатып өткiзiлген /жұмыс, қызмет/” тауарлардың өзiндiк құны
шоттарына ... ... ... ... ... ... өткiзiлген дайын өнiмнiң /жұмыс, қызмет/ өзiндiк құны”
811 “Тауарларды /жұмыс, қызмет/ сатып өткiзу шығыстары”
821 “Жалпы және ... ... ... ... бойынша шығындар”
801 “Сатып өткiзiлген дайын өнiмнiң /жұмыс, қызмет/ өзiндiк құны” шоты,
өнiм өндiретiн жұмыс, қызмет ... ... ... ... дайын өнiм, орындалған жұмыс және қызметтердiң ... ... ... үшiн арналған.
Осы шот бойынша келесi өткiзбе құрылады
1) Складтан құжат бойынша сатып алушыға нақты ... ... ... ... 801 ... 221 300.000 ... Тапсырыс берушiлерге жасалған жұмыс және қызметтi акт бойынша
өткiзу:
Дебет 801 ... 900, 920 120.000 ... ... ... ... өздiк құны түгелдей шығысқа шығындалады
Дебет 571 ... ... ... көрсетiлген қызметтердiң құны, яғни, 900 “Негiзгi өндiрiс”,
920 “көмекшi өндiрiс”, ... ... ... ... Есеп ... ... өткiзу бойынша нақты шығындар 571 “жиынтық табыс /зиян/
шотына” кредиттеледi.
2.3 ... ... ... ...... ... ... туралы есеп баптарын жiктеу
мен есепке алудың тәртiбiн заңды тұлғалардың ретiмен әзiрлеп, есеп ... ... үшiн ... ... ... ... “қаржы-
шаруашылық қызметiнiң нәтижелерi туралы есеп” негiзделген.
Стандарт сондай-ақ әдеттегi қызметпен алынған табыс пен ... ... ... ... ... ... пен залалдың
әртүрлi баптардан, есептiк бағалаулардағы, есеп жүргiзу ... ... алу және ... ... ... ... түзету
кезiнде ашып көрсету тәртiбiн айқындайды.
Жиынтық табыс /зиян/ есебiн жүргiзу үшiн 571 жиынтық табыс /зиян/
шоты ... ... әр ... ... ... ... ... 70 “негiзгi
қызметтерден түскен табыс”, 72 ... емес ... ... ... жиналады.
80 “Сатып өткiзiлген /жұмыс, қызмет/ тауарлардың өзiндiк құны”
81 “Тауарларды /жұмыс, қызмет/ сатып-өткiзу шығыстары”
82 “Жалпы және әкiмшiлiк щығыстары”
84 “Негiзгi емес ... ... ... ... жыл бойы табыс
табуға кеткен шығындар жинақталады.
Жыл соңында алынған табыстарға келесi корреспонденция құрылады:
70 ... ... ... ... және 72 ... емес қызмет
табыстары” дебиттелiп, 571 “жиынтық табыс /зиян/ шоты кредиттеледi.
Жыл аяғында 80, 81, 82, 84 ... ... ... ... табыс /зиян/ шоты дебиттеледi.
“Жиынтық табыс /зиян/ 571 шот ... шот ... ... ... 571/ табыстар және /дебит 571/ шығындары салыстырылады, яғни, ол
таза табыстың немесе зиянның соммаларын анықтайды.
Егер шыққан нәтиже табысты ... 571 шот ... және 561 ... /жабылмаған зиян/ шотының кредитi бойынша көрсетiледi. Есептi жылда
қолданылмаған бөлiнбеген табыс /зиян/ соммалары 562 ... ... ... ... ... ...... қызметiнiң нәтижелерi туралы есепте ... ашып ... ... ... ... түскен табыс. Оларға: тауарлы – материалдық
құндылықтарды сатудан түсiмдер жасалған жұмыстар көрсетiлген ... ... ... есеп ... ... ... ... сату және баға жеңiлдiктерi жатады. Табыстар №5 ... есеп ... ... ... Ол типтік шоттар
жоспарының 7 бөлiмiнен алынып, есептелiнедi.
2. ... - ... ... ... ... қызмет/ өзiндiк құны. Бұл
өнiмнiң өзiндiк құнына кiретiн нақты шығындар. Олар есептiк саясатқа сәйкес
топтастырылған және ... ... ... 8-ші бөлiм көрсеткiштерi
негiзiнде қалыптасады.
3. Жиынтық табыс – негiзгi ... ... ... өнiмдi /жұмыс,
қызмет/ өткiзуден табыспен өткiзiлген өнiмнiң өзiндiк құны ... ... ...... ... ... ... жалпы
және әкiмшiлiк шығындар. Оның iшiнде:
- жалпы және әкмшiлiк шығындар.
82 бөлiмше көрсеткiштерiмен есептеледi:
- сату бойынша шығындар. ... ... ... ... типтік шоттар жоспарының 81 бөлiмше көрсеткiштерiнде есептеледi;
- пайыз түрiндегi ... ... ... пайыз түрiндегi шығыстар,
мүлiктi жалға алғаны үшiн және ... да ... ... Бұл типтік
шоттар жоспарының 83 бөлiмшесiндегi көрсеткiштермен есептеледi.
5. ... ... ... ... ... - ... ... кезеңдiк шығын
айырмашылықтары бойынша табылады.
6. Негiзгi емес қызметтен түскен табыс /зиян/ - ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды қайта
бағалау және т.б. ... ... ... Олар ... шот жоспарының 7
және 8 бөлiмдер көрсеткiштерiнде есептеледi.
7. Салық салынғанға дейiнгi жай ... ...... және ... ... ... ... соммасы.
8. Табыс салығы бойынша шығындар – салық ... ... ... ... ... ... мен ... тұлғаларға есептелетiн табыс
салығы. Бұл типтік шоттар жоспарының 85 бөлiмшесiнде есептеледi.
9. Салық салынғаннан кейiнгi жай қызмет табыстары ... - ... ... ... және табыс салығы бойынша шығындардың айырмашылығы.
10.Төтенше жағдайлар табысы /зиян/ - ... ... ... ... ... ... /зиян нәтежелерi, өрт, су тасқыны,
жер сiлкiнiсi және т.б./, бұл типтік шоттар жоспарының 86 ... Таза ... ... - ... ... жағдай табыстарын қосқандағы
салынғаннан кейiнгi таза табыс
Ол салық салынғанан кейiнгi жай ... ... ... және төтенше
жағдай шығындарының айырмашылығынана табылады.
9 кесте
Салық салынатын ... ... ... және ... табысты
анықтаудың ерекшелiктерi
|Салық салынатын табыс ... ... ... ... ... ... ... әдiстерiн |
|шығаратын, салық заңдылықтарына|қарастыратын есеп саясаты ... ... ... ... және ... ... салық саясатымен |стандарттарға сәйкес табысты ... ... ... ... ... ... ... арнайы есептеу ... ... ... ... бас ... |
|қолданбай орындалады ... және ... |
| ... ... |
| ... ... ... есептiң мәлiметтерi негiзгi болып ... ... ... ... үшiн табыстар мен шығындардың тiзiмiн анықтау маңызды
орын алады.
Есептi кезеңдегi таза табыс ... ... ... қаржы-шаруашылық
қызметтiң нәтижелерi туралы есепте ашып көрсетiлуге тиiс мынадай бөлiмдерге
сүйене отырып айқындалады:
а) әдеттегi қызметтен ... ... ... ... залал;
ә) төтенше жағдайлардан алынған табыс немесе келген залал.
Әрбiр тоқтатылған операция бойынша:
а) тоқтатылған операция мәнiсi;
ә) қаржы есептемесiн әзiрлеу мақсатында ... ... ... ... мен ... ... ... алу мақсатында операцияның нақты тоқтатылу уақыты;
в) тоқтатылу тәсiлi (сату, тарату және т.б.);
г) тоқтатылған операциядан алынған табыс немесе келген залалды ... ... есеп ... ... ... өнiмнен (жұмыстардан, қызметтерден) алынған ... ... ... ... ... ... ... табыс
немесе залал осының алдындағы әрбiр есептi кезеңдегi тиiстi ... ашып ... ... ... ... ... егер өзгерiс тек осы кезеңге әсер етсе, есептi кезеңде;
- ... ... ... ... және егер өзгерiс оларға да әсер ететiн
болса келесi есептi кезеңдерде алынған таза ... ... ... ... ... ... қосылады.
Бұрыңғы кезеңдердiң қаржы есептерiн жасау кезiнде ... ... ... ... ... ... ... залалына
енгiзiледi.
Бұрыңғы кезеңдерге қатысты қателiктердi түзету сомасы: ... ... ... ... ... ... ... Немесе
есептi кезеңнiң таза табысын немесе залалын айқындау кезiнде қосылады.
Бөлiнбеген табыстың бастапқы сальдосын өзгерту арқылы ... ... ... ашып көрсету қажет:
а) елеулi қателiктiң сипатын;
б) есептi кезеңдегi және осыдан бұрыңғы есеп берiлген әрбiр кезең үшiн
түзету сомасын;
в) ... ... ... ... ... ... ... сомасын;
г) қайта саналған салыстырмалы мәлiметтердi ... ... ... мүмкiн болмау себептерiн ашып көрсету.
Осыдан бұрынғы кезеңдердiң елеулi қателiктерiн есептi кезеңнiң
нәтижелерiне қосу ... ... ... ... ... ... бұрынғы
кезеңнiң қаржы есептерiнде ол қалай көрсетiлсе, солл күйiнде көрсетiледi.
Алайда, ... ... ол жол ... кезеңде қалай түзетiлуi мүмкiн
болса, дәл солай түзетiлiп, ... ... және ... ... ... таза табысын немесе залалын көрсету үшiн қосымша ақпарат жекелеген
кестелер түрiнде ... ... Бұл ... ұйым:
а) елеулi қателiктiң сипатын;
б) есептi кезеңнiң таза табысына немесе ... ... ... ... ... ... әрбiр кезеңдерге енгiзiлген түзетi
сомасы мен ... ... ... ... алдындағы кезеңдерге
қатысты түзету сомасын ашып көрсету керек қосымша мәлiметтердiң ... ... ... бұл ... ашып ... тиiс.
Есеп жүргiзу саясатын Қазақстан Республикасының бухгалтерлiк есепке
алу жөнiндегi ұлттық комиссиясының талап етуi бойынша немесе мұндай өзгерiс
қаржы ... ... ... ... ... ... жасайтын болса
өзгертуге болады.
Есеп жүргiзу саясатындағы өзгерiстердiң нәтижесiнде пайда ... ... ... ... ... ... ... өзгерту
жолымен көрсетiледi немесе есептi кезеңнiң таза табысын немесе залалын
айқындау кезiнде есепке ... ... ... ... ... ... ... өзгерiс себептерiн;
- есептi кезеңдегi және есептеме тапсырылған әрбiр ... ... ... ... есептi кезеңнiң таза табысын немесе залалын анықтау кезiнде есепке
алынған түзету сомасын;
- ... ... ... ... ... ... түзету сомасын;
- қосымша мәлiметтер берiлген әрбiр есептi ... ... ... және ... ... ... кезеңдердiң алдындағы
кезеңдермен байланысты түзету сомасына ашып көрсету қажет;
- қайта есептелген салыстырмалы мәлiметтердi немесе оларды қайта ... ... ... ашып көрсету керек.
3-Бөлiм. Қаржы нәтижелерiн талдау
3.1 Нақты салыстырмалы табыс көрсеткiштерiн талдау
Нарықтық заманның шартына сай кәсiпкерлiк қызметтiң мақсаты – ... ... ... ... ... материалдық және
әлеуметтiк қажеттiлктерiн қамтамасыз етедi. Сонымен ... ... ... ... бюджет табысын қалыптастырады. Сол себептен, пайда
кәсiпорынның қызметiнiң негiзгi нәтижесi болып табылады.
Өнiмдi көп ... ... ... ... ол сатылмаса немесе пайда
түсiрмейтiн бағамен сатылса, онда, кәсiпорын ауыр қаржылық ... ... ... ... ... бөлiгiнiң бiрi – ... ... ... оны ... ... ... жалпы сомасы /баланстық пайда/, кәсiпорынның ... ... ол: 1) ... ... ... /жұмыс, қызмет/ өткiзуден
түскен; 2) басқа да ... ... ... 3) ... тыс ... ... /зиян/.
Өнiмдi /жұмыс, қызмет/ өткiзуден түскен пайда /зиян/ өнiмдi өткiзуден
түскен түсiммен өнiмдi өндiру және өткiзу, яғни ... ... ... ... ... ... өткiзулерден пайда /зиян/ - кәсiпорынның сатылған мүлiктерiн,
материалды құндылықтарын нарықтық бағамен олардың бастапқы ... ... ... ... тыс ... ... ... - өткiзуден тыс, өнiм өндiруге,
жұмыс, қызмет көрсетуге ... ... мен ... ... тыс операциялар табысына кәсiпорынға салынған қаржы
табыстары /бағалы ... ... ... ... ... ... үлес ... және т.б./, мүлiктi жалға беруден табыс, алынған және
төленген айыптың ... айып ... ... шот, ... ... ... оң курстық айырмашылықтар, дебиторлық ... ... ... ... ... ... сомалардың түсуi, есеп
беру жылында түскен өткен жыл пайдасы, сатып алушылардан сатылған ... ... үшiн ... ... ... мекемелерiнен алынған проценттер.
Өткiзуден тыс шығындар құрамына тексеру және түгендеу нәтижесiнде
табылған материалды құндылықтар мен ақша ... ... ... ... валюталық шот және шетелдiк валюта операциялар бойынша ... ... есеп беру ... ... ... ... зияндары;
үмiтсiз дебиторлық қарыздардың есептен шығарылуы; табиғи ... ... ... ... күшi жойылған тапсырыс бойынша шығындар; соттық
ұсталымдар.
Қаржы нәтижелерiн ... екi ... ... ... ... ... жұмсауын талдаудан орындалады. Егер, кәсiпорынның табыстары осы
табысты алуға жұмсалған шығындардан жоғары ... ... ... ... ... ... ... көрсеткiштерiне тиiмдi әдiс ретiнде
салыстырмалы бағалау қолданылады.
Сатудан түскен түсiм кәсiпорынның жай қызметiнiң негiзгi табыс көзi
болып ... ... ... ... және өсiңкiлiгiн талдау
| |Жол ... ... |
| ... ... |ры | |
| | |2004 |2005 ... |
| | | | ... ... |
| | | | |/±/ | ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | |%-тiк |
| | | | | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... | | | | | | ... түскен |010 |2125 |11828 |9703 |4,6 |100 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |020 |1251 |9693 |8442 |6,7 |58,9 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |029 |874 |2135 |1261 |1,4 |41,1 ... ... |030 |- |179 |179 |- |- ... | | | | | | ... әкiмшiлiк |040 |658 |710 |52 |0,1 |31 ... | | | | | | ... ... |050 |216 |1246 |1030 |4,8 |10,1 ... | | | | | | ... ... |060 |216 |1246 |1030 |4,8 |10,1 ... пайда | | | | | | ... ... |070 |22 |374 |352 |16 |1 ... | | | | | | ... ... бойынша |080 |194 |872 |678 |3,5 |9,1 ... | | | | | | ... ... |090 |- |- |- |- |- ... | | | | | | ... пайда /есеп | | | | | | ... ... |100 |194 |872 |678 |3,5 |9,1 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... кестеде ф. №2 мәлiметтер негiзiнде, талдаудың салыстырмалы әдiсiн
қолдана отырып, қаржы көрсеткiштер дәрежесiн есептеймiз.
Сатудан түскен түсiм ... ... ... 4,6 процент өстi. Бұл
өнiмдi сатудан, жұмыс iстеу, қызмет көрсетуден ... ... ... ... бұл көрсеткiш ақша қаражаттар шотына нақты ... ... ... Түсiмнiң өсу көлемiмен бiрге өнiмнiң өзiндiк
құн көрсеткiшiнiң өсуi қарастырылады. Ол алдыңғы жылмен салыстырғанда 6,7
процент және ... ... 23,1 ... тең ... ... түскен
түсiмдегi өзiндiк құнның үлесi 82 процент құрайды. Мұндағы ... ... ... 0,1 ... өсуi керi ... ... құнның алдыңғы көрсеткiштен өсуi жиынтық табыстың көлемiне
әсерiн тигiзедi, яғни, жиынтық табыстың деңгейi 23,1 ... ... ... ... ... жыл ... 4,8 процент өстi. Бұл
көрсеткiштiң нақты көрсеткiшi 0,4 ... ... Жай ... ... ... таза пайданың нақты деңгейлiк өзгерiсi 1,8 ... ... ... өсу ... ... ... ... 3,5 процент
құрады.
Табыстылықтың салыстырмалы көрсеткіштеріне нарықтық ... ... ... ... ... ... ... және оларды тиімді пайдалану сияқты мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... ... ... Олар
кәсіпорын қызметін түрлі бағытта белгілейді және олар экономикалық процеске
қатысушылардың мүдделеріне сай топ-тастырылады. ... ... ... мен ... ... жағдайын бағалаудың міндетгі
элементтері болып табылады, өйткені олар кәсіпорын табысын ... ... ... маңызды көрсеткіштер.
Табыстылық көрсеткіштері 3 топқа бөлінеді:
1) жалпы ... ... ... ... және ... ... өнімдер;
б) ақша қаражаттарының таза ағымы ... ... ... ... ... ... ... пайдалану тиімділігі -берілген
кәсіпорынға қаражаттар салудың дұрыстығы туралы шешімдер қабылдауда қажетті
әрі ... ... бірі ... ... ... (активтерінің) тиімділігін өлшеудің бірден-бір
дұрыс, танылған әрі кең тараған ... ... бірі ... коэффициенті, ол таза табыстың жалівд активтерге (авансталған
капиталға) ... ... ... ... ... ... ... жолдарымен, мысалы, кәсіпорынның алған ... ... ... ... ... басқару тиімділігінің көрсеткіштері;
табысты жеткілікті түрде ала алу қабілетін көр-сететін өлшеуіш;
• табысты ... ... ... ... және ... ... ... пайдаланады.
Басқару тиімділігінің көрсеткіші ретінде, авансталған капиталдың
табыстылық деңгейі оның ... ... ... ... Кәсіпорынның
инвестициялау-ға қажетті табысты жеткілікті көлемде алу мүмкіндігін
білдіретін өлшеуіш ... ... ... ... ... кәсіпорынның ұзақ мерзімді қаржылық тұрақгылығының ... ... ... ... байланысты ол, инвесторлар мен ұзақ
мерзімді несиелер, заем берушілердің үлкен назарына ие болады.
Бұл көрсеткішті ... ... ... ... ... сонда, ол кәсіпорынның болашақга алынатын табысын активтермен
(жалпы капитал) байланыстыруға мүмкіндік береді. Бұл ... ... ... деңгейі, кәсіпорындарда инвестициялық шешімдер
қабылдауда, қаржылық жоспарлауда, үйлестіруде, сондай-ақ шаруашылық қызметі
мен оның нәтижесін ... мен ... ... роль ... ... кәсіпорын, табыстың қалыптасуын, оның ... ... ... ... ... ... және сәйкесінше осы нәтижелер негізінде
бөлімше басшыларына сыйақылар беріледі. ... ... ... жаңа
қаржы салымдарын салу қажетгілігін бағалаған кезде, олардан алынатын табыс
есептеледі және бұл ... ... ... ... ... ... отырған кәсіпорын мәліметтері бойынша кәсіпорынның барлық
капиталыньщ табыстылық коэффициенті, ... ... ... ... ... ... табыстылық деңгейі,%
|№ |Көрсеткіштер |2004 |2005 ... ... |Б |1 |2 |3 ... |Таза табыс, мың теңге |5040 |6538 |+1498 ... ... ... ... |30512 |37254 |+6742 |
| ... ... ... | | ... ... активтердің табысты-лық |16,52 |17,55 |+1,03 |
| ... ... ... %| | | ... ... ... деңгейі (авансталған капитал) өткен
жылмен салыстырғанда 1,03 пунктке өскен және 17,55%-ды құрайды. ... ... ... білу ... Оның ... факторлардың есебінен
құрылғанын және активтердің табыстылық деңгейін өсіру және сақтау үшін бұл
факторлардың ... ... ... ... ... табылады
Арнайы оқулықтарда(әдебиеттерде) бұл көрсеткіш денгейінің өзгеруіне
әсер етуші факторларға және оларды есептеуге қатысты екі ... ... ... ... және ... етіп бөлу және активтерді
есептеу, дәстүрлі көзқарас ... ... ... ... бойьшша жыл басына және жыл аяғына есептеліп, 2-
ге бөлінген, акгавтердің орташа жылдық құны жатады, ал ... ... таза ... ... екі ... талданып отырған көрсеткіш бойынша алынған ауытқуға
(+1,03) ықпалын анықтау үшін, ... ... ... және ... ... ... бойынша активтердің қосымша табыстылық коэффициентін есептейміз.
(5040:37254-100), бұл біздің мысалымызда ... ... Одан ... ... коэффициентін алып тастау арқылы, жалпы активтер
өзгерісінің ықпал ету ... ... Бұл ... ... отырған
көрсеткішке кері әсері 2,99 пунктгі (13,53-16,52) құрайды. Таза ... мың ... ... ... ... көрсеткішті -4,02 пункгке (17,55-
13,53) өсірді. Бұл екі фактордың ... ... ... жылғы мәнімен
салыстырғанда жалпы активтердің табыстылық деңгейінің оң нәтижелі ауыгқуын
беріп отыр (-2,99+4,02=4-1,03).
Алайда айта ... жөн, ... ... бұл ... ... ... ... себебі оны есептеудің математикалық формуласы дұрыс және
ешқандай күдіксіз ... ... ол ... ... ... бермейді. Таза табыс бойынша барлық активтердің табыстылық
деңгейі - (қаражатты тарту көздеріне тәуелсіз) активтер құнының бірлігінен
(1 ... ... ... ... ... ... ... Осыған
қарағанда, неғұрлым кәсіпорын кеңейген сайын және оның ... ... ... соғұрлым активтер тиімділігі төмен болады.
Керісінше, авансталған капиталдың табыстылық деңгейі ... ... ... ... ... ... Осы түсініктерді қарастыра келе,
біз екінші көзқарас ... ... ... және ... деп есептейміз.
Оның соңғы жылдардағы арнайы әдебиеттерде кең таралуы ... ... ... ... ... іскерлік белсенділігі
көрсеткіштерінің бірі болып саналатын өнімді өткізуден алынған ... роль ... ... да екінші көзқарасты қолдаушы мамандар,
жалпы активтердің табыстылық ... ... ... ... ... әсерінен болады деп есептейді:
1) кәсіпорын табыстылығының салыстырмалы көрсеткіштерінің бірі - өткізілген
өнімнің табыстылық деңгейі;
2) жалпы активтердің айналымдылығы.
Бұл көрсеткіштердің ... ... ... келесі түрде берілуі
мүмкін:
Жалпы активтердің табыстылық деңгейі = ... ... ... - ... ... ... кәсіпорынның активтерге салынған қаражаттарының
әрбір теңгесінен алынған таза табысы, ... ... ... ... ... активтерінің айналымдылығының жылдамдығына байланысты
болады.
Авансталған капиталдың ... ... ... ... ... ... факторлардың тигізетін әсерін талдау үшін келесі
аналитикалық кестені құрамыз.
12-кесте
Авансталған капиталдың коэффициентінің талдауы
|№ |Көрсеткіштер ... ... ... ... ішінде |
| | |жыл |жыл ... |
| | | | |ы ... ... ... |
| | | | |(+,-) | |
| | | | |
| | |2004 ... ... |Сатудан түскен |Өндiрiске кеткен ... ... ... ... ... |теңгеге шаққандағы сатудан түскен |
| ... ... ... ... сипаттайды. |
| ... және ... мәнi ... ... |
| ... ... |болған сайын, мекеменiң қызме |
| | ... ... ... ... ... ... ... түскен |Мекеменiң өнiмдi сату нәтижесiнде ... ... ... |1 ... түсiмге қанша теңге пайда |
| ... ... ... ... |
| ... | ... ... ... ... тыс ... ... |Мекемелердiң айналымнан тыс ... ... тыс ... ... ... ... |активтер ... ... тыс ... | ... 1 ... ... пайда|
| | ... ... Бұл ... |
| | ... және ... кезiнде |
| | ... ... ... |
| | |тыс ... нақты құнын бағалау |
| | ... ... ... пайда |Айналымдағы капиталдарды ... ... ... ... және |
|рентабельдiлiгi |капитал ... ... |
| | ... активтерге |
| | ... 1 ... ... ... |
| | ... ... |
|Жиынтық ... ... ... ... ... ... |
|рентабельдiлiгi ... ... ... тиiмдiлiгiн |
| | ... ... ... |
| | ... ... және |
| | ... тыс активтерiне |
| | ... бiр ... ... |
| | ... көрсетедi. ... ... ... ... ... меншiктi |
|рентабельдiлiгi |меншiктi ... ... ... ... |
| | ... ... капитал рентабельдiлiгi – бұл коэффициенттiң төмендеуi қарыз
қаражаттарына қарағанда меншiктi капиталдың артықшылығы куәландырады.
Екiншiден, коэффициенттiң жоғарылауы ... ... ... ... ... қаражаттарын артық тарту.
15 кесте
Рентабельдiлiк көрсеткiштерiн талдау
|Көрсеткiштер |2004 |2005 ... ... |
| | | |/+,-/ /3-2/ ... ... ... |0,12 |+0,01 ... ... |0,10 |0,11 |+0,01 ... тым ... |0,16 |0,30 |+0,14 ... | | | ... активтердiң |0,23 |0,30 |+0,07 ... | | | ... ... |0,09 |0,15 |+0,06 ... | | | ... капитал |0,11 |0,33 |+0,22 ... | | | ... ... ... және ... отчеты мәлiметтер негiзiнде
рентабельдiлiк көрсеткiштерге талдау жасайық.
Негiзгi қызметтiң рентабельдiлiгi 2005 жыл бойынша бiр теңге шығынына
тек 11 тиын пайда ... 2004 ... бұл ... мәнi 1 ... ... 12 тиын ... ... Негiзгi қызметтiң тиiмдiлiгiне байланысты сату
рентабельдiлiк көрсеткiшi де ұлғаяды. Оның мәнi сатудан түскен түсiмнiң бiр
тиынға ... ... тыс ... ... ... есеп беру жылында,
алдыңғы жылмен салыстырғанда екі ... ... ... ... ... ... ... айналымдағы қаражаттын тиiмдi
пайдалануын сипаттайды. Ол таза пайданың ... ... ... ... қамтамасыз етiлетiндiгiн көрсетедi. Осы себептен, есептi мерзiм
кезiнде алдыңғы жыл ... 7 ... ... ... ... ... мекеменiң айналым қаражаттарын қамтамасыз еттi. Таза пайда – бұл
өсiңкiлiк ... ... ... ... ... ... өстi.
Осы кесте көрсеткiштерiне қарай отырып ... ... ... бағаланады.
3.2. Қаржы нәтижелер есебiн және олардың қолданылуын тексеру
Нарықты экономика кезеңiнде ... ... ... ... бiр түрi ... басты рөл атқарады. Осыған байланысты
төмендегiдей функцияларды орындауға тиiс.
Келтiрiлген аудиттiң ... ... ең ... ... жұмыспен, содан, аналитикалық шоттардағы жазулар бастапқы
құжаттар, мәлiметтердiң, көрсеткiштердiң iстелген ... ... ... ... ... Қаржылық отчетты толық тексерген соң
аудитор толық ... оны ... ... ... ... Осы ... бойынша тапсырыс берушiлер өздерiнiң шешiмдерiн қабылдауына,
бухгалтерлiк есеп пен қаржы отчеттарын одан әрi жақсартуға әсерiн ... ... ... ролi зор, ... ... ... және қаржылық жобаларын жақсарту жөнiнде өз ұсыныстарын бередi және
сол кәсiпорынның келешекте дамуы жөнiнде өз ... ... ... қатар
аудиторлық жұмыс жүргiзiлген мерзiмде, сол кәсiпорынның әртүрлi ... ... ... ... ... бухгалтерлiк есеп, салық, табыс, құқ, басқару, декларация
жасау және ... ... ... ... кәсiпорын тиiмдiлiгiн жақсарту
үшiн ұсыныстар жасайды.
Осыған орай аудиттiң ең негiзгi мiндеттi: қаржы ... ... ... ... ... беру және ... ... қаржы
нәтежелерi бойынша жасалған көрсеткiштерiнiң зандарға, стандарттарға,
нормотивтерге сәйкестiгiн дәлелдеп көрсету және ... ... ... бұрын кәсiпорының есеп саясатында өнiмдi сатып-
өткiзудiң ... ... ... ... ... ... есеп ... құжаттымен бе, әлде, төленген құжат арқылы ма.
Аудитор аналитикалық құжаттарды есепке алу тiркеулерiн тексередi және
көрсеттiлген пайда мен ... ... ... ... ... сатып- өткiзудiң қаржылық нәтежесi қосылған құн салығы ... ... ... ... ... ... өнiмнiң нақты өзiндiк
құнының арасындағы болып анықталады. Басқа да сатып-өткiзудiң ...... ... ... ... емес активтердi, бағалы қағаздар және тағы басқаларды сатып-
өткiзу нәтежелерiнен тұрады,
Функциялардың және олардың ... ... ... ... ... ... ... ұжымының және әр жұмысшының
экономикалық мүдделері байланысатын элементі ретінде ... ... құру және бөлу ... ... ... көрінеді, оның
(тәжірибелік) шешілуі шаруашылықты жүргізуші субъектінің ... және оның ... ... ... ... қажетті тәуелділігін
қамтамасыз етеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Шаруашылық субъектiлерiнiң қызметiн зерттеуде қаржы нәтижелерi есебi
және талдауы өте маңызды рөл ... Ал ... ... талдау өз
кезегiнде, қаржы менеджментiнiң элементi болып ... ... есеп ... ... бәрi, өз ... ... ... қаржы нәтижелер есебi мен талдауын қолданады.
Кез-келген кәсiпкерлiк қызметтiң соңғы мақсаты табыс ... ... ... ... ... ... ... қарай отырып, ғылыми негiзделген, дұрыс, қолайлы
басқарушылық және қаржылық шешiм қабылдауы қажет.
ЖШС “Игiлiк-Фининвест” фирмасының ... ... ... ... бухгалтерлiк есеп стандарттарын және оған ... ... ... ... ... мекемемiздiң балансы бойынша активтердiң құрамын
және орналасуын талдау үшiн құрастырылған аналитикалық кестеде ... ... ... ... ... ... 3739,6 ... (5792,7-2053,1) өскенi кәсiпорын жағдайының жақсы жағын
куәландырады. ... ... ... ... да жақсы деңгейiн көрiп
отырмыз. Мекеменiң ... ... ... ... ... жоғары екендiгi баланс валютасындағы ағымдағы активтер үлесiнiң
өсуi куәландырады. Келесi активтердiң ... ... ... ... ... коэффициентiнiң өсуi ... өсу ... ... ... ... мөлшерi жыл басымен салыстырғанда 968,2
мың теңгеге (2643,7-1675,5) өсуi жақсы жағын көрсетедi, бiрақ, ... ... ... қызмет нәтижесiне керi әсерiн
көрсетедi.
Бухгалтерлiк баланс қосымшаларында қарастырылған шығындарды түр-
түрiне бөлiп ... ... ... шығындарының алдыңғы ... 8442 мың ... ... көремiз, яғни, өнiмдердi өткiзуден
түскен түсiм өскен сайын оған кеткен шығындарда жоғарылайды. Себебi, ол
түсiнiктi, әр ... ... бiр ... шығын шығырмай табыс табуы мүмкiн
емес.
Қаржылық есеп беруде активтердi қалыптастыру көзiнiң құрылымын талдау
негiзiнде кәсiпорын қаржы ... ... ... ... ... ... анықтадық. Бiрақ, бухгалтерлiк баланс,
пайда және шығын туралы есеп беру мәлiметтерi негiзiнде рентабельдiлiк
көрсеткiштерiн талдай отырып ... ... ... ... ... ... фирмасы қызметiнiң рентабельдi екендiгi
бағаланды.
Қазiргi нарықтық заманда кәсiпорын шаруашылық қызметiнiң негiзгi және
соңғы мақсаты – табыс табу болғандықтан, осы ... ... ... ... ... ... ... субъектiсi мен бiрге
мемлекетте көңiл бөлуде. Осы себеппен әр кәсiпорында табыстылықтың ... ... ... ... ... тұру қажет.
Субъектiнiң табыстылық көрсеткiшi болып - өнiмдi өткiзуден табыс,
жалпы табыс, негiзгi қызметтен түскен табыс болып ... ... ... мекеменiң қаржылық жағдай нәтижелерiн зерттей
отырып нақты және ... ... ... қоса ... ... жүргiзiлдi.
Қорыта келгенде “Игiлiк-Фининвест” жауапкершiлiгi ... 2005 ... таза ... 872 мың ... тең ... әдебиеттер тiзiмi
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы.-Алматы: Әділет Пресс, 2003 ж.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі.–Алматы: Борки.2004
3. Қазақстан Республикасының Қылмыс ... Жеті ... ... Қазақстан Республикасының «Салықтар және бюджетке міндетті басқа
төлемдер туралы» Кодексі. 2001 ж.21 маусымдағы Салық кодексі № 209 ... ... ... есеп пен ... есеп беру ... ңҚазақстан
Республикасының Заңы. Алматы :Юрист 2003ж.
6. Қаржылық есеп ... ... ... ... 2003 ... Қазақстан Республикасының 1998-200 жылдарға арналған бухгалтерлік есеп
пен аудитін дамыту мен жетілдірудің мемлекеттік ... ... ... ... 28.01.98 ... бухгалтера/ 1998ж №29
8. Акционерлік қоғамдар туралы .ҚР 2003 ж 13.05 № 415-11 ... ... есеп ... ... ... ... құжаттар жинағы –Алматы: Раритет 2004ж.
10. Қазақстан аудитінің халықаралық стандарттары.- Алматы: Раритет 2004.
11. Қазақстан Республикасы ... 2000 ... 1 ... есеп ... заң күші бар ... ... Республикасы Президентінің 1998 жылғы 28 қаңтардағы
“Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есеп пен аудитті ... ... ... ... ... ... ... жарлығы.
13. Қазақстан Республикасы Президентінің 1998 жылғы 20 ... ... ... ... ... Стратегиялық бағдарлама, Алматы, 1997 ж.
15. Кеулімжаев К.К Қаржылық есеп 2002 ... Рид Э., ... Р., Гилп Э., Смит Р. ... банки, М.,
Космополис, 2000 год.
17. Журнал «Вестник национального банка» 2004-2005 гг.
18. Журнал «Статистический бюллетень» 2004-2005гг.
19. Журнал «Экономическое обозрение» 2004-20050г.
20. ... В.К., ... В.В., ... О.И. ... учет ... Изд. ... Алматы, 1998 г.
21. Әжібаева З.Н., Укашев Б.Е. “Бухгалтерлік есеп теориясы”, “Экономика”
баспасы, Алматы, 1999 ж.
22. Бабаев Ю,А. “Теория ... ... ... ... ... 1999 ... ... Н.Б., Тимошенко А.С., Гагарина Н.И. “Информационные
системы ... ... 1994 ... ... Е.Т., ... Н.Б., ... Л.А., Матвеева И.А.,
“Бухгалтерские информационные системы”, Алматы, “Экономика”, 1999 ... ... Ю.А. ... ... в ... и ответах”. Москва, 1995
26. Дюсембаев К.Ш. “Теория аудита”, ... 1995 ... ... К.Ш. ... финансового положения предприятия”, Алматы
1998 г.
28. Назарова В.Л. Бухгалтерлік есеп .Экономика 2005
29. Кеулимжаев К.К. ... есеп ... ... Астахов В.П. “Анализ финансовой устойчивости фирмы”. Москва, 1996
31. Баканов М.И., Шеремет А.Д. “Теория экономического анализа”, Москва,
“Финансы и статистика”, 1995 ... ... ... ... Р.Макмин, “Анализ финансовых отчетов” (на
основе GAAP).
33. Кеулімжаев К.К Қаржылық есеп 2002 ... ... В.К., ... В.В. “Финансовый и управленческий учет”,
Алматы, 2003 г.
35. “Бюллетень бухгалтера”. № 28, 29, 31, 40. 2004 ... ... и ... №12, 14, 15. 2005 ... ... Д.О. ... ... Экономика, 2005 ж.
43.Ажибаева З.Н. «Аудит» 2004 ж.
-----------------------
Тұрақты түрде
Отчет жасау
Декларация
Әдiс кiргiзу
Енгiзу
Жаңа форма
Есеп реттеу
Өндiрiстiк
Маркетинг
Менеджмент
Құқық туралы
Салық туралы
Есеп ... ... ... ... ... ... ... тексеру
Аудит Функциясы

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 59 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«АТФ банк» акционерлік қоғамының қызмет нәтижелерін талдау35 бет
Бір ретті жаңама өлшемдер нәтижелерін өңдеу27 бет
Диплом алдындағы тәжірибе нәтижелерінің есебі34 бет
Интеллектуалдық қызмет нәтижелеріне жалпы сипаттама60 бет
Кәсіпорынның қаржылық нәтижелерінің есебі93 бет
Салықтық тексеру нәтижелерін рәсімдеу әдістері21 бет
Қауіп-қатерді бағалау нәтижелерінің статистикалық өңдеу3 бет
Қолданбалы есептердің нәтижелерін графикалық пакеттер арқылы визуалды кескіндеу37 бет
Ұйымның қаржылық нәтижелерінің есебі, аудиті және талдауы40 бет
Әлемнің жетекші спортшыларының нәтижелеріне талдау жасау20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь