Балалық шақтың кезеңдері. Балалар жүйелері мен мүшелерінің анатомо-физиологиялық ерекшеліктеріне жалпы мінездеме


1. Балалық шақ кезеңдері.
2. Балалық шақ кезеңдерінде кездесетін аурулардың ерекшеліктері
3. Әр жастағы балалардың физикалық дамуы, оған әсер ететін факторлар.
4. Баланың салмағы мен бойының өзгеру динамикасы.
Бала организміне негізгі бір заңдылықпен ұдайы жүріп отыратын, өсу және даму құбылысы тән болып келеді. Бала туылғаннан кейін жасына байланысты тиісті кезеңдерден өтеді.
Күнделікті жұмыста қолдану үшін, барлық балалық шақ төмендегідей болып бөлінетін, Н.П. Гундобин ұсынған жоба ыңғайлы болып келеді.
А. Құрсақ ішінде (жатыр ішінде) даму кезеңі 2 сатыдан тұрады:
Эмбриондық даму сатысы (алғашқы 2-3 ай).
Плацентарлық даму сатысы (3 айдан туғанға дейін).
Құрсақ іші (ұрықтық) кезеңі жыныстық клеткалар қосылған мерзімнен бастап орта есеппен 270 кунге созылады. Бірақ күнделікті жұмыста 280 күн (9 ай 9 кун) деп есептелінеді. Есеп соңғы келген етек кірінің бірінші күнінен бастап есептелінеді.
Қазіргі кеззде құрсақ іші (ұрықтық) дамуды бірнеше кезеңге бөледі:
Герминальды немесе өзіндік ұрықтық кезең. Ұрықтық клеткалардың ұрықтанған кезінен бастап пайда болған бластоциттің жатырды кілегей қабығына имплантацияланумен аяқталады. Бір апта бойы жүреді.
Имплантация кезеңі. Ұзақтығы 40 сағат, демек 2 тәулікке созылады. Кейде бұл екі кезең қосылып кетеді, үйткені бұлардың медико-биологиялық маңызы өте зор. Бұл уақытта ұрықтанған клеткалардың 50-70 проценттей дамымай қалады, ал тератогенді (организммен мүшелелердің іштен туа болатын кемтіктерінің пайда болуына әсерін тигізетін факторлар) факторлар, әсіресе күштілер тобына жататындар, ұрықтың өміріне қатар туғызатын птологияға душар етеді (аплазия және гипплазия), немесе хромосомдық абберациясына, ия гендер мутациясына байланысты ауыр кемістіктер (ақаулар) пайда болуына әкеліп соқтырады.
Эмбрионалды (ұрықтық) кезең – ұзақтығы 5-6 аптаға созылады. Бұл кезеңнің негізгі ерекшелігі болашақ баланың барлық ішкі мүшелерінің пайда болуы және олардың дамуы (органогенез) болып табылады. Сондықтан тератогендік факторлардың (ішкі және сыртқы) әсері ауыр және диспластикалық (кері даму) кемістіктердің пайда болуына әкеліп соқтырады. Құрсақ ішінде дамудың 3-7 апта арлығындағы мерзім ең қауіпті кезең болып табылады. Баланың ерекшеліктерін зерттеу және оны қорғауға бағытталған жұмыстарды осы кезеңнен бастау керек.
Неофеталды немесе эмбриофеталды кезен. Ұзақтығы 2 аптаға созылады. Бұл кезеңде плацента (баланың жолдасы – баланың орны) құрылады да, көптеген мүшелердің (орталық жүйке жүйесінен басқасының) толық құралып болуымен сай келеді. Бұл кезең өте маңызды мезгіл болып келеді, өйткені плацентаның дұрысқұрылуы, демек плацентарлық қан айналымның дұрыс болуы, болашақ іштегі нәрестенің, сайып келгенде болашақ баланың, қарқынды өсуіне тікелей әсерін тигізеді.
Фетальді кезең. Ұзақтылығы 9 аптадан туғанға дейін есептелінеді. Бұл кезең 2 кезеңшеге бөлінед:
А) Ерте фетальді кезеңше (9 аптадан 28 аптаның соңына дейін),
Б) Кеш неонатальды (нәрестелі) кезең - өмірінің 8-ші күнінен бастап 28 күнге (1 айға) созылады.
1. Хабижанов Б.Х. Хамзин С.Х. Балалар аурулары. Алматы, Білім, 1997.
2. Хабижанов Б.Х. Хамзин С.Х. Педиатрия. Алматы, Білім, 2005.
3. Имамбаева Т.М. Балалар пропедевтикасы. Алматы, 1996.
4. Б.Т. Тусіпқалиев., А.У. Исмағұлова. Балалар аурулары. Ақтөбе. 1993.
5. Детские болезни. /под ред. А.Ф. Тур. М., Медицина., 1985., с. 608.
6. Шәжімова Г.Э., Шабдарова С.К. Дадамбаев Е.Т. Имамбаев Т.М. Балалар аурулары пропедевтикасы. Алматы; 1995.
7. Аскамбаева Г.К. Мустафина К.А. Балалар аурулары пропедевтикасы. Шымкент. 2000.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 7 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Тақырыбы: Балалық шақтың кезеңдері. Балалар жүйелері мен мүшелерінің
анатомо-физиологиялық ерекшеліктеріне жалпы мінездеме .

Мақсаты: Балалық шақтың кезеңдері. Жаңа туылған нәрестелік кезең, сәбилік
кезең, кіші балабақша кезеңі, мектеп алдындағы кезең, мектептегі кезең,
жасөспірім кезеңі туралы түсінік. Әр жастағы балалардың физикалық дамуы,
оған әсер ететін факторлар. Баланың салмағы мен бойының өзгеру динамикасы.
Физикалық дамудың біркелкі еместігі: созылу және домаланақтану кезеңі.
әр жастағы балаларға антропометриялық өлшеу жүргізу әдісі.

Дәрістің жоспары:
1. Балалық шақ кезеңдері.
2. Балалық шақ кезеңдерінде кездесетін аурулардың ерекшеліктері
3. Әр жастағы балалардың физикалық дамуы, оған әсер ететін факторлар.
4. Баланың салмағы мен бойының өзгеру динамикасы.

БАЛАЛЫҚ ШАҚТЫҚ КЕЗЕНДЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ СИПАТТАМАСЫ.
Бала организміне негізгі бір заңдылықпен ұдайы жүріп отыратын, өсу
және даму құбылысы тән болып келеді. Бала туылғаннан кейін жасына
байланысты тиісті кезеңдерден өтеді.
Күнделікті жұмыста қолдану үшін, барлық балалық шақ төмендегідей болып
бөлінетін, Н.П. Гундобин ұсынған жоба ыңғайлы болып келеді.
А. Құрсақ ішінде (жатыр ішінде) даму кезеңі 2 сатыдан тұрады:
Эмбриондық даму сатысы (алғашқы 2-3 ай).
Плацентарлық даму сатысы (3 айдан туғанға дейін).
Құрсақ іші (ұрықтық) кезеңі жыныстық клеткалар қосылған мерзімнен
бастап орта есеппен 270 кунге созылады. Бірақ күнделікті жұмыста 280 күн (9
ай 9 кун) деп есептелінеді. Есеп соңғы келген етек кірінің бірінші күнінен
бастап есептелінеді.
Қазіргі кеззде құрсақ іші (ұрықтық) дамуды бірнеше кезеңге бөледі:
Герминальды немесе өзіндік ұрықтық кезең. Ұрықтық клеткалардың ұрықтанған
кезінен бастап пайда болған бластоциттің жатырды кілегей қабығына
имплантацияланумен аяқталады. Бір апта бойы жүреді.
Имплантация кезеңі. Ұзақтығы 40 сағат, демек 2 тәулікке созылады.
Кейде бұл екі кезең қосылып кетеді, үйткені бұлардың медико-биологиялық
маңызы өте зор. Бұл уақытта ұрықтанған клеткалардың 50-70 проценттей
дамымай қалады, ал тератогенді (организммен мүшелелердің іштен туа болатын
кемтіктерінің пайда болуына әсерін тигізетін факторлар) факторлар, әсіресе
күштілер тобына жататындар, ұрықтың өміріне қатар туғызатын птологияға
душар етеді (аплазия және гипплазия), немесе хромосомдық абберациясына, ия
гендер мутациясына байланысты ауыр кемістіктер (ақаулар) пайда болуына
әкеліп соқтырады.
Эмбрионалды (ұрықтық) кезең – ұзақтығы 5-6 аптаға созылады. Бұл
кезеңнің негізгі ерекшелігі болашақ баланың барлық ішкі мүшелерінің пайда
болуы және олардың дамуы (органогенез) болып табылады. Сондықтан
тератогендік факторлардың (ішкі және сыртқы) әсері ауыр және диспластикалық
(кері даму) кемістіктердің пайда болуына әкеліп соқтырады. Құрсақ ішінде
дамудың 3-7 апта арлығындағы мерзім ең қауіпті кезең болып табылады.
Баланың ерекшеліктерін зерттеу және оны қорғауға бағытталған жұмыстарды осы
кезеңнен бастау керек.
Неофеталды немесе эмбриофеталды кезен. Ұзақтығы 2 аптаға созылады. Бұл
кезеңде плацента (баланың жолдасы – баланың орны) құрылады да, көптеген
мүшелердің (орталық жүйке жүйесінен басқасының) толық құралып болуымен сай
келеді. Бұл кезең өте маңызды мезгіл болып келеді, өйткені плацентаның
дұрысқұрылуы, демек плацентарлық қан айналымның дұрыс болуы, болашақ іштегі
нәрестенің, сайып келгенде болашақ баланың, қарқынды өсуіне тікелей әсерін
тигізеді.
Фетальді кезең. Ұзақтылығы 9 аптадан туғанға дейін есептелінеді. Бұл кезең
2 кезеңшеге бөлінед:
А) Ерте фетальді кезеңше (9 аптадан 28 аптаның соңына дейін),
Б) Кеш неонатальды (нәрестелі) кезең - өмірінің 8-ші күнінен бастап 28
күнге (1 айға) созылады.
Жаңа туған кезеңде балада өкпемен тыныс пайда болып, құрсақ іші
гемодинамикалық жолдарының жабылуына (артериялық өзектің және сопақша
тесіктің) және өкпе тамырларында қан айналымының артуына және энергия
алмасуымен терморегуляцияның өзгеруіне байланысты кішкентай қан айналу
шеңбері жұмыс жасай бастайды. Бұл кезеңге барлық жүйелер мен мүшелердің,
әсіресе орталық жүйке жүйесінің, толық жетіспеушілігі сай болып келеді. Бұл
кезеңнің ерекшелігіне, шекаралық жағдай деп аталатын, патологиямен
шектесіп, көптеген әрекеттік өзгерістер жатады. Жаңа туған нәрестеде кейбір
жүйелермен мүшелердің ақаулары, туылу құбылысының, құрсақ ішінде тұншығу
(асфиксия) әсерлерінің белгілері, миға қан құйылу, сал (паралич) және
салдану (парез), нәрестенің гемолитикалық ауруы, токсоплазмоз, ұшпа, грипп;
жас нәрестелер қарсы күресе алмайтын, кіндік қалдығының қабынуына, сепсис
ауруына жиі шалдығуына ықпалын тигізеді.
Емшек жасындағы бала (сәбилік кезең) 1-ші ай сонынан 12-ға дейін
есептелінеді. Бұл кезеңге салмағының дамуының, зат алмасуының қарқынының
тездігі ерекше тән болып келеді. Мысалы, өмірінің 1-ші жылының соңында
туылғандағы дене салмағы үш есе көбейеді. Ал дене ұзындығы 50% (25 см)
артады. Бұл кезеңде орталық жүйке жүйесі жетііліп, қолының координациялық
қимылдары пайда болып, отыру, еңбектеу, аяғын басып тұру, ал кейбір
балаларда жүру, сөйлей бастау мүмкіншілігі пайда болады.
Емшек жасындағы балалар 2-3 айлығында, анасымен трансплацентарлы
берілетін пассивті (енжарлы) иммунитетін жоғалтады, ал өзінің иммунитет
жүйесінің құралуы негізінде баяу. Осыған орай емшек жасындағы балалар жиі
ауырғыш болып келеді. Бұл жаста балаларда ішек-қарынның жолдарының
аурулары(диспепсия, дизентерия және т.б.), рахит, спазмофилия, әртүрлі
диатездер, қоректенудің және ас қорытудың созылмалы бұзылуы, тыныс
мүшелерінің аурулары жиі кездеседі. Балалардың жедел жұқпалы аурулары
(қызылша, көкжөтел) сирек байқалады, бірақ олардың барысы көбіне жергілікті
белгілер шамалы білінеді де, жалпы белгілер басым болып келеді. Созылмалы
аурулардан, соңғы уақытта сирек кездесетін болғанмен, сифилис (мерез) және
туберкулездің іштен туа болған түрлері кездесуі мүмкін. Емшек жасындағы
балаларда туберкулезбен инфекциялану, туберкулезбен ауруға айналуы мүмкін.
Сүт тістері кезеңі – 1 жастан 6-7 жас аралығы.
А) Мектеп жасына дейінгі жас алдындағы (үлкен ясли жасындағы кезең). 1-ден
3 жасқа дейін созылады.
Практикалық жағдайда 3 жасқа дейінгі балалар ерте жастағы балалар болып
есептелінеді.
Б) Мектеп жасына дейінгі кезең. 4-тен 7 жасқа дейін.
1-ден 3 жасқа дейінгі кезең ас қорыту жүйесінің, қозғалысқа
икемділігінің, сөйлеудің және сана-сезімінің жетіле түсуімен сипатталады.
Бұл кезенде балалар өте қозғалғыш, білуге құмар болып келеді, қоршаған
ортамен белсенді түрде танысып отырады. Бұл кезенде гигиеналық тәрбиеде
жіберген қателіктердің орның толтыру және күн режиміне тәрбиесі өте
маңызды, өйткені бұл жастағы балалар сыртқы ортаның ықпалына жоғары
сезімталдық білдіреді. Бұл кезенде балалар қызылша, көк жөтел, жел шөшегі,
вирусты гепатит, дизентерия және т.б. аурулармен жиі ауыратын болып келеді.
Мектеп жасына дейінгі кезеңде ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Даму психологиясы
Жасөспірімдерге психологиялық көмек көрсету
Психологияның даму кезеңдері
Жас ұрпақты қоғамдық өмірге және еңбекке араласуға дайындау
Стоматология мамандығы бойынша интернатураның элективті пәндері
Даму психологиясының пәні мен міндеттерін анықтаңыз
Психикалық дамудың қозғаушы күші мен заңдылықтары және жеке адамның онтогенезде қалыптасуы
Жас ерекшелік психологиясы жайында
Жеткіншектердің қабілетін дамыту жолдары, психологиялық ерекшеліктері
Балалардың жас ерекшеліктерінің сипаттамасы
Пәндер