Ірі азықтар және оларды малға дайындап беру тәсілдері


1. Негізгі ірі азықтар топтарының (пішен, сабан, топан, қабық, ағаш бұтақтары) т.б. химиялық қасиеттерімен қоректілігі.
2. Жоғары сапалы пішен дайындау және сақтау тәсілдері. Малға беру мөлшері.
3. Көк шөпті кептіруге қойылатын талаптар және оларды сақтау тәсілдері.
4. Астық жіне бұршақ тұқымдас дақылдар сабағына, оның құрамы мен қоректілігі.
5. Сабағында иалға дайындап жеізу тәсілдері және оның нормасы.
Пішен. Шабылған көк шөпті 17% ылғалдылыққа дейін кептіріп, физиологиялық қүрғақтықта сақтайтын ірі жемшөп. Қоректілігі мен сапасы шабылған өсімдіктің осы көрсетілген стандартгық ылғалды-лыққа дейін кептіру мерзіміне байланысты өзгереді. Бүл мерзімде, бір жағынан, өсімдіктің өле қоймаған жасушасының тыныстануынан қоректік заттары ыдырап, жылу бөлініп, жалпы қоректілігі төмендесс, екінші жағынан, кептіру мерзімі үзарған сайын күн көзінде жататыи өсімдік каротині ыдырап, витаминдік қүндылығы кемиді. Сондықтан кептіру мерзімін қысқарту арқылы дайындалған пішен сапасы мсн қоректілігін арттырады.
Пішенге кептіру барысында өсімдіктің күн кезінде қатгы кепкендігінен сынғыштанып, уатылып, қоқымданып жоғалтылатыны (механические по-тери) алдымен қоректілік қүндылығы жоғары нөзік жапырақтары болған-дықтан, әдетте, шабылған көкті бөкестеп (валкование), содан шөмелеге салып (копнение) барып кешіреді. Ондағы көктің дер кезінде дегдітіліп кептірілуін жылдамдату үшін мезгілімен астын үстіне шығара аударысты-рып түрады. СЬлайша қысқа мерзімде маяланып немесе престеліп жинал-ған пішен қоректілігі мен витаминдік (каротиндік) сапасы жоғары болады. Шабылған өсімдікті күн көзінде кептіргенде күн сәулесінің ультра күлгін сөулелерінің әсерінен каротиннің 70-90% ьщырайтындықтан, оны толығырақ сақтау үшін кептіру мерзімін қысқартып немесе көлеңкеде кептіруге болады. Соңғы жолмен төл азығына жүмсалатын «каротинді» пішен дайындайды. Бірақ екінші жағынан, күн көзінің ультра күлгін сәулелерінің әсерінен өсімдік фито стеривдері Д2 витамині - эргосте-ринге айналатынын да ескеру қажет.
Қалай болғанда да кептіру мерзімінің созылуы мен жиі араластыры-луы пішенге жиналатын шикізат қоректілігін төмендетеді. Шабылған өсімдіктің алдымен жүқа жапырақтары, сонан кейін барып ірі сабақтары кебетіндіктен, кептіру мерзімін қысқарту үшін аударыстыруды жиілеткенде, сабақтағыдан каротині - 10-12 есе, минералды затгары - 2-2,5 есе көп жиналатын қүнды да нөзік жапырақтары жоғалтылып, механикалық шы-ғывдар келемі 14-кестеде келтірілген орташа саңцардан анағүрлым жоға-" рылап, 15-20%-ға дейін өседі. Әсіресе шабылғаннан кейінгі маяланып (престеліп) жиналу аралығында жауын-шашынның астывда қалған өсімдік қоректік заттары мен витаминдері қатгы шайылып, пішен қүнарлылығы нашарлайды. Шөпті пішенге жинау жөне тасымалдау кезіндегі механика-лық шығындарды азайту үшін престеп, буып жинаған жен.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге
Таңдаулыға:   




Дәріс №5 Ірі азықтар және оларды малға дайындап беру тәсілдері ,

Жоспар

1. Негізгі ірі азықтар топтарының (пішен, сабан, топан, қабық, ағаш
бұтақтары) т.б. химиялық қасиеттерімен қоректілігі.

2. Жоғары сапалы пішен дайындау және сақтау тәсілдері. Малға беру
мөлшері.

3. Көк шөпті кептіруге қойылатын талаптар және оларды сақтау тәсілдері.

4. Астық жіне бұршақ тұқымдас дақылдар сабағына, оның құрамы мен
қоректілігі.

5. Сабағында иалға дайындап жеізу тәсілдері және оның нормасы.

Пішен. Шабылған көк шөпті 17% ылғалдылыққа дейін кептіріп,
физиологиялық қүрғақтықта сақтайтын ірі жемшөп. Қоректілігі мен сапасы
шабылған өсімдіктің осы көрсетілген стандартгық ылғалды-лыққа дейін кептіру
мерзіміне байланысты өзгереді. Бүл мерзімде, бір жағынан, өсімдіктің өле
қоймаған жасушасының тыныстануынан қоректік заттары ыдырап, жылу бөлініп,
жалпы қоректілігі төмендесс, екінші жағынан, кептіру мерзімі үзарған сайын
күн көзінде жататыи өсімдік каротині ыдырап, витаминдік қүндылығы кемиді.
Сондықтан кептіру мерзімін қысқарту арқылы дайындалған пішен сапасы мсн
қоректілігін арттырады.

Пішенге кептіру барысында өсімдіктің күн кезінде қатгы кепкендігінен
сынғыштанып, уатылып, қоқымданып жоғалтылатыны (механические по-тери)
алдымен қоректілік қүндылығы жоғары нөзік жапырақтары болған-дықтан,
әдетте, шабылған көкті бөкестеп (валкование), содан шөмелеге салып
(копнение) барып кешіреді. Ондағы көктің дер кезінде дегдітіліп кептірілуін
жылдамдату үшін мезгілімен астын үстіне шығара аударысты-рып түрады.
СЬлайша қысқа мерзімде маяланып немесе престеліп жинал-ған пішен
қоректілігі мен витаминдік (каротиндік) сапасы жоғары болады. Шабылған
өсімдікті күн көзінде кептіргенде күн сәулесінің ультра күлгін сөулелерінің
әсерінен каротиннің 70-90% ьщырайтындықтан, оны толығырақ сақтау үшін
кептіру мерзімін қысқартып немесе көлеңкеде кептіруге болады. Соңғы жолмен
төл азығына жүмсалатын каротинді пішен дайындайды. Бірақ екінші жағынан,
күн көзінің ультра күлгін сәулелерінің әсерінен өсімдік фито стеривдері Д2
витамині - эргосте-ринге айналатынын да ескеру қажет.

Қалай болғанда да кептіру мерзімінің созылуы мен жиі араластыры-луы
пішенге жиналатын шикізат қоректілігін төмендетеді. Шабылған өсімдіктің
алдымен жүқа жапырақтары, сонан кейін барып ірі сабақтары кебетіндіктен,
кептіру мерзімін қысқарту үшін аударыстыруды жиілеткенде, сабақтағыдан
каротині - 10-12 есе, минералды затгары - 2-2,5 есе көп жиналатын қүнды да
нөзік жапырақтары жоғалтылып, механикалық шы-ғывдар келемі 14-кестеде
келтірілген орташа саңцардан анағүрлым жоға-" рылап, 15-20%-ға дейін өседі.
Әсіресе шабылғаннан кейінгі маяланып (престеліп) жиналу аралығында жауын-
шашынның астывда қалған өсімдік қоректік заттары мен витаминдері қатгы
шайылып, пішен қүнарлылығы нашарлайды. Шөпті пішенге жинау жөне тасымалдау
кезіндегі механика-лық шығындарды азайту үшін престеп, буып жинаған жен.

Сүрлемге салғандағыдай пішен дайындауда да шабывдықтың өнімділігі шапқан
кезіндегі отының (травостой) жетілу кезеңіне теуелді. Дер кезінде (астық
түқымдастардың - масақтанған, бүршақ түқымдастардың -бүршіктеп-гүлдеген)
шабылмаған шабындық отының жалпы қоректілігі күніне 1% кеміп
отыратындықтан, бірінші шабыс мерзімін біршама уақыт кешіктіру екінші
шабыстағы пішен шығымын 1,5-2 есеге азайтуы мүмкін. Осыны ескере отырып
шабындық көгінің шабылуы мен дайын пішен болып жиналу аралығын 5-7
төуліктен асырмауды көздейді.

Шабылған шептің пішенге кептірілуі екі кезеңмен етеді. Шабылған-нан
кейінгі өсімдікте жасушаларының тыныстануы жалғасуынан оттегімен тотыққан
қоректік заттары ыдырайтын алғашқы кезевді аштық алмасу кезеңі (период
голодного обмена) деп атайды. Жасушалардың аштық алмасуы өсімдіктің 38%,
кейде 45-50% ылғалдылығында тоқтайды. Осы ылғалдылыққа дейін кептірілгенше
шабылған көкте орын алатын жасу-шалық тыныстану мен ферментациялық
ыдыраудан оның қоректік заты-ның 10-15% шығындалады.

Кептіру барысында өсімдікте терең физико-биохимиялық өзгерістер
орьш алады. Ең алдымен шабылған шөптегі крахмалдың ыдырауынан

қант мөлшері өседі. Мысалы, 76,5% ылғалдылықта шабылған жоңыш-қада 7,3%
қант, 4,9% крахмал болса, 20 сағат кептіргеннен кейін ылғал-дылығы 46,2%-ке
дейін төмендегенде крахмал мөлшері 2,7%-ға дейін аза-йып, қант мелшері 8,7%-
ға дейін өскен. Одан әрі кептіргенде пішендегі крахмалмен қатар қанты да
ыдырай бастайды. Сөйтіп кептірудегі жалпы қоректік заттар шығыны 75
сағаттан соң — 4,1%, 160 сағаттан соң 13,0% қүрап, оньщ ішінде, тиісінше,
азотсыз экстрактивті заттар шығыны -0,87% бен 2,6%, май шығыны - 1,96% бен
7,1% болады.

Аштық алмасу кезеңінен кейінгі кептірудің екінші кезеңде пішен сақтауға
шыдамды 15-17% ылғалдылыққа дейін кептіріледі. 38-40% (45-50%) ылғалдылықта
өсімдік жасушаларының тыныстануы тежеліп, тоқ-татылады да, одан әрі
биохимиялық езгерістер өсімдік және микрофлора ферменттерінің өсерімен жөне
де фотохимиялық үрдіс арқылы жүреді. Мерзімінде кептірілмей ылғалдылығы
үзақ уақыт жоғары болған өсімдікте жасушалық тыныстану толастамай, қоректік
заттарының ыдырауынан пішеннің ішкі қызуы 30-50°С-қа не тіпті одан да
жоғары көтеріліп, шикізатта микробиологиялық үрдіс өрістейді.

Қатты қызған пішен түсі күреңденіп, қоңырланып, қоректік заттары-ның
қорытылуы күрт төмендеуінен (1,5 еседен астам) жалпы қоректілігі мен сапасы
нашарлайды. Оның жолын алу үшін пішенге 1% ас түзын сеуіп жинауға болады.
Шикізаттың станадарттық (17%) ылғалдылыққа кептіру мерзімін қысқартып,
қоректілігі мен сапасы жоғары сапалы пішен (высококачественное сено)
дайындау үшін 35—40% ылғалдылыққа дейін дегдітілген шөпті одан әрі жылы ауа
айдағыш калорифер түріндегі ар-найы кептіргіш қондырғылармен желдетіп
(метод активного вентилиро-вания) кептіруге болады. Бүл әдісті жаңбырлы
жылдары да қолданады. Калорифердің тесікті түтікшелерінің үстіне үйілген
дегдітілген шөптің өр 1 тоннасына сағатына 1200 м3 жылы ауа айдап кептіру
арқылы қоректік заттар шығынын 2-3 есе азайтуға болады.

Кептіріліп жиналған пішенде микробиологиялық және биохимиялық өзгерістер
өлі де 6—8 апта бойында жалғасады. Пішенді осы пісу кезеңінен (период
созревания) кейін ғана малға жегізуге болады. Әйтпе-се ол ас қорыту барысын
бүзып, малдың ішін өткізеді. Бүл мерзімге жет-пей жегізілетін жас пішенді
малға басқа қүрғақ жемшөппен, айталық сабанмен араластырып
береді.Ботаникалық түрғыдан біркелкі пішен түрінің қоректілігін айқын-
дайтын химиялық құрамы мен қорытылымы оның шабылу кезеңі мен дайындалу
технологиясына тәуелді өзгереді. Пішенге кептіру барысында мал қорегіне
нәрлі де жұғымды көк балауса іріленіп, қатайып, қорыты-лымы мен диеталық
сапасын төмендетеді. Мысалы, 75-85% деңгейінде қорытылатын көк балауса
органикалық заттары пішенде 55—65% қоры-тылады. Жөне де лигнинделу дөрежесі
жоғары пішен жасунығы езінің қорытылуының темендігімен қатар жемшептің
басқа да қоректік затта-рының қорытылуына кедергі келтіріп нашарлатады.
Осыған байланысты пішен қоректілігінің энергетикалық қуаттылығын, яғни
қүрғақ затгағы алмасу энергиясын (АЭ, МДжкг), оның қүрамындағы шикі
жасунық (ШК, гкг) көлемімен есептеп, алмасу энергиясын азық өлшеміне (АӨ)
айналдыруға болады:

АЭ = 13,1 (1,0 -ШКх 1,05); АӨ = АЭ* 0,0081

Дайындалған пішенді сол жерінде шөмелелеп (стогование), маялайды
(скирдование). Дұрыс маяланған пішен үзақ мерзім сақталады. Бірақ ашық
жерде жиналған маяның сыртқы қабатына жауын, еріген қар суы сіңіп, күн
сөулесі, жел, ауа температурасы ықпал етіп, біршама қоректік затта-ры
ыдырап, шығындалады. Сондықтан пішенді сапалы күйінде үзақ мерзімге
сақтауға үсті мен жел жақтары қалқаланған пішен сақтайтын орынға
(сенохранилище) жинаған дүрыс.

Жиналған пішен көлемін (К, м3) үзындығы (Ү, м), ені (Е, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Жануар тектес азықтар
Алгоритмдер және оларды сипаттау тәсілдері
Жануар тектес азықтар. Азықтық қосындылар және құрамажем
Дәнді азықтар және қалдықтарын малдарды азықтандыруда қолдану
Өндірістік транспорт түрлері және оларды есептеу тәсілдері
Минералды азықтар. Азықтық антибиотиктер және басқа биологиялық әсерлі күшті заттар
Құнарлы азықтар (дәнді азықтар, құрама жем, техникалық өндіріс және тағам қалдықтары, витаминдік және микробиологиялық препараттар, азотты қоспалар)
Ауру малға тәжірибе қою
Ірі қара малды бордақылау және жайып семірту
Қаржылық есеп беру және оларды құрастыру принциптері
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь