«Мал азықтандыру »пәні нені оқытады. Азықтандыру ілімінің қысқаша тарихы. Азық қоректілігін бағалау және құнарлы азықтандырудың ғылыми негіздері


1. Азық туралы ұғым және оның қоректілігі.Яғни күнделелікті мал мұқтаждыңын энергиямен, протеинмен, көмірсулармен, минералды заттармен, витаминдермен өтеу.
2. Азық қоректілігін оның химиялық құрамы арқылы бағалау.
3. Азық қоректілігін қорытылатын қоректік заттар арқылы бағалау .
4. Азықтың жалпы энергетикалық қоректілігін бағалау.
5. Мал денесінде зат. Энергия алмасу денгейін анықтау тәсілдері.
Қодда өсіретін мал мен құс гетертрофты, яғни дайын орга-никалық қосындылармен қоректенетін организмдер болғандыктан, олар автотрофты, яғни қарапайым анорганикалық қосындылардан түзетін өсім-діктермен (жемшөппен) және де азықтандыруда қолданылатын басқа да азықтық қосындылармен (жалпы жинақтап айтқанда, азықтармен) қоректенеді. Қоректену барысында желінген азық қоректік затгары олар-дың денесіндегі зат алмасуы мен өнім түзуіне қажетгі энергия мен құры-лымдық қосындылар жеткізеді. Демек, азық қоректілігі оның мал организмінің тіршілігін қамтамасыз етуі мен өнім өндіру мұқтаждығын өтеу қасиеті болып табылады. Мал азығының осы қасиетін жете зерттеп, азықтандыруда ұтымды пайдалану, мал азықтандырудың негізгі мақсаты болуы керек.
Бұл мақсатқа нысаналы түрде қол жеткізу үшін мал мен қүстың қоректік кажеттілігін мейлінше кеңінен қамтып, дәлірек анықтап, мүмкіндігінше толығымен қамтамасыз ету көзделеді. Ол үшін организм мүқтаждығын жан-жақты талдап, мейлінше тетіктеп, зат алмасуына қажет өр қосындыны жеке даралап, малға берілген азықпен толық жеткізілуінің жолдары қарастырылады. Бүгінгі күнге мал мүқтаждығын анықтауда жетпістен астам қоректік қосындылар, минералдық элементтер мен био-логиялық пәрменді заттары ескеріледі. Әрине, іс жүзінде бүл көрсеткіштердің бәрінің малға жеткізілуін күнделікті қадағалау мүмкін емес. Сондықтан шаруашылық жағдайында мал азықтандыруды нсгізгі тиімділік қағидаларына сүйене отырып үйымдастырады.
Жылы қанды организмдерге тән жалпы биологиялық принцип бо-йынша желінген азық қоректік заттары алдымен энергиялық (жылулык.) мүқтаждығын өтеуге, содан кейін ғана дене мен одан артылса, өнім түзуіне жүмсалады. Мал дене жылулығын сақтау мен қимыл-қозғалысына қажет энергияны желінген жемшөптің алдымен жеңіл ыдырап сіңірілетін қант-тар мен крахмал түріндегі кемірсулары, ал содан кейін жасунық (клет-чатка) пен майлар жеткізсе, дене мен өнім қүрылымына протеин амин-қышқылдары пайдаланылады.
Бірақ қоректік заттарды бүлай механикалық көзқараспен таза энер-гиялық жөне қүрылымдық қосындыларға бөлуге болмайды, өйткені зат алмасу барысында олар өзіне тән негізгі функциясымен қоса мал тіршілігінің мүқтаждығынан туындаған қызметтік қажеттілікке жүмсала береді. Айталық, көмірсулар мен майлар бөлген энергия жетіспеген жағ-дайда аминқышқылдарының белоктік түзуге жүмсалуы тежеліп, қосым-
ша энергия ещрруге шыгындалса, вз рет1нде, Keft6ip кем1рсулар мен май кышкылдары курылымдык мацсатта пайдаланылады. Осындай физио-логиялык-биохимиялык зацдылыктарды ескере отырып тукым генотишмен бершетш малдыц ешмдис касиеттерщ толыгырак, айцында-луына ец куит ыкпал ететш сырткы орта жагдайын, ягни биохимиялык, Коректену тгзбегш калыптастыруга куш салу кажет.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1100 теңге
Таңдаулыға:   
Тегін:  Антиплагиат

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Дәріс №1 Мал азықтандыру пәні нені оқытады. Азықтандыру ілімінің қысқаша тарихы. Азық қоректілігін бағалау және құнарлы азықтандырудың ғылыми негіздері.
ЖОСПАР
1. Азық туралы ұғым және оның қоректілігі.Яғни күнделелікті мал мұқтаждыңын энергиямен, протеинмен, көмірсулармен, минералды заттармен, витаминдермен өтеу.
2. Азық қоректілігін оның химиялық құрамы арқылы бағалау.
3. Азық қоректілігін қорытылатын қоректік заттар арқылы бағалау .
4. Азықтың жалпы энергетикалық қоректілігін бағалау.
5. Мал денесінде зат. Энергия алмасу денгейін анықтау тәсілдері.
Қодда өсіретін мал мен құс гетертрофты, яғни дайын орга-никалық қосындылармен қоректенетін организмдер болғандыктан, олар автотрофты, яғни қарапайым анорганикалық қосындылардан түзетін өсім-діктермен (жемшөппен) және де азықтандыруда қолданылатын басқа да азықтық қосындылармен (жалпы жинақтап айтқанда, азықтармен) қоректенеді. Қоректену барысында желінген азық қоректік затгары олар-дың денесіндегі зат алмасуы мен өнім түзуіне қажетгі энергия мен құры-лымдық қосындылар жеткізеді. Демек, азық қоректілігі оның мал организмінің тіршілігін қамтамасыз етуі мен өнім өндіру мұқтаждығын өтеу қасиеті болып табылады. Мал азығының осы қасиетін жете зерттеп, азықтандыруда ұтымды пайдалану, мал азықтандырудың негізгі мақсаты болуы керек.
Бұл мақсатқа нысаналы түрде қол жеткізу үшін мал мен қүстың қоректік кажеттілігін мейлінше кеңінен қамтып, дәлірек анықтап, мүмкіндігінше толығымен қамтамасыз ету көзделеді. Ол үшін организм мүқтаждығын жан-жақты талдап, мейлінше тетіктеп, зат алмасуына қажет өр қосындыны жеке даралап, малға берілген азықпен толық жеткізілуінің жолдары қарастырылады. Бүгінгі күнге мал мүқтаждығын анықтауда жетпістен астам қоректік қосындылар, минералдық элементтер мен био-логиялық пәрменді заттары ескеріледі. Әрине, іс жүзінде бүл көрсеткіштердің бәрінің малға жеткізілуін күнделікті қадағалау мүмкін емес. Сондықтан шаруашылық жағдайында мал азықтандыруды нсгізгі тиімділік қағидаларына сүйене отырып үйымдастырады.
Жылы қанды организмдерге тән жалпы биологиялық принцип бо-йынша желінген азық қоректік заттары алдымен энергиялық (жылулык.) мүқтаждығын өтеуге, содан кейін ғана дене мен одан артылса, өнім түзуіне жүмсалады. Мал дене жылулығын сақтау мен қимыл-қозғалысына қажет энергияны желінген жемшөптің алдымен жеңіл ыдырап сіңірілетін қант-тар мен крахмал түріндегі кемірсулары, ал содан кейін жасунық (клет-чатка) пен майлар жеткізсе, дене мен өнім қүрылымына протеин амин-қышқылдары пайдаланылады.
Бірақ қоректік заттарды бүлай механикалық көзқараспен таза энер-гиялық жөне қүрылымдық қосындыларға бөлуге болмайды, өйткені зат алмасу барысында олар өзіне тән негізгі функциясымен қоса мал тіршілігінің мүқтаждығынан туындаған қызметтік қажеттілікке жүмсала береді. Айталық, көмірсулар мен майлар бөлген энергия жетіспеген жағ-дайда аминқышқылдарының белоктік түзуге жүмсалуы тежеліп, қосым-
ша энергия ещрруге шыгындалса, вз рет1нде, Keft6ip кем1рсулар мен май кышкылдары курылымдык мацсатта пайдаланылады. Осындай физио-логиялык-биохимиялык зацдылыктарды ескере отырып тукым генотишмен бершетш малдыц ешмдис касиеттерщ толыгырак, айцында-луына ец куит ыкпал ететш сырткы орта жагдайын, ягни биохимиялык, Коректену тгзбегш калыптастыруга куш салу кажет.
Сырткы ортаньщ, ягни жергшисп биосфераньщ топырак,-су-ауа кабат-тарыньщ курамына тэуелд1 калыптастырылатын жемшеп коректк зат-тар курамынан басталып, ас корыту барысында олардьщ TipiuuiiK муддесше игершп, аяккы косындыларга дейш ыдырауымен аякталатын биохимиялык коректену табели кажетп ешм ецщруге ти1мд1 турде ба-гыттай бшу керек. Ол ушш мал азыгыньщ курамы мен коректшп оньщ турше, тукымына, жасына, жынысына, физиологиялык жагдайына, ешмдшп мен езвдж ерекшелжтерше сэйкестецщршедь Осы еюушты жагдайды гылыми непзде утымды уйлеспре шешкенде гана азыктанды-ру тшмдштн артгыруга болады. Онда койылатын непзп максат -- мал азыгына жумсалган жемшепт{н корекик косындыларын кажетт1 ешм косындыларына айналу, ягни конверсиялану дэрежесш мейл1нше жога-
Биосфера кабаттарында пайда болатын мал азыгы сонда-гы химиялык элементтерден куралады. Мал азыгынын химиялык кура-мын зерттеп, талдаганда, ондагы косындылардьщ жануар коректену1ндеп жене зат алмасуындапл мацызы мен аткаратын кызмет1 басшылыкка алынады. Осы тургыдан алганда, мал азыгындагы косындылар мен зат-тар (элементтер) коректену барысында организмдеп ез1нд1к 6ipereft фи - зиологиялык кызмет аткаратын кореюж заттар тобына б1р1кир1лед1. Мал азыктандыру гылымында азык курамындагы осы корекик, минералдык жэне биологиялык эсерл1 заттар^птары оньщ химиялык курамы ретвде алынады.
Азыктьщ химиялык; кұрамын зерттеу
Мал азыгына жумсалатын жемшеп пен азыктык косын - дылардьщ химиялык курамы алуан турл! болып келед1.
Мал организм курдел биологиялык курылым болгандыктан, ондагы коректену барысында ететш езгерютерд1, эрине мундай карапайым кесте-мен бейнелеуге келмейд1. Ол езгер1стер сан-алуан болгандыктан, 6ip жа-гынан, 6ip-6ipiMeH тыгыз байланыста, ал eKiHmi жагынан, 6ip-6ipiHe тэуелді.
де 6ip-6ipiHe ыкпал eTin отед1. Сондыктан 1-кестеде келт!р1лген неизй Кызмет1мен коса зат алмасу барысындца эр топ коректж заттары баска да кептеген функциялар атсдрады. Мысалы, аминкышкылдары белок тузуше жумсалумен катар кажето жагдайда организмнщ энергетикалык муктаж-дыгын камтамасыз етуге шыгындалып жылуга айналса, май кышкылдары (атап айтканда линол, линолен, арахидон) шогырланган энергия коз1 бола тура, зат алмасуындагы оз1нд1к орны бар реттеслрушшер функциясын да аткарады.
Сол секщщ жемшеп ком!рсулары энергияга айналуымен катар кейб1р Косындылар курылымына да Kipefli. Ал жекелеген минералды элемент - тер кептеген курылымдар курамына (кальций мен магний -- суйектщ, фосфор - аденозинфосфатты кышкылдардьщ, TeMip - гемоглобиннщ, кобальт -- цианкобаламинн1н, йод -- тироксиннщ, т. с. с.) Т1келей KipyiMeH Катар организмдеп кышкыл-сштшк катынас пен иондык тенд1кл, ос-мостык кысымды калыптастыруга катысады, микроэлементтер фермент-тер функциясын есерленд!рет1н коферменттер курамына Kipefli. Оте аз мелшерде болатын витаминдер зат алмасуыныц барлык кырын реттесиру аркылы организм Tipuimri мен ен1мд1л1пне ыкпал етед1.
Мал т1ршшгш жан-жакты камтамасыз етуге ка^гысаТын бул коректж заттар топтарын азык улпсш арнайы зертханалык зерттеулерде келеЫ жоба бойынша аныктайды (1-сурет).
АЗЫК,
Кургак, зат
Су (ылгал) Алгашкы Гигроскопт1к
Органикалык, зат
Минералды зат Шит кул
Азотты заттар ШикЫ протеин
Макро- Микро - элементтер Азотсыз заттар
Шит май Кашрсулар
Белок Амидтар
Шит жасунык; Азотсыз экстрактивтг заттар (АЭЗ)
1-сурет. Мал азыгынын, курамы
Зерттеуде колданылатын непзп эдштемелер бойынша (айталык, протеицщ азык сынамасындагы жалпы азотты куит KyKipT кышкылымен байлау аркылы, майды органикалык ерташтермен экстракциялау аркы - лы, жасуныкты кышкылдар жэне с1лтшер косындысымен ендеп белу ар-кылы, кулд1 жогары температурада жагу аркылы, т.с.с.) кореклк зат таза,
яғни протеин - тек аминқышқылдарының көппептидті тізбегі (белок), май -- тек үшглицеридтер (липидтер), жасунық -- тек целлюлоза, күл -- тек минералды элементгер түрінде бөлінбей, өзі тектес және басқа да қосын-дылармен қоса анықталатындықтан (протеин - белоктан тыс амидтер деп аталатын азотты қосындылармен, май - майтәріздес липоидтермен, жасу-нық -- гемицеллюлоза және пектиңдердің қиын ьщыратылатын бөлігімен, күл -- жанбайтын бөгде заттармен), зерттеу барысында анықталған қоректік заттар аталуының алдына, яғни шикізатты, тазартылмаған мағынадағы шикі (сырой) сөзі қосылады.
Зерттеу жобасы бойынша мал азығының қүрамы, бірінші ретте, онда-ғы су (ылғал) мен қүрғақ затқа бөлінеді. Азық ылғалдығын азық үлгісін алдымен 60-65°С, содан кейін 100-105°С жылулықта түрақты салмаққа дейін кептіріп анықтайды. 60-65°С жылулықта зерттеуде бастапқы не-месе алғашқы (первоначальная) ылғалдылық деп аталатын жасуша-аралық бос су, ал 100 -- 105°С жылулықта гигроскоптік деп аталатын химиялық байланыстағы су буланып кептіріледі де, азық үлгісі алғаш-қыда ауалы-қүрғақ, содан кейін толық кепкен абсолютгы-қүрғақ күйге енеді. Өсімдік жемшептегі су көлемі өсу кезеңі мен дайындалу әдісіне байланысты өзгереді -- жаңа көктеген жас балауса ылғалдылығы 75 -- 85% болса, өсе келе ылғалы 60 -- 70% дейін құрғап, кептірілген пішенде 15-17% ылғал болады.
Азық үлгісінің салмағынан су салмағын (не 100-ден су пайызының көлемін) алып, қүрғақ зат салмағын (көлемін) шығарады. Азық қүрғақ заты 500 -- 550°С температурада жанып, яғни ыдырап, жылуға айналатын органикалық және күлде қалатын анорганикалык, яғни минералды зат-тардан түрады. Органикалық затқа энергия бөлетін қоректік және зат алмасуын реттейтін биологиялық әсерлі (пөрменді) қосындылар кіреді. Олардың қүрылымы органикалық С, Н, О, N элементтерден түрады, ал азық күлін қалған анорганикалық (минералды) элементтер қүрайды. Соңғыларының қатарындағы биологиялық түрғыдан маңызды, яғни биогенді минерапды элементтерден мөлшері грамдап өлшенсе, макроэле-менттерге, ал ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ауылшаруашылық малдарын ғылыми əдіспен азықтандыру
Ешкіге арналған азық рационы және азықтандыру нормасы
Тұқымдық бұқаларды азықтандыру ерекшеліктері
Түйені күту және азықтандыру
Шошқаны азықтандыру
Шошқаларды азықтандыру және бордақылау
Жылқы және түйені азықтандыру
Мегежіндерді азықтандыру
Құлынды азықтандыру
Айғырды азықтандыру
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь