XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Батыс Европадағы саяси және құқықтық ілімдері


1 XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Батыс Европаның қоғамдык.саяси өмірі
2 Тарихтың позитивті кезеңіне индустриализм жүйесі
XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Батыс Европаның қоғамдык-саяси өмірінде буржуазиялық тәртіптер онан әрі нығая түсті. ӘсіресеXVIII ғасырдың аяғандағы Ұлы Француз революциясы Европада капитализмнің дамуына мықты серпін берді.
XIX ғасырдағы батыс европалық саяси-құқықтық ойдың жаңаруы барысын сипаттағанда француздың көрнекті социологы Огюст Конттыңда еңбектері мазмұндалады. Оның мемлекет пен құқыққа қатысты нақты арнайы зерттеуі болмағапымен қоғамды ыңғайлы әлеуметтік ұйымдастыру туралы, коғамның қызмет ету мен даму заңдылықтары туралы көзкарастары ғылыми-танымдық тұрғыда үлкен қызығушылық туғызады. Ол кейінірек кеңінен таралған позитивизмнің иегізін қалады.
Ағылшын либерализмінің ең көрнскті өкілінің бірі Иеремия Бентам (1746—1832) утилитаризм ("utilitas''-пайда) теориясының негізін қалады..
Бентам да Гоббс сиякты құқықты сувереннің (егемешіін) еркінің көрінісі деп есептеді. Құқық — бұл мемлекеттің бекіткен және санкцияларменқамтамасыз етілген бұйрықтар мен тыйымдар.
Мемлкеттік биліктің ұйымдасуы мәселесіне келгенде Бентам демократиялық позицияны ұстанды. Бұл оның либерализмін күшейтіп нығайтты. Ол монархия мсн мұрагерлік ариегократияны сынады да, негізгі үш билік тармағы бөлінуге тиіс болатын мемлекеттің республикалық құрылымын қолдады. Бірак, Бентам бұл билік тармақтары өздерінен-өздері өмір сүріп, бір-бірінен тәуелсіз әрекет етуін қолдамады. Бентамолардың кориораіцясын бір-бірімен шара әрекетте болуын қалады, өйткені "осы өзара байланыс олардың бір-бірімен келісімге келуіне, тұрақтыережелерге бағынуына жағдай жасайды және жүйелі түрде үздіксіз қызмет етуге мүмкіндік береді. Егер биліктер мүлдем тәуелсіз болса, онда олардың арасында үнемі қақтығыстар болып отырар еді". Бентам Англияда бір палаталы парламент жүйесін енгізуді және лордтар палатасын таратуды ұсынады.
Бентамның бірқатар идеялары XIX—XX ғасырлардағы саяси-құқықтық ойдың дамуына ықпал етті. Мысалы, оның ұсынған заң шығарушылық және әлеуметтік мақсат пен мүдделер балансының арақатынасы мәселесі құқықтың әлеуметтік мектебінің қалыптасуына алыпкелді. Екінші жағынан, Бентамның қарастырған табиғи құқық жәнее заң арақатынасы мәселесі құқықтың заңгерлік-позитивистік мектебі құрылуының алғышарты болды.
Француз либерализмініц негізін қалаушының бірі ғалым және саяси кайраткер Бенжамен Анри Констаи де (1767-—1830).
1.Алексеев С.С. Философия права. –М.; 1997.
2.История полттических и правовых учений. Домарксистский период\
Под ред. О. Э. Лейста. – М.; юрид. Лит. 1991.
3.Нерсесянц В.С. Философия права. Учебник для вузов. – М.; Издательская группа ИНФРА-М-НОРМА,1997.
4 История политических и правовых учений.\ Под ред. В.С. Нерсесянца. – М.; НОРМА-ИНФРА – М, 2000.
5. Керимов Д.А. Филослфские основания политико-правовых ииследований. –М.; 1986.
6. Кохановский В.П. Философия и методология наки: Учебник для высших учебных заведений. – Ростов н\Д.; Феникс. 1999.
7.Антология мировой философии. В 4-х т. Т.1. –М.; Мысль, 1969.
8.Антология мировой политической мысли: в 5-ти томах. Т.1. – М.; Мысль, 1997.
9.Черниловский З.М. Всеобщая история госуударства и права. – М.; Юристъ. 1996.

Қосымша әдебиет:
1. Утопический социализм: Хрестоматия. –М.; 1982.
2. История Буржуазного конституционализма 19 века\ Отв. Ред. Нерсесянц В.С. –М.;1986.
3. Оуэн р. Избранные сочинения. Т. 1-2. – М.; 1950.
4. Сер-Симон. Избранные сочинения. Т.1-2. – М.; 1948.
5. Фурье Ш. Избранные сочинения. Т.1. – М.;1951.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 3 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Батыс Европадағы саяси және құқықтық
ілімдер

   XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Батыс Европаның қоғамдык-саяси
өмірінде буржуазиялық тәртіптер онан әрі нығая түсті. ӘсіресеXVIII ғасырдың
аяғандағы Ұлы Француз революциясы Европада капитализмнің дамуына мықты
серпін берді.
XIX ғасырдағы батыс европалық саяси-құқықтық ойдың жаңаруы барысын
сипаттағанда француздың көрнекті социологы Огюст Конттыңда еңбектері
мазмұндалады. Оның мемлекет пен құқыққа қатысты нақты арнайы зерттеуі
болмағапымен қоғамды ыңғайлы әлеуметтік ұйымдастыру туралы, коғамның қызмет
ету мен даму заңдылықтары туралы көзкарастары ғылыми-танымдық тұрғыда үлкен
қызығушылық туғызады. Ол кейінірек кеңінен таралған позитивизмнің иегізін
қалады.
Ағылшын либерализмінің ең көрнскті өкілінің бірі Иеремия Бентам
(1746—1832)  утилитаризм ("utilitas ''-пайда) теориясының негізін қалады..
Бентам да Гоббс сиякты құқықты сувереннің (егемешіін) еркінің көрінісі
деп есептеді. Құқық — бұл мемлекеттің бекіткен және санкцияларменқамтамас ыз
етілген бұйрықтар мен тыйымдар.
Мемлкеттік биліктің ұйымдасуы мәселесіне келгенде Бентам демократиялық
позицияны ұстанды. Бұл оның либерализмін күшейтіп нығайтты. Ол монархия мсн
мұрагерлік ариегократияны сынады да, негізгі үш билік тармағы бөлінуге тиіс
болатын мемлекеттің республикалық құрылымын қолдады. Бірак, Бентам бұл
билік тармақтары өздерінен-өздері өмір сүріп, бір-бірінен тәуелсіз әрекет
етуін қолдамады. Бентамолардың кориораіця сын бір-бірімен шара әрекетте
болуын қалады, өйткені "осы өзара байланыс олардың бір-бірімен келісімге
келуіне, тұрақтыережелерге бағынуына жағдай жасайды және жүйелі
түрде үздіксіз қызмет етуге мүмкіндік береді. Егер биліктер мүлдем тәуелсіз
болса, онда олардың арасында үнемі қақтығыстар болып отырар еді". Бентам
Англияда бір палаталы парламент жүйесін енгізуді және лордтар палатасын
таратуды ұсынады.
Бентамның бірқатар идеялары XIX—XX ғасырлардағы саяси-құқықтық ойдың
дамуына ықпал етті. Мысалы, оның ұсынған заң шығарушылық және әлеуметтік
мақсат пен мүдделер балансының арақатынасы мәселесі құқықтың әлеуметтік
мектебінің қалыптасуына алыпкелді. Екінші жағынан, Бентамның қарастырған
табиғи құқық жәнее заң арақатынасы мәселесі құқықтың заңгерлік-
позитивистік мектебі құрылуының алғышарты болды.
Француз либерализмініц негізін қалаушының бірі ғалым және
саяси кайраткер Бенжамен Анри Констаи де     (1767-—1830).
Констан адамдар еркін болса өз өмірін дербес және саналы түрде өткізе
алады деп сенеді. Олар қандай да бір тұлғадан тыс күштің ықпалынсыз
өздерінің индивидуалдық күш-жігерінің есебінен өзіне лайықты өмір сүруге
қабілетті. Осы көзкарастарға сүйене отырып, сонынан жалпы күдіретті халық
егеменділігінің қажеттілігі туралы руссоистік тезиске түзету енгізеді. Оның
шекарасы "жеке адамның дербестігі мен өмірінің" басталатын жерінен аякталуы
тиіс.
Алайда, Констан мемлекеттің әлсіз болуын қалайтын либе-ралдардың
қатарына жатпайды. Ол билік институттарының әлеуметтік пайдалылығының нақты
шараларын қатаң анықтауға, одардың шмпетшиияларының  шекараларын дәл
бекітуге қазіргі мемлекет Констанның ойынша, формасы
жағынан конституциялық монархия болуы қажет.
Индивидуалдық еркіндіктің кепілі ретінде баспасөз бостандығына сүйсінген
коғамдық пікірмен және жалпы қоғаммен кадағаланатын мемлекеттік билік
институттарымен қатар құқық маңызды рөлге ие болады. Бұл — Констанның
мызғымас ұстанымы.   Құқық өзінің бүкіл болмысымен еркіншілдікке қарсы
тұрады. Кұқыктық нысандар "адамзат қоғамының желеп-жебеуші періштелері",
"адамдар арасындағы қатынастардың жалғыз мүмкін болатын негізі". Әлеуметтік
болмыстың тәсілі ретіндегі құқықтың түбірлІ мәні құқықты сақтауды саяси
институттаркызметінің негізгі міңдетіне айнаддырады.
И. Канттың ізбасары болған Вильгельм фон Гумбольдт (1767— 1835) неміс
либерализмінің негізін қалаушының бірі. Басты саяси шығармасы "Мемлекет
қызметінің шекараларын бекіту тәжірибелері" деп аталады. Гумбольдт XVIII ғ.
әлеуметтік ғылымының қоғам (азамат-тық коғам) мен мемлекетті жіктеу
дәстүрін онан ары жалғастырады.
Гумбольдт қоғам мен мемлекеттің шекараларын бөле отырып, оларды шамалас
көлемде деп есептмейді. Оның пікірінше қоғам мемлекеттен,ал адам саяси
одақтың (мсмлекеттің) мүддесі азаматтан анағұрлым маңызды. .
Гумбольдтың мемлекет туралы пайымдауынша, мемлекеттік құрылым еркіндікті
шектегендіктен, ол "қажет болғанымен зұлымдық" дегенге саяды. Мұндай
полемикалык пікірлер сөз жоқ әлеуметтік хаос пен тәртіпсізді кке жол ашады.
Алайда оның "Тәжірибелерінде" келтірілген мемлекеттің кейбір әлеуметтік-
қорғаушылық функциядарының пайдалылығы мен қажеттілігі, азаматтарды
мемлекетті құрметтеуге шақыруы Гумбольдтың либерализмін көптеген
анархиялық, ілімдерден, әртүрлі бағыттағы саяси нигилизмнен арасын
ажыратады.
     XIX ғасырдың алғашқы онжылдықтарында либералдар буржу'азиялық
тәртіптерді (жеке меншік, кәсіпкерлік еркіндігі, бәсекелестік және т.б.)
дәріптеп жаткан тұста Батыс Европада бұл тәртіптерді аяусыз сынға алып,
қанаушылықтан кұтқаратын қоғамның жобаларын ұсынған ілімдер де пайда
болды. Капиталистік қоғамның қайшылықтарын ашып әлеуметтік
теңсіздікке, әділеітілік пен еркіндікке негізделген қоғам туралы ілімнің
— угопиялық социализмінің классиктері қатарына Сен-Симон, Ш. Фурье және Р.
Оуэн жатады.
Утопистер өздерінің шығармаларында саясатқа, мемлекетке және құқыққа аз
көңіл бөліп, мемлекеттік және саяси ннституттардың мәнін жете бағаламады.
Дегенмен олардың көзқарастарының жүйесін талдау өте кажет.
Анри дс Сен-Симонның (1760—]825) мемлекет және құқыққа көзқарасы оның
тарихи прогресс концепциясымен анықталады. Оның пікірінше адамзат ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
XIX ғасырдың бірінші жартысыңдағы Батыс Европадағы саяси және құқықтық ілімдер
XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Ресейдің Қазақстанға жүргізген саяси құқықтық реформалары
XVIII – XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақстанның мәдениеті
Қазақстанның XIX ғасырдың екінші жартысындағы құқықтық жүйесі
XIX ҒАСЫРДЫҢ ЕКІНШІ ЖАРТЫСЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАННЫҢ САЯСИ ҚҰҚЫҚТЫҚ ОЙЛАРДЫҢ СИПАТЫ
XVIII -XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақстанның мәдениеті туралы ақпарат
ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы әдебиет
XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Россиядағы мектеп пен педагогика
XVII - ғасырдағы Голландияның саяси және құқықтық ілімдері
XIX ғасырдың екінші жартысындағы АҚШ-тың әлеуметтік, эканомикалық, саяси жағдайы
Пәндер
Stud.kz
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рақмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Жабу / Закрыть