Сәбит Мұқанұлы Мұқанов


1 Өмірі
2 «Сұлушаш» поэмасы
3 Екі ғашықтың махаббат жолындағы трагедиясы
1936-1937 және 1943-1952 жылдары Қазақстан Жазушылар Одағының төрағасы болған.
Өмірі
Сәбит қазіргі Солтүстік Қазақстан облысының Жамбыл ауданындағы Жаманшұбар (бұрынғы Ақмола губерниясы, Қызылжар уезі, Таузар болысына қарасты екінші ауыл) деген жерде кедей отбасында туған. Сәбит жеті жасқа келгенде әкесі – Мұқан, сегізге толғанда шешесі өледі де, Мұстафа деген ағасының қолында қалады. Жетімдіктің ауыр қасіретін тартқан Сәбит он жасынан бастап өз бетінше еңбек етеді.
Жоқшылық зардабынан Сәбит әркімнің есігінде жүріп, отыншы, сушы, қойшы, жылқышы болып күн кешіреді. Тапқаны тамағына жетпей, мұқтаждық қолын байлаған ол – жасында оқи алмайды. Бірақ, оқысам, білсемдегенарманыойынанбіркеткенемес. Өзбетіншеұмтылып, ауылмолдаларынан хат таниды, 15 жасындақисса, дастандароқиалатынхалгежетеді. Татар молдаларынансабақ ала жүріп, «Шәкір – Шәкірат», «Зылиха – Жүсіп», «Зарқұм», «Сал-Сал», «Зейне – Зайнап», «Ләйлі – Мәжнүн», «Сейфул – Мәлік», «Бадүғұл – Жамал», «Алпамыс», «Ер Тарғын» жырларын, ҒабдоллаТоқаевтіңшығармаларынтауыпалыпоқиды. БұлдастандардыңкөпшілігінСәбитауылішіндекөбінесежатқаайтыпжүреді. Өлеңшығаруғаталаптанады, ел аузынаілігеді, ауылішіндеөлеңші бала атанады. Абай Құнанбаевтың 1909 жылыбасылғанөлеңдеріжинағыментанысқанолАбайдайақынболудыаңсайды. Абай поэзиясыСәбиттіңақындықталантыназорқозғаусалады. Жасынан ел аузындағыжыр-толғауларды, қисса-дастандардыжаттап, мақамдапайтыпүйренген.
Сәбиткурстыбітіргенненкейінауылдамұғалімболады, жергілікті «Совдеп» жұмысынабелсенеараласады. Совет үкіметінежанталасақарсытұрған бай-кулактардыңбандиттіктоптарынталқандауғатөтеншеқұрылғанәскерибөлімқатарынакіреді. Көкшетауревкомыныңпредседателіболыпқызметатқарады. 1920 жылыжазайындаЖұмабаевтыңжетекшілігіменоқытушылар курсы қайтаашылып, күзгедейінсондаоқуынжалғастырды. 1920 жылыБүкілодақтық Коммунист (большевиктер) партиясынамүшеліккеөтіп, 1921-1922 жылдарыПетропавлқалалық партия комитетіндеістейді. Осы тұстаСәбитМұқановтыңөлең, мақалалары «Еңбекшіқазақ», «Жасқайрат», «Лениншілжас» газеттері мен «ҚызылҚазақстан», «Әйелтеңдігі» журналдарындажиібасылды. 1922-1924 жылдарыОренбургтегірабфактаоқып, орысәдебиетіклассиктерініңшығармаларымен де танысады.
С.Мұқановжиырмасыншыжылдарыбірнешеұсақөлеңдерменбірге, «Жетімқызкүйі», «Тұлпаржорығы», «Балбөпе», «Батырақ», «Октябрьдіңөткелдері», «Қандыкөл», «Құланныңқұны» дейтінпоэмалары мен «Сұлушаш» романынжазды.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 3 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Сәбит Мұқанов

Сәбит Мұқанұлы Мұқанов
(1900, бұрынғы Ақмола губерниясы, Қызылжар уезі -1973) - қазақтың әйгілі жазушысы, қоғам қайраткері, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі.
Сәбит Мұқанұлы Мұқанов
(1900, бұрынғы Ақмола губерниясы, Қызылжар уезі -1973) - қазақтың әйгілі жазушысы, қоғам қайраткері, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі.

1936-1937 және 1943-1952 жылдары Қазақстан Жазушылар Одағының төрағасы болған.
Өмірі
Сәбит қазіргі Солтүстік Қазақстан облысының Жамбыл ауданындағы Жаманшұбар (бұрынғы Ақмола губерниясы, Қызылжар уезі, Таузар болысына қарасты екінші ауыл) деген жерде кедей отбасында туған. Сәбит жеті жасқа келгенде әкесі - Мұқан, сегізге толғанда шешесі өледі де, Мұстафа деген ағасының қолында қалады. Жетімдіктің ауыр қасіретін тартқан Сәбит он жасынан бастап өз бетінше еңбек етеді.
Жоқшылық зардабынан Сәбит әркімнің есігінде жүріп, отыншы, сушы, қойшы, жылқышы болып күн кешіреді. Тапқаны тамағына жетпей, мұқтаждық қолын байлаған ол - жасында оқи алмайды. Бірақ, оқысам, білсем деген арманы ойынан бір кеткен емес. Өз бетінше ұмтылып, ауыл молдаларынан хат таниды, 15 жасында қисса, дастандар оқи алатын халге жетеді. Татар молдаларынан сабақ ала жүріп, Шәкір - Шәкірат, Зылиха - Жүсіп, Зарқұм, Сал-Сал, Зейне - Зайнап, Ләйлі - Мәжнүн, Сейфул - Мәлік, Бадүғұл - Жамал, Алпамыс, Ер Тарғын жырларын, Ғабдолла Тоқаевтің шығармаларын тауып алып оқиды. Бұл дастандардың көпшілігін Сәбит ауыл ішінде көбінесе жатқа айтып жүреді. Өлең шығаруға талаптанады, ел аузына ілігеді, ауыл ішінде өлеңші бала атанады. Абай Құнанбаевтың 1909 жылы басылған өлеңдері жинағымен танысқан ол Абайдай ақын болуды аңсайды. Абай поэзиясы Сәбиттің ақындық талантына зор қозғау салады. Жасынан ел аузындағы жыр-толғауларды, қисса-дастандарды жаттап, мақамдап айтып үйренген.
Сәбит курсты бітіргеннен кейін ауылда мұғалім болады, жергілікті Совдеп жұмысына белсене араласады. Совет үкіметіне жан таласа қарсы тұрған бай-кулактардың бандиттік топтарын талқандауға төтенше құрылған әскери бөлім қатарына кіреді. Көкшетау ревкомының председателі болып қызмет атқарады. 1920 жылы жаз айында Жұмабаевтың жетекшілігімен оқытушылар курсы қайта ашылып, күзге дейін сонда оқуын жалғастырды. 1920 жылы Бүкілодақтық Коммунист (большевиктер) партиясына мүшелікке өтіп, 1921-1922 жылдары Петропавл қалалық партия комитетінде істейді. Осы тұста Сәбит Мұқановтың өлең, мақалалары Еңбекші қазақ, Жас қайрат, Лениншіл жас газеттері мен Қызыл Қазақстан, Әйел теңдігі журналдарында жиі басылды. 1922-1924 жылдары Оренбургтегі рабфакта оқып, орыс әдебиеті классиктерінің шығармаларымен де танысады.
С.Мұқанов жиырмасыншы жылдары бірнеше ұсақ өлеңдермен бірге, Жетім қыз күйі, Тұлпар жорығы, Балбөпе, Батырақ, Октябрьдің өткелдері, Қанды көл, Құланның құны дейтін поэмалары мен Сұлушаш романын жазды.
Сәбит әр алуан қызметтер арқауымен қатар түрлі жанрда жаңа шығармаларын жариялады. Поэзияда: Колхозды ауыл осындай, Майға сәлем, Сөз-советтік армия; драматургияда: Күрес күндерінде (1938), Алтын астық (1939); прозада: Жұмбақ жалау (1938), Менің мектептерім (1940), Балуан Шолақ (1941) сықылды шығармалар осы жылдардың жемісі.

Сұлушаш поэмасы

Сәбит Мұқановтың қазақ әдебиетінің алтын қорына қосқан талантты шығармаларының бірі - "Сұлушаш" поэмасы. Оны өлеңмен жазылған роман деп те атайды. Қалай болғанда да осы шығармасы арқылы ақын дәуір шындарын тарихи тақырып тұрғысынан кең қамтып бейнелеуде елеулі табысқа жетті.
Шығарманың сюжеттік желісін ел аузындағы аңыздан алғанымен, ақын оны өз дәуірінің талабымен шебер ұштастырады. Жастардың бостандыққа ұмтылуы арқылы автор жалпы адамзат баласына тән азаттыққа ұмтылу идеясын көрсетеді.
Автор аңыздағы халықтық сарынды сақтайды да, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
С.Мұқановтың ғылыми зерттеу еңбектері
Сәбит Мұқанов шығармашылығы
Сұлу сөздің сардары – Сәбит Мұқанов
СӘБИТ МҰҚАНОВТЫҢ ӨМІРБАЯНЫ
Сәбит Мұқанов
Сәбит Мұқанов және әдебиет
Сәбит Мұқановтың Балуан Шолақ шығармасының поэтикасы
Мұңайтпасұлы Қажымұқан туралы ақпарат
Алаш қайраткерлері
ҚАЗАҚ ӘДЕБИЕТІНІҢ ТАРИХЫ. ПӘННІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ
Пәндер