Несиелік жүйе: элементтері, қызмет етуі

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

ТАРАУ 1. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕЛІК ЖҮЙЕСІ ЖӘНЕ ҚАРЫЗАЛУШЫЛАРҒА ҚЫЗМЕТ ЕТУДІ ҰЙЫМДАСТЫРУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.1. Несиелік жүйе және оның элементтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2. Несиелеуді ұйымдастыру принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.3. Несиелік портфельді басқару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27

ТАРАУ 2. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ ҚАРЫЗАЛУШЫНЫҢ НЕСИЕЛІК ҚАБІЛЕТІН БАҒАЛАУ («Казкомерцбанк» АҚ.ның мысалында) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
2.1. Заңды тұлғаның несиелік қабілетін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
2.2. Жеке тұлғаның төлем қабілетін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..51
2.3 Несиелік тәуекелді басқару және банктің несиелік портфелінің сапасын бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...61

ТАРАУ 3. КОМЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ НЕСИЕЛЕНДІРУ ПРОЦЕСІН ҰЙЫМДАСТЫРУДАҒЫ ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..75
3.1. Несиелік қабілетті және тәуекелді бағалаудың шетелдік
тәжірибесін енгізу бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..75

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..86

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...89

ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .91
КІРІСПЕ
Несиелік механизмнің қызмет етуін түбегейлі жақсартудың басты міндеттері несиені және банктерді басқарудың экономикалық әдістерін дәлелдеуді тәжіриебеде пайдалануды бірінші қатарға шығарады.
Бұл ақша айналымы және халық шаруашылығына тиімсіз және дәлелсіз несиелік салымдарды салудан, олардың құрылымының өзгеруінен, несиелердің уақытына және толық қайтарылуын қамтамасыз етілуін сақтайды. Ал ол өз алдына материалдық және ақшалай ресурстарды пайдалану тиімділігін жоғарлатады.
Несиенің нақты көлемі туралы сұрақ түбегейлі зерттелген. Оны тек сандық жағынан нақты анықталған көлем деп ұғынуға болмайды. Теориялық жағынан бастысы өзгермелі жағдайда несиелендірудің қажеттілігі мен мүмкіндігін қалыптастыру факторларын анықтау болып табылады.
Несиенің нақты көлемі түнігімен қатар несиені нақты пайдалану түсінігі бар. Ол несие қатынанстары субъектілері мен несиелер түрлеріне қатысты нақты көрсеткіштер түрінде бекітіледі. Несиелендіру шектері макроэкономикалық деңгейде нақты пропорциялар түрінде қалыптасуы мүмкін (мысалыға, несиелер көлемі мен жиынтық қоғамдық өнім арасында). Оған экономикалық әсер ету шаралар жүесі арқылы қол жеткізуге болады. Оның ішінде несиелендіруді кәсіпорындар мен ұйымдардың несиеқабілеттілігі есебімен ұйымдастыру, банктердің өтімділігін сақтау шараларын жатқызуға болады.
Несиелік механизмнің қарыз алушының несиеқабілеттілігін зерттеуге бағытталуы өз мәнінде несиелендіруді оның экономикалық шекарасы есебімен ұйымдастыруды білдіреді.
Бәрінен бұрын кәсіпорынның немесе ұйымдардың несиеқабілеттілігі туралы ақпарат банктерге қажет. Өйткені, банктердің пайдалылығы мен өтімділігі өздерінің клиенттерінің қаржылық жағдайына тәуелді. Ссудалық операцияларды жүргізген кезде тәуекелділікті төмендету банк клиенттерінің несиеқабілеттілігін кешенді түрде зерттеу жолымен қол жеткізуге болады. Ал ол несиені пайдалану шегі есебімен несиелендіруді ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты - несиелендіру қызметін ұйымдасыртырудың дұрыс әрі тиімді жолдарын қарастыру, несиелік қызметті ұйымдастырудағы әр кезеңді, нақты шараларды тәжірибе жүзінде қолдана білетіндей етіп, құруға бағыт-бағдар беру. Әрине ол үшін несиеқабілеттілік және төлемқабілеттілік түсініктерін кең ауқымда талқылап, несиелік қызметті ұйымдастырудағы тәуекелдерді дұрыс бағалау жолдарын қарастыру, сонымен қатар, аталған экономикалық категориялардың мәнін талдап көрсету болып табылады
Дипломдық жұмыстың міндеті – жоспарланған тақырыпты кең ауқымда қарастырып, несиелік қызметті ұйымдастыру қағидаларын дұрыс орындау.
Дипломдық жұмыстың өзектілігі – қазіргі таңда заңды және жеке тұлғалар үшін қызмет етуінің, өмір сүруінің басты ажырамас элементтерінің бірі – несие болып табылады. Несие беру және алу процедуралары, яғни несиелендіру қызметі кең ауқымды жұмысты талап етеді. Коммерциялық банктер бұл процесті толығымен атқарады. Несиелендіру процесіндегі кез-келген процедура үлкен назарды талап етеді. Несие берместен бұрын қарыз алушының несиеқабілеттілігін анықтау банктің ең бірінші мәселелерінің бірі. Күнделікті өмірде коммерциялық банктердің несиелендіру бөлімдерінің мамандары қарыз алушының несиеқабілеттілігін анықтау үшін ондаған есептемелер жасайды. Олардың негізінде несиені берудің мақсаттылығы туралы шешімдер қабылданады. Солай бола тұрсада, бұл оңай проблема емес. Банктердің бұл проблемаға көп көңіл бөлмеунен көтеген банктер айтарлықтай шығындарға душар болады. Несиеқабілеттілік мәселелерін қарастырудың бірнеше негізгі принциптері бар. Осы принциптердің біреуінде орындамаған кезде несиені беру туралы дұрыс емес шешім қабылдауға әкеледі. Бұл жерде қарыз алушының несиеқабілеттілігін зерттеудің қазіргі методикасын меңгеріп алу өте маңызды болып табылады. Өйткені, ол қарыз алушының алған несиені тиімді қолдану және оны уақытылы өтеу қабілетін жан-жақты және негізделген түрде бағалауға мүмкіндік береді.
Дипломдық жұмысты жазу барысында Қазақстан Республикасының заңдары, нормативті актілер, отандық және шетел экономистерімен жазылған әдебиеттер мен ғылыми еңбектер, мерзімді басылымдар, коммерциялық банктердің жылдық есептері және жарнамалық материалдары кеңінен қолданылды.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Указ Президента Республики Казахстан от 12 ноября 1993 года «О введении национальной валюты Республики Казахстанң.
2. Закон РК от 13 декабря 1993 г. «О денежной системе РКң.
3. Закон РК от 30 марта 1995 г. «О Национальном банке РКң.
4. Закон «О банках и банковской деятельностиң от 31 августа 1995г.
5. Закон РК «О валютном регулированииң от 14 апреля 1996года.
6. Положение об экономических нормативах и их применении банками второго уровня РК ғ234 от 31 марта 1995года.
7. Ларионова И.В., Иванова М.Г. "Об организации кредитования", Деньги и кредит, 1990,1
8. Чикина М.О. " О показателях кредитоспособности", Деньги и кредит, 1990,11
9. Барингольц С.Б. " Анализ финансового состояния'' промышленных предприятии" Деньги и кредит, 1990,11
10. Кирисюк Г.М., Ляховский В.С. " Оценка банком кредитоспособности заемщика" Деньги и кредит, 1990,4
11. "Ист Сервист" финансовый анализ деятельности фирм, М:1994
12. Рид Э.,Коттер. "Коммерческие банки", М.,СП Космополис, 1991
13. Анализ деятельности коммерческого банка. /Под. Ред. С. И. Кумык. – М.: Вече, 1994.
14. Ачкасов А.Н. Активные операции коммерческих банков. – М.: Консолтбанкир, 1994.
15. Банковское дело. /Под ред. В.И. Колесникова. - М.: Фи С, 1994.
16. Банковское дело. /Под ред. О.И. Лаврушина. - М.: Фи С, 1992.
17. Банковское дело. /Под ред. В.И. Ю.А. Бабичевой. - М.: Экономика, 1993.
18. Голубович А.Д. Валютные операции в коммерческих банках. – М.: Мена теп, 1994.
19. Деятельность банков. Современный опыт США. – М., 1992.
20. Деньги, кредит, банки./Под ред. Г.С. Сейткасимова. – А.: Экономика, 1996.
21. Жуков Е.Ф. Менеджмент и маркетинг в банках. – М.: ЮНИТИ, 1994.
22. Маркова О.М. Коммерческие банки и их операции. – М.: Банки и биржи, 1995.
23. Международные валютно-кредитные и финансовые отношения. /Под ред. Л.Н. Красавиной. – М.: Фи С, 1994.
24. Молчанов А.В. Коммерческий банк в современной России. – М.: ЮНИТИ, 1995.
25. Нуреев Р.М. Деньги, банки и денежно-кредитная политика. – М.: Финстатинформ, 1995.
26. Балабанов Н.Т. Валютный рынок и валютные операции. – М.: Фи С, 1994.
27. Роуз П.С. Банковский менеджмент. – М.: Дело ЛТД, 1995.
28. Спицын И.О. Маркетинг в банке. - М.: Дело ЛТД, 1995.
29. Усоскин В.М. Современные коммерческие банки. Управление и операции. М., 1994.
30. Международное банковское дело. У.Риггин. Вашингтон, 1996.
31. Банки и банковские операции: Учебник /Под ред. Проф. Е.Ф. Жукова – М.: Банки и биржи, ЮНИТИ, 1998. – 471 стр.
32. Банковское дело /Под ред. О.М. Лаврушина – М.: Финансы и статистика, 1998. – 576 с.
33. Банковское дело: Учебник /Под ред. В.И. Колесникова, Л.П. Кроливецкой.- М.: Финансы и статистика, 1996. – 478 с.
34. Деньги, кредит, банки: Учебник /Под ред. Г. С. Сейткасимова – Изд. 2-е перераб и доп. – Алматы: Экономика, 1999. – 432 с.
35. Банки и банкиры Казахстана: Информационно – аналитический обзор. Спец. Выпуск, Июнь 1999. – 100 с.
36. Банковская реформа: поиск продолжается /Под ред. Б. И. Иришева. – Алматы: Казахстан, 1989. – 111 с.
37. Основы банковского менеджмента: Учебное пособие /Под ред. О.И. Лаврушина – М.: Инфра, 1995.- 141 с.
38. Усоскин В.М. Современные коммерческие банки – М.; 1994 – 320 с.
39. Ефремов И. А. Операции коммерческих банков с ценными бумагами – М.; Ст. – сервис, 1995 – 441 с.
40. Правило краткосрочного кредитования . Экономика РК от 11.02.94г. Библиотека бухгалтера и предпринимателя ғ 516, 94 г.
41. Методика оценки ссуд, предлагаемая аудиторской компанией “ ARTUR ANDERSEN “ , 95г.
42. Бухвальд Б. Тезника банковского дела, М. 94г.
43. Банковское дело. Справочное пособие под редакцией Бабиевой И.В.М. Экономика 94г.
44. Банковское дело учебник под редакцией Колесникова В.И. М.Финансы и кредит , 95 г.
45. Банковское дело под редакцией Лаврушина О.И., М. Б и БНКУ, 1992г.
46. Усоскин В.И. Современный коммерческий банк управление и операции М. Финансы и кредит . 95г.
47. Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С.К. Анализ финансовой устойчивости предприятия.
48. Библеотека бухгалтера и предпринимателя, ғ 21-22. А. 96г.
49. Методические указания Национального банка РК протокол ғ 26 от 27.10.94г.
50. Л.М.Макаренков Анализ финансового состояния корпоративного ссудозаемщика Банковская деятельность: услуги, М. 94г.
51. Рид Э, Коттер Р., Смит Р. коммерческие банки. Перевод с английского М. Прогресс, 1983г. с 234-263.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
“Несиелік жүйе: элементтері, қызметі етуі”
Ғылыми жетекшісі
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ…………………………………………………………........................….3
ТАРАУ 1. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕЛІК ... ЖӘНЕ ... ... ... жүйе және оның ... ... ... принциптері………...............……….…...12
1.3. ... ... 2. ... ... ... ... ... БАҒАЛАУ
(«Казкомерцбанк» ... ... ... ... ... Жеке ... ... қабілетін
бағалау…….....……......................…….51
3. Несиелік ... ... және ... несиелік портфелінің сапасын
бағалау
……...………………..............................................................
...........…61
ТАРАУ 3. КОМЕРЦИЯЛЫҚ ... ... ... ҰЙЫМДАСТЫРУДАҒЫ
ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕР ЖӘНЕ ... ... ... ... және ... бағалаудың шетелдік
тәжірибесін ... ... ... қызмет етуін түбегейлі жақсартудың ... ... және ... басқарудың экономикалық әдістерін
дәлелдеуді тәжіриебеде пайдалануды бірінші қатарға шығарады.
Бұл ақша айналымы және халық ... ... және ... ... ... ... құрылымының өзгеруінен, несиелердің
уақытына және толық қайтарылуын қамтамасыз етілуін сақтайды. Ал ол ... ... және ... ... ... тиімділігін
жоғарлатады.
Несиенің нақты көлемі туралы сұрақ түбегейлі ... Оны ... ... ... ... ... деп ... болмайды. Теориялық
жағынан бастысы өзгермелі жағдайда несиелендірудің ... ... ... ... ... болып табылады.
Несиенің нақты көлемі түнігімен қатар ... ... ... бар. Ол ... қатынанстары субъектілері мен несиелер ... ... ... ... ... ... ... деңгейде нақты пропорциялар түрінде қалыптасуы ... ... ... мен ... ... өнім ... ... әсер ету шаралар жүесі ... қол ... ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдардың ... ... ... өтімділігін сақтау шараларын жатқызуға
болады.
Несиелік механизмнің қарыз алушының несиеқабілеттілігін зерттеуге
бағытталуы өз мәнінде ... оның ... ... ... ... ... кәсіпорынның немесе ұйымдардың несиеқабілеттілігі
туралы ақпарат банктерге қажет. Өйткені, ... ... ... ... ... ... жағдайына тәуелді. Ссудалық
операцияларды жүргізген кезде тәуекелділікті төмендету банк ... ... ... ... ... қол ... болады. Ал
ол несиені пайдалану шегі есебімен несиелендіруді ұйымдастыруға мүмкіндік
береді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты - несиелендіру ... ... әрі ... ... ... несиелік қызметті ұйымдастырудағы әр
кезеңді, нақты шараларды тәжірибе жүзінде қолдана білетіндей етіп, құруға
бағыт-бағдар ... ... ол үшін ... және ... кең ... ... ... қызметті ұйымдастырудағы
тәуекелдерді дұрыс бағалау жолдарын қарастыру, ... ... ... ... ... ... ... болып табылады
Дипломдық жұмыстың міндеті – жоспарланған тақырыпты кең ... ... ... ... ... дұрыс орындау.
Дипломдық жұмыстың өзектілігі – қазіргі таңда заңды және жеке тұлғалар
үшін қызмет етуінің, өмір сүруінің басты ... ... бірі ... ... ... Несие беру және алу процедуралары, яғни ... кең ... ... ... ... Коммерциялық банктер бұл процесті
толығымен атқарады. Несиелендіру процесіндегі кез-келген процедура үлкен
назарды ... ... ... берместен бұрын қарыз ... ... ... ең ... ... бірі.
Күнделікті өмірде коммерциялық банктердің несиелендіру ... ... ... ... ... үшін ... жасайды. Олардың негізінде несиені берудің мақсаттылығы туралы
шешімдер қабылданады. Солай бола тұрсада, бұл оңай ... ... бұл ... көп ... бөлмеунен көтеген банктер айтарлықтай
шығындарға душар болады. Несиеқабілеттілік мәселелерін қарастырудың бірнеше
негізгі принциптері бар. Осы ... ... ... ... беру ... дұрыс емес шешім қабылдауға әкеледі. Бұл ... ... ... ... ... ... меңгеріп алу
өте маңызды болып табылады. Өйткені, ол қарыз алушының алған несиені тиімді
қолдану және оны уақытылы өтеу қабілетін ... және ... ... ... ... жұмысты жазу барысында Қазақстан Республикасының заңдары,
нормативті актілер, отандық және шетел экономистерімен жазылған ... ... ... мерзімді басылымдар, коммерциялық банктердің жылдық
есептері және жарнамалық материалдары кеңінен қолданылды.
ТАРАУ 1. ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... Несиелік жүйе және оның элементтері
Несиелік саясат банктің несиелік қызметінің міндеттерін оларды ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру
принциптері және тәртібін белгілейді. ... ... ... ... ... ... ... – банктің несиелік жұмысын ұйымдастыру негізін және
несиелеу процесіне қажетті құжаттар жүйесін жасау шарттары.
Кең мағынасында, несиелік ... ... ... банк пен ... ... ... болады.
Тар мағынасында несиелік саясат – бұл несиелік ... ... ... ... мен тактикасын сипаттайды.
Несиелік саясат банктің несиелік жұмысын оның жалпы ... ... ... және ... процесін қалыптастыруға қажетті құжаттар
(ұйымдастыру) жасау ... ... ... ... ... ... болуға тиіс:
- нұсқаулық емес, яғни дерективті нұсқауларды қамтиды;
- нақты мақсаттарды іске асырудың ... ... ... оны іске ... ... ... ... нұсқаулықтарды қамтитын
құжаттардан тұрады.
Несиелік саясат банктің ... оның ... ... ... ... ... жасалады. Несиелік саясат несиелік
қызметтің төмендегідей негізгі бағыттарын анықтауға ... ... ... ... және ... ... басқаруға жауап беретін банк
қызметкерлері жетекшілікке алатын ... ... ... ... ... стратегиялық шешімдерді қабылдайтын ... ... ... ... ... ... және банктегі несиелік қызметтің
сапалығын;
• ішкі бақылау қағидаларын.
Несиелік саясат банк ... ... ... ... ... ету үшін және ... лауазымды міндеттерін анықтау үшін қажет.
Несиелік саясатты іске асырудың белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... емес. Сондықтан
да, жазбаша түрде жазылған несиелік саясатпен оны іске асырудың ... ... ... ... ... ... ... саясат, банк қызметкерлерінің бүгінгі таңда несиелеуге болатын
экономика секторы дұрыс таңдай білуіне, сондай-ақ ... беру ... ... ... банк үшін ... ... ... бар басқа факторлар
мен қарыз алушының ... ... ... “өз ... ... негізделеді. Сондай-ақ, несиелік саясат банктің бүгінгі
иелігндегі немесе ертең ... ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді несиелер және ұзақ
мерзімді инвистициялық несиелер ... ... ... ... ... банктегі бақылауды ұйымдастыру
болып табылады (потенциалды қарыз алушыны ... ... ... шешу ... ... ... дұрыс қолдануға бақылау жасау;
жекелеген несиелік қызметкерлердің құзыретін сақтауға бақылау ... ... ... ... және оның ... ... қойылатын жалпы бақылау).
Ішкі несие саясатын ... банк ... ... ... және бұл ... ... ... міндеттері мен
стратегиялық мақсаттармен қаншалықты сай келетінін анықтауды талап етеді.
Несиелеу ... ... соң, ... ... банк
қызметкерлерінің қажетті несиелік операцияларды атқаруына мүмкіндік беретін
банк несиелік саясатын және оған қоса ... ... мен ... ... Несиелік стандарттар мен нұсқаулықтарды ... ... ... байланысты, бұл құжаттардың бірінші редакциясы
тәжірибелі қызметкерлерге сараптауға берілуі тиіс. Сараптаушылардың ... ... ... ... ... саясат бойынша комитет (немесе
директорлары кеңесі, несиелік комитет) ... және ... ... ... ... саясат несиелеу лимиттерін, тәртібін
кейде несиелеу бойынша жекелеген ережелерді де қамтиды. ... ... бір ... ... келетін тәуекел анықталады. Сонымен қатар,
несиелік саясатта барлық несиелердің несиелік құжаттарда деген ... ... де ... ... ... ... ... туралы ережеде қамтылады. Несиелік
комитет несие беру ... ... ... несиені беруге байланысты
мәселелерді қамтиды.
Отандық ... ... ... ... шешетін
мәселелері мынадай:
- несие алуға берген клиенттің өтінішін және несиелік қызметкердің несие
беру туралы қорытындысын ... ... беру ... одан бас ... ... ... ... несиелік тәуекелдерге байланысты несиелеу формаларын анықтайды;
- несие ... мен ... ... ... мөлшерлемесін бектітеді;
- несие қайтаруды қамтамасыз ету тәсілдеріне талаптар белглейді;
- несиелеу шартын бекітеді (несиелік лимит, несиелік желі);
- берілген несиелерге мониторинг ... ... ... ... ... ... жасайды;
- несиелеу бойынша бөлімшелердің жұмысын талдайды;
- несиелік комитеттің мәжілісін хаттамаларына қол қояды және хаттамаларды
тіркеу кітабын жүргізеді.
Несиелік саясатта қарыз ... ... ... байланысты
тәуекелділігі жоғары операцияларды немесе жобаларды қаржыландыру үшін
тағайындалатын несиелер туралы да ... ... ... саясатпен банк
қызметкерлерін таныстыру, оларды соған сай келетін ... ... ... банкте несиелік саясатты енгізудің негізгі элементі
болып табылады. Несиелік саясат несиелік қызметтің ... ... ... өз ... ... саясаттың қабылдаған бағыттарын
іске асыру жүйесі ... ... ... ... саясаттың
төмендегідей элементтері көрсетілуі тиіс:
• несиелік қызметті ұйымдастыру;
• несиелік портфельді басқаруда;
• несиелеуге бақылау жасау;
• құзыретті бөлу ... ... ... жалпы критерийлері;
• несиелердің жекелеген бағыттары бойынша шектеулер;
• несиелер жасалатын ағымдық жұмыстардың принциптері;
• несиелер бойынша зиян шегу ... ... ... ... ... саясатты іске асыру тәсілдері мен әдістерді белгілі бір
формада, яғни соған сай ... ... үш ... ... ... ... саясаты
2) несиелеу стандарты
3) несиелеу нұсқаулықтары.
Сондай-ақ аталған үш құжат ерекше бір құжатта – ... ... ... ... – біріктіріледі.
Несиелеу саясатында несиелеуді жүзеге ... ... ... ... ... ... мен несиелеу
стандартты, несиелеудің жалпы бағыттары мен бағдарлары анықталады.
Несиелеу стандарты – бұл банкте несиелік ... ... ... ... ... ... құжаты.
Несиелеу стандартында мынадай сұрақтар қарастырылады:
• қарыз алушыныңқаржылық ақпараттарын жинау және талдау тәртібі;
• несиенің ... және ... ... ... қойылатын
талаптар;
• әкімшілік стандарттар және несиелік процесті ұйымдастыру ережелері;
• қарыз алушының несиелік қабілетін талдау тәртібі;
• құжаттардың толтырылуына қойылатын талаптар;
... ... ... ... ... (мысалға,ипотекалық немесе
тұтыну несиелері бойынша)
Барлық банктер бойынша ... ... ... ... ... әр түрлі құжаттар үлгілері ... ... ... ... ... туралы шарт,кепілдеме туралы шарт
және т.б. жатады.
Несиелік нұсқаулық- несиелеу процедураларын іске асырудың ... ... ... ... ... білдіреді.
Басқаша айтқанда, ол несиелік қызметтің нақты бір бағыттарына жатады.
Жалпы, ... ... ... алу үшін туралы қажетті ақпараттар ... ... ... ... ... ... ... және аудит,
ссудалар бойынша мүмкін болар зиян процесін қамтитын несиелік процестің
барлық кезеңдері көрсетіледі.
Несиелік ... ... ... ... ... ... процесін ұйымдастыруға бақылау жасауға негіз ретінде
болу;
• несиелеуді жүзеге ... ... ... үшін ... және ... ... ... несиелік бөлімдердің жетекшілері үшін несиелік нұсқаулардың талаптарының
орындалуына ... ... ... несиелік талдау және аудит бөлімі ... ... ... ... болатын талаптарды анықтау.
Коммерциялық банктердің несиелік саясатын несиелік саясатын іске асыру
процесінде проблемалық ссудалармен жасалатын жұмысқа ... ... ... қосымша бақылау жасауға тиіс.
Несие құрылымы несие беруші мен қарыз алушыдан, сондай-ақ қарыз
капиталынан тұрады. ... ... ... мен қарыз алушыларды несиелік
мәмілеге қатысушы тараптар немесе оларды ... ... ... ... болады. Осы тараптардың біреуі болмаса несиелік мәміле жасалмайды.
Несие ... ... ... ... және коммерциялық), банк
типтес мекемелер мен қаржылық ұйымдар, сондай-ақ халықаралық ... ... ... ... жағдайларда, несиенің коммерциялық формада берілуіне
байланысты несие берушіге өнім өндіруші кәсіпкерлер де ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігі бар кез келген занды;
және жеке тұлғалар жатады.
Несиелеу объектісі - бүл ... ... ... яғни ... ... аясы деп түсінуге болады.
Несиелеу объектісі материалды қүндылықтар, өндіріс және ... ... сол ... егер ... ... жағынан қамтамасыз
етілмеген жағдайда, банк алдындағы шаруашылық ұйымның ... ... ... ... ... ... несиелеу объектісіне өндірістік
шикізат қорларын, негізгі және көмекші матариалдарды, ... ... ... ... ... ... және ... да материалды
құндылықтардың маусымдық жинағы және өнеркәсіптегі ... ... ... ... тауарлардың маусымды қорлары жатады. Мұндай қорларды
жасау, ең ... ... және ... сату ... ... ... экспортты және импортты тауарлар мен қызметтермен
жабдықтау, экономикалық ... ... ... ... ... ... және жеке түлғалардың сатып алынатын ... ... және ... да ... ... операциялар,
шаруашылық субъектілердің кірістері мен шығыстары арасындағы ... ... ... ... ... мынадай түрлерге
бөлінеді:
• өндіріс объектілерінің қүрылысы;
• өндіріс ... ... ... ... ... қаруландыру, кеңейту;
• техникалар, құрал-жабдықтар және көлік құралдарын сатып алу;
• жаңа өнім ... ... ... емес ... бар объектілерді салу.
2. . Несиелеуді ... ... ... ... ... жөне ... сондай-ақ
несиелік қатынастарды ұйымдастыру облысындағы объективті экономикалық
зандардың талаптарын бейнелейді.
Несиелеу принциптері ... ... ... яғни ... ... ... және ... жүзеге асырылады.
Несиелеу принциптеріне байланысты банктік несиелердің ... ... ... ... және ... ... қаражаттар айналымы
шеңберінде қатынасу нәтижелілігі және т.б. анықталады.
Қазіргі несиелік қатынастарды ұйымдастыру ... екі ... ... ...... экономикалык, тәртіптегі принциптер:
• несиенің мақсаттылығы;
• несиенің дифференциядцығы.
// топқа — несиенің мәнін бейнелейтін принциптер:
... ... ... қайтарымдылығы;
• несиенің төлемділігі;
• несиенің қамтамасыз етілуі.
Қазіргі несиенің дифференциялдық принципінің мазмұны өзгерген десе
болады. Біріншіден, ол ... ... ... яғни ... қайтара алатын шаруашылық органдарына ... ... ... дифференциациялануы тек несиелік кабілетті сипаттайтын
көрсеткіштер ... ғана ... ... ... бұл принцип
несиелік келісім жасалғанға дейін және банктер несиелік ... ... ... ... потенциалды қарыз алушылардың несиелік
қабілетін және сұралып ... ... ... ... сипатын және
олардың банк үшін пайдалылығын, сондай-ақ қаражаттардың жұмсалу ұзақтығын
жетекшілікке ала ... ... ... орналастырғанға дейін іске
қосылады. Үшіншіден, несиелік ... ... ... оның ... ... ... салыстырғанда қаталдау
болып табылады.
Мерзімділік — белгілі ... ... ... ... несиенің ерекше бір белгісі. Ол, яғни ... ... ... берілген қаражаты белгілі бір уақыт ішінде келісілген тәртіпке сай
қайтарылуға ... ... ... ... ... принципі туындайды.
Несиенің қайтарылымдылығы оның экономикалык категория ретінде басқа да
тауарлы-ақшалай қатынастардың экономикалық ... ... ... ... ... ... Сондықтан да,
қайтарымдылық - несиенің ажырамас бөлігі болып табылады.
Шаруашылықтың нарықтық қатынастарға өтуіне байланысты несиелеудің ... ... мән ... ... оның ... ... ... ақшалай қаражаттармен бірқалыпты қамтамасыз етілуі тәуелді.
Екіншіден, бұл принципті сақтау коммерциялық ... ... ету үшін ... ... ... ... ... несиелік ресурстардың қайтарымсыз жұмсалымдарға салынуына жол
бермейді. Үшіншіден, әр жекелеген қарыз алушы үшін бұл принциптің ... жаңа ... ... ... ... төлемділігі — бұл несие беруші қарыз алушыға ... ... ... ... ... есп қайтарылатындығын
білдіреді. Іс жүзінде ақылылық несиені пайдаланғаны үшін ... ... ... ... ... ... ... несиенің бағасы деп те атайды.
Еркін реттелетін ... ... ... ... үшін ... мөлшерлемесі
несиеге деген сұраныс пен ұсыныс негізінде ... ... ... үшін сыйақы мөлшерлемесін белгілеуде ескеретін
басты факторларына мыналар жатады:
орталық ... ... ... ... ... бойынша белгіленетін сыйақысы-
ның базалық мөлшерлемесі;
банкаралық несие ... ... ... ... ... шоттар бойынша төлейтін орташа сыйақы мөлшері;
банктің несиелік ... ... ... ... ... жоғары болса, несие бағасы соғұрлым қымбат болуға тиіс);
несиеге ... ... ... аз ... ... да ... ... сұралатын мерзімі мен ... ... банк үшін оның ... ... ... ... дәрежесі;
еліміздегі ақша айналысының тұрақтылығы (инфляция қарқыны қаншалықты жоғары
болса, соған сәйкес несие үшін ... ... ... ... ... ... жағдайындағы ақшаның құнсыздануынан ... ... ... ... ... ... ... объективтік және экономикалық,
сол сияқты субъективтік факторлар да әсер ... Шын ... ... және
жеке тұлғалардан тартатын несиелік ресурстар қаншалықты қымбатқа ... ... ... жоғары келеді.
Банктік тәжірибеде ссуда бойынша жай және ... ... ... (1), (2) ... ... есептеу формуласы келесідей түрде беріледі:
(1)
мұндағы:
i – сыйақы ...... ... – сыйақы есептелетін кезеңдегі күндер саны;
I – ссуданың барлық ... ... жай ... ... ... ... күрделі сыйақыны есептеу формуласы
төмендегідей:
(2)
мұндағы:
i – ... ...... ... ...... барлық мерзіміне есептететін сыйақы сомасы;
n – аймен ... ... ... ... ... ... ... қалдығының бір бөлігі мерзімі
өткен ссудалар шотына жатқызылса, онда мерзімі өткен ... ... ... ... ... (3) ... ... ... = Q*[(1+) – (1+)], ...... ... қарыз бойынша есептелген сыйақы сомасы;
G – мерзімі өткен қарыз сомасы;
ig – мерзімі ... ... ... ... ... ... (айып-
пұл);
t1 – несие бергенен бастап мерзімі өткен қарызға байланысты ... ... ... ... ... – несие бергеннен батап мерзімі өткен қарыз пайда болғаннан дейінгі
уақыт мезгілі.
Несилеудің келесі бір принципі – ... ... ... ... ... Бұл ... ... болуы негізінен несиенің
экономикалық категория ретінде шығуымен бірге ... ... та, ... ... бұл ... мазмұны толығымен өзгерген.
80-ші жылдардың аяғына дейін КСРО-да несиенің ... ... ... тек қана ... ... ... келді. Бұл әрине, сол ... ... ... ... ... сай ... банк ісіне және
өнеркәсіптік өндіріске монополияның араласуымен байланысты болды. Бұл
аталған ... ... ... ... ... қамтамасыз етілген
құндылықтардың иесі мемлекет болғандықтан да, несиенің қамтамасыз етілуін
тексеру процесі тек қағаз ... ғана ... Ал, ... ... ... ... кепіл, кепіл-хат, кепілдеме, сақтандыру
міндеттемелері қолданылуда.
Енді осы несиенің қамтамасыз етілу тәсілдеріне ... ... ... – бұл ... ... ... қамтамасыз
етілген несие. Кепілге берілетін активтер қарыз алушының иелігінде қалып,
оның пайдалануында болады.
Экономикасы жақсы дамыған елдердегі қарыз ... ... ... ... ... ... ... етілмеуі де мүмкін.
Кепіл несиені қамтамасыз етудің ең тұрақты формасы ретінде мынадай
шарттарды сақтайды: ... ... ... ... барысында несие
мөлшері мен пайыз мөлшерлемесін қоса алғандағы сомасын, сол сияқты кепілді
іске асыруда және оны ақшаға ... үшін ... ... ... ... кепіл туралы келісім жасаған кезде, барлық заңдылық ... ... ... ... түрақты жөне занды түрде қорғалуын
қамтамасыз ету қажет; үшіншіден, бүгінгі жағдайға сай, қарыз ... ... ... ... ... жағдайын, құндылығын үнемі бақылап
отыру қажет. Бұл айтылған жағдайлар көбіне бағалы қағаздарға да ... ... ... ... ... ... мәселелері
кездеседі. Сондықтан кепілге берілетін кейбір активтердің төмендегідей
сипатта болуын білу ... ... ... ... ... ... қабылдағанға дейін
жеңіл бағаланатын болуға тиіс.
Екіншіден, кепілге алынатын мүліктің нарықтағы қозғалыс ... ... ... ... кепілдің етімділік дәрежесін есепке алу өте ... ... ... алынатын зат көп уақыт өтпей нақты ақшаға айналуға
тиісті.
Төртіншіден, кепіл туралы келісім жасасқанда, кепілдің амортизациясын
немесе моральдық тозу ... ... ... ... кейбір активтер
басқаларына қарағанда өзінің бастапқы құнын тез жоғалтады.
Кепіл-хат - қарыз алушы төлеуден бас тартқан жағдайда, ... бір ... ... ... ... ... береді. Бұл жағдайда кепіл-
хаттың заңдылығы туралы несие берушіге қарыз ... ... ... ... ... ... сұрақтың маңыздылығын ескеру қажет. Кепіл-
хаттың ... ... ету ... ... ... ... тұрақтылығын алдын ала бағалап білуді талап етеді.
Кепіл-хат — күрделі экономикалық құрал ... ... ... ол ... етілген немесе қамтамасыз етілмеген болып
келеді.
Екіншіден, ол шектеулі немесе шектеусіз ... ... ... оны ... бір қарыз алушының барлық қарызын несие берушіге төлей
алмайтындығы жағдайында төлеуге кепіл береді. ... ... ... ... келеді. Шектеулі кепілдеме - бұл нақты бір қарыз алушының
ссудаға байланысты болатын қарызын төлеуге кепілдік ... ... ... ... елімізде дами алған жоқ.
Үшіншіден, жеке немесе корпоративтік кепіл-хаттар. Жеке кепіл-хат жеке
тұлғаларды, ... ... ... ... ... ... бір ... алған ссудаларын
қамтамасыз етуде жиі пайдаланылады. Бұл аталған кепіл-хаттар дамыған елдер
тәжірибесінде кең қолданылғанымен де, ... ... ... банктер өлі де болса, олардың түбінде өтей алатындығына
сенімсіздік танытуда.
Несиелерді қамтамасыз етудің келесі бір жолы ... ... енді ... тәжірибемізде кезінде қолданылғанымен де, оның айналасында
көптеген мәселелер орын алуда.
Несиелеу механизмін кеңес экономистері жалпы ... ... ... ... бөліп қарастырады.
Несиелеу механизмі — несиенің берілу және қайтарылу ... ... ... ... ... ... ... қамтитын
несиелік механизмнің кұрамдас бөлігі.
Басқаша айтқанда, несиелеу механизмі бұл несиені пайдалану механизмін
білдіреді. Несиелеу механизмі - бұл несиені ... ... тану ... Бүл ... практикада нақты өрекет ететін, өзінің
субъективтік сипаты бар ... ... ... ... мәні ... ... технологиясын бейнелейді.
Несиелеу процесі мынадай кезеңдерді қамтиды:
• несиеге деген өтінішті қарау;
• несиелік қабілетін талдау;
• несиелік келісім-шарт ... ... ... ... ... ... ... жасау.
I кезең. Банкке келіп түскен несиеге деген өтінішті қарау.
Кез келген несиелік операциялар ... ... ... ... қарыз
алушы мен сұралатын несие ... ... ... мақсаты, мөлшері,
түрі, мерзімі, мүмкін болар қамтамасыз ету мүлкі көрсетіледі. ... ... ... ... ... яғни ... ... байланысты құжаттар беріледі. Клиенттердің әр түрлі топтары үшін
әр түрлі ... ... ... ... ... ... құжаттар
пакетінің құрамына жататындар:
1) құрылтайшылық құжаттардың, жарғының, жалға алу шарттарының, тіркелген
куәліктерінің немесе патенттерінің; нотариалды ... ... ... құқығын куәландыратын құжаттар; азаматтардың төл құжаттары және
клиенттің несие алуға құқығын растайтын басқа да құжаттардың көшірмелері;
2) ... екі ... ... алушының балансы және оған қосымша беттер;
3) несиеленетін ... ... ... және оның ... ... ... экономиқалық есебі;
4) несиеленетін мәмілелерді растайтын келісім-шарттар ... ... ... және ... ... ... ... шотының көшірмелері және т.с.с),
5) басқа банктерден ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында кепілге берілген мүлікке қарыз алушының ... ... ... ... ... байланысты міндеттемені куәландыратын құжаттар;
8) қызметін жаңадан бастаған, яғни қаржылық есептер және басқа да құжаттары
жоқ кәсіпорынның ... ... ... банк ... алушыдан несиені қайтаруын қамтамасыз ететін
басқа да ... мен ... ... ете ... ... ... ... несиелік қатынаста болатын қарыз алушылар үшін кейбір құжаттар
тізімі қысқаруы ... ... ... ... ... ... өтініш жасаған
уақытта, банк несиелеудегі оның мүмкіндігін алдын ала ... үшін ... ... мүмкін. Онда: фирманың жетекшісі мен ... ... ... және ... ... ... занды мекен-жайы; ағымдық
және валюталық шот ... ... аты және ... ... ол ... ... мақсаты, сомасы және мерзімі; соңғы
есептік күнге берілген баланс ... және ... да ... ... оқып ... барысында банк қарыз алушының алған
ссудасын қайтару қабілетін бағалаудың шешім қабылдау үшін аса ... ... ... есеп ... ... кезең. Қарыз алушының несиелік қабілетін талдау кезеңі.
Қарыз алушының несиелік қабілеті — қарыз алушының алған ... ... ... және ... ... ... ... бағалаумен
сипатталады. Несиені қайтара алмау тәуекелі көптеген факторлардың әсерінен
болуы мүмкін, соңдықтан да, банк ... ... ... ... қабылдаудан
бұрын оның несиелік қабілетін талдайды. Бұл көрсеткіш банктің өтімділіғіне
ықпал етеді.
Қарыз алушының несиелік қабілетіне талдау ... ... ... ... ... Ссудаға қатысты қабілеттігі. Қарыз алушыға ссуданы бере отырып, ... ... ... ... ... қуатын анықтайтын Жарғысы және
нұсқауымен танысуға тиіс;
2) К,арыз алушының іскерлік беделі. ... ... ... ... ... алушының қарызды қайтаруға дайындығын ғана түсінбейді, сондай-ақ
келісім-шартқа байланысты барлық міндеттемелерді орындауы түсіндіріледі.
3) ... алу ... Банк ... алушының ссуданы қайтаруға жеткілікті
қаражатты табу ... баға ... ... ... табыс алу қабілетін анықтау барысында сату көлеміне, баға
шығындарына, шығыстарға әсер ететін
факторлар есепке ... Бұл ... ... алушы кәсіпорынның
орналасқан жері, оның тауарлары мен қызметтерінің сапасы, шикізат ... ... ... ... ... ... ... қоса жарнамалау тиімділігі, бәсеке сияқты факторлар ескеріледі.
/// кезең. ... жэне ... ... ... жасасу.
Қазіргі несиелеудің басты ерекшелігі бойынша банк қарыз алушының несиелік
қабілетін тексеріп болғаннан кейін, ... шарт ... үшін ... ... түседі. Несиелеуге байланысты барлық сұрақтарда
банк пен қарыз алушы келісім-шарт негізінде шешеді.
Несиелік ... екі ... ... міндеттемелерін және
жауапкершіліктерін анықтайды. Онда мыналар көрсетіледі:
- несиелеу мақсаты және объектісі;
- ... ... ... беру ... және қайтару шарттары;
- несиені қамтамасыз ету формасы;
- несие үшін төленетін сыйақы мөлшерлемесі;
-несиенің қозғалысын және клиенттің қаржылық ... ... үшін ... ... ... ... процесіндегі банктің бақылау қызметі
Несиелік келісім-шарттың мазмұнын келісуші жақтардыңөздері анықтайды.
Несиелік қатынастарды ұйымдастыру тәжірибесінде кепіл ... ... ... ... ... ... шарт кепіл затына байланысты
ажыратылады.
Кепіл затына: ... ... ... ... да ... және ... ... мазмұнына қарай кепіл заттары ... ... ... ... ... ... ... кепілі:
а)шикізаттар, материалдар, жартылай өнімдер кепілі;
ә) тауарлар және дайын өнімдер кепілі;
б) валюталық бағалылар ... ... ... ... ... ... да ... құндылықтар кепілі;
• бағалы қағаздар (вексельдер) кепілі;
• сол банктегі депозиттер кепілі;
... ... ... ... Муліктік құқықтар кепілі:
• жалгерлік құқық кепілі;
• авторлық құқық кепілі;
• жерге ... ... ... ... ... мәселелер қарастырылады:
• Келісім-шарт жасасушы тараптар туралы мәліметтер;
• Келісім-шарт заты;
• Кепіл берушінің құқықтары мен ... ... ... ... мен ... ... ету құқықтары;
• Кепілге қойған мүлікті қайта рәсімдеу, басқа мүлік
есебінен;
• Кепілге қойған мүліктің бұзылуына ... ... мен ... ... ауыстыру;
• Тараптардың жауапкершіліктері;
• Ерекше шарттар;
• Дауларды шешу;
• Басқа ... ... ... келісім-шарт жасасушылардың занды
мекен-жайы мен өзге де мәліметтері.
IV кезең. Несие беру кезеңі.
Бұл кезең ... шот ашу, ... ... ... ... (қосымша
құжаттартолтырылуы мүмкін), ссуданы беру тәсілін анықтайтыннесиелеуді
ұйымдастыру және техникалық шарттарынқамтиды.
Несиенің ... ... әр ... ... тәсілдері болады.
Біріншісі — несие клиенттің шотына ... ... ... ... ... ... — несие алуға қүқығы қосымша қаражаттарға
деген қажеттіліктің туындауына ... ... іске ... ... ... бір ... ... клиенттің құқығы бола отырып, ол оны алудан бас
тартады (мысалға, артық сыйақы төлегісі ... ... оны беру ... несиелеу ережелеріне сәйкес анықталады.
V кезең. Несиені қайтару және оған ... ... ... ... ... операцияның маңызды кезеңі.
Несиенің берілуі сияқты несиені қайтарудың бірегей жасалған үлгісі жоқ.
Іс жүзінде ссуданы қайтарудың төмендегідей көптеген варианттары болады:
1) ... ... ... ... ... ... қаражаттардың жинақталуының және несиеге деген есеп айырысу
шотына кажеттіліктің азаю шамасына қарай қайтару;
3) алдын ала ... сома ... ... ... ... ... ... бірден ссудалық қарызды жабуға есептеу;
5) несиенің қайтарылу мерзімін созу;
6) мерзімі өткен ... ... ... ... ... аудару;
7) банк резерві есебінен мерзімі өткен ссудаларды шегеру.
Ссудалық қарызды қайтару туралы қарастырылған варианттар бұл ... ... ... ... ... ... толық қайтару;
2) несиені жартылай қайтару.
Қайтару жиілігіне қарай:
1) несиені бірден қайтару;
2) несиені бөліп-бөліп қайтару.
Қайтарудың жүзеге асырылу ... ... ... ... ... ... несиені эпизодтық қайтару.
Қайтару мерзімдеріне қарай:
1) несиені мерзімді қайтару;
2) несиенің уақытын созып қайтару;
3) ... ... ... барып қайтару;
4) несиені мерзімінен бұрын қайтару.
Қайтару көздеріне қарай:
1) клиенттің меншікті қаражаттары;
2) жаңа несиені пайдалану;
3) кепіл ... ... ... ... ... шотынан түскен қаражаттар;
5) бюджеттік түсім және т.б.
Несиенің қайтарылуын арнайы құжат ... ... да, ... да
болады. Несиенің қайтарылуын негіздейтін құжаттарға: ... ... ... ... үкімі, соттың бұйрықтары жатады. Клиенттің өзінің
шотынан ақшалай қаражаттарды шегеру туралы ... ... ... да және
ауызша да болады. Несиенің қайтарылуы қағазсыз, яғни ... ... да ... ... ... ... жасау үшін банкте ссудалар бойынша мерзімді
міндеттемелердің картотекасын жүргізеді. Банк қызметкерлері ... ... ... ... ... ... ... алушының есеп
айырысу шотынан қаражаттарды шегеруге үкім-ордерін береді. ... ... ... ... ... кезде мерзімді міндеттеменің
келесі бетіне тиісті белгілерін жасайды. Егер де ... ... ... ... ... ... болса, ссуда бойынша қарызды және сыйақыны
қайтару ... ... ... ... негізінде жүргізіледі. Жекелеген
жағдайларда, қарыз алушының уақытша қаржылық ... ... банк ... ... ... қалдыруға рұқсат етуі мүмкін,
бірақ бұл қарыз жоғарғы сыйақымен құжатталады.
Сыйақы ... оны ... ... және ... ... оларды
іздестіру механизмі несиелік келісім-шартта анықталады. ... ай ... ... және т.б. ... және ... кестесіне сәйкес іздестірілуі
мүмкін.
Пайызды есептеу барысында шартты түрде айдағы күндер саны — 30, ... — 360 ... ... ... келісім-шарттың орындалуына, қарыз алушының ... ... және оны ... ... ... ... Осы ... қарыз
алушының шаруашылық қызметіне, оның қаржылық жағдайына талдау ... ... ... ... ... және есеп ... ... жазуларды, есептік материалдарды тексереді. Осы жерде қарыз
алушыдан алған барлық қаржы ақпараттар түрлері мен ... да ... ... да ... ... Әрбір банктің өзінің клиенттің
несиелік ісін жүргізу жүйесі ... ... ... ... өз
міндеттемелерің орындамаған қарыз алушыларға қатысты, банк: қарыз ... ... ... тоқтату туралы ескерту ... ... ... ... ... құқы бар. Қарыз ... ... ... ... ... ... жағдайда банк несиені
мерзімінен бұрын қайтаруды талап етуге ... ... ... ... ... ... ... мерзімді
түрде тексеріп отырумен де толықтырылады. Өйткені, банктің несиелік
портфелі оның ... көзі және ... ... ... барысындағы
тәуекел кезі болып табылады.
1.3. Несиелік портфельді басқару – банк активінің ... ... ... ... минимизациялау әдісі ретінде
Қандай да банктің қызметінде несиелендіру – ... ... ... ... ... ... ірі көзі және
активтердің ірі статьясы болып табылады. Бірақ, сонымен ... ... ... ... ... және ... ең ... көзі болып
табылады. Несиелендіру стандарттарының жеңілденуінен, несиелердің тиімсіз
ревизиялары, экономиканың ... ... ... ... – шығындардың ең басты себебі.
Кез – келген банктің ... ... ... ... портфель сапасы банк сенімділігі мен тәуекелдерді бағалауда үлкен
роль ... ... ... ... тәуекелдердің минимизациясына және
барлық ссудалық операциялардың табыстылығына әсер етеді. Максималды пайда
алу жұмысы тәуекел деңгейімен өзгертілуі қажет. ... ... ... әсер ... екі негізгі тәуекел катигориясы берілген:
4) Банктің несиелік портфелімен байланысты тәуекелдер:
1) өтімділік тәуекелі – банктің өз міндеттемелері бойынша жауап бере
алмауымен байланысты ... ... банк ... көп ... ... сапасы мен құрылымынан тәуелді;
2) пайыз ставкілерінің өзгеру тәуекелі – пайыз ставкілерінің қозғалысына
сезімтал барлық құралдардың құнына әсер ... ... ... өзгерісі;
3) валюталық тәуекел – ұлттық валютаға қатынасы бойынша валюталық
бағамның кенеттен өзгеруі. ... ... ... ... ... ... валюталық бағамның күтілмеген өзгерісі нәтижесінде болатын
шығындарға банктің ұшырамауын қамтамасыз етеді;
4) нарық тәуекелі – ссудалық активтердің нарықтық құнының ... ... ...... ... асыруымен, банктік
зайым келісім –шарттарын жасаумен және т.б. ... ... Жеке ... бойынша тәуекелдер:
6) клиент тәуекелі – клиенттің қаржылық жағдайымен және
қабілеттілігімен байланысты ... ... ... ...... биснесімен клиенттің нарықта
орналасуымен, клиент ұсынып ... ... ... ... ... ету ... – банк ... өз міндеттемелерін жабу
үшін клиентпен ұсынылатын қамтамасыздықпен байланысты тәуекелдер;
9) валюталық тәуекел – валюталық ... ... ... ... ... ... егер несие шетел валютасында алынса,
ал қарыз алушының кірісі теңгемен болса);
10)төлем тәуекелі – клиент жағынан төлемнің орындалмау тәуекелі.
Банктік тәжіребиеде жиі ... ... ... ... ... ... ... қарызды жабу боәйынша міндеттемелерді жүзеге асыруға жиі
ықпал етпейді.
Несиелік саясат несиелік портфель құрамын және оны ... ... ... ... ... ... шешім қабылдау үшін стандарттар бекітуі
тиіс. Қазақстандық банктік ... бұл ... ... Ұлттық Банкімен бекітілген экономикалық нормативтермен
реттеледі. Банктер реттеуші органдардың ұсынуына ... ... ... ... ... ... мен ... портфельдің
қалыптасуын бағалау несиелік өтініштің анализінен басталады.
Клиентті бағалау кең сұрақтарды қамтиды, яғни мысалға, ... ... ... ... және ... Несиелік портфельді басқару әр бір несиені жеке және жиынтық
түрінде басқарумен ... ... ... ... ... ... сияқты өте
қиын жүйе және ағымдық процесс болып табылады. Процесс мақсатты нарықты
анықтаумен басталады, одан соң ... ... ... ... ... жабу шарттары мен мерзімі, несиені бағалау, құжаттардың дайындалуы
жүзеге асырылады және егер ... ... және ... ... ... ... ... Одан соң несиенің қайтарылуы бақыланады.
Ескеретін жай несиелік портфельді басқару тек несиеге шолу жасауды
ғана емес, ... ... ... ... ... ... ... алдын
– ала көруге мүмкін емес жағдайларды шешу бойынша шарттарды, ... ... ... ... кезінде анықталған тәуекелдер:
1) ссуданы қайтармау тәуекелі – бұл қарызшының алған қарызын және несие
бойынша ... ... ... қандай да бір жағдайларға ... ... ... ... шығынға ұшырауы;
1) орның толтыру тәуекелі – бұл нарықтық ставкалардың ... ... ... қосымша жасалатын міндеттемелерді екінші
жақтын орындамауынан пайда болатын шығындардың орның толтыруға ... ... есеп ... тәуекелі – бұл ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар шығаратын болса)
контрагентпен белгіленген бағаға ... ... – ақ ... ... ... ... басқа кредиторларға қарағанда тәуекелге ұшырамауға көбірек
тырысады немесе тырысуы керек. Неге? өйткені ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарды несиелеуге
жібереді. Жалпы банкир ретінде олардың ... асуы ... ... ... ... ... ... тәуелді. Салымшылардың
түсінуі бойынша бұл қабілеттілік банктің несие қабілеттігінен ... ... ... ... ... ал ... қайтару» жиі бірінші
талапты білдіреді. Бұл мүмкіндік банк үшін ең ... ... ... байланысты тәуекелді дұрыс бағалаудан тәуелді.
Несиелік портфельдің негізін ... ... ... ... тәуекел
келесі көрсеткіштермен өлшенеді:
Актив сапасының коэффициенті:
К1 = ссудалар бойынша шығын / ссудалар бойынша
қарыздардың орташа көлемі
К2 = ссудалар бойынша шығын / ... ... ... ... ... ... = таза ... табыс –
ссудалар бойынша шығын / активтер
Бұл көрсеткіштің оптималды мәні 3 – 3,5%
Таза пайыздық маржа = таза пайыздық кіріс / ... ... ... = таза пайыздық кіріс + басқа да
кірістер / активтер
Несиелік тәуекел пайызы = ... ... / ... ... ... ... = бір ... ссудасы / меншікті
капитал
Халықаралық банктік тәжірибе бойынша өзінің меншікті ... ... ... бір тұлғаға берілмеуі керек.
Қазіргі уақытта ҚР-ның Ұлттық Банкі банктік жүйенің, ... ... ... басқаруды (ссудалық портфель) жетілдіру саясатын
жүргізуде. Қазақстан Республикасының жаңа ... ... ... қарызшылар жөнінде ақпарат алмасу қиыншылығы тұр. Коммерциялық
құпияға жүгіне ... ... ... ... ... ... ... салдарынан көптеген банктер бірнеше банктен несие алған
және мүлдем төлемқабілетсіз зайымшылармен кездеседі.
Бұл проблеманы шешу мақсатында Қазақстан Республикасының ... ... ... ... 17.07.1996 жылы № 246 ... ... ... тіркеу үшін қажет ақпаратты Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... деңгейлі банктер Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкіне қарызшы жөнінде мәліметтер, ... ... ... ... ... және оған берілген несие, гарантияларымен ... ... ... ... ... ... ... төленуі және
баланстан шығарылуы және т.б. мәліметтерді ұсынуы тиіс.
Екінші деңгейлі банктің ресми сұраулары бойынша ... ... ... ... зайымшылар жөнінде ақпараттар береді: жалпы бережақ
сомма, оның ... ... ... ... ... ... ... зайымшының қай банктен екені жөнінде мәлімет берілмейді.
Ұлттық Банк екінші деңгейлі банктерге міндетті ... ... ... ... ... зайымшылардың тізімін жібереді.
Тәуекел деңгейінің жоғарылауы мен ... – бұл ... ... үшін ... 2. ... БАНКТЕРДЕГІ ҚАРЫЗАЛУШЫНЫҢ НЕСИЕЛІК ҚАБІЛЕТІН
БАҒАЛАУ (« Казкоммерцбанк» АҚ-ның мысалында)
2.1. Заңды тұлғаның несиелік қабілетін бағалау
Қазіргі несиелеу жүйесі қарыз ... ... ... ... де ... Айта кету ... қарыз алушының несиелік
қабілеті - бұл коммерциялық банк балансының өтімділігін қолдау әдісі ... ... ... мерзімде сауданың қайтарылмай қалуға себепкер
болатын көптеген ... ... іс ... байланысты болып
келеді. Сондықтан да, банк ссудасының берілуі алдын-ала ... ... ... ... ... ... оқып үйренуге жағдай
жасайды.
Карыз алушының несиелік ... - бұл ... ... ... ... ... толық және уақтылы есеп айырысу қабілеті.
Қарыз алушының несиелік қабілетінің, оның ... ... ... - онда ... кезеңдегі немесе қандай да бір күндегі
төлемсіздікті ... ... яғни ... алдағы уақыттардағы қарызды өтеу
қабілетін болжанады. Өткен уақыттардағы ... ... ... ... ... ... қабілетін бағалау барысында
иек артатын ең бір ... ... ... ... ... ... ... өткен қарызы болып, ал ... ... және ... ... ... ... онда ... өткен уақыттағы
төлемдердің бір рет кешіктірілуі, клиенттің несиелік қабілетсіздігі ... үшін ... ... ... Несиелік қабілетті бар клиенттер
банкке, жабдықтаушыларға, бюджетке ұзақ ... ... ... несиелік қабілетінің деңгейі, банктің нақты қарыз алушыға ... ... ... қарапайым (жеке) тәуекелдерінің дәрежесін
көрсетеді.
Қарыз алушының қаржылық тұрақтылығын объективті бағалау және ... ... ... болар тәуекелдерді есепке алу ... ... ... ... және пайда табуға мүмкіндік береді.
Әлемдік және отандық банктік төжірибе қарыз ... ... ... ... ... қарайды: қарыз ... ... ... алу ... ағымдағы қызметі барысында
қарызды өтеу үшін қажетті қаражатты табу қабілеті (қаржылық мүмкіндігі),
қапиталы, несиенің қамтамасыз ... ... ... ... ... (қарыз алушының қызметінің зандылық негізі, банк стандарты мен
қадағалау ... ... ... дәл ... алушының мінездемесі деп оның занды тұлға ретіндегі беделі және
менеджерлерінің беделі, ... ... ... және ... ... несиелік саясатына сай келуі түсіндіріледі.
Қарыз алушының заңды тұлға ретінде беделі оның сол аяда ұзақ ... ... ... ... ... салалық қөрсеткіштерге
сай қелуінен, оның ... ... оның ... ... алушылары, несие берушілері) іскерлік әлеміндегі
беделінен тұрады. Менеджерлерінің ... ... ... ... ... ... ... сапасына, жеке қаржылық және жанұялық
жағдайына, оның ... ... мен банк ... ... ... ... ... қарызға алу қабілеті қарыз
алушының несиеге өтініш беруге, несиелік қелісім-шартқа қол ... ... ... ... ... яғни ... немесе фирманың
өкілдерінде белгілі бір өкілеттіліктерінің болуын білдіреді.
Қарыз алушының несиелік қабілетінің ең негізгі критерийлерінің бірі - ... өтеу үшін ... ... ... барысында қаражат табу
қабілеті болып табылады.
Қарыз алушының капиталы оның ... ... ... ... ... саналады. Оны бағалауда төмендегідей екі шарттың ... оның ... яғни ... ... ... жарғылық қордың
(ақционерлік капиталдың) ең төменгі мөлшеріне қойылатын талабы және ... ... ... ... ... ... ... қапиталдың жұмсау дәрежесі, яғни ол
банк пен қарыз алушының арасында төуекелдің ... ... ... капитал жұмсалымы қөбірек болса, соғұрлым қарыз ... ... ... ... ... ... отыруға мүмкіндік
туады.
Несиенің қамтамасыз етілуі - қарыз ... ... құны және ... ... қарызды өтеуде еқінші қосымша қездердің (кепіл,
кепіл-хад, кепілдеме, сақтандыру қағаздарының) болуы. ... ... ... ... ... ... ... туу барысында, олардың
банк алдындағы міндеттемелерін уақтылы орындауына ... ... ... ... беруші, кепілдемеші мен сақтандырушының ... ... ... ... ... жеткіліксіздігі жағдайында аса маңызды.
Несиелік операциялар жасалатын жағдайларға елдегі, ... ... ... болжанған эқономиқалық жағдай, саяси факторлар жатады. Бүл
жағдай банктің сыртқы тәуекел дәрежесін анықтайды.
Соңғы қритерий — бақылау, бұл ... ... ... ... ... етуі және ... ... жүзеге асырылуы үшін занды және
нормативтік негіз бар ма? Зандардағы қүтілетін ... ... ... ... ... ... нәтижесіне қалай әсер етеді? Несиелік
өтініште көрсетілген қарыз ... жөне ... ... мәліметтер, банктің
несиелік саясаты ... ... ... ... ... ... ссудалардың сапалылығын бақылап отырып, ... ... ... ... ... ... өткен, банк клиентінің несиелік қабілетін бағалау қритерийлері
несиелік қабілетті бағалау тәсілдерінің мазмұнын анықтайды. ... ... ... ... ... бағалау;
қарыз алушының қаржылық тұрақтылығын бағалау;
қаржылық коэффициенттерді бағалау;
ақша тасқынын талдау;
қарыз алушы туралы ақпарат жинақтау;
орналасқан ... бару ... ... алушының
жұмысын қадағалап отыру.
Отандық банктік тәжірибеде қарыз алушының несиеліқ қабілетін бағалаудағы
басты ... оның ... ... ... Ол ... алушының қызметін
қөрсететін көрсеткіш ретінде қызмет ете ... ... және ... ... және ... ... ... пайданы
алу, бөлу, және тиімді пайдаланумен сипатталады.
Қарыз алушы-кәсіпорынның несиелік қабілетін бағалау ... ... ... ... бағалау оның қаржылық ... ... ... ... ... баға беруде клиенттің қаржылық
құжаттары қолданылады.
Қарыз алушының ... ... оның ... төлем қабілетінен байланысты:
1) шаруашылық шарттарына сәйкес төлем талаптарын уақтылы ... ... ... ... мен ... жалақы төлеу;
4) бюджетке төлемдерді және салықтарды төлеу.
Қарыз алушының қаржылық ... ... ... ол барлық міндеттемелері
бойынша есеп айырыса алады.
Қарыз алушының несиелік қабілетін банктік талдау шектеулі және кең ... ... ... ... қабілетін талдау үшін оның тиімділігін,
төлем қабілеттілігін, шаруашылық-қаржылық қызметін ... ... ... ... ... ... көптеген әдістемелер
қолданылады. ҚР-да ҚР ... ... ... ... ... ҚР ... банк Директоратының 27 қыркүйек 1994 ж. мәжілісінде №26
қаулы бойынша бекітілген "Қарыз алушының ... ... ... ... әдістемелік нұсқауы", сондай-ақ АҚШ-та және баска да
елдерде пайдаланатын әдістемелер де біршама ... ... ... ... үшін ... ... ... Министрлігі бекіткен келесідей жылдық бухгалтерлік есеп формалары
қызмет етеді: "Кәсіпорын балансы" (№1 форма); "Қаржы ... және ... ... есебі" (№2 форма); Кәсіпорын балансына қосымша бет ... ... ҚР ... есеп ... ... ... қызметінің негізгі қөрсеткіштері туралы есебі" (№1 — Ф — мерзімді
— тоқсандық формалары) және ... ... ... ... ... ... ... туралы есебі" (№5-з - ... ... ... ... ... қабілетін бағалауда мынадай негізгі қөрсеткіштер
пайдаланылады (кесте -1):
Осы көрсеткіштердің ішінде аса ... ... бұл ... ... көрсеткіштер.
Өтімділік деп кәсіпорынның барлық төлем түрлері ... өз ... алу ... түсіндірді. Өтімділік жалпы қарыз және ... ... ... ... ... ... көлеміне байланысты
болып келеді. Баланс өтімділігі актив баптарындағы ақшалай қаражатгарға
айналу мүмкіндігіне ... ... ... пассив
баптарындағы төлеу мерзіміне ... ... ... ... ... –1 ... алушының несиелік қабілетін бағалау көрсеткіштері
| |Көрсеткіштер аттары ... ... |
|1 ... ... ... міндеттеме |
| |өтімділккоэффициенті | |
|2 ... ... ...... |
| ... |міндеттеме |
|3 ... ... ... активтері |
|4 ... ... ... ... ... пайда/өнімді сатудан |
| | ... ... |
|5 ... ... ... ... + айналымнан тыс |
| |басқа айналымнан тыс ... |
| ... ... | |
|6 ... ... ... ... |
| ... | |
|7 ... ... ... ... несие және займдар |
| |міндеттеме | |
| ... | |
|8 ... ... ... қаражттар/меншікті қаражаттар |
| |коэффициенті | |
|9 ... ... ... ... (ғимараттар және |
| ... ... ...... / камтамасыз |
| | ... ... ... ... ... ету |Пайда /қарыз бойынша шығындар |
| ... | ... |Қор ... |Жалпы пайда- түсім/активтер |
* ... С.Б., ... А.Ә. Банк ісі: Оқу ... Алматы: Қазақ
университеті, 2004.-185 б.
Баланс активінің баптары олардың өтімділік дәрежелеріне ... ... ... ... қаражаттар (есеп айырысу шотындағы және банктегі ... ... ... ... ... басқа да ақшалай қаражаттар; арнайы
қорлардың қаражаттары; күрделі ... ... ... ... жеңіл іске асатын талаптар ... ... ... ... және ... ... берешектермен есеп айырысулар; өзінің
жүйесіндегі кәсіпорындардан оларға қаржылай көмек ... ... ... есеп ... банк ... және қәсіпорынның арнайы
қорларынан берілген ссудалар бойынша жұмысшылары және қызметкерлерімен есеп
айырысу). ... іске ... ... ... ... ... ... мен тапсырылған жұмыстар жатпайды.
Берешектермен есеп айырысу құрамында үш айға ... ... ... ... ... ... ... оларға қаржылай көмек
ретінде берілген қаражаттар бойынша есеп айырысу" бабында жақын арадағы үш
ай ... ... ... ... алынады.
3) жеңіл іске асырылатын тауарлы-материалдык, құндылықтар (арзан ... ... ... ... ... өндірістік қорлар; аяқталмаған
өндіріс; алдағы уақыт шығыстары; дайын өнім; ... да ... ... ... ... ... байланысты өтімділік
коэффициентінің біршама оңтайлы мәні 1,2 мен 1,5 ... ... ... 1-ден ... болуы жарамайды. Өтімділік коэффициенті
қарыз алушының қарызды өтеу үшін жедел түрде шаруашылық айналымынан ақшалай
қаражаттарды ... ... ... бұл ... мәні ... соғүрлым қарыз алушы тұрақты келеді.
Бірақ та алашақ қарыздың сипатын ескеру қажет. ... ... ... шоттардың қарыз алушының жағдайына есер етуіне баға беруге ... ... ... ... нәтижелігін бағалауға мүмкіндік
береді.
Өтімділік коэффициентін талдау барысында мынадай факторларды ... ... ... (қаншалықты өндіріс және өнімді
сату көлемі үлкен болса, соғүрлым тауарлы-материалдық
құндылықтар қоры көп болады);
өнеркөсіп және өндіріс саласы (өнімге сұраныс және
оны ... ... ... ... ... ... (аяқталмаған өндіріс көлемі);
материалдар запасын жаңарту үшін қажетті уақыт
(өтімді қаражаттардың айналысы),
жұмыстың маусымдылығы.
Өтімді қаражаттардың ... ... ... ... ... қызмет зияндары;
өткен жылдары және төтенше ... ... ... ... бағасының төмендетілуі;
• күрделі қаржы жұмсалымдарға иммобилизациялануы.
Өтімді қаражаттардың артық болғаны қажет емес. Егер де ол артық болса
айналым активтерінің жұмыс тиімділігі ... ... ... ... себептері: күрделі қаржы ... ... ... ... ... ... нәтижесінде
амортизацияның жинақталып қалуы.
Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалаудың ... ... ... ... банктер клиенттің несиеқабілеттілігін бағалау
үшін көп көрсеткішіті күрделі жүйені қоладанады. Бұл жүйе қарыз алушының
түріне ... ... жеке ... ... ... өзгерілуі мүмкін және
сонымен қатар клиент ... ... және ... ... мүмкін.
Қарыз алушының несиеқабілеттілігі түсінігінің астарында шаруашылық
субъектінің (заңды және жеке ... ... ... ... ... борыштық міндеттемелері бойынша толық және уақытылы есеп
айырсуды білдіреді. Несиелік тәуекелдікті ... үшін ... ... 5 ... ... ... ... алушының мінездемесі,
несиеқабілеттілігі (сенімділігі), ... ... ... ету және оның
шарттары. Бұл ... ... ... ... бухгалтерлік
құжаттарымен танысу, қаржылық көрсеткіштерін талдау, банктің клиенттерімен
жұмыс жасау барысымен танысу, сыртқы ... ... оқу ... болады. Сыртқы ақпараттың бірінші көзі енсиелік ... ... ... ... ... Олар ... ... келетін
клиенттер туралы ақпараттар мен жиі алмасып отырады. Мұндай ақпарат
борышкердің ... ... ... ... көзі ... ... жинастырумен айналысатын агенстволарды айтуға болады. Олар
несиелер туралы ақпаратты жинастырып оны ақыға сатады. Мүмкін болатын ... ... ... ... оның ... 2-3 ... қаржылық және
бухгалтерлік есептемесі жарайды. Бұл ішкі ... ... ... ... берумен, несиенің максимальді көлемін ... ... ... ... ... ... Басты
назарды кәсіпорынның кәсіпорынның қаржылық жағдайы талдауға аудару қажет.
Оның барысында 3 негізігі мақсат көзделеді:
- болашағы бар ... ... ... ... ... ... ... тәуекелділігін төмендету үшін және қарыз алушының
- алдыға қойған мақсаттарына жету үшін ... ... ... ... қаржылық жағдайын бағалау бойынша жұмыстардың ... ... ... табылады:
1. Клиент қызметінің нәтижелерін талдау, оның өтімділігі,
сонымен қатар заемдық және жеке қаржының қатынасы.
2. Клиент қызметінің қаржылық тенденциясы.
3. ... ақша ... ... ... ... ... ... бағалау.
4. Клиенттің шығыс және кіріс ақша ... ... ... ... ету үшін ... ... бағыттардың әр қайсысына жеке-жеке тоқталайық.
Клиент қызметінің нәтижелеріне талдау. Бұл талдауды ... екі ... ... ... қарыз алушы бойынша барлық ақапараттар талдау үшін
қажет ақпараттық кесте ... Бұл ... ... ... ақпараттық
кестелердің негізігі төрт компоненті туралы ақпарат қамтылу қажет:
3) Пайда және шығын туралы есеп;
4) ... ... ... ... ... ... Ақша ... қозғалысы туралы есеп;
2-кезең. Салыстырмалы қаржылық коэффициенттерді ашу және ... ... ... ... ... және тенденцияларды
стандартты талдау келесі көрсеткіштердің қатарына ... ... ... ... ... жағдайда - өтімділік және тиімділік, ұзақ ... ... ... - ... тәуелділік (кесте –2, кесте –3).
1. Өтімділік кәсіпорынның ағымдағы міндеттемелерді ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттар ағымын
көңіл бөлу қажет. Ол қаржылық тұрақтылықты бағалауға, несиеге ... ... ... анықтауға және несие берілген кезде мониторинг
жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Кесте - 2 ... ... мен ... ... ... ... |Анықтамасы ... ... | | ... ... ... ... ... мерзімді |Дебиторлық борыштың |
|өтімділік" |ағымдағы міндеттемелер |міндеттемелерді |запастардың сапасын ... | ... үшін ... ... ... |
| | ... | |
| | ... | ... |(ақша қаражаттары+ тез |Қысқа мерзімді |Дәл жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... |
|коэффициентте|+дебиторлық |өтеу үшін бар ... ... ... ... ... ... ... |сапасында ескеру |
| ... ... ... |
| | ... ... | ... ... С.Б., ... А.Ә. Банк ісі: Оқу ... ... Қазақ
университеті, 2004.-190 б.
Кесте – 3 Несиенің ... ... мен ... ... бағалау
|Қаржылық |Есептеме ... ... ... | | ... |
|Тауарлы-материалдық|Өткізілген |Бұл ... |Бұл ... ... ... ... ... |көмегімен |
|айналымдылық ... ... ... |тауарлы-материалдық |
|коэффициенті |тауарлы-матер|өнімі ... ... |
| ... ... ... ...... | |
| | ... аз ... |
| | ... Яғни, | |
| | ... осы | |
| | ... ... | |
| | ... алатын | |
| | ... ... ... ... |Айналымдылық |Дебиторлық борыштың |
|айналымдылық ... ... ... ... ақша |
|коэффициенті |рлық борыш |сайын компанияға ... ... |
| | ... ... ... ... |
* ... С.Б., Ілияс А.Ә. Банк ісі: Оқу құралы.- ... ... ... ... шекті соммасын және кіріс пен шығыс ақша ағымдарын анықтау
үшін қарыз алушының ... ... ... ... ... асады:
сатудан түскен ақша қаражаттарды талдау, жиынтық пайда, ... ... ... ... операциялық табыс, сыртқы
қаржыландырудың жалпы соммасы, ақша ағымдарының ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Сонымен қатар компанияның иелері ұсынған ... ... ... ... негізінде пайда және шығындар туралы есеп жасалынады
(кесте –4). Бұл ... ... ... кәсіпорынның қаржылық жағдайының
келесі ... ... алу ... ... сату көлемі, сатылған
тауарлар құны, сауда жәнк жалпы басқармашылық шығындары, ... ... ... ... ... ... ... төлеуге шығындар,
басқада табыстар.
Кесте – 4 Пайда мен шығындар туралы есеп
|Қаржылық ... ... ... ... | | ... ... ... ... |Бұл ... төмен |
|жүктеменің» |жалпы құны/ ... ... ... ...... |кредиторлардың |
| ... құны ... ... ... | | ... ... |
|«Меншік иесінің |ұзақ мерзімді |Жеке капиталдың ... жаңа ... ... |әр ... |борыштар жасау ... ... ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... |
| | | ... тәуекелділікті|
| | | ... ... өтеу ... мен ... |Бұл есептеме жылдық |
| ... ... ... ... ... ... ... |жылдық |берген ... |
| ... ... ... ... есептеледі. |
| ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... |табыстары | |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... | |
* ... С.Б., ... А.Ә. Банк ісі: Оқу ... ... ... университеті,
2004.-196 б.
Американдық банктер қолданылатын несие қабілеттілік ... ... ... ... ... ... несие қабілеттілікті бағалау жүйесін көрсетеді. Американдық
банктер 4 негізгі көрсеткіштер тобын ... ... ... ... ... ... ... Пайда көрсеткіштері;
Бірінші топқа өтімділік коэффициенті (Кө) мен өтеу коэффициенті (Көтеу)
жатады. Өтімділік коэффициенті (Кө) ең ... ... ... ... борыштық міндетемелерге қатынасы болып табылады. Өтімді қаражаттар
ақша қаражаттары мен қысқа ... ... ... ... ... ... мерзімді несиелер бойынша ... ... ... ... талаптардан және басқада қысқа
міндемелерден құралады. К қарыз алушылық өз борышын жақын болашақта айналым
капиталымының ... ... ... ... ... ... болжайды. К жоғары болған сайын ... ... Өтеу ... ...... ... қысқа мерзімді
борыштық міндеттемелерге қатынасын білдіреді. Көтеу - несиелендіру ... ... ... қаржысының барлық түрлерінің жетістігін көрсетеді.
Егер Көтеу 1-ден кем болса, онда ... шегі ... ... енді ... ... ... ... Яғни ол несие қабілетсіз
деп саналады.
Екінші топқа жататын ... ... ... ... ... ... және К өтеу өсімін бағалау үшін ... ... ... өсуі ... осы ... ... ... және осы уақытта олардың айналымдылығы төмендесе қарыз алушының
несие ... ... деп ... қабылдауға болмайды. Тарту
коэффициенті
(Ктарту) бағалау көрсеткіштерінің ... ... ... Олар ... ... активтердің жалпы сомасына ... ... ... ... ... есептеледі. Яғни, фирманың заемдық
қаржыдан тәуелділігін ... ... ... ... болған сайын
қарыз алушының несие қабілеттілігі төмен болады.
Көрсеткіштердің үшінші тобымен фирма ... ... ... көрсеткіштері тығыз байланысты. Оларға жататындар: ... ... ... ... ... ... ... нормасы. Егер
фирманың заемдық қаржыдан тәуелдігі жоғарласа К тарту негізінде бағаланған
несие қабілеттіліктің төмендеуі пайданың өсуімен қамтамасыз ... ... ... ... несиеқабілеттілікті бағалауы 3
бөлімнен тұрады:
1. Кәсіпорынды бағалау және оның балансы мен басқада есептемелерді талдау;
2. ... ... ... қабылданған клиенттің
несиеқабіліттілігін бағалау әдістемелерінің негізінде.
3. Несиеқабілеттілікті бағалау үшін ... ... ... пайдалану.
Кәсіпорынды бағалаған кезде банк келесі мәселелерді қарайды:
- кәсіпорын қызметі және оның қазмет ету ұзақтылығы;
- өндіріс ... ... және ... ... ... ... ... істеу қабілеті мен жасы, оның ізбасарларының барлығы, ... ... ... ... ... ... ... қалу
көрсеткіштері, еңбек ақы мен қосылған құнның қатынасы (ол ... ... ... ... ресурстар (амортизация мен амортизациялатын құралдардың
қатынасы, ... ... ... ... ... ... ... өнім қандай өмірлік циклда екені,
кәсіпорын монопольді ... ме ... ... ... негізгі өнімі нарығының өсу кезеңдері, фирманың коммерциялық
саясаты, маркетингтің әдістері мен амалдарының жетік білу ... ... ... талдаған кезде үш негізгі құрамдас ... ... ... ... айналым қаржысы (запастар, дебиторлар, басқалар);
- қолма-қол ақша (касса, банк шотындағы ақша, құнды қағаздар) баланстың
пассив тұрақты ресурстары, кредиторлық ... және ... ... ... және тағы ... бөлінеді. Қызмет
нәтижелерін есептеу негізінде келесі көрсеткіштер аынқталады.(Қосымша
1. Қараңыз)
Баланс және ... ... ... ... ... ... бағалау үшін, екіншіден, айналым қаражаттары
негізінде несиеқабілеттілік коэффициенттерін есептеу үшін қолданады. Талдау
үшін ... ... ... ұзақ ... ... ... қатынасы, тұрақты жеке ресурстардың активтер сомасына қатынасы,
шығындар мен залалдардың өндірістің өсу ... ... және ... ... қаржылық есептемесі ... ... ... Ол ... кәсіпорындар баланстарының негізінде жасады.
Балансты талдаудың негізігі ... бірі ... ... болып табылады.
Қолма-қол ақша жағдайының көрсеткіштері кәсіпорынның даму ... ... ... және ... ... қажеттілік
деңгейімен бағаланады.
Коммерциялық банктің клиенттің несиеқабілеттілігін бағалаудың
әдістемесінің бірі ... Credіt Lіone ... ... болады. Бұл 5
коэффициенттен құрылған бағалау жүйесін білдіреді (4), (5), (6), (7) ... 1 ... ... 2 = ... ... ... салым
К 3 = ___________________________
ҚҚ
(6)
Ұзақ мерзімді салым
К 4 = ___________________________
ҚҚ
(7)
Қолма-қол ақшаның таза сальдосы
К 5 = ... бір ... ... 4 ... ... ... балмен есептеледі. Балдардың сомасы клиенттің
несиеқабілеттілік деңгейін анықтайды.
Банктік ... беру ... ... бұл ... қарыз
қаражатын алған кәсіпорындардың төлем ... ... ... ... мен өтеу ... бағалау үшін банктермен қолданады.
Біріншіден қарыз алушының құжаттары қаралады. ... алу ... ... ... ... ... алушының талап ететін ... ... және ... ... ... мүмкіндігі мен дайындығын
анықтау.
Қарыз алушы банкке келесі құжаттар ұсынады:
1. ... ... ... ... ұйым ... ... келісім шарт, тіркеу
туралы шешім ... ... ... ... ... қол және мөр
үлгілерінің карточкасы;
- ұйым атынан ... ... және ... шарттарға қол қоюға құқығы
бар тұлғаны тағайындайтын құжаттар немесе сәйкес куәлік (нотариалді
куәлендірілген көшірме);
- қарыз алушы ұйымның басшысы мен бас ... ... ... ... ... ... ... Соңғы екі есептік дата бойынша салық комитеті ... ... ... ... Онда ... ... баптары ашылып
көрсетілуі қажет (соңғы есептік датаға): негізгі ... ... ... ... ... ... ... мен шығындар, дебиторлар мен
кредиторлар (ең үлкен соммалар бойынша);
3. Соңғы 3 ай ...... ... ... ... ... және
валюталық шоттардан жазбалардың көшірмесі және көрсетілген айлар
барысында ірі түсімдердің ... ... ... ... ... ... жағдайы бойынша алынған несие туралы
анықтама. Бұған несиелік ... ... ... ... ... ... Ұйым ... ақпарат пен оның қызметі туралы қысқаша мәліметтер жазылған
несие беру туралы хат (шығыс нөмірі тіркелген ұйымның бланкісі)
Тіркелу құжаттары заңды ... ... ... ... әләухатын білдіреді.
Ұйым атынан банкпен келісім ... және ... қол ... ... ... ... жағдай болып табылады. Бұл құқықтар
қарыз алушының жарғысындағы жағдайларға сәйкес белгіленеді.
Бухгалтерлік есептеме қарыз алушының ... ... ... ... ... ... Ақпараттық базаның маңыздысы бухгалтерлік баланс
болып табылады.Баланстың активті бөлігін ... ... ... ... ... ... өндірістік қорларды, дайын өнімді, тауарларды,
басқада запастарды кепілге алуды ... осы ... ... ... ... баптарына қосылуымен бекітілуі қажет.
Есептік шоттағы қалдық ... ... ... ... сәйкес келуі қажет Дебиторлық борышты ... ... ... ... ... ... қажет. Өйткені, қарыздардың түсуі ... ... ... ... ... бір көзі болып табылуы мүмкін.
Баланстың пассив бөлігі қарастырғанда несие және ... ... ... ... ... қажет. Баланста көрсетілген және сұраныс
еткен датаға өтелмеген борыштар ... ... ... ... ... және ... ... тыс еместігіне көз жеткізу қажет. Басқа
банктердің ... ... ... тыс борышы жағымсыз фактор ... және ... ... қызметінің үзілді-кесілділігін білдіреді. Егер
борыш мерзімнен тыс болмаса, несиені өтеу мерзімі басқа несиелерді ... ... ... мейлінше қамтамасыз етуге тырысу қажет. Сонымен
қатар, сұраныс етіліп ... ... ... ... кепіл басқа банкке
кепілдікке беріліп қойылмағандығы бақылануы қажет.
Кредиторлық борыштың ... ... ... қарыз алушы бұрын
пайдаланып жүрген қаражаттарын уақытылы өтейтіндігіне көз жеткізу ... ... ... ... өзінің сыбайластарынан зайымдық келісімдер
бойынша алынған қаражаттарыда көрінісін табады. Бұл ... ... ... ... бірге қарстырылуы қажет. Егер несиеге
сұраныс етілген мерзім қаржылық есептеме жасалған мерзіммен ... ... ... алушының банктік несиелері бойынша нақты борышы ... ... ... ... ... ... бар екендігін
анықтау үшін бенкке несие ... ... ... ... ... ... және ... келісім-шарттардың көшірмелері қажет.
Жағымды факторлардың бірі ретінде банктің осы ... ... ... ... ... ... Егер ... етіліп отырған
несие бұрын алынып жүрген ... ... ... ... ... алушы банкке өзінің заңды құжаттарын көрсетуіне болады. Бірақ онда
болған өзгерістерді міндетті ... ... ... ... бола ... бұл ... банк үшін ... несие беру
туралы шешім қабылдауға бірнеше себептермен қолайлы емес. Бұл әдістеме
банктің инвестициялық ... ... ... ... және т.б ретінде) қатысушысы жағдайында мақсаттылық туралы шешім
қабылдауға келмейді. Оған келесі септер бар:
1. Инвестициялық жобаларды бағалау ... ... ... ... көп ... анықтаушы фактор болып табыла бермейді.
Әдетте, несиелік ресурстарды номиналды несие ... ... ... ... ... ... жобаның (ұйымдастырушы)
демеушісі, мердігерлер, өндірістік ... ... ... ұйым ... шикізат пен материалдармен жабдықтаушылар, өнімді
сатып алушылар және тағы да басқа қатысушылар. Әдетте, ... ... ... ... ресми қарыз алушы ретінде жаңадан құрылған
құрылым болып табылады. Ал оның «нольдік» ... және ... ... ... ... ... болмаған болады.
2. Әлемдік тәжіриебеге сәйкес инвестициялық жобаларды жүзеге
асырмас бұрын жобаның кәсіби дайындалған техникоэкономикалық ... ... ... ... Онда халықаралық әдістемелерді пайдалана отырып
жобаға техникалық және қаржылық зерттеу жасалуы қажет және мұнда қолма-қол
ақша ағымының қозғалысына жасалады.
3. ... ... ... ... ... ... ... несиелендірушіге (инвесторға) мынадай факторлар
маңызды болады: қарыз алушының заңдық және ... ... ... бар ... (дамыған Қазақстандық банктерден,
үкіметтен кепілдіктер және т.б.), ... ... ... бар ... қолма-қол ақша ағымы қозғалысын талдаудың және
жобаның қаржылық тұрақтылығының ... ... ... ... алушының
банктің несиелік рейтингі керек емес.
4. Халықаралық банктік ортада ... ... және оның ... үшін тәжіриебеге жалпы қабылданған халықаралық стандарттар енгізу
қажет.
Осындай ... ... бұл әдіс ... коммерциялық
банктермен кең ауқымда қолданылады.
2.2. Жеке түлғаның төлем қабілетін бағалау
Қазіргі кезде екінші деңгейдегі банктердің жеке ... ... ... және ... несиелер жатады. ... ... ... ... ... несие;
- ұзақ мерзімде пайдаланылатын тауарлар сатып алуға берілетін несие;
- тұрғын үйді жөндеу жұмыстарына берілетін несие;
-кейінге қалдырмайтын қажеттіліктерге (оқу, ... ... және ... ... ... ... бойынша жаңа және жүрілген автомобильдерді банк
несиесі көмегімен алуға болады.
Ұзақ мерзімде пайдаланылатын тауарларға мыналар жатады:
жиһаз;
сантехника;
аудио-видео-және тұрмыстық ... және ... да ... ... үйді жөндеу жұмыстарына: үйдің ішінде және сыртында құрылыс және
басқа да жөндеу жұмыстарын жүргізу жатады.
Мысалға, Қазақстан ... ... банк ... ... ... беру ... ... болады (кесте –5). Кесте –5
"Казкоммерцбанк" АҚ -ның ... ... ... мен ... ... |Тұтыну несиенің түрлері |
| ... | |
| | ... ... ... ... |
| | | ... ... ... | | ... |
| | ... ... ... | |
|1 ... ... |Автомобильді бағалау құнының |10000 АҚШ |
| ... ... 80% ... ... ... дейін |
| | ... | ... ... | | | |500000 АҚШ |
| | | | ... ... |
| | | | ... қамтамасыз |
| | | | |ету ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |
|2 ... |Автотомобиль |3 жылға дейін жүрген шетел |20% |
| ... ... 20% ... ... алуда 20%; | |
| | | |3 ... 5 ... ... | |
| | | ... ... ... ... | |
| | | ... 30%; | |
| | | |5 ... 10 ... ... | |
| | | ... шетл ... ... | |
| | | ... 50%; | |
| | | |3 ... ... ... ТМД | |
| | | ... ... сатып | |
| | | ... 30%; | |
| | | |3 ... 5 ... ... | |
| | | ... ТМД ... | |
| | | ... ... ... 50%; | |
|3 ... |Шетелдік |3 жылға дейін |2 ... ... |
| ... ... | | |
| | ... 5 ... | | |
| | ... | | |
| | |ТМД ... | |
| | ... | | |
| | ... 3 ... | | |
| | ... | | |
|4 ... |АҚШ ... |АҚШ ... ... ... |АҚШ ... ... |
| |валютасы |немесе теңге | ... |
|5 ... ... 1,5% ... 1,5% (АҚШ ... ... 1,5% (АҚШ |
| ... |(АҚШ ... 1,7% ... ... және |
| |төлем |долларында) | |1,7% ... |
| | ... 1,7% | | |
| | ... | | |
|6 ... ... ... автокөлігінің |Сатып алынатын |
| |з ету ... ... ... 10 ... |тауар немесе тұрғын|
| |түрі ... ... 5 ... ... сол |үй |
| | | ... | ... ... 2006 ж. ... ... ... ... банктен тұтыну несиесін алуға қажетті
құжаттар тізімі мынадай:
1. Қарыз алушының анкетасы
2. Жеке куәлігі ... СТТН ... ... 12 ай ... ... ... және басқа табыстары туралы
жұмыстан берілетін анықтама.
5. Жұмыс стажы туралы жұмыс орнынан анықтама.
6. Жанұя құрамы туралы анықтама (№3 ... ... ... ... ... ... туралы куәлік, жұбайыңыздың
жеке куәлігі)
8. кепілге қоятын мүліктің құжаттары
Келесі бір дамып отырған несиеге – ... ... ... ... ... ... беру шарттары мынадай:
Несие мөлшері: жылжымайтын мүліктің бағалау құнының 85% дейін
Бастапқы жарна: ... ... ... ... 15% ... үшін ... ... 1,3% (АҚШ долл), 1,7% (теңгеде)
Несие валютасы: АҚШ ... ... ... ... 1 ... ... мерзімі: 10 жылға дейін
Қамтамасыз ету түрі: пайдаланатын немесе сатып алатын тұрғын үй
Жеке тұлғаның төлем қабілеттілігін ... ... әр ... әр
түрлі қалыптасты. Яғни қысқаша айтқанда барлығына бірдей ортақ әдістеме
жоқ. Сондықтан да «ЦентрКредитбанк» АҚ-ның қолданылатын ... ... ... ... ... ... үшін мынадай көрсеткіштер
қолданылады (кесте -6):
Кесте – 6 Қарыз алушы-жеке тұлғаның төлем қабілетін бағалау
көрсеткіштері
| |Көрсеткіштердің ... ... ... |
|1 ... қарыз төлемінің айлық мөлшері |Несиенің мөлшері / несиенің |
| |(НҚАТ); ... |
|2 ... ... ... ... ... ... * сыйақы |
| |айлық ... ... ... /12 ай |
|3 ... ... және ... ... ... + СМАТ |
| ... ... ... ... ... | |
|4 ... ... (ТТ) ... ...... және |
| | ... да төлемдер |
|5 |Нақты несиелік ... (ННҚ) ... ТТ ... жобамен |
| | ... ... ... |
| | ... |
* ... ... 2006 ж. ... есеп материалдарынан.
Мысалы: Жапарова М.Б деген азаматша 360000 теңге счомасында тұтыну
несиесін 36 айға, 18 % жылдық ... ... ... отыр ... ... таза табысы – 18000 теңге және кепілге жылжымайтын мүлік қояды.
Жоғарғыда кестедегі көрсеткіштер көмегімен қарыз алушы Манасова Г.Е.
төлем қабілетін ... ... (9), (10), (11), ... = = 10000 ... = = 5400 ... = 10000 + 5400 = 15400 ... ... = = 0,85 (не ... ... ... ... қабілетті, яғни оған несие беруге
болады. ... ... ... ... ... ... арналады. Айталық,
кепіл заты ретінде 2 бөлмелі пәтер ұсыналады. Оның ... ... 1500000 ... ... ... ... көмегімен осы пәтердің кепіл құны
анықталады. Отандық банк ... ... құны ... ... құнының
70%-нан аспауға тиіс. Ол үшін мынадай есептеулер жасалады:
1. Пәтердің тозу коэффициенті = ... ... құны * 3% ... = 1500000 * 0,03 = 45000 ... Алдағы уақытта пәтердің бағасының төмендеу тәуекелі = Пәтердің нарықтық
құны * 15 % (төмендеу коэффициенті) = 1500000 * 0,15 = 225000 ... ... ... құны = ... ... құны – ... ... - Пәтердің бағасының төмендеу тәуекелі = 1500000 – 45000 -
225000 = 123000 теңғе.
4. ... ... құны = ... ... құны * 60 % = 1230000 * 0,6 ... ... Бұл ... ... несиенің кепілмен қатмамасыз етілу
дәрежесін сипаттайды.
Жалпы, “Казкоммерцбанк” АҚ есептерінің мәліметтері ... 2006 ... банк ... 434,2 ... құрды. Яғни өткен жылмен салыстырғанда
58 %-ға ... 2006 жылы ... ... 2005 ... салыстырғанда 66,5
%–ға өсті(орташа жылдық көлемі 350,8 ... ... ... ... ... ... есебінен (107,8 млрд.теңге), бағалы
қағаздарға салым салу ... 2,7 есе (44,5 ... және ... ... мен ... ... 46,9 %–ға (9,1 ... отыр. Банк активінің өсімін және банктің 2006 жылғы активінің
динамикасы мәліметінен алынды. (Қосымша 1-ден ... жылы ... ... ... ... ... ... 65,2 %
құрады. 2005 жылы бұл көрсеткіш 63,8 % құрады. (Қосымша 2-ні қараңыз)
Банктің ... мен ... ... ... ... орналастырған қаражаттары мен ... ... ... 38,583 ... ... (кесте –7). Өткен 2005 жылмен
салыстырғанда 11,2 % төмендеген. Олардың банк активіндегі үлесі 8,9 ... ... ... 6,9 %-ға ... Теңгемен жалпы қаражаттың
4,6 % салынса, қалған қаражат АҚШ доллары және евро ... ... ... ... 14,7 есе өсіп, 2006 жылдың ... ... ... ... ... ... ... 95,4 % құрады.
Банктің қаражат орналастыру саясаты өте консервативті. Банк әдетте уақытша
бос қаражаттарын белгіленген лимит бойынша ... ... ... 1 ... ... құнды қағаздармен қамтамасыз етілген жағдайда
орналастырады.
Кесте – 7 Банктік ... мен ... ... |
| |2006 |2005 |
| ... ... ... мен ... | | |
|- ... |1,790 |122 |
|- ... ... |35,321 |43,499 ... ... ... | | |
|- ... |0 |0 |
|- ... ... |1,887 |0 ... |38,998 |43,621 ... ... ... |(415) |(170) ... | | ... ... ... мен |38,583 |43,451 ... | | |
* ... АҚ-ның 2006 ж. жылдық есеп материалдарынан.
Несиелік қоржын туралы
2006 жылдың 31 желтоқсанында ссудалық қоржын (брутто) 302,132 ... жыл ... ... 59,6 %-ға ... ... –8). ... ссуда (нетто) көлемі 2006 жылы 1,4 пайыздық ... ... ... ... көрсеткішпен 63,8 % салыстырғанда 65,2 %-ға өсті. 2006
жылдың аяғында ссудалық қоржынның ... ... 197,709 ... ... ... 2005 ... ... 24,0 %-ғ а ... ... ... ... ... мен ... ... жыл бойы 23,4 %-ға, яғни 46,178 млн.теңгеге өсті.
Кесте – 8 Несиелік қоржын
|31 желтоқсан |
| |2006 |2005 |
| ... ... ... ... |302,131 |189,265 ... бойынша резервтер |(19,069) ... ... ... ... |283,062 |175,249 ... ... | | ... міндеттемелер | | ... |22,769 |18,951 ... |23,409 |18,466 ... |(1,426) |(1,790) ... ... ... |44,752 |35,627 ... ... ... |327,814 ... |
|аккредитивтер) | | |
* ... ... 2006 ж. ... есеп ... ... ... ... атқаратын, қазақстандың ірі және
орташа ... мен ... және ... ... ... ... ... айналысады.Яғни, қысқа мерзімді
несиелендіру, сауданы ... ... ... жеке ... да ... қызметін көрсетеді:
- тұтыну несиесімен несиелендіру
- ипотекалық несиелендіру
- несиелік карталар бойынша несиелендіру
- шағын бизнесті несиелендіру ... ... жеке ... ... құру және даму банкісінің (ЕБРР) шағын ... ... ... ... 2006 жылы ... ... ... 2005 жылдың аяғында мұндай несие бойынша қарыз
көлемі 30,577 мың АҚШ долларын құрады. 2004 ... ... бұл ... мың АҚШ ... ... ... көлемі 29,738 мың АҚШ долларын не жалпы көлемнің 97,26
% құрады. “Казкоммерцбанк” АҚ ... ... құру және даму ... ... бойынша шағын және орта бизнесті ... ... ... ... ... ... қайта құру және даму ... және орта ... ... ... ... АҚ 2006 ... аяғында жалпы үлестің 20,5 % құрады. 2006
жылы банк ... ... ... ... ... ауыл ... көлік және байланыс, тамақ өнеркәсібі және
сауданы несиелендіруде қызмет көлемін арттырды. ... (11,4% ) ... ... ... (4,7% ) ... ... ... жұлғаларды несиелендіру көлемі жыл басында 12,234 млн.теңгені
құраса, жыл аяғында 31,791 млн.теңге құрады. Жеке тұлғаларды ... ... ... ... ... 25,9 % құрады (жыл басында
23,5 % құраған).
Валюталық тәуекелді ... ... ... ... ... шетел валютасымен берілген ... ... олар ... 79 % ... Жыл соңында шетел валютасында берілген несиелерге
қарағанда ұлттық валютада берілген несие көлемі 40,6 % -ға ... ... ... банк ... 21 % құрайды.
Ссудалық қоржынның қамтамасыз етілу құрылымы өте күрделі. (қосымша 3).
Клиенттерге несие қозғалмайтын мүлікті ... алу ... ... ... ... ... бағалы қағаздар,
акция және депозиттер есебінен беріледі.
Кепілзат консервативті бағаланады және ... деп ... ... ... ... 2006 жыл ... ... 289,853 млн.теңгеге қамтасыз етілген , 12,279 млн.теңгеге қамтасыз
етілмеген (кесте- 9).
Банк барлық уақытта да ссудалық қоржынның ... ... ... ... Жыл бойына күмәнді және шығынды ссудалардың үлесі ... 18,0 %–ға ... 9 ... ... етілуі
|31 желтоқсан |
| |2006 ... |2005 ... ... | ... | | |
| ... |% ... |% ... |289,853 |95,9 |180,340 |95,3 ... | | | | ... |12,279 |4,1 |8,925 |4,7 ... | | | | ... |302,132 |100 |189,265 |100,0 |
* ... ... 2006 ж. ... есеп ... ... ... ... және активтер бойынша орташа
табыстылығын анықтау несиелендіру ... ... ... ... ... бірі.Жалпы 2006 жыл бойы пайыздар бойынша табыс көлемі
35,106 млн.теңгені құрады, ал бұл көрсеткіш 2005 жылы 24,501 ... Яғни ... ... ... ... ... ... (кесте-10).
Кесте-10 “Казкоммерцбанк” АҚ-ның пайыздар бойынша табысы
| ... ... ... ... (% жылдық) |
| |2006 |2005 |2006 |2005 |
| | | ... ... ... |валюта|
|Клиенттер ссудасы |29,749 |23,044 |14,9 |14,3 |13,7 |14,0 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... мен |1,527 |346 |4,1 |3,1 |5,2 |3,0 ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... қағаздар |3,830 |1,111 |5,1 |6,4 |6,2 |9,3 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |35,106 |24,501 | | | | ... табыс) | | | | | | ... ... ... 2006 ж. ... есеп ... Несиелік тәуекелді баскару және банктің несиелік портфелінің ... ... ... ... ... банктің берген несиелерінің
сапасына, яғни оның қайтарымдылық дәрежесіне тікелей байланысты. Несиенің
уақтылы ... ... зиян ... ... ... да ... тәуекелді басқару шараларымен уақтылы айналысып отыруға тиіс.
Несиелік ...... ... ... алған несиесі бойынша
қарызын немесе оған есептелінген сыйақысын өз уақытында қайтара алмауына
байланысты банктің зиян ... ... ... ... ... негізгі элементтеріне жататындар:
несиелік қызметті ұйымдастыру;
лимиттер белгілеу;
несиелік ұсынысты бағалау және ... ... ... ... ... ... байланысты несиелерге
рейтинг қою және белгіленген лимиттермен салыстыру;
несиелер ... ... ... ... есепке ала
отырып, сыйақы мөлшерлемесін анықтау;
несиелік шешімдерді ... ... ... бөлу — ... мониторинг;
несиелік портфелъді басқару;
проблемалық несиелерді қалпына келтіру.
Кез келген банктік несие ... ... ... ... ... ... банк мекемесі қарыз алушымен бірлесе отырып, материалдық
қорлардың құралу ... ... ... ... ... ... ... өтімділігін, ауыл шаруашылық өнімдерін, оның қайта өңделуі және
басқа да ... ... ... ... алушыға берілетін несиенің мөлшері әр түрлі жағдайларға байланысты
болып ... ... ... ... ... несие шамасы қарыз
алушының жасаған өтінішіне байланысты. Бірақ та, бұл ... ... ... қайтарудағы нақты мүмкіндіктермен, сондай-ақ банктің нақты
есебімен ... ... ... ... ... ... ... байланысты, соның
ішінде:
• қарыз алушының төлем айналымындағы алшақтық шамасына;
несиені қамтамасыз ететін нақты ... ... ... ... ... дәрежесіне;
маржа деңгейіне;
несиелік төуекел дәрежесіне және банктің клиентке деген сенім дәрежесіне;
• банкте бар ресурс көлеміне және т.б.
Несиелерді авторизациялау — ... ... ... мақсатында
жүргізілетін анықтамалар және тексерулер процесін білдіреді.
Несиелік мониторинг — несие ... ... ... ... ... ... несиелік қабілетінің өзгерісін ... ... ... жүйесі болып табылады.
Несиелік портфельді басқару — бұл банк қабылдауға ... ... ... түрлерінің барлығын айқындауды және олардың ең ... ... ... талап ететін жоғарғы жетекшілер қызметі болып табылады.
Несиелік портфельді басқаруды іске ... ... ... ... қарыз алушылар мен олардың топтары үшін несиелеудің ішкі банктік
лимитін белгілеу;
несиелік рейтингпен ... ... ... ... ... ... көрсететін несиелік
тәуекелді талдау формасын жасау;
әр түрлі салалар бойынша несиелеуді диверсификациялау;
төменгі тәуекел ... бар ең ... ... ... ... бар салаларға ... ... ... баға ... ... ... ... белгілеу — несиелік портфельді құруға бақылау жасауда
тәуекелдерді төмендету және ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... ... несиелік келісім-шартта көрсетілген уақытта
қайтарылмаған, уақыты кешіктірілген және қосымша келісім
берілген несиелер;
сақтандыру, кепіл-хат немесе кепілдемемен қамтамасыз ... ... ... ... ... және кепіддеме
берушілердің банк
алдындағы міндеттемелері орындалмағандар;
несиелерге есептелетін пайыздың несиелік ... ... ... 30 күн ... ... ... жатады.
Сондай-ақ проблемалық несиелерге қарсы шараларға мыналар жатады:
- қарыз ... ... ... ... несиені қайтару кестесін өзгерту;
- пайыз (сыйақы) төлеу тәртібін өзгерту.
Несие үшін ... ... ... ... ... ... ... Оның мөлшері, жалпы жағдайда ... ... мен ... ... ... құралады.
Несиелік тәуекелді анықтау және оның алды-алу барысынд қарыз алушының
несиелік қабілеттілік классын ... ... зор. ... ... ... ... ... негізінде көрсеткіштерінің критериялық
деңгейімен олардың рейтингі жатыр.
Орташа мәндегі коэффиценттер мен көрсеткіштер деңгейі қарыз ... ... ... ... - 1 ... ... ... 3 класқа
жатқызуға негіз бар. Мысал ретінде мемлекеттік және ... үшін ... ... ... ... ... ... және көрсеткіштердің маңыздылығы жүйеде ... ... ... ... алушының әр біреуі үшін экономист өзі анықтайды.
Мысалы, қысқа мерзімдік ... ... ... несие бойынша мерзімі
өткен ақша ... ... ... мүмкіндігін бағалайтын өтімділік
коэффициентін жоғарлатады. Банк ресурстарын тұрақты ... ... жеке ... ... ... болуы жеке қаржысымен
қамтамасыз етілу көрсеткіші рейтингін көтереді. Несиенің экономикалық
шекараларының ... ... ... ... ... ... бірінші орынға өтеу коэффициентінің
деңгейі бірінші қатарға шығады. Несиеқабілеттіліктің жалпы бағасы балдармен
белгіленеді. ... әр бір ... ... ... рейтинг
сомасын білдіреді.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалау нәтижелері бойынша несиені
беру туралы шешім ... ... ... оның ... ... ету мақсатында несиені құрылымдастыру қажет. Яғни,
қарыз алушының мүдделерін ескере ... ... ... ... ... ... параметрлер бойынша жүргізілуі қажет:
1) Қажет несиенің сомасы: резервтермен қамтамасыз етілген және
қамтамасыз етілмеген несиелерді қосады, ... ақша ... ... ... ... бойынша бағалауы керек, ұсынылған сомаға қажеттілікті
көрсететін болжамдармен белгіленуі қажет. Сонымен қатар, бюорыштар ... ... ... ... келуі керек.
2) Борышты өтеу графигі: қолма-қол ақша қаражаттары ағымдары үшін талдау
жасау ... ... ... ... ақша ... пайда болуы;
ә) саланың даму динамикасын және қолма%қол ақша қаражатының ... ... ... ... тауып және олардың қолма%қол ақша қаражатының
ағымына әсерін сандық ... ... ... тексеру;
г) қарыз алушымен нәтижелерді талдау және оның төтенше жағдайларларға әсет
ету мүмкіндігін ... ... ... ең ... вариантарын өңдеу;
3) Мониторингке қойылатын талаптар: қарыз алушының қаржылық
жағдайына және оның төлемқабілеттілігіне жие ... ... ... ... клиенттің қаржылық есептемелерін ұсыну тізімі мен ... ... ... ... ету: қамтамасыз ету құнын нақты бағалау
қажет. Яғни, қамтамасыз ету бойынша құжаттарды зыңды тұрғыдан сауатты ... ... ... кәсіпорынға (І,ІІ,ІІІ)несиеқабілеттілік
класы белгіленеді. І класс 100-150 балл кезінде, ІІ класс ... ... ... және ІІІ класс 251-300 балл ... ... ... ... І ... ... ... анықтау мысалы (Қосымша 3) көрсетілген.
І класқа сәйкес коэффициенттер мен көрсеткіштер кезінде мәндердің барлығы
10 балға тең, ІІ ... - 200 және ІІІ ... 300 ... тең (1,2,3
варианттар). Сондықтанды 10 балл көлеміне жақын кезде (яғна, 100-150 ... ... 200 балл ... 251-250 ... ІІІ ... 4- ші ... Кө ... нақты мәні ІІІ класқа жатқызады, ал Кж. к - ІІ ... ... ... ... 270 балға ие болып, ал ол ІІІ- ... ... ... әр ... ... ... рейтинг көрсеткіштерінің
өзгеруі жалпы несиеқабілеттілік класының өзгеруіне әкеледі. Мысалыға, ... 6-ші ... Кө , ... және Кж.к. ... бірдей, бірақ
рейтингтері әр түрлі. Нәтижесінде 4- ші вариантта қарыз алушыға ІІІ ... 6- ші ... ІІ ... ... ... жоғары
кәсіпорынға бірінші вариантқа сәйкес кәсіпорынды жатқызуға болады (балдар
сомасы 100- тең, ... ... І). ... ... ... ... тек негізгі көрсеткіштерді емес қосымша
көрсеткіштерді қолдануы қажет.Олардың арасында запастардың айналымдылығы
немесе ... ... ... көрсеткіштер, айналым
қаражаттарының жалпы сомасында өтімді активтердің үлесі немесе І- ... ... ... ... ... ... ... қарыздар
деңгейі, өндірістік потенциалдың тиімділігі, құрылыстың орташа ұзақтылығы,
табыстың бір қалапты бөлінуі.
Көрсеткіштердің және ... ... ... ... әр ... әсерінен қол жеткізіледі.
Активтерді нормалау есебінен ... ... ... ... ... ... нақты кепілі болып табылады. Кең көлемде тұтынуға
иеленбеген немесе көлік ... ... ... жылдық өнімнің
қалдығының өсуі несиені уақытында қайтарудың кепілі бола алмайды. Кө және
Көтеу өсуі ... ... ... мен ... мүмкін.
Клиенттің несиеқабілеттілігі туралы қорытынды оның қысқартылу ... ... Егер ... ... несиелер бойынша борыш шикізатты
жабдықтаудың мерзімі бұзылуынан болса, онда коэффициенттің ... ... ... ... деп санауға болмайды. Факторларды талдау
оммерциялық банктің клиенттің ... ... ... ... ... ... Бұл талдаудың нагізгі бағыттарына ... ... ... ... талдау және олардың өтімділік және өтеу
коэффициенттері элементтеріне ... ... ... активтер әсерінен өтеу коэффициенттерінің өзгеруін бағалау;
• борыштық міндеттемелер ұүрылымының өзгерісін қарастыру және ... және өтеу ... ... жеке ... қамтамасыз етілу көрсеткішінің өсуі немесе төмендеуін
анықтайтын ... ... ... жеке ... ... ... жеке ... етілу көрсеткіштерін бағалау;
Несиеқабілеттілік коэффициентері мен көрсеткіштерінің ... ... ... ... ... ... және осы клас бойынша
жағдайлар жасауға мүмкіндік береді.
Банк клиенттің несиеқабілеттілік класын немесе осы ... ... ... ... келесі жағдайларда мақұлданбайды:
• өтімділік коэффициентін дебиторлық борыштың ... ... ... өсуі есебінен жақсарту;
• өтеу коэффициентін сату келісім шартарымен қамтамасыз ... ... ... ... ... өсу ... ... өтімді қаражаттардың құрылымының төмендеуі;
• кіші өндірістік ... жеке ... ... ... ... ... ... байланысты қорлар
есебінен өсуі;
... ... ... ... қамтамасыз ... ... ... мен ... есебінен жақсарту;
• несиелендңрлетін шикізаттардың жабдықталумен байланысты банкке борыш
міндетемелерін қысқарту.
Банктер кәсіпорынның ... ... ... қажет. Яғни, кәсіпорынның алған несиесін уақытылы қайтарылуы туралы.
Борыштарды қайтары қаражаты ең алдымен кәсіпорынның шоттарындағы жатқан
қаражаттар. ... ... бір көзі ... ... бір қалыпты
айналымы кезінде дебиторлық борыш болып табылады.
Борышты өтеуідің тағы бір көзі ретінде кәсіпорнның ... ... ... Оны сату ... ... ақша ... табады.
Басқаша айтқанда, борышты өтеу кәсіпорынның барлық қаражаттарымен
қамтамасыз етіледі. Дәл осылайша егер ... ... ... көп ... онда ол ... ... ... , яғни төлем
қабілеттілі ден санауға болар еді. ... ... шын ... ... ... ... ... болса оның өндірістік қызметі
тоқтап қалады.
Сондықтанда төлемқабілетті кәсіпорын деп ... ... ... көп ... ... ... болады.
Төлемқабілетілік - деп ... ... ... ... тарапынан
несиені өтеуге талап бірдей түскен кезде кәсіпорынның өз борыштарын өтеуге
дайындығы айтамыз.
Төлемқабілеттілік - деп кәсіпорын өзінің ... ... ... және ... ... ... тоқтатпа й өтеуге ... ... ... көрсентетін көрсеткіш бұл өтіміді
қаражаттардың қысқа мерзімді борыштардың соммасына ... ... ... ... ... ... шығындар шегерісімен
балансының 2-3 бөлімдерінің берілгендері кіреді. Өйткені осы екі ... ... ... өтеу үшін ақша айналдырылмайды.
Жоғарыда айтылғандай бұл көрсеткіштің алымы ... ... ... ... ... төлемқабілеттілік көрсеткішінің деңгейі бірден
жоғары болады. Төлемқабілеттілік көрсеткіші деңгейін сапалық бағалау әр ... ... ... ... ... ... ... бұл
көрсеткіштің жалпы өтеу коэффициенті деп аталатын ... ... ... ... ... ... ... оның минималды көлемі 3 - 4
жоғары болуы қажет. Шын ... ... ... осы ... бір септігін тигізеді. Ол әр бір кәсіпорын үшін оның баланстық
берілгендері бойынша бағалануы ... ... ... үшін кәсіпорында
өзінің ағымдағы міндетемелерін өтегеннен кейін қанша айналым қаржысы ... ... ... ... ... ... жалпы өтеу коэффициентін анықтау
кезінде қысқа мерзімді міндеттемелер көзі есебінен барлық дебиторлық борыш
алынып ... ... ... ішінде төлемқабілетсіз кәсіполрындар мен
тапсырыс берушілерде бар. Осы ... ... ... ... ... қаншалықты жоғары болуын білдіреді.
Банктің несиелік портфелінің сапасын бағалау. Көптеген мамандардың
пікірінше несиені тиімті басқарудың негізі
портфельді ... ... ... Портфельді басқару барлық ... ... ... және ... ... ... қолданылатын тәуекелді басқарудың комплексті жүйесі
халықаралық ... ... ... жасақталған. Мұнда негізгі
көнілді несиелік портфельдің тәуекелін талдау және басқару ... ... ... ... ... үшін банктің несиелік
комитеті жауапты болып ... ... ... ... келесідей түрлі
критерилерді ұстана отырып, оптимальды және ... ... ... ... ... ... ... соммасы, қамтамасыз ету типі,
кәсіпорынның заңды статусы, кәсіпорын көлемі, ... ... ... ...... ең ... ... көзі болып табылады және
активтерді орналастырудағынегізгі ... ... Банк ... ... ... банктің тұрақтылығы, репутациясы және қаржылық жетістіктері
тәуелді болып келеді. Сондықтан барлық банктердің ... ... ... ... ... отырады.
Несиелік портфель жағдайын қадағалауды келесілер жүзеге асырады:
1) несиелік ... ... ... ... ... ... мен филиал директоры;
3) банктің несиелік комитеті;
4) 10)банк басқармасы.
Несиелік портфель туралы есеп берулер несиелік комитетке және ... ... ... ... отырады. Несиелік портфельді басқару
жөніндегі бағдарлама банктің түріне, специализациясына, онда ... ... ... ... ... банктер қосымша бақылау жүргізгенде ссудаларға рейтинг
ұсынады, яғни ... ... ... ... баға ... ... ... ссудаларға номер ұсынылады (1,2,3 және т.б.), ... бір ... ... ... – «Ең ... ... және т.б. ... ... ... ... ... құрылымын бақылау үшін көмек береді. Мысалы, соңғы
тексеру нәтижесі бойынша «Шегінде тұрған ссудалардың» ... ... 5% ... ал ... олар 1,5% құраған. Яғни портфельдің соншалықты
нашарлауына қандай себептер болғанын шешу керек.
Несиені классификациялау ... ... ... ... ... ... банк ... классификациялайды және несиеден болған
мүмкін жоғалтуларды анықтайды және ... ... ... ... клиенттік, қаржылық, экономикалық жағдайының нашарлауы
төлемқабілетсіздік кезінде, банк өзінің резервін құру ... ... ... ... ... ... ... ссудалық портфельді классификациялау методикасы;
2) компания банктерінің несиелік портфелін классификациялағанда
қолданылатың ішкі методика.
3) Несиелерді классификациялау ... ... ... ... ағымды ақпарат көмегімен талдау,
активтер сапалылығын, олардың ... ... ... ... және ... ...
қатынасы;
5) несиенің берілуінде банк пен қарызшы арасындағы қарым –қатынас
шарттарын түсіну ... ... ... ... критерилер көмегімен несиенің қай класқа жататының анықтауға
болады. Несиелік портфельді ... ... ... ... ... ... сонымен қатар олар бойынша екінші ... ... ... ... ... ... сәйкес және
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің 25.05.1997 жылы ... ... ... ... портфель барлық несиелер бойынша классификацияланады.
Банктің несиелерін қарызшының несиені жабу мерзіміне ... ... ... ... қарызшының қаржылық жағдайына байланысты
жасалынады және келесі топтарға ... ... ... ... ...... қайтару мерзімі келмеген және сапасы
ешқандай күдік туғызбайды, яғни:
1) қарызшының қаржылық жағдайы тұрақты, меншікті капиталы ... ... ... ... ... Бұл категория несиелерінің қайтарылмау белгілері болмайды.
4) Субстандартты ...... ... ... ... несие үшін төлемін 30 күнге кешіктірсе;
6) бір рет жасалған ... бұл ... да ... ... ... ... тұрақты, бірақ
кейбір көрсеткіштер қанағаттанарлық (дебиторлық қарыздың ... емес ... ... ... ... үшін ... 30 күннен 60 күнге дейін кешіктірілсе;
2) бір рет жасалған пролонгация;
3) қарызшының қаржылық жағдайының нашарлауы;
4) қарызшыға арналған несиелік досьенің болмауы.
5) ... ... ... ... ... үшін ... 60 ... дейін кешіктірілген;
7) бір жылға санкция жариялау;
8) клиентке материялдық ... ... ... оның ... форс – ... ... ... несие үшін төлем 90 күннен жоғары кешіктірілсе;
2) қарызшының өзін банкрот деп жарияласа;
3) бір жылға санкция белгілеу;
4) форс – ... ... ... ... ... өзіне келесі элементтерді
біріктіреді:
- несиелік портфельді құрайтын несиелер сапасын бағалау;
- ... ... ... ... ... ... несиелік портфель құрылымы негізінде несие бойынша шығындарды жабу үшін
қажет резерфтер көлемін анықтау.
Несие портфелінің топ бойынша жіктелуі.
Портфельді талдау өзіне ... өтеу ... ... дәрежесі
бойынша, қарыз валютасы ... ... ... ... ... ... портфельді қажетті деңгейде келесі параметрлер бойынша
ұстап тұрады:
1) теңге және шетел валюталары;
2) өтеу мерзімі: 3 айға ... 6 – 12 айға ... 1 – 2 ... ... 2 ... ... түрлері:
1) сауда, құрылыс, өндіріс, энергетика, транспорт, ауылшаруашылығы;
2) географиялық жағдайы;
кәсіпорын түрі:
1) шағын кәсіпорын, жеке кәсіпорын, ұжымдық ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын,
акционерлік қоғам;
2) несиелік өнім түрі;
3) кепіл түрі;
пайыздық ставка деңгейі:
1) теңгеде;
2) ... ... да ... банк клиенті немесе клиенті емес;
5) жобаның түрі.
Несие портфелін таза басқару барлық тәуекел ... ... ... етеді: географиялық, салалық, несие алушы тәуекелі. Ай сайын сәйкес
есеп беру жүйесі дайындалады. Мұндағы ... ...... шектен
тыс щоғырлануына кедергі жасау.
Банк әкімшілігі тәуекелдің көлемімен мүмкін болатын түрін анықтауда
жауапты. ... ... ... қою процесі икемдіболуы тиіс. Ол нарықты
зерттеуге, болжамдауға, сезімталдықты ... ... ... ... пайдаланылатын тәуекелді басқарудың
қазіргі замаңғы концепциясы статистикалық әдістерді пайдалану негізінде
құралған.
Қазақстандық ... өз ... ... ... ... және ... жаңа ... жасақталуда.
ТАРАУ 3. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ НЕСИЕЛЕНДІРУ ПРОЦЕСІН ҰЙЫМДАСТЫРУДАҒЫ
ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕР ЖӘНЕ ... ... ... . Несиелік қабілетті және тәуекелді бағалаудың шетелдік тәжірибесін
енгізу бағыттары
Шетелде клиенттердің несиелік қабілеті ... ... ... және олар ... ... ... ... фирмалар немесе
агенттіктер жұмыс жасайды. Бүл тәуелсіз ... ... ... қызмет көрсетеді. Мысалға, фирма "Дан энд Брэд форд" 3 млн. ... ... ... ... ... ... жинақтап, жалпы
ұлттық және аймақтық анықтамаларда жариялайды.
Несиелер бойынша банктердің зиянға ұшырауының
өсуіне біршама әсер ... ... ... ... ... ... ... жасауға мүмкіндік берді. Дүние жүзілік
банктің мәліметтеріне сәйкес, несиелер бойынша банктердің зиян ... ... 67% - ішкі ... ал 33%-ы ... ... ... ... –11)).
Кесте –11 Несиелеу барысындағы банктің зиян шегуіне әкелетін факторлар
|Ішкі факторлар |67% ... ... |33% ... ... |22% ... банкроттығы |12% ... | | | ... ... ... оқып |21% |Кредиторлық қарызды қайтаруын|11% |
|үйрену барысында ақпаратты | ... етуі | ... ... | | | ... ала ескерту белгісіне |18% |Жұмыссыздық\ Жанұя мәселелері|6% ... ... ... және | | | ... бақылаудың | | | ... | | | ... ... ... ... ... |4% ... | | | ... ... ... зиян ... ... болатын сыртқы факторлар
қатарында бірінші орында компаниялардың ... ... ... ... кез келген қарыз алушысы мұндай факторларды басынан кешуі ... да ... ... несиелік қабілетін талдай отырып, ... ... ... оның ... жағдайын толық анықтап білуге
тиіс. Банкроттықтың басты себептеріне ... ... ... ... ... ... ... жағдайларындағы
өзгерістер мен бәсекеге төселе алмауы, өз ... ... ... ... яғни ... жоқтығына қарамастан компанияның
жылдам ... ... ... ... және ... үлесінің жоғарылығы жатады.
Қарыз алушының сәтсіздікке ... ... ... ... ... ... ... мерзімі ұзартылған несиелер
бойынша төлемдердің уақытын созуын өтінуі (екінші рет мерзімі ұзартылғанан
кейін несие ... ... ... ... және ... болады.
Несиелерді қамтамасыз ету құнына, барлық несиелік құжаттардың дұрыстығына
байланысты несиелерді ... ... ... ... ... ... бар несиелер (жіктеуге жатпайтын
несиелер);
ең жоғарғы тәуекелі бар несиелер;
шектеулі тәуекелі бар несиелер;
ережеден шығу ... ... ... емес ... тәуекел кластарына өтелмеген тәуекелдер үшін, өтелмеген несиелердің
өзіндік үлесі белгіленеді.
Несиелік теуекелді төмендетудің ең ... ...... ... ... ... ... алушының қаржылық жағдайын талдауда ... ... ... ... ... ... байланысты сенімділігін
бағалауда көптеген әдістер қолданылуда.
Шетелдік банктердің тәжірибесінде қарыз алушының несиелік ... ... ... ... төмендетудегі басты шара болып табылады.
Қарыз алушыға кандидатты бағалау жүйесінде ... ... ... ... ... ... ... РАRSЕR немесе
САМРАRІ әдістерін жатқызуға болады.
РАRSЕR:
Р- Регsоn- потенциалды қарыз алушы туралы ақпарат, оның беделі;
А- Аmount - ... ... ... ... Rерауmеnt- несиені қайтару мүмкіндігі;
S- Security- қамтамасыз ету құралы;
Е- Ехреdiency- несиенің ... ... - ... беру ... үшін ... пайыз мөлшерлемесі.
САМРАRІ:
Сhагасtег - қарыз алушының беделі;
А- Аbilitу - ... ... ... ... Меаns - ... ... қажеттілігін талдау;
Р- Рurpous - несиенің мақсаты;
А- Аmount - несие сомасының негізделуі;
R- Repayment - ... ... ... ... - несиелік тәуекелден сақтандыру әдісі.
Американдық банктер тәжірибесінде потенциалды қарыз алушыларды дұрыс ... ... си ... ... ... (қарыз алушының сипаты);
сарасіtу (қаржылық мүмкіндігі);
сash (ақшалай қаражаты);
соllateral ( қамтамасыз етуі);
соnditions (жалпы экономикалық жағдай);
соntrol (бақылау).
Қарыз алушының сипаты бұл оның ... ... ... ... дайындығын және қалуын білдіреді.
Қарыз алушының қаржылық жағдайы оның несиені қайтару қабілетін сипаттайды.
Ол оның ... мен ... және ... ... уақыттардағы өзгеру
перспективаларын нақты талдау көмегімен анықталады.
Ақшалай қаражаты. Жалпы қарыз алушының алған несиені ... үш ... ... ... тасқыны;
2. Активтерді сату;
3. К,аржыларды тарту.
Керсетілген көздердің кез келгені ... ... ... қаражаттың
қалдық сомасын қамтамасыз ете алады. Бірақ та банктер несиені қайтарудың
негізгі көзі ... ... ... ... маңызды санайды, себебі
активтерді сату қарыз ... ... ... ... ... ... ал ... қаражат тарту банктің кредитор ретіндегі позициясын
бәсеңдетеді.
Нақты ақшалардың ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіш болып табылады.
Нақты ақшалар тасқыны мынадай түрде анықталады:
Нақты ақшалар = Таза пайда + Амортизация тасқыны + Кредиторлық қарыз ... ... қоры және ... ... ... ... - оның ... несиелік қызметкер қарыз
алушының менеджерлерінің біліктілігін және тәжірибесін, сол ... ... ... ... ... жағдайын анықтай алады.
Қамтамасыз етуі. Сондай-ақ банк қарыздың қамтамасыз ... ... ... ... және ... ... жағдайында оның
өкімділік дәрежесіне мән береді.
Экономикалық жағдай. Несиеге деген ... ... ... банк ... ... ... іскерлік жағдай және оның банк жұмысына, сол сияқты
қарыз ... ... ... ... ... ... жағдай, бәсекелестерінің болуы, салық, баға және т.б.
қарастырады.
Бақылау. Қарыз алушының ... ... ... ... ... жатады. Мұнда өзгерген заңдылықтар, құқықтар, экономикалық және
саяси ... ... ... ... ... ... ... деген
сияқты сұрақтарға жауап іздейді.
Әлемдік банктік тәжірибеде несиелік тәуекелді бағалауда ... ... ... сапасындағы коэффиценттер:
а) К1 = Несие бойынша зияндар/Несие бойынша ... ... ... К2 = Несие бойынша зияндар/ Несиелердің жалпы ... ... те (К1 және К2) ... ... сапасын
бағалау үшін пайдаланылады. К1-дің критериалды деңгейі Солтүстік Американың
банктерінде (үмітсіз қарыздар бар болса) К1 коэффициентінің ... ... ал К2-кі ... ... ... ... (үмітсіз қарыздар
бар болса) К1 коэффициентінің деңгейі 1,5-2,0%. ... ... ... басы мен ... жылжымайтын мүлікті несиелеу сферасындағы
дағдарысқа байланысты ипотекалық несиелер ... ... ... ... мәні 1%-ке жуық болған. Ал қазіргі ... ... К1 ... ... ... ... шағылған маржа (RAM) =
Таза пайыздық табыс – Несие бойынша ... ... ... маржа (RAM – risk abjusted margin), - бұл
несиелік тәуекелге шағылған жалпы ... ... (GIM – gross ... ... ... танылған нормалар қатарында RAM көрсеткіші
болмағанмен де ... ... оны ... ... деңгейін бағалауда
кеңірек қолданады. Бұл жерде статистикалық мәліметтер, оның оңтайлы ... ... ... пайыздық табыс (NII)
Таза пайыздық маржа =
(NIM) ... ... ... + ... да ... ... =
маржа (GIM) ... ... ... ... ... сомасы
3. Бір қарыз алушыға келетін несие/ Банктің меншікті капиталы
Халықаралық банктік тәжірибеде банктердің тәжірибеде банктердің
бір қарыз ... ... ... ... ... меншікті капиталының 25%-
нан аспау тиіс. Бұл әрине несиенің үлкен мөлшерін білдіреді.
4. Банкпен тығыз байланысты ... ... ... несиелер /
Банктің меншікті капиталы.
Банкпен тығыз байланысты қарыз алушыларға банктің ... ... және ... ... байланысчта болып, несие
алу барысындағы жеңілдіктерді пайдаланатын басқадай қарыз алушылар жатады.
Несиелерді ... ... ... және талдаудың маңызы бар. Несиенің
сапасы деп сол несиеге тиісті ... ... ... ... ... ... ... несиелік тәуекел дің дәрежесі айтылады.
Несие сапасының көрсеткішінің ... ... ... ... ... ... ... қаншалықты жоғары болса, соғұрлым оның
қайтарылуы күмәнсіз, және керісінше) ... ... Бұл ... ... көрсеткіштерінен несие сапасының ... ... ... көрсеткіштерінің айырмашылығы – бұл банктің берген несиелері
бойынша анықталатын ... ... ... ... ... ... портфель құрылымын және несиенің әр категориясы (соның
ішінде, тұтыну, ... және ... ... проблемалық, мерзімі өткен,
үмітсіз несиелерді біле отырып, банк несиелік операциялар бойынша зияндарды
төмендетуге ... ... ... ... асыруға мүмкіндікке қол
жеткізеді.
Несиелік тәуекелді басқару, реттеудің негізгі ... ... ... ... ... Қарыз алушының төлем қабілетін алдын ала талдау;
... ... ... ... ... ... ... портфельдің оңтайлы (банк үшін) құрылымын талдау жәе
қолдау;
• Несиелердің қамтамасыз етілуін және ... ... ... ... ... қайтарылмауынан зиян шегу – кез келегн банк
қызметінің қашса ... ... ... ... жою ... ... ең ... мөлшерге жеткізуге болады. Американдық
коммерциялық банктерде проблемалық несиелердің пайда болцы
себептерін айқындауға көмектесетін, сол ... ... ... болжайтын толық жүйе жұмыс жасайды. Бұл жүйеге сәйкес,
күмәнді несиелердің пайда болуына әсер ... ... ... ... емес ... келтіріледі. Бірінші факторларға
несиелік процеспен байланысты, яғни несиелік өтінішке, несиелік
құжаттарға және т.б. ... ... ... ... ... ... ... қолайсыз экономикалық
жағдай және төтенше оқиғалар жатады.
Американдық банктік тәжірибе несиелік ... ... ... 25 ... ... ... ... байланысты белгілер:
• Таяу арадағы қарыз алушының қаржылай ... ... ... ... ... алшақтық және қарма-қайшылық;
Қарыз алушының жетекшілері мен басқармасына қатысты белгілер:
• Қарыз алушының серіктестерінің тұрақсыздығы;
• Басшыларының моральдық сапасының төмендігі;
• Серіктестер ... ... ... жанұя мүшелері
арсындағы билік үшін күрестің болуы;
• Басшылардың жиі ауысуы;
• Басшылардың ... ... ... ... ... несиелік процесті жеделдетуге банк
қызметкеріне қысым жасауға ынталы ... ... ... ... көрсететін «белгілер»:
• Қарыз алушының жабдықтаушылары мен ... ... ... ... ... аушының өз алашақтарына жасайтын бақылауының әлсіздігі;
• Қарыз алушы саласының, сол уақыттарда проблемалық салаға жатуы;
• Балансты жүргізудің қысқаруы, яғни ... және ... ... ... ... ... ... Қарыз алушының несиені сұраудағы нақты мақсаты болмауы;
• Қарыз алушыда ссуданы қайтаруда анық бағдарламаның болмауы;
... ... ... ... ... Несие берілетін мақстаына қарыз алушы ... ... ... ... ... несиелік өтінішінің негізссіздігі;
• Қарыз алушы несиені ... ... ... бере ... ... ең ... ... емес, айналыс аумағына бағытталуы;
• Несиенің қайтару мерзімі жеткілікті негізделмеуі;
Белгіленген нормалардың ауытқу белгілері:
• Қарыз алушының шаруашылық қызметі туралы есеп беру ... ... Банк ... ... ... нормалардан ауытқуы;
• Несиелеу шартының қайта қаралуы; несиенің қайтарылу схемасындағы
өзгерістер; ссуданың мерзімінің мерзімін созу ... ... ... ... ... керсеткіштерінің жоспардағыдан
немесе күтілетін көрсеткіштерден
ауытқуы.
• Қарыз алушының есеп және бақылау жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... ... өткен
несиелердің алдын алуға немесе олардың пайда болуын анықтап ... ... Егер де банк ... ... ... ... ... өтелуіне бағытталатын әрекет ету ... ... ... ... ... әлі де ... өз ... бойынша жауап
беру қабілетін жоғалтпаған жағдайда банк несиелік келісім-шарттарды ... ... ... шарт ... қайтару кестесіне бағытталып, банк пен қарыз алушы
арасындағы ... ... - ... ... жою жолында, өзара
келісілген іс-әрекеттерді қарайды. Сонымен қатар, американдық коммерциялық
банктердің күмәнді несиелерді анықтау және жою ... әр ... ... кезеңде банк және қарыз алушы нағыз серіктестер ретінде ... Олар ... ... ... ... ... алушыға несиені өтеудегі
мерзімінің кешіктірілуіне мүмкіндік беріледі.
Егер қосымша жасалған келісім нәтиже бермесе, яғни қарыз алушының ... ... және ... өтелуіне көз жеткізу мүмкін болмаса, онда
банк келесі кезеңге - қамтамасыз етілген ... ... ... Қамтамасыз
етілген мүлікті сату — бұл несиенің қамтамасыз ету туралы келісім -шартына
байланысты банктің ол ... ... ... ... ... білдіреді.
Қамтамасыз етілген мүлікті аукцион және басқа да ... сату ... ең ... ... болып табылады. Бірақ бұл жерде көптеген
кедергілер де болуы мүмкін. Өйткені, қамтамасыз ету ... сату ... ... сәйкес ауытқуы мүмкін.
Бұл жерде оны бағалау, нарықтық перспективаларды ... алып ... Егер ... ету ... ... несиені қайтаруға толық
мүмкіндік бермесе, ... ... - ... сот ... ... жұмысы
жалғасады. Сот, қарыз алушының банктік міндеттемелері ... ... ... ету ... ... ... Сот сондай-ақ, банкке қарыз алушының
қандай табыс көздері мен ... ... ... ... ... ... орындалуын банк әр түрлі формада таңдап ... ... ... ... ... жұмыс жасаудың төртінші кезеңі болып табылады.
Сонымен, таңдау ... ... ... ... ... туралы сот шешімінің орындалу жолында
қарызды ... ... ... баспа беттегі аукциондары арқылы
сату;
3. Борышқордың үшінші бір тұлғадағы қаражаттарына
арест жасау.
4. Банкке ... ... ... ... ... ретінде мәртебе
беріледі.
Мерзімі өткен ссудалармен жасалатын банк ... ... ... ... ... Бұл бесінші кезең, Банкроттық - бұл ... ... ... шешім құралы.
ҚОРЫТЫНДЫ
Дипломдық жұмыстың мақсаты несиелендіру қызметін ұйымдастырудың тиімді
әдістері мен ... ... ... ... ... ... кезең – клиенттердің несиеқабілеттілігін және
төлемқабілеттілігін талдау мәселелерін, несиелік ... ... ... ... ... ... ... несиелік қызметті ұйымдастыруды
анықтай, талдай келе төмендегідейь қорытынды және ... ... ... ... ... несиеқабілеттілік көрсеткіштерінің топтамасы
шартты болып табылады. Бұл жерде мәселе әр түрлі заңды және жеке тұлғаларға
қандай ... ... ... ... ... ... отыр
несиеқабілеттілікті анықтайтын әр бір көрсеткішінің деңгейі мен динамикасын
дұрыс бағалау үшін кәсіпорынның барлық ... ... ... ... ... бір-біріне тәуелді : мысалы, баланстық пайданың
динамикасын, ... ... мен ... кәсіпорынның
төлемқабілеттілігі мен қаржылық тұрақтылығын талдамай ... ... ... ... ... бағалау мүмкін емес. Әр бір
көрсеткіштің деңгейң мен ... ... ... ... ... арқылы қамтамасыз етіледі. Несиеқабілеттілікті талдауда барлық
қаржылық ... ... және ... ... бағалау қажет.
1. Қарыз алушының несиеқабілеттілігі қажетті, бірақ несиелендірудің
басты талабы ... ... ... шешімді қабылдау үшін басқа
факторлардың есебі керек Қарыз алушының несиеқабілеттілігін ... ... ... ... керек: несиелендірудің белгілі жағдайлары кезінде қарыз
алушы несиені және ол бойынша проценттерді уақытылы өтей алу жағдайын білу.
Бұл ... ... ... ... беру ... ... қорытындымен тең емес:
Біріншіден, қарыз алушының оппортунистік деп аталатын ... ... ... ... ... ... тек ... және іскерлік
этика мен моральді спецификалық түсінуімен орындалуы мүмкін. ... ашу, ... ... алушының бастапқы несиелік тарихын
қарастыру және ... ... оның ... ... ... жолдарымен анықталады. Қауыпты жағдай болған жағдайда келісімнің
заңдылық жағдайлары қатаң бақыланады.
Екіншіден, капитал нарығында экономикалық конъюктураның ... ... Бұл ... мәні ... ұзақ ... берген кезде банктің ресурстары ұзақ мерзімді уақытқа "байланып"
қалады. Егер ... ... ... ету ... ... ... ... өсуі берілген ұзақ мерзімді несиелер банкке ... Бұл ... ... келісімнің спецификалық талаптарды
белгілеумен шешңледң. Мысалы, икемді проценттік ставка деп аталатын ставка
белгіленуі ... Ол ... ... ... ... ... ... ставкасы, резервтік норма ... және ... ... ... проценттің жоғарылауы несие бойынша процент
автоматты түрде жоғарлайды. Экономикалық конъюктураның ... тағы бір ... ... желі ашу ... ... Бұл ... ... бойынша берілетін несиелік ресурстар сомасын және ... ... ... ... ... қарыз алушының несиеқабілеттілігін талдау маңызды ... ... ... беру және ... ... ... басқарушынық
шешім қабылдаудың жағымсыз құралы емес. Коммерциялық банктің несиелік
бөлімі ... ... ... құжат болып табылуы және оны банктің
несиелік комитетінде қарастырылуы дұрыс емес.
2. Несиеқабілеттілікті талдаған кезде ... ... ... және ... ... ... бөлу. Әдетте, берілген несие мақсатты бағытта
болады, яғни ... ... ... шаруашылық операциясын қамтамасыз ету
үшін қажет. Осылай бола ... ... ... және жоба ... ... ... балансын талдау банкті түбегейлі кері
қорытындыға әкелуі ... ... ... жоба ... ақша ... оң сальдосы қарыз алушы фирпманың өтімділігі
қананағаттанарлықсыз болуы мүмкін. Немесе керісінше, жобаның ... ... ... ... ... ... ... жағымды
деңгейде болуы мүмкін. Қолданылып жүрген шаруашылық заңдылықтарында қарыз
алушы фирма мен жобаның қаржылық ағымдарын бөлудің ... ... ... жерде банк үшін алынған қаражаттар қарыз алушының басқада міндеттерін
өтеу үшін жұмсалып кетпеуі маңызды. Бұл ... ... ... кепілідік несиелендіру және жобадан түсетін барлық қаржылық түсімдер
өтетін эскроу шоттарын ашу. Тағы бір ... ... ... ... жасау
(концорциум) немесе жобаны жүзеге асыру үшін арнайы заңды тұлға құру ... ... ... ... ... ... ... талдау кезінде және
жоба бойынша қаржылық ағымдарды болжамдау бөлек қаралуы қажет.
3. Қарыз алушының несиеқабілеттілігін ... ... ... тиімсіз болады. Бұл қарапайым принципті отандық банктер бұзады.
Несие ... ... ... ... уақытын бұзуға дейін қарыз ... ... ... ... ... ... ... несиеқабілеттілігін
талдау өзінің анықтамасы бойыцнша болжамды болып келеді. Банк несиені беру
кезінде несиелік келісімді жүзеге асыру ... ... ... ... ... туралы білмейді. Осыған байланысты қарыз алушының
қаржы ағымдары, табыстары мен шығыстарын мерзімді бақылауы бекітіліп қойған
келісім бойынша банктің ... ... ... өте ... ... ... Указ Президента Республики Казахстан от 12 ноября 1993 года «О ... ... ... Казахстанң.
2. Закон РК от 13 декабря 1993 г. «О денежной ... ... ... РК от 30 ... 1995 г. «О ... банке РКң.
4. Закон «О банках и банковской деятельностиң от 31 августа 1995г.
5. Закон РК «О валютном ... от 14 ... ... Положение об экономических нормативах и их применении банками ... РК ғ234 от 31 ... ... ... И.В., ... М.Г. "Об организации кредитования", ... ... ... ... М.О. " О ... ... ... и кредит,
1990,11
9. Барингольц С.Б. " Анализ ... ... ... Деньги и кредит, 1990,11
10. Кирисюк Г.М., Ляховский В.С. " Оценка банком ... ... и ... ... "Ист ... ... анализ деятельности фирм, М:1994
12. Рид Э.,Коттер. "Коммерческие банки", М.,СП Космополис, 1991
13. Анализ деятельности ... ... /Под. Ред. С. И. ...... ... ... А.Н. ... операции коммерческих ...... ... ... ... /Под ред. В.И. Колесникова. - М.: Фи С, ... ... ... /Под ред. О.И. Лаврушина. - М.: Фи С, ... ... ... /Под ред. В.И. Ю.А. ... - М.: ... ... Голубович А.Д. Валютные операции в коммерческих банках. – М.: Мена ... ... ... Современный опыт США. – М., 1992.
20. Деньги, кредит, банки./Под ред. Г.С. ... – А.: ... ... Е.Ф. Менеджмент и маркетинг в банках. – М.: ЮНИТИ, 1994.
22. Маркова О.М. Коммерческие банки и их ... – М.: ... и ... ... ... и ... отношения. /Под ред. Л.Н.
Красавиной. – М.: Фи С, 1994.
24. ... А.В. ... банк в ... России. – М.: ... ... Р.М. ... ... и денежно-кредитная политика. – М.:
Финстатинформ, 1995.
26. Балабанов Н.Т. Валютный рынок и ... ... – М.: Фи С, ... Роуз П.С. ... менеджмент. – М.: Дело ЛТД, 1995.
28. Спицын И.О. Маркетинг в банке. - М.: Дело ЛТД, ... ... В.М. ... ... ... ... и ... М.,
1994.
30. Международное банковское дело. У.Риггин. Вашингтон, 1996.
31. Банки и ... ... ... /Под ред. ... Е.Ф. ...... и ... ЮНИТИ, 1998. – 471 стр.
32. Банковское дело /Под ред. О.М. Лаврушина – М.: Финансы и ... – 576 ... ... ... ... /Под ред. В.И. ... Л.П. Кроливецкой.-
М.: Финансы и статистика, 1996. – 478 с.
34. Деньги, кредит, банки: Учебник /Под ред. Г. С. ... – Изд. ... и доп. – ... ... 1999. – 432 ... ... и ... Казахстана: Информационно – аналитический обзор. Спец.
Выпуск, Июнь 1999. – 100 ... ... ... поиск продолжается /Под ред. Б. И. Иришева. –
Алматы: ... 1989. – 111 ... ... банковского менеджмента: Учебное пособие /Под ред. ... – М.: ... 1995.- 141 ... ... В.М. ... коммерческие банки – М.; 1994 – 320 с.
39. ... И. А. ... ... ... с ... бумагами – М.; Ст.
– сервис, 1995 – 441 с.
40. Правило ... ... . ... РК ... ... ... и ... ғ 516, 94 ... ... ... ... ... аудиторской компанией “
ARTUR ANDERSEN “ , ... ... Б. ... ... дела, М. 94г.
43. Банковское дело. Справочное ... под ... ... ... ... ... дело ... под редакцией ... ... и ... , 95 ... ... дело под ... ... О.И., М. Б и ... ... В.И. ... ... банк ... ... М. Финансы и кредит . 95г.
47. ... К.Ш., ... С.К. ... ... устойчивости
предприятия.
48. Библеотека бухгалтера и ... ғ 21-22. А. ... ... ... Национального банка РК протокол ғ 26 ... ... ... ... состояния корпоративного
ссудозаемщика Банковская деятельность: услуги, М. 94г.
51. Рид Э, ... Р., Смит Р. ... ... ... ... М. ... 1983г. с ... 1
Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау көрсеткіштері
| |Көрсеткіштер аттары |Есептеу алгоритмі |
|1 ... ... ... ... |
| ... | |
|2 ... ... ...... |
| ... |міндеттеме |
|3 ... ... ... активтері |
|4 ... ... ... ... ... пайда/өнімді сатудан |
| | ... ... |
|5 ... ... ... ... + айналымнан тыс |
| |басқа айналымнан тыс |активтер |
| ... ... | |
|6 ... ... ... капитал |
| ... | |
|7 ... ... ... ... ... және ... |
| |міндеттеме | |
| ... | |
|8 ... ... ... ... ... |
| ... | |
|9 ... ... ... активтер (ғимараттар және |
| ... ... ...... / ... |
| | ... ... ... ... қызмет ету |Пайда /қарыз бойынша шығындар |
| ... | ... |Қор ... ... ... түсім/активтер ... ... С.Б., ... А.Ә. Банк ісі: Оқу ... ... ... университеті,
2004.-185 б.
Қосымша 2
Несиенің қажетті соммасы мен қаржылық тенденцияны бағалау
|Қаржылық ... ... ... ... | | ... ... |Бұл көрсеткіш |Бұл коэффициенттің ... ... ... ... болған |көмегімен ... ... ... ... |тауарлы-материалдық |
|коэффициенті ... ... ... |
| ... ... ... ... |қ запастардың | |
| | ... аз ... |
| | ... ... | |
| | ... осы | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... ... ... ... ... ... |
|борыштың |көлемі/дебито|жоғары болған ... ... ақша ... |рлық борыш ... ... ... ... |
|коэффициенті | ... ... ... мүмкін |
• Мақыш С.Б., Ілияс А.Ә. Банк ісі: Оқу құралы.- Алматы: ... ... ... 3
Пайда мен шығындар туралы есеп
|Қаржылық |Есептеме ... ... ... | | ... ... |Міндеттемелердің|Активтерді сытқы |Бұл ... ... ... ... ... ... сайын |
|коэффициенті |активтердің |н ... ... |
| ... құны ... ... ... | | ... ... ... иесінің |ұзақ мерзімді |Жеке капиталдың |Фирманың жаңа ... ... |әр ... ... ... |
|коэффициенті |жеке капитал ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... өлшемі|Жоғары қатынасы |
| | | ... ... | | ... ... өтеу ... мен ... |Бұл есептеме жылдық |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |санамай есептеледі. |
| ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... |табыстары | |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... | |
* ... С.Б., ... А.Ә. Банк ісі: Оқу құралы.- Алматы: Қазақ
университеті, 2004.-196 б.
-----------------------
|Несие топтары ... ... ... ... |2% ... ... ... |5% ... ... |20% ... ... |50% ... ... |100% |

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 82 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша – несие саясатының түрлері19 бет
Банктік қызметтегі несиелердің қайтарымдылығын қамтамасыз ету92 бет
Банктің несиелік саясаты және несиелік механизм32 бет
Банктің несиелік саясаты және несиелік тетік (механизм)18 бет
Коммерциялық банктердің несие саясаты84 бет
Коммерциялық банктердің несиелік саясаты және оның банктің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз етудегі ролі83 бет
Коммерциялық банктердің несиелік тәуекелдерді басқару бойынша жұмысын ұйымдарстыру78 бет
Нарықтық қатынастарға сай қызмет ететін несиелік жүйенің мазмұны мен құрылымдық элементтеріндегі өзгерістерді сараптай отырып, Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейдегі банктердің несиелеу тәжірибелері мен даму ағымына талдау жасау69 бет
Тұтыну несиесінің экономикалық мәні мен теориялық негізіне жан-жақты зерттеулер жүргізіп, несиелеудің бұл түрінің “Еуразиялық банк” ақ-ның қызметіндегі жүзеге асырылу ерекшеліктерін қарастыру63 бет
Қазақстан Республикасындағы аграрлық салада қызмет атқарып жатқан «Қазагроқаржы» АҚ лизингтік қызмет көрсету нарығындағы қызметі76 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь