Жұмыспен қамту және жұмыссыздық


1 Жұмыспен қамту және жұмыссыздық
2 Шағын бизнес
3 Қоғамдық жұмыстар
4 Кәсіби дайындау және қайта дайындау
5 Шағын кəсіпкерлікті дамыту
6 Жұмысбастылықты арттыру және жұмыссыздықты азайту
Кейінгі жылдары еңбек рыногындағы жұмыссыздықтың жалпы деңгейінің төмендегені, жұмыс күшінің секторлар мен экономика салаларында мемлекеттік емес секторлар пайдасына қайта бөлужалғасын тауып келе жатқаны, өз бетімен жұмыспен қамтылған халық санының өсуі, сонымен қатар жалданып жұмыс істейтіндер санының азаюы байқалады.
Облыстық статистика басқармасы өткізген халықты ішінара тексеру деректері бойынша 2001 жылы жұмыспен қамтылмағандардың көбісі 15-39 жастағы адамдар (57,1%), жастар (16-24 жас) арасындағы жұмыссыздықтың деңгейі 22,8 %.
Экономикалы тұрғыдан іскер халық арасындағы жұмыссыздықтың жалпы деңгейі 2002 жылдың басында 10,4 % құрады, бірінші жартыжылдықтың аяғына 9,1%-ға азайды. Сонымен қатар, Еңбекшіқазақ ауданында 6,4 %-дан, Ақсу ауданында 15,4 %-ға дейін өзгереді. Облыстық статистика басқармасының деректері бойынша 2001 жылдың 1-ші шілдесіне қарағандағы жұмыссыздардың жалпы саны 71124 адамды құрады, бұл, былтырғы жылғымен салыстырғанда орташа алғанда 3858 адамға, немесе 5,1 %-ға аз деген сөз.
Қазақстан Республикасы «Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы» Заңының қабылдануына байланысты, басқа жылдарға қарағанда, 2002 жылы жұмыспен қамту жөніндегі уәкілетті органдарда тіркелген жұмыссыз азаматтардың саны әжептеуір көбейді. Уәкілетті органдарға қатынасқандардың саны 1996-1997 жылдардағы деңгейге жақындайды, ол кезде жұмыспен қамту қызметіне 45 %, яғни 41 мың жұмыссыз азамат қатынасқан.
2002 жылдың 1-ші жартыжылдығында 31020 адам жұмыссыздар ретінде тіркелген, бұл былтырғы жылдың сәйкес мерзімімен салыстырғанда 2,5 есеге көбейгенін көрсетеді.
2002 жылдың 1-ші қыркүйегіне жұмыссыздық деңгейі 2,0%-дан 2,8 %-ға өсті.
Еңбек рыногында жұмыс күшіне сұраныс пен ұсыныстың квалификациялық-кәсіби құрылымдарының сәйкессіздігі орын алған Жоғары кәсіби жұмыс күші, әсіресе жоғары білімді мамандар, білікті жұмысшы кадрлар кеткендіктен лайықты дайындығы жоқ адамдардың саны артады. Сонымен қатар инженерлік кадрларға, көпшілік кәсібінің жоғары білікті жұмысшыларына тұрақты сұраныс қалыптасады. Сондай ақ, юрист, экономист, мұғалім, мектеп жасына дейінгі балалар тәрбиешісі сияқты жекелеген мамандықтар бойынша жоғары және орта кәсіби мамандық иелерінен құралған жұмыссыздардың потенциалы қажет болмай қалуда.
2002 жылдың 1-ші шілдесінен есепте тұрған жұмыссыздардың ішінде 1170 адам (4,7%) - жоғары білімді, 14619 (59,2%) - орта білімді, 4016 адам (16,3%) - орта кәсіби білімді.
әлі де болса, ауылдық елді мекендерде жұмыспен қамту проблемасын шешу қалаға қарағанда қиындық келтіреді. 2002 жылдың 1-ші тоқсанында, орта есеппен алғанда, облыс бойынша әрбір бесінші жұмыссыз азамат жұмыспен қамтылса, ауыл тұрғандарының арасынан әрбір жетіншісі қамтылады.
Біліктілік талаптарының жоғарылауына байланысты, кәсібі және мамандығы бойынша жұмыс тәжірибесі жоқ жастардың жұмысқа орналасу мүмкіншілігі төмендейді. 2001 жылы жастардың арасынан әрбір төртінші жұмысқа орналасса, 2002 жылы әрбір алтыншы ғана орналасатын болады.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 7 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






1.2.2. Жұмыспен қамту және жұмыссыздық

Кейінгі жылдары еңбек рыногындағы жұмыссыздықтың жалпы деңгейінің
төмендегені, жұмыс күшінің секторлар мен экономика салаларында мемлекеттік
емес секторлар пайдасына қайта бөлужалғасын тауып келе жатқаны, өз бетімен
жұмыспен қамтылған халық санының өсуі, сонымен қатар жалданып жұмыс
істейтіндер санының азаюы байқалады.
Облыстық статистика басқармасы өткізген халықты ішінара тексеру
деректері бойынша 2001 жылы жұмыспен қамтылмағандардың көбісі 15-39 жастағы
адамдар (57,1%), жастар (16-24 жас) арасындағы жұмыссыздықтың деңгейі 22,8
%.
Экономикалы тұрғыдан іскер халық арасындағы жұмыссыздықтың жалпы
деңгейі 2002 жылдың басында 10,4 % құрады, бірінші жартыжылдықтың аяғына
9,1%-ға азайды. Сонымен қатар, Еңбекшіқазақ ауданында 6,4 %-дан, Ақсу
ауданында 15,4 %-ға дейін өзгереді. Облыстық статистика басқармасының
деректері бойынша 2001 жылдың 1-ші шілдесіне қарағандағы жұмыссыздардың
жалпы саны 71124 адамды құрады, бұл, былтырғы жылғымен салыстырғанда
орташа алғанда 3858 адамға, немесе 5,1 %-ға аз деген сөз.
Қазақстан Республикасы Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы
Заңының қабылдануына байланысты, басқа жылдарға қарағанда, 2002 жылы
жұмыспен қамту жөніндегі уәкілетті органдарда тіркелген жұмыссыз
азаматтардың саны әжептеуір көбейді. Уәкілетті органдарға қатынасқандардың
саны 1996-1997 жылдардағы деңгейге жақындайды, ол кезде жұмыспен қамту
қызметіне 45 %, яғни 41 мың жұмыссыз азамат қатынасқан.
2002 жылдың 1-ші жартыжылдығында 31020 адам жұмыссыздар ретінде
тіркелген, бұл былтырғы жылдың сәйкес мерзімімен салыстырғанда 2,5 есеге
көбейгенін көрсетеді.
2002 жылдың 1-ші қыркүйегіне жұмыссыздық деңгейі 2,0%-дан
2,8 %-ға өсті.
Еңбек рыногында жұмыс күшіне сұраныс пен ұсыныстың квалификациялық-
кәсіби құрылымдарының сәйкессіздігі орын алған Жоғары кәсіби жұмыс күші,
әсіресе жоғары білімді мамандар, білікті жұмысшы кадрлар кеткендіктен
лайықты дайындығы жоқ адамдардың саны артады. Сонымен қатар инженерлік
кадрларға, көпшілік кәсібінің жоғары білікті жұмысшыларына тұрақты сұраныс
қалыптасады. Сондай ақ, юрист, экономист, мұғалім, мектеп жасына дейінгі
балалар тәрбиешісі сияқты жекелеген мамандықтар бойынша жоғары және орта
кәсіби мамандық иелерінен құралған жұмыссыздардың потенциалы қажет болмай
қалуда.
2002 жылдың 1-ші шілдесінен есепте тұрған жұмыссыздардың ішінде 1170
адам (4,7%) - жоғары білімді, 14619 (59,2%) - орта білімді, 4016 адам
(16,3%) - орта кәсіби білімді.
әлі де болса, ауылдық елді мекендерде жұмыспен қамту проблемасын шешу
қалаға қарағанда қиындық келтіреді. 2002 жылдың 1-ші тоқсанында, орта
есеппен алғанда, облыс бойынша әрбір бесінші жұмыссыз азамат жұмыспен
қамтылса, ауыл тұрғандарының арасынан әрбір жетіншісі қамтылады.
Біліктілік талаптарының жоғарылауына байланысты, кәсібі және
мамандығы бойынша жұмыс тәжірибесі жоқ жастардың жұмысқа орналасу
мүмкіншілігі төмендейді. 2001 жылы жастардың арасынан әрбір төртінші
жұмысқа орналасса, 2002 жылы әрбір алтыншы ғана орналасатын болады.
Жұмыс орындары жетіспеген жағдайда, еңбек рыногындағы бәсекеге
қабілеті төмен мүгедектердің проблемасы қиындай түседі. Жұмыспен қамту
жөніндегі уәкілетті органдарда тіркелген мүгедектердің саны аз болғанмен,
2001 жылғы 15 адамнан 2002 жылдың алты айында 43 адамға дейін көбею
тенденциясы байқалады.
әдеттегідей, біліксіз жұмыс күші болатын репатрианттарды
(оралмандарды) жұмысқа орналастыру деңгейі төмен: 2001 жылы 4,6% - ғана,
2002 жылы - 12% құрады.
Шағын қалаларда және ауылдық жерлерде әсіресе әйелдерді жұмыспен
қамту проблемасы күн тәртібінен түспей тұр. 2002 жылдың алты айы аралығында
жұмыспен қамту мәселесі бойынша уәкілетті органдарға өтініш жасаған
әйелдердің жалпы санының -56,3% ауылдық жерлердің тұрғындары. Жұмыссыз
әйел, жанұя мүшелерін күтумен қатар қосымша табыс көздерін іздеуге мәжбүр
болады.
Зейнеткерлік жасқа таяп қалған адамдарды, әсіресе әйелдерді, жұмысқа
қабылдау кезінде жасы және жынысына байланысты кемсіту мәселенің шешілуін
қиындата түседі. Зейнеткерлік жасқа таяп қалғандар, еңбек рыногында
мүмкіншіліктері төмен болғандықтан, жұмыспен қамтуға уәкілетті органдарда
тіркелуден бас тартады. Мәселен, халықтың осы санатынан, 2002 жылдың 1-ші
жартыжылдығында жұмысқа орналасуға көмектесу жөнінде 152-ғана адам, оның
ішінде 88 әйел өтініш жасады.
Жұмысқа тұру, дұрыс табыс табу мүмкіндігі болмағандықтан ер
адамдардың отбасындағы асыраушы ретіндегі статусы төмендейді. Дұрыс жұмыс
табысы жоқ және бұрынғы әлеуметтік статусқа сай келмейтін жұмыстан, ер
адамдардың көбісі бас тартады. Нәтижесінде жұмыссыздар құрамында
маргинализация жүреді, уәкілетті органдарда көбінесе жұмыспен қамту
мәселелері жөнінде тек мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек алу үшін
тіркелетін бәсекеге жарамсыз азаматтардың үлесі көбейе түседі.
Облыстың еңбек рыногына әсер ететін проблемалардың бірі ТМД қатысушы-
мемлекеттерінен келетін жасырын еңбек көші-қоны. Қазақстандық
кәсіпкерлердің көбісі, шетелдік жұмыс күшінің арзандығына байланысты,
біліктілігі төмен, жасырын еңбек босқындарын жалдайды. Бұл бейресми
секторлардың және заңсыз жалдаудың кеңеюіне соқтыратын әділетсіз бәсеке
тудырып, жергілікті халықтың жұмыспен қамтылуына әсер етеді.

1.2.3. Шағын бизнес.

Шағын кəсіпкерлікті дамыту жəне қолдау кəсіпкерлік саласындағы
жұмыстарға халықтың əлеуметтік - кедей тобын тарту жолымен кедейшілік
деңгейін төмендетуге мүмкіндік беретін аймақтық саясат бағыттарының бірден-
бір жолы болып табылады.
Соңғы жылдары шағын кəсіпкерлікті дамыту жөніндегі жұмыстар
жандандырылды. Жыл сайын шағын кəсіпкерлік субъектілерінің, оларда жұмыс
істейтіндер саны өсуде. Соңғы үш жылда бұл кəрсеткіштер 50 пайыздан астам
артты, олармен өндірілген өнім көлемі 1,5 есеге өсті.
Шағын кəсіпкерлік субъектілері негізінен: саудамен 45,9%, түрлі қызмет
көрсетулермен-17,2%, өнеркəсіп өнімдерін өндірумен – 15,1%, ауыл
шаруашылығы дақылдарын өңдеумен – 9,1% айналысады.
Облыста 2002 жылғы 1- шілдеге шағын кəсіпкерлік субъектілерінің 3887
заңды тұлғалары болды, оларда – 35149 адам жұмыс істеді. Фермер жəне шаруа
қожалықтарының саны 31253, оларда жұмыс істейтіндер саны 100241 адам, жеке
кəсіпкерлікте 14778 субъект тіркелген, оларда 31981 адам жұмыс істеді.
Олармен өндірілген өнім (жұмыстар, қызмет көрсетулер) көлемі 17,8
млрд.теңгені (2001 жылғы 128,9%) құрады.
Алайда, негізінен бастапқы капиталдың жоқтығынан, халықтың жеке бизнес
жүргізуге дайын еместігіне байланысты шағын кəсіпкерлік ауылдық жерлерге
қарағанда қалалық жерлерде анағұрлым дамығандығын атап айту қажет.

1.2.4. Қоғамдық жұмыстар

Жұмыс орындары жетіспеген және нағыз жұмыссыздық деңгейі жоғарылаған
жағдайда еңбек рыногындағы шиеленісуді жұмсартудың маңызды жолдарының бірі
ақылы қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру болып табылады. Жұмыссыздарды
әлеуметтік қолдаудың белсенді түрі ретіндегі қоғамдық жұмыстардың, уақытша
жұмыс, пайда табуға және жұмыссыз азаматтардың кәсіби дағдылары мен еңбекке
деген уәждарын ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Нарықтық қатынастар жағдайындағы жұмыссыздық мәселесін шешу технологиясы
Жұмыссыздықты зерттеудің теориялық негіздері
Халықты жұмыспен қамту туралы
Өңірлік жұмыспен қамту саясатының ерекшеліктері
Халықты жұмыспен қамту негізі
Қазақстандағы жұмыссыздық, бүгінгі таңдағы жағдайы
Еңбек түбі зейнет
Жұмыспен қамту және жұмыссыздық: мәні, құрылымы, түрлері
Жұмыссыздықтың мәні, түрлері және себептері.ҚР жұмыссыздықпен күресу шаралары.
Халықты жұмыспен және оны мемлекет деңгейінде шешу жолдары
Пәндер