Кәсіпорынның негізгі капиталын пайдалану

ЖОСПАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. КӘСІПОРЫННЫҢ НЕГІЗГІ КАПИТАЛЫН ПАЙДАЛАНУ ТИІМДІЛІГІН КӨТЕРУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Нарықтық экономика жағдайындағы негізгі капиталды тиімді пайдаланудың мәні, құрылымы мен жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2 Құрылыс материалдар өнеркәсібінің негізгі құралдарының ұдайы өндірісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
1.3 Негізгі құралдардың пайдалану тиімділігін бағалаудың әдістемелік негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21

2. «ЖАМБЫЛГИПС» АҚ.НЫҢ НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРЫН ПАЙДАЛАНУ ЖӘНЕ ЖАҢАРТУ ДЕҢГЕЙІН КЕШЕНДІ БАҒАЛАУ
2.1. «Жамбылгипс» АҚ.ның экономикалық белсенділігін талдау ... ... ... ... 29
2.2. «Жамбылгипс» АҚ.ның негізгі құралдармен қамтамасыз етілуін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 39
2.3 Кәсіпорында негізгі құралдарды тиімді пайдалануын талдау ... ... ... ... ... ..43

3. КӘСІПОРЫНДА НЕГІЗГІ КАПИТАЛДЫ ПАЙДАЛАНУДЫҢ
ТИІМДІЛІГІН КӨТЕРУ ЖОЛДАРЫ
3.1. Негізгі капиталдың тиімді пайдалану жолдарын жоғарылату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .50
3.2 “Жамбылгипс” АҚ.ның негізгі капитал тиімділігін арттыру жолдарының негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 58

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...64

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТ КӨЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..67
КІРІСПЕ

Нарықтық қатынастарға өтумен байланысты әр бір қоғам даму жолдарын таңдау алдында тұрады. Нарықтық экономикада шынайы экономикалық процестердің қиындығы, олардың қайшылығы және біртекті еместігі қоғамның прогрессивті тенденциялардың дамуына жауап беретін экономикалық саясаттың бағыттарын таңдау үшін айтарлықтай қиындықтар туғызады.
Қазіргі экономика – бұл бір-біріне қайшы келетін топтар қатынасы: нарықтық қатынастар жүйесі және барлық экономиканың саналы реттелуі.
Бұл мәселелерді шешу үшін кәсіпорынды тек қана техникалық потенциалмен қамтамасыз етіп қоймай сонымен қатар оларды пайдаланудың тиімділігін көтеру қажет.
Өнім өндірісі және қызмет көрсету процессінде келесі экономикалық ресурстардың түрлерін пайдаланылады: табиғи ресурстар (жер, сулы және тоғайлы, жер қойнауы); еңбек ресурстары (адамдар және олардың қызмет көрсету және тауарларды шығару мүмкіндігі); өндіріс қорлары (өндірістік ғимараттар, құрылыстар, станоктар, тасымал құралдары, материалдар, шикізат, энергия, запас бөлшектер және т.б.), адамдардың кәсіпкерлік қабілеттілігі.
Өндірістің заттанған құралдары кәсіпорын капиталы деп аталады. Капитал өндіріс құралы ретінде өнімді шығаруға қатысатын, бірақ өндіріс процесінде олардың функциясы бойынша ажыратылатын еңбек құралдары және еңбек заттары болып бөлінеді.
Еңбек құралдары негізгі өндірістік қорлардың заттай мағынасын құрайды, яғни негізгі капиталды, ал еңбек заттары айналым капиталын құрайды.
Негізгі қорлар өндіріс сферасында қызмет етеді және республиканың ұлттық байлығының басты бөлігін құрайды. Олар республиканың, кәсіпорынның техникалық потенциалын анықтайды, олардың құрамының сапалығынан және жағдайынан өндірістің өсу қарқынымен өсуі байланысты. Республика экономикасының басты орнықтырушысы - өнеркәсіпті тұрақтандыру тенденциясының қалыптасуы. Өнеркәсіпте жеделдете кері холдингтеу және технологиялық өзара байланысты және бәсекелік қабілеті бар өнеркәсіптік топтар құруға кірісу керек. Мұнсыз дүниежүзілік рынокта бізде болашақ жоқ. Өнеркәсіпті басқарудың қазіргі баспалдақты құрылымдары мен жүйесі нарық талабына сай келмейді. Сондықтан да оны өндірістің өнімділігін, тиімділігін қамтамасыз етуге тұтынушылардың, өнім берушілердің, өнер тапқыштардың және тағы басқалардың әралуан талаптарын қанағаттандыратындай етіп қайта құру қажет.
Нарықтық жағдайда кәсіпорын меншік формасына байланыссыз өзінің меншілігінің, амортизациясының, пайдасының, кредиттерінің есебінен құрал-жабдықтарды алады, цехтер салады. Өндіріс тиімді болу үшін, ол негізгі өндірістік қорларды құруға және сатып алуға жұмсалған қаражаттар бекерге жоғалтылмауы үшін негізгі қорлар толық және тиімді пайдалануы қажет. Кәсіпорын негізгі қорларын қалай пайдалануына қарай олардың пайдасы байланысты болады, демек кәсіпорынның ары қарай дамуы да осыған байланысты.
Осыдан дипломдық жұмыс тақырыбы «Кәсіпорынның негізгі капиталын пайдалануда жақсарту жолдары» таңдалады. Пайдалану анализі және негізгі қорлар есебінің мәселесіне келесі Ресей экономист ғалымдардың И.С. Степанова, Л.А. Виногоров, Г.В. Снитко және тағы басқа жұмыстары, Қазақстанның О.Окаев, Т. Ашимбаев , С.К. Хамзин және тағы басқа экономист ғалымдардың жұмыстары арналған, олардың еңбектері осы жұмыста тақырыпты ашу үшін пайдаланған. Осы ғалымдармен негізгі қорлардың есебі және анализі облысында теориялық және методологиялық сұрақтарға айтарлықтай еңбектерін енгізген.
Еліміздің Президенті ел басы Н.Ә. Назарбаевтың 2006 жылғы 2 наурыздағы жолдауында “Экономикасы бәсекегеқабілетті 50 мемлекеттің қатарына ену”, “Қазақстанның индустриалды-инновациялық стратегиясында” атап көрсетілгендей Қазақстанның болашақта экономикасын мықты дамыту жоспарлары жасалуда, ал бұл жоспарлар нақты істерсіз жылжуы мүмкін емес.
Қазақстан қарапайым технологияларды қолданатын ел қатарынан шығып, дамыған прогрессивті технология қолданатын елге айналуы үшін экономикалық қуатын арттыруы керек. Осы және көптеген басқа реттеуге келетін факторларды қолдану (сыртқы байланыстарда белгілі мемлекеттерге ерекше назар аудару , құрылымдық саясат, интеграциялық процестерді күшейту арқылы сыртқы күштерге қосылу) экономиканы тұрақтандыруға, Қазақстанның дамуына және өркендеуіне жеткілікті шарт болуы мүмкін 1, 2.
Жазылып отырған жұмыстың мақсаты - жалпы кәсіпорынның нарық жағдайында негізгі капиталдарды пайдалану тиімділігін талдау жүргізу және алдағы уақытта жоғарылату. Зерттеу объектісі - “Жамбылгипс” АҚ-ның мысалында тиімділігін жоғарлату болып табылады. Яғни, оның келешекте экономикалық нәтижелігін дамытып, арттыруға негізделген әдістер, шаралар анықталады. Дипломдық жұмыстың міндеті – пайдаланылған негізгі құралдардың талдауын жасап, кеткен қателерді анықтап оның тиімділігін арттыру жолдарын анықтау, жөндеу шаруашылығының тиімділігін есептеу.
Дипломдық жұмыстың бірінші тарауында: негізгі қорлардың жіктелімі, құрамы және құрылымы зерттеледі. Қазіргі жағдайға негізгі қорлардың мағынасы және мақсаттары келтірілген. Негізгі қорлардың амортизациясы оның біртіндеп қалпына келу процесі ретінде зерттеледі. Кәсіпорынның негізгі қорларының әр түрлі бағалануы қарастырылады.
Дипломдық жұмыстың екінші тарауы талдау жасауда және дипломдық жұмысты жазуда база ретінде пайдаланылатын «Жамбылгипс» АҚ негізгі қорларын талдауға арналған. Талданып отырған кәсіпорын қызметін толықтай көрсету үшін екінші тараудың бірінші бөлігінде оның экономикалық жағдайын сипаттайтын барлық технико-экономикалық көрсеткіштеріне талдау жүргізіледі. Кәсіпорынның 2 жылдық мәліметтерін пайдаланып олардың абсолютті өзгеруін, көрсеткіштердің өсу темпін, оларды тиімді пайдалануды және т.б. анықтауға болады. Кәсіпорынның дамуына байланысты болатын оның техникалық мүмкіншілігін тереңірек зерттеу үшін, олардың пайдалануындағы әлсіз жақтарын шығару үшін, негізгі қорлардың барына және қозғалысына, техникалық жағдайына талдау жүргізіледі. Негізгі қорлардың тиімді пайдалану көрсеткіштерінің талдауы, олардың ішінде бізде негізгі қорлардың қорқайтарым және қор сыйымдылық көрсеткіштері бар
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ КӨЗДЕРІ


1. «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында. Қазақсатанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» ҚР-ның Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы // Егемен Қазақстан 2006жыл,2 наурыз.
2. Қазақстан Республикасының 2003-2015 жылдарға арналған индустриялды-инновациялық даму стратегиясы // 2003жыл,17 мамыр
3. Сергеев .Экономика педпиятия.:Учеб – М,2003
4. Кәсіпорын экономикасы. Под. ред. В.М. Семенова, - М., 1998 ж.
5. Құрылыс экономикасы. Под. ред. И.С. Степанова, - М., 1998 ж.
6. «Жамбылгипс» АҚ-ның мәліметтері бойынша.
6. Экономика предприятия. В.Я. Горфинкеля В.А. Швандара. Москва 2000
7. Экономика учебная.А.П. Казанов.Москва 1999 г.
8. Экономика предприятия С.Т. Купешова
9. Снитко Х.Ф. Өнеркәсіптік кәсіпорында негізгі қорлар есебі, конспект шолуы. – Минск: Экаунт, 1993 ж.
10. Ашимбаев Т. Қазақстанның нарық жолындағы экономикасы, Қазақстан, 1994 ж.
11. Шмолен Г. Кәсіпорын экономикасының негіздері және проблемалары – М., 1996 ж.
12. Окаев О., Дюкова Е.М. Нарық жағдайындағы өнеркәсіптік кәсіпорын экономикасы. Алматы, 1994 ж.
13. Хамзин С.К. Құрылыс өндірісінің экономикасы. Алматы:«Баспа», 2002 ж.
14. Бухгалтерлік есептің Қазақстандық үлгілері және оларға методикаалық ұсыныстар. Бөлім 1. Журнал. Алматы: «Бико», 2002 ж.
15. Статистикалық есептеме, форма 11 «Кәсіпорын негізгі қорларының қозғалысы және бар болуы» 2000-2001 ж.ж
16. Кәсіпорынның жылдық жиынтық табысының декларациясы, форма 100.
17. Кәсіпорынның 2005 жылғы негізгі қорлар амортизациясының журналы.
18. Экономика предприятия В.Я. Хрипач Г.З. Сума. Экономпресс 1999 г.
19. Экономика предприятия. Н.В. Минеева.
20. Нарықтық экономика негіздері. Б. Жүнісов.У. Байжомартов.Ү. Мамбетов А-ты 1999 ж.
21. Жалпы экономикалық теория.Ө.Қ. Шеденов.Б.А.Жүнісов.
22. Шоқаманов А.Н. ҚР негізгі құрал-жабдықтар мен материалдық емес активтер. 1999-2004жыл: Статистикалық жинақ – Алматы,2004
23. Абдуллина А.Ш. Управление эффективном исползованием основных фондов в условиях формиравания рыночного отношениях.:автореферат - Алматы, 1993
24. Булатова А.С., Экономика.- Экономист,2004
25. Бергольц С.Б. Экономический анализ хозяйственной деятельности на современном этапе развития. - М.: Финансы и статистика, 1994
26. Воронина Е.В. Формированияя эффективной структуры капитала корпораций нефтегазового комплекса.: Афтореферат - Тюмень, 2004
27. Волков И.М. Экономика предприятия: Учебное для вузов.-М:ЮНИТИ, 1999
28. Горфинкель В.Я., Купряков Е.М. Экономика предприятия: Учебное для вузов.-М:ЮНИТИ, 1999
29. Гиляровский Экономический анализ: Учебник - М: Проспект,2004г
30. Горфинкель В.Я., Экономика фирмы- М:ЮНИТИ,2004г
31. Дюйсенбаев К.Ш. Анализ хозяйственной деятельности педпреятия: Учебное пособие.- Алматы: Экономика, 1998.-с.184
32. Ержанова М.С., Ержанова С.М. Учетная политика на Казахстанском предприятии.(практический аспект). – Алматы: Издателской дом «БИКО»,2004.-54с
33. Зайцев Н.К. Экономика промышленного педприятия: Учебное пособие. – М.: Проспект,2004
34. Каволев В.В., Волкова О.Н. Анализ хозяйственной деятельности предприятия. – М: Проспект,2004
35. Кенжегузина М.Б. Экономика Казахстана в условиях глоболизации: механизм модернизации функционорования. - Алматы, 2005
36. Мельник М.В. Экономический анализ финансово-хозяйственной деятельности.- М:ЮНИТИ,2004г
37. Макарьева В.И. Анализ финансово-хозяйственной деятельности организаций. – М. 2004г
38. Пельиха А. С. Экономика предприятия и отрасли промышленности, - М.:Феникс 2003
39. Прыкина Л.Н. Экономический анализ педприятия: Учебник – М.:ЮНИТИ,2001
40. Протасов В.Ф. Анализ деятельности предприятия(фирмы): пройзводства, экономика, финансы, инвестиция, маркетинг.- М:2004г
41. Ростов П.Р., Экономика педприятия и отрасли промышленности.: Учеб.пособие -М:, 2001г
42. Ротштейн. Фонд развития: функция, образование, исползования. – Экономика,1989
43. Савицкая Г.В. Экономический анализ.-М:ИНФРА-М, 2004
44. Оспанов М.Т., Мухамбетов Т.И. Инностранной капитал и инвестиция. - Алматы: Факсинформ, 1997.-с.293
45. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Методика финансового анализа.: Учебник – М: ИНФРА,2001
46. Чалдаева Л.А. Экономика педприятия: курс в схемах,-М:2003г
47. Қазақстан Республикасы Министрлер кабинетінің үкімі 21.10.1994 ж. 48. Цай Т.Н. Құрылыс өндірісін ұйымдастыру М.1999 ж Радостовец
49. К. Бухгалтерлік есеп, Алматы: Бико 1998 ж
        
        ҚАЗАСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ
Дипломдық жұмыс
Кәсіпорынның негізгі капиталын пайдалану
Дайындаған:
Жетекшісі:
ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
.................................................. 3
1. ... ... ... ... ... ... ... Нарықтық экономика жағдайындағы негізгі ... ... ... ... ... ... Құрылыс материалдар өнеркәсібінің негізгі ... ... ... ... ... тиімділігін бағалаудың әдістемелік
негіздері
............................................................................
.........................................21
2. ... ... ... ... ПАЙДАЛАНУ ЖӘНЕ ЖАҢАРТУ ДЕҢГЕЙІН
КЕШЕНДІ БАҒАЛАУ
1. «Жамбылгипс» ... ... ... ... «Жамбылгипс» АҚ-ның негізгі құралдармен ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалануын талдау
......................43
2. ... ... ... ПАЙДАЛАНУДЫҢ
ТИІМДІЛІГІН КӨТЕРУ ЖОЛДАРЫ
1. Негізгі ... ... ... ... ... АҚ-ның негізгі ... ... ... ... ... ... ... байланысты әр бір қоғам даму жолдарын
таңдау алдында тұрады. ... ... ... ... қиындығы, олардың қайшылығы және біртекті еместігі қоғамның
прогрессивті тенденциялардың ... ... ... экономикалық саясаттың
бағыттарын таңдау үшін айтарлықтай қиындықтар туғызады.
Қазіргі ... – бұл ... ... ... ... қатынасы:
нарықтық қатынастар жүйесі және барлық экономиканың саналы реттелуі.
Бұл мәселелерді шешу үшін ... тек қана ... ... етіп ... ... ... оларды пайдаланудың тиімділігін көтеру
қажет.
Өнім өндірісі және ... ... ... ... ... ... ... табиғи ресурстар (жер, сулы және
тоғайлы, жер қойнауы); ... ... ... және ... ... және ... ... мүмкіндігі); өндіріс қорлары (өндірістік
ғимараттар, құрылыстар, ... ... ... ... ... ... бөлшектер және т.б.), адамдардың кәсіпкерлік қабілеттілігі.
Өндірістің заттанған құралдары кәсіпорын капиталы деп ... ... ... ... ... шығаруға қатысатын, бірақ өндіріс процесінде
олардың функциясы бойынша ... ... ... және ... заттары
болып бөлінеді.
Еңбек құралдары негізгі өндірістік қорлардың заттай мағынасын ... ... ... ал еңбек заттары айналым капиталын құрайды.
Негізгі қорлар ... ... ... ... және ... байлығының басты бөлігін құрайды. Олар республиканың, кәсіпорынның
техникалық потенциалын анықтайды, олардың ... ... ... ... өсу ... өсуі ... ... басты орнықтырушысы - ... ... ... ... жеделдете кері холдингтеу және
технологиялық өзара байланысты және ... ... бар ... ... ... ... ... дүниежүзілік рынокта бізде болашақ жоқ.
Өнеркәсіпті басқарудың қазіргі баспалдақты құрылымдары мен ... ... сай ... ... да оны өндірістің өнімділігін, тиімділігін
қамтамасыз етуге тұтынушылардың, өнім берушілердің, өнер тапқыштардың ... ... ... ... ... етіп ... құру
қажет.
Нарықтық жағдайда кәсіпорын меншік формасына байланыссыз ... ... ... ... есебінен құрал-
жабдықтарды алады, цехтер салады. Өндіріс тиімді болу үшін, ол негізгі
өндірістік ... ... және ... алуға жұмсалған қаражаттар бекерге
жоғалтылмауы үшін ... ... ... және ... пайдалануы қажет.
Кәсіпорын негізгі қорларын қалай пайдалануына ... ... ... ... ... ... ары қарай дамуы да осыған байланысты.
Осыдан дипломдық жұмыс ... ... ... ... ... ... таңдалады. Пайдалану анализі және негізгі
қорлар есебінің мәселесіне келесі Ресей ... ... ... Л.А. ... Г.В. Снитко және тағы ... ... ... Т. ... , С.К. ... және тағы ... ... жұмыстары арналған, олардың еңбектері осы жұмыста тақырыпты ашу
үшін пайдаланған. Осы ғалымдармен негізгі ... ... және ... ... және ... сұрақтарға айтарлықтай еңбектерін
енгізген.
Еліміздің Президенті ел басы Н.Ә. Назарбаевтың 2006 жылғы 2 ... ... ... 50 ... ... ... индустриалды-инновациялық стратегиясында” атап көрсетілгендей
Қазақстанның болашақта экономикасын мықты дамыту жоспарлары жасалуда, ал
бұл жоспарлар нақты ... ... ... ... ... ... ... ел қатарынан шығып,
дамыған прогрессивті ... ... елге ... үшін ... арттыруы керек. Осы және көптеген басқа реттеуге келетін факторларды
қолдану (сыртқы байланыстарда белгілі мемлекеттерге ерекше назар аудару ... ... ... ... ... ... ... күштерге
қосылу) экономиканы тұрақтандыруға, Қазақстанның дамуына және ... шарт ... ... (1(, ... ... ... ... - жалпы кәсіпорынның нарық жағдайында
негізгі капиталдарды пайдалану тиімділігін талдау ... және ... ... ... ... - ... ... мысалында
тиімділігін жоғарлату болып табылады. Яғни, оның келешекте экономикалық
нәтижелігін дамытып, арттыруға ... ... ... анықталады.
Дипломдық жұмыстың міндеті – пайдаланылған негізгі құралдардың талдауын
жасап, ... ... ... оның ... ... ... ... шаруашылығының тиімділігін есептеу.
Дипломдық жұмыстың бірінші тарауында: негізгі қорлардың жіктелімі,
құрамы және құрылымы ... ... ... ... ... және мақсаттары келтірілген. Негізгі қорлардың амортизациясы оның
біртіндеп қалпына келу процесі ретінде зерттеледі. ... ... әр ... ... ... ... ... тарауы талдау жасауда және дипломдық жұмысты
жазуда база ... ... ... АҚ ... ... ... ... отырған кәсіпорын қызметін толықтай көрсету
үшін екінші тараудың бірінші ... оның ... ... ... технико-экономикалық көрсеткіштеріне талдау жүргізіледі.
Кәсіпорынның 2 жылдық мәліметтерін пайдаланып олардың абсолютті өзгеруін,
көрсеткіштердің өсу темпін, ... ... ... және т.б. ... ... ... ... болатын оның техникалық
мүмкіншілігін тереңірек зерттеу үшін, ... ... ... ... ... негізгі қорлардың барына және қозғалысына, техникалық
жағдайына талдау ... ... ... ... ... талдауы, олардың ішінде бізде негізгі қорлардың
қорқайтарым және қор ... ... ... ... ... ... ... негізгі қорларын
тиімді пайдаланудың негізгі жолдары және бағыттары келтірілген. Оларды
пайдаланудың талдауын және ... ... ... ... ... активті бөлігін құрайтын және оларды тиімді пайдалануды арттыру
кәсіпорынның ... ... ... және оның дамуына алып
келетін талданатын ... үшін ... ... дамыту мүмкіншіліктері
және сатылары қарастырылады.
Дипломдық жұмыстың методологиялық негізгі ... ... ... ... және талдауы сұрақтарын қамтитын мөлшерлік, заңдылық,
арнаулы, ... ... ... КӘСІПОРЫННЫҢ НЕГІЗГІ КАПИТАЛЫН ПАЙДАЛАНУ ТИІМДІЛІГІН ... ... ... ... ... ... капиталды тиімді
пайдаланудың мәні, құрылымы мен ... ... ... – оның ... ... жүргізуінде
немесе жедел басқаруында жекешеленген мүлкінің бар болуы. Ол кәсіпорынның
қызмет етуінің материалды-техникалық ... оның ... және ... қамтамасыз етеді. Белгілі бір мүліксіз ірі,
кіші кәсіпорындар немесе жеке кәсіпкерлер өзінің ... ... ... ... – бұл ... ... бөлшектеп жоғалтатын және ұзақ кезең
бойы натуралды қалпын өзгертпей сақтайтын материалды заттай құндылықтар.
Негізгі қорлардың кеңейтілген қайта өндіріс процесіне қатысу ... олар ... және ... емес ... ... ... ... процесі өндіріс қорларының қатысуымен жүзеге
асырылады, олар келесідей болып бөлінеді:
1. Еңбек ... ... ... ... ... ... Еңбек құралдары (станоктар, машиналар және т.б.).
Еңбек құралдарын басқару нәтижесінде адам еңбек затына тікелей ... және ... ... еңбек өнімін шығарады.
Еңбек үрдісінде ресурстарға және оларды тұтыну қатынасынан көпшілігінде
шығарылатын өнім көлемі, ... ... ... оның ... және өмір сүру ... ал ақырғысында ел халқының терең
экономикалық ... ... ... ... ... адам ... көтерілуі ресурстардың тиімсіз пайдалануы табылады.
Ресурстар болып жоғарыда айтылғандай ... оның ... ... ... ... ... жанұя, жай адам
иемденетін өндіріс құралдары, барлық мүмкін байлық қорлары, құндылықтар
табылады. Ресурстар ... ... ... және ... ... Осы ... ... ішінен біріншісі қарастырылған.
Негізгі қорлар – бұл еңбек құралдарына заттай ... ... ... ұзақ кезең бойы өзінің натуралды формасын сақтайды,
өнімге өз құнын бөлектеп ... және тек қана ... ... ... ... ... ... және айналымға бөлудің ... ... және өз ... ... ... қызметке ауыстырудың әр
түрлі сипатына әр ... ... ... ... ... өзінің әлеуметтік
мәніне қарай меншік объектісі болып табылады және ... құн, ... ... қатар еңбекте тұрып қалған құн секілді натуралды түрде
көрінеді.
Құрылыс ... ... ... ... ... мүлік (жер бөлімшелері, ғимараттар, құрылыстар және т.б. жылжуы
мүмкін емес жермен байланысты объектілер), ... ... ... ... және ... ... арнайы инструменттер және
басқа да құрал-жабдықтар ... қор, ... ... тірі ... және т.б.) ... ... негізгі қорлары олардың материалды-техникалық
базасының негізін құрайды, олардың өсімі және ... ... ... және ... қабілеттілігінің негізгі шарты болып табылады.
Негізгі қорларды көптеген өндірістік циклдар ішінде ... ... ... ... және ... ... ... құнын жаңа шыққан
өнімге ауыстырады.
Негізгі қорларға қарағанда айналым қорлары бір ... ... және ... құнын шыққан өнімге толықтай ауыстырады (мысалға, құн
өзінің құнын жаңа пайда болған өнім-нанға толықтай ауыстырады).
Материалды активтер сатып алыну ... ... ... қорлар
есебінде, құрамында, тауарлы-материалдық қорларда ... ... ... ал қайта сату мақсатымен сатып алынған ... ... ... қор ... ұзақ уақыт бойы қаржы салу мақсатымен
сатып алынған болса қаржылық инвестиция болып көрінеді.
Негізгі ... ... ... ... ... ... бөлінеді:
- өндірістік – бұл өндіріс процесіне тікелей қатысатын немесе оған
жағдай жасайтын негізгі қорлар. Оның ... ... ... ... ... және ... ... және бақылайтын
құралдар және жабдықтар, лабораториялық құралдар, ... ... және ... ... ... көпжылдық отырғызулар.
Негізгі өндірістік қорларды пайдалануды сипаттайтын экономикалық ... ... ... ... ол ... ... ақша өлшеміндегі
негізгі қорлардың бірлігіне өнім өндірісін сипаттайды;
- өндірістік емес – тұтынуға белгіленген негізгі ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандыру үшін арналған.
Тәнділігі бойынша негізгі қорлар келесідей бөлінеді:
- меншікті – ол субъектке ... және оның ... ... ... арендаға алынған – ол басқа бір субъекттен аренда ... бір ... ... ... ... Ағымды аренда кезеңде оны
аренда берушінің ... ... ал ... ... ... 001 ... ... қорлар» көрсетіледі. Арендаға берілген негізгі қорлар
қатарына ұзақ мерзімге жалға ... ... ... жатады, егер арендаға
алушы келісім шартта белгіленген сатып алу құнын аренда уақыты ... ... ... тұрып өткізсе, онда ол аренда алушының меншігіне өтеді.
Оларды сәйкесінше 121, 122, 123, 124, 125 ... ... ... ... негізгі қорлар» есептейді.
- қозғалыстағы - өндірісте және ... ... ... ... ... тұрған – уақытша пайдаланылмайтын негізгі қорлар;
- запастағылар – қозғалыстағы негізгі ... ... ... жойылып кеткенде ауыстыруға арналып қойылған негізгі қорлар.
Заттай құрамына байланысты негізгі ... ...... ... бар ... (ғимараттар, құрылыстар,
машиналар, құрал-жабдықтар);
- мүліксіз – жерге, тоғайлық және сулы жерлерге ... ... ... яғни заттай формасы жоқ ... (жер ... ... алынған негізгі қорларға капиталдық шығындар және т.б.).
Өндірілген өнім және көрсетілген қызмет қай экономика саласына және
қызмет түріне ... ... ... негізгі қорлар сол экономика ... ... ... ... сурет- Кәсіпорынның негізгі қорлары
Негізгі қорлар жасайтын функциясына және мақсатты ... ... ... ... Жер – субъекттің меншік құқығымен сатып алынған жер көлемі ... ... ... ... құқығы «Жер учаскесіне меншік құқық актісі» ... ... ... ... жер ... меншік құқығы актісі
берілген әрбір жер ... ...... ... жасау, халыққа әлеуметтік-мәдени қызмет
көрсету, ... және ... ... ... ... ... ... объект болып әрбір бөлек
тұрған ... ... ...... затын өзгертпейтін қызметтерді орындау жолымен
өндіріс процесін жүзеге ... үшін ... ... объектілер
(шахталар, мұнай және газ скважиналары, платиналар, эстакадалар, мосттар).
Мүкаммалар (инвентарь) ... ... ... ... ... ... ... құрылғылар – электро, жылу және механикалық ... ... ... (электроөткізу линиялары, жылу желісі,
құбырлар).
5. Машиналар және құрал-жабдықтар. Мүкаммалар объектісі ... ... ... егер ол ... бір ... бөлігі болмаса, өзінің
құрамына кіретіндер құралдар, керек-жарақтар, қоршаулар, фундамент негізгі
қорлардың бұл тобы 5-ке ... күш ... және ... – жылу және ... ... генераторлар; әр түрлі энергияны механикалық энергияға
айналдырылатын машина-двигательдері (тракторлар және өзі жүретін шассилер,
бу ... ... ... жану ... күш ... және ...... өнімін шығару
процесінде еңбек затына механикалық, теориялық және ... әсер ... ... ... және ... ... ... электромоторлары, эксковаторлар, грейдерлер).
- өлшегіш және реттеуіш құралдар, жабдықтар және лабораториялық
құралдар – бұл ... ... ... және ... үшін ... ... (дизаторлар, амперметрлер, ... ... ... ... – бұл процестерді автоматтандыруға және
жылдамдатуға арналған ... ... ... және т.б.
есептеуіш құралдар).
- басқа да машиналар және ...... ... ... да ... (телефон станцияларының, радиобуындарының
құралдары).
6. Көлік ...... және ... ... ... ... ... теміржол, су транспорттарының қозғалу құрамы).
Инвентарлы ... ... ... оған ... ... және ... бөлек объектілер табылады.
7. Аспаптар (құралдар) – бұл ... ... қол ... ... ... ... ... және
т.б. өңдеуге арналған машинаға бекітілген жабдықтар (кесетін, ... ... ... ...... дрельдер, электро вибраторлар
және т.б.). Инвентарлы объектісі болып тек қана ... ... ... ... ... жатады.
8. Өндірістік жабдықтар және құралдар - өндірістік операцияларды
жасауға немесе ... ... ... – жұмыс ... және ... ... ... – конторлық және ... ... ... және клемдер).
10. Көпжылдық отырғызулар – жасанды, көпжылдық оптырғызулар (жеміс-
жидектер, жүзім ағаштары, ... гүл ... роза ... ... және т.б.).
11. Жерді жақсарту үшін капитал ... ... ... ... үшін ... ... ... инвентарлы сипаттағы
шығындар (жер учаскелерін жоспарлау, алаңды тастардан тазарту және т.б.).
12. Басқа да ... ...... ... ... және т.б ... ... өту жағдайында бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... және уақытылы
қадағалау; пайдалану жерлерінде олардың бар болуын және сақталуын бақылау;
негізгі қорлардың ... ... және дәл ... ... ... ... дұрыс айқындалуы; жөндеуге кеткен шығындарды анықтау және ... ... ... ... пайдалануды басқару; тиімді пайдалануды
басқару, машиналардың, құрал-жабдықтардың, көлік құралдарының және басқа да
объектілердің жұмысының тиімділігін көтеру үшін ... ... ... өнім ... ... үшін ... алаңдарды қолдану; негізгі
қорлардың пайдаланбайтын, артық объектілерін шығару; кәіспорын басшысын
есептеу техника ... ... ... ... жұмыстарын
автоматтандыру жолымен негізгі қорлардың жағдайы туралы ... ... ... ету ... ... қандай да болмасын өндірістің маңызды факторы болып
табылады. Олардың жағдайы және тиімді пайдаланылуы ... ... ... ... ... ... тигізеді.
Нарықтық экономикаға өту шарттары еңбек коллективін өндірістің барлық
материалды-құндық факторларын соның ішінде негізгі ... ... ... ... ... ... ... Бұл қорларды мұқият
экономикалық талдау жүргізудің арқасында тауып және іс ... ... ... ... және ... пайдалану – талдамалық жұмыстың
негізгі бір аспектісі болып ... ... дәл ... әр бір ... ... ... факторы – ... ... ... болып табылады.
Кәсіпорынның негізгі қорларын және өндірістік қуаттылықтарын толық
және тиімді пайдалану оның ... ... ... оның ... ... ... өнім шығарудың көбеюіне, оның өзіндік
құнының төмендеуіне, капитал ... ... ... ... тиімді пайдалануды және
жағдайын талдау ... ... ... және оның ... ... ... ... етілуін анықтау, оларға деген
қажеттілігін анықтау, олардың өсу жоспарының орындалуын, ... ... ... ... қорлардың техникалық жағдайын әсіресе активті
бөлігін зерттеу, негізгі қорлардың пайдалану дәрежесін және оған әсер ... ... ... ... ... қолданылуын және
комплекттігін анықтау, қорқайтарым өсімінің резервтерін шығару, негізгі
қорларды тиімді пайдалану есебінен өнім ... және ... ... ... ... ... ... запастағы және
тоқтатылғандар болып, тиістілігі бойынша – жеке меншіктегі және ... ... ...... ... ... (жұмыстағы, жөндеудегі
немесе тоқтаудағылар).
Запастағы негізгі қорларға запаста тұрған құрал-жабдықтар және көлік
құралдары ... ... ... ... ... ... ... арналған.
Тоқтатылған негізгі қорлар кәсіпорынның немесе бөлек ... ... ... белгіленген тәртіппен құжатты хатталғандар.
Жеке меншіктегі сол кәсіпорынға тиесілі негізгі қорлар. Арендаға
алынған басқа бір кәсіпорыннан ... ... ... ... ... ... ... да болмасын өндірістің маңызды факторы болып
табылады. Олардың ... және ... ... ... ... ... нәтижесінде тікелей әсерін тигізеді.
2 сурет - Негізгі қорлардың әр саладағы ... ... ... түрлі құрылымы әр саладағы өнеркәсіп
кәсіпорындарында ... ... ... ... ... қорлардың
толық құны жеңіл тамақ өнеркәсібіндегі үлесі көбірек (44%), құрылыстар –
жанар-жағармай өнеркәсібінде (17%), ... ... ... (32%), ... және ... – машина
құрастыратын кешенді кәсіпорындарында (45%) (6(.
Негізгі қор бұл нақты өзгертілмеген үлгіде өзінің ... ... ... ... ұзақ ... жиі ... Олар ... мерзімде пайдаланып өздерінің бағасын өндірген өнімге аударады.
Негізгі қорлар қозғалыстық ұлттық ... ... ... ... ... қай ... ... болмасын анықтаушы ролінде ойнайды. Негізгі
қорды тиімді немесе дұрыс пайдалану ... ... ... негізгі
жағдайда болып келеді.
1.2 Құрылыс материалдар өнеркәсібінің негізгі құралдарының
ұдайы өндірісі
Қазіргі ... ... ... ... ... ... жатқан саясат аса
маңызды мәнге ие, өйткені негізгі құралдардың сапалық және ... ... ... саясат тек макро деңгейде ғана емес, сонымен қатар микро деңгейде
де қолданылу керек. ... ... ... ... мақсаты – макро
деңгейде шаруашылық субьектілерге ұдайы өндіріс, жаңа техникамен мүліктену,
реконструкциялар, өндірісті техникалық қайтақаруландыру, ... ... және ... ... ... жағдай жасау. Бұл міндеттердің
барлығы да амортизациялық, ... ... ... ... ... ұдайы өндірісі – жаңа құралдарды мүліктену,
реконструкциялар, техникалық қайтақаруландыру, ... және ... ... ... ... ... ... өндірістің екі нысаны бар:
- жай ... ... ... құралдардың тозу ... ... ... ... ... ... ... құралдардың тозу шығындары
амортизация есебінің сомасынан жоғары болған кезде.
Негізгі қорлардың ... ... ... ...... ... сапалық және сандық жағдайын қамтамасыз ету, сонымен қатар оларды
жұмысқа қабілетті жағдайда ұстау. Негізгі ... ... ... ... ... шешіледі:
- әр түрлі жағдайларға байланысты істеп шыққан ... ... ... ... ... ұлғайту мақсатында негізгі қорларды көбейту;
- негізгі қорлардың ... ... ... жетілдіру немесе өндірістің техникалық жағдайын көтеру.
Негізгі қорлардың ұдайы ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорындарда негізгі құралдардың өндірісі үшін негізгі
құралдар келесі арналар бойынша келуі мүмкін:
- кәсіпорынның жарғылық капиталы ... ... ... ... ... беру ... ... ретінде.
Негізгі қорлардың ұдайы өндірісі сандық жағынан жыл бойы ... ... ... ... құны бойынша мына формуламен көрінеді:
Фк = Фн + Фв – Фл ... Фк - ... ... жыл ... ... - негізгі құралдардың жыл басындағы құны;
Фв - негізгі құралдардың жыл бойына ... ... ... - негізгі құралдардың жыл бойына жою құны (3(.
Модернизация (жаңғырту) – бұл жаңа құрал-жабдықтардың қатарына ... ... ... ... және ... ... азайту мақсатында
техникалық жетілдіру болып табылады. ... ... ... ... және ... ... ... деп екіге бөледі.
Әдісі мен шартына байланысты модернизацияны ... және ... ... ... – бұл ... құрылыста топтық біртипті
өзгерістер;
Мақсаттық модернизация – ... ... ... байланысты
жетілдіру.
Модернизацияның шарты үнемдеу немесе қосымша түсімдердің өткізілуі
мына формуламен анықтауға болады:
С = П = (C1 – C2) V2 , ... С - ... ... ... азайту;
П – қосымша түсім;
С1,С2-өткізілген модернизациядан кейінгі ... ... 1 ... ... ... ... - модернизациядан кейінгі өнімнің шығару
көлемі.
СМ СССР-ң 22 қазан 1990 ж. № 1072 ... ... ... ... ... толық қалпына келтіретін амортизациялық
төлемдердің бірдей нормаларын еңгізді. Олар 1 ... 1991 ж ... ... және ... ... қарамай өнімнің өзіндік
құнына негізгі құрал жөндеу шығындарын өтеуге міндетті болды.
Әрбір ... ... ... ... ... ... ... қорын (резервтік) құруға құқылы.
Өндірістік емес негізгі қорлар жөндеу және ... ... ... таза ... яғни ... кейінгі түсім арқылы жүзеге
асырылады ... ... ... кеткен жөндеу шығындары оның табиғи тозу
дәрежесіне, жөндеу жұмыстарын сапалы жүргізу деңгейіне, машиналар мен құрал-
жабдықтармен қызмет ... ... ... ... болады. Сондытан да ... ... ... тыс ... және ... тозулар болдырмауға тырысу керек. Егер
кәсіпорында ... ... ... бөлігінде тозу біршама болған
жағдайларда (40 %-тен жоғары), мұнда құрал-жабдықтарды жұмысқа қабілетті
жағдай ... үшін ... ... ... ... ... Бұл ... саны бүкіл жұмысшылар санының 60 пайызын құрауы мүмкін. Бұл
әсіресе тау-кен кәсіпорындарға мінездес келеді. ... ... ... ... ... айтарлықтай көп және олар шығындарды азайту
жолдары көп, ... ... ... ... ... ... жөндеулер (ЖКЖ) уақытылы
және сапалы өтуі керек, яғни бұл аварияларды ... ... ... және орта ... ... көмектеседі.
Екіншіден, капиталды жөндеуге кіріспес бұрын ... ... ... ... капиталды жөндеу жасау немесе жаңа техника сатып алу
тиімділігін анықтау керек.
Негізінен 2-шісі күрделі жөндеулерді ... ... ... жағдайда күрделі жөндеу моральді тозуды жоймайды, ... ... ... ... ... бірге өткізу экономикалық мақсатта
дұрыс саналады. Дегенмен, мұнда да санау жүргізіп, ... ... ... ... жаңа ... мүліктену тиімділігін алдымен
тапқан жөн.
Үшінші жағдайда кәсіпорынға тікелей қатысты бөлшектерді, әсіресе өткір
дефицит кезінде қалпына келтіру.
Тозған ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарын жүргізу және кейбір запас бөліктердің
дифицитін жою;
- ... ... ... ... ... қалпына келтіру,
ережеге сәйкес жаңа техниканы мүліктену немесе ... ... ... ... ... ... запас бөлшектердің тасымалдау шығындарын
азайту.
Тозған бөлшектерді қалпына келтіру ... ... ... ... ... ... + Ен Кв) Y =< ( Ц + Зтр) ... ... ... ... ... ... + Ен Кв) Y =< ( Cизг + Eн Kизг) ...... ... ... ... құны;
Ен – күрделі салымдардың тиімді мөлшерлік коэффициенті;
Кв–тозған бөлшекті қалпына келтіру үшін ... ... ... ... ... – жаңа ... ... келтірілген бөлшектердің арасындағы қызмет
ету мерзімін есептейтін ...... ... ... ... ... ... - өзіндік күштермен жаңа бөлшектерді жасап шығаруға кеткен өзіндік
құн;
Кизг – тозған бөлшектерді қалпына келтіру үшін қажетті ... ... ... ... ... орта және ... ірі ... тозған
бөлшектерді қалпына келтіру экономикалық тиімді болып саналады. Жөндеу
шығындарын азайтудың басқа да жолдары көп. ... ... ... өз
қорларының активті активін уақытылы жаңартып отыратын, моральді және табиғи
тозудың шамадан тыс болдырмай, ... ... ... пайдаланатын,
кәсіпорындар жөндеу шығындарын көп есе азайта алады (19(.
Негізгі қордың жөндеуі:
Кәсіпорында негізгі қорларды қолдану үрдісінде үнемі ... ... ... ... ... ұстау үшін жөндеу жүргізіп отыру қажет.
Жөндеудің үш түрі ... ... ... ... ... ... жөндеуі – бұл әртүрлі жағдайларға байланысты ... ... ... ... ... (суалу, өрт, жер- сілкінісі),
әскери бұзушылық , негізгі ... ұзақ ... қалу ... ... ... ... ... мемлекеттің арнайы қаржысына
жасалады.
Ағымды жөндеу – бұл кіші жөндеу және ... ... ... қызмет
ету барысында жасалады. Тәжірибе бойынша көп уақыт алмайды. Кіші ... ... және ... ... ... кіші жөндеулер
орындалады.
Капиталды жөндеу – бұл негізгі қорлардың негізгі жөндеуін жүргізеді.
Кәсіпорынды жөндеуде машина толық бөлшектенеді, ... ... ... ... ... ... ... кейін машинаның техникалық
параметрлері бастапқыға ... ... ... ... құралдардың пайдалану тиімділігін бағалаудың әдістемелік
негіздері
Өндірістік негізгі қордың құрылымы қоғам арасында салынатын қаражат
салмағының айырмашылығын көрсетеді. Яғни ... ... ... ... ... жұмсалуы көзделеді. Сондай-ақ өндіріске
қызмет ететін шешуші бөлімнің және өндірісте сипатталуға ... ... ... ... ... ... құрал-саймандар яғни өнімді
өндіруге қатысатын негізгі қорлар жатады. Негізгі қордың актив бөлігінің
өсуі ... ... ... ... ... тиімді дамуына әсер етеді.
Пассив бөлігіне ғимараттар, транспорттар, беріліс қондырғылар жатады. Олар
өндіріс процесінде бірнеше рет қатысып өндірістің ... ... ... ... ... етеді.
Жоғарғы көрсеткішті қор қайтарымынан шығарылған басқа да өнім шарты,
өндірістік негізгі қор айналымының үлес құнына тең. Сондықтан ... ... ... ... ... ... өндіріс шартын өсіру,
негізгі қор құрылымын жақсартуды қарау. Негізгі қор есеп және ... ... ... ... ... Негізгі қорлар бағасы
амортизациялық есеп көлемі, тозу деңгейі үшін қажет.
Негізгі қор бағасының ... ... ... ... ... түрі бар. ... ... құн
2. Қалдық құн
3. Қалпына келтіру құны
- Негізгі өндірістік қорлардың ... ... ... ... ... шығындалған сома. Ол амортизация ... есеп ... ... ... пайдасы мен
рентабельділігін, олардың пайдалану көрсеткішін анықтау үшін қолданылады.
- ... ... ... ... олар ... ... ... жояды. Олардың шын өлшемінен тозған құнын алып тастау керек. Міне,
осы ... ... ... құны ... ... яғни ... құн - негізгі
қордың бастапқы құны мен тозу сомасының айырмашылығы болып ... ... ... ... келтіру құны - ісжүзіндегі еңбек құралдарының
сол периодтағы бағадағы құны. Бұл қазіргі кездегі ... ... ... ... ол қорларды қайта ... ... ... Негізгі
қордың қалпына келтіру құнын бағалау шешімі тез өсіп, ... ... ... ... ... ... көрсеткішінің төмендетілген бағасын ... ... ... ... мына сатылардан тұрады:
1. Негізгі қорлардың тозуы: табиғи және моралдық тозу.
а) табиғи және моралдық тозуы, яғни ... ... ... ... ... тозу мына ... болады:
- Дайын өнімнің құнымен қалпына келтіретін еңбек құралының пайдалану
процестері
- ... ... іске ... ... ... ... қордың бірдей элементтері табиғи тозу теңсіздігінен шығарылған.
Толық және ... ... ... қордағы айырмашылығы: толық тозу - үшін
қорға жаңадан тарату немесе айырбастау (негізгі ... ... ... ... ... ... тозу - ... ремонттарды
өтеу.
Табиғи тозу өндірістік қызмет мерзімін процентпен белгілейді, яғни мына
формуламен анықталады: (Иф)
Иф=Tф/Tн*100 ... ... ... ... ... ... ... жыл
Tн-нормативті қызмет мерзімі, жыл.
Кездейсоқ, нақты қызмет мерзімін салыстыру мөлшері немесе оның
алдын-алу, табиғи тозу пайызы мына ... ... ... Тф- ... ... ... нақты қызмет мерзімі, жыл
Тв-өндірістік негізгі қордың қызмет мерзімінің мүмкіндігі,
жол ... ... ... ... тозу ... туады. Негізгі қаржы конструкциясы
өнімділігі, тиімділігі, үнемділігі бойынша анықталады. Негізгі өндірістік
қордың ... тозу ... ... ... ... толық және алғашқы құны = еңбек құралын оны
пайдалану бағасы бойынша сатып алу.
2. Негізгі капиталдың қалдық құны - толық құны - ... ... ... қалыпқа келтіретін құны - іс жүзіндегі еңбек
құралдарының сол периодтағы, бағадағы құны
Моралдық тозудың алғашқы үлгісінде (ИМ1) ... ... ... ... ... ... ... мен немесе пайызбен анықталады.
Оның формуласы мынадай болады:
ИМ1=Пн - Пс / Пн * 100 ... Пс және Пн - ... жаңа және ... ... ... және ... тозу есебінде қорды қалпына келтіру құны, ... ... және ... нормасы мен суммасын анықтау
көзделген.
Келесі топ көрсеткіштері негізгі ... ... ... ... және ... ... ... қатар оларды пайдалануды жақсарту
мүмкіншіліктерінің жасырын резервтерін сипаттайды. Оларға негізгі қорларды
интенсивті, ... және ... ... коэффициенті кіреді
(49(.
Экстенсивті пайдалану коэффициенті (Кэ), НӨҚ актив ... ... ... Ол ... істелген уақыттың қордың
календарлық уақытына қатынасы (Тк):
Кэ =Тф/ фреж ... ... ... ... мәні ... ... ... коэффициенті (Ки)- бұл көрсеткіш маштналар мен
жабдықтардың пайдалану деңгейін мінездейді:
Ки = Пф / Пв ... Пф – ... мен ... нақты өндірісі;
Пв – машиналар мен ... ... ... ... - бұл ... ... ... уақыт және қуаттылығы бойынша пайдалану деңгейін мінездейді:
(Кинт) = Кэ * Ки ... ... ... ... ... мағынада негізгі қорлардың өлімі
жоқтығын, олардың тозуды толтыру, қалыптасу мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... ету ... ішінде өзінің
құнын бөлектеп шығарылатын өнімге ... және ... ... өтеу үшін осы ... келесі пайдалануын айтамыз.
Негізгі қорлардың ауыстырылған өнім ... құны ... ... ... ... ... ... кейін сәйкесінше негізгі қор құнына ауыстырылған
ақша бөлігі амортизациялық ... ... онда ... ... ... ... құнына сәйкес жиналады ... ... ... Бұл ... қор ... ақша ... тозған негізгі
қорлар орнына жаңа негізгі қорлардың заттық ... ... ... яғни негізгі қорлардың қайта қалыптасуы жүреді.
Амортизацияның негізгі функциялары – қайта ... ... ... ... ... және ... қалыптасуы.
Одан басқа анықталған деңгейде негізгі қорларды толық пайдалануын
қарастырып ынталандырушы қызметті де орындайды: ... ... ... ... ұзақ ... сонша көп өнім шығарылады және сонша тез ... құны ... ... амортизацияны есептеу үшін ... ... яғни ... ... ... көрінісі.
Амортизациялық аударымдар өнімнің, жұмыстың, қызмет көрсетулердің
өзіндік құнын құрайтын ... бір ... ... ... ... ... көтеру немесе төмендету өндірісте
шығындардың, қосылған ... ... ... бұзылуына, сәйкесінше
салық салуда қайшылықтарға алып келеді.
Амортизацияның объективті ... ... ... ... ... қалыптасуында еңбек құралдарының қатысу ерекшеліктері табылады.
Осыдан негізгі ... ... ... ... ... құны бір
өндірістік циклда өнімге ... емес ... ... ... ... моральдық тозу шамасына байланысты. Амортизация өнім құнының бір
бөлігі ... ... ... ... бітпеген өндіріс элементі
ретінде, дайын және шығарылған өнім ретінде. Бітпеген ... және ... ... оның ... ... ... аванс беруін қажет
етеді.
Амортизациялық аударымдар ... ... ... ... ... бағытталады. Сондықтан етуінің барлық кезеңіндегі амортизациялық
аударымдар оның ... ... тең ... керек, олардың жоюдан түскен таза
түсімінен басқа болуы керек.
Өнімге ауыстырылған құн ... ... ... ... ... ... құнымен, бастапқы құн қанша жоғары болса, сонша
негізгі қорлар ... ... ... көп болады.
Екіншіден, бұл мөлшер негізгі қорлар түрімен анықталады, мысалға:
өнеркәсіпте ғимараттардың ... ... ету ... 30-50 жыл (өндіріс
мамандығына байланысты), ал машиналардың және құрал-жабдықтардың қызмет ету
уақыты – 3-15, 15-20 ... ... ... ... ... ... құнының мөлшері
өндіріс мамандығының саласымен де шартталған: бір салаларда өнеркәсіптік
өнім өндірісіне шығын ... ... ... орташадан жоғары,
бірінде төмен болады.
Амортизациялық аударымдардың көлемі норма амортизациясы бойынша
негізгі ... ... ... олардың жұмыс уақытының мөлшерін
есептеумен ... ... ... ... мына ... ... = Фп (б) – Фп / Фп · tсл · 100% ... На – жыл ішіндегі амортизация нормасы (%);
Фп (б) – ... ... ... ...... ...... қорлардың жұмыс жасау мерзімі.
Амортизация нормасы негізгі қорлар құнының жылдық процентін өтеумен
байланысты. ... ... ... ... ... негізгі қорлардың ортажылдық құнына қатынасымен анықталады.
Көпшілік салаларда өндірістің технологиялық ... ... ... ... және ... ... жұмыстың жүктеме
деңгейіне және табиғи көлеміне, сыртқы ортаның шарттарына, географиялық
орналасуына (объектілердің) және т.б. ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Амортизация нормалары экономикалық оқшауланған және негізгі қорларды
уақытында төлеуге бағытталуы қажет. Оларды есептегенде негізгі қорлардың
экономикалық ... ... ... ... ... факторлардың есебімен дұрыс
анықтау маңызды болып табылады: моральдық тозуы (бірінші және екінші ... ... ... ... ... ... модернизация мүмкіндіктері және капиталдық жөндеу. Амортизация
деңгейі капитал салымдарының және жаңа техниканың тиімді вариантын таңдауда
маңызды роль ... ... 6 ... ... ... ... келесі әдістер қолданылады:
1. Бірқалыпты құнды тізімнен шығару;
2. Жасалған жұмыс көлеміне сәйкес құнды тізімнен шығару
(өндірістік әдіс);
3. Жеделдетілген тізімнен шығару:
а) ... ... ... ... ... құнды тізімнен шығару
(коммулятивтік әдіс).
Бірқалыпты құнды ... ... ...... ... ай ... тең ... тізімнен шығару. Бұл әдіс
негізгі қорлардың объектісін ... ... ... оны ... әр кезеңінде бірдей деп ... ... ... ... ... пайдалылығы бірқалыпты болады (8(.
Өндірістік әдіс амортизациялық аударымдар тек қана ... ... ... яғни ... ... және ... арасында тікелей байланыс бар. Бұл кезде амортизацияны анықтау
үшін жұмыс жасау мезгілі ескерілмейді. ... ... өнім ... ... ... ... ... және т.б. берілуі мүмкін.
Активтің қалдық құны жойылу ... ... ... қуаттылығына тіке тепе-
тең жыл сайын төмендей ... Бұл әдіс ... ... ... ... ... ... қызметінде өзгерулермен
шектеулі болған кезде қолайлы.
Өндірістік әдісті таңдауда объектінің ... ... ... амортизацияның ауытқу ... ... ... өзгеретін тенденциялар туралы нақты анықтамалар бермейтінін
және ... ... және ... ... ... ... ... ескеру қажет.
Технологияны жетілдіру жағдайында құрал-жабдықтар моральды тез
тозады. Сондықтан ... ... құру ... ... ... ... енгізуді тездету үшін және ... ... ... ... үшін ... ... ... әдісін қолдануларына болады:
а) сандардың сомасы ... ... ... шығару әдісі
(коммулятивті);
б) кішірейетін қалдық әдісі.
Сандардың сомасы бойынша құнда тізімнен шығару ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу
жылдарының сомасына тең, ал алымы кері қатардағы ... ... ... ... ... Бұл ... әр ... қолдану мезгілінде әр
түрлі, бірақ амортизацияланатын құнның ... ... ... ... ... ... жылдары амортизациялық аударымдар сомасы келесі
жылдарға ... ... ... ... ... әдісі амортизацияны есептеу бастапқы құнмен емес
баланстық құнмен жүргізуден тұрады. Тіке ... ... ... ... ... Бұл кезде амортизация сомасы ... ... ... ол айтарлықтай көп болады. Амортизацияны есептеген кезде
қалдық құнды жойылу құнына дейін төмендету үшін ... ... ... ... соңғы жылды қоспағандағы жоспарланатын жойылу
құны амортизацияны есептеген кезде ескерілмейді.
Бекітілген орнатылған тәртіптегі сәйкескен инвентарьлы ... ... ... кезде кәсіпорынның жеделдетілген амортизациясын
есептеу бірқалыпты әдіс базасында жүргізеді.
Соңғы ... ... ... ... ... тез тізімнен
шығарудан жаңа әдісі – амортизацияның регрессивті және прогрессивті әдістер
комбинациясы ... . ... ... НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРЫН ПАЙДАЛАНУ ЖӘНЕ ЖАҢАРТУ ДЕҢГЕЙІН
КЕШЕНДІ БАҒАЛАУ
2.1 «Жамбылгипс» ... ... ... ... ... №1792-ші бұйрық негізінде 1954 жылы 31 желтоқсанда
құрылып, 1961 жылы ... ... ... ... ... ... ... тонна жылына гипс тасын шығару бойынша іске қосылды.
Шикізат базасы болып- ... ... ... екі ... яғни
“Шығыс” және “Батыс”- Улькен-Бұрылтауда орналасқан үш қабаттан тұратын,
51,0 млн. ... гипс ... бар ... ... ... бұл жер Тараз
қаласынан Батысқа қарай 32 шақырым жерде орналасқан.
Таулы қойнау ... 132 га ... жер ... ... ... Ал жерлі аймақ №0085359 серия бойынша, 255,45 га ауданымен
Жамбыл облысы, ... ... ... 1996 жылы 24 ... ... ... Сонымен қатар 1995 жылы 22 мамырда жиырма жылға
берілген қойнаулы жер №319 МГ сериялы ... ... ... қазу ашық тәсілмен, алдын-ала қопсытып,жару жұмыстары арқылы
жүргізіледі. Карьерден гипс тасы ... ... ... ... ... онда гипсті уату, сорттау жұмыстары жүргізіліп,
шикізат қоймасына дайын жалпақ ленталық ... ... ... ... гипс тасы экскаватор көмегімен теміржол платформаларына тиеліп,
цемент өндірісі үшін Республика тұтынушыларына жөнелтіледі. Гипс ... ... ... ... гипс ... ... ... Осы
алаңнан гипс тасы ұнтақтайтын арнайы диірменге майдалануға ... гипс ... ... ... ... ... жүргізілетін гипс қайнату қазандарына тасымалданады. Қазандар
табиғи газбен ... ... ... ... ... гипс
шнектермен, элеваторлармен тиеліп барып бункерлерге одан ары қарай дайын
өнім силосына тасымалданады.
Силостардан гипс ... ... жол ... ... ... тұтынушылар қажеттігіне жөнелтіледі.
Гипс тасының негізгі ... ... ... ... ... ... ... Батыстық-Сібір, кейінірек Қырғызстанның
цемент зауыттары да тұтына бастады. Осы ... айта ... бір ... ... ... бес цемент зауыттары бар, нақтырақ; Өскемен,
Қарағанды, Шымкент және Семей қалаларында.
Жаңа құрылыстарға қажетті ... ... ... ... ... ... ... шешімі қабылданған болатын. Біздің облысымыз гипс
запасына бай ... ... және гипс ... ... ... шығаруда
үлкен нәтижелерге қол жеткізе ... ... ... ... ... ... тәжірибесінің талдауы көрсеткендей, көптеген дамыған мемлекеттер
цемент орнына құрылыс гипсін ... Гипс ... ... ... ... ... екі есе, технико-экономикалық ресурстар төрт есе,
металл сыйымдылығы үш есе аз ... ... ... ... барлығына
қарамастан, Қазақстанда негізінде гипстік шикізат тек цементтік өнеркәсіпке
және құрылыс гипсі жөндеу жағдайында, жекеше жұмыстарда қолданылады.
Дәл қазіргі ... ... ... және физикалық ескірген
технологиялық жабдықтарда жұмыс ... ... ... аз
болуынан тоқтап та қалады. Бүгінгі күні зауытта 93 адам саны жұмыс істейді.
Зауыттың орналасқан жеріне келетін ... ... ... ... ... ... ... мекен-жайы; Қазақстан
Республикасы, Тараз қаласы, Ниеткалиева көшесі, 116 ... өз есеп шоты бар, ... ... ... ... банкісімен
қызмет жасасады.
1993 жылы “Жамбылгипс” зауыты Мемлекеттік мүліктік ... ... ... ... ... ... 1993 ... 17-ші қыркүйек
айынан бастап “Жамбылгипс” зауыты ашық түрдегі акционерлік ... ... ... ... ... ... ашық ... қоғамы
жабық түрдегі акционерлік қоғам болып ... ... ... ... ... ... ... №405 бұйрық бойынша өзгертулер
еңгізілді.
Кәсіпорынның негізгі қызмет түрі болып гипс тасын алу, ... ... ... ... 1961 ... өзінің өндірістік қызметі басталғаннан
бері ... ... ... ... ... ... ... өңдеумен айналысқан.
“Жамбылгипс” АҚ-мы өндірістік негізде гипстің ең ірі қайнар көзін
өңдей бастаған ... ... ... ... ... ... алу ... бойынша ірі потенциалды жағдайымен жалғыз өндірістік құрылым болып
табылады.
Зауыттың ... ... ... гипс ... алу және ... ... ... зауыттарын қамтамасыз етіп, сонымен ... ... ... Қазіргі уақытта “Жамбылгипс” АҚ-мы шығаратын өнім
сапасын ... және ... ... ... ... аты; “Жамбылгипс” акционерлік қоғамы. № ... ... ... 1998 ... 25-ші маусымынан бастап Жамбыл облысының
Әділет басқармасында тіркелген.
Мекен-жайы; “Жамбылгипс” ... ... ... ... ... ... ... Республикасы, Тараз қаласы, Ниетқалиева көшесі,
116 үй.
Бастапқы немесе қазіргі кездегі кәсіпорынның мақсаттарына келетін
болсақ, бүгінгі ... ... ... ... ... ... қана қоймай, өнім түрлерінің ... ... ... ... құрылыс қоспаларына кейбір қосымшаларды ... ... ... ... ... ... бірі ... бұл- импортты
алмастыру өнімінің өндірісін ұйымдастыру болып табылады. ... ... және ... ... ... ... цементі (1(.
1 кесте - Жамбылгипс АҚ-ның технико-экономикалық ... | | | | | |
| ... ... |2004 |2005 ... |
| ... ... |жыл |жыл | |
| | | | | |+;- |% |
|1 ... өнімнен| ... ... |7636,6 |102,3 |
| ... ... |мың тг. | | | | |
|2 ... ... |мың тг. ... |278060,0 |29628 |111,9 |
| |құны | | | | | |
|3 ... ... |мың тг. |83068,3 |61076,9 ... |73,5 |
|4 ... ... |мың тг. ... ... |9564,1 |108,7 |
|5 |Негізгі қызметтен |мың тг. |-27366,1 |-58921,6 ... |2,2 есе |
| ... ... | | | | | |
|6 ... емес |мың тг. ... |12142,5 ... |3,6 есе |
| ... түскен | | | | | |
| ... | | | | | |
|7 ... ... |мың т. ... ... ... |15,2 |
| |жиынтық табыс | | | | | |
|8 ... ... |мың тг. ... ... |-167951 |21,8 |
|9 |Өткізілген өнімнің|теңге |1,08 |1,17 |0,09 |8,3 |
| |1 тг ... ... | | | | ... |Өнім |% |59,8 |- |- |- |
| ... | | | | | ... ... |% |64,8 |- |- |- |
| ... | | | | | ... ... |% |21,3 |- |- |- |
| ... | | | | | ... ... ... |417 |481 |64 |115,3 |
| ... ... саны | | | | | ... ... |мың тг. ... |125961,5 |20058,5 |119,0 |
| ... қоры | | | | | ... ... ... |21163,7 |21823,1 |833,1 |103,1 |
| ... еңбекақысы | | | | | ... ... |мың тг. ... ... |25783,0 |118,0 |
| ... орт. | | | | | |
| ... құны | | | | | ... ... |мың тг. ... ... |-609141,4 |29,4 |
| ... орт. | | | | | |
| ... құны | | | | | ... |Қор ... ... |2,32 |2,01 |-0,31 |86,6 ... |Қор сиымдылығы | теңге. |0,43 |0,49 |0,06 |113,9 ... ... ... | мың тг.|343,2 |351,2 |308,0 |102,3 ... - ... ... ... ... ... қарастырсақ екі жылдың арасында айтарлықтай айырмашылық ... ... ... салыстырып, анықтап талдап көрейік.
Өткізілген өнімнен түскен табыс ... ... ... ... ауытқу 7336,6 мың тг құрап, 2,3 пайыз оң ... алып ... ... нарыққа жаңа материал шығып соның есебінен өтім ... ... құны - ... шығындардың өсуіне байланысты 11,9
пайызға өсуімен ... ... ... ... -21991 мың тг ... ... ... қымбаттауынан теріс нәтижені көрсетіп отыр. Кезең
шығындарына тоқталсақ, бұл базалық жылы 110434,4 мың тг құраса, есепті жылы
119998,5 мың тг ... -21991,4 мың тг, яғни 8,7 ... өсіп ... ... ... ... түскен табыс 2004 жылды 2005 ... 2,2 есе ... ... емес қызметтен түскен табыс
базалық жылы 334123,4 мың тг ... ... жылы 12142,5 мың тг ... 3,6
есе төмендеді. Салыққа дейінгі жиынтық табысты қарайтын болсақ, 2004 ... ... ... 15,2 есе теріс өзгеріс байқалады. Бұл жалпы ... ... ... ... және ... көбеюі қатты әсер
етті. Сегізінші ... таза ... ... ... ... кейін 2005 жылды өткен жылмен салыстырсақ -167951 мың тг ... ... ... Өткізілген өнімнің 1 тг кеткен шығыны базалық жылы
1,08 болса, есепті жылы ол 0,09 тг ... 8,3 ... ... ... кәсіпорынның рентабельділігімен тығыз байланысты өнім және
сату ... ... ... ... 28,4 – 27,4 ке дейін
төмендесе, өндіріс рентабельділігі бұдан да үлкен айырмашылықты 72,8 ... ... ... тұр. Бұл ... ... ... шығындарымен
және таза табыстың азаюымен түсіндіріледі. Кәсіпорындағы жұмысшылар саны
біршама өзгерістерге ұшырап отыр. өндіріс көлемін ұлғайтуға, ... ... ... ... саны артып отыр, яғни 2004 жылы 417 адам болса,
ал 2005 жылы 15 % ... 481 ... ... ... бұл ... еңбекақы қорына өз ықпалын тигізіп отыр, мұндағы ауытқу 833,1
мың тг құраған. "Жамбылгипс" АҚ-ның жұмысшыларының орташа айлық ... жыл ... ... келе 833,1 ... ... ... жылы 21823,1 ... болып отыр. Кәсіпорындағы негізгі құралдардың
орташа жылдық құны 2004 жылы 143132,0 мың ... ... ... ... ... ... оларға алынған құрал-жабдықтардың есебінен
негізгі құралдардың орташа жылдық құны өсіп отыр.
Кәсіпорынның міндеттемелерінің ... және ... ... ... ... ... жылы ... құралдарынан
орташа жылдық құны 82,2 %-ға төмендеген (6(.
Келесі қарастыратын көрсеткішіміз ол қор сыйымдылығы, яғни 1 ... ... ... ... қор ... ... Қор сыйымдылығы – бұл
өте қажет көрсеткіш, ол капитал салымдарының ... ... ... ... ... отырған кезең уақытында 2004 жылы қор
сыйымдылығы 0,43 мың тенге, ал 2005 жылы 0,49 мың ... ... ... ... ... ... өндірістік қорлардың жақсы қолдануы
байқалады.
Қолданылған негізгі капиталдың деңгейі бір жағынан кәсіпорынның қор
құрылымын құруда қолданылатын ... ... ... ... жағынан өнім шығару өндірісінде ұйымдастыруы мен ... ... ... негізгі қорлардың нақты қалай ... білу ... ... ... үшін негізгі капиталды ... ... ... қолданылады. Олардың ішінде ең маңыздалары ... қор ... ... Қор ... ... түскен түсімнің негізгі құралдарына қатынасына тең.
2004 жылы "Жамбылгипс" ... қор ... 2,32 мың ... ... жылы 2,01 мың ... ... отыр. Қор қайтарымдылығы көрсеткіші
басшыларға бекітілген қорлардан қаншалықты табыс ... ... ... ... ... 1 ... ... пайда көлемі теріс болды, яғни
кәсіпорын шығынға жұмыс ... Ал енді ... ... ... өнім көлемін көрелік.
Қор қайтарымға факторлардың әсерін талдау барысында ... қор ... ... өнім ... оң әсер ... ... ... орташа жылдық құны теріс әсер еткені анықталды, себебі
өндірілген ... ... ... ... ... құны ... ... - “Жамбылгипс” АҚ-да натуралды түрде өндірілген өнім көлемі
| | | | | ... ... ... ... |2004 жыл |2005 ... |
| | ... |жыл | |
| | | | | | | |
| | | | | |+; - |% |
| ... өнім | | | | | |
| ... ... |226756 |311728 |84972 |137,5 |
| ... ... | | | | | |
|1 ... ... |тонна |4596 |4160 |-436 |90,5 |
|2 ... гипс ... |9124 |10520 |1396 |115,3 |
|3 ... тасы |тонна |210000 |296000 |86000 |141,0 ... ... ... ... |3036 |1048 |-1988 |34,5 |
| | | | | | | ... - "Жамбылгипс" АҚ-ның мәліметтері бойынша есептелінді
Жамбылгипс” АҚ-ның өнім көлемі натуралды түрде көрсетілген. Базистік
жылына ... ... жылы ... өнім ... ... ... 2004 жылы 226756 тонна өнім өндірілсе, есепті жыл 2005 жылы ... ... ... ... ауытқу 84972 тоннаны көрсетіп отыр.
Сонымен қатар, кестеде өндірілген өнім түрлері жеке дара ... ... ... ... 2004 жылға қарағанда есепті жылы ... ... бұл- гипс ... ... 2005 жылы бұл өнім түрі 2004 жылмен
салыстырғанда 86000 тоннаға артық өндірілген. Ал, ең азы бұл- ... ... ... ... ... ... жылы -436 тоннаға кем
өндірілгенін байқаймыз.
Кәсіпорынның шаруашылық қызметін ... ... ... ... ... зерттеу болып табылады. Кәсіпорынның қаржы жағдайы оның
өндірістік қызметіне тікелей тәуелді болады. ... ... ... мен ... жоспарларын орындаудағы ауытқулар кәсіпорынның қаржы
жағдайына әсер етпей қоймайды. ... ... ... ... оның ... ... оның ... қабілетіне тәуелді болады.
Мәселен, төлемдерді төлеу үшін қажетті ... ... ... ... арадағы қарым-қатынасқа ықпалын тигізіп, товарлық-
материалдық ... ... ... және ... ... қауіп төндіруі мүмкін.
Өндірістік-шаруашылық процесте шикізаттарды, материал-дарды және басқа
да тауарлық- материалдық игіліктерді алудан бастап, өнім өткізуге ... ... ... ... ... ... және ... арқылы жүзеге
асып отырады. Сондықтан егер кәсіпорынның өз қарамағында ақша қаржыларының
жеткілікті сомасы болмаса немесе олар ... ... ... ... жабдықтау, өнім өндіру және өткізу ... ... ... ... ... ... - "Жамбылгипс" АҚ-ның қаржылық тұрақтылығын бағалау
|№ |Көрсеткіштер |2004 жыл |2005 жыл ... |
| | | | |+ / - |% |
|1 ... |0,51 |0,34 |-0,17 |66,6 |
| ... | | | | |
|2 ... |0,49 |0,65 |0,16 |132,6 |
| ... | | | | |
|3 ... |1,04 |0,53 |-0,51 |51,0 |
| ... | | | | |
|4 ... және ... |0,96 |1,8 |0,84 |187,5 |
| ... | | | | |
| ... | | | | ... - ... ... мәліметтері бойынша есептелінді
Кәсіпорын қызметінің экономикалық тұрақтылығын анықтау үшін келесі
көрсеткіштерді анықтауымыз ... ... ... ... берілген мәліметтерге сүйене отырып, есептелген көрсеткіштерді
талдау жасайтын болсақ.
Тәуелсіздік ... - бұл ... ... капиталының жалпы
активтеріндегі үлес салмағын ... ... ... ... ... 2005 жылы 0,34 ті ... ... жылмен салыстырғанда 34,4 %-ға
төмендеген.
Тәуелділік коэффициенті – бұл кәсіпорынның міндеттемелерінің (қарыз
капиталының ) кәсіпорын активіндегі үлес салмағын көрсетеді, яғни ... мен ... алу ... ... ... АҚ -
ның жабдықтар мен бюджет алдындағы қарыздарының өсу ... ... ... 32,6%-ға артқан.
Қаржыландыру коэффициенті - меншікті капиталды тартылған капиталға
бөлу арқылы табылады. Ол ... ... қай ... ... ... қай ... ... қаражат есебінен қаржыланатынын
көрсетеді. 2005 жылы бұл коэффициент 49%-ке ... және ... ... ... – кәсіпорынның төлем
қабілеттілігін көрсетеді. Біздің кәсіпорын бойынша бұл коэффициент 87,5%-ға
артқан. Қаржыландыру ... екі ... ... ... ... ... ... керекті негізгі мәліметтер бухгалтерлік
баланста, сондай-ақ баланстың көрсеткіштерін толықтыратын, олардың мазмұнын
ашатын және есепті кезең ішіндегі өзгеру себептерін анықтайтын ... ... есеп ... ... ... ... ... нәтижелері оның өндірістік және шаруашылық
қызметінің қорытындыларына ... ... ... ... өнім
өндіру, оның өзіндік құны мен өткізілуі және ... ... ... ... пен рентабелділік жоспарының орындалуын талдаудың негізгі
міндеттері ... ... ... шаруашылық қарекеттің түпкі қаржы
нәтижесі ретінде баланстық табыс жоспарының орындалуын ... ... мен ... ... ... ... ... өндірістің тиімділігін сипаттайтын ... ... ... Кәсіпорындар немесе бірлестіктер коллективінің
жұмысындағы жағымды жақтар да, ... ... да ... өз ... ... жаңа ... мен озық технологияның енгізілуі, еңбек
өнімділігінің артуы, ... ... ... ... ... ... ... ақаулар мен өнімсіз шығындардан
болатын ысыраптың азайтылуы сияқты факторлардың өзара байланысын ... ... үшін ... ... толық сипаттайды.
Табыс ақшалай формасында кәсіпорынның кірістері мен шығыстарының
барлық түрлері ... ... ... ... болып табылады. Тәжірибеде
пайданың төрт түрін саралайды; баланстық пайда, ... ... ... ... ... ... ... табыс және өнім ... ... ...... АҚ-ның табыстылығын бағалау (салыстырмалы
көрсеткіштер)
|№ |Көрсетікштер |2004 жыл |2005 жыл ... |
| | | | |+ / - |% |
|1 ... ... |30,6 |4,6 |-26 |15,0 |
| ... | | | | |
|2 ... ... |78,8 |11,5 |- 67,3 |14,6 |
| ... ... | | | |
|3 ... ... |50,0 |7,7 |- 42,3 |15,4 |
| ... | | | | |
|4 ... ... |30,6 |6,07 |- 24,53 |19,8 |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
|5 ... ... |28,05 |6,5 |- 21,55 |23,2 |
| ... | | | | |
|6 ... ... |64,7 |13,8 |-50,9 |21,3 |
| ... | | | | |
|7 ... қызмет |- |79,4 |79,4 |- |
| ... | | | | |
|8 ... ... |60 |13,3 |-46,7 |22,2 |
| ... | | | | |
|9 ... ... |150,0 |27,6 |-122,4 |18,4 |
| ... | | | | ... - ... ... ... бойынша есептелінді
Қолда бар жалпы кәсіпорын активтерінің табыстылығын есептейтін ... , ... ... ... ... 26 мың ... азайып,
4,6 мың теңге құрап отыр.
Негізгі құралдарының табыстылық деңгейі талдап қарасақ, есепті ... ... 1 ... шаққандағы табыс көлемі 24,53 теңгені
құраса, базалық жылы бұл көрсеткіш 6,07 ... ... Яғни ... ... ... ... ... қорлардың да табыстылығы
19,8 пайызға жоғарылаған.
Кәсіпорын активтерінің өтімді бөлігі ... ... ... ... пайызға артып отыр. «Жамбылгипс» АҚ –ң өнімдерінің өткізілуін біршама
тұрақты деп қарастыруға болады.
Меншікті капиталдағы ... ... ... ... ... енді ... құралдардың бір жылдағы айналымына келетін
болсақ, 2003 жыл 23,4 ... ... ... 2004 жылы 13,5 ... ... ... айналымдылығында өзгеріссіз екі жылдада 3,4
айналым жасағанын көрсетіп отыр.
2.2 «Жамбылгипс» АҚ-ның ... ... ... ... ... қорлар кәсіпорынның негізгі капиталының жалпы сомасының үлес
салмағынан тұрады. Негізгі ... ... ... деңгейі тиімді
пайдалануы кәсіпорын қызметінің ... ... ... болады. Олар;
өнімді шығару, оның ... ... ... ... ... ... жағдайлардың тұрақтылығы.
Негізгі қорлардың пайдаланылуын талдаудың негізгі міндеттері- оның
қорлардың көлемін, ... мен ... ... ... ... ... ... қорлармен қамтамасыз етілуін және олардың
құрылымдық ... ... ... ... анықтау, пайдалану
көрсеткіштерін зерттеу, пайдаланылу ... ... ... ... негізгі қорлардың пайдаланылуын жақсарту резервтерін
анықтау, пайдаланылу тиімділігін арттыру ... ... ... ... ... ... етілуі және ... ... өнім ... ... ... аса ... болып табылады. Осыған байланысты талдау процесінде кәсіпорынның
негізгі қорлармен қалай қамтамасыз етілгенін және ... ... ... ... ... қажет.
Кәсіпорынның өндірістік қуаты негізгі қорлардың өнімді барынша көп
шығару жөніндегі мүмкіндіктерімен ... ... қуат ... құрамының әркелкі болуына тікелей байланысты болады. Қорлардың
бір бөлігі өндірістік ... ... ... да, өндірілген өнімнің
көлеміне тура ықпал жасайды, енді бір бөлігі ... ... ... ... қалыпты барысын қамтамасыз ету үшін қажет
болады. Бұған қоса ... ... ... ... ... ... ... сәйкес өнеркәсіп кәсіпорындарының негізгі қорлары
өнеркәсіптік-өндірістік негізгі қорлар мен ... ... ... ... ... ... Талдау кәсіпорындардың негізгі қорларының
құрамын және осы талданып отырған кезеңде құрамда ... ... ... ... АҚ ... ... ... келесі
кестедегідей болып қалыптасқан.
Өндірістік негізгі қордың құрылымы қоғам ... ... ... айырмашылығын көрсетеді. Яғни актив бөлігінде негізінен
өндірістің айнымалы қаржыларының ... ... ... ... ... ... ... және өндірісте сипатталуға мүмкін болатын
кәсіпорын шығарған бұйым, сонымен қатар ... яғни ... ... ... ... жатады. Негізгі қордың актив бөлігінің
өсуі өндірісте еңбек өнімінің артуына өндірістің тиімді дамуына әсер ... ... ... ... ... ... ... Олар
өндіріс процесінде бірнеше рет қатысып өндірістің актив бөлігінің тиімді
жұмыс жасауын қамтамасыз етеді (11(.
Жоғарғы ... қор ... ... басқа да өнім шарты,
өндірістік негізгі қор айналымының үлес құнына тең. Сондықтан кәсіпорынның
ақшалай жинағын көбейту, өзіндік ... ... ... ... ... қор ... жақсартуды қарау. Негізгі қор есеп және жоспарын
ақшалай ... ... ... жүргізеді. Негізгі қорлар бағасы
амортизациялық есеп көлемі, тозу деңгейі үшін ... ...... ... ... ... құрылымын талдау
|№ | | |% | | ... |
| ... |2004 | |2005 |% | |
| ... |жыл | |жыл | | |
| |топ ... |мың тг | |мың тг | | |
| | | | | | |+;- |% |
| | | | | | |мың тг | |
| ... ... |100 ... |100 |25783,0 |118,0 |
| |құралдардың | | | | | | |
| ... | | | | | | |
|1 ... |5450,0 |3,8 |11268,0 |6,6 |5818,0 |2,06 есе |
| ... | | | | | | |
|2 ... |126,0 |0,09 |96,0 |0,9 |- 30,0 |76,2 |
|3 ... |4440,0 |3,1 |17049,0 |10,1 |12609,0 |3 есе |
| ... | | | | | | |
|4 ... |2035,0 |1,4 |1835,0 |1,09 |- 200,0 |90,2 |
| ... | | | | | | |
|5 ... ... |90,1 ... |82,5 |22330,0 |116,7 |
| |жабдықтар | | | | | | |
|6 ... |1884,0 |1,3 |2268,0 |1,3 |384,0 |120,4 |
| ... | | | | | | |
|7 ... да |251,0 |0,2 |185,0 |0,1 |- 66,0 |73,7 |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... - ... ... мәліметтері бойынша есептелінді
Жоғарыда кесте мәліметтері “Жамбылгипс” ... ... ... ... сипаттайды. Кесте мәліметтерінен үйлердің есепті жылы
есепті жылы 2, 06 есе, ... ... 3 есе ... ... құралдарының көбеюі есепті жылы кәсіпорынға өндірістік
мақсатта 15929 мың тг ... ... ... ... ... үрдіске қатысатын негізгі құралдар – машиналар ... ... ... ... Ол ... ... 90 ... құрайды. “Жамбылгипс” АҚ-дағы машина және құрал-
жабдықтардың жіктемесін келесі кестедегі мәліметтері қамтиды. ... ... ... ... да маңызды роль ойнайды. ... ... ... ... ... ... оның орнын
жаңасымен толықтыруға тырысып жатады.
6 кесте – “Жамбылгипс”АҚ-дағы машиналар және ... ... | | | ... |
| ... |2004 жыл |2005 жыл | |
| | | | |+,- |% |
| ... мен ... | | | | |
| ... ... ... |9721,0 |107,5 |
| ... ... | | | | |
|1 ... ... ... мен |168,0 |777,0 |609,0 |4,6 ... ... | | | | |
|- ... ... жабдықтар |164,0 |777,0 |613,0 |4,7 ... ... ... |4,0 |- |4,0 |- |
|2 ... маштналары мен |127129,0 |126123,0 |- 996,0 |99,1 |
| ... | | | | |
|- ... ... ... |126123,0 |- 988,0 |99,2 |
| ... ... мен | | | | |
| ... | | | | |
|- ... ... |8,0 |- |8,0 |- |
|3 ... да машиналар мен |646,0 |8665,0 |8019,0 |134,1 |
| ... | | | | |
|- ... ... |136,0 |556,0 |420,0 |4,1 ... ... ... машиналар мен|4,0 |- |4,0 |- |
| ... | | | | |
|- ... ... ... |3,0 |- |3,0 |- |
| ... | | | | |
|- ... ... жүк тиеу |58,0 |6907,0 |6849,0 |119,1 |
| ... | | | |есе |
|- ... ... мен |5,8 |160,0 |102,0 |27,6 |
| ... | | | |есе |
|- ... ... |154,0 |142,0 |-12 |92,2 |
| ... өзге де ыдыстар | | | | |
|- ... де ... мен |- |900,0 |900,0 |- |
| ... | | | | |
|4 ... |1013,0 |649,0 |-364,0 |64,1 ... - ... ... ... бойынша есептелінді
Негізгі қорлардың толық барын көп жағдайда белгіленген бір мезгілдегі
жағдайын сипаттайды. Мысалға, есептік жылдың жыл ... және жыл ... ... негізгі қорлар балансынан алуға болады. Бірақ ... ... ... бар болуы орташа бір кезең ішіндегі негізгі қорлардың
қозғалысы салдарынан ... ... және ... ... ... ... ... Орташа бір кезең ішіндегі бар болуын статистика орташа
шамалардың формуласын пайдаланамыз: а) ... ... және ... бар ... ...... арифметикалық жәй; б) тең емес
интервалды уақыт моментіне мәліметтер бар болғанда – орташа ... в) тең ... ... ... ... ... ... – момент қатарының орташа ... Бір ... ... ... ... құны - бұл ... жыл ішіндегі негізгі
қорлардың бар болуының орташа мағыналы көрсеткішінің ... ... ... ... ... ... ... қорлардың ортажылдық
құны ортажылдық бағада есептелуі мүмкін.Көріп отырғанымыздай "Жамбылгипс"
АҚ-ның барлық негізгі ... ... ... ... бұған басты
себеп кәсіпорынға келіп түскен негізгі құралдар кәсіпорыннан шыққан негізгі
құралдар құнынан жоғарылап отыр. Бұл ... ... мен ... ... ... ... ... қазіргі кездегі таулы-техникалық ... ... ... ... ... ... ... комплекстерімен жабдықталған. Бүгінгі таңда кәсіпорын жылына 350
мың. тоннаға дейін гипс тасын алуды және жылына 50 мың ... ... ... ... ... ... туғызатындай темір жол мен автокөлік
жолдарымен де ... ... ... негізгі капиталын тиімді пайдалануын талдау
Кәсіпорынның негізгі ... және ... ... ... оның ... технико-экономикалық көрсеткіштерінің жақсаруына
мүмкіндік туғызады, соның ішінде өнім шығаруын көбейтеді, өзіндік құнын,
еңбек сыйымдылығын ... және ... ... ... ... ... талдау өткізудің
методикасы оны қолданудың ең тиімді нұсқауды таңдауға ... ... ... ерекшеліктері болып мыналар табылады:
1) Негізгі қорларды пайдаланудың нұсқаулық шешімдері; және
2) перспективаға ... ... – бұл ... талдаудың негізгі түрі,
оған баланста бар негізгі қорлардың және ... ... ... ... ресурстар түріне қолданылатын технологиялық бағалануға
негізделген, ол қайтарымдылық және сыйымдылық көрсеткіштерін есептеуді ... ... ... қатар негізгі қорлардың рентабельділігі және
салыстырмалы үнемдеуін бағалау жүргізіледі.
"Жамбылгипс" АҚ-ның ... ... ... қор ... келесідей:
2004 жылы ФОо = ... = 2,32 ... жылы ФО1 = ... 2,02 ... жылы пайдаланылған негізгі қорлардың 1 тенгесінен 2,02 тенгеге
өнім көріп отырмыз.
Қор қайтарымның ... ... ... = ФО1 / ФОо ... = 2,02 / 2,32 = 0,86 немесе 14%
яғни, қор қайтарымдылық коэффициенті 2005 жылы 2004 ... ... ... қайтарым нәтижелерін салыстырғанда базистік жылға қарағанда
есептік жылы қор қайтарым көрсеткіштері айтарлық ... Қор ... ... 2 ... ... ... деп түсіндіреміз,
біріншіден негізгі қорлардың көлемінің өсу ... және ... ... өндірістік қорларын пайдалануды жақсартудан.
Қор қайтарымның кемуі дәл қай фактордың есебінен кемитінін анықтау
үшін келесі ... ... Бұл үшін ... ... қор қайтарымға
және оның өсу ... әсер ... ... ... ... ... ... факторлардың әсерін талдау барысында “Жамбылгипс” ЖАҚ-да
қор қайтарымының өзгеруіне өнім көлемі оң әсер ... ... ... ... жылдық құны теріс әсер еткені анықталды, себебі ... ... ... ... ... құны қайтарылмай отыр.
7 кесте – "Жамбылгипс" АҚ-ның негізгі құралдарды тиімді пайдаланудың
көрсеткіштері
|№ |Негізгі ... |2004 |2005 ... |
| ... ... | | | |
| | | | | |+ / - |% |
|1 ... ... тг |331500,3 |339136,9 |7636,6 |102,3 |
| ... ... | | | | | |
|2 ... |мың тг. ... ... |25783,0 |118,0 |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
|3 |Қор ... ... |2,32 |2,01 |-0,31 |86,6 |
|4 |Қор ... | ... |0,43 |4,32 |3,89 |10,05 есе |
|5 ... саны ... |417 |481 |64 |115,3 |
|6 ... ... |мың ... |351,2 |308,0 |102,3 ... - ... АҚ-ның мәліметтері бойынша есептелінді
Жоғарыда көрсетілген кестедегі мәліметтерді мына формулалардың
көмегімен анықтадық;
Негізгі қордың ... ... ... Ққ= ; ... ... Қс= ; тг/тг (14)
3. Кқарул=; ... ... ... ... ... ... ... есеп беруіне
сүйене отырып, негізгі қордың тиімділік көрсеткіштері қор қайтарымы, ... және ... қор ... ... Анықталған
мәліметтерге сай, кәсіпорын жыл сайын жаңа құралдарды өндіріске еңгізгені
нәтижесінде қор қайтарымы есепті жылы ... ... ... ... жыл ... салыстыра келгенде "Жамбылгипс" АҚ-ның
кәсіпорынының негізгі құралдарының жағдайы, яғни орташа ... ... ... жылы 2004 ... ... 54405,5 ... ... отыр. Менің ойымша кәсіпорындағы негізгі құрал –жабдықтың
моральдік ... ... тыс ... сапалы өнім өндіруге, өндірістің толық
қуатта ... ... ... ... ... ... ... жылы "Жамбылгипс" АҚ-ның қор қайтарымдылығы 2,12 тенге, ал
2005 жылы 0,62 ... ... ... Қор ... ... бекітілген қорлардан қаншалықты табыс алатынын көрсетеді.
Келесі қарастыратын ... ол қор ... яғни 1 ... ... қанша негізгі қор келетінін көрсетеді. Қор сыйымдылығы – бұл
өте қажет көрсеткіш, ол капитал салымдарының ... ... ... ... ... ... ... уақытында 2004 жылы қор
сыйымдылығы 0,47 ... ал 2005 жылы 0,62 ... ... Қор
сыйымдылығы төмендеген кезде негізгі өндірістік ... ... ... ... 1 жұмысшының қормен қарулануы 2005 жылы 437,5 мың
тенгені көрсетті, ол 2004 ... ... 16 ... ... табысты қызметінде мүлкінің қоғалысы да маңызды ... ... ... ... жеткен құрал-жабдықтарды есептен
шығарып, оның орнын жаңасымен толықтыруға тырысып жатады. ... ... ... ... оның орнына басқа жаңа құралдармен ауыстырылып
жатады.
Негізгі қорлардың толық барын көп жағдайда белгіленген бір мезгілдегі
жағдайын сипаттайды. Мысалға, ... ... жыл ... және жыл ... ... ... ... балансынан алуға болады. Бірақ кейбір жағдайларда
негізгі капиталдың бар болуы орташа бір ... ... ... ... салдарынан олардың түсімі және шығысы жүрген туралы ... ... ... бір ... ... бар болуын статистика орташа
шамалардың формуласын пайдаланамыз: а) ... ... және ... бар ... ... – орташа арифметикалық жәй; б) тең ... ... ... мәліметтер бар болғанда – орташа арифметикалық.
салмақтанған; в) тең интервалды периодты уақыт ... ... ... – момент қатарының орташа хронологиялық. Бір сөзбен айтқанда
негізгі қорлардың ортажылдық құны - бұл ... жыл ... ... бар болуының орташа мағыналы көрсеткішінің құны. ... ... ... ... ... негізгі қорлардың ортажылдық
құны ортажылдық бағада есептелуі мүмкін.
Негізгі қорлардың ... ... ... ... ... = Фн + Фв · Тв/12 – Фл · ... ... Фн – ... ... жыл ... – жыл ... енгізілген негізгі қорлар құны;
Фл – жыл ішінде шыққан негізгі қорлар құны;
Тв – жыл ішінде енгізілген негізгі қорлардың
функционирлену уақыты;
Тл – жыл ... ... ... ... кейінгі
өтіп кеткен уақыт.
Негізгі қорлардың тозушылық дәрежесін тозу коэффициенті арқылы
есептейді, ол ... ... тозу ... оның толық құнына
қатынасымен анықталады немесе жарамдылық коэффициентінің 1 (100%) ... ... ... ... ... ... ... = 1 – Кжарамд.
Негізгі қорлардың ... ... ... үшін ... ... ол ... қорлардың қалдық құнының толық
бастапқы құнына қатынасымен ... ... ... ... әлі ауыстырылмаған негізгі қорлар көлемін сипаттайды. Ол тозу
коэффициентіне кері ... ... ... құны
Толық бастапқы құн
(18)
немесе Кжарамд. = 1 - Ктозу
Тозу және жарамдылық коэффициенттерін жағдайына қарай жыл ... ... ... ... Олар негізгі қордың ... оның ... ... қорлар қозғалысының көрсеткіштері период ішінде ... ... және ... оның ... және құрылымын сипаттайды.
Негізгі қорларды жаңарту ... ... ... ... оның ... ... негізгі қорлардың қайта өндіріс ... ... ... жылы ... ... жаңа негізгі қорлар құнының жыл
аяғындағы негізгі қорлар ... ... ... ... ... аяғындағы негізгі қорлар құны
(19)
Ол қозғалысқа енгізілген ... ... ... ... қорларды толықтырулар тек қана жаңасын сатып алу
нәтижесінде ғана емес ... ... ... ... ... ... ... үшін түсім коэффициенті пайдаланылады:
Жыл ішінде түскен негізгі қорлар
құны
Негізгі қорлардың жыл аяғындағы
құны ... ... ... ... ... ... үшін негізгі қорды
жаңартудың интенсивті коэффициенті пайдаланылады:
Жойылған негізгі қорлар құны
Қайта енгізілген негізгі қорлар құны
(21)
Бұл ... ... ... ... ... ... ... және керісінше.
Негізгі қорлардың тек қана тозуы және өте ... ... ... шығу ... ... жою ... негізгі қорлар
құны
Негізгі қорлардың жыл басындағы
құны (22)
8 кесте -"Жамбылгипс" АҚ-ның ... ... ... және ... бағалау көрсеткіштері
|№ |Негізгі көрсеткіштер |2004 жыл |2005 | | |
| | | |жыл |+;- |% |
|1 ... ... |0,27 |0,21 |-0,06 |-0,8 |
|2 ... қор ... |0,73 |0,79 |0,06 |108,2 |
| ... | | | | |
|3 ... ... істен |0,28 |0,23 |-0,05 |82,1 |
| ... ... | | | | |
|4 ... ... ... |0,45 |0,21 |-0,24 |0,5 |
| ... | | | | ... - "Жамбылгипс" АҚ-ның мәліметтері бойынша есептелінді
Жоғарыдағы кесте мәліметтері "Жамбылгипс" АҚ-ның негізгі құралдарының
техникалық жағдайын сипаттайды. Кесте ... ... ... құралдардың есепті жылы 21% тозғанын байқаймыз. Соған сәйкес 79%
өндірісте жарамды болып ... 2004 жылы ... ... 28% ... ... ... тозған негізгі құралдардың
есепті жылы тек қана 21% ғана ... ал ... жылы ... 45% қызметінің соңғы нәтижесіне әсер етті. Есепті жылы ... күрт ... ... ... ... ... жұмыс атқарды.
3. НЕГІЗГІ КАПИТАЛДЫ КӘСІПОРЫНДА ПАЙДАЛАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІН КӨТЕРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Негізгі капиталдың тиімді пайдалану жолдарын жоғарылату
Кәсіпорынның негізгі ... ... ... ... ... олардың өндірістік аппаратын ... ... ... ... жетілдіру, оларды пайдаланудың тиімділігін
жақсарту еңбек өнімділігін көтерудің, өнімнің өзіндік ... ... ... ... ... ... мүмкіншілігін тиімді пайдалануды көтерудің
негізгі жолдары – бұл ... ... ... және
автоматизациясы, құрал-жабдықтардың тұрып қалуын резервтік ... ... ... ... ... ... кірмейтін өнім
дайындау, құрал-жабдықтардың ауыстыру коэффициентін көтеру ... ... ... ... ... техникалық
жетістік шараларын жүргізу және т.с.с.
Өнімнің өндірісін өсіру, өзіндік құнын азайту, өнім сапасын жақсарту,
мүлікке салықтың азаюы және ... ... ... кәсіпорынның негізгі
құралдарын пайдалануын жақсарту оның қаржылық нәтижелеріне әсер ... ... ... ... жақсарту мына жолдармен
жетуге болады:
- кәсіпорындағы ... ... ... беру ... ... ... және ... негізгі құралдарын жасату;
- құралдарды жөндеулерді уақытында және сапалы түрде жоспар бойынша
өткізіп тұру;
- ... ... ... ... ... ... көрсетуші персоналдардың квалификациялық деңгейін көтеру;
- шамадан тыс моральды және физикалық тозуды болдырмау ... ... ... активті бөлімді уақытылы жаңартып отыру;
- өндіріс процессіне материал және шикізат дайындығын сапалы жақсарту;
- өндірістің механизация және автоматизация ... ... ... ... жөндеу қызметтерін орталықтандыру;
- өндірісті концентрациялау, мамандандыру және құрамалау деңгейлерін
жақсарту;
- азқалдықты, қалдықсыз, энерго және ... – жаңа ... ... технологины ендіру;
- машиналар мен жабдықтарды, тоқтаулар мен ... ... ... ... ұйымның өндірісі мен еңбегін жетілдіру;
- кәсіпорындаңы ... ... ... ... жолдары
сол немесе басқа кезеңде болған нақты шарттарға байланысты ... ... ... ... әсер ететін негізгі факторлар
болып төмендегілер табылады:
1. шығарылатын өнім сипаты;
2. шығарылатын өнім ... ... және ... ... ... және коопирациялау деңгейі;
5. кәсіпорындардың климаттық және географиялық орналасу
жағдайлары.
Бірінші фактор ... ... және ... ... және ... ... ... әсер етеді. Қанша
шығарылатын өнім көлемі (екінші фактор) көп ... ... ... ... жетілдірілген жұмыс машиналарының үлес салмағы артады.
Қорлардың ... ... және ... ... әсер етуі ... ... Климаттық жағдайлардан ғимараттармен құрылыстар үлесу
байланысты.
Негізгі қорлардың ... ... ... ... және өндірісті біріктірудің дамуы әсер етеді,
оған тағы да капиталдық ... әсер ... ... ... ... ... өндірістік ғимараттардың, негізгі қорлардың ... ... ... ... ... болады және осының арқасында жаңа
кәсіпорынның негізгі қорларына салынған ... ... ... ... ... ... жақсартуға төмендегілер
мүмкіндік береді:
- құрал-жабдықтарды ... және ... ... және ... ... ... үлесін
көтеру нәтижесінде құрал-жабдықтардың құрылымын жетілдіру, әсіресе мәрелік
операцияларды орындайтын станоктар, автоматты және ... ... ... агрегаттық станоктар, автоматтық машиналарды, ... ... ... ... және ... жақсы қолдану, бос алаңдарда қосымша
құрал-жабдықтар орналастыру;
- құрылыс ... ... ... және ... ... ... сапалы орындау;
- аз пайдалынатын және артық құрал-жабдықтарды және оның бөлек
топтарының ... ... ... ... ... құрал-
жабдықтарды орнату.
Құрылыс көлемі артқан сайын кәсіпорын алдында терең бір ... ... ... ... ... ... яғни капитал
салымдарының бірлігіне келетін материалдық өндіріс ... ... ... жоғары әлеуметтік нәтижеге жету. Капитал салымдарының
тиімділігі - өте ауыр ... оның ... ... ... ... ... Инвестициялық циклды қысқарту, яғни ... да бір ... ... басы және оны ... енгізу аралығы. Бұл
кезеңді қысқарту 2 мәселені шешуге мүмкіндік береді:
а) ... ... ... ... ... ... демек олар өнімдерді пайдалану өндірісінде және ... ... ... ... ... қорлардың табиғи және моральдық тозуының арасындағы
айырылысты ... ... ... ... объектілеріне капитал салымдарын
біріктіру, құрылыс ұзақтығын және ... ... ... ... ... мүмкін.
Негізгі құрылыс объектілерінде капитал салымдарын біріктіруді көтеру
олардың қолдануға тез енгізуіне және аяқталуына жәрдем береді.
Құрылыс ұзақтығын және кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... бірден-бір маңызды мәселе болып
табылады. Біздің елімізде құрылыс ... ... ... ... ... ... 1,5 – 2 есе артатын нақты мезгілі белгіленген
құрылыс объектілері кездеседі.
Бұл мәселені шешуде ... ... ... ары ... ... ол ... ... машиналарды кең
көлемде енгізу және құрылыстың өнеркәсіптік базаларын дамыту есебінен болуы
керек.
Құрылыстық өнеркәсіптік ... ... және ... ... қамтамасыз ету қажет:
- заводтық дайындау, өнімді тасымалдау және объектілерді тұрғызу
сатыларында толық еңбек сыйымдылығын төмендету;
- ... ... ... және ... ... ... эксплуатацияға енгізілетін объектілердің сапасын көтеру;
- эксплуатациялық объектілердің қажетті сапамен ... ... ... ... ... ... үшін құрылыс объектілерінің техникалық
дайындалған және жабдықтауды жақсарту ... ... ие. ... ... ... құрылысты салуға уақытына дайын
болмауы (барлық бөгелістердің 10% мөлшерінде), техникалық құжаттамаларының
уақытына дайын ... (7% ... ... ... ... ... және ... объектілерді енгізу мезгіліне құрылысты
материалдармен, бұйымдармен және конструкциялармен өзіндік өнеркәсіптік
кәсіпорындардың қуаттылығын ... ... ... инвестициялық циклдың
қысқаруына әсер етеді.
2. Транспортта және құрылыста ... ... ... ... ... ... ... буындарында және соның
ішінде кәсіпорындардың өнеркәсіптік базаларына еңбек ... ... ... ... ... ... техниканы жақсы пайдалану
және ең алдымен ауыр қол еңбегімен байланысты болады.
Еңбек өнімділігі ... өсуі үшін ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл еңбек
операцияларын құрылыс ... ... ... ... ... міндеттібағыттарының бірі.
3. Құрылыстың сапасын көтеру. Құрылыс ... ... ... ... ... тек қана олардың ұзақ ... ғана ... Өз ... бұл ... өнім ... ... ... барлық материалдардың, бұйымдардың және
конструкциялардың сапасы қиыстырылады. Осылайша құрылысқа ... ... ... ... ... ... ... сапасы сол
немесе өзге өлшемде қалыптасады. Бұл ... ... ... ... ... жетілдіруде және өндірілетін өнімнің сапасының
бағасын анықтайтын болуы қажет.
4. Құрылыстың басқару жүйесін жетілдіру, ... ... ... ... және ... ... кәсіпорындары,
олардың ведомствалық бағыныштылығына байланыссыз. Техникалық ... ... ... саны көбейеді, құрылысқа қатысатын ұйымдар
арасындағы байланыстар қиындайды және біржола жедел шешім қабылдау ... ... ... ... жүйесін бірқалыпты жетілдіру, өндірісті
жоспарлаудың барлық сатыларында сенімді есептерін пайдалану, басқарушылық
еңбектің механизациясы және ... - ... ... ... ... жетістіктің сипатты элементтері ... ... ... ...... ... ... байланысты
нәтижелі көрсеткіш. Еңбек үрдістерінің көп мөлшерін құрылыстан заводқа
ауыстырғанда құрылыс құнымен ... ... ... рөлі ... ... завод өнімінің өзіндік құнының төмендеуіне алып келмейді.
Кейінгі шығындарға ... ... және ... ... ... ... ... оның өндіріс технологиясын өзгерткен кезде келесі деңгейлерде
артық шығындарға алып келмейтінін көрсету қажет. Белгіленген шаралардың
тиімділігі ... ... ... тек қана ... ... ... ... механикаландыру әр түрлі жұмыстарға арналған кең
көлемде машин паркін қолдануды қажет ... ... ... ... ... және оның даму ... салалық қимада үлкен бір
мәселе болып ... Бұл үшін ары ... ... ... ... ... ... және артықшылығын жеке қарастырайық.
Бірковшты экскаваторлар – ... ... ... ... ... ... ... және универсалды болып келеді.
Экскаваторлардың экономикалық артықшылығы ... ... ... ... ... ... ... номенклатурасын кеңейту және оның спецификалық кинематикасы,
сонымен қатар жұмыс қозғалыстарын біріктіретін жылдамдықты тәуелсіз ... ... ... ... ... ... жағдай жасайды.
Бұл мүмкіндік тек қана бағасын түсіріп және мұндай жұмыстардың өндірісін
тездетіп қана ... ... ... ... ... жұмыстан
босатады. Бұдан басқа эксплуатацияланатын эксковаторлар паркі үшін запас
бөлшектерінің номенклатурасы ... ... және ... жөндеудің
агрегаттық әдісін қолдануға мүмкіндік туады, демек олардың жөндеуде тұрып
қалулары төмендейді және пайдаланудың пайдалы уақыты ... ... ... еңбек жағдайларын жақсарту
экскаваторлардың өнімділігін көтеруге ... ... ал ... ... энергетикалық ресурстардың үнемдеуіне ... ... ... ... ... КПД ... техникалық қызмет көрсетуге арналған уақытты қысқарту оның
смена ішінде пайдалану коэффициентін көтеруге және ... ... ... ... персоналдың санын қысқартуға мүмкіндік
береді.
Қазіргі уақытта техникалық деңгейін ары қарай көтеру гидравликалық
экскаваторлардың ... ... ... ... ... 1,5 – 2 есе ... ... сыйымдылығын минимум 20% үлеске
және энергия сыйымдылығын 10% үлеске түсіру; мықтылығы ... ... ... ... ... ... және ... сыйымдылығы
көрсеткіштерінің кенет жақсаруы; басқару жүйелерін жетілдіру ... ... ... жасау; микропроцессорлық техниканы құру және
енгізу, соның ішінде ақпараттарды бейнелейтін ... және ... ... ... жетілдірудің аталған бағыттарды
пайдалану үшін тенденциялар байқалды. Экскаваторлардың кең номенклатурасын
құру, мини экскаваторларды қоса сипатты ... ... ... экскаваторларды ары қарай дамытудың негізгі
бағыттары ... оның ... ... ... ... ... универсалдығын және қолдану облыстарын кеңейту.
Өнімділік эксплуатациялық сипаттардың негізгісі, ол қондырғылардың
қуаттылығын ... ... ... ... өндеудің жаңа
процесстерін қолдану арқылы ... ... ... өнімділігін ары қарай көтерудің негізгі факторлары болып
жұмыс процестерін жетілдіру табылады. ... ... ... ... ... жұмыс жылдамдығын көтеруді қолдану перспективталы.
Үзіліксіз қозғалыстағы экскаваторлардың өнімділігінің негізгі ... оның ... ... ... ... Үзіліксіз
қозғалыстағы экскаваторлардың сенімділігін арттыру осы ... ... және ... ... жолымен жүреді, сонымен қатар
жұмыстан шыққан және ... ... ... пайдалануға
мүмкіндік беретін оның унификациясын жоғары деңгейге ... ... ... универсалдығын және қолдану ... әр ... ... ... құрал-жабдықтарды пайдалану арқылы
жүзеге асырылады.
Жетекші елдердің тәжірибесінде ... ... және ... әр ... типтегі автогрейдерлерді шығаруға үлкен
көңіл бөледі. Бір ... ... ... ... ... да ... ... негізінде келесі бағыттарда жүреді:
жүргізушінің еңбегіне жайлы жағдай ... жаңа шуды ... ... кабиналар жасау, техникалық күтіммен қызмет көрсету аралық
мерзімін едәуір ұзартуға ... ... жаңа ... ... ... құрастырудың модульдық әдісін дамыту.
Жер қазатын машиндер паркінің негізін бульдозерлер ... ... ... барлық көлемінің 40%-ті ... Жер ... ... ... және ... ... маңызды
дәрежеге ие. Бульдозерлердің және қопсытқышы бар ... даму ... ... ... ... бір типті
бульдозерлер көбейту және жетілдіру, сонымен қатар минибульдозерлер жасау;
машиндердің техникалық ... ... және ... ... ... эксплуатациялық үнемдеуін жоғарылату, жұмысқа дайындалу
уақытын азайту; ... ... және ... ... ету; техникалық қызмет көрсетуді жүргізуді жеңілдететін және
тездетін тиімді диагностикалық құрылғыларды арнаулы ... ... ... және шетелдік тәжірибені құрылыста қазіргі машиндерді
құрастыру және қолдану ... ... ... ... ... бағыттарын
анықтауға мүмкіндік береді: машинистің еңбек жағдайын ары қарай жақсарту,
кабиналарды машиннің негізгі тораптарының ... ... ... және қоршаған ортадан қорғайтын жүйелерімен жабдықтау;
вибрациялы машиндерді ... ... ... ... ... ... ... және жұмыс циклын түгелдей автоматтандыруға
мүмкіндік беретін борттық электронды ... ... ... ... және ... ... қажетті шарты болып
қажетті нәтижеге мүмкіндік беретін құрылыс машиндерінің тиімділігі жоғары
жұмыс органдарын қолдану және ... ... ... ... ... түрлі құрылыс материалдарымен жұмыс жасай алатын универсалды және
көпфункционалды машиндерді шығару. ... ... ... ... ... қызмет көрсетуге еңбек сыйымдылығын төмендеткенде олардың
сенімділігін көтеру табылады.
Кәсіпорынның негізгі қорларын ... ... ... ... ... ... техникалық дамуының, өндірісті
ұйымдастырудың және ... ... ... ... жоспары
табылады.
Техникалық даму және өндірісті ... ... ... ... ... ... шаралары келесі тарауларға
топталған:
1. Прогрессивті технологияларды енгізу, өндірісті ... ... ... ... модернизациялау және көнергенін
ауыстыру;
3. Өндірісті басқаруды, жоспарлауды және ұйымдастыруды жетілдіру;
4. ... және ... ... ... ... ... енгізу.
3.2 “Жамбылгипс” АҚ-ның негізгі капиталдың тиімділігін жоғарлату жолдарының
негізгі бағыттары
Нарықты экономика жағдайына көшкелі де ... ... ... ... ... ... Ашығын айту керек, ілгерілеуден гөрі
іркілістер әлі де басымырақ болып отыр. Өнеркәсіп өндірісінің даму ... ... ... төмендеп кетті. Әсіресе, өңдеуші өнеркәсіп “тұсаулы”
жағдайдан шыға алмай-ақ келеді.
Айта келе қорды пайдалануда жоғары нәтижеге жету ... ... ... ... үшін факторла мен бағыттар
қолдану қажет, ал бұл келесіде байқалады – берілген жүйе ... ... ... қуат ... ... ... ... иерархиялық
басқару құрылымының күрделілігі, жүйелік, тұтастық, материалдық ... ... ... және т. ... ... өнеркәсібінде негізгі шикізатты ұнтақтау жүйесінің
дамуы негізгі қордың жақсаруымен көрініс табады, жаңа ... ... ... ... яғни гипс пен ... тас ... көрсеткіштерін жақсарту деген сөз (өзіндік құн, табыс,
рентабельділік, еңбек өнімділігі, жеке қор ... және т. ... ... ... ... кезеңге сай
өркендетудің басты ерекшелігі- оны ғылыми-техникалық прогресс ... ... ... ... қайта құру арқылы сауықтыру. Бұл
жағдайда өнеркәсіп кәсіпорындарының басқа халық шаруашылығы ... ... ... ... бар. Мұндай кәсіпорындардың қор
сыйымдылығы аз және қайтарымы ... ... ... ... ... ... жылдам орташа қырық күн. ... ... ... отырып тек өнеркәсіп кәсіпорындарын ғана емес,
сонымен ... ... ... да ... ... ... таңда өндірістік өнеркәсіп ұғымы кең етек алуда. Ол жеке
өндірістік ... оның ... ... ... ұйымдасқан еңбек ұжымы, өзінің
қол астындағы өндірістік ... ... ... ... ... ... қажетті өнім шығару болып табылады. Өндірістік
кәсіпорындарға зауыттар, фабрикалар, ... т.б. ... ... жақсы
мәлім.
Өнеркәсіптің ішкі ортасы адамдар, жұмысшылар, өндірістік ... ... және ... Осы ішкі ... ... ... байланысуының нәтижесі болып дайын өнім болып табылады. Өндірістік
кәсіпорынның негізін ... бір ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтар, өнім шығаратын негізгі құрал-
жабдықтар, айналмалы құрал-жабдықтар. Өнеркәсіпке қажет ... ... ... ... ... т.б. ... үшін ең бастысы
қаржы керек. Ол ... ... ... және өнеркәсіп кассасында
жиналады. Сонымен қатар, өнеркәсіптің ... ... ... ... ... ... тиіс.
Бүгінгі таңда “Жамбылгипс” АҚ-мы ассортимент түрлерін ... ... өнім ... ... ... ... бұл кәсіпорын
құрылыстық қоспаларға қосатын кейбір қоспаларды шығаруын ... ... ... ... бірі ... ... алмастыру өнімінің
өндірісін ұйымдастыру, нақтырақ республиканың Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс
аймақтарының қажетсінулеріне сәйкес құрылыс ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетеді.
Ресурстық тапшылық жағдайында әрбір кәсіпорын минималдық шығын ... ... ... ... ... жұмыс орнын ұсынып, жалақы
төлейді. Салық төлеу жолымен ол мемлекеттің экономикасының ... ... ... ... Бұл ... нарықтық
қатынастар жағдайында кәсіпорын өзінің ... ... ... ... ретінде ол өзін-өзі ұйымдастырушы және өзі ... ... ... ... шаруашылық және әлеуметтік шешімдердің
автономдық ... ... ... ... ... ... ... жылжымалы мотивтері болып сату көлемінің
өсімі және бір жағынан кәсіпорынның экономикалық өсімін, ал ... ... ... ... ... ... ... табу. Сонымен
қатар кәсіпорын жұмысшыларының өнімнің сатылуы мен ... және ... ... ... ... ... Ол әрбір өндірістің өзінің
орны мен рөлімен және де ... ... ... ... ... да кәсіпорынның алдына қйған мақсаттарының жетістіктерінде өте
маңызды аспекті болып ... ... ... ... ... ... ... құралдар тиімділігін арттырудың
негізгі бағыттары болып:
- тасымалдау прогрессивті жүйесін қалыптастыру, гипс ... ... ... ... ... қадағалау, экологиялық
және өндірістік қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
- құрал-жабдықтардың техникалық және реконструкциялық жағынан қайта
қаруландыру.
- стратегиялық маңызды ... ... ... ... гипс
өнімін және гипс шикізатын диверсификациялау.
Өндірістің барлық әдістері ... ... ... қалыптасып
қана қоймайды, олар өзінің дамуына ... ... ... жаңа ... негізінде пайда болады. Қоғамдық ... ... ... ... қатынастардың бірлігі екендігі жақсы мәлім. Ал оның орын алуы,
дамуы белгілі бір факторларға байланысты. ... ... ... ... ... бағыты ретінде ғылыми-техникалық прогресстің алар
орны өзгеше. Яғни, өндіргіш күштердің ... ... ... ... ... ... ХХ ғасырдың елуінші жылдарынан басталған
ғылыми-техникалық прогресстің ... тән ... ... және
ерекшеліктері бар. Осы ерекшеліктер кәсіпорынның тиімділігін жоғарлатуда
аса маңызды рөл ... атап ... ҒТП кең ... ... ... ие ... Ол қоғам өмірінің барлық
жақтарын қамтып, ұдайы өндіріс фазаларына ықпалын тигізеді. ... ... ... және ... жүйесін мүлдем өзгертіп,
сапалық жаңалықтар еңгізеді.
- ... ... ... ... ... жетуі.
Экономикалық өсу - өрлеудің факторлары мен қайнар көздерін,
шаруашылық ... және т.б. ... күрт ... ... ... ... бірі- микроэлектрониканың жедел
қарқынмен дамуы және пайдаланылуы болып табылады. Микроэкономикалық
техниканың негізінде электрондық ақпарат, ... ... ... ... ... ... ... өндіріс пайда болды. Бұл қазірдің өзінде, әсіресе
келешекте қоғамдық ... ... ... ... айналары
сөзсіз.
- ҒТП-тің қарқынды дамуы қоғамдық өндірісті алға ... ... ... аз қалдыратын немесе тіпті қалдықсыз ... ... ... ... және экологиялық маңызы өз алдына ерекше,
өндіріске озық технологияны ... ... ... ... ... бірі, машина компонентіне және
элементтеріне жаңа ... ... ... Бұл ... ... орны мен ... мүлдем өзгертті, жаңа биік талаптар
қойылды, қазіргі ҒТП әлемдік сипатқа ие болды.
Қазіргі ҒТП өте ... ... ... ... алған заттармен
алмастырудың негізгі бағыттарының біріне айналдырып отыр. Бұл шикізаттарды
өңдеудің жаңа ... одан ... ... және іс жүзінде пайдалануды
тездетеді (12(.
Тәуелсіздікке қолы ... жас ... ... үшін кәсіпорындар
тиімділіктерінің жоғарлауының маңызы зор. ... деп ... ... біз шаруашылық салаларының және ... ... ... техника мен технологияның бір типтегі
түрлері, бірлескен жұмыс күшінің ... ... ... ... сапасына деген талаптың өсуі, еңбек өнімділігі мен еңбек
интенсивтілігінің артуы, өндірістік емес ... ... ... ... өсуі және т.б. ... өндірістің тұрақты өсуі үшін өзіндік мақсат пен ... ... тек ... ғана ... ... жеке ... көздейтін
ойлары да ықпал етеді. Олар үшін ... ... ... жеке
табыстың көзі. Өндіріске қажетті қаражатты (ағымдағы және күрделі қаржыны)
кәсіпорын мемлекеттен ... ... ... ... шек ... ... қосымша күрделі қаржыдан өздігінен бас тартатын кәсіпорын
басшысын кездестіру қиын, өйткені ол кәсіпорын үшін ештеңеге де ... ... ... ... ... де ... қаржыдан бас
тартпайды, кез-келген зиянды ... ... ... ... ... жауып отырады. Ең бастысы, техника мен технологияны
жаңарту ... ... пен ... ... ... ... реттегіш рөлін едәуір көтеріп отыр.
Дегенмен, кәсіпорын іс-әрекетінің тиімділігін арттыру үшін олардың
мәртебесін өзгерту ... ... ... бар ... кәсіпорындарды
біршама кең көлемді дербестікке ауыстыру керек.
Өндіріске принципиалды жаңа технологияны енгізу, ... ... ... тез ... ... ... және жеке ... мүмкіндігін беру, микроэлектрониканы кеңінен қолдану мен тарату
көптеген материалдық және ... ... ... ... көшуге жағдайдың тууы кәсіпорынның игілігіне, сонымен
қатар, өндірістің ғылыми сыйымдылық ... де күрт ... ... кәсіпорын жағдайына үлкен ықпал ететін ... ... аз, ... ... ... ... технология салалар
кешенін пәрменділікпен дамыту үлкен маңызға ие болады. Ақпараттық ... мен ... өсуі әр қилы ...... ... өндірісі
мен оны бағдарламамен қамтамасыз ету, сол ... ... ... де қамтиды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Экономиканы диверсификациялауға бағытталған индустриалды-инновациялық
стратегияны іске асыру үшін алдағы ...... ... ... таңдап, экономиканың негізі - өндірісті дамыта отырып, шикізат
өндіруде қоршаған ... ... ... таза өндіріске көшу, яғни
қалдықсыз өндіріс деңгейіне жету ... ... ... қолдануымыз
керек.[2]
Қазақстанда құрылыс өнеркәсібі экономикалық дамуындағы маңызды сала
болып табылады. Құрылыс өнеркәібінің дамуында «Жамбылгипс» АҚ алатын ... Ол ... ... гипс ... ... қатарлы кәсіпорындардың
бірі. Гипс өнімдерінің өте жоғары сұранысқа ие болуы ... ... жыл ... қарқынды өсуіне әкеп отыр. Бұл өнімнің өзіндікқұнының
төмендетілуі, өндіріске жаңадан ... ... ... ... ... ... ... өндірістік
техникаларды үнемі жаңарту нәтижесінен болса керек. Қазіргі таңда өндіріске
салынған инвестициялардың көп бөлігінің шикізаттық салаға ... ... ... даму ... ... ... ... бүгінгі экономиканың басты мақсаты. Отандық
өнеркәсіпте өңдеуші салаларды дамытудың маңызы зор. Олардың тұрақты ... ... ... ... өнеркәсіптегі техника сапасының төмен
деңгейі болып отыр. ... ... ... және ... ... ... ... ескі құрал-жабдықтармен жұмыс істеуі
импорттың аналогтармен бәсекеге түсе алмайтын ... ... өнім ... ... ... ... аздығынан өндірістік қуат та толық
пайдаланылмайды (1(.
Қазіргі кезде кәсіпорын ... ... ... ... және ... тозығы жеткен құрал-жабдықтардың үлесі көп деп айтуға
болады. Тоқтап тұрған ... іске қосу ... ... ... болып отыр. Жалпы моральды және табиғи тозығы ... ... ... ... ... ... ... байқалады.
Бұндай капиталды ұзақ уақыт сақтау еліміздің өндірістік аппаратының
әрі қарай ескіруіне әкеп соқтырады, ... ... ... ... және ... ... бәсекеге қабілетті жоғары өнім өндіруге
мүмкіндік бермейді. Еліміздің техникалық артта қалуы күшейе түседі және ... ... ... ... ... техникалық әлеуеттің толық жойылуына
әкеледі.
Өндірісті дамытудың негізі ... ... ... ... деңгейінің жоғарылығымен сипаталады. Кәсіпорында үнемі
негізгі капиталдарды ... ... ... ... ... ... ... кеңейту, техникалық қайта жарақтандыру шараларын
ұдайы жүргізу арқылы ... ... ... экономикаға қол
жеткізіледі.
«Жамбылгипс» АҚ негізгі капитал кәсіпорынның маңызды активері ... ... ... қордың шамадан тыс ескіріп қалмауына жол
бермеу кәсіпорынның негізгі міндеті. Кәсіпорында ... ... ... үшін ... ... ... ... әрі дер кезінде
жүргізіп отыру, бұрғылау ұңғымаларының толық өндіріске қатысуын, өндірістік
қуаттарын толық пайдалануын қамтамасыз ету, негізгі ... тозу ... не ... және ... ... ... қорлардың құрылымын
жетілдіру, жабдықтардың әртүрлі бос тұрып қалуын қысқарту арқылы олардың
тиімділігіне қол жеткізіледі.
Сондай-ақ нарықтық ... ... ... аударымның
мөлшері кәсіпорынның экономикасына ... ... ... ... тым ... ... ... шығындарының мөлшерін
көбейтеді, осыған орай ... ... ... ... ... бұл ... экономикалық дамуының ауқымды деңгейі қысқартады.
Амортизациялық аударымның кемітілген ... ... ... сатып алуға
құралған қаржының айналым мерзімін ұзартады, ал бұл ... ... ... ... Міне осының салдарынан бәсекеге жарамдылығы ... ... ... ... болады.
Қазақстан Республикасының индустриалды инновациялық даму үлгісін
қалыптастыру экономика дамуындағы басты ... ... ... Өнім ... сандарттарға сәйкестендіру, техникалық, амортизациялық саясатты
жетілдіру және білікті ... ... мен ... даярлау жүйесін құру,
сыртқы нарықта өнімді жылжыту және өндірісті әртараптандыруды қамтамсыз
ететін жаңаша ... құру ... ... ... ... ӘДЕБИЕТ КӨЗДЕРІ
1. «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында. Қазақсатанның
әлемдегі бәсекеге барынша ... 50 ... ... ... ... ... Н.Ә. ... Қазақстан халқына
жолдауы // Егемен Қазақстан 2006жыл,2 наурыз.
2. Қазақстан Республикасының 2003-2015 жылдарға арналған индустриялды-
инновациялық даму стратегиясы // ... ... ... ... ...... ... экономикасы. Под. ред. В.М. Семенова, - М., 1998 ж.
5. Құрылыс ... Под. ред. И.С. ... - М., 1998 ... ... ... ... ... Экономика предприятия. В.Я. Горфинкеля В.А. Швандара. Москва 2000
7. Экономика учебная.А.П. Казанов.Москва 1999 г.
8. Экономика предприятия С.Т. Купешова
9. Снитко Х.Ф. ... ... ... ... ... конспект
шолуы. – Минск: Экаунт, 1993 ж.
10. Ашимбаев Т. ... ... ... ... ... ... ... Г. Кәсіпорын экономикасының негіздері және проблемалары – М.,
1996 ж.
12. Окаев О., ... Е.М. ... ... өнеркәсіптік кәсіпорын
экономикасы. Алматы, 1994 ж.
13. Хамзин С.К. Құрылыс өндірісінің экономикасы. Алматы:«Баспа», 2002 ж.
14. Бухгалтерлік ... ... ... және ... ... ... 1. Журнал. Алматы: «Бико», 2002 ж.
15. Статистикалық есептеме, ... 11 ... ... ... және бар ... 2000-2001 ж.ж
16. Кәсіпорынның жылдық жиынтық табысының декларациясы, форма 100.
17. ... 2005 ... ... ... ... ... ... предприятия В.Я. Хрипач Г.З. Сума. Экономпресс 1999 г.
19. ... ... Н.В. ... ... ... ... Б. ... Байжомартов.Ү. Мамбетов А-
ты 1999 ж.
21. Жалпы экономикалық теория.Ө.Қ. Шеденов.Б.А.Жүнісов.
22. Шоқаманов А.Н. ҚР негізгі ... мен ... ... ... ... ...... Абдуллина А.Ш. Управление эффективном исползованием основных фондов в
условиях формиравания рыночного отношениях.:автореферат - ... ... А.С., ... ... ... С.Б. ... ... хозяйственной деятельности на
современном этапе развития. - М.: Финансы и статистика, 1994
26. ... Е.В. ... ... ... капитала корпораций
нефтегазового комплекса.: Афтореферат - Тюмень, 2004
27. ... И.М. ... ... Учебное для вузов.-М:ЮНИТИ, 1999
28. Горфинкель В.Я., Купряков Е.М. Экономика предприятия: Учебное ... ... ... ... анализ: Учебник - М: Проспект,2004г
30. Горфинкель В.Я., Экономика ... ... ... К.Ш. Анализ хозяйственной деятельности педпреятия: Учебное
пособие.- Алматы: Экономика, 1998.-с.184
32. Ержанова М.С., Ержанова С.М. ... ... на ... ...... Издателской дом
«БИКО»,2004.-54с
33. Зайцев Н.К. Экономика промышленного ... ... ...
М.: Проспект,2004
34. Каволев В.В., Волкова О.Н. Анализ ... ... – М: ... ... М.Б. ... Казахстана в условиях глоболизации:
механизм модернизации ... - ... ... ... М.В. Экономический анализ финансово-хозяйственной
деятельности.- М:ЮНИТИ,2004г
37. Макарьева В.И. ... ... ... – М. 2004г
38. Пельиха А. С. ... ... и ... ... ... 2003
39. Прыкина Л.Н. Экономический анализ педприятия: Учебник – ... ... В.Ф. ... ... ... пройзводства,
экономика, финансы, инвестиция, маркетинг.- М:2004г
41. Ростов П.Р., ... ... и ... ... -М:, ... Ротштейн. Фонд развития: функция, образование, исползования. –
Экономика,1989
43. Савицкая Г.В. Экономический анализ.-М:ИНФРА-М, ... ... М.Т., ... Т.И. Инностранной капитал и инвестиция. -
Алматы: Факсинформ, 1997.-с.293
45. Шеремет А.Д., ... Р.С. ... ... ... ... ... ... Чалдаева Л.А. Экономика педприятия: курс в схемах,-М:2003г
47. Қазақстан Республикасы Министрлер кабинетінің үкімі 21.10.1994 ... Цай Т.Н. ... ... ... М.1999 ж Радостовец
49. К. Бухгалтерлік есеп, Алматы: Бико 1998 ж
-----------------------
Жер
Ғимараттар
Құрылыстар
Таратқыш құрылғылар
Машина және құрал-жабдықтар
Тасымалдау ... ... ... ... ... және т.б.
Геологиялық барлау жұмыстары, компьютерлі-программалық қамтамасыз ету,
көркем шығарма түпнұсқасы (кітаптар, ... ... ... және т.б.).
Ғылымға сыйымды технологиялар.
Материалды емес
Материалды
Негізгі капитал
Кжою =
Кинт. ... ... ... ... =

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның айналым капиталын пайдалану тиімділігі35 бет
Кәсіпорынның айналым капиталын пайдалану тиімділігін жетілдіру жолдары3 бет
Кәсіпорынның айналым капиталын пайдалануды жақсартудың теориялық мәселелері29 бет
Кәсіпорынның негізгі капиталының пайдалануын талдау34 бет
ААҚ «Тұк казхром» кәсіпорынның экономикалық қызметін талдау21 бет
ААҚ «Тұк казхром» экономикалык қызметін талдау36 бет
ЖШС «Жигер» кәсіпорнының өндірістік шаруашылық қызметіне толық талдау жүргізу, кәсіпорынды басқару құрылымын зерттеу, және кәсіпорында негізгі капиталды пайдалану тиімділігін талдау және оның деңгейін арттыру бойынша іс-шаралар жобасын жасау68 бет
"Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау 60 бет
"Меншікті капиталдың есебі."23 бет
«Алматы газ тармағы» жшс-нің жарғылық капиталын қалыптастыру мен есебін ұйымдастыру18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь