Индустрияландыру: жүргізілуі, қарқыны, аумағы


1. Индустрияландыруға бағыт алудағы қиыншылықтар.
2. Индустрияландыруды жүзеге асыру.
3. Индустрияландыру саясаттындағы кемшіліктер.
4. Индустрияландырудың Қазақстандағы ерекшелігі.
Қазақстанды индустрияландыру жөнінде сөз еткенде оның Ресей тарихымен етене байланысын айту керек. Бірінші бесжылдықта Қазақстанда негізінен екі сала: тау кен және ауылшаруашылығы. Әсіресе, мал өнімдерін еңдеу өндірісі дамыды. Шикізатты тасымалдау үшін темір жол желілері салына бастады.
Қазақстанда елді индустрияландыру қарсаңында реснубликада әлеуметтік-экономикалық жағдай өте ауыр жағдайда болған. 307 мемлекет мүлкіне айналдырылған кәсіпорынның 250-і жүмыс істемейді. Егістік жердін көлемі кысқарады. Мал басы 29,9 миллионнап 16,3 миллионға кемиді. Соғыс қимылдарынан әсіресе өндіріс орындары зиян шекті. Ірі өндіріс орындарынан жалмы өнімі 1920 жылы 1913 жылмен салыстырғанда 2 есе азайды. Өндіріс орнындағы өндіріс құралдары, мұнай өндіру 4 есе қысқарды. Көптеген кен шығаратын жер және көмір шахталарын су басқан еді немесс олар электр энергаясының бұзылуынан және құрал-жабдықтарының жетіспеуінен жұмыс істемеді. Жол қатынастары (транспорт) әсіресе темір жол қатынасы өте қиын жағдайда еді. Паравоздардын жартысынан көбісі күрделі жөндеуді қажет етті, жүздеген көпірлер қираған еді.
1920-1921 жылдары шаруашылықтың күйреуі жұтпен (мал шығыны) және 1921 жылдын кұрғақшылығымен жалғасты. Осының барлығы ашаршылыққа әкеп соқтырды.
ВКП(б) XIV съезі (1925 жыл, желтоқсан) елімізді Социалистік индустриялаулы іске асыру міндетін белгіледі. Бұл жоспар бойынша Қазақстанды индустризациялаудың алғашқы кезінде көмірдің, мүнайдың, түсті металдың басқа да пайдалы қазбалардың бай кені жаңадан зерттеле бастаған еді. Сондықтан да жаңа өндіріс орындары темір жол құрылыстары көп жағдайда дайындықсыз жүргізілді. Бұл кезде экономикалық және геологиялық зерттеулер әлі қорытындыланбай тұрған кез еді. Жаңа құрылыстарға мамандалған жүмыс күші қүрылыс материалдары, техникалар және механизмдер ақша қоры т.б. жетіспеді. Осыдардың бәрі индустриализацияның қарқынын төмендетті және оны іске асыруды қиындатты. Қазақстанның индустриялық дамуының бірнеше ерекшеліктері болды. Әсіресе. мынадай қазып шығарушы салалары: мүнай шығару, көмір өндіру, түсті металдар шығару республикаға индустриясының ұзақ уақыттардағы көрінісін белгіледі.
Жұмысшылардың басым көпшілігі орыстар мен украиндар болатын, жергілікті тұрғындар, негізінен, көшпелі және жартылай көшпелі өмір салтын сақтады. Рулық қауымдастық әлеуметтік жіктелуге қатты кедергі жасады. Қазақ еңбекшілерінің жаңа қоғамға өтуі біраз уақытты талап етті. Алайда большевиктердің "революциялық-демократиялық" бағытта жүргізген: ауылды кеңестендіру, жер-су реформасы, жерді қайта бөлу, бай мен жартылай феодалдардың мал-мүлкін тәркілеу сияқты шаралары қазақ қауымдастығының дәстүрлі өмір-салтын бұзып, өлкедегі таптық жіктелуді күшейтті. Әсіресе, рулық қатынастар мен патриархарлыққа қатты соққы берілді. Аталған жәйттерді күшпен жүргізу ұлттық апатқа айналды.
Жаңа экономикалық саясаттан ауытқу, ауылшаруашылығын ұйымдастырудағы жіберілген орескел қателер мен асыра сілтеулер қазақ ауылына қатты әсерін тигізді, аштық тудырды, өлкенің жергілікті түрғындарының миграциялық процесін күшейтті. Егер 1926 жылы өлке түрғындарының құрамында қала халқы 8,6 процент болса, отызыншы жылдардың аяғында олардың үлесі 29,8 процентке жетті. Алғашқы жылы қаладағы қазақ саны 77,6 мың болса, 1939 жылы олардың саны бес есе өсті.
1. Қодыбаев М. «Қазақстан тарихы». Очерктер. Аматы-1994
2.Учебное пособие по истории Казахстана А.1992
3. Абдакимов А. «История Казахстана» Алматы-2003
4. Қазақстан тарихы.Очерк: А.1993.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге
Таңдаулыға:   
Тегін:  Антиплагиат

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






ФКГМА 1-8-2202

МУ
“Организация методической

работы в соответствии с ГОСО

2006 года” 4.07.2007г.

Қарағанды Мемлекеттік Медицина Академиясы .

Қазақстан тарихы және әлеуметтік-саяси пәндер кафедрасы.

Дәріс.

Тақырыбы: Индустрияландыру: жүргізілуі, қарқыны, аумағы.

Мамандығы: 051301 – Жалпы медицина

Пән: Қазақстан тарихы

Курс:1

Уақыт (ұзақтығы): 50 минут

Қарағанды – 2008ж

Кафедра мәжілісінде талқыланып және бекітілген

Хаттама № ___ ___ ____ 2008ж.

Кафедра меңгерушісі: О.К.Никитина

• Тақырыбы : Индустрияландыру: жүргізілуі, қарқыны, аумағы.

• Мақсаты: Индустрияландырудың Қазақстанның әлеуметтік – экономикалық
және саяси өміріне тигізетін ықпалын
түсіндіру. Өлкенің өзіңдік ерекшеліктерін көрсету. Тарихымен толық
таныстыру. Қиыншылықтарды көрсету.

• Дәріс жоспары:

1. Индустрияландыруға бағыт алудағы қиыншылықтар.

2. Индустрияландыруды жүзеге асыру.

3. Индустрияландыру саясаттындағы кемшіліктер.

4. Индустрияландырудың Қазақстандағы ерекшелігі.

• Дәріс тезистері.

Қазақстанды индустрияландыру жөнінде сөз еткенде оның Ресей тарихымен
етене байланысын айту керек. Бірінші бесжылдықта Қазақстанда негізінен екі
сала: тау кен және ауылшаруашылығы. Әсіресе, мал өнімдерін еңдеу өндірісі
дамыды. Шикізатты тасымалдау үшін темір жол желілері салына бастады.

Қазақстанда елді индустрияландыру қарсаңында реснубликада әлеуметтік-
экономикалық жағдай өте ауыр жағдайда болған. 307 мемлекет мүлкіне
айналдырылған кәсіпорынның 250-і жүмыс істемейді. Егістік жердін көлемі
кысқарады. Мал басы 29,9 миллионнап 16,3 миллионға кемиді. Соғыс
қимылдарынан әсіресе өндіріс орындары зиян шекті. Ірі өндіріс орындарынан
жалмы өнімі 1920 жылы 1913 жылмен салыстырғанда 2 есе азайды. Өндіріс
орнындағы өндіріс құралдары, мұнай өндіру 4 есе қысқарды. Көптеген кен
шығаратын жер және көмір шахталарын су басқан еді немесс олар электр
энергаясының бұзылуынан және құрал-жабдықтарының жетіспеуінен жұмыс
істемеді. Жол қатынастары (транспорт) әсіресе темір жол қатынасы өте қиын
жағдайда еді. Паравоздардын жартысынан көбісі күрделі жөндеуді қажет етті,
жүздеген көпірлер қираған еді.

1920-1921 жылдары шаруашылықтың күйреуі жұтпен (мал шығыны) және 1921
жылдын кұрғақшылығымен жалғасты. Осының барлығы ашаршылыққа әкеп соқтырды.

ВКП(б) XIV съезі (1925 жыл, желтоқсан) елімізді Социалистік
индустриялаулы іске асыру міндетін белгіледі. Бұл жоспар бойынша
Қазақстанды индустризациялаудың алғашқы кезінде көмірдің, мүнайдың, түсті
металдың басқа да пайдалы қазбалардың бай кені жаңадан зерттеле бастаған
еді. Сондықтан да жаңа өндіріс орындары темір жол құрылыстары көп жағдайда
дайындықсыз жүргізілді. Бұл кезде экономикалық және геологиялық зерттеулер
әлі қорытындыланбай тұрған кез еді. Жаңа құрылыстарға мамандалған жүмыс
күші қүрылыс материалдары, техникалар және механизмдер ақша қоры т.б.
жетіспеді. Осыдардың бәрі индустриализацияның қарқынын төмендетті және оны
іске асыруды қиындатты. Қазақстанның индустриялық дамуының бірнеше
ерекшеліктері болды. Әсіресе. мынадай қазып шығарушы салалары: мүнай
шығару, көмір өндіру, түсті металдар шығару республикаға индустриясының
ұзақ уақыттардағы көрінісін белгіледі.

Жұмысшылардың басым көпшілігі орыстар мен украиндар болатын,
жергілікті тұрғындар, негізінен, көшпелі және жартылай көшпелі өмір салтын
сақтады. Рулық қауымдастық әлеуметтік жіктелуге қатты кедергі жасады. Қазақ
еңбекшілерінің жаңа қоғамға өтуі біраз уақытты талап етті. Алайда
большевиктердің "революциялық-демократиялық" бағытта жүргізген: ауылды
кеңестендіру, жер-су реформасы, жерді қайта бөлу, бай мен жартылай
феодалдардың мал-мүлкін тәркілеу сияқты шаралары қазақ қауымдастығының
дәстүрлі өмір-салтын бұзып, өлкедегі таптық жіктелуді күшейтті. Әсіресе,
рулық қатынастар мен патриархарлыққа қатты соққы берілді. Аталған жәйттерді
күшпен жүргізу ұлттық апатқа айналды.

Жаңа экономикалық саясаттан ауытқу, ауылшаруашылығын ұйымдастырудағы
жіберілген орескел қателер мен асыра сілтеулер қазақ ауылына қатты әсерін
тигізді, аштық тудырды, өлкенің жергілікті түрғындарының миграциялық
процесін күшейтті. Егер 1926 жылы өлке түрғындарының құрамында қала халқы
8,6 процент болса, отызыншы жылдардың аяғында олардың үлесі 29,8 процентке
жетті. Алғашқы жылы қаладағы қазақ саны 77,6 мың болса, 1939 жылы олардың
саны бес есе өсті.

Иңдустрияландыру саясатын жүргізуде, әсіресе, Ф.И.Голощекиннің қылмысты
рөлін ерекше атап кету керек. Ол орталық өмірін екі етпей орындайтын
қатыгез, мейірімсіз адам болатын. Республиканы басқарған жылдары (1925-1933
ж.ж.) Мәскеудің Қазақстанды шикізат базасына айналдыру саясатын бұлжытпай
жүргізді. Әңгіменің жөнін айтқан С.Сәдуақасұлы сияқты азаматтарға "ұлтшыл-
уклонист" деген айдар тағып, қудалады. Жергілікті халыктың дамуын
ескермеген ол қазақтарды үлкен қырғынға ұшыратты. Сонымен Бірінші бесжылдық
жылдарында Қазақстанда 1929-32 ж. Совет мемлекетінің республиканың халық
шаруашылығына жұмсаған күрделі қаржысының көлемі 1,5 млрд. сомнан асты,
оның 48%-і өнеркәсіпке, транспортқа, байланысқа жұмсалды. Бесжылдық ішінде
Қазақстанда жаңадан салынған және жабдықталган 40-тан астам ірі заводтар
мен фабрикалар, шахталар мен рудниктер және электр станциялары қатарға
қосылды. Халық шаруашылығындағы өнеркәсіп өнімдерінің үлес салмағы 39,5%-ке
жетті. Ауыр өнеркәсіпті, мұнай мен көмір өнеркәсібін, түсті металлургияны
дамытуға бірінші кезекті көңіл бөлінді. Донбасс пен Кузбасс көмір
өндірушілері Қарағанды бассейнін салуға, Баку мен Грозныйдың мұнайшылары
Орал—Ембі мұнайлы ауданын игеруге көмектесті. Түркістан-Сібір магистралы,
Лениногор полиметалл комбинаты т.б. ірі кәсіпорындар — Қазақстанның
өнеркәсіптік бейнесін айқындайды.
Халық арасында ашаршылық болды. Одан 1,7 миллион шамасында қазақ
түрғындары қырғынға ұшырады. Бір миллиондай адам Қазақстан территориясынан
тысқары жерге көшіп кетті.
1932 жылдан бастап елде жаппай ашаршылық басталды, халқымыз орны толмас
қайғы мен қасіретке душар болды. 1 млн.750 мыд адам ашаршылыққа ұшырады.
Республикадағы қазақ жұртыны жалпы санының 42%-1млн. 100 мың адам Ресейдің
Әділ, Орал, Сібір бойына, Қытайға, Монғолияға, Түркияға, Иранға, Орта Азия
республикаларына жаппай босып кеткен. Бұл жылда жазықсыз жандарды ату,
асуды ұйымдастырған И.В.Сталиннің, Голощекиннің қатыгез саясатының үстемдік
құрған кезі еді.
Осындай жауыздықтың салдарынан Қазақстан Республикасы Жоғарғы Торалқа
комиссиясы анықтағандай 2 миллиои 200 мың адам опат болды.
Бірсөзбен айтқанда Голощекин Қазақстан даласын көмусіз мұрделерге
толтырып, миллиондаған күнәсіздерді елінен, туған жерінен бостырып кегін
қайтарды. Ол ойымызды Қазақстан өлкелік халком төрағасының орынбасары
Әбдірахмановтың өлкелік партия комитетіне Қарағанды облысының Жаңаарқа
ауданындағы жағдайы жөніндегі жазған мәлімдемесі дәлелдейді.
Жүрек ауыртар мұндай хал бүкіл қазақ даласында орын алған жағдай.
Сондай сүреңсіз өмірді, тағдыр тәлкегін бастан кешкен семейлік 11 жасар
Сәлім Мәденұлының балалық, балғын сезіммен жазғанын тыңдап көріңіздер.
"... 1931 жылдың қазан айынан бастап елдің жазда жинаған құрт-майын және
калған малын үкімет тартып алды. Сойып алған малдың жұрнағымен 1932 жылдың
көкек айына әрең жеткенмен халық аштан қырыла бастады. Адамды көмуге кісі
табылмайтын уақыттар болды.
Қазақстанда мал етін дайындаудың аса қатал қорқыту және қысым жасау
әдістерімен және әсери тәртіппен жүгізілгенін Қазақстандағы өлкелік
конторасының меңгерушісі Прокудиннің аудандық партия комитеттеріне ай сайын
"мясное" деген бұрыштамамен үздіксіз жолдан отырған көп, шұғыл
теллеграммасының бірінің мазмұнымен толығырақ танысайық: "Біздің қатаң
нұсқауларымызды сіздердің орындау мүмкіндіктеріңіз бар екендігіне
қарамастан, жүкті тиеу қылмыскерлікпен баяу жүргізілуде. Сіздердің
тарапыңыздан оңбағандықпен қараудың арқасында Қазақстан үш айдан бері
орталыкқа еттасып жеткізуді бүлдірді, сөйтіп пролетарлық жұмысшы ядросын
етпен қамтамасыз етуді орындамады. Жиырма бесінде желтоқсан тапсырмасын,
сондай-ақ тиелмеген жүкті бұлтарыссыз тиеп бітуді бұйырамын. Көрсетілген
мерзімде орындалмаса, үздіксіз орыңдамау ретінде сотқа тартып, іс
қозғаймын. Прокудин. 17.ХІІ.30ж. Алматы. "Союзмясо".
Осындай қатал талап, бай — құлақтар және ауқатты шаруалар қожалықтарына
1930-1931 жылдары тұрақты ет дайындау тапсырмаларын беру түріндегі кысым,
әдістерімен қатар жүргізілді. Мұндай бағыттың ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстандағы индустрияландыру
Қазақстанды индустрияландыру
Өлкені индустрияландыру саясаты
Қазақстандағы индустрияландыру шаралары
Қазақстан елді индустрияландыру кезеңінде
Қазақстандағы индустрияландыру: қазақ зиялыларының көзқарасы
Қапшағай қаласының орталық аумағы
Моғолстанның құрылуы, жер аумағы жайлы
Бағалардың орташа деңгейінің өсу қарқыны
Негізгі құралдар аудитінің жүргізілуі
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь