Байқоңыр айлағының экологиялық мәселелері


ХХ ғасырдағы ұлы оқиғалардың бірі де бірегейі – адамзат тарихында алғаш рет ғарышқа адам ұшырған Байқоңыр ғарыш аймағының дүниеге келуі. Оның тұңғыш қазығы 1955 жылы қаңтардың 12–де қағылды. Байқоңыр – ғарыш аймағы – Қызылорда облысының Қармақшы ауданы аумағында орналасқан.
1957 жылы 4 қазанда Байқоңыр ғарыш алаңынан тұңғыш ғарыш ракетасы сәтті ұшырылды. Ол дүние жұзіндегі ең бірінші жердің жасанды серігін орбитаға шығарды. Байқоңырдан тұңғыш рет Ю.А. Гагарин «Восток» ғарыш кемесімен ғарышқа аттанды. Байқоңырға одан кейін де ғарыш кеңістігін игеруде көптеген жаңашыл бастамалардың старттық өрнегіне айналды.
1991 жылы 2 қазанда тұңғыш қазақ ғарышкері Т.Әубәкіров «Союз Т - 13» ғарыш кемесімен Байқоңырдан ғарышқа көтеріледі. Ресеймен бірлескен бағдарлама бойынша қазақ ғарышкері Т.А. Мұсабаев ғарышта екі рет (1994,1998) болды. Байқоңыр ғарыш алаңын салуға әр жылдары түрлі мамандақтағы көптеген қазақстандықтар қатысты. Олардың арасында Байқоңыр ғарыш алаңының қызметкерлері Қ.Тоқмұхамедов, В.Мәжіғұлов, Т.Уәлиев, Қ. Әбілғазин, полк Ә. Исмаилов, М. Құлымгеров, Қ. Нұрмағамбетов, С. Мұхаметқалиев, Б.Ешімов, Қ.Нұрмұқанов, Р.Құлмырзаев, М.Мұқанов тағы басқа болды.
Байқоңыр ғарыш алаңы 1991 жылы Қазақстан Республикасының қаласына қайтарылып, 1993 жылы Ресей Федерациясына берілді. Байқоңыр кешенін пайдаланудың экологиялық зардаптаы байқалды. Байқоңыр кешенінен Қ.Р-сы аумағында 30-35 мың тонна ұлы заттар таралады. Ракеталардан түскен қалдықтар Қарағанды, Павлодар, Шығыс Қазақстан облыстарына зиян келтіреді.
Ғарыш аймағынан зымырындар ғарыш кеңістігіне қарай басты – басты 5 түрлі мақсатпен ұшырылатынын білеміз.
Біріншісі: зерттеу жұмыстарына арналған ғарыш кемелері. Негізінен алғанда онда зерттеушілер жұмыс істейді.
Екіншісі: тасымал кемелері. Онымен құрал – жабдықтар мен аппаратуралар, адамдардың өмір сүруіне қажетті азық – түлік, су, киім – кешек, ең аржағы оттегіне дейін осы зымырандармен жерден тасымалданады.
Үшіншісі: әскери мақсаттағы зымырандар. Олардың не зерттеп, не тындырып жатқаны, әрине, бізге құпия. «Зымыран құралдарымен жерде жатқан «Правда» газетінің тақырыптарын оқуға болады» дегенді талай – талай естідік. Демек, ол жердегі қыбырлап жүрген адамдар, әсіресе әскери адамдар не істеп, не тындырып жатыр деген сұраққа жауар алу үшін таптырмайтын құрал. Оның сыртында ғарыш кеңістігінен шапқын салатын лазерь қаруы дегеннің пайда болғанын, отты басы ғарышқа шығып алған соң онға, отызға бөлініп, әрқайсысын өз алдына дербес қаруға айналатын зымырандарды тағы білеміз. Міне, соның бәрінің бабын тауып, аясына келтіретін осы әскери зымырандар.
Төртіншісі: байланыс – жер серіктері. Біздің түрлі – түрлі құрлықтармен телефон байланысымызды былай қойғанда, үйіміздегі телефондар арналарына дейін осы жер серіктері арқылы жұмыс істейді. Мұны дәлелдеп жату бүгінде көзіқарақты адамға артық.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Байқоңыр айлағының экологиялық мәселелері

ХХ ғасырдағы ұлы оқиғалардың бірі де бірегейі – адамзат тарихында алғаш рет
ғарышқа адам ұшырған Байқоңыр ғарыш аймағының дүниеге келуі. Оның тұңғыш
қазығы 1955 жылы қаңтардың 12–де қағылды. Байқоңыр – ғарыш аймағы –
Қызылорда облысының Қармақшы ауданы аумағында орналасқан.
1957 жылы 4 қазанда Байқоңыр ғарыш алаңынан тұңғыш ғарыш ракетасы сәтті
ұшырылды. Ол дүние жұзіндегі ең бірінші жердің жасанды серігін орбитаға
шығарды. Байқоңырдан тұңғыш рет Ю.А. Гагарин Восток ғарыш кемесімен
ғарышқа аттанды. Байқоңырға одан кейін де ғарыш кеңістігін игеруде көптеген
жаңашыл бастамалардың старттық өрнегіне айналды.
1991 жылы 2 қазанда тұңғыш қазақ ғарышкері Т.Әубәкіров Союз Т - 13 ғарыш
кемесімен Байқоңырдан ғарышқа көтеріледі. Ресеймен бірлескен бағдарлама
бойынша қазақ ғарышкері Т.А. Мұсабаев ғарышта екі рет (1994,1998) болды.
Байқоңыр ғарыш алаңын салуға әр жылдары түрлі мамандақтағы көптеген
қазақстандықтар қатысты. Олардың арасында Байқоңыр ғарыш алаңының
қызметкерлері Қ.Тоқмұхамедов, В.Мәжіғұлов, Т.Уәлиев, Қ. Әбілғазин, полк Ә.
Исмаилов, М. Құлымгеров, Қ. Нұрмағамбетов, С. Мұхаметқалиев, Б.Ешімов,
Қ.Нұрмұқанов, Р.Құлмырзаев, М.Мұқанов тағы басқа болды.
Байқоңыр ғарыш алаңы 1991 жылы Қазақстан Республикасының қаласына
қайтарылып, 1993 жылы Ресей Федерациясына берілді. Байқоңыр кешенін
пайдаланудың экологиялық зардаптаы байқалды. Байқоңыр кешенінен Қ.Р-сы
аумағында 30-35 мың тонна ұлы заттар таралады. Ракеталардан түскен
қалдықтар Қарағанды, Павлодар, Шығыс Қазақстан облыстарына зиян келтіреді.
Ғарыш аймағынан зымырындар ғарыш кеңістігіне қарай басты – басты 5 түрлі
мақсатпен ұшырылатынын білеміз.
Біріншісі: зерттеу жұмыстарына арналған ғарыш кемелері. Негізінен алғанда
онда зерттеушілер жұмыс істейді.
Екіншісі: тасымал кемелері. Онымен құрал – жабдықтар мен аппаратуралар,
адамдардың өмір сүруіне қажетті азық – түлік, су, киім – кешек, ең аржағы
оттегіне дейін осы зымырандармен жерден тасымалданады.
Үшіншісі: әскери мақсаттағы зымырандар. Олардың не зерттеп, не тындырып
жатқаны, әрине, бізге құпия. Зымыран құралдарымен жерде жатқан Правда
газетінің тақырыптарын оқуға болады дегенді талай – талай естідік. Демек,
ол жердегі қыбырлап жүрген адамдар, әсіресе әскери адамдар не істеп, не
тындырып жатыр деген сұраққа жауар алу үшін таптырмайтын құрал. Оның
сыртында ғарыш кеңістігінен шапқын салатын лазерь қаруы дегеннің пайда
болғанын, отты басы ғарышқа шығып алған соң онға, отызға бөлініп,
әрқайсысын өз алдына дербес қаруға айналатын зымырандарды тағы білеміз.
Міне, соның бәрінің бабын тауып, аясына келтіретін осы әскери зымырандар.
Төртіншісі: байланыс – жер серіктері. Біздің түрлі – түрлі құрлықтармен
телефон байланысымызды былай қойғанда, үйіміздегі телефондар арналарына
дейін осы жер серіктері арқылы жұмыс істейді. Мұны дәлелдеп жату бүгінде
көзіқарақты адамға артық.
Бесіншісі: Планетааралық ғарыш кемелері. Осы жерден жеті айлық ғарыш жолы
бар Марсқа әлденеше зымырандардың ұшырылғанын білеміз. Айға да алғаш
зымырандар осы Байқоңырдан қонып, зымыранның айдан ұшып шығып, жерге қайтып
оралуы дер едік. Бұл өткен ғасырдың жетпісінші жылдарында жүзеге асырылған
шаруа. Сондай – ақ, тисе терекке, тимесе бұтаққа дегендей ғарыш
кеңістігіне еркін самғауға қоя берген және текте бір мәлімет алып тұратын
зымырандар да болды. Олардың ғылым үшін не бергенін Ресейдің ғарыш
кеңістігін зерттеу орталығы біледі, біздің білетініміз – жылма – жыл жүздеп
ұшырылып жатын, зымырандардың әрқайсысы Сыр бойының экологиясына белгілі
дәрежеде кері әсерін тигізетіндігі.
Байқоңыр – біздің космодром. Сонау 1991 жылы Кеңес Одағы ыдырағанда әрбір
одақтас республика өзінің жерінде тұрған техникалық құрал – жабдықтарға ие
болып қалғанда Байқоңыр түгелдей (бүкіл одақ болып салған біздің
меншігімізге көшкен. Сонда оның бары дүние – мүлкінің бағасы 51 миллиард $
болатын. Ресей мен екі арада шарт жасасып, оны жиырма жылға жалға берген
едік. Жылына ол үшін Қазақстан 115 миллион $ алып тұрады.
Сондай – ақ, Байқоңырдың болашағы туралы айтатын болсақ. Байқоңыр космодром
айналаны қоршаған ортаға зиян келтірумен қатар адамзат баласына пайда
келтіретіні де ғылыми тұрғыдан дәлелденіп отыр.
Қазақстан ғарышты игеруге мүдделі. Неге? гәп сонда. Ғарыштық мемлекет
мәртебесіне ие болған ел өзі қалаға алып отырған базбір бағдарлманың маңызы
мен мәтін басқаларға түсіндіріп, оның бейбіт мақсатты көздейтіндігін ант –
су ішіп дәлелдеп жатпай – ақ (мысалы, анау иран секілді) алаңсыз жұмыс
істей бере алады. Биылғы жылы, яғни 2006 жылдың 18 - маусымында Байқоңыр
ғарыш айлағынан Ресейдегі М. В. Хруничев атындағы мемлекеттік ғарыштық
ғылыми – зерттеу орталығының мамандары жасаған Kazsat атты қазақстандық
байланыс спутнигі ұшырылды. Біз Kazsat арқылы біздің ел орталықтан шалғай
орналасқан ауылдық жерлерге отандық қана емес, тіпті, спутник қабылдайтын
басқа шетелдік хабарларды да тарата алады. Сонымен қатар Kazsat сенімді
телефон жүйесін қамтамасыз етеді. Спутник Оралдың арғы жағында жатқан
өңірді де, тіпті Саратов пен Орынбор тәрізді Ресей облыстарын да қамтиды.
Егер Ресей жағы біздің техникамызды аз мөлшерде болса да жалдайтын болса,
онда олар да Сібір мен Орал өңіріндегі өзеннің байланыс мәселелерін оң
шешетін болды
Ресей Федерациясының Президенті В. Путин: Kazsat спутнигін ұшыру,
әлбетте, теңдесі жоқ оқиға. Қазақстанның ғарыштық держава ретінде қалыптасу
жолындағы қызметінің жаңа кезеңі. Біз ғарышты игеру саласындағы
ынтымақтастықтың бірлескен үлкен бағдарламасына жолсалудамыз - дегенді
айтты. Ал Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевшын мәнінде ғарыштық
державаға айналған еліміздегі бұл тараптағы келешегінің кемел болатынына
зор сенім білдірді. Бұл идея Қазақстанның әлемдегі бәсекелестікке қабілетті
50 елдің құрамына кіру жөнінде алға қойып отырған мақсатын орындауына дәлме
– дәл келеді.
Байқоңырдың болашағы туралы сөз қозғалғанда, сол қалада тұратын
жерлестеріміздің әлеуметтік тұрмысын жақсарту мен құқығын қорғау мәселесін
шешуді де назарда ұстаған жөн болмақ. Өйткені, бұл қаланың Қазақстан
меншігі бола тұрып, Ресей елінің заңымен тіршілік ететіні баршамызға
белгілі. Қазақстан заңының күші ол жерде жүрмесе, байырғы халық қалай
ашынбасын?

Қазіргі кездегі қоғамның дамуы айналадағы қоршаған ортаны пайдаланумен
тікелей байланысты, яғни адамзат тіршілігіне қадетінің барлығын табиғаттан
алады. Бұл жағынан алғанда табиғат – табиғи қажеттілікті қамтамасыз ететін
таңғажайып құбылыс. Ғылым мен техниканың жетілуі, өндірістің қарқындап
дамуы, жерасты қазба байлықтарын кеңінен пайдалану, транспорт түрлерінің
көбеюі қоршаған ортаны түрлі химиялық қосылыстармен ластауда.

Мұндай химиялық қосылыстардың көбінің токсиндік және концерогендік
қасиеттері биосфералық тепе-теңдіктің бұзылуына, климаттың өзгеруіне,
ауылшаруашылық өнімдер өнімділігінің төмендеуіне және халықтың
денсаулығының нашарлауына әсерін тигізеді.

Токсиндік және концерогендік қосылыстар клетка құрамына еніп, ДНК
молекуласына ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Тарау «байқоңыр» ғарыш айлағының құрылуы және ресейге жалға берілуі
Байқоңыр және ғарыштық ұшырылымдарының экологиялық зардаптары
Байқоңыр
Байқоңыр және байқоңыр ғарыш алаңы
Байқоңыр космодромы
«Қазақстанның экологиялық мәселелері»
Байқоңыр ғарыш айлағы
«Байқоңыр» ғарыш аймағы
Байқоңыр ғарыш айлағы жайлы
Ғарышты игеру. Байқоңыр
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.



WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь