Бастауыш сынып оқушыларына бiлiм беруде ұжымдық iс-әрекетке тәрбиелеу

МАЗМҰНЫ

КIРIСПЕ

I ТАРАУ Бастауыш сынып оқушыларына бiлiм беруде
ұжымдық iс.әрекетке тәрбиелеудiң теориялық
мәселелерi.

1.1 Ұжымдық қарым.қатынасты қалыптастырудың
педагогикалық.психологиялық негiздерi.
1.2 Жеке пәндердi оқыту барысында оқушылардың
ұжымдық iс.әрекетi арқылы саналылыққа тәрбиелеудiң
жолдары.

II ТАРАУ Бастауыш мектеп қазақ тiлiн оқытудың, ұйымдастырудың
әдiстемелiк ерекшелiктерi.

2.1 Ұжымдық iс.әрекетке тәрбиелеуде қазақ тiлi пәнiнiң
алатын орны.
2.2 Ұжымдық iс.әрекет арқылы саналылыққа тәрбиелеудiң
барысында 2 сынып қазақ тiлi пәнiнен орындалатын
тапсырмалар жүйесi.
2.3 Сабақ жоспары.

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

ҚОСЫМШАЛАР
Кiрiспе:
Елiмiздiң болашақ азаматының жеке басының қалыптасуының маңызды кезеңi оның мектепте болған жылдарында өтедi. Сондықтан жас өспiрiм адамның қалыптасуында бастауыш мектеп ұжымы ерекше роль атқарады. Атап айтқанда, бастауыш мектеп ұжымы негiзгi әлеуметтiк орта болып табылады, осы ортада адамның тұтыну қажеттiлiгi тәрбиеленiп, талап-тiлегi ашылып, жеке басының қабiлеттiлiгi қалыптасады. Бастауыш мектеп ұжымында, оның сан қырлы қарым-қатынастарымен бiрге ұжым мүшелерiнiң жалпы қызметi.
Бүлдiршiндердi қазақ тiлiнiң дыбыс жүйесi арқылы ұлттық рух-қазақ тiлi бастауыш мектепте тәрбиеленедi.
Тiлiдiң дамуы –елдiң дамуын яғни бастауыш сыныпта қазақ тiлi сабақтарын оқыту барысында ұжымдық iс-әрекет арқылы оқушыларды саналыққа тәрбиелеу.
К. Крупская, А.С. Макаренко, А. Сухомлинский, К. Крупская, С.Шальний, И. П. Иванов, мектеп ұжымына зор мән берген. Тәрбие жөнiндегi iлiмiн негiзге ала отырып, олар педагогикалық теория мен практиканың барлық мәселелерiн ұжымшыл жас ұрпақты даярлау тұрғысынан шештi.
Сонымен қатар қазақ тiлiн қазақ ағартушылары Ы. Алтынсарин, А.Байтұрсынов негiзiн қалаған болса, қазiргi кезде оны жалғастырып, көркейтiп әрi қарай жаңғыртушы Аханов, Ысқақов ғалымдарымыз танымал.
Пайдаланған әдебиеттер
1. В.А Сухомлинский “Коллективтiң құдiреттi күшi” А.,1979
2. В.А сухомлинский “Балаға жүрек жылуы“ А.,1976
3. Т. А Ильина “Педагогика” А.,1977
4. Макаренко “Нравственное воспитание школьников” М.,1969
5. Н. В Савин “Педагогика” М.,1976 стр. 177
6. Ш. А Амонашвили “Педагогикалық iзденiс” А., 1990
7. М. И Кондакова “Краткий педагогический словарь пропагандиста” М., 1988
8. В.А Сухомлинский “Методика воспитания коллектива” М.,1981
9. А. С Макаренко “Ұстаздық дастан”
10. А. Синицин “Педагогикалық әдеп және ұстаздық шеберлiк” А.,
11. Ж. Б Қоянбаев “Педагогика” А.,1992
12. Ж. Б Қоянбаев, Р. М Қоянбаев “Педагогика” А., 2000
13. Жарықбаев “Жантану негiздерi” А.,2002
14. Қазақстан мектебi журн. N 7 2003
15. “Бастауыш мектеп” журн. N2 2003
16. “Бастауыш мектеп” журн. N7 2004;
17. “Бастауыш мектеп” журн. N1 2004
18. “Бастауыш мектеп” журн. N5 2004
19. “Бастауыш мектеп” журн. N 6 2004
20. “Бастауыш мектеп” журн. N 9 2003
21. “Бастауыш мектеп” журн. N 12 2004
22. “Бастауыш мектеп” журн. N 3 2004
23. “Бастауыш мектеп” журн. N 8 2004
24. М. М Жанпеисова “Модульдiк оқыту технологиясы оқушыны дамыту құралы ретiнде” А., 2002
25. Н. К Крупская “Воспитать обùественника коллективиста”
Т.5 М.,1958
        
        МАЗМҰНЫ
КIРIСПЕ
I ТАРАУ Бастауыш сынып оқушыларына бiлiм беруде
ұжымдық iс-әрекетке тәрбиелеудiң теориялық
мәселелерi.
1.1 ... ... ... ... Жеке ... оқыту барысында оқушылардың
ұжымдық iс-әрекетi арқылы саналылыққа тәрбиелеудiң
жолдары.
II ТАРАУ Бастауыш мектеп қазақ тiлiн оқытудың, ұйымдастырудың
әдiстемелiк ерекшелiктерi.
2.1 ... ... ... ... тiлi ... ... Ұжымдық iс-әрекет арқылы саналылыққа тәрбиелеудiң
барысында 2 сынып ... тiлi ... ... ... Сабақ жоспары.
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ҚОСЫМШАЛАР
Кiрiспе:
Елiмiздiң болашақ азаматының жеке басының қалыптасуының маңызды
кезеңi оның ... ... ... ... ... жас ... қалыптасуында бастауыш мектеп ұжымы ерекше роль ... ... ... ... ... ... ... орта болып
табылады, осы ортада адамның ... ... ... ... ашылып, жеке басының қабiлеттiлiгi қалыптасады. Бастауыш мектеп
ұжымында, оның сан қырлы қарым-қатынастарымен ... ұжым ... ... қазақ тiлiнiң дыбыс жүйесi арқылы ұлттық рух-қазақ
тiлi бастауыш мектепте ... ... ... ... яғни ... сыныпта қазақ тiлi
сабақтарын оқыту барысында ұжымдық ... ... ... ... ... А.С. ... А. Сухомлинский, К. Крупская, С.Шальний,
И. П. Иванов, мектеп ... зор мән ... ... ... ... ала ... олар педагогикалық теория мен практиканың барлық
мәселелерiн ұжымшыл жас ... ... ... ... қатар қазақ тiлiн қазақ ағартушылары Ы. Алтынсарин,
А.Байтұрсынов ... ... ... ... ... оны жалғастырып,
көркейтiп әрi қарай жаңғыртушы Аханов, Ысқақов ... ... ... ... ... жұмысының зерттеу мақсаты :
Кiшi мектеп жасындағы оқушыларды ... ... ... ... ... тiлi пәнi ... ... асырудың
жолдарын анықтау.
Зерттеу мiндеттерi:
1 Педагогикалық психологиялық тұрғыда жазылған ғылыми еңбектермен
мақалаларға бүгiнгi күн ... ... ... ... ... ұжымдық iс-әрекетiн ұйымдастырумен
саналық тәрбиесiн қалыптастырудағы озат ... ... ... қазақ тiлi пәнiнiң мүмкiндiгiн көрсету.
Зерттеу ... ... ... ... оқу барысындағы ұжымдық
iс-әрекетi мен саналылық тәрбиесi.
Зерттеу пәнi: Бастауыш ... 2 ... ... тiлi ... ... Оқулық ,оқу құралдарын талдау, сұрақ-жауап,
педагогикалық ... ... ... ... ... бiлiм ... ұжымдық
iс-әрекетке тәрбиелеудiң теориялық мәселелерi.
1. Ұжымдық қарым-қатынасты қалыптастырудың
педагогикалық-психологиялық негiздерi.
“Ұжым” деген ұғым тек көпшiлiк ... топ ... ... ... ... ... iсi, ... өзгелерiне байланысты деген мағынаны
бiлдiредi.
Жалпы ұжым – жас өспiрiм адамның ... ... роль ... ... ұжым бұл негiзгi әлеуметтiк орта болып табылады, осы ортада
баланың тұтыну қажеттiлiгi тәрбиеленiп, талап- тiлегi ... жеке ... ... Балалар ұжымы, негiзiнде, жеке сынып және мектеп
ұжымына бөлiнедi. Солай ... да, ... ең ... ... ... ... деп атау үшiн, мұнда тәрбие жұмысы жақсы қойылуы шарт және оның
өзiнше белгiлi бiр ... ... Бұл ... ... 1)
ұжымдағы оқушылардың мақсаты мен талабы бiр келiп, ... ... ... ... үшiн, ... ... ... моральдық принциптi
орындауға ұмтылуы шарт. 2) Оқушы ... ... ... ... ... ... ... өзiнiң iсiн ұжымның талабына бағындыруға ұмтылуы
тиiс. 3) Оқушы арасында сын және өзара сынды ... ... ... және ... ... ... ... пiкiрлерiн ортаға салуы
қажет. 4) Ұжымда бiрiн-бiрi сыйлаушылық, тәртiп барлығына бiрдей болып және
тиiстi iстер туралы ... ... мұны ... ретiнде жүргiзбей,
көпшiлiктiң пiкiрiмен сынаса отырып алынуы шарт.
Осы критериялардың бiрi ... ... ... ... ... қалыптасқан деп айту қиын.
Ұжым балалар үшiн өзiнше қоғамдық орта болғандықтан, мұны әрбiр жеке
оқушының тәрбиеленуiне ... ... ... ... ... ... жұмыс жүргiзу бастауыш
сыныптардан басталынады. Сыныпта ұжымның iзiн ... ... ... орындауға жұмылдыру немесе қоғам жұмысына тарту, сөйтiп,
олардың өзiндiк ... ... т.б ... ... ... ... ... Әдетте, оқушылармен жұмыс
жүргiзу үшiн көп уақыт керек. Бiрақ соған барлық педагогтардың мүмкiншiлiгi
бола ... ... бұл ... ... қабiлетi деп уақытты үнемдi
пайдаланып, ұжымның күшiн шеберлiкпен бiрiктiрiп, әртүрлi ... ... ... ... ...... шешушi ôакторы және бiздiң қоғам жағдайында
бала өмiрiн ұйымдастырудың негiзгi ôормасы. Жеке тұлғаның дамуы үшiн ұжымда
қолайлы жағдайдың болуы қажет. ... ... даму ... ұжымнан
алатын болғандықтан ұжымда тұлғаның бас бостандығы болуы басты шарт ... ... ... ... ... ... өзi ... ұжым
ретiнде өмiр сүретiндiгiнен туындайды.
Оқушылар ұжымы баланың өмiрiн, оқуын, ... ... ... ойын ... ең тиiмдi құралы.
Баланың тәрбиелеуiнде әр кiм өзiнiң мүмкiншiлiгiн өзi дұрыс бағалай
алуы ерекше орны ... ... ... әдеттердiң басым көпшiлiгi
еркелетудiң нәтижесiнде балалардың ... ... ... ... ... ... ... келетiнi оны кiшi жасынан еркелетiп, оның өзiнiң
мүмкiншiлiгiн дұрыс бағалауын үйретпегендiктен.
Айнаға қарағандай сияқты, ұжым арқылы әркiм өз кемшiлiктерiн ... ... ... ... бiлуге мүмкiндiк туады. Әрине, әр кiм
өзiнiң қолайсыз жағын бiле алуы дербес мақсат деуге болмайды, бұл оған ... ... үшiн ғана ... ... ... ... пiкiрi арқылы оқушы
өзiнiң қолайсыз жағын бiлiп, iсiнiң қандай кемiстiгi бар ... ... да, ол ... қолайсыз әдеттерiн бiрден жойып, жөнделiп кете ... ... ... қойылуына және баланың өз ... ... ... iске ... ... ... ... қайраткерлерi және халық ағарту
органдарының озат өкiлдерi А.В ... Н.К ... А.С ... ... С.Т Шацский, И.П Иванов, В.А Сухомлинский мектеп ұжымына
аса зор ... ... ... ... ... ... негiзге ала отырып
олар педагогикалық теория мен практиканың барлық мәселелерiн ұжымшыл жас
ұрпақты ... ... ... ... жаңа ... қалыптастырудың негiзгi жағдайы ... дедi. Оның ... ... ... ... ол, адам ... ұжымшыл, қоғамдық мүдденi жеке басының мүддесiнен жоғары
санайтын болуы тиiс. ... ... ... ғана ... ... өзi ... мектептiң балаларын тату ұжымға топтастыру
үшiн көп ... ... ... ұзақ ... қалыптасқан балалар
ұжымдарын зерттеп бiлуге шақырды, әр сәбидiң жеке ... ... ... белсендiлiгiнiң мәнi барын атап көрсеттi. Бұл ... тек қана ... ... ғана емес, сонымен бiрге оның шегiнен
тыс ... де ... ... ... ... ... мен қалыптасу ортасы ұжым деп атады.
Мектептегi ... ... ... ... ... мән ... ... ұжымда өмiр сүре және жұмыс iстей алатындай
тәрбиелеудiң қажет екендiгiн ескерттi. Ол ... ... ... ... ... атап ... Олар: балалардың ұжымдық iс-
әрекетiнiң ôормалары мен ... ... ... және оны ... ... ... ұжым ... ең басты парызын: әр адамның түлеп
өсуiн қамтамасыз етуi тиiс. ... ... ... ... ... ... өзiнiң негiзгi қажетiне айналған жеке адамды тәрбиелеуге
тиiс. Мұның өзi бiздiң құрылысымызға iштей тән ... ... ... ... қоғамдық қарым-қатынастарды қайта құру
басталған қазiргi заманғы кезеңде ерекше маңызды.
Көп ... ... ... өзге адамдардың қуанышы мен игiлiгiне
арналған iс қана ... ... өз ... ... ... аша ... алатын тәрбиешiлер мен шәкiрттердiң бiртұтас ұжымын туғызады және
нығайтады. ... бұл ... ... ... тәрбиешiлердiң ұжымшылдық,
адамгершiлiк, тәрбиелеу, қарым- қатынастарын жасау және дамыту ... ... ... ... ... асады. Сондықтан тәрбиешi
өзiнiң, балалардың аға ... және ... iске ... ... ... ұстаздық позициясының қажеттiгiн түсiне бiлуi өте маңызды.
Балаларды ұжым үшiн және ұжым арқылы, ұжымда тәрбиелеу жүйесiн жасаған
А. С. ... ... ... ... ... тараған тұжырымды
қатты сынады, педагогтар берген тұжырым бойынша, олар ... ... ... ... ... ... өзара әрекетте адамдар тобы” деп
түсiндi .
А. С. Макаренко ұжымда жеке адамды ... бiр iздi ... ... Оның ... осы уақытқа дейiн құндылығын сақтауда
және iс-әрекетi, қарым-қатынас, дәстүр сияқты тәрбие проблемалары ұжым
өмiрiнде ... ... ... ... С. ... ... жеке адам тәрбиесiнiң қоғамдық бағыттылығын
ерекше атады. Ұжымда тек жай ғана ... адам болу ... ол ... өмiр сүре бiлуi ... С. ... жеке адам тәрбиесiнiң қоғамдық бағыттылығы
тұрғысынан ұжымның кейбiр сапасын, яғни белгiлерiн көрсеттi.
1. Ұжым ... ... және ... жеке адам ұжымнан тыс
дамымайды.
2. Ұжым адамдарды ... ... ... және ... ... Ұжым ... ұжымдармен табиғи байланысты қоғамның бөлiгi.
4. Ұжымның өзiн-өзi басқару ... және ... ... С. ... айтқандай, бастауыш және жалпы мектептiк ... ... ... және ... болуы ұжымның бiр белгiсi болып
табылады. А. С. Макаренконың мекемелерiнде бастауыш ... ... А.С ... ... ұжым ... ... достық ,
тұрмыстық және идеологиялық бiрлестiкте болады. Бұл алғашқы ұжым ... ... ... ... ... болуы қажет. Оның өмiрi мен қызметi
жалпы терең ... толы ... ... ұжым ... ... бағыттарын
бейнелеуге тиiс.
Ондай ұжым, А.С Макаренконың дәлме-дәл атағанындай, “тамаша ... дәл де ... ... бола ... Ондай ұжымның құрылуы бiр сәттiк
емес, қайта ұзақ процесс. “Бiрақ ... ұжым ... ... ... -деп жазды
А.С Макаренко,-оны сақтау керек, әрi сонда ғана ... ... беру ... ... өтедi“.
Әрбiр ұжым-бұл топ, бiрақ әрбiр топ ұжым бола ... Ұжым ... ... ... ... ... ... ұжым-бұл ұжым белгiлерi бар
бастауыш топ.
А.С Макаренко ұжымға былай деп ... ... ... ... ... ... ... негiзделген
контактылы жиынтық.”
Жеке адам жөнiнде ұжым бүтiндей ұжымның жекелiгiн бiлдiредi.
Ұжым адамдарды қоғам үшiн анық пайдалы қызмет ... ... ... ғана ұжым ... ... ... ... ұжымы,“ - деп атап көрсеттi Антон Семенович,-
тек жастардың ғана жиналысы емес, басқа да ... ... ... ... ие болатын қоғамның ұясы болып табылады“.
Ұжым – бейнелеп ... ... ... өздiгiнен ұшуға
аттанатын ұясы.
Қазiргi кезеңде А.С Макаренко идеясын дамытуда И.П Ивановтың “Коммунар
әдiсi“ игi әсер етуде. Коммунар әдiсiнiң мәнi, ұжым ... ... ... Онда барлығы өнегелiк принципiне, шығармашылыққа негiзделедi.
Ұжымдық шығармашылық бiрiккен iс-ерекетiнiң әдiсiне ... ... ... ... күнделiктi iс-әрекеттерi, ұжымдық талқылау, шешiм қабылдау
және баға беру кiредi. Бұл ... И.П ... ... ... ... ұжым - бұл ... ... жетудегi ұйымшылдық пен
мақсаттылық, iс-әрекетiмен сипатталатын адамдар тобы.
В.А Сухомлинский балалар ұжымын дамыту ... ... ... Оның ... ... бiр ... ғылыми еңбектерiнде “Мудрая власть
коллектива “, “Коллективтiң құдiреттi күшi“ т.б баяндалды.
В.А Сухомлинский пiкiрi ... ... бала ... ... негiзгi
тәрбие құралы болады. Балалар мен тәрбиешiлер арасындағы рухани ... ... ... даму ... В.А ... ... ... жаңашыл мұғалiмдердiң идеяларымен ұштасып жатыр. ... ... ... жасаудың нәтижесiнде туды.
Ынтымақтастық ... ... ... ... ... ... тұрғыдан қарастырылған.
Сұлулық, ýмоциялық тереңдiк, рухани толысу мен рухани байлық , ... ... ... – осы ... ... , ұжым ... ... мен өзiндiк тәрбие болуы мүмкiн емес. Адамның ... ... бұл ... адамды қажет етуiнiң төтенше кең, ... Осы ... ... жеке ... ... ... ... сұлулығын ұштайтындай, жолдастармен араласудан адам
қуанышшаттықты ... ... ... ... ... ... ... тәрбие мiндетi.
Балалар сұлулықты жасау үшiн бiрiгетiн болса, қарым-қатынас ... ... ... ... ... ұясы - мектеп ұжымы баланы
дамытуда және ... ... роль ... ... ... ... ... ( оқу, еңбек т.б.) бiрiгiп топтасқан балалардың мақсатқа
бағытталған тұрақты бiрлестiгi.
Мектеп ұжымының негiзiнде бiрнеше ... ... ... ... ... болады. Олар: мектеп сыныбы, ұзартылған күн ... ... ... т.б. ... ... ... ... деп
атайды.
Оқушылар ұжымы балаларды ұжымшылдыққа тәрбиелеудiң маңызды құралы.
Ұжымшылдық адам ... ұжым және ... ... ... ... ... өз ... өз қабiлетiнiң керек екенiн ... ... ... ... ... ... ... ұжымның
оқыту және тәрбие жұмысын шығармашылықпен ұйымдастыруына байланысты. Қорыта
айтқанда, ұжым-тәрбиенiң маңызды құралы.
Педагогика ғылымында оқушылар ұжымын ... ... ... ... ... ... ғана ... оны жасаудың теориялық негiзгi
де бар. Балалар ұжымы олардың өмiр мен қатынастарының ... ... ... ... қала ... ... iлгерi қозғалу- ұжым өмiрiнiң заңы.
Адамның болашаққа ұмтылуы, өмiрге үмiт артуы, адам мен ұжым ... ... бiрi. ... болашақ үмiт ... ... ... бiрi – баланың алдында мақсат жүйесi
ретiнде ашылып , ол ... ... ... жету мүмкiншiлiгiмен
елiктiредi, өзiнiң және ұжымның болашағын құруға ... ... ... күйi мен ... ... ... деп есептедi. Қалыптасқан
қажеттiлiктердi, тiлектердi , мүдделердi ... ... ... ... ... ... жұмылдыру мен бағыттау болып табылады.
Оқушылар ұжымын қалыптастырудың пәрмендi құралы олардың ... ... ... сай ... ... Мұны ұйымдастыру барысында
балалардың жас ерекшелiгiн ескерiп еңбектiң көлемi шамадан тыс кетпеуiн
қадағалау керек.
Оқушылар ... ... ... ... айтылады.
Iс-әрекетi –бұл қарым-қатынас, ұжымның өздiгiнен iстеушiлiк және iшкi
процесiнiң көзi, нақты мақсатқа ... ... iшкi ... ... ... арқылы iс-әрекетiмен байланысты. Iс-әрекетiнiң барысында қарым-
қатынас дамиды.
Қарым-қатынас бұл ... адам ... ... ... ... ... - жеке адам ... жасаудың
негiзiнде басқа адамдармен бiрiгiп, қуанышты көңiл күйiн жеңiлмейтiн
тiлектi сезуi тиiс.
Балалар қарым ... ... Осы ... және қатынастың
тұрақты жүйесiн және кiшi топтың ролiн еске алу ... Жеке ... әр бала өз ... алады. Бiреулерi өзiнiң әйгiлiлiгiмен
жолдастарының алдында ... ал ... ... ... ... ... ... барлық балалар қатынас жасауды ... ... ... ... ... ... арқылы ынтымақтық достықты
тiлейдi. Осыған ... кiшi топ ... ... ... ... ... болады.
Кiшi топтардың құрамы тұрақты немесе тұрақсыз болу ... ... ... ... ... ... тартымдылығы. Егер мұндай
ерекшелiк болмаса топты сақтау мүмкiн емес. Әрбiр оқушы бiр ... ... ... ынтымақты қатынас жасау үшiн ... ... ... ... ... болуы қажет.
Оқушылардың түрлi тақырыптарға өзара ... ... ... ... әрбiр баланы қызықтырады, ынталандырады. Бұл балалардың әлеуметтiк
тәжiрибесiн молайтады.
Балалардың дербес аралық ... және ... ... ... зерттеп, балалардың қарым-қатынасын реттеуде және дамытуда
қамқоршы болуы тиiс. Дербес ... ... ... ... тәсiл
ұжымда педагогикалық меңгеру жолдарының бiрi.
Өзара жауапкершiлiк қатынас жүйесiнде қабылданған мақсатқа ... iстi ... үшiн ұжым ... жауапкершiлiк және өзара
тәуелдiлiк талап етiледi.
Өзара жауапкершiлiк қатынастың мынадай жағдайларды еске алған ... ұжым ... тең ... ... басқарушы мiндетiн орындаушы ұжым мүшесi тарапынан қысым жасамайды
;
- жауапкершiлiк және өзара тәуелдiлiк ... ... iстi ... әр ... ... жол ... ... жайларды болдырмау үшiн әрбiр ұжым мүшесiнiң әлсiз
және әлдi жақтарын еске алып, оның жағымды позициясын қамтамасыз ету ... ... ... және ... ... негiзiнде ұжым
өмiрiнiң нормаларын нығайту.
Ұжым өмiрiнде гуманистiк қатынас ерекше орын ... ... ... белгiлерi:
- сергектiк стиль – ширақтық, белсендiлiк, қайырымдылық ... ... ... ... iлтипаты болу, өзара жәрдем
беру:
- балалар арасында бақталастық, өз қамын ... ... ... ... басқа ұжымдарға жолдастық көмек беру, үн қосуға дайын тұру .
Мұндай гуманистiк қатынас тек қана iс ... көзi ... ... ... жеке ... ... құралы болады.
Ұжымда балалардың iс-әрекетi және қарым-қатынасы процесiнде жеке адам
аралық қатынас жүйесi, өзара жауапкершiлiк және тәуелдiлiк қатынасы, сондай-
ақ гуманистiк ... ... ... мен қалыптасуына әсер етедi.
Ұжымның жасампаз iстерi қазiргi ... ... ... ... ең ... бiрi. Шындығында, мәселен, еңбек мерекесi, ән-жыр
көктемi, тақырыптық кештер, т.б мектепте ... ... ... ... ... ... ... жiгерiн бiрiктiрiп аға ұрпақ
өкiлдерiнiң бiрлескен қатынастарын дамытуға көмектеседi.
Жалпы мектеп ұжымы – бұл тек мектеп оқушылары ғана ... Бұл ... ... ... ... әр түрлi қарым-қатынастар арқылы, рухани
өмiрдiң, тұтынудың, мүдденiң ... бай ... ... ... ... ... ұжымының рухани байлығы едәуiр дәрежеде топтар
ұжымдарының арасындағы өзара байланыстың қаншалықты әр түрлi және ... ... ... ... ... ... ... оқушылары
ұжымдарының арасындағы өзара қарым-қатынастар ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Мектепте азаматтық жауапкершiлiктi дамытушы және орнықтырушы мынадай
әр түрлi өзара қарым - ... ... ... ... ... ... оқушылары
арасындағы нағыз берiк, нағыз ұзақ ... ... ... ... ... ... ұжымның рухани өмiрi байытылады, ақыл-ой
мүдделерi достық, жолдастық ... ... ... , ғылымның
ұжымдық өзара қарым-қатынастардың, мүдделердiң, ... ...... ... ең киын салаларының бiрi болып табылады.
Танып бiлуге ақыл ой ... ... ... ... бай ... ... ... мүмкiн емес. Әрбiр
жас өспiрiмдi өз бiлiмiн кiшi жолдастарына ... ... ... ... ... Тек ... ... ғана бiлiмге нағыз
құштарлық, танып бiлуге қажеттiлiк қалыптасады. Көп оқып, көп бiлетiн ... ... жасы кiшi ... ... сөйлеуге құштарлығы пайда
болады. Осы құштарлықты баулу-педагогтың күрделi мiндеттерiнiң бiрi. ... ... ... ... бiрлiктiң негiзiнде оқушылар ұжымында
интеллек туалдық мүдделер бiрлiгi орнығады, аса берiк достық қатынастар
қалыптасады.
Идеялық-тәрбие ... Бұл ... ... тығыз байланысты, бiрақ бұл арада қоғамдық ... , ... ... жөнiндегi қамқорлық бiрiншi кезекке
қойылады. Идеялық сенiм ең алдымен адам бiр нәрсе үшiн ... ... ... ... ... ... Бiр ... оқушылардың идея жолындағы
күресi ұжымдық өзара қарым-қатынастардың жоғары ôормасы болып табылады.
Оқу-еңбек қатынастары. Бастауыш ұжымдар үлкен роль ... ... ... ... кiшi ... ... iскерлiктерi мен
дағдыларын үйретедi. Жас еңбекерлер үйiрмесiн ... ... ... үшiн өзiн көрсетудiң, өзiн орнықтырудың, өзiн тәрбиелеудiң
мейiлiнше айқын ... ... ... ... бойындағы бар бүкiл тәуiр
қасиетi өзiнiң жолдастарына беруге тырыса келе ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелiк бағалылығы мынада; азаматтық идеялар
нақты еңбекте көрiнедi, өзiнiң ... ... ... бұл ... ұжым ... жауапкершiлiкпен ұштасады.
Мектеп ұйымдары әр түрлi өзiндiк қызмет ететiн ... ... ... ... ... идеяларымен жiгерлендiрiледi.
Көркемөнер- шығармашылық және ойын сауық қатынастары. Төменгi сынып
оқушыларының ... хор, би ... , ... ... ... ... ... Ұжым мықты болсын десең және оның ... ... ... ... ... рухани өсуiн ынталандырсын
десең, рухани игiлiктерге тұтынушылық тұрғыда қарауға жол беруге ... ... тек ... үшiн ... ... жасауға ғана
бағыттап қоймау ... , ... ... ... ... , ... өтеуге де бағыттау керек . Дарынды балалар – мектептiң баға
жетпес байлығы, ұжымның рухани тiрегi. ... ... ... ... ... , олар өздерi ғана ұжымшылдар болып қоймайды,
сонымен бiрге өздерiнiң жолдастарын да ұжым рухында тәрбиелейдi
Мектеп ... ... ... ... ... жаза бiлетiн ұлдар
мен қыздар әр уақытта болады.
Өзiндiк өмiрдiң бастапқы қадамынан бастап-ақ бала адамның өзара қарым-
қатынастарын практика жүзiнде танып бiле ... ... ... қарым-
қатынастар дүниесi өте күрделi. Мұның өзi ... ... ... ... және ... әдет-ғұрып дәстүрлерiн сақтау
жауапкершiлiгi болып табылады . Мұның өзi ... ... ... ; ... ... ... ... адамның тұтыну
қабiлетiн ынталандыратын , ал сонымен бiрге оны тежейтiн , адам мүддесiн
дамытатын ережелердi ... ... ... ... Осы ...
отбасында , сынып және жалпы мектеп ұжымдарында азаматтық ... ... осы ... қарым-қатынастардың бәрi азаматтық әлiппесi ғана , алғашқы
қарапайым сабақ қана.
Кез – келген өзара қарым-қатынастар негiзi - ол ... , ... мен ... қарым-қатынасы жекелеген еңбек тапсырмаларын үздiк-
сөздық орындау арқылы болып қоймай, мақсаты айқын қоғамдық идеямен жарқырап
көрiнетiн ұзақ, көп жылдық жұмыс ... ... ... ... адамдық қасиеттерi тек мына себептен ... өз ... ... рет ... ... ... бастап ол -қоғамдық
зат. Адамның қоғамдық мәнi оның ... ... ... ... ... ... ... қалыпты процесi үшiн оның тiлегiне қарай қараудың
зор маңызы бар. ... - ... ...... ... адамдарға қарым-
қатынасы осыған байланысты болады. Бұлар әуелi анасына, әкесiне, ал содан
кейiн “бөгде ... ... ... ”, ”сыныптастарына”, ... ... ... ... және ұжым арқылы тәрбиелеудi бiртұтас тәрбие ұжымында
тәрбиелеу ретiнде, оның ... ... ... ... басқаруымен
тәрбиелеу ретiнде мейлiнше терең түсiнуiмiз және барынша табысты құруымыз
керек.
Бiртұтас тәрбие ұжымы – бұл ... мен ... ... ... ... ... ... үлкендердiң кiшiлерге жолдастық
тәрбие қамқорлығы (ашық және елеусiз арқылы бағытталатын) ұйымдастыру,
практикалық, тәрбиелiк ... ... ... бұл ... ... ортақ қамқорлықтық нақты қатынастарының және
жолдастық құрмет пен жолдастық талаптың рухани қатынастарының ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеп қана
қоймай, кiшiлердiң де, үлкендердiң де өзiн- өзi тәрбиелеуi жүрiп жатады.
Ұжымнан тыс өз ... мен ... деп ... ... ... ұжымға ұнамайды.
Соларды ұжымшылдыққа баулу көп дәрежеде отбасының, ... және ... ... күш ... мен ... ... ... талабының бiрiңғайлығына байланысты. Бұдан туатын мәселе:
шәкiрттi ұжымшылдық рухында тәрбиелеу- мектептiң маңызды iсi. Ең ... ... ... ... ... бiлiп ... Тiптi өзара татулықтары жөнiнде сұрап бiлу де қажет. Бiр-бiрiне
қалай ... ... ... ... да ... сыйластығына көз
жеткiзуге болады. Әрине, ұжымшылдық сезiмдi қалыптастыруда балалардың өзара
қатынасы мен ... ... ... ... Кейде олар өрескел әдеттерiн
жасырып, мүлдем айтпауға ... Бiрiн – бiрi ... ... Бұл ... ... ... Оның ... неге апаратынына мән бермейдi. Балаларды
қоғамшыл рухқа бағыттау үшiн ең ... жасы ... ... ... Жас ... ... әр түрлi жайыттарға ата-аналар
араласқаны оңды. Бiрақ балаға ара ... да орны бар. Ең ... ... өтiрiктi жарыққа шығару, мойындату ... ... ... кiрiсемiн деп қолайсыз жайтқа душар болу ғана ... ... ... әрекетiн жасырып қалу, оны дер кезiнде
талқыға салмау өкiнiшке қалдырады, ... ... ... әсер ... ... ата-ана әр қашан тек өз баласын жақтап, ұжым ... ... ... ауырлатқаны. Осындай ”қорғаныс” тапқан бала өз
достары ... ... ... ... дағдыланады, ұжымда кiнәсi жоқ балаларды
жазғырады. Кейде ата-аналар балаларының жолдастарымен ... ... ... ... ... ... ... болатын күрделi
оқиғалар мiнезi толық қалыптаспаған ... ... ... ... ... ... ... Өзара шүйiркелесуден бейтаныс
топтағы күштiрек балалардың басқаруымен бос жүрiске салынатын жстарда бар.
Осындай ... үйiр ... ... тап ... ... де
кездеседi.
Ұжымшылдыққа тәрбиелеуде балалардың мектептегi қоғамдық жұмыстарға,
сынып болып қатысса, iс ... ... ... әр ... ... етiп, ... қамқорлығына сүйенетiн, сөйтiп, қоғамдық ... ... ... ... ... ... өзiн ... жоғары
ұстайтындар байқалса, сынып ұжымы оларға өзiндiк ... ете ... ... ... сезiмталдыққа, әсерленушiлiкке тәрбиелей бiлсе,
ұжымдық ... ... ... ...... бередi. Бала
тәрбиелеуде әке мен шешенiң адамгершiлiк бейнесi ерекше әсер етедi.
Небiр жағдайларда дұрыс ұжым ... ... оғаш ... ... ... ... ... белгiлерi бiр-бiрiнiң үйiне бару, араласу,
хабарласу ... және т.б ... ... ... мол ... ... ... ауадай қажет. Рахаттанып ... ... ... ... ұмыт ... сабақтарын сұрасқан балалардың
ынтымағы жарасып, ұжымдық белгiлер нышан бередi. Алайда кейбiр ата-аналар
балаларының досы келсе, сұсты көзбен қарап, ... ... ... өте сезiмтал да сыршыл келедi. Онысын байқатпай кетуге
асығады.
Ұжымшылдыққа ... ... ... ... ... ... ... пайдалы.
Баланы дұрыс жолға бастамайтын әдет көбiнесе еркелiк, тiлазарлық.
балардың мұндай мiнездерiн табандылықпен ... iс оңға ... ... ... жолға қойылмаған отбасында ”қиын” оқушылар болады.
Оларды ... ... ... ... ... ... жиi ... болса,
жағдай жақсарады.
В.А Сухомлинский сөзiне жүгiнсек: Отбасының басты мәнi де, мақсаты да
– балаларды тәрбиелеу, ... да баур етiп ... Бұл ... ... ... әрқашан өнеге көрсеткенi абзал. Ал дайын асқа әзiр
тұратын балалардың өзiне ... ... ... ... қоғамға пайдалы
iске ынтықтар жақсы бiледi. Ондайларды ұжымшылдық қарым-қатынасқа, ... ... ... ... қоғам алдындағы жауапкершiлiк болып
табылады.
Мұндай аса ... ... ... ... ... ... ... танытса, қызмет пайдалы нәтижесiн бередi.
Демек бiз ХХ ғасырдың ұлы педагогi А.С Макаренко iлiмiнiң ... ... ... өзi ... ... Оны ... классигi десек,
қателеспеймiз. Өйткенi, ол мектептiң барлық өзектi ... ... ... ... ... идеяларды ұсынған: тәрбиенiң
бағдарламасы, педагогикалық жоспарлау, оқу мен ... ... ... ... дәстүр негiзiнде тәрбиелеу, тәбиелеушi ұжым
педагогикалық ұжым, тәртiптiлiк пен ... ... ... ... жеке ... педагогтың беделi, шеберлiгi.
Тәрбие жұмысының ең негiзгiсi - ... жеке ... ... ... ... социалистiк қоғамда өмiр сүргендiктен, оның ... ... ... ... ... ... демократиялық
қоғамда өмiр сүретiн бiздiң мақсатымыз – тәуелсiз елдiң еркiн ойлы азаматын
тәрбиелеу.
А.С Макаренко өзi ... М. ... және Ô. ... ... ... басқару ұйымына және оның демократиялы ... ... еттi. ... ... сайланған командирi, өзiн-өзi басқарудың
жоғары ұйымы, жиналыс және ... ... ... ... ... бұл ... ... мен тәрбие әдiсiн коммунада ғана емес, мектептеде
қолдануға болады. Ол өнiмдi еңбек, демократия, ... мен ... ... ... ... ... ... шығармашылық
iзденiсi.
А.С Макаренконың мұндай жұмыс iстеу жүйесiн пайдалану ... ... ... бiрi И.П ... ... ... iс-әрекет
әдiсiнен көруге болады.
| |А.С Макаренко | |И.П ... |
|1 ... ... |1 ... ұжымдық шығармашылығы мен |
| | | ... |
|2 ... ... |2 ... ... |
|3 ... ... |3 ... топ |
|4 ... |4 ... ұжым ... ... бұл әдiсi 6 ... тұрады.
1. Тәрбиенiң алғы жұмыстары;
2. Ұжым болып жоспарлау және қарым-қатынас жасау;
3. Ұжымның шығармашылық жұмысына дайындық;
4. Ұжыммен шығармашылық жұмыс жүргiзу;
5. Балалардың ұжымдық ... ... ... Үмiт ... ... ... 1997 жылдан берi И.П Ивановтың осы ... ... ... жүр. Бұл әдiс ... ... ... себебiн ашуға көмектеседi. Бұл әдiстi бұрындары да сыныпта,
мектепте әр түрлi шаралар дайындалып, ... ... ... барлық
ашараны мұғалiмдер, үлкендер өздерi жобалап, ал оқушылар тек жай орындаушы
ретiнде ғана қатысатын. Әрине, бұл ... аса ... ... ел ... ... ... қазiргi заман
талабына сай жасалады. ”Ең бастысы, адамға деген жаңа қарым-қатынас ... жаңа ... оған ... жаңа ... деп А.С ... атап
көрсеткендей ұжымда тәрбие iсiндегi қарым-қатынас түбегейлi ... ... ... ... нәтижеге бәрi бiрдей қызығуы
артып, әр қатысушының өз ... ... ... ... ... ... ... өткiзерде оқушылармен келiсе отырып сабақтың
тақырыбын, оның мақсатын анықтайды. Кiмдер қатысады, кiмдердi шақырады,
қалай қызықты да ... етiп ... ... ... Тақырыбын,
мақсатын белгiлiгiннен кейiн, ендi сынып сағатын қалай өткiзу керек, ... ... ... ... ... керектiгi жайлы да оқушылармен
ақылдаса келе жоспар жасалады. Әр оқушы өз ойын ашық айтып үлесiн ... соң ғана ... ... ... ... Әр топ ... топтарға
бөлiнiп дайындалады, әр топтың өз жетекшiсi сайланып, ... ... ... ... ... ... жетекшiсi тек ақыл
қосушы, әр топтың құпиясын ... ... ... үшiн бiлдiрмей
бағыт берушi ғана болады.
Сынып сағатын өткеннен кейiн талдау жасалады. Оқушылар ... ... ... ... ... ßғни қандай шара өткiзсе де
ұжым ... ... ... ... ... тығыз қарым-
қатынаста болады, бiрге өткiзедi, талдайды.
А.С Макаренконың ”Ұжымдық өмiрдiң тәжiрибесi … бұл ұжымдық ... өте ... ... , оның ... ... жасау, талқылау,
қарым-қатынас жасау, көпшiлiкке ... ... ... ... үйлесiмдiлiк принциптерi ең көрнектi орынға ие ... ... ... ... iстеу жолдары мен тәсiлдерiн қалыптастырады.
Оқушылардың белсендiлiгiн арттыру, қарым-қатынасын қалыптастыру, қоғам
алдындағы жауапкершiлiк пен ... ... пен ... пен ... ... пен ... өзiн-өзi
қадiрлеу, өзiне талап қоя бiлуi, алдына қойған мақсатқа жету үшiн еңбекқор
бола алатындай жеке тұлғаны ... ... ... ұжымы үш кезеңнен өтедi. Ұжымның даму кезеңдерiн айқындаған
А.С Макренко. Ол балалар ұжымы ... ... ... ... ... ... ... байланысты ажыратты.
Бiрiншi кезеңде оқушылар ұжымы жеткiлiксiз ұйымдастырылған ... ... ... ... ... үшiн ... талап қоþдан
бастайды. Талап iс-әрекетiнiң барысында орындалуға тиiстi нақты мiндеттер.
Талап қоþ балаларды мiнез-құлық нормасына ... ... ... Бұл ... балалар ұжымы сирек кездесетiн құбылыс. ... ... ... және әр мектеп бiтiрген оқушылардың ... ... ... ... ұжым ... белсендi, ынталы оқушыларға сүйену
керек. Ұжым өмiрiне мұндай тәсiл сынып белсендi ... ... ... ... және балалар мен мұғалiмдердiң жұмысты бiрлесiп iстеуiне
әсер етуi мүмкiн.
Бiрiншi кезең аяқталу үшiн мына ... еске ... ... ... ... ... ... анықтау;
- Ұжым iс-әрекетiнiң дамуы;
- Жеке адам арасындағы қарым-қатынас, iскерлiк және ... ... ... ... ұжым ... қолдайтын белсендiлер тобының бөлiнуi.
Бұл кезеңде мұғалiмнiң негiзгi қызметi - ... ... ... ... оларды әр түрлi iс-әрекеттерiне қатыстыру, ұжымды
балаға педагогикалық ықпал жасайтын құралға айналдыру.
А.С ... ... ... үшiн ... жұмысын барлық ұжымды
тәрбиелеуден бастау қажет дейдi.
Екiншi кезеңде ұжым ... ... яғни ... ... қызметiнен тұрақты ұжым органдарына көшедi. Сондықтан бұл
кезеңде белсендi топпен жұмыс ... ... зор. ... ... ... әр ... оқу, қоғамдық еңбек тапсырмаларын орындау, әрбiр ұжым
мүшелерiне көмектесу, iс-әрекеттерiн бақылау т.б.
Мұғалiмнiң ...... яғни ... ... ... өмiрi үшiн ... ... қуаттау, жалпы мiндеттердi
орындауда барлық оқушылардың ... ... бұл даму ... ... ықпал жасау принципi қолданылады,
яғни тұлғаға талап қоþ ұжым арқылы жүзеге асырылады.
Үшiншi кезең - бұдан былай ... ... және ұжым ... ... дамуымен сипатталады. Онда қоғамдық өмiрдегi деректердi,
құбылыстарды бағалауда қоғамдық (ұжымдық ) пiкiр ... Бұл ... ... ұжым ... ... арасында жалпы iстi ... ... ... ... ... ... демек, ұжымда
тiлектестiк, бiр-бiрiне илтипаты болуы, ... ... үн ... ... ... ... ... сақтау, нормаға
бағыну сияқты болымды қасиеттер пайда болады.
Ұжым қоғамдық пiкiрмен ... ... пiкiр – бұл ... ... ... ... бiрлiгi. Бұл бiрлiктi ұжым
кейбiр ұғымдар және құбылыстар ... ... ... ... Демек, ұжымдық талқылау, бағалау, ... ... ... ... ... Макаренко балалар ұжымы ... ... ... тәртiбiне, балалардың ара-қатынасы тәуелдiлiгiне байланысты
үшке ажыратты.
- Күнделiктi өмiрде пайда болып жеке ... әр ... ... қызықтыру. ”Егер балалар алдында қуанышты, қызықты
iстер болмаса, онда олар өмiр сүре ... А.С ... ... шын ынталандыруды ертеңгi қуаныш” – дедi.
Шын ынталандыруға: жарыс, саяхат, ... ... ... ... ... ... қызықты жұмыстар тағы басқалар жатады.
- Балалар лагерiне бару, жыл сайын өткiзiлетiн ән, сурет, мақал-
мәтелдер ... ... ... ... байланысты
әңгiме өткiзу т.б. жатады. Мұндай алда тұрған оқиға оқушылар үшiн
өте қуанышты болады.
- Ұжымның ... жеке ... бiр iстi ұзақ ... ... ... Бұл жолға келешек мамандықты таңдау, бiлiм алу,
мектеп бiтiргеннен кейiн халық шаруашылығында жұмыс ... ... ... орта және ... ... оқу ... түсу жатады.
Осы аталған жолдарды оқу және тәрбие барысында тиiмдi пайдалануда әр бiр
мұғалiмнiң мiндеттерi: ... ... ... ... ... ... ала бiлу; ... оқушылардың жас ерекшелiктерiн және жалпы
дайындық дәрежесiн еске алу.
Ұлы немiс педагогы А. ... ... ... ... iсiне ... атты ... “Жаман мұғалiм ақиқатты өзi айтып
бередi, ал жақсы мұғалiм ... өзiн ... ... ... Ал ... үйрететiн сабақты дамыта оқыту сабақтар ... ... ... ... мұғалiм мен оқушы арасындағы ерекше
қарым-қатынас. Мұғалiм бұл ... ... ... ұйымдастыратын
ұжымдық iстердiң ұйытқысы болғандықтан, оқушының шығармашылығын арттырады.
Оқушы қоғамнан тыс өмiр сүре ... ... оның ... ... қарым-қатынас жасау процесiнде ғана қалыптасады,
қоғамдық тәрбие арқылы бала ... ... ие ... Адам санасының
дамуы қоғамның дамуымен байланысты. ... тыс адам ... ... емес.
Кез-келген адам дүниеге келiсiмен екiншi бiр ... ... ... ... ... ... анасымен ңтiлдесуiң
қажетiн қанағаттандырмау – бiртiндеп оның қасаң ... ... ... ... ... ... ... азаþына әкелiп соқтыратыны
байқалып жүр. Сүйтiп, басқалармен қарым-қатынасқа түсу -қай жастағыларға
болмасын, оған ... ... ... ... ... қажет болса ,
айналадағы жұртпен араласып, дұрыс қарым-қатынас жасай бiлу де ... ... ... ... басқалармен араластырмай ұстау – жазаның ең
ауыр түрi екендiгiне шүбә келтiруге болмайды. Өзгелермен қарым- ... бұл ... аса ... ... ... ... ... сөз. Бала
қарым-қатынас арқылы айналасындағы дүние жайлы ... ... ... пен
тұрмыс дағдыларына машықтанады, адамзат жасап шығарған түрлi құндылықтарды
меңгередi. Әрине, қарым ... ... ... ғана ... ... аса кең, бұл көп қырлы ұғым Спектакль көрсе де сабақты тыңдаса да,
телеôонмен хабарласса да , ... ... ... бәрi- ... сан ... қырлары.
Осындай қарым-қатынастың мән мағынасы, олардың түрлi көрiнiстерi жеке
адамдармен топтық ұйымдардың тiршiлiгiнен жақсы ... ... ... ... ... ... тiкелей байланысып
жатады.
Адам баласы жалғыз жүрiп, көздеген мақсат-мұратына жете алмайды, сондықтан
ол ылғи да басқалармен ... ... ... ... адам ылғи да
топпен бiрге өмiр ... ... Ал ... ... са ... ... бiрi- ... (реалды) топтар. Бұл–ортақ мақсат көздеп ,бiр
кеңiстiкте, белгiлi уақыт ... ... ... ... ... ... ... үлкен (макро), шағын (микро), ресми, бейресми,
ôормалы, ôормасыз, ұйымдасқан, ұйымдаспаған, ... ... ... ... ... ... ... жағынан саны онша көп емес, бiр-бiрiмен
тiкелей қарым-қатынас жасап отыратын ... ... ... ... ңшағын топ ң деп таталады. Осындай топтың барлық мүшесiнiң
күш –жiгерi бiр мақсатқа (оқу, ... т.б) ... ... ... ... ... топ алдында тұған ортақ мiндеттi орындау кезiнде өзара
қоян-қолтық қатынаста болады. Шағын топ ... саны ... ... әрiсi 30-40 ... ... сынып сияқты бiрлестiктер шағын топ деп аталады. Мәселен,
кейбiр оқушы мектепте ... ... ... ... ... Ол ôутбол командасының, не пән үйiрмесiнiң мүшесi, не ... ... ... ... ерекшеден қояды. Шағын топтағылардың өзара
қарым-қатынасына шек қойылмайды.
Нақты топтардың жоғары дәрежеде ұйымдасқан түрi-ұжым (колектив) ... ... ... ... арқасында олрдың мүдделерiнiң бiр-
бiрiмен ұштасып, ңбiр жеңнен қолң, ңбiр ... басң ... ... ... психологиялық ахуалының орнауы, онда ңырың-жырыңныңң орын
алмауы, дамудың биiк деңгейiне көтерiлу-ұжымның ... ... Кез ... көп ... ұжым ... ... ... да көбiнесе осындай
топта келеңсiз жағдайлардың орын тебуiнен туындайды.
Әр адам топта қандай болмасын белгiлi бiр рөль ... ... ... рөлi ... болмайды. Мәселен, сен бiр кез сынып старостасы болдың
дейiк, ... ... ... сен ендi ... ... атқаруың мүмкiн. Осы
ұжымның қатардағы мүшесi болатының тағы өз ... ... ... ... көп ... соғұрлым ұжыммен тез байланысқа түсе алады, ол адамның
ұжымға ықпалы тиiмдiрек болады.
Адамның топқа ықпал ету дәрежесi оның жеке ... ... ... ... ... ... ... күштi ерiк- жiгер, ... ... бәрi ұжым ... ... ... ... өмiрi ... дағды икем, шеберлiгi жектiлiктi болса, ол ... топ iшiне ... ... де ... ... Ал, адам өзiн ... жоғары қойса, әсiресе
оған қарсы келуге тырысса, тәкаппарлық көрсетсе, оның жұртқа ықпалы
төмендеп, бара-бара беделiнен айрылатын ... ... ... ... ... (35-40) ... тек үш-төрт оқушы ғана басқалардан айрықша белгiлi болады екен.
Мұның себебiне келсек: ... ... топ ... ... ... қасиетiнiң жоғарлығында, яғни басқаның ң жүрегiне жол таба ң бiлiп,
қашанда көпшiлiкке жақын, белгiлi ... Адам өз ... ... ... емес, өзiнiң табиғи болмасымен, қадiр-қасиетiмен, ашық
мiнезбен табады. Сөйтiп, ... топ ... ... ... оның ... ... бiлуi негiзiнде қалыптасады екен. Екiншiден, ондай адам
бiлiмдiлiгi, iскерлiгi, өз ... ... ... олармен риясыз
бөлiсуге, көмектесуге әзiр тұрушылығымен де ерекшеленедi.Үшiншiден,
кiсiнiң сырт ... мен ... яғни дене күшi ... ... болмайды. Расында да, кей жағдайда оқушылар қара күшке ие,
жұдырық ... ... ... құрметтейдi.
Топ мүшелерiнiң көпшiлiгi өзара тату-тәттi тiршiлiк еткенмен, ондағы
әр адамның өзгелерден гөрi жиi байланысқа түсетiн, мүддесi бiр, ... ... iстi ... ... ... достық қатынастағы
адамдар да болады.
Ендi бiр ... ... ... ... ... жеке қатынасқа
түспей, яғни өзiне ылайықты серiк таба ... ... ... дек ... маңайларына жуытқысы келмейдi.
Оқушы топтарында жекелеген балалардың ... ... ... топ ... ... ... жолатпай жүретiндiгiнiң
себептерi де сан алуан: Мұндай оқушы сабақты нашар оқиды, тiптi ... ... Оның осы ... ... ... ... Бұлар үстi- басына салақ қарайды, кейде қолайлы қарым-қатынас
орнатуға немқұрайдылығы олардың жекеленген ң тума ң ... ... ... ен ... т.б.) тоқайласып жатады.
Ендi, бiр оқушылар өте кiнәмшiл, сәл нәрсеге ... ... ... кiнә таға ... ... ... ... ұжымдағы әртүрлi оң
iстер, олардың ұйымдастырушылары ұнай қоймайды. Өздерi жұртты сынағыш,
мiнегiш ... ... ... ... ... ... ақыл-
кеңесiне қарсылық көрсететiн тiлазар, қыңыр балалар да ... ... бiр ... ... ... көргенсiздiгi. Топта, сондай-ақ,
еңбек сүймейтiн, жалғау, ... ... ... ... ... ... Олар ... өзiнше орын алуға тырысып, осы жолда дөрекiлiкке,
жалған беделдiкке құмартады, ... тыс ... ... ... ... ... ңкөшең топтарында қабылданған мiнез-құлықтың
қоғамға жат нормаларын мектепке әкелуге тырысады.
Топ басшысыз, яғни жетекшiсiз ... ... ... ... ... не ... ... басшысы болады. Топ әрекетiнiң
нәтижелi болуы жетекшiге де байланысты. Тәжiрибелi ұстаз, өнегелi тәрбиешi
сыныптағыларды ұршықтай ... ... ... iстi ... ... ... адамдары танып-бiлу, басқару мәселесi, ңпсихологиялық үйлесiмң
ұғымымен де тығыз байланысты. Бұл ұжымдағы ... iстiң ... ... өз ... ... ... алуын қамтамасыз етуiне мүмкiндiк
беретiн психологиялық жағдай. Топтағылардың ... ... яғни ... ... ... ... болса, олар бiр-бiрiнiң
мiнез-құлқын, қарым-қатынасын жатырқамай дұрыс қабылдаса–онда ... ... Ал, ... ... жоқ ... яғни бiреудiң харекетiн
екiншiсi ұнатпаған жағдайда, тiптi ақылға ... ... өзi де ... бiреуi екiншiсiн түсiнбейдi. Топ мүшелерi арасындағы көзқараспен
сенiм бiрлiгi, мүдделермен мiнез бiтiстерiнiң ... ... ... ... Егер адам ... тыс ... тұйық не
беймаза, тәкәппар, не өркөкiрек болса, топтағы ... ... ... ... ... ... (кейде мұны “әлеуметтiк-
психологиялық ахуал” деп те атайды) дейтiн ұғымның да мәнi зор. Бұл ... ... ... ... ... ... пен ... жетекшi мен оның қарамағындағылардың бiрiн-бiрi түсiнiсе ... ... ... ... онда ортақ пiкiрдiң орнауы т.б. Топтың көерiңкi
көңiл – күйi ... ... ... орындалуына қолайлы әсер етедi.
Бiлек сынбаған құлшыныс, өзара жарасқан ... ... ... ... қастерлейтiн жерде қандай ауыр жұмыс болса да ... ...... өмiр ... ... ұрыс – керiс болмайды. Творчестволық iске,
бiлiмдi терең ... мен ... ... аса ... ... ахуал
орнайды, қолайлы жағдай жасалады.
2. Жеке пәндердi оқыту барысында оқушылардың ұжымдық
iс-әрекетi арқылы саналылыққа тәрбиелеудiң жолдары.
Саналы тәртiп ... ... ... ... еркiн
үлгеруiнен туындайды. Ол ... ... ... ... ... Оны ... ... көп. Мысалы: қоғамдық пайдалы ... ... ... оқушылардың өзiн-өзi басқаруы, тәрбиешiлердiң
тәрбиеленушiлерге қоятын ... ... ... ... ... Саналы тәртiп жүйелi сенiм қалыптастыруға берiк адамгершiлiк
дағдылар мен оңды ... ... ... ... сабақта және сыныптан тыс жұмыстарда баланы ... ...... ... ... ... мектеп
басшыларының, сынып жетекшiлердiң, ... ... ... ... ... орасан жұмыстар тұр. Оны iске асырудың ... ... бар, ... iшiнде ең бастысы қоғамдық орындарда, мектептен
тысқары жерледе өзiн-өзi ұстай бiлмейтiн, қатты дауыстап сөйлейтiн, үлкенге
орын бермейтiн, ... ... ... ... аспайтындарды тiзiмге
алып, олармен тәлiм-тәрбие жүргiзудi қолға алу.
Оқушыларға арналған ереженiң саналы тәртiпке тiкелей қатысы барлығын,
қызмет барысында ... Бұл ... ... ... ... ... аңғартатын нұсқауларды оқуға болады. Шәкiрттердiң дұрыс түсiнiп
қабылдауына, өз мiнез-құлқын қалыптастырудағы ... ... ... саналы тәртiпке тәрбиелеу оқыту процесiнде де жүзеге асады.
Бұған ”кiм жақсы оқытса, ол ... де ... ... деген К.Д
Ушинскийдiң сөзi толық дәлел.
Мұғалiм оқыту процесiнде әр ... ... ... ... ... сол ... ... тәртiбiнiң ырғағын
арттырып,балалардың ұсақ - түйекпен ... ... ... ... соны ... ... тәртiпке негiз болады. Бұл үшiн әр
мұғалiм күнделiктi сабақтарына тиянақты ... ... ... iспен байланыстыра жүргiзу. Оқушылардың әр сабаққа назарын
аудару үшiн көрнекi және техникалық құралдардды ... ... ... ... пәндердi әр бiр ... ... ... ... әдiстемелiк материалдарға қатысты
техникалық құралдарды ... ... ... ... тәрбиелеуде мұғалiмнiң iскерлiгi,
шыдамдылығы мен табандылығы басты роль атқарады. Әр түрлi ... ... ... ... ... ... бұл да ... үлкен әсер етедi.
Егер ол беделсiз болса, онда ... ... те ... ... ... ... ... шектелмей, қоғамдық жұмысқа белсене
араласса, жұмысқа жан-тәнiмен берiлсе балалар ұжымы да, ... ... өз ... ... ... ... ... елiктеп сол мамандықты
қалауының сыры да осында болса керек.
Орынсыз жұмсақтық, оқушы не ... соны ... ... ... ... ... де, ұжымның да тәртiбiн нашарлатып жiбередi. Оның дұрыс
жолға қойылмауы мектептегi оқу – тәрбие, еңбек жұмысына керi әсер ... кадр ... ... ... ... жетекшiлерi мен оқушылар арасындағы берiк ... ... ... ... тәрбиелеу iсi де жемiстi болатынын
аңғарамыз.
Бұл орайда сынып жетекшiлер С. Мұхамбетжанова, ... Р. ... - ... мол ... ... ... ... оқушыларынының мiнезiндегi ерекшелiктер”, ”Тәртiптi оқушы
деп кiмдi айтамыз?”, ”сабақты қызықты етiп өткiзу”, ”әдептiлiк әлемiнде”,
”әр сабақты ... ... ” егер ... ... ... ... ” деген
тақырыптарда әңгiмелер мен диспуттар өткiздi.
Оқушы көп уақытын үйде өткiзедi. Ондағы уақытта тиiмдi ... ... ... ... ... мен ... ойдағыдай деуге
болады. Бұдан кей балалардың тәртiпсiз ... ... ... ... ... ... деуге де болады. Балалардың тәртiпсiздiгiн жуып-
шайып, мұғалiмдi кiнәлайтын отбасыдан ”қиындар” шығады. Мұндай ата ... ... ... ... ... тәртiбiне, мiнез - құлқына
керi әсер ... ... ... ... ... ... қалыптасу
дәрежесiне де байланысты. Тәжiрибе көрсеткендей, ... ... ... ... ... оқу ... ... қатысы,
қоғамдық жұмыстарға араласуы, әр түрлi. Мысалы: сыныптағы 25 оқушының 10-ы
оқу екпiндiсi, ұжым ұйымшыл, тапсырылған iске ... ... ... ... ... тек сынып жетекшiсiнiң немесе
пән мұғалiмiнiң жұмысы ғана емес, ол – ... ... ата – ... ұйымдардың, әр бiр мұғалiмнiң абыройлы iсi.
Тәрбие оқудан ажыратылмайды . Мектеп беделi ең ... ... Оқу ... ... ... математика сабағы - ұдайы
тәрбиелеу. ... ... ... ... мұғалiмнiң сұрақтары, оқушының
жауаптары, мұғалiмнiң iс-әрекетi оқушының iс-әрекетi ... ... ... ... оқуы – оның ең ... ... ... балаларды оқыту
методикасы – оларды тәрбиелеудiң де методикасы.
Жеткiншек оқушы еңбегiнiң нәтижелерi оның ...... ... деген
ынта – ықыласты меңгерiп өз тетелестерiнiң, арасында өзiн - өзi ... ... ... түседi.
Әлбетте, сабаққа деген ынта, оқу материалын iрiктеуге де байланысты.
Оның өзi балаларды күнделiктi өмiрде өздерiн толғандырып жүрген ... ... ... ... пен ... ... адамдарға, табиғатқа,
сынып, мектеп, елiмiз ... ... ... - ... туралы ой
толғай алуы үшiн қызғылықты жанды және әр түрлi ... тиiс. ... ... ... ғана ... сабақ сайын айтылуы керек. Мұндай адамгершiлiк
әңгiме - сұқбат үшiн (мейлi қысқаша болса да ) себеп ... ... ... ... керек… бұл – мектеп реôормасының негiзгi
бағыттары, осы заманғы мектептiң ... ... ... аса ... бiрi. ... ... ... және оқи ... ... ... бiрi ... оқу ... ... иабысқа
жетуi жолындағы күйiнiшiн, бiлмегенiн бiлуге, икемсiздiктен iскерлiкке
талпыну жолындағы ... ... ... ... ... - ... мәнi мен нәтижесiн сезiнуiн қамтамасыз ететiн жағдайлар жасау.
Сабақты ... ... ... ... ... ... ... әр қайсысы табысқа қанаттандыратын күштi сезiнетiндей етiп,
басқаруға талпындыру.
Ана тiлi пәнiнен
Қай заманда болсын әр халық ... ... жан ... ... жағынан жағымды, мiнез - өнегелерi қалыптасқан, еңбекшiл,
үлкендi ... ... ... ... деп армандаған. Бұл мәселенi
жүзеге асыруда халықтың ғасырлар бойы бай қазынасы мен ... ... ... мен ... ... тәрбиесiнiң пәрмендi құралы болады.
Осы бастауыш мектептегi ана тiлiмiздегi өнегелi сөздер жас ұрпақты
елiн, халқын сүþге, ... ... ... ... т.б. ... әлi
күнге дейiн тәлiм – тәрбиелiк мәнiн жойған жоқ.
Қазақ халқымыздың ана тiлi келешек жас ... ... ... сол ... ... ... тәрбие дәстүрiмен байланысты туып,
өсiп, өркендеп, дамып, ұрпақтан ұрпаққа жетiп отырған. ... бiр де ... ... ... ... аға ... ақыл ... тәрбиелiк тәжiрибесiн
пайдаланбай өмiр сүрген емес.
Қазақтың ғұлама ағартушы демократтары: ( Ш. Уалиханов Ы.Алтынсарин, А.
Құнанбаев), қазақ зиялылары ( А. ... М. ... М. ... ... т.б) ... ... ... көзiнен таса қалдырмай, еңбектерi мен
шығармаларын балаларға, оның ... ... ... аян.
Келешек жас ұрпақ елiн, жерiн сүйетiн, азаматтық, адамгершiлiк қасиетi
мол, бiлiмдi де парасатты ата- баба әдет ғұрпын, салт – ... ... ... да ... азаматты тәрбиелеудiң алтын дiңгегi ана тiлi
десек, оның iшiндегi белгiлi ақын жазушыларымыздың ... ... ... ... бар.
Ана тiлi – балалардың дүниетанымын кеңейтiп, ойын өрiстетiп, тiл
байлығын жетiлдiредi. Көркем сөз өрнегiн бала ... ... ... ... ... ... қазынасының әуендiк үнiнен нәр алады. Ана тiлi
пәнiнде ұжым ... ... ... үлкенге көмек, еңбектi құрметтеу,
достық пен инабаттылық ... ... ... ... ... ... әңгiмелер, олардың жан дүниесiне әсер етiп
ұлттық көзқарасын қалыптастырады. Бастауыш сынып ана ... ”Бiр ... ... мен ... ... бен ... ... шөп”, ”Өрмекшi,
құмырсқа, қарлығаш” т.б ... ... жас ... ... етуге
шыдамдылыққа, сабырлыққа, төзiмдiлiкке баулыса, ”Екi жолдас”, ”Бай баласы
мен жарлы баласы”, т.б әңгiмелерiнде ... ... ... тәрбиелейдi.
Бастауыш сыныпта ана тiлi пәнiнде мұғалiм оқушыларды туған жерге,
елiне, ... ... ... ... үшiн пайдаланатын
материалдар бар. Онда сонымен қатар балалар достығы мен жолдастығы туралы,
әлсiз ... ... тап ... ... ... ... ... - қатынаста қалайша қамқоршы және сезiмтал бола ... ... ... ... ... беретiн мақалалар, әңгiмелер, тақпақтар да
жеткiлiктi.
Әдеби оқуға ... ... ... ... да ... адамгершiлiкпен ұжымшылдық рухында тәрбиелеуге көмектеседi.
Ана тiлi пәнiнде балалардың ... ... - ... пен ... ... ... пен жолдастық туралы түсiнiгi
тереңдей түседi. Сонымен қатар балалардың ортақ iске, өз ұжымының ... жеке ... ... мен ... әр ... жеке басының
тағдырына деген iлтипаты түрiнде көрiнетiн ұжымшылдық туралы түсiнiгiн
қалыптастыруға баса көңiл ... ... ана ... аса зор ... күшi арқылы бала
тәрбиесiне ерекше ықпал етедi.
Мұғалiм алғашқы екi сыныпқа қарағанда үшiншi ... ... ... бiр ... саналылық қасиеттердi танытуға ғана аударып
қоймай, сонымен ... ... бiр ... адамдардың қарым - қатынасындағы
мейiрiмдiлiк пен әдiлеттiлiк деген не, ... пен ... ... не,
ұжымшылдық, ортақ iске жеке бастың жауапкершiлiгi деген не?. Деген сияқты
ұғымдарды анықтау ... ... ... ... әңгiмелердi оқығанда дауыс ырғағы арқылы кейiпкерлер
басындағы толғанысты ерекше бөлiп көрсетiп, өз ... ... ... Ол ... өзi шығарманың белгiлi бiр жерiн оқыған
кезде олардың қандай ... ... ... еске түсiргенде қандай
сезiмде болатынын сұрайды. Егер шығарма сынып ұжымына ерекше күштi ... ... онда ... ... ... сезiнуi үшiн талқылау
жұмысын келесi сабаққа ... ... ... тұрған дұрыс.
Бастауыш сынып ана тiлiндегi әңгiмелердегi кейiпкелердiң мiнез -
құлқын, олардың қылықтары ғана емес ... де, ...... – ақ ... ... - ... өзгерiстердiң себептерiн оқушылардың
сезiмталдық пен түсiнулеруне жетуге ұмтылу қажет. Ол ... ... ... ... ... ... ... ,
оның пiкiрiмен баға беруiндегi өрескел турашылықтан сақтандыруға мүмкiндiк
туғазады.
Математика пәнiнен
Мектептiң маңызды мiндетi – ... ... ... ... ойға
тәрбиелеу. Баланың миын дамытуға және нығайтуға, дүниенi бейнелендiретiн
бұл айна әрқашан ... және ... ... үшiн ... жасау –
педагогтың басты мiндеттерiнiң бiрi. Дененi жаттықтыру, ... ... ... ... ... ... ... болса, миды қалыптастыру мен
дамыту үшiн де ... пен күш ... ... ... ... ... әлi де түсiнiксiз байланыстардың мәнiн
ұғынуға тырысқан кезде олардың күшi ақылға айналады.
Есептердi шешудiң кiлтi әрқашан белсендi қызмет адам ... ... Ой ... жұмылдыру, заттар мен құбылыстар арасындағы
байланысты табуға ұмтылу арқылы бала белгiлi бiр ... ... ... ... ... ... ... шәкiрттердiң бойына дарыту мақсатында халық ауыз ... ... ... ... ... кең ... көпшiлдiгi, сөзге берiктiгi ... ... ... ... ... ... сiңiру, үлкендi сыйлау, кiшiге қамқор болу,
әдептiлiктi биiк ұстау ... ... ... болады.
Бастауыш сыныпта оқушылар ұжымын саналылыққа тәрбиелеуде сабаққа
қатысу белсендiлiгiн ... ... ... проблемалық сәттер
қалыптастыруымен, жаттығулар түрiн өзгертумен, қызықты есептер ұсынумен ... ... Бұл ... оқуды ойынға айналдырып алмау ... ... ... ... ... түйiндеумен, қызғылықты құрылған
әңгiмелесумен, тартымды ôактiлермен, ... ... ... ... ... ... ... халқымыз. Өнердiң қай саласы болса да
адамдарға рухани күш-жiгер берiп, ерекше қуаныш, сүйiнiш, ... ... ... сынып оқушыларына музыкалық тәрбиеберу барысында мектепке
белгiлi бiр жүйелi бағытпен музыка сабағы жүргiзiледi.
Бастауыш сыныптарда музыка ... ... ... әсемдiлiгiн
көрiп, естiп ажыратып, бағалай бiлуге арналған. Баланың ... ... ... отырып, музыканың алғашқы негiздерiмен, тарихымен
таныстыра отырып, таным түсiнiгiн ... ... ... ... ... қажет. Музыка туралы мағлұматты жүйелi ... ... ... ... ең алдымен қайырымдылық, имандылық, ... ... ... ... ... ... ... керек.
Музыка дегенiмiздiң өзi өмiрдiң бiр бөлiгi. Күнделiктi өмiрдiң ... ... ... жетедi. Музыка арқылы бала ... ... ... ... ... Музыка баланың сезiмдерiне тiкелей
әсер ете отырып, оның моральдық бейнесiн ... ... ... ... адамгершiлiк қасиеттерiн қалыптастыру үшiн қажеттi ... ... ... тек қана ... ... мағлұмат берiп
қана қоймай, сонымен қатар оқушыларға жоғары ... ... ... қасиеттерге баулиды.
II ТАРАУ Бастауыш мектеп қазақ тiлiн оқытудың, ұйымдастырудың
өзiндiк ерекшелiктерi.
2.1 Ұжымдық iс-әрекетке тәрбиелеуде ... тiлi ... ... ... өсiп келе ... ... ойлы да ... жiгерлi де
батыл, өзiне-өзi сенiмдi, интеллектуалдық деңгейi биiк, ... ... ... етiп ... ... ... орны ерекше .
Мектеп табалдырығын аттаған жас бала ертеңгi ел тұтқасы десек, ... ... ... етiп ... - ... ... ... өмiрдiң өзiнен туындап отырған “Тiл мәселесi” оны шешу жолдары
және үзiлiссiз тәрбие негiзiнiң бастауы ... ... ... Соның
бiрi – баланы ана тiлiнде ... ... ... ... ... ... ... баулу жүйелi жүргiзiлген мұндай жұмыс баланың ана
тiлiнде дұрыс таза сөйлеу дағдысын ... ... тiлi бұл ... байлығын, сөздiк қорын, ақылын, ой - ... ... ... жас ... – болашақ тiзгiнiн ұстайтын ел мен жер қамын
ойлайтын ... ... ... да ... ... ... ... кезiнен бастап ана тiлiнде сөйлеп үйрету ұжым iшiнде
жүзеге асады. ... ... ... ... тек бiлiм алып қана ... ... педагогиканың нәрлi қайнарымен сусындату, әрбiр оқушы бойына
ұлттық мiнез - ... ... ... пен ... ... баланың жан дүниесiн рухани қазыналарымен
байытуға, ... ... әдет - ... салт – ... меңгертуге
тәрбиелейдi .
Оқушыларды ұжым арқылы қазақ тiлi сабақтарын қазiргi заман талабына
сай жаңа ... ... ... ойындар ойнату арқылы, ... ... ... ... ... ... ақпараттық технологияның негiзгi ерекшелiгi - ұжым ... ... өз ... нәтижесiн көрiп, өз-өзiне сын
көзбен қарауына және ... ... ... алу ... ... қазақ тiлiн оқытуда жаңа ақпараттық технология қолдану өте ... ... ... ... ... ... оқушы ұжымының жұмысқа қабiлетiн
арттыру
ә) жас ерекшелiгiне сәйкес жұмыс
ұйымдастыру
б) диалектикалық ойлау қабiлетiн арттыру
түйсiн қабылдауын арттыру
в) ... ... ... тiл ... ... сөйлеу
интонациясын жаттықтыру.
Кiшi жастағы мектеп оқушыларының жан-жақты есейiп, жалпы дамуына ,
олардың ақыл-ойы мен ... ... ... ... ана тiлi ... ... ... барша таным процесi сөйлеу ... ... яғни тiл ... ... тiлiн ... ... ... ретiнде қарастырылады. Олай
дейтiнiмiз, оқыту әдiстемесi оқушыларды тәрбиелеу мен оқытуда, сондай-ақ
жас ұрпақтың ой-өрiсiн ... шын ... аса ... ... ... ... Оның ... мақсаты оқыту нәтижесiнде
оқушыларға ана-тiлi ... ... ... болып табылады.
Қазақ тiлi сабақтарында, сынып ұжымымен жұмыс iстеуде ... ... ... ... ... ... ... үйретедi,
тәрбиелейдi; оқушылар оқиды, үйренедi тәрбиеленедi. Осыған орай, аталған
жақтардың өзiндiк мiндеттерi белгiленедi. Ортақ мақсат – ... бiлiм ... ... ... ... iс-әрекет арқылы саналылыққа тәрбиелеу
барысында 2 сыныпта қазақ тiлi пәнiнен орындалатын
тапсырмалар жүйесi.
Қоғамның дамуы жас ... ... ... мен ... қалыпқа
түскен iскерлiк дәрежесiне байланысты. Ұлтты ұлт етiп дүниежүзiлiк деңгейге
көтеретiн оның ... да ... ... ... Ал бiлiмдi ұрпақ,болашақ
ел тiрегiн тәрбиелейтiн, оқытатын - ұстаздар екенi аян. ... ... сай ... бiлiм ... ... деңгейiне жеткiзу – бiздiң
мiндетiмiз. Сондықтан балаға бiлiмдi ... ... ... ... ... ... түсу деген мәселе қазiргi күнi өзектi мәселелердiң бiрi
болып отыр. Қазiргi ... ... ... типi мен әр түрлi
технологиялары бiздерге ... ... ... ... Педагогикалық технологияға әрiптестерiмiздiң тарапынан
көзқарастар әр түрлi. Әрине, пәннiң iшкi заңдылықтары мен өзiне тән ... ... ... ... ғана ... сыртқы пiшiнiн
дәйектiлiкпен құрастыратыны сөзсiз.
Көптеген педагогтар К. ... ... ... ... ... ыңғайландыру жүйесi” технологияларын ... ... ... оқу жаппай ұжым деңгейiнде жүргiзiлсе, жеке жұмыстан
гөрi оқытудың көпшiлiкке бағдарлануы басым болады. ... ... ... ... ... әр ... өз ... атқарады. Әрине, сол
технологиялардың негiзiнде жаңа технологиялар туып ... ... бiрi ... ... белгiлi болып отырған проôессор педагогика ғылымының докторы
Қараев ... ... ... ... ... педагогикалық
технологиясы және де педагогика ғылымының кандидаты, ... ... ... ... М.М ... ... ... технологиясы оқу-тәрбиесi процесiнде” тақырыбы. Ол оқушылардың ... ... ... iздену iс-әрекетiнiң әдiстерiн меңгеруiн талап
етедi. Демек, бұл технологияның ұстаздардың күнделiктi ... ... ... ... ... ... технологиясы ”оқушы мұғалiм” ... ... ... ... ... Бұл ... бiрiншi орында оқушы
тұрады және оның ... ... ... ... бiлiм ... ... аударылады.
Жас бала не нәрсенi болса да бiлуге құмар, қызыққыш, қол мен ұстап,
көзбен көргендi жақсы ... ... ... арттыру жақсы
ұйымдастырылған сабаққа байланысты. Сондықтан, әрбiр ... ... ... ... ... оқытудың жаңа әдiс- ... ... ... ... ... сайыс, жарыс, ойын, кiрiктiру
сабағы т.б өз нәтижесiн берiп жүр.
Мәселесi 2-сыныпта қазақ тiлi сабағынан ”Зат есiм” ... ... ... ... зат есiм ... не, оның ... қандай,
оның дара, күрделi түрi бар екенiне, жасалуына, ... ... ... келтiрiп,анықтамасын өзiмiз айтып түсiндiретiн едiк. Оқушылар бейжай
отырып ... ... соң ... ... орындатумен шектелемiз.
Қабiлетi мол, шапшаң,талапты балалар оны тез орындайды да әрi қарай бас
отырады, ал ... ... ... ... жаттығуды жасап, кейбiрiне шамасы
жетпей отыра бередi. Мұғалiм қабылдауы тез, ... ... әрi ... ... ... ... ... жағдайын қарастырмаймыз.
Жалпы сынып ұжымымен ... ... Ал ... Ж. ... Л. Выготскийдiң ”Оқыту үрдiсiнде оқушының ақыл-ойының
дамуы”, ”өзектi даму аймағынан”, ”жақын ... даму ... ... ... ... ... алынған. Мұнда, ең алдымен, сынып ұжымына
және жеке оқушыға жаңа ... ... ... және ... берiледi. Олар ”сұрақ-жауап” диалогы түрiнде берiлiп,
оқушылардың дербестiк ... мен ... iс - ... ... Бұл ... жаңа тақырып бойынша заңдар мен ережелердi
өздiгiнен қорытуға және анықтамаларды қарастыруға ... ... ... математика, ана тiлi, қазақ тiлi, дүниетану
пәндерiнен сынып ұжымына ... ... ... ... Ж. ... ... ... технологиясы таңдалды, жаңа
оқулықтағы тапсырмалар да осы технологияларға негiзделiп ... ... ... ... ... 1,2,3,4 деңгейде
берiледi. Бұл технологияны сабақта қолдануда мынадай тиiмдi ... ... ... өз бетiмен жұмыс жүргiзуге дағдыланады.
2. Жеке дара ... ... ... ... өз ... ... Даму мониторингi айқын көрiнiп отырады.
5. Сабаққа деген қызығушылығы артады.
6. Бүкiл сынып ұжымын ... ... ... ... келтiретiн жақтары да жоқ емес.
Бiрiншiден, сабақтағы уақытты тиiмдi пайдалана отырып, ... ... ... ... ... ... оқушының жiберген қателiктерiн
түсiндiрiп үлгеру керек, себебi ол келесi деңгейге көтерiлуi үшiн ... ... ... ... бүкiл сыныпты тексерiп шығу ауыр.
Дегенмен жүйелi жұмыс нәтижесiнде, қай оқушы қанша жаттығу ... ... ... ... ... көмек керектiгiн анықтау арқылы жақсы
нәтижелерге қол жеткiзуге болатыны аңғарылады.
”Бiр сарынды және бiр бағытта ұзақ жүргiзiлген iс-әрекет бала ... ... ... ... әсiресе бастауыш сыныптарда оқыту
барысында әр ... ... ... мен ... ... ... ... - дедi
К.Д Ушинский.
Бүгiнгi қоғам талабына сай ... де, ... да, ... тәрбиелеу бiлiм беру жүйесiнiң басты мақсаты болып табылады.
Сол үшiн де мектептерде, ... ... бiлiм ... ... ... оқу мен тәрбие сапасын арттыру қашан да назардан шыққан емес.
Осыған орай, әр пәндi соның iшiнде бастауыш ... ... тiлiн ... ... ... ... ... ғылым негiздерiнiң берiк игерiлуiн,
тәрбие жұмыстарының жақсартылуын қамтамасыз ету бағытында әр алуан шаралар
жүргiзiлуде.
Бастауыш ... ... тiлiн ... ... ... ... оқу ... сапалы ұйымдастыра отырып,оқушы белсендiлiгiн артыру
мұғалiмнiң әдiстемелiк шеберлiгiнде екендiгi сөзсiз.
К.Д Ушинский: ”… өз ... ... ... ... ... оята бiлуi ... көрсеткiшi”, - дедi.
Бастауыш сынып оқушыларының бiлуге деген ынтасы мен ммүкiндiгiн толық
пайдалану және оларды оқу ... ... ... ... ... ... ... практикада қолдану дағдыларын қалыптастыру үшiн әр сабақта
ұжыммен жұмыс iстеу үшiн ... ... ... ... тiлi ... ... пайдаланудың орны ерекше.
Ойын – бала әрекетiнiң негiзгi бiр түрi. Ойын арқылы адам баласының
белгiлi бiр ... ... ... ... өзiнiң психикалық
ерекшелiктерiн қалыптастырады. Бала ойын ... ... ... сезiну мен қатар айналасындағы адамдар мен олардың әрекетiне
көңiл аударады, заттың iшкi мазмұнын бiлгiсi келедi. ... ... ... дамыту үшiн түрлi ережелер мен ойнайтын ойындардың да
үлкен дидактикалық мәнi бар. ... ... мен ата ... ... ... ... сай ұйымдастырылып отырулары қажет.
Ойын тапсырмалар түрлерiн 1-2 сыныптарда әр ... ... ... ...... ...... – алысқа” дегендi негiзге ала отырып, бiрте-бiрте күрделендiре
жүргiзуiне ... ... ... ... ... ... ... жазу
тiлiн дами iстей бiлуге дағдыландырады. Сыныптағы оқушылардың ойланғыштық,
iзденiмпаздық қабiлеттерiн ... Сөз ... ... ... ... ... ... ойын түрлерiн қолдану оқушылардың
оқып отырған сабағына қызығушылығын арттырады, оған белсендi түрде қатысып,
түсiнбегенiн түсiнуге мүмкiндiк туғызады. Сынып ұжым ... ... ... ... 2 ... қазақ тiлiнен:
”Дыбыс және әрiп”, ”дауысты дыбыс”, оның жуан және ... ... ... ... , ұяң, үндi ... ... олардың үндесуi және
емлесi, буын және буын үндестiгi. Тасымал. Қазақ алôавитi – ... ... ... ... кезеңдi тиiмдi пайдаланған жөн. Сондықтан қай сабақта болмасын
сынып ұжымына сай ... ... пен ... ... т.б ... ойын ... кеңiнен пайдаланған дұрыс. Сөзiмiз дәлелдi болу үшiн 1-
2 сыныптарды ... тiлi ... ... ... арқылы қолданылатын
бiрнеше ойын түрлерiн көрейiк.
I.Жеке топтық жұмыс ôормасы.
“Бақытты сәт“ ойыны.
Құрал-жабдығы:
1. Шарлар салынған қапшық немесе кiшкене бөшке.
2. Секундомер ... ... ... ... ... ... (әр командаға 2 сұрақтан)
6.Конкурс тапсырмалары.
7. Жауап үлгiлерi
Ойынның құру барысы
Сынып 2 командаға бөлiнедi, әр команданың өз Капитаны және атауы болады.
I ... ... ... ... 10 ... берiлiп, оларды талдауға 5
минут бөлiнедi. Команданың бiр өкiлi ... ... ал ... команда
жауаптың дұрыстығын үлгi бойынша қадағалап отырады. Сұрақтарға ең көп ... ... ... ... гейм. “Бөшкеден шыққан бас ... ... ... ... ... бар ... алып шығады. Жүргiзушi әр нөмiрге жұмбақ
немесе сұрақ оқиды. Өз iшiнде талқыланған соң, ... ... ... гейм. “Жұмбақтас“. Мұнда жүргiзушiнiң сұрағына жылдамырақ жауап берген
команда ұтады. Егер жауап дайын болса, команда көк ... ... ... гейм ... ... “. ... бiр- бiрiне 2 сұрақтан қояды
(үй тапсырмасы).
Y гейм “Көсемдiкке ұмтылу “.Сұрақтарға барлық ... ... ... ... дұрыс жауап берген команда ұтады. Ал ең көп дұрыс жауап берген (4-7)
балаларөз командасына қосымша ұпай (өздерiне ... 4-5 ... – 4 балл - ... 6-7 ... – 5 балл -“5“ ... ... ... жауапқа команда 1 балл немесе ôишка (барлық ôишкалар бiр
түстi) алады. Сабақ соңында барлық тапсырмаларға
берген жауаптарын қорыта келе, әр ... ... ... ... ... ... Қорытынды шығарылады – жеңiмпаз команданы құттықтайды.
II.Оқыта үйрету ойындары
Бiр – бiрiне диктант жүргiзу.
Балалар 4 адамнан топтарға бөлiнедi. Әрқайсысына ... ... ... ... ... тақырыптар бойынша). Кеспелер нөмiрленген (1, 2, 3,
4 ). Оқушылар мына сызбада көрсетiлгендей жұп- жұбымен отырады:
Балалар әр ... өз ... ... ... жазғызады да, тексередi.
Артынан жұптар ... ... Ойын ... үш жұп ... алмасады.
Қатенi тап.
Сынып топтарға бөлiнедi, әрбiр топ тақырып бойынша тапсыпма алады:
1) Бiр сурет салып, онда 1-2 қате ... ... (ненi ... ... ... ... ... құрастырып, онда бiрнеше сөз тастап кету немесе алмастыру, мүмкiн,
тiптi мәтiн бойынша таратып шашу керек.
Жұмыс 15-20 минутқа созылады. Сосын топтың барлық ... ... ... ... ... ... Қайталаудан кейiн топтар тапсырмаларымен алмасып,
бiр-бiрiндегi қателердi тауып, ... ... ... ... ... ... – жаңа ғана ... iстелген жеке тапсырма алады.
III. (Не? Қайда? Қашан?) ... ... ... ... 2 ... сөз таптары бөлiмiн қорытындылағанда сынып
ұжымымен ойнауға болады.
1. Мұғалiм тақырып бойынша алдын-ала проблемалық ... ... ... бөлiнедi әр команда екi , үш сұрақтан алады, мұнда екi сұрақ-
тақырыптың негiзiн құрайтын, ал бiр ... - ... ... ... ойыншының жұмысын қадағалайды. Кез келген команданың ойыншысы басқа
топқа берiлген ... ... ... бере ... ... ... ... қарай кезекпен командаларды тыңдаймыз.
Мұғалiм әр команданың жауабын бағалайды. Проблемалық ... ... 5 ... ... ... жауап беру уақыты да
шектелуi ... ... ... жоғалттым” ойыны. Бұл ойын бастауыш сыныпта әлiппенi үйрету
кезеңiнде және буын ... ... ... ... ... бөле ... үшiн қолданылады. ”Қай буынды жоғалттым” ойынына бiр буыны
қалдырылып кеткен сөз парақшалары жасалынады. Ойын ... ... ... ... тыс уақытта сынып ұжымымен өткiзiледi.
2. ”Iзде, тап” ойыны. Ойын 2 ... кiсi ... бас ... ... өткенде қолданылады.
Ойынға кiсi аттарына сай бас әрiппен және кiшi ... ... ... дайындалады. Әр бiр қалтаға 10 кiсiнiң атын құрап
шығарылатындай бас әрiп, 10 кiшi ... ... ... ойын ... кiсi аттары толық жазылған кеспелер салынып қойылады.
Бұған сондай-ақ ”Қай ... ... ... ... ... ... Кеспе буындар мен сөз парақшалар төмендегiдей.
Са, Ша, Ро, Ра, Мұ, Са, Сә, Бо, Ду, ... Ра, за , я, рат, мат, кен лат, ман, ... ... ... ... ... Рая, Мұрат, Самат, Сәкен, Болат, Думан,
Айдар.
Осы сияқты бiрнеше қалталар жасалады.
Ойын тәртiбi:
А) мұғалiм әрбiр партаға (2 оқушыға) бiр қалтадан ... ... ... бас әрiп ... бiреуiн, екiншiсi кiшi буын әрiп буындарын
алады. Ал кiсi аты ... ... ... мұғалiмнiң өзiнде қалады. Кiсi
аттарының бас буынын алған оқушы оның бiрiн парта үстiне қояды. ... ... ... ... сәйкес келетiндей парақшаны iздеп тауып оның
қасына қояды.
Ә) Мұғалiм сыныптағы ... екi ... ... ... де болады. әр
ойынға арналған парақшалар жеке-жеке қалталарға салынады. Жоғарыдағы үлгiге
арнап жуан, ... ... ... ... ... ойындар ұйымдастыруға
болады.
Осындай ойындар үстiнде оқушылар тәжiрибе ... ... ... мен ... анық ... ... Олай болса, сабақта ойын
түрлерiн тиiмдi пайдаланған жөн.
Бiз елiмiзге Джордж Соростық ашық қоғам ... ... ... ... сын ... ойлауды дамыту ... ... ... ... ... ... орны ерекше. Сын
тұрғысынан ойлау–сынау емес, шыңдалған ойлау. Оқушының бұл жұмысты ... ... өз даму ... ... ойы шыдалып белгiлi бiр
жетiстiктерге жетерi сөзсiз. Сын тұрғысынан ... ... ... ... ... ой ... т.б. кезеңдерiнен тұзеледi.
Бағдарламаны “ Бес жолды өлең”, “Венн көрсетуi “ , “ ... ... , “ ... , т. б. әдiстерi бар. Сын тұрғысынан ойлауды дамыту оқушының
танымдық белсендiлiгiн, сабаққа ... ... өз ... ... ... ... ... етiп, сабақтардың қызықты, жеңiл
өтетiндiгiн, оқушыларды ұжыммен бiрлесiп жұмыс ... ... ... әрi ... ... байқауға болады.
Бала – балғын тал, ересек адам – бағбан. Бұл - әр халықты ғасырдан
ғасырға ... ... ... ... ... тiлге деген
сүйiспеншiлiгiн ұжымда тәрбиелеп, бала жанын небiр жақсылық ... ... ... ... ... әр бiр ... мұраты.
2.3 Сабақ жоспарының үлгiсi.
Қазақ тiлi 2 сынып
Сабақтың тақырыбы: Дауыссыз дыбыс түрлерiн пысықтау
149-153 жаттығулар
Сабақтың мақсаты: ... ... ... ... ... ... жасауға жағдай туғызу.
Дамытушылығы:
Алған бiлiмдерiн талқылау, бекiту арқылы өз ... ... ... орнату, ой-өрiсiн, тiл байлығын дамыту.
Тәрбиелiк мәнi: Ұжымда өзiн-өзi тәрбиелеуге дағдыландыру.
Сабақ түрi: ... ... ... СТО технологиясын әдiс тәсiлдерi.
Сабақтың көрнекiлiгi: плакат, тiрек-сызба, куб, әрiп
қиындылары, ... ... ... ... балалар
-Қазiр қандай сабақ ?
-Сыныпта кiмдер жоқ ?
1. Психологиялық дайындық.
2. ... ... бiлiм ... ... ... оқушылар дауыссыз дыбыстарды тауып астын сызады.
II Қызығушылықты ... 1-5-ке ... ... ... ... құру.
2. Қатаң, ұяң, үндi дауыссыз, дауысты сөздерi жазылған қиындылар ... ... Әр ... бiр ... осы ... бiрiн таңдап алып,
оқушылар осы сөздерге қатысты не бiлетiнiн топтастырады.
Бiр оқушы тақтаға ... ... ... ... ... ... ... жұмыс.“”
Куб қырларында: н-ң, қ-ғ, к-г, л-р, п-б Дауыссыздары жазылған. Әр топ ... ... ... ... ... ... ... жазып,
тақтаға шығып, жазғандарын оқиды, осы дауыссыздар жайлы бiлгендерiн ... ... ... ... ... оқушылар көрсетедi.
2. Мәтiнмен жұмыс.
Оқушыларға мәтiн таратылып берiледi.
А) ... ... оқу, ... ... ... алу () сирек – аз,
алып –дәу, титтей- кiшкентай, үлкен-нән.
ә) Мәтiн не ... ... ат ... болады?
Б) Топпен жұмыс.
1-топ-Мәтiннiң мазмұнын баяндау
2-топ-Қарамен жазылған сөздердi дәптерге жазу, дауыссыз дыбыс ... Бес ... өлең ... ... ... ýссе жазу
5-топ –Кiтап, алып сөздерiне дыбыстық, буындық талдау ... Ой ... ... Н-ң ... ... оқушыларға өтiнiш жазу, бiр ... ... ... не iстедiңдер? Сабақ ұнады ма? Несiмен ұнады?
Б) Бағалау
Үйге 153-жаттығу
Сабақтың тақырыбы: Сан есiм.
Сабақтың мақсаты:
а) Бiлiмдiлiгi:
Оқушыларға сөйлем ... сан ... табу ... ... қоþға үйрету.
ә) Дамытушылығы: Сөз таптарын ажырата бiлуiн , сөйлем iшiнiң мәнiн терең
ұғып, мағынасын аша ... ... ... қабiлетiн, тiлiн дамыту.
Б) Тәрбиелегi : Оқушылардың логикалық ойлау сезiмiн оятып,
кiшiпейiлдiкке, ... ... ... ... ойын ашық айту.
Сабақтың түрi : тренинг сабағы.
Пәнаралық байланыс: математика , ана тiлi т.б.
Көрнекi ... қима ... ... , ... жазылған
плакат.
Сабақтың барысы: 1.Ұйымдастыру кезеңi:
2. Жаңа сабақ
Бүгiн сабағымыз тренинг түрiнде өтедi. Тренинг сабақтың негiзгi мақсаты
сендердi ... ... ... ... ... ... ... айтуға дағдыландыру.
-Ендi мен сендердi үш топқа бөлемiн ... , 2-топ ... ... ... ... ... Қол соғу
4. Ойын ашық айту.
-Ендi , сабағымызды бастаймыз.
1-деңгей.
Қатаң дауыссыздар:
К , қ , п , с , т , ô , х , h , ц , ч , ш , ù ... ... в, г, ғ , д , ж , ... дауыссыз:
Н , л , м , ң , р , й , (у).
Мына сөздерге -ғыш, -гiш, -қыш, -кiш ... ... ... ... сор, ат , өшiр , бас , кес , сыз , сүрт , қыр , жырт , iл , отыр .
3. Мына ... ... ... ... ... ... құрлысшылар , орманшы, жұмысшылар, бишi, адамдар,
өнерпаздар, жыршы, оқушылар, суретшi, әншiлер, тiгiншi.
4. Мына әрiптерден 10сөз ... ... , б , қ , д , з , ұ , л , ... , бұлақ , мұз, лақ , дала , ұзақ , бақа, дузақ , мал, мақұл).
2-деңгей.
1. Төмендегi сөздерден жалқы есiмдi ... ... , ... , өзен ... , қала ,құс , ... , ... , мал, Алакөл ,
киiм.
2. Жалпы есiмдi ... ... аң, ... тау, Ертiс, балық, оқушы , Ақтөбе, Дана , шөп , ... Кiм? ... ... ... ... ... жаз:
Түркiстан, Дархан, Ақтау, Мөлдiр, Балқаш, Жомарт, Алатау, Ақнұр, Олжас,
Зайсан, Әсем.
4. Мына сөздерге ... ... ... ... үрiктi, шығарды , үлкен, қызыл, кең, көк, парта,
оқушы, дәптер, әншi.
5. ... ... ... ... (Не?) ... ... (Кiм?) сурет салады.
(Кiм?) егiн егедi. (Кiм?) балаларды емдейдi.
6. ңСын есiм ң тақырыбына пысықтау үшiн тест.
1. Сын ... ... ... жүгiрдi, жапырақ, бес, секiр.
2. Сын есiмнiң сұрақтарын белгiле.
Кiм? қайтты? қандай? қанша? не? қай? неғылды?
3. Сын есiм ... ... ... емес – ... емес - ... ... Сұрағына жауап беретiн сөздiң астын сыз.
Ораз қызық ... ... ... ... үйлер көрiнедi. Жирен ат кiсiнедi.
Сергiту сәтi:
Жалғыз саусақ тiптiде,
Ұстай алмас жiптi ... ... ... ... ... ... орамды,
Жүгiртедi қаламды.
Өнерлi екен он саусақ.
-Осы өлеңдегi заттың санын бiлдiретiн ... ... (Бiр) екi, үш, ... ... , ... ... ... - сан есiм.
Тақтамен жұмыс.
3-деңгей.
1.Оқулықтағы 401-жаттығу. (Ауызша)
402-жаттығу (Жазба) орындалады.
Тоғыз белбеу, қос жiбек
Екi мұрын,бiр шүмек.
(Көрнекiлiкпен жұмыс. Ережемен таныстыру.
3.Математикалық ойын ... он бес ... төрт ... қосқанда,
Болады неше алма?
Екеуiн бердiм апама
Екеуiн алды атам да,
Екеуiн бердiм әке-шешеме,
Үшеуiн алды iнiм ... ... ... ... ... ... сан ... ... жетпiс өнерде аз.
2)Бiр күн дәм татқанға-қырық күн сәлем.
3)Мың қосшыға- бiр басшы.
Оқушыларды бағалау, мадақтау.
Үйге тапсырма: 403-жаттығу. Ереже ... ... Зат ... ... ... : зат есiмнен алған ... ... ... Зат ... сөйлем iшiнен тауып, оған ... ... ... ... Саутты таза жазуға дағдыландыру.
2.Дамытушылығы: Тапсырмаларды орындау арқылы оқушылардың сын тұрғысынан
ойлауын, ... ... ... ... ... ... ... дамыту.
3. Тәрбиелiгi: Оқушыларды табиғатты сүþге, ұйымшылдыққа, ... ... ... ... түрi: ... та ... типi : ... әдiсi: Ой қозғау, топпен ... ... бес жол ... ... беру ... шешкiзу.
Көрнекiлiгi:Үлестiрмелi суреттер, тiрек сызба.
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру. Оқушыларды сабаққа дайындау.Сабаққа ... ... ... ... ... Сөйлемдердi сөз таптарына талдау.Үй тапсырмасын
қорыту.Тiрек сызба арқылы. Сөз таптары.
III. Оқушыларды жаңа материалды қабылдауға даярлау, мақсат қоþ.
-Балалар, бiз ... ... сын ... ойлау әдiсi арқылы
жұмбақтар шешiп, ойындар ойнап бұрынғы ... ... ... толықтырамыз. Ендеше , қане. ңОйнайық та ойлайықң.
IY Ой қозғауң кезеңi. Бұл кезеңнiң ... ашып ... ... ... ... ... алып оқушыға оқыту.
Бiлесiңдер Кiм? Не? Деген сұрағын.
Сөйлемде ой иесi боламын.
Не ... ... ... ... (Зат ... Тағы ... ... бар?
2-топ. Сөз ойлау.
3-топ. Не iстедi? Сұрағымен көркейту. (мин)
YI. «Мағынаны тану» кезеңi. Тапсырма алып оқушыға оқыту. Жұмбақ.
Барлық ... ... ... де ұзақ ... (Құстар)
YII. ... ... ... ... 284жаттығу (ауызша)
Сабақ құрылысының жоспары
Сабақ барысында шешiлген жұмбақ жауаптарын сызба нұсқада
пайдаланып, ой ... ... ... топ. Құс ... ... ... Бiздiң өлкемiзде қыстайтын құстар, оларға қамқорлық жайлы әңгiме.
IX. 3-тапсырма: Мен шегiнсем, шегiнiп
Мен ... ... ... ... бiрақ та
X. 285- жаттығу. Тақтада орындау.
2-топ. ... ... ... ... бiр сөздердi алып әңгiме жазу.
11. Әже, iнi сөздерi ненi бiлдiредi, қандай топқа жатқызуға болады?
(Туыстық ... ... , ... ... ненi ... ... атаулары).
13. 4- тапсырма: ... ... ... дария топтарды,
Ауылды ,қаланы,халықты
Ойлап тап көтерген алыпты.
14. 5- тапсырма: 1-Жер-су ... ... жер ... ... ... ... (ойын құрау) сөйлем қуаласпақ
15. Көктемде көгередi
Жазда жайқалады
Қыста томарланады. ... ... ... ... ... пайдасы бар?
16. 286-жаттығу.
17. «Ой толғаныс». ... ... ... әр ... ... бар, тапшы қане ,тапқышым. (Киiм)
1-топ. Ойын сөз ойла, тез ойла. Киiм атаулары
2-топ. Ойын Топтаман Киiмдердi ... ... ... , аяқ, iш, ... ... күздiк т.б.киiмдердiң түрлерi).
3-топ. Өлең құрастыру. Киемiн, жүремiн,
Жерiмдi сүйемiн.
18. Тiрек сызба. ... ... ... ... ... шешулерiн
атаңдаршы. Тiрек сызба бойынша алған бiлiмдерiн жинақтау, қорыту.
Зат есiмдердi топтау.
19.Үй тапсырма: 287 –жаттығу
20 ... ... ... заттарын санату арқылы бағалау.
Қорытынды:
Өскелең ұрпақтарды қоғам ... және оның ... ... ана тiлi қазақ тiлiн ... ... ... аса ... өзiнiң ең басты парызын әр адамның түлеп өсуiн ... тиiс. ... ... ... жөнiнде пәрмендi қамқорлық жасау
өзiнiң негiзгi қажетiне айналған жеке адамды
тәрбиелеуге тиiс. ... өзi ... ... ... тән ұйымшылдық,
демократиялық бастамаларға негiзделген бүкiл ... ... ... құрыла басталған қазiргi заманғы кезеңде ерекше
маңызды.
Бiз болашақ ұстаз-оқушылардың жан ... ... ... ... , осы ... даму ... мен болашағын көре және
түсiне бiлген жағдайда ғана ... ... ... ... ... В.А ... “Коллективтiң құдiреттi күшi” А.,1979
2. В.А сухомлинский “Балаға жүрек жылуы“ А.,1976
3. Т. А Ильина ... ... ... ... ... ... ... Н. В Савин “Педагогика” М.,1976 стр. 177
6. Ш. А Амонашвили ... ... А., ... М. И ... “Краткий педагогический словарь пропагандиста” М., 1988
8. В.А Сухомлинский “Методика воспитания коллектива” М.,1981
9. А. С ... ... ... А. ... ... әдеп және ұстаздық шеберлiк” А.,
11. Ж. Б Қоянбаев “Педагогика” А.,1992
12. Ж. Б ... Р. М ... ... А., ... ... ... негiздерi” А.,2002
14. Қазақстан мектебi журн. N 7 2003
15. “Бастауыш мектеп” журн. N2 ... ... ... ... N7 ... ... ... журн. N1 2004
18. “Бастауыш мектеп” журн. N5 2004
19. “Бастауыш мектеп” журн. N 6 2004
20. “Бастауыш ... ... N 9 ... ... мектеп” журн. N 12 2004
22. “Бастауыш мектеп” журн. N 3 2004
23. “Бастауыш мектеп” журн. N 8 2004
24. М. М ... ... ... ... оқушыны дамыту құралы
ретiнде” А., 2002
25. Н. К Крупская “Воспитать обùественника коллективиста”
Т.5 М.,1958
-----------------------
Êèiìäåð
Æåð , ñó
²½ñòàð
Îé òîë¹àíûñ
Ìà¹ûíàíû ... ... ... òà îéëàéûº
Äàóûñòûëàð
Äàóûññûçäàð
Катан дауыссыз
½ÿ»
äàóûññûç
Òîïòû»
Òàºûðûáû
²àòåëåði ... 4
3 2
1 3
2 4
1 2
3 4
1 2
3 4

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 57 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызығушылығын зерттеу тәсілдері55 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
Жеке тұлғаның қалыптасу философиялық негізі9 бет
Кембридж бағдарламасы бойынша мектепте өзгерістерді қалай енгізетін боламыз6 бет
Көркем шығарма арқылы оқушыларға патриоттық тәрбие берудің педагогикалық мүмкіндіктері56 бет
Қазақстандағы жоғары мектептің жағдайы және дамуы15 бет
Ұлттық педагогикалық ойлар32 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
12-жылдық білім берудегі компьютерлік графиканын мүмкіншіліктері13 бет
5-7 сынып оқушыларына технология сабақтарында ағашты өңдеудің әдістемесі69 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь