Бағалы қағаздар

ЖОСПАР

КІРІСПЕ

1. БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАРДЫҢ МӘНІ 3
2. БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАРДЫҢ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ЖІКТЕЛУІ 5
3. БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАРМЕН ОПЕРАЦИЯЛАРДЫҢ ЕСЕБІ 27
1. БАЃАЛЫ ЌАЃАЗДАРДЫЊ МЄНІ
Ќазаќстан Республикасы Азаматтьщ кодексі бойынша баѓалы ќаѓаздар дел м‰ліктік ќ±ќыќты бекітілген нысанда жєне міндетті деректемелерді саќтай отырып куєландыратын ќ±жат.
Баѓалы ќаѓаздардыњ экономикалыќ мєнін ашуда ќ±жаттыњ баѓалы ќаѓаздар мєртебесіне ие болуы ‰шін ќосымша сапаларын аныќтау ќажет.
Біріншіден, баѓалы ќаѓаздар µз кезегінде меншік титулы нысанында м‰ліктік ќ±ќты (корпорация акциялары, вексельдер, коносаменттер жєне т.б.) немесе ќ±жат иесі мен оны шыѓарушы т±лѓа ара-сындаѓы ќарыздыќ ќатынасты куєландыратын аќша к±жаты.
Екіншіден, баѓалы каѓаз ќорларды инвестициялау туралы кує-ландыратын ќ±жат ретінде ќызмет етеді. Б±л єсіресе баѓалы ќаѓаздардыњ рµлі мен экономикалыќ мєнін т‰сіну ‰шін µте мањызды. Б±л жерде олар инвестицияныњ жоѓары нысаны ретінде басты рµльде ойнайды.
‡шіншіден, баѓалы ќаѓаздар - б±л наќты активтерге (акцияларѓа, чектерге, коносаменттерге, т±рѓын ‰й сертификаттарына жєне т.б.) талап етуі кµрсетілетін ќ±жаттар.
Тµртіншіден, баѓалы ќаѓаздардыњ экономикалык мєнін т‰сіну ‰шін мањызды сєті олардыњ табыс єкелуі болып табылады. Алайда, м±ндай капиталдыњ наќты капиталдан айырмашылыѓы бар: ол µндірістік ‰дерісте ќызмет етпейді немесе ќатыспайды.
Сонымен ќатар баѓалы ќаѓаздардыњ µтімділік, айналымдылыќ, нарыќтыќ сипат, стандарттылык, сериялыќ сияќты сапалыќ ќасиеттерімен азаматтыќ айналымда ќатысуын атамай µтуге болмайды.
¤тімділіктіњ астарында баѓалы ќаѓаздардыњ сатылуы нєтижесінде аќша ќаражаттарына айналу м‰мкіндігі жатыр. Ол ‰шін баѓалы ќаѓаз нарыќта айналыста болуы ќажет. Баѓалы ќаѓаздардыњ айналымдылыќ ќасиеті сатып алу-сату негізінде (акция, облигация жєне т.б.) немесе баска тауарлар нарыѓымен (чектер, вексельдер, коносаменттер, жекешелендіру ќ‰жаттары) айналымды байланыстырып, тµлем ќ±ралы ретінде іске асырылады.
Баѓалы ќаѓаздар ерекше тауар ретінде, яѓни µзіне тиесілі ‰йымдары жєне онда ж‰мыс істеу ережелері бар нарыѓы болуы керек. Алайда баѓалы ќаѓаздар нарыѓында сатылатын тауарлар ерекше тауарлар болып табылады. Себебі баѓалы ќаѓаздар - б±л тек меншік титулы, табыс алуѓа ќ±ќыќ беретін, біраќ наќты капитал алуѓа ќ±ќыѓы жоќ ќ‰жат. Баѓалы ќаѓаздар нарыѓыныњ оќшаулануы олардыњ осы сапасымен аныќталады.
Баѓалы ќаѓаздар нарыѓы басќа нарыќтар сияќты к‰рделі ±йымдыќ жєне техникалыќ циклдардыњ толыќтылыѓы мен аяќталѓандылыѓын жоѓары дењгейімен ±сынады. Онда баѓалы ќаѓаздар бага кешенін ќолдану арќылы сатып алу-сату заты ретінде пайдала-нылады, б±л жай тауарлардан ерекшеленеді.
Баѓалы ќаѓаздардыњ айналымѓа т‰су уаќыты мен єдісіне байланысты олардыњ нарыѓы алѓашкы жєне екінші болып бµлінеді. Алѓашќы нарыќта жањадан шыѓарылѓан баѓалы каѓаздарды олардыњ алѓашќы иемденушілеріне сатады; екінші нарыќта баѓалы ќаѓаздардыњ айналысы, яѓни олардыњ иемденушілерініњ ауысуы. Баѓалы каѓаздардыњ атаулы (атаулы ќ±н - оларды шыѓару кезінде аныќталатын баѓалы ќаѓаздар ќ±ныныњ аќшалай кµрінісі), эмиссиялыќ жєне нарыќтыќ баѓасы болады.
Атаулы баѓа дивиденттерді, пайыздарды есептеу базасы ретінде наќты есептік мєні бар жєне одан кейінгі есеп айырысуларда ќолданылады. Эмиссиялыќ баѓа - баѓалы ќаѓаздарды алѓашќы орналастыру кезіндегі сатылу баѓасы. Ол табыстылыќ жєне несиелік пайыз дењгейімен аныќталады. Нарыктык баѓа - баѓалы ќаѓаздардыњ екінші нарыќта айналу баѓасы. Оныњ кµлеміне с‰раныс пен ±сыныстыњ аракатынасы єсер етеді.
Сонымен, баѓалы ќаѓаздар шаруашылыќ ќызметте ќолданатын єр т‰рлі ќ±жаттардыњ жиыны. Сонымен бірге олар µздеріне тиісті жалпы бір белгілері онда кµрсетілген м‰ліктік ќ±ќты µткізу ‰шін ‰сыну ќажеттілігімен біріктіріледі. Баѓалы ќаѓаздарды иемденудіњ маќсаты табыстылыќ, µтімділік жєне ќаржыландыру кезінде ќажеттіліктерді ќанаѓаттандыру болып табылады.
2. БАЃАЛЫ ЌАЃАЗДАРДЫЊ Т‡РЛЕРІ ЖЄНЕ ОЛАРДЫЊ ЖІКТЕЛУІ
Баѓалы каѓаздардьщ т‰рі т‰сінігінде баѓалы ќаѓаздарѓа тиісті жалпы жєне бірдей белгілердіњ жиынтыгы. Баѓалы ќаѓаздар жіктелуін жєне баѓалы ќаѓаздар т‰рлерініњ жіктелуін айыра білу керек.
Баѓалы ќаѓаздардыњ жіктелуі мен баѓалы ќаѓаздар т‰рлерініњ жіктелуін бµліп ќарастыруѓа болады.
Баѓалы каѓаздардыњ жіктелуі - б±л баѓалы ќагаздардыњ µздеріне тиісті белгілері бойынша бµлінуі.
Баѓалы цаѓаздар турлерінщ жіктелуі - бул бір т‰рдегі баѓалы ќаѓаздарды топтастыру; баѓалы ќаѓаздарды басќа да т‰рлерге бµлу. ¤з кезегінде т‰рлерді одан єрі бµлуге болады. Єрбір тµменгі жіктеу жогары т±рѓан жіктеудіњ к‰рамына кіреді. Мысалы, акция баѓалы ќаѓаздардыњ бір т‰рі. Ќарапайым акция бір дауысты немесе кµп дауысты, номиналмен немесе номиналсыз болуы м‰мкін.
Баѓалы ќаѓаздар жоѓарыда айтылѓандай белгілі бір сипаттыњ жиынына ие.
Уаќыт сипаттамасы:
• ќызмет ету мерзімі: айналысќа кай уаќытта шыѓындарды, ќай уаќыт кезењіне немесе мерзімсіз;
• пайда болуы: басы µзініњ бірінші негізінен келе ме немесе басќа баѓалы ќаѓаздардан.
Кењістік сипаттамасы:
• кызмет ету нысаны: ќаѓазды немесе завды т‰рде айтќанда ќ±жатты нысан немесе ќаѓазсыз, ќ±жатсыз нысан;
• ±лттыќ белгісі: отандыќ немесе басќа мемлекеттік, яѓни шетелдік;
• аймаќтыќ белгісі: елдіњ ќай аумаѓында шыѓарылѓан. Нарыќтыќ сипаттамасы:
• баѓалы ќаѓаздар негізінде жатќан актив т‰рі немесе оныњ шыѓу негізі (тауар, аќша, фирманыњ жиынтыќ активі жєне т.б.);
• иемдену тєртібі: ±сынушыѓа, атаулы, ордерлі. Атаулы баѓалы ќаѓаздар - онда кµрсетілген т±лѓаныњ ќ±ќыѓын куєландыратынын кµрсетеді. ¦сынушы баѓалы ќаѓаздары -ќ±ќыќ оны ±сынушы адамѓа жатады. Ордерлі баѓалы ќаѓаздар - ќ±ќыќ онда аталѓан адамѓа тиесілі.
• шыѓару нысаны: эмиссионды, яѓни ішінде барлыќ баѓалы ќаѓаздар µздерініњ сипаттары бойышпа бірдей болып келетін бµлек сериялар бойынша шыѓарылады немесе эмиссиялыќ емес;
• меншік нысаны жєне баѓалы ќаѓаздарды нарыќќа шыѓарушы эмитент т‰рі: мемлекет, корпорациялар, жеке т±лѓалар;
• айналыс сипаты: нарыќта еркін немесе шектеулі айналады;
• баѓалы каѓаздар ±сынатын ќ±ќыќ т‰рі негізінде экономикалыќ мєні;
• тєуекел дењгейі: жоѓары, тµмен жєне таѓы баскд;
• табыс кµзі: баѓалы ќаѓаздар бойынша табыстыњ ќандай да болса бµлігін тµлей ме, жоќ єлде тµлемей ме;
• ќаражат салымныњ нысаны: аќша ќарызѓа немесе меншік ќ±ќыѓын иемденуге ќаржылана ма.
Баѓалы ќаѓаздар сонымен ќатар мерзімді жєне мерзімсіз болып бµлінеді.
Мерзімді - оларды шыѓару кезінде мерзімі белгіленетін багалы ќаѓаздар. Єдетте мерзімді баѓалы ќаѓаздар ‰ш т‰рге бµлінеді:
• ќысќа мерзімді, айналымда бір жылѓа дейін ж‰ретін;
• ‰заќ мерзімді, айналымда бір жылдан жоѓары мерзімде ж‰реді.
Мерзімді - айналым мерзімі шектелмеген баѓалы ќааздар, яѓни олар шексіз ќызмет етеді жєне баѓалы баѓаздар шыѓару кезінде µтеу мерзімі кµрсетілмейді.
Баѓалы ќаѓаздардыњ пайда болуыныњ классикалыќ нысаны -ќагаз, яѓни баѓалы ќаѓаз ќ±жат т‰рінде ќолданылады. Баѓалы ќаѓаздар нарыѓыныњ дамуы баѓалы ќаѓаздардыњ кµп т‰рініњ, ењ алдымен эмиссиялыќ нысанын ќ±жатсыз нысанѓа ауысуын талап етеді.
Инвестицияльщ (капиталдьщ) - капитал салымы ‰шін объекті болып
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
1. БАЃАЛЫ ЌАЃАЗДАРДЫЊ МЄНІ
2. БАЃАЛЫ ЌАЃАЗДАРДЫЊ Т‡РЛЕРІ ЖЄНЕ ОЛАРДЫЊ ЖІКТЕЛУІ
3. БАЃАЛЫ ЌАЃАЗДАРМЕН ОПЕРАЦИЯЛАРДЫЊ ЕСЕБІ
1. БАЃАЛЫ ЌАЃАЗДАРДЫЊ МЄНІ
Ќазаќстан Республикасы ... ... ... ... дел ... ... бекітілген нысанда жєне
міндетті деректемелерді саќтай отырып куєландыратын ќ±жат.
Баѓалы ќаѓаздардыњ экономикалыќ мєнін ашуда ќ±жаттыњ баѓалы
ќаѓаздар мєртебесіне ие болуы ‰шін ... ... ... ... ... µз ... ... титулы
нысанында м‰ліктік ќ±ќты (корпорация акциялары,
вексельдер, коносаменттер жєне т.б.) немесе ќ±жат иесі
мен оны шыѓарушы т±лѓа ара-сындаѓы ќарыздыќ ќатынасты
куєландыратын аќша к±жаты.
Екіншіден, баѓалы ... ... ... ... ќ±жат ретінде ќызмет етеді. Б±л єсіресе
баѓалы ќаѓаздардыњ рµлі мен экономикалыќ мєнін т‰сіну ... ... Б±л ... олар инвестицияныњ жоѓары нысаны ретінде
басты рµльде ойнайды.
‡шіншіден, баѓалы ќаѓаздар - б±л наќты активтерге (акцияларѓа,
чектерге, ... ... ‰й ... ... талап етуі кµрсетілетін ќ±жаттар.
Тµртіншіден, баѓалы ќаѓаздардыњ экономикалык мєнін т‰сіну ‰шін
мањызды сєті олардыњ табыс єкелуі ... ... ... капиталдыњ наќты капиталдан айырмашылыѓы бар: ол
µндірістік ‰дерісте ќызмет етпейді немесе ќатыспайды.
Сонымен ... ... ... µтімділік, айналымдылыќ,
нарыќтыќ сипат, стандарттылык, сериялыќ сияќты сапалыќ
ќасиеттерімен ... ... ... ... ... ... баѓалы ќаѓаздардыњ сатылуы нєтижесінде
аќша ќаражаттарына айналу м‰мкіндігі жатыр. Ол ... ... ... ... ... ќажет. Баѓалы ќаѓаздардыњ
айналымдылыќ ќасиеті сатып алу-сату негізінде (акция,
облигация жєне т.б.) немесе баска тауарлар нарыѓымен
(чектер, вексельдер, коносаменттер, жекешелендіру
ќ‰жаттары) айналымды ... ... ... іске ... ... ... тауар ретінде, яѓни µзіне тиесілі
‰йымдары жєне онда ж‰мыс істеу ... бар ... ... ... баѓалы ќаѓаздар нарыѓында сатылатын
тауарлар ерекше тауарлар болып ... ... ... - б±л тек ... ... ... ... ќ±ќыќ
беретін, біраќ наќты капитал алуѓа ќ±ќыѓы жоќ ќ‰жат.
Баѓалы ќаѓаздар нарыѓыныњ оќшаулануы ... осы ... ... ... ... нарыќтар сияќты к‰рделі ±йымдыќ
жєне техникалыќ циклдардыњ толыќтылыѓы мен аяќталѓандылыѓын
жоѓары дењгейімен ±сынады. Онда баѓалы ќаѓаздар бага ... ... ... ... заты ретінде пайдала-нылады,
б±л жай тауарлардан ерекшеленеді.
Баѓалы ќаѓаздардыњ айналымѓа т‰су уаќыты мен єдісіне байланысты
олардыњ нарыѓы алѓашкы жєне екінші болып ... ... ... ... баѓалы каѓаздарды олардыњ
алѓашќы иемденушілеріне сатады; екінші нарыќта баѓалы
ќаѓаздардыњ айналысы, яѓни олардыњ иемденушілерініњ ауысуы.
Баѓалы каѓаздардыњ атаулы (атаулы ќ±н - ... ... ... ... ... ... аќшалай кµрінісі),
эмиссиялыќ жєне нарыќтыќ баѓасы болады.
Атаулы баѓа дивиденттерді, пайыздарды есептеу базасы ретінде
наќты есептік мєні бар жєне одан ... есеп ... ... баѓа - баѓалы ќаѓаздарды алѓашќы
орналастыру кезіндегі сатылу баѓасы. Ол табыстылыќ жєне
несиелік пайыз дењгейімен ... ... баѓа - ... ... ... ... ... Оныњ кµлеміне с‰раныс
пен ±сыныстыњ аракатынасы єсер етеді.
Сонымен, баѓалы ќаѓаздар шаруашылыќ ќызметте ќолданатын єр
т‰рлі ќ±жаттардыњ жиыны. ... ... олар ... жалпы бір белгілері онда кµрсетілген м‰ліктік ќ±ќты
µткізу ‰шін ... ... ... ... ... ... ... µтімділік
жєне ќаржыландыру кезінде ќажеттіліктерді ќанаѓаттандыру
болып табылады.
2. БАЃАЛЫ ЌАЃАЗДАРДЫЊ Т‡РЛЕРІ ЖЄНЕ ОЛАРДЫЊ ЖІКТЕЛУІ
Баѓалы каѓаздардьщ т‰рі т‰сінігінде баѓалы ... ... жєне ... белгілердіњ жиынтыгы. Баѓалы ќаѓаздар
жіктелуін жєне баѓалы ќаѓаздар т‰рлерініњ жіктелуін ... ... ... ... мен ... ќаѓаздар т‰рлерініњ
жіктелуін бµліп ќарастыруѓа болады.
Баѓалы каѓаздардыњ жіктелуі - б±л ... ... ... ... ... ... ... турлерінщ жіктелуі - бул бір т‰рдегі баѓалы
ќаѓаздарды топтастыру; баѓалы ќаѓаздарды басќа да т‰рлерге
бµлу. ¤з кезегінде т‰рлерді одан єрі бµлуге болады. ... ... ... ... ... ... ... акция баѓалы ќаѓаздардыњ бір т‰рі. Ќарапайым акция
бір дауысты немесе кµп дауысты, ... ... ... ... ... жоѓарыда айтылѓандай белгілі бір сипаттыњ
жиынына ие.
Уаќыт сипаттамасы:
• ќызмет ету мерзімі: айналысќа кай уаќытта шыѓындарды, ќай
уаќыт кезењіне немесе мерзімсіз;
• пайда болуы: басы ... ... ... келе ме ... ... ќаѓаздардан.
Кењістік сипаттамасы:
• кызмет ету нысаны: ќаѓазды немесе завды т‰рде айтќанда
ќ±жатты нысан немесе ќаѓазсыз, ќ±жатсыз нысан;
• ±лттыќ ... ... ... ... мемлекеттік, яѓни
шетелдік;
• аймаќтыќ белгісі: елдіњ ќай аумаѓында ... ... ... ... ... жатќан актив т‰рі немесе оныњ шыѓу
негізі (тауар, аќша, фирманыњ жиынтыќ активі жєне т.б.);
• иемдену тєртібі: ±сынушыѓа, атаулы, ... ... ... - онда ... т±лѓаныњ ќ±ќыѓын куєландыратынын
кµрсетеді. ¦сынушы баѓалы ќаѓаздары -ќ±ќыќ оны ±сынушы адамѓа
жатады. ... ... ... - ... онда ... ... ... нысаны: эмиссионды, яѓни ішінде барлыќ баѓалы
ќаѓаздар µздерініњ сипаттары бойышпа бірдей болып
келетін бµлек сериялар бойынша шыѓарылады немесе
эмиссиялыќ ... ... ... жєне ... ќаѓаздарды нарыќќа шыѓарушы
эмитент т‰рі: мемлекет, корпорациялар, жеке т±лѓалар;
• айналыс сипаты: нарыќта ... ... ... ... ... ... ±сынатын ќ±ќыќ т‰рі негізінде экономикалыќ
мєні;
• тєуекел дењгейі: жоѓары, тµмен жєне таѓы ... ... ... ... ... ... ... ќандай да болса
бµлігін тµлей ме, жоќ єлде тµлемей ме;
• ќаражат салымныњ нысаны: аќша ќарызѓа немесе меншік ќ±ќыѓын
иемденуге ќаржылана ма.
Баѓалы ... ... ... ... жєне мерзімсіз болып
бµлінеді.
Мерзімді - оларды шыѓару кезінде мерзімі ... ... ... ... ... ... ‰ш т‰рге бµлінеді:
• ќысќа мерзімді, айналымда бір жылѓа ... ... ... ... айналымда бір жылдан жоѓары мерзімде ж‰реді.
Мерзімді - айналым мерзімі шектелмеген баѓалы ќааздар, яѓни
олар шексіз ќызмет етеді жєне баѓалы ... ... µтеу ... кµрсетілмейді.
Баѓалы ќаѓаздардыњ пайда болуыныњ классикалыќ нысаны -ќагаз,
яѓни ... ... ... ... ... ... ... дамуы баѓалы ќаѓаздардыњ кµп т‰рініњ, ењ алдымен
эмиссиялыќ нысанын ќ±жатсыз нысанѓа ауысуын талап етеді.
Инвестицияльщ (капиталдьщ) - ... ... ... ... болып
табылатын баѓалы ќаѓаздар (акциялар, облигациялар, фьючерлік
келісімдер жєне т.б.).
Инвестицияльщ емес - тауар немесе басќа нарыќта аќшалай есеп
айырысуга ќызмет ... ... ... ... ... ... мєртебесін, инвестициялыќ жєне несиелік
тєуекел дењгейін, инвесторлардыњ ќызыѓушылыѓы мен басќа
факторларды ескергенде ќордыњ баѓалы ќаѓазы ‰ш ... ... ... мемлекеттік емес.
Мемлекеттік баѓалы каѓаздар - мемлекеттіњ ішкі ќарыздарыныњ
нысаны; эмитенті мемлекет болып табылатын ќарыздыќ ... ... ... ... ... ќазынашылык
вексельдер мен міндеттемелер, мемлекеттік жєне жинаќ
ќарыздарыныњ облигациялары кењ ... ... ... жергілікті µкімет органдарыныњ
ќарыздыќ міндеттемелері жатады.
Мемлекеттік емес баѓалы ќаѓаздар корпорациялыќ жєне жеке каржы
институттарымен ±сынылады. Корпорацияѓа кєсіпорындардыњ,
±йымдардыњ, банктердіњ ќарыздыќ міндеттемелері мен
акциялары ... Жеке ... ... жеке ... ... ... жатуы м‰мкін.
Нарыќтаѓы айналым ерекшелігіне байланысты баѓалы ќаѓаздарды
нарыќтыќ (айналымды) жєне нарыќтыќ емес (айналымсыз) деп
бµледі.
Нарыќтык баѓалы ... ... ... ... жєне ... ... ... еркін сатып алынуы жєне сатылуы м‰мкін. Ол
шыѓарылѓаннан кейін эмитентке кезектен тыс ±сынылмайды.
Нарыќтыќ емес ... ... бір ... ... ... ... яѓни оларда екінші айналыс болмайды. Б±л мынадай
баѓалы ќаѓаздарѓа жатады, ... ... ... ќаѓаздарды
шыѓару кезінде тек эмитенттен басќа адамѓа сатылмауы тиіс
деген шарт ќояды.
Сонымен ќатар, ... ... ... ... ... айтып
кетуге болады. Сатып алу - сату мємілесі бойынша ... ... ... акцияларына жатады.
Баѓалы ќаѓаздардыњ борышќорлыќ жєне иемденуші ‰лесіне бµлінуі
µз кезегінде аќша ... ... екі ... кµрсетеді:
• єр т‰рлі активті меншікке алуѓа;
• уаќытша пайдалануѓа.
Егер баѓалы ќаѓаздар салынѓан аќша сомасын ќайтарып беру
шартымен шектелген мерзімге шыѓарылса, онда ... ... ... Б±л ... ... ... жєне т.б. ... баѓалы ќаѓаздар
активтерге сєйкес меншік ќ±ќыѓын береді. Б±л акциялар,
варанттар, коносаменттер жєне т.б.
Эмиссиялыќ баѓалы ќаѓаздар ірі серияда жєне кµп кµлемде жєне
єрбір серияныњ ... ... ... Б±л - ... жєне
облигация.
Эмиссиялыќ емес баѓалы ќаѓаздар аз серияда немесе санаулы ... ... ... ... баѓалы ќаѓаздар екі
‰лкен сыныпќа бµлінеді.
1-сынып - негізгі;
2-сынып - туынды.
Негізгі баѓалы ќаѓаздар - ќандай да болса бір актив (тауар,
аќша, капитал, м‰лік, єр ... ... жєне ... ... ... ... баѓалы ќаѓаздар. Негізгі
баѓалы ќаѓаздарѓа акциялар мен облигациялар жатады.
«Ќазаќстан Ресгтубликасындаѓы баѓалы каѓаздар нарыѓы туралы»
Зањында ѓуынды баѓалы ќаѓаздар - ... ... ... µзініњ ќ±нын айырады деп айтылган. Туынды баѓалы
ќаѓаздар - б‰л єр т‰рлі базистік активтермен бейнеленген,
м‰ліктік жаѓдайѓа ... ... ... ... ... ... фьючерстер, опциондар, форварттар, варанттар,
своптар, споттар, депозитарийлік куєліктер жєне таѓы ... ... ... ... ... ... белгілі бір
бµлігіне тіркелетін меншік ќ±ќын т±раќтандыруѓа ќараѓанда,
туынды баѓалы ќаѓаздарды пайдалана отырып, болашаќ кезењде
орындалатын кєсіпкерлік табысты ... ... ... ... ... айырмашылыѓынан немесе єр т‰рлі
нарыќта бір активті бір уаќытта ... ... ... ... ... ќоѓам туралы» Зањ
негізінде акционерлік ќоѓам акционерлердіњ жалпы
жиналысыныњ немесе коѓамныњ директорлар кењесініњ
шешімімен туынды баѓалы ќаѓаздарды, соныњ ішінде баѓалы
ќаѓаздар ... ... ... ... ... ... ќ±ќыѓы бар. Ќоѓам Ќазаќстан Республикасыныњ сыртында
да туынды баѓалы ќаѓаздарды шыѓарып, орналастыруѓа ќ±ќылы.
Коммерциялыќ емес ±йым болып табылатын ќоѓам туынды баѓалы
ќаѓаздар шыѓаруѓа ... ... ... ... шыѓаратын жєне варрантта бекітілген
баѓа бойынша баѓалы ќаѓаздардыњ белгілі бір ... ... алу ... ±стаушы ќ±ќыѓын куєландыратын туынды баѓалы
ќаѓаздар болып табылады. Ќоѓам акция жєне облигация
эмиссиясымен ќатар варрант шыѓаруѓа ќ±ќы ... ... ... оларды шыѓарѓаннан кейін
бµлінеді жєне оларда кµрсетілген баѓалы ќаѓаздарды сатып
алѓанѓа дейін нарыќта µз бетінше айналыста ... ... ... кейін баѓалы каѓаздардыњ
сатылу ќ±ны олардыњ баѓасына азайтылады. Ќоѓам ... ... ... ... ... ... бар. Олар иемденушіге ќоѓамнан баѓалы каѓаздарын варрантта
келісілген баѓа бойынша белгіленген кезењ шегінде, кез ... ... ... ... Варрант иемденушіге дауыс беру
ќ±ќыѓын бермейді жєне олар бойынша дивидент есептелінбейді.
Ќоѓам басќару ... ... ... опцион жаѓына
шыѓарылатын баѓалы ќаѓаздардыњ белгілі бір кµлемін
сатып алуѓа жєне сатуѓа артыќша к±кык беретін опциои жасауѓа
к±кыѓы бар. Опционды жасау ... жєне ... жєне ... ... ... ... ... зањдылыќпен реттеледі.
Туынды баѓалы ќаѓаздар санатына ењ алдымен депозитарийлік
ќолхаттар жатады. Депозитарийлік ќолхат - б±л шетел
эмитентініњ баѓалы ќаѓаздар ... ... жєне ... ... ... ... баѓалы ќаѓаз. Б±л
инвесторлардыњ шетел эмитенттерініњ баѓалы
ќаѓаздарын иемдену ‰шін ќаржылыќ ќ±рал ... ... ... ... ... ... ... µсуімен, оларды тіркеу
кажеттілігініњ болмауымен, оларды жергілікті салыќты
тµ-леуден босатумен жєне барлык инвесторлар ‰шін ќол
жеткізілуімен байланысты. Депозитарийлік ќолхаттардыњ
келесі т‰рлерін бµліп ќарастыруѓа ... ... ... ... (СОК);
• халыќаралыќ (ГОК.).
АDR АЌШ нарыѓында айналады жєне долларлы номиналы болады, ... ... ... ... ... ... сатылуы м‰мкін
жєне сонымен бірге эмитентке д‰ниеж‰зілік нарыќ капиталын
жаулап алуѓа м‰мкіндік береді. Єдетте американдыќ банктер
эмитенттерге акциялары ќор ... ... ... ќызмет кµрсетуді ‰сынады. Осы Атаулы ие
депозиттеу акция негізінде депозитарийлік ќолхат
шыѓарылады. Америка Ќ‰рама Штатында осындай
депозитарийлік ќолхаттыњ біршама ірі ... «Сitу Ваnк New ... «Тће Ваnк оf New ... Ваnк» болып табылады. Ѓаламдыќ депозитарийлік ќолхаттар
тіркелуі, шыѓарылуы м‰мкін, ... АЌШ ашыќ ... ... ... ... ќатар олар АЌШ-тыњ негізгі ќор
биржаларында, сондай-аќ сол елдіњ шегінде баѓаланады.
GDR -ді шыѓарѓанѓа дейін банктер мен ... ... ... ... ... одан ... ... Еуропада осы екі нарыќќа
шыѓарудыњ алѓашќы ќадамы ретінде IDR шыѓаруы керек.
Ќазаќстан Республикасында алѓаш рет депозитарийлік ќолхат 1996
жылдыњ басында ресейлік «Аьфа-банк» ... ... жылы ... ... ... ... жылы ... м‰най компаниясы шыѓарды. Б±л компаниялардыњ
ADR котировкасы барлыќ ірі ќор ... ... ... ... ... ... ... ‰дерісінде айналымѓа
баѓалы ќаѓаздардыњ келесі т‰рлерін шыѓарады:
• акциялар;
• депозиттік сертификаттар;
• облигациялар;
• баѓалы ќаѓаздардыњ ... ... - б±л ... ... ... ... капиталына
ќатысќандыгы туралы куєландыратын жэне оныњ иесіне осы
ќоѓамныњ пайдасыныњ белгілі бір ... ... ... ... ... акционерлік ќоѓам шыгаратын
багалы ќагаз. Акциямен келесідей ќ‰ќыќтар байланысты:
-белгілі жаѓдайда пайдаѓа ќатысу (дивидентке ... ... ... ... ... ... ... дауыс беру ќ±ќыѓы;
-капиталдыњ кµбеюі кезінде жања акцияларды алуѓа артыкшылыќ
ќ±ќыѓы.
Акция ‰сынатын ќ‰ќыќ кµлеміне ќарай жай жєне артыкшылыѓы бар
болып бµлінеді. Жай ... ... ... ... банктіњ зањы мен жарѓысына сєйкес ‰сынады.
Артыќшылыгы бар акцияны ‰стаушылардыњ жай акцияны
‰стаушыѓа ќараѓанда біршама артыќшылыѓы бар.
Акцияныњ т‰рін ажыратудыњ таѓы бір критерийі ... ... ... ... жєне атаулы акциялары бµліп
ќарастырылды. ‡сынушы акциялары екі жактыњ келісімі
бойынша жєне акцияларды беру аркылы ж‰зеге ... ... екі ... ... ... жєне
индоссаланѓан к±жаттар арќылы беріледі.
Банктердіњ акцияларды айналысќа шыѓару тєртібі «Банктіњ
меншікті ќаражат есебі» тарауында ќарастырылѓан.
Банктік сертификаттар - аќша ќаражаттарын салу ... ... ... ... ... ... кейін, олар бойынша
пайыз алу ќ±ќыѓын куєландыратын банктіњ жазбаша куєлігі.
Сертификаттардыњ екі т‰рі болады: ... ... ... ... ... ... ал
жинаќтыќ -жеке т±лѓаларѓа беріледі. Депозиттік
сертификаттар, депозиттік сертификатты ±сыну
бойынша белгілі бір соманы тартуѓа ќ±кык беретін ... ... жєне ... ... ... жєне ... ... белгіленген мерзімді болып бµлуге болады.
Депозиттік сертификаттардыњ экономикалык мєні нарыќтыќ
ќ±рал жєне несие ресурстарыныњ мультипликаторы ретінде
ќатысуында.
Депозиттік сертификат бойынша ... ... ... табыстар
белгіленген тєртіпте осы табыс кµзіне салыќ салынады.
Банктердіњ ЌР ¦лттыќ банк лицензиясы негізінде
сертификаттарды шыѓаруѓа ... бар. ... ... немесе кµрсетілген ќызмет ‰шін есеп
айырысу немесе тµлем ќ‰ралы бола алмайды. Ол кепіл заты,
сатып алу-сату объектісі бола ... ... ... бойынша есеп айырысуларды ќолма-ќол жєне
ќолма-ќолсыз т‰рде занды жєне жеке т±лѓалар ж‰зеге
асырады. Депозитті талап ету ... ... ... ... ... талабы бойынша
сертификатты ‰сыну кезіндегі тµлемді ж‰ргізеді. ¤теу ‰ш
єдіс бойынша ж‰зеге асырылады:
жања шыѓарылѓан сертификаттарды иемдену жолы;
• салымныњ ... ... ... ... ... аќша.
1996 жылы 19 ќырк‰йектегі «ЌР депозиттік (банктік)
сертификаттардыњ шыѓарылуы мен ... ... ... ... тек мерзімді болуы м‰мкін.
Тµленуге ±сынылѓан сертификаттар уаќытында µтелмеген
болса, банк депозиторѓа айыпп‰л тµлейді, олардыњ кµлемі
мен тµлену тєртібі эмитент-банктіњ баќылау ... ... ... ... мен µтелуі Шартында
кµрсетілуі кажет. Сертификат эмитент-банктіњ орналасќан
жерінен баска да ... банк ... ... ... ... кез ... бµлімшесінде µтелуі м‰мкін. Банк
пайыздарды тµлеудіњ келесі жаѓдайларын ќарастыра алады:
• сертификатты µтеу ... ... ... ... ... µтеу к‰нінде.
Банктік сертификаттыќ міндетті деректемелері келесілер болып
табылады:
- «депозиттік сертификат» атауы;
- депозитті енгізу к‰ні;
- сертификатты µтеу к‰ні;
- депозит сомасы;
-эмитент-банктіњ депозит сомасы жєне ол ... ... ... ... ... ... ... пайыздыќ мµлшерлеме;
-тиесілі пайыз сомасы, эмитент-банктіњ атауы жєне ... ... ... ... ... эмитент-банктіњ сертификаты уакытында µтеу туралы міндетін
орындамау кезінде сертификатты µтеу жаѓдайы;
-банк мµрімен бекітілген, эмитент-банктіњ екі уєкілетті
т±лѓаларыныњ ќолдары.
Сертификат бланкісініњ мєтінінде ... да ... ... ... ... сол сертификатты
жарамсыз деп танытады. Сертификаттар бланкісі ќатањ
есептілік бланкі болып табылады жєне банктегі бухгалтерлік
есептіњ ... ... ... баланстан тыс шотта есептеледі.
Депозиттік сертификаттар бланкісі аќша ќоймаларында немесе
µртенбейтін шкафтарда сакталады. Шыѓару жаѓдайында
сертификаттарды тиімді орналастыруды ќамтамасыз ету
‰шін, сертификаттардыњ айналымы мен ... ... ... ... ... ... ... мµлшерлеме дењгейі;
- шыѓарудыњ стандартты шарттары (эмиссия жєне µтеу ... ... ... ... жєне ... есептеу кепілі.
Ќазаќстан Республикасыныњ Азаматгыќ кодексіне сєйкес облигация
- б±л облигацияныњ немесе басќа да м‰ліктік баламаныњ онда
кµрсетілген атаулы ... оны ... ... оны
‰стаушыныњ иемденуге ќ‰ќын растайтын баѓалы ќаѓаз.
Облигация оны ±стаушыѓа облигацияныњ атаулы к±нынан
т±раќты пайызды немесе ... ... ... ... ... ... келесі іргелі ќасиеттерге
иемденеді:
- б±л эмитент м‰лкіне меншік титулы емес, б±л ... ... ... ... ... ... мерзімі болады
(µтелетін баѓалы ќаѓаз);
- пайыздарды тµлеу кезінде ... ... ... жєне ... да міндеттемелерді
ќанаѓаттандыру (ќоѓамды жою кезінде) алдында жоѓары;
- эмитентті ... ... ... ... ... Эмитент косымша ќорларды тарту ‰шін жарѓылыќ капитал кµлемінен
аспайтын облигация шыѓаруѓа ќ±ќыѓы бар. Біраќ, жарѓылыќ капитал
толыѓьшен тµленіп, осы уаќыт ... ... ... ‰ш
жылдан кем емес ќызмет істеуі кезінде ѓана ж‰зеге асады;
- Ќ±ќыќты бекіту єдісі бойынша облигациялар атаулы болу керек;
- ... ... ... ... ... ... ... табылады, яѓни оларѓа жылжымайтын м‰ліктер, эмитентке
тиісті баѓалы ќаѓаздар, аќша ќаражаттары, басќа ... ... ... ... ... ... ету ... атќармайды);
- Олигацияны шыѓару шарты эмитенттіњ µзініњ акцияларын
айырбастау жолымен µтелуі м‰мкін;
- ... ... ... ... ... Облигациялар бойынша пайыздар эмитенттіњ ќаржылыќ жаѓдайына
ќарамастан, белгіленген уаќытта тµленуі тиіс.
Облигацияларѓа негізгі бµліктен баска ... ... ... ... ... - б±л онда купондыќ мµлшерлеменіњ
цифрлары кµрсетілген ќиынды талон. ... ... ... ... болады. Облигацияныњ атаулы ќ‰ны облигация
бетінде белгіленіп жєне ќарызѓа беріліп, облигациялык ќарыз
мезгілі ... ... ... тиіс сома ... ... ќараѓанда тµмен баѓамен сатылатын облигациялар
дисконтпен сатылѓан деп ... Егер оны ... ... болса, сатушы сыйаќы алады. Эмиссиялау жєне
µтеуге дейінгі аралыќта облигациялар нарыќта белгіленген
бага бойынша сатылады жєне сатып ... Оныњ ... ... ... нарыќтыќ багасы облигацияньщ
курсы деп аталады. Баѓалы ќаѓаздардыњ т‰раќты пайыздыќ табысы
келесі формула арќылы табылады:
Табыс ... ... ... ±тыс ... ... тµлеу
жолымен беріледі.
Облигацияны айналысќа шыѓару баѓалы ќаѓаздар нарыѓы ... ... ... ... ... µтуі ... ... мемлекет, акционерлік
коѓамдар жєне жеке компаниялар бір жылдан кем емес ... ... ... кезењ аральщ облигацияныњ атаулы
ќ±нынан пайыз т‰рінде тµленетін табыс ретінде купонды
облигациялар жєне сатып алу жєне атаулы ќ±ныныњ айырмасы
ретінде µтеуден т‰скен табыс ... ... ... ... ... ... ... к±ќыѓы бар:
- белгілі бір м‰лік кепілімен камтылѓан;
- ‰шінші жаќтыњ сµз беруімен ќамтылѓан;
- зањды ... ... ... ... ... ... ... бар:
- мемлекеттік;
- муниципалды;
- корпорациялыќ;
- шетел.
Номиналды µтеу єдісі бойынша:
- бір жолѓы тµлем;
- уаќыт ... ... ... ... ... тіркелген ‰лесін біртіндеп µтеу.
Тµлеу т‰ріне байланысты:
- тек пайыздар;
- нµлдік купон;
- атаулы ќ‰н;
- кезењдік ... ... жєне ... к‰н;
- атаулы к‰н жєне жиынтыќ табыс.
Купонды телеу єдісі бойынша:
- т±раќты купондыќ мµлшерлеме;
- ќалќымалы купондыќ мµлшерлеме;
біркелкі µсетін купондыќ ... ... ењ ... немесе нµлдік купон;
- тањдап тµлеу;
- аралас т‰рде.
Банктер облигацияларды жєне баѓалы ќаѓаздардыњ басќа да
т‰рлерін ... ... ... ... ... ... ... эмиссия аныќтамалыѓыныњ
сараптамасынан µтулері ќажет.
Баѓалы ќаѓаздарды шыѓару екі жаќ ... де ... ... баѓалы ќаѓаздарды онда кµрсетілген мерзімде µтейді, ол
банк ‰шін аќша ќаражаттарын µзініњ жобаларына салуѓа м‰мкіндік
береді. Сатып алушы-клиент ‰шін тиімділік баѓалы ќаѓаздарды
ќажет ... ... ... ... сатуында.
Коммерциялыќ банктердіњ баѓалы ќаѓаздармен жасалатын
операциялар кµлемініњ ішінде негізгі ‰лесті
мемлекеттік баѓалы ќаѓаздардыњ т‰рлері алып отыр.
Мемлекеттік баѓалы каѓаздар - б±л ... ... ... мемлекеттіњ ішкі ќарыз нысаны, ќарыздыќ баѓалы
ќагаздар.
Коммерциялыќ банктердіњ мемлекеттік баѓалы ќаѓаздармен
ж‰ргізілетін ... ... ењ кµп ... ... ... ... ... ноталарын сатып алу-сату
операциялары болып табылады.
Ќысќа мерзімді ноталар
1997 жылѓы 30 ... ... ... ¦лттыќ
банкініњ ќысќа мерзімді ноталарын орналастыру, айналысќа
жіберу жєне µтеу Ережесіне сєйкес ¦лттыќ банк айналысќа
шыѓаратын жєне ... ... ... ... ... ... дисконтталѓан баѓалы ќаѓаздар. Алѓашќыда атаулы
ќ‰нынан тµмен баѓамен сатылады да, кейін атаулы ќ‰н ... ... ... ... айналымдаѓы аќша массасын
реттеуге арналѓан аќша-несие саясатыныњ ќ‰ралы болып
табылады. ¦лттыќ банктіњ ќысќа мерзімді ноталарыныњ
атаулы ќ±ны 100 тењге деп шыѓарылады. Ќысќа мерзімді
ноталар ... ... ... ... ... дењгейініњ шегінде белгілі. Ќысќа
мерзімді ноталар аукцион негізінде ¦лттыќ банк ... ... ... ... ќатысушылары - алѓашќы
агенттер арќылы орналастырылады.
Алѓашќы агент баѓалы ... ... ... жєне ... ќызметті ж‰зеге асыра алатын, баѓалы ќаѓаздар
бойынша ¦лттыќ комиссиясынан алѓан лицензиясы бар баѓалы
каѓаздар нарыѓыныњ кєсіби ќатысушысы ... ... ... ... ... ... ... ноталарды сатып
алуѓа коммерциялыќ банктер арыз жазады. Ќыска мерзімді
ноталар айналымѓа т‰сетін баѓалы ќаѓаздар болып табылады.
Оны иемденуші оны кепілге беруге, РЕПО жєне кері ... ... ... ... сатып
алу-сатуѓа ќ±ќыѓы бар. Екінші нарыќтаѓы ¦лттыќ
банктердіњ ќысќа мерзімді ноталармен жасалынатын
мємілелері µтеу мерзімі белгіленген к‰нге дейін бір
ж±мыс к‰нінде ... ... ... ... ... алѓашќы агенттермен
мемлекеттік баѓалы ќаѓаздар нарыѓында ¦лттыќ банкпен
ќысќа мерзімді ноталарды жасалынатын шарттарѓа ќызмет
етуге келісімге отыруы ж‰зеге асады.
¦лттыќ банктіњ ... ... ... ... ... ... ... Ќаржы министрлігі баѓалы
ќаѓаздар нарыѓында аќша массасына оперативті ыќпал
етуге м‰мкіндік береді. ... ... ... ... ... ... ... ж‰ргізілетін операциялары
аталѓан аќша массасын реттейтін жанама операцияларѓа
жатады.
¦лттыќ банктіњ ќысќа ... ... ... баѓалы
ќаѓаздарѓа тењестіріледі, сондыќтан да олар жоѓары µтімді
жєне сенімді болып табылады. Сонымен ... ... ... ... Егер ... артыќшылыѓы туралы айтатын
болсаќ, онда ¦лттыќ банктіњ ќысќа мерзімді ноталары кысќа
мерзім ішінде бос аќша ќаражаттарын реттеуге м‰мкіндік
береді. ... ... ... ... ±саќ
инвесторларѓа тиімді болмауында, µйткені оныњ
табыстылыѓы басќа мемлекеттік міндеттемелерге
ќараѓанда тµмен болады. Ноталардыњ таѓы бір
артьщшылыѓы оларды ... жєне ... ... ... ... ... ... нарыќта тарту мµлшерлемсі, ¦лттыќ банктіњ ќысќа
мерзімді ноталарын орналастыру мµлшерлемесіне ќараѓанда
айтарлыќтай тµмен. ¤тімді активтер тез ... жєне аз ... ... ... ¦лттыќ банктіњ ноталары инвесторлардыњ
ќажеттілігін ќанаѓаттандырып, сонымен бірге пайыздыќ ... ... ... ... ... ќ±рал есебінен
тµленуі мумкін. ¦лттыќ банктіњ ноталары дисконтты баѓалы
ќаѓаздардыњ мысалы бола алады. Инвестициялыќ икемділікті
жєне ќаражаттаѓы кенеттен болатын ќажеттіліктерді жабу ... ... ... к±ралдардыњ ќоры ќажет. Ќысќа
мерзімді ќ‰ралдар µтімділікті ќамтамасыз етеді жєне аѓымдаѓы
табысты реттейді.
Дисконтпен сатып алу, баѓалы ќаѓаздардыњ атаулы ќ‰нынан тµмен
сатып ... ... µтеу жєне ... алу ... ... ... ... білдіреді.
Инвесторлар ‰шін мемлекеттік баѓалы ќаѓаздар операцияларыныњ
таѓы бір тиімді т‰рі, мемлекеттік ќысќа мерзімді ќазынашылыќ
міндеттемелерді сатып алу-сату келісімшартымен ресімделетін,
мемлекеттік ќысќа мерзімді ... ... ... ... болып табылады.
МЕККАМ - мемлекеттік ќысќа мерзімді ќазынашылыќ міндеттемелар.
‡кімет атынан Ќазаќстан Республикасыныњ Ќаржы министрлігі
шыѓарады, олар мемлекеттік баѓалы ќаѓаздар болып табылады
жєне ... ... ... ... ... ... нарыѓында еркін айналысќа т‰седі.
Материалдыќ емес нысанда мерзімі ‰ш, алты, он екі айѓа
шыѓарылады, депо шотына сєйкес жазуларды ... ... жєне ... ... ... ... мерзімді ќазынашылыќ
міндетте-мелерініњ номиналдыќ ќ±ны - 100
тењге. МЕККАМ ±стаушылары Ќазаќстан Республикасыныњ
резидент жєне ... ... жєне жеке ... ... ... ... оны ... беруге, РЕПО1
РЕПО — алдын ала келісілген багамен белгіленген мерзімнен
кейін, онын ќайтып сатып алу міндеттемесімен багалы
ќагаздар пакетін бір жаќтыњ ... ... ... ... екінші нарыќта сатып алуѓа жєне сатуѓа
ќ±кыѓьг бар. Мемлекеттік ќыска мерзімді ќазыналыќ міндеттерді
есептеу, ж‰ргізу жєне саќтау ... ... ... шоты ... ... ... ... мерзімді міндеттемелерді (МЌМ) тарту кµптеген
факторлармен камтамасыз етіледі. Оныњ ... ... ... ... ... ... Ќаржы министрлігі
болып табылатын облигацияларды µтеу, мемлекет ‡кіметімен
кепілденеді. Сонымен ќатар, осы ... ... ... ... Ќаржы министрлігініњ МЌМ µтемеуі болѓан
емес. Алдындаѓы облигация сериясын µтеу бµлшектеніп немесе
жања ќарызды ... ... ... ... ... мемлекет ‰шін оњ мезеті ќарызѓа ќызмет кµрсету Ќаржы
министрлігіне арзанѓа т‰сетіндігінде болып табылады. Єрине,
ішкі мемлекеттік ќарыз - уаќытша ... ... ... керек. Біраќ, инвесторлардыњ кµз ќарасы бойынша
б±л ќаѓаздар тиімді болып табылады.
• Абсолюттік µтімділік. Тєуелсіз Мемлекеттер Достастыѓы м‰ше
мемлекеттер шыѓаратын мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... жетекші орында келеді. Ќазіргі
уаќыттаѓы олардыњ тµмен инвестициялыќ тартылуына
ќарамастан, МЌМ ... ... ... ... ... Ќазаќстанда мемлекеттік баѓалы ќаѓаздар
нарыѓы 1994 жылдыњ сєуірінен бастап ќалыптасты. Осы
кезењде Ќазаќстан Республикасы Ќаржы министрлігі ‡кімет
атынан 3 ... ... ... бар дисконтталѓан ќысќа
мерзімді ќазынашылыќ вексельдер шыѓарылды. 1995 ... айы мен ... ... ... ‰ш ... МЌМ-ге
с±раныс кµп болды. Осы жаѓдайѓа с‰йене отырып, Ќазаќстан
Республикасыныњ ‡кіметі айналысќа алты ... МЌМ ... ... ... ... ... 1996 жылы єр ... оларѓа
деген с±раныс єлі де кµп болды. Одан басќа республикалыќ
бюджет тапшылыѓын жабу маќсатында 1996 ... ... ... ... ... ... жања т‰рін - мемлекеттік ішкі ќарыздыњ
±лттык жинаќ облигацияларын (¦ЖО) шыѓарды. 1997 жылдыњ
ішінде ... ... ... ... ... нарыѓында басымдык жаѓдайѓа ие болды. 1997 жылдыњ
маусымында айналым мерзімі 2 жылѓа тењ ... орта ... ... ... ... ... шыѓарылады.
• Мємілені ресімдеудіњ ќарапайымдылыѓы. Ќорларды мемле-кеттік
ќазынашылыќ облигацияларѓа орналастыру кезінде карыз алушыныњ
несие ќабілеттілігін талдаудыњ ќажеттілігі жоќ, ал сол
тєртіптіњ арќасында 2-3 ... ... ... бос ... ... ... жєне
ќайтарылуыныњ ж‰з пайыз кепіл болуына МЌМ пайдаланѓан
µте тиімді. Сонымен ... ... ... ... мерзімді
ќаржылыќ операцияларды хеджерлеу ќ±ралы ретінде ќолданылуы
м‰мкін.
• Салыќ жењілдіктері. Ќазаќстанныњ мемлекеттік баѓалы
ќагаздарыныњ танымал факторлардыњ бірі салыќ кодексіне
сєйкес келетін, мемлекеттік ... ... ... пайыздыќ
мємілелер, сонымен ќатар олар бойынша табысќа сальщ салынбайды,
тек ¦лттыќ жинаќ жєне МЌМ ќоспаѓанда - орталыќ ... ... ... ... ... ж‰зеге асыру негізінде - єрбір сатылу
баѓасы мыњ тењгеден бір ... ... ... ... ... ... ... белсенді т‰рде
банкаралыќ несие шетке шыѓарып келе жатќанын айта кету керек.
Ол наќты кредиторларѓа салыќ салынбаѓан пайыз алуѓа жєне
мемлекеттік баѓалы ќаѓаздарды ... ала ... ... ... ... ... ... береді.
Сонымен, МЌМ орта мерзімді инвестиция ќ‰ралы ретінде
ќаражаттарды тиімді орналастыру м‰мкіндігін береді.
Сонымен ... ... ... каншалыќты тµмендесе де
сапаларын жоѓары µтімді жєне жоѓары ... ... ... ... Кµптеген банктер, ќаржы компаниялары жєне
коммерциялыќ кєсіпорындар мемлекеттік ќазыналыќ
облигацияларѓа ‰лкен ќызыѓушылыќ танытады, ... ... ... ... ќаржы ќ±ралдарын объективті
баѓалай отырып, мемлекеттік ќазыналыќ облигацияларѓа ... ... ... ... табыс тєуекел араќатынасына
ќараѓанда наќты баламалар єзірше жоќ.
МЌМ-ді алѓашќы орналастыру эмитент тапсырысы бойынша олардыњ
арасындаѓы бекітілген келісіміне сєйкес ¦лттыќ банк атынан
ж‰зеге асырылады. Егер ... банк ... ... ... ... ... онда ол ењ алдымен µз
клиенттерініњ арызын жинап, содан кейін µз арыздарын
тапсырады.
Арызды алѓаннан кейін ¦лттыќ банк ... ... ... ... ... ... ќаѓаздарын алѓашќы
орналастыруы келесі єдістер арќылы ж‰зеге асырылады:
• Баѓаныњ єр ... ... ... ... мемлекеттік баѓалы ќаѓаздарын алѓашќы
орналастыру кезінде ќолданылатын єдіс. Онда
с±раныстарды ќанаѓаттандыру жоѓары дисконтты баѓадан
басталып, жарияланѓан эмиссия кµлемі ... ... ... ... ... µтінішінде
кµрсетілген дисконт есебінде ж‰зеге асады.
• Бірыњѓай баѓа жаѓдайы бойынша аукциондыќ єдіс - екі ... да кµп ... ... бар пайыздыќ мемлекеттік баѓалы
ќаѓаздарды орналастыру кезінде ќолданылады. Мемлекеттік баѓалы
ќаѓаздарды осы єдіспен орналастырудыњ маќсаты ... ... ... ... ... ал µтінішті
ќанаѓаттандыру жарияланѓан аукцион кµлемі ќарастырылып
болѓан µтініште кµрсетілген пайыздыќ шарт дењгейінде
ж‰ргізіледі, яѓни µтініштер онда кµрсетілген
табыстылыќќа байланыссыз бірыњѓай баѓалыќ шарт
бойынша ќанаѓаттандырылады.
... - ... ... ќаѓаз т‰рі бойынша эмитент
белгілейтін сыйаќы мµлшері ќолданылатын жєне алѓашќы
дилерден жарияланѓан эмиссия кµлеміне жеткенге дейінгі
±стауѓа берген µтініштері ... ... ... ... ... ... Б±л ... маќсаты
инвесторлар - жеке жєне зањды т±лѓалардыњ уаќытша бос аќша
ќаражаттарын тарту болып ... ... ... єдіс - ... ... ... баѓалы ќаѓаздардыњ осы т‰рі бойынша алѓашќы
орналастырудыњ соњѓы ж‰ргізілген жылдыќ пайыздыќ
мµлшерле-месіне байланысты ќолданылады.
Мемлекеттік баѓалы ќаѓаздарѓа сонымен ... - ... ... МБЌ, ... ... ... - айналым мерзімі екі жєне ‰ш жыл болатын мем-лекеттік
орта мерзімді ќазыналыќ міндеттемелер. ‡кімет атынан
Ќазаќстан Республикасы ... ... ... ... баѓалы ќаѓаздар нарыѓында зањдылыќтарѓа сєйкес
еркін айналыста ж‰реді. Олар материалдыќ емес нысанда
шыѓарылып, ќаржы агентініњ депозитарийінде жєне алѓашќы
делдалдардыњ ... ... ... ... шоты ... ... жазуларды енгізу арќылы
орналастырылады жєне µтеледі. Олардыњ атаулы ќ‰ны -
1000 тењге. Мемлекеттік орта мерзімді ќазыналыќ
міндеттемелерініњ ±стаушылары Ќазаќстан
Республикасыныњ резидент жєне бейрезидент ... жєне ... бола ... ... міндеттеме айналысы
республикалыќ бюджетке аќша ќаражаты т‰скеннен кейін депо
шоты бойынша жазба ж‰ргізу сєтінен басталады. МЕОКАМ
±стаушылары оларды ... ... ... ... екінші нарыќта сатуѓа
жєне сатып алуѓа ќ‰ќылы. МЕОКАМ есебі мен ќозѓалысы ¦лттыќ
банк депозитарийіндегі депо шоты жєне ... ... ... ќатысушы єрбір т±лѓа бойынша алѓашќы
делдалдардыњ ќосалќы депозитарийінде ж‰зеге асырылады.
МЕАКАМ - айналым мерзімі 10 жыл болатын мемлекеттік арнайы
ќазынашылыќ міндеттеме. Ќазаќстан Республикасыныњ ... ... ... ... жєне ... ќаѓаз-дар
нарыѓыныњ зањдылыќтарына сєйкес еркін айналыста болады.
Арнайы ќазынашылыќ міндеттемелер ЖАЌ «Баѓалы ќаѓаздардыњ
орталыќ депозитарийінде» «депо» шотында ... ... ... шыѓарылады. МЕАКАМ атаулы ќ±ны - 1000
тењге. МЕАКАМ ±стаушылары оларды кепілге беруге, ... ... ... нарыќта сатуѓа жєне сатып
алуѓа ќ‰ќылы. Сонымен ќатар инвестор сатып алу-сату, кепіл ... ... ... ... ... ... делдал
арќылы Орталыќ депозитарийге аудару жолымен рєсімдейді.
МЕАКАМ-ді есепке алу, саќтау жєне ауыстыру Орталыќ
депозитарий тєртібіне сєйкес «депо» шотында ж‰зеге
асырылады.
МЕИКАМ — ... ... ‰ш жєне одан кµп ай ... ... ... ... ... Ќазаќстан Республикасы Ќаржы министрлігі
аѓымдаѓы республикалыќ бюджет тапшылыѓын каржыландыру
маќсатында шыѓарады жєне зандылыќтарѓа сєйкес Ќазаќстанныњ
баѓалы ќаѓаздар нарыѓында еркін айналысќа т‰се ... ... ... ќ‰жатсыз нысанда
шыѓарылады, оларды ±стаушылардыњ Орталыќ депозитарийінде жєне
олардыњ инвесторлары бойынша алѓашќы делдалдарда ашылатын
«депо» шотындаѓы сєйкес ... ... ... жєне ... ... ... ќ±ны - 1000 тењге. МЕИКАМ -±стаушыларына Ќазаќстан
Республикасыныњ резидент жєне бейрезидент зањды жєне жеке
т‰лѓалары ... ... ... ... ... ... алу жєне
орналастыру индекстелген ќазынашылыќ міндеттемелерді
±стаушылардыњ жазбаша жєне электронды тапсырысы
негізінде сатып алушы мен ... депо ... ... енгізу жолымен депозитарий арќылы ж‰зеге асырылады.
МБЌ - мемлекеттік баѓалы ќаѓаздар. Ќазаќстан Республикасы Ќаржы
министрлігі аѓымдаѓы айналым ... 364 к‰н ... емес ... ... ... ... тапшылыѓын ќаржыландыру маќсатында
шыѓарады. Ќаржы агентініњ басты депозитарийінде «депо»
шотындаѓы жазба арќылы орналастырылады. ¦лттыќ жинаќ
облигациялары Ќазаќстан Республикасы аумаѓында еркін
айналыста болады жєне оны ... ... ... жєне ... ... жеке ... болып табылды.
АВМЕКАМ - айналым мерзімі 5 жыл, атаулы ќ±ны 100 АЌШ ... ... ... ... облигациялар.
АВМЕКАМ-ді шыѓару зейнетаќы активтерініњ есебінен
жинаќтаушы зейнетаќы ќорларыныњ тењгедегі мемлекеттік
ќазынашылыќ міндеттемелері мен ±лттыќ ... ... жолы ... ... ... Иемденушілерге µтеу
кезінде номиналдыќ ќ±нын алуѓа жєне 6,14 жылдыќ пайыз
мµлшерінде сыйаќы алуѓа ќ±ќыќ береді. АВМЕКАМ ќ±жатсыз
нысанда шыѓарылады, ... ... ... ... ... ... алѓашќы делдалдарда ашылѓан, «депо»
шотына сєйкес жазбаларды енгізу арќылы орналастырылады жєне
айналысќа т‰седі. АВМЕКАМ айналысы 1999 жылдыњ 12 сєуірінен
басталды. ... ... ... ... меншік
ќ±ќыѓын есепке алу жєне орналастыру ±стаушылардыњ жазбаша жєне
электронды тапсырысы негізінде сатып алушы мен ... ... ... ... ... ... депозитарий арќылы
ж‰зеге асырылады. АВМЕКАМ µтеу мерзімі 2004 жылдыњ 8
сєуірі.
Коммерциялыќ банктер банкаралыќ несиені мемлекеттік ќаѓаздарды
кепілге ала отырып беруге тєжірибе ... ... ... ... беру ... ... ... сондай-аќ алѓашќы делдалдар банкініњ инвесторы
болатын банк жєне фирмаларды ала алды.
Бірінші жаѓдайда, несие алушы жєне ... ... ... ... ... ... ал несие беретін банк - кепілзат иесі; ... ... ... - алѓашкы делдал клиенті болып
табылатын, несие алѓысы келетін банк, ... ... ... ... ... ал ... ... б±л кезде ќарыз алушыныњ
ќосалќы депозитарийі болып табылады. Банкаралыќ несиені
ќ±жатты т‰рде беру кез ... ... ... екі данада банкаралыќ несиелік шарт
жєне ‰ш данада кепіл шарты жасалады. ... ... ... ... банк Депозитарийіндегі кепілзат туралы
келісімшартты тіркеу журналында тіркелінеді. Кепілзат
туралы келісімшарт негізінде ... ... ... ... ... елу жєне ... шыѓаруѓа
«ДЕПО» тапсырмасы» жєне мемлекеттік баѓалы ќаѓаздар «Б»
типіндегі «депо» шотынан «Гб» типіндегі ... ... ... «депо» шотына ауысады. Осы шоттаѓы
баѓалы ќаѓаздар оќшауланып, несиені µтегенге дейін
пайдаланылмайды. ¤теліп болѓаннан кейін жања «ДЕПО»
тапсырмасы ... онда ... ... ... ... ... «Б» типіндегі «депо» шотына
ауыстырылады. Несиені ќайтара алмау жаѓдайы туындаѓан кезде
ќарыз алушы банк ... ... хат ... ескертеді.
3. БАЃАЛЫ ЌАЃАЗДАРМЕН ОПЕРАЦИЯЛАРДЫЊ ЕСЕБІ
Шоттар жоспарыныњ баланстыќ шотында ... ... ... ... ... ... ... туралы» Ережеге сєйкес франт-офис
активті операциялар бµлімінде жєне бэк-офис операцияларды
есептеу жєне ... ... ... ... ... келесілер жатады:
• активті операциялар бµлімінде бекітілген барлыќ мємілелерді
оперативті рєсімдеу, олардыњ ... ... ... ... ... ... ... ќажетті жолдамалы ќ±жат-тарды
баќылау;
• баѓалы ќаѓаздар ќоржыныныњ, сонымен ќатар баѓалы ќаѓаз-дар
жєне инвесторлармен жасалѓан ... ... ... ... ... ... ж‰ргізілетін операциялармен байланысты
дербес шоттар бойынша ќаражаттар ќозѓалысын баќылау жєне
есептеу;
• Ќазаќстан Республикасы ... ... ... ... ... ... статистиканы ќалалыќ басќару
жєне басќа да баќылау органдарына уаќытылы есеп ±сыну жєне
дайындау.
Кµрсетілген міндеттерді ж‰зеге асыру ... ... ... ... ... ... ... мємілелер талаптарына сєйкес
бухгалтерлік есепті ж‰ргізу жєне рєсімдеу, банктегі жєне
филиалдаѓы шетел валютасында жасалѓан операцияларѓа
бухгалтерлік µткізбе жасау;
• баѓалы ќаѓаздар операциялары бойынша бухгалтерлік ... ... ... ... ... бухгалтерлік µткізбе
жасау;
• валюталыќ нарыќ жєне баѓалы ќаѓаздар нарыѓындаѓы
операцияларды есептеу ‰шін ќажетті банктіњ ... ашу жєне ... ... ... операциялар жєне аќша есебін ж‰ргізу;
• мемлекеттік баѓалы ќаѓаздар бойынша инвесторлардыњ «депо»
шоттарын ашу, ж‰ргізу жєне жабу;
• инвестормен аќшалай есеп ... ... ... ... инвестордыњ аќшасына талдамалы есеп
ж‰ргізу;
• єрбір инвестордыњ мемлекеттік баѓалы ќаѓаздарына талдаулыќ
есеп ж‰ргізу жєне инвесторларѓа мемлекеттік баѓалы
ќаѓаздармен мєміле бойынша есеп берулерді, ... ... ... ... жєне ... ... ... негізгі міндеттері:
• баѓалы ќаѓаздар нарыѓында, валюталыќ нарыќта жєне ќаржы
нарыѓыныњ ... да ... ... ж‰зеге
асыру;
• ќаржы нарыѓында ќаражаттарды тарту жєне орналастыру;
• жоѓары µтімді баѓалы ќаѓаздардыњ ... ... ... ... ЌР мемлекеттік жєне мемлекеттік емес баѓалы ќаѓаздармен
операцияларын ж‰зеге асыру;
• банкаралыќ несие нарыѓында ... жєне ... ... ... ішкі жєне ... ... ... конверсиялыќ
операцияларды ж‰ргізу;
• банктіњ аќша ќажеттілігін ќамтамасыз ету;
• мемлекеттік баѓалы ќаѓаздарды сатып алу ... сату ... ... ... жєне ... ... бос ресурстарын Ќазаќстан Республикасыныњ
аукционында мемлекеттік жєне мемлекеттік емес баѓалы
ќаѓаздардыњ екінші ... ... ... баѓалы ќаѓаздардыњ екінші нарыѓында жєне
банкаралыќ несие нарыѓында (БАН) банк ќажеттілігі ‰шін
ќаражаттарды ... жєне ... ... асыру; жоѓары
табысты жєне µтімді баѓалы ќаѓаздар ќоржынын ќ‰ру жєне оны
басќару;
• инвесторлармен, клиенттермен жєне ќаржы нарыѓыныњ басќа да
контрагенттерімен ... ... ... ... ... жєне ... нарыѓыныњ басќа да
контрагенттерімен фьючерстік мєміле жасау;
• мемлекеттік баѓалы ќаѓаздарды кепілге ала отырып несиелеу;
• конъюктураны жєне єр т‰рлі ќаржы ... ... ... ... мен басќа да жоѓары µтімді
мемлекеттік баѓалы ќаѓаздары µтімділікті демеу ‰шін ¦лттыќ
банк ±сынатын ломбардты несиелерді ќамтамасыз ете алады.
Банк шыгаратын багалы ... ... ... ... шыѓару кезінде банк оларды атаулы
ќ±нына тењ келмейтін баѓа ... ... ... Б±л ењ
алдьшен баѓалы ќаѓаздар бойынша сыйаќы (купон) алдын ала
белгіленуімен байланысты, ал нарыќта к‰нделікті сыйаќы
мµлшерлемесі, ... ... та ... отырады.
Шыѓарылѓан баѓалы ќаѓаздар баѓасы мен оныњ атаулы ќ±ны
арасындаѓы айырма єр ... ... ... ... ... ішінде баѓалы ќаѓаздар бойынша сыйаќы
мµлшерлемесі мен сыйаќыныњ орташа нарыќтыќ
мµлшерлемесі арасындаѓы айырмашылыќтар. Б±л
айырмашылыќгар банк ... ... ... - ... ... ... бойынша жењілдік ретінде;
• оњ - шыѓарылѓан баѓалы ќаѓаздар бойынша сыйаќы ретінде.
Баѓалы ќаѓаздарды µтеу олардыњ атаулы ќ±ны ... ... ... ... ... сомасы тµленеді. Баѓалы
ќаѓаздарды айналысќа жењілдік ретінде шыѓару:
• сатылу сомасына
Дт 1001 «Кассадаѓы ќолма-ќол аќша»
Кт 2301 «Айналысќа шыѓарылѓан облигациялар»
2303 «Айналысќа шыѓарылѓан ... да ... ... ... ... 1803 «Атаулы ќ±ны мен сатып алу баѓасы арасындаѓы айырма
т‰ріндегі айналысќа шыѓарылѓан облигациялардыњ болашаќ
кезењдердегі шыѓыстары»
Кт 2301 ... ... ... ... ... ... да ... ќаѓаздар»;
• Баѓалы ќаѓаздарды айналысќа сатылу сомасына сыйаќымен шыѓару
кезінде:
Дт 1001 «Кассадаѓы ќолма-ќол ... 2301 ... ... облигация»
2303 «Айналысќа шыѓарылѓан басќа да баѓалы ќаѓаздар»;
• сыйаќы сомасына:
Дт 1001 «Кассадаѓы ќолма-ќол аќша»
Кт 2803 ... ... ... ... атаулы ќ±ны
мен олардыњ сату баѓасы арасындаѓы айырма».
Одан єрі айналысќа шыѓарылѓан баѓалы ќаѓаздар бойынша сыйаќы
жєне жењілдіктер сомасы сыйаќы тµлеу бойынша шыѓарылады,
єрбір ... ... ... Сыйаќыны есептеу
оны ай сайын банк шыѓындарына жатќызу арќылы ж‰зеге
асырылады. Сонымен ќатар баѓалы ќаѓаздар номиналы
тењге болса:
• Шыѓындар сомасына:
Дт 5301 «Айналысќа шыѓарылѓан ... ... ... ... шыѓыстар»
5303 «Айналысќа шыѓарылѓан басќа да баѓалы ќаѓаздар
бойынша сыйаќы тµлеуге байланысты шыѓыстар»
Кт 2730 «Айналысќа ... µзге ... ... ... шыѓыстар»;
• сыйаќы амортизация сомасына:
Дт 2803 «Айналысќа шыѓарылѓан баѓалы ќаѓаздардыњ атаулы ќ±ны
мен олардыњ сату баѓасы арасындаѓы ... 2730 ... ... µзге баѓалы ќаѓаздар бойынша
есептелген шыѓыстар».
Егер баѓалы ќаѓаздыњ номиналы валютада ... онда ... ... ... сомасына:
Дт 1858 «Банктіњ шетел валютасы бойынша валюталыќ ... ... ... валютасы бойынша валюталыќ ±заќ позициясы»
Кт 2730 «Айналысќа шыѓарылѓан µзге баѓалы ќаѓаздар бойынша
еептелген ... ... ... ... ... 2803 «Айналысќа шыѓарылѓан баѓалы ќаѓаздардыњ атаулы к±ны
мен олардыњ сату баѓасы арасындаѓы айырма»
Кт 2730 ... ... µзге ... ... ... шыѓыстар»
жєне бір уаќытта есептелген шыѓындар сомасына тењге бойынша
жазылу жасалынады:
Дт 5301 «Айналысќа шыѓарылѓан облигациялар бойынша сыйаќы
тµлеуге ... ... 1859 ... ... ... ... ... ќ±ны
(валюталыќ ±заќ позиция)»
2859 «Шетел валютасыныњ тењгемен кµрсетілген ќарсы ќ±ны
(валюталыќ ќысќа позициясы)».
Есептелген сыйаќыны тµлеу баѓалы ќаѓаздарда кµрсетілген
мерзімде ж‰зеге асырылады. Кµп ... ... ... ... ... 2730 ... шыѓарылѓан µзге баѓалы ќаѓаздар бойынша
есептелген шыѓыстар»
Кт 1001 «Кассадаѓы ќолма-ќол аќша».
Егер келісімшартќа сєйкес сыйаќыны тµлеу ай сайын ж‰ргізілсе,
онда:
• алѓашќы ... сату ... ... ... ... ... 5301 ... шыѓарылѓан облигациялар бойынша сыйаќы
тµлеуге байланысты шыѓыстар»
2803 «Айналысќа шыѓарылѓан баѓалы ќаѓаздардыњ атаулы ќ±ны мен
олардыњ сату баѓасы арасындаѓы ... ... ... 1001 «Кассадаѓы ќолма-ќол аќша»;
• немесе жењілдікпен алѓашќы сату кезшде:
Дт 5301 «Айналысќа шыѓарылѓан ... ... ... ... ... ... к±ны мен ... алу баѓасы арасындаѓы айырма
т‰ріндегі айналысќа шыѓарылѓан облигациялардыњ болашаќ
кезењдердегі шыѓыстары» (сыйлыќаќыныњ амортизация сомасына)
Кт 1001 «Кассадаѓы ќолма-ќол аќша».
Егер баѓалы ... ... да ... сыйаќыдан алѓашќы сату:
Дт 1858 «Банктіњ шетел валютасы бойынша валюталыќ ќысќа
позициясы»
2858 «Банктіњ ... ... ... валюталыќ ±заќ
позициясы»
2803 «Айналысќа шыѓарылѓан баѓалы ќаѓаздардыњ атаулы
ќ±ны мен ... сату ... ... ... ... сомасына)
Кт 1001 «Кассадаѓы ќолма-ќол аќша»;
• немесе жењілдікпен алѓашќы сату кезінде:
Дт 1858 «Банктіњ шетел валютасы бойынша валюталыќ ќысќа
позициясы»
2858 ... ... ... ... ... ±заќ ... ... ќ±ны мен сатып алу баѓасы арасындаѓы айырма
т‰ріндегі айналысќа шыѓарылѓан облигациялардыњ болашаќ
кезењдердегі шыѓыстары» (сыйлыќаќыныњ амортизация сомасына)
Кт 1001 «Кассадаѓы ... ... бір ... ... ... 5301 ... шыѓарылѓан облигациялар бойынша сыйаќы
тµлеуге байланысты шыѓыстар»
Кт 1859 «Шетел валютасыныњ тењгемен кµрсетілген ќарсы ... ±заќ ... ... ... ... ... ќарсы ќ±ны
(валюталыќ ќысќа позиция)»;
Баѓалы ќаѓаздарды µтеу олардыњ атаулы ќ±ны бойынша жасалады,
сонымен ќатар белгіленген сыйаќы ... ... ... ... ... ... ... банктіњ сатып
алуымен жасалады:
Дт 2301 «Айналысќа шыѓарылѓан облигациялар»
Кт 1001 «Кассадаѓы ќолма-ќол аќша»
2303 «Айналысќа шыѓарылѓан басќа да баѓалы ќаѓаздар».
Банк жєне баѓалы ќаѓаздарды ... ... ... ... ... ерте ... алѓан уаќытта атаулы ќ±н мен
сатып алу баѓасы арасындагы айырма банк табысына жатќызылады.
Ќайта ќаржыландыру операцияларыныњ есебі
Ќайта ќаржыландыру2
Ќайта каржыландыру - 1) ... ... ... жања т‰рін
шыгару арќылы µтеу, ењ алдымен ќысќа мерзімді міндеттемелерді
±заќ мерзімді баѓалы ќагаздарѓа ... ... ... ... ... ... ... ‰шін
алынѓан аќшаларды пайдалану маќсатында жања баѓалы ќаѓаздарды
сатуы. Пайыздарды телеу жєне ... етеу ... ... ... ‰немделуін ќамтамасыз етеді.
операцияларыныњ есебі баланста алынѓан несие ретінде кµрінеді.
Ќайта ќаржыландыру операциялары бойынша пайыздыќ шыѓындар ай
сайын есептеледі:
• жоѓары µтімді баѓалы ... ... ... ... ... кезінде:
Дт 1050 «Банктердіњ корреспонденттік есепшоттары»
1751 «Алынѓан ќарыздар жєне салымдар бойынша сыйаќыны алдын ала
тµлеу»
Кт 2300 ... ... ... да ... ... єрбір айдыњ соњында сыйаќы шыѓыњцар шотына жатќызылады:
Дт 5300 «Баѓалы ќаѓаздар бойынша сыйаќы тµлеуге ... ... 1751 ... ... жєне ... ... сыйаќыны алдын
ала тµлеу»;
• ломбардтыќ несиені µтеу кезінде:
Дт 2300 «Айналысќа шыѓарылган басќа да баѓалы ќаѓаздар»
Кт 1050 «Банктердіњ корреспондештік есепшоттары».
Егер банк ... ... жєне ... Республикасыныњ ¦лттыќ
банкі жоѓары µтімді мемлекеттік баѓалы ќаѓаздарды кірістейтін
болса, онда банк Ќазаќстан Республикасыныњ ¦лттыќ ... ... ... баѓалы ќаѓаздарды баланс есебінен
шыѓарады.
• табыс алу кезінде:
Дт 2300 «Айналысќа шыѓарылѓан басќа да баѓалы ќаѓаздар»
2803 «Айналысќа шыѓарылѓан баѓалы ќаѓаздардыњ ... ќ±ны ... сату ... ... ... (жењілдік сомасына)
1751 «Алынѓан ќарыздар жєне салымдар бойынша сыйаќы-ны алдын ала
тµлеу» (ломбардтыќ несие бойынша дисконт сомасына)
Кт 1201 «Саудаѓа арналѓан баѓалы ... ... ... ... ... ... жєне ... бойынша сый-аќыны алдын ала
тµлеу» (есептелген сыйаќы сомасына)
4510 «Баѓалы ќаѓаздарды сатып ... ... ... ... ... шыѓынѓа ±шыраѓан жаѓадайда:
Дт 2300 «Айналысќа шыѓарылѓан баѓалы ќаѓаздар»
2803 «Айналысќа шыѓарылѓан баѓалы ќаѓаздардыњ атаулы
ќ±ны мен олардыњ сату баѓасы арасындаѓы айырма»
(жењілдік сомасына)
5510 ... ... ... ... ... шыѓыс-
тар» (баѓалы ќаѓаздар ќ±ныныњ сомасына)
Кт 1751 «Алынѓан ќарыздар жєне салымдар бойынша сыйаќы-
ны алдын ала ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«АТФ банкінің» бағалы қағаздар операциялары31 бет
Азаматтық құқық объект жүйесіндегі бағалы қағаздар95 бет
АҚШ-тың бағалы қағаздар нарығы6 бет
Ақшалай қаражаттарды бағалы қағаздарды түгендеу19 бет
Бaнктердің бaғaлы қaғaздaр нaрығы62 бет
Банктің мемлекеттік бағалы қағаздармен операциялары: рәсімделуі, есебі және даму келешегі63 бет
Бағалы қағаздар - қарыз міндеттемесі4 бет
Бағалы қағаздар азаматтық құқықтың объектісі ретінде.56 бет
Бағалы қағаздар есебін жүргізуде ақпараттық жүйені тиімді пайдалану және автоматтандыру18 бет
Бағалы қағаздар жайлы37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь