Шағын бизнестің Қазақстанның нарықтық экономикасындағы мәні мен маңызы

КІРІСПЕ

1 ШАҒЫН БИЗНЕСТІҢ ҚАЗАҚСТАННЫҢ НАРЫҚТЫҚ
ЭКОНОМИКАСЫНДАҒЫ МӘНІ МЕН МАҢЫЗЫ.

1.1 Шағын бизнесті экономикалық мазмұны мен дамыту
тенденциялары.
1.2 Шағын бизнестің қоғамның экономикалық дамуындағы ролі.

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ШАҒЫН БИЗНЕСКЕ САЛЫҚ САЛУДЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ ЖӘНЕ ОНЫ ТАЛДАУ.

2.1 ҚР экономикалық дамуындағы шағын бизнеске салық салудың экономикалық ерекшелігі.
2.2 Қарағанды облысындағы шағын кәсіпкерліктің қазіргі
жағдайының талдауы.
2.3 Қазақстан Республикасында шағын бизнестіңдамуына кедергі
жасайтын факторлар.

3 ШАҒЫН БИЗНЕСКЕ САЛЫҚ САЛУ ЖҮЙЕСІ : КЕМШІЛІКТЕР МЕН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ ЖОЛДАРЫ.

ҚОРЫТЫНДЫ
КІРІСПЕ

Шағын бизнесті қолдау мен дамыту Қазақстан Республикасының экономикасын дамытудың приоритетті бағыттарының бірі болып табылады. Шағын бизнес – жеке кәсіпкерлердің, шағын фирмалардың, шағын кәсіпорындардың кәсіпкерлік қызметтеріне сүйене отырып, шағын формада жүзеге асырылатын бизнес түрі. Шағын бизнес өндірістің, сауданың, қызмет көрсеті сферасының кейбір түрлері мен формаларына тән. Экономика секторын көтеруде шағын бизнестің маңызы туралы «Қазақстан - 2030» ұзақ мерзімді дамыту стратегиясында айқын көрсетілген. Үкімет осы міндеттерді орындауға нақты мүмкіндік беретін бірнеше шаралар қабылдады: мәнді заңдылықтар базасы қабылданды, несиелік әдіс енгізілді, шағын бизнес үшін инфраструктура жасалды. Дегенмен, мәселері де жоқ емес.
Оның себебі, шағын бизнесті дамыту туралы көптеген қаулылар мен заңдар терең экономикалық дағдарыс жағдайында, макроэкономикалық қалыпсыз жағдайында қабылданды. Сондықтан да бұл шаралардың барлығы мемлекет тарапынан жай ұсынған сөз сияқты қала берді, нақты түп-тамыры болған жоқ.
Бұл мәселенің тағы бір аспектісі, біз өндірістік сектор мен қарым-қатынас сферасындағы шағын бизнесті ажырата алмаймыз. Негізінде бұл әр түрлі салалар. Өндірістік сектордағы шағын бизнес күрделі технологиларды, қымбат жабдықтарды қолданумен байланысты, ол қарым-қатынас сферасына қарағанда, жұмыс істеушілердің жоғары кәсіптік деңгейін талап етеді.
Нарықтық қатынасқа көшпей тұрғанда еліміздің экономикасының негізін ірі өндірістік орындар құрайтын, ал шағын бизнес мемлекеттік мүдделер сферасына жатпайтын. Дегенмен, жоспарлық экономика транформациясы кезінде кіші кәсіпорындар мемлекетіміздің стратегиялық курсын жүзеге асырудың басты құралдарының бірі болып табылады. Әлемде шағын бизнесті жасау және дамыту мәселесі алға тартылған жоқ, өйткені ол жүздеген жылдар бойы табиғи жолмен өзі қалыптасты. Қазақстан экономикасының бұл секторы санаулы жылдарда қалыптасты. Шағын бизнестің мәселерінің көптеген экономистер зерттеді және әлі де зерттеу үстінде, бірақ осыған қарамастан мәселері шешімсіз қалуда, сондықтан Республикамызда шағын бизнесті қолдау және дамыту бүгінгі күнде өзекті мәселе болып отыр.
Шағын бизнесті дамытудың қазіргі мәселесін талдауына қарасақ, екі басты бағытты көруге болады : оның қызметінің құқықтық жағын жүзеге асыру және жаңа прогрестік формалармен шағын бизнесті қаржылай қолдау тәсілдерін дамыту. Бірінші бағытта салық салу облысында дұрыс, тиімді құқықтық режимді орнату өте маңызды болып табылады. Салық саясатты жүзеге асыру шаралары несие беру мәселесі тікелей байланысты болмаса да, ол жаналай шағын бизнестің кірістерімен кірістілігін қалыптастыруына әсер етеді, атап айтқанда, салық төлеу мүмкіндігіне әсер етеді.
Шағын бизнестің кейбір өзіне тән ерекшеліктері оның экономиканың маңызды секторы екендігін көрсетеді.
Мемлекеттің оған аса мән беруі қоғам үшін экономикалық, саяси және әлеуметтік жетістіктерге жетумен түсіндіріледі.
Шағын бизнестің экономикалық нәтижесі келесілерде көрсетіледі :
1) бәсекелестік ортаны қалыптастырады;
2) нарықты тауар мен және әр түрлі қызметтермен толықтырады;
3) ірі бизнес үшін кадрлар мен капитал ресурсының көзі болатын «қөректену ортасы» болып табылады.
Саяси нәтижелерге келетін болсақ шағын бизнес қоғамның бір қалыптылығының негізі ретінде орта класты қалыптастыру көзі болып табылады.
Әлеуметтік – тұрғындарды еңбекпен қамтамасыз ету мәселесін шешуге көмектеседі.
Жаңа салықтық кодексті игеруде және осы дипломдық жұмысты жазу барысында алда тұрған басты мәселе, шағын ұйымдық формалар субъектілеріне салық салу ісіне байланысты мәселелер бүгінгі күнге дейін қалай шешіліп келді және алдағы уақытта қандай жолдармен шешілмек екендігін анықтау, сонымен қатар шағын бизнесі салықтық механизм арқылы көтеру тәсілдері қаншалықты тиімді екендігін анықтау қажет болып отыр.
Бұл жұмыстың мақсаты шағын бизнес субъектілеріне салық салумен байланысты мәселелерді анықтау және соның негізінде шағын бизнес субъектілеріне салық салу жүйесін жүзеге асыру жолдарымен нақты ұсыныстар болып табылады.
Осы алға қойылған мақсатқа байланысты төменгі мәселелер құрылды:
а) «Шағын бизнес» түсінігінің мәнін анықтау;
б) Қазақстанның экономикалық дамуындағы шағын бизнестің рөлі мен орнын анықтау;
в) Қазақстан Республикасындағы шағын бизнеске салық салудың құқықтық аспектілерін қарастыру және оның тиімді дамуына кедергі жасайтын факторларды анықтау;
г) шағын бизнес субъектілеріне арналған арнайы салықтық тәртіпті талдау;
д) шағын бизнеске салық салудағы мемлекеттік саясаттың мәселесін анықтау және оны салықтық түрдегі әр түрлі тәсілдердің көмегімен шешу жолдарын аңықтау.
Бұл тақырыпты зерттеудің объектісі шағын бизнеске салық салу жүйесі және Қазақстан Республикасында шағын бизнес субъектілеріне салық салу мәселесіне байланысты қаржылық – экономикалық қарым қатынастар үрдісінде пайда болатын мәселерді зерттеу.
Дипломдық жұмысты орындауға арналған әдістемелік негіздер – Қазақстан Республикасының экономиканы салықтық реттеу мәселелері жөніндегі заңдық және нормативтік актілері, мерзімдік басылымдардың материалдары, Қаржы министрлігінің статистикалық мәліметтері мен нұсқаулық нормативтік материалдары.
        
        КІРІСПЕ
1 ШАҒЫН БИЗНЕСТІҢ ҚАЗАҚСТАННЫҢ НАРЫҚТЫҚ
ЭКОНОМИКАСЫНДАҒЫ МӘНІ МЕН МАҢЫЗЫ.
1.1 Шағын бизнесті экономикалық мазмұны мен дамыту
тенденциялары.
1.2 Шағын бизнестің қоғамның экономикалық дамуындағы ролі.
2 ... ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫ ТАЛДАУ.
2.1 ҚР экономикалық дамуындағы шағын бизнеске салық салудың экономикалық
ерекшелігі.
2.2 Қарағанды облысындағы шағын ... ... ... ... ... ... бизнестіңдамуына кедергі
жасайтын факторлар.
3 ШАҒЫН БИЗНЕСКЕ САЛЫҚ САЛУ ЖҮЙЕСІ : КЕМШІЛІКТЕР МЕН ... ... ... ... ... мен ... ... Республикасының
экономикасын дамытудың приоритетті бағыттарының бірі болып табылады. Шағын
бизнес – жеке кәсіпкерлердің, ... ... ... ... ... ... ... шағын формада жүзеге асырылатын
бизнес түрі. Шағын бизнес ... ... ... ... ... ... мен ... тән. Экономика секторын көтеруде шағын
бизнестің маңызы туралы ... - 2030» ұзақ ... ... ... ... ... осы ... орындауға нақты
мүмкіндік беретін бірнеше шаралар қабылдады: мәнді ... ... ... әдіс ... ... бизнес үшін инфраструктура
жасалды. Дегенмен, мәселері де жоқ емес.
Оның себебі, шағын бизнесті дамыту туралы көптеген ... мен ... ... ... ... ... ... қабылданды. Сондықтан да бұл шаралардың ... ... жай ... сөз ... қала берді, нақты түп-тамыры болған жоқ.
Бұл ... тағы бір ... біз ... ... мен ... ... шағын бизнесті ажырата алмаймыз. Негізінде бұл ... ... ... ... шағын бизнес күрделі технологиларды,
қымбат жабдықтарды қолданумен ... ол ... ... ... ... жоғары кәсіптік деңгейін талап етеді.
Нарықтық қатынасқа көшпей тұрғанда ... ... ... ... орындар құрайтын, ал шағын бизнес мемлекеттік мүдделер
сферасына жатпайтын. Дегенмен, жоспарлық ... ... ... ... мемлекетіміздің стратегиялық курсын жүзеге асырудың басты
құралдарының бірі болып табылады. Әлемде шағын бизнесті жасау және дамыту
мәселесі алға ... жоқ, ... ол ... ... бойы ... жолмен
өзі қалыптасты. Қазақстан экономикасының бұл секторы санаулы жылдарда
қалыптасты. ... ... ... ... экономистер зерттеді
және әлі де зерттеу үстінде, бірақ осыған ... ... ... ... Республикамызда шағын бизнесті қолдау және дамыту бүгінгі
күнде өзекті ... ... ... ... дамытудың қазіргі мәселесін талдауына қарасақ, ... ... ... болады : оның қызметінің құқықтық жағын жүзеге асыру
және жаңа прогрестік формалармен шағын бизнесті қаржылай ... ... ... ... ... салу ... дұрыс, тиімді құқықтық режимді
орнату өте маңызды болып табылады. Салық ... ... ... шаралары
несие беру мәселесі тікелей байланысты ... да, ол ... ... ... кірістілігін қалыптастыруына әсер етеді, атап
айтқанда, салық төлеу мүмкіндігіне әсер етеді.
Шағын ... ... ... тән ... оның экономиканың
маңызды секторы екендігін көрсетеді.
Мемлекеттің оған аса мән беруі қоғам үшін ... ... ... ... ... ... ... экономикалық нәтижесі келесілерде көрсетіледі :
1) бәсекелестік ортаны қалыптастырады;
2) нарықты тауар мен және әр түрлі қызметтермен ... ірі ... үшін ... мен ... ... көзі ... ... болып табылады.
Саяси нәтижелерге келетін болсақ шағын ... ... ... негізі ретінде орта класты қалыптастыру көзі ...... ... ... ету мәселесін шешуге
көмектеседі.
Жаңа салықтық ... ... және осы ... ... ... алда ... ... мәселе, шағын ұйымдық формалар субъектілеріне
салық салу ісіне байланысты мәселелер ... ... ... ... ... және алдағы уақытта қандай жолдармен ... ... ... ... шағын бизнесі салықтық механизм арқылы көтеру тәсілдері
қаншалықты тиімді екендігін ... ... ... ... ... мақсаты шағын бизнес субъектілеріне салық ... ... ... және ... ... ... ... салық салу жүйесін жүзеге асыру жолдарымен нақты ұсыныстар
болып табылады.
Осы алға қойылған мақсатқа байланысты төменгі мәселелер құрылды:
а) ... ... ... ... анықтау;
б) Қазақстанның экономикалық дамуындағы шағын бизнестің рөлі мен орнын
анықтау;
в) Қазақстан Республикасындағы шағын бизнеске салық салудың ... ... және оның ... ... ... жасайтын
факторларды анықтау;
г) шағын бизнес субъектілеріне арналған ... ... ... ... ... ... салудағы мемлекеттік саясаттың мәселесін
анықтау және оны салықтық түрдегі әр ... ... ... ... ... тақырыпты зерттеудің объектісі шағын бизнеске салық салу жүйесі
және Қазақстан Республикасында шағын ... ... ... ... ... қаржылық – экономикалық қарым қатынастар үрдісінде
пайда болатын мәселерді зерттеу.
Дипломдық жұмысты ... ... ... ...... экономиканы салықтық реттеу мәселелері жөніндегі заңдық
және нормативтік ... ... ... ... ... ... ... мен нұсқаулық нормативтік
материалдары.
1. ... ... ... ... МӘНІ МЕН МАҢЫЗЫ.
1.1 Шағын бизнесті экономикалық мазмұны мен дамыту
тенденциялары.
Шағын бизнес - әдебиетте ұсақ және орташа жеке кәсіпкерлердің ... ... ... ... ... ... енбеген және
экономикада монополия тарапынан орындаушылық роль ... ...... ... саны бар, ... арналған
кәсіптік іс әрекетімен мемлекет, аймақ бойынша аз ғана тиесі бар кез-келген
жеке ... ... ... Оның ... ... және ... өнімінің құнымен анықталады. Ірі елдегі бір үлгілі кәсіптегі
шағын кәсіпорындар саны ондаған, жүздеген мың боп ... бір ғана ... ... ... ... аз ғана бөлігі тиеді, ... ... ... барлық өнімінің жартысын шығаруға қабілетті болар еді.
Көлеміне қарай фирмаларды жіктеуде ... ... ... ... ... бір иесінің болуы есептеледі : бірақ басқа бір
кәсіпорынның бөлігі болмауға ... Тағы бір ... ... – бұл ... ... болуы. Капиталға келер болсақ, шағын кәсіпорындағы еңбек
пен капитал арасындағы қатынас өзгермелілігі өте ... ... ... жүзеге асыру өлшеміне жетпейтін болғандықтан капитализмді
дамытуда шағын кәсіпорындар ... ... деп ... ... мен ... ірі компаниялар жұтып қояды деп саналады.
Дегенмен бүгінгі күнде шағын бизнес сферасы ... ... ... ... дарынды, адал, жоғары дәрежелі тұлғаларға қолайлы. Шағын
бизнес ... ... ... жеке ... іс ... асыруына және
тәуелсіз болуына мүмкіндік береді.
Кәсіпкерлер шағын бизнесті ... ... ... ... кез
келген экономикалық ыңғайлы жағдайда пайда түсіруге, инновациялар енгізуге
тырысуда.
Көбінесе олар асығыс шешімдер қабылдауға ... олар ... ... мен ... ала ... жаңа ... енгізе алады,
жаңа өнім немесе қызметтің жаңа түрін жасай алады, ал ірі ... ... ... және ережелерімен тығыз байланысты болғандықтан
аз еркіндікке ие.
Қазақстанда шағын бизнесті дамыту үшін аз ... ... жоқ. ... ... ... ... ... бизнес субъектілерінің өлшемдерін анықтап
алу қажет.
Бүгінгі ... ... ... ... ... ... қатысты
50-ден астам статистикалық өлшемдер бар. Жалпы түрде оларды төмендегідей
бөлуге болады :
а) ... ... ... ... ... ... иесі
мен менеджер қызметін бір адамның ... ... ... ... ... және ... ... қызмет сферасы, қызметтің қысқа да нұсқа
мақсаты және ... ... ... ... жұмыс істеушілер саны,негізгі
капиталдың құны, сатылған өнім көлемі және т.б.)
Кәсіпорынды шағын бизнеске жатқызатын критерийлер бір ... ... ... ... ... бір сферадан басқаға ауысуында өзгереді
.
Дегенмен де, көптеген елдердің тәжірибесінде көбінесе сандық ... ... ұсақ ... ... ... анықтау капитал
көлемі,жұмыскерлер саны болып ... ... ұсақ ... секторға жатқызуда төмендегі
өлшемдер қолданылады :
а) жеке меншік пен басқарудың бірлігі ;
б) қызмет етушілердің ... ... ... ... ... беретініне кәсіпорынның көзі жетуі ;
в) мұндай кәсіпорын басшысының маңызды ролі(өндіріс үрдісіне ... ... ... ... істі ... ... ... өзгеше түрі (банктік несие беру есебіне тән).
Ұлыбританияда айналым ... ... ... ... ... саны ... ... Ресейден де кәсіпорындарды ... ... ... ... шағын кәсіпкерлікке мемлекетік қолдау
көрсету туралы» заңға сәйкес шағын ... ... ... ... ... және діни ... және ... да ... ... 2,5% -дан ... бір ... ... тұлғаларға қарайтын шағын кәсіпкерліктің субъектісі болып
табылмайтын, шектеулі деңгейдегі кейбір ... 25 % -ы ... ... ... ... кәсіпорындар сандық өлшемдер негізінде жіктеледі, яғни,
жұмыскерлерге саны, негізгі ... ... ... түрі ... ... ... ... жеке құрылғаннан бері шағын кәсіпкерлікті
реттейтін заңдардың даму эволюциясына тоқтайық.
Қазақстандық кәсіпкерліктің ... ... ... ... қызметінің еркіндігі және кәсіпкерлікті дамыту туралы» ... ... ... ... ... ... 1992 ... «Шағын кәсіпкерлікті қорғау туралы» Заң қабылданды. Ол 1991 жылы
маусымда қабылданған «Шаруашылық серіктестіктер туралы» Заңмен қоса ... ... ұзақ ... ... ... айналды.
Бұл заңда жеке кәсіпкерлік азаматтардың тауарға ... ... ... ... қамтамасыз ету жолынан түскен пайда немесе жеке
түсімге бағытталған ... ... ... жеке ... және оның өз ... ... ... өзінің мүліктік
жауапкершілігіне және тәуекеліне негізделген немесе ұжымдық меншікке
негізделген, ... ... ... жүзеге асырылатын, оның тәуекелі мен
мүліктік жауапкершілігіне негізделген ... ... ... ... ... ... бері ... да,
заңдылықтарға да көптеген өзгерістер енді.
Қазақстан Республикасының азаматтық кодексі күшіне енді. 1995 жылғы 30
тамызда ... ... ... 25 ... 4 бөліміне аса
мән берілді, ол әрбір азаматтың ... ... ... ... ... Министрлер Кабинетінің 17.08.94ж. № 912 ... ... ... ж.ж. ... ... және ... жүзеге асыру жөніндегі тапсырмалар мен шаралар жоспары бекітілді.
1995 ж. аяғында Үкіметтің 1996-98ж.ж. экономикалық ... ... ... бағдарламасы қабылданды онда ... ... ... қабылданды, онда кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдауды ... ... ... бизнесті күшейту басты мәселелердің бірі ретінде аталған.
Артынан ҚР ... ... ... : ... ... кепілдігін іс жүзіне асыру жөніндегі қосымша шаралар туралы»
және 06.03.1997ж. «Шағын кәсіпкерлікті ... ... ... қолдауды күшейту шаралары туралы» жарлығы қабылданды. Осы
тізімге тағы да Үкіметтің 14.03.1997ж. ... ... ... ... жасау туралы» №325 Қаулысын және 08.04.1997ж.
«Шағын кәсіпкерлер мәселелері» деген № 499 Қаулысын ... ... ж. ... ҚР ... ... мемлекеттік қолдау туралы»
және «Жеке кәсіпкерлік ... ... ... тұлғалар өз қызметтерін төмендегідей ұйымдық-құқықтық формаларда
жүзеге асыра алады : ... ... ... ... ... ... ... кооператив.
Заңды тұлғалардың шағын кәсіпкерлік ... ... ... 25 %, бұл бір ... ... ... ... шағын
кәсіпкерлік қызметінің астындағы шаруашылық серіктестігін құрған жағдайда.
Шағын кәсіпкерлік субъектісі ... ... ... : ... ... сферасында жүзеге асыратын коммерциялық ұйымдар.
Біздің Республикамыздың Президенті мен Үкімет шетелдік үлгіні бетке
ала отырып, шағын бизнестің ... ... ... ... ... ... тұра олар біздің шағын кәсіпкерлігімізге тән ... атап ...... ... ... жұмсыкерлерінің
санына байланысты ұсақ, орташа және ірі бизнеске бөлуді есепке алмай отыр.
Шағын бизнеспен айналысатын ... мен жеке ... ... ... ... адам саны 50-ге ... жеке ... енеді.
Орташа кәсіпорындарға жұмыскер саны 50 ден асатын, бірақ 250 адамға
жетпейтін кәсіпорындар жатады. Бірақ адам саны ... ... ... ... ... енді ... кәсіпорындардың ұсақ орташа және ірі боп бөлінуіне
тоқталайық. Ұсақ кәсіпорынға 500 ... бар ... ... ... ... дейін жұмыскері бар кәсіпорындар жатады, әрине жұмыскер саны 1000-нан
жоғары болса ол ірі кәсіпорын ... ... ұсақ ... ... ... өте аз екен. Онда
мұндай ... неге ... ... ... ұсақ ... өз
қызметін батыстық типтегі ұсақ кәсіпкерге сәйкес ... ... ... болар.
Бұл жерде әлемдік тәжірибеде шағын кәсіпкерлікке деген бірегей
анықтама жоқ ... ... ... ... ... оған ... ... қатыспайтын бағалы қағаздарды
эмиссиялауға және ... ... жоқ бір ... ... ... ... жатады. Мұндай фирмалардағы адам саны 200-ден ... ... ... ... ... құрамында 100 адам
қамтылған фирмаларды жатқызады.
Францияда нақты диференциация жоқ : бір экономистер бұл 6-дан ... ... ... десе, кейбірі 100-ге дейін, үшінші біреулері –
500 ... асуы тиіс ... ... ... шағын кәсіпорын өлшемдері ретінде
капиталдың жылдық айналымының жоғарғы ... ... – 15 млн. ... ... ; ... – 3 млрд лир ; Голландияда –
7.5 млн. гульден; Францияда – 100 млн ... әр елде ... ... әр ... ... ұсақ қол ... ... соңғы техникамен жабдықталған
кәсіпорындарға дейін.
Шағын кәсіпкерліктің ерекшелігі капитал ... тез ... ... ... нарыққа бағытталуы, сұраныстың өзгеруіне қолайлы
бейімдеу және ... ... ... ... ... Қазақстан экономикасының ажырамас
бөлігі.
Шағын бизнестің дамуы көптеген ... ... ... ... ... көбеюі;
б)азаматтардың кірістерін жоғарылататын және әр түрлі әлеуметтік
топтардың арасында ... ... ... беретін экономикалық
белсенді тұрғындардың санының өсуі;
в)аз капитал шығынымен жаңа жұмыс орындарын жасау, ... ... ... ... жою, ... орта жасау;
д) көп еңбекті қажет ететін өнімді шығаруда аз капиталды пайдалану;
е)экономиканың әр түрлі секторының арасындағы өзара қарым ... ... ... ... ... ... меншіктің көптеген бөлігі жеке меншікке ... ... ... меншік түрінде, ұжымдық меншікке, серіктестіктер мен басқа
да шаруашылық формаларына айналды. Өндірілетін және ... ... түрі өте көп және ... ... сұранысына сай.
Нарықтық экономика тауарлық және ... ... кең жол ... ... ... мекемелермен, ұйымдармен жүзеге асырылды.
Көрсетілетін қызмет түрлері халықтық тұтыну тауарларының тізімен,
тамақ өнімдері мен ...... ... кем ... ... ж. шағын кәсіпорындар қызметінің көлемі едәуір артты.
Бұл ... ... ... : 2002 ж. қарағандағы 2003ж.өнім
көлемінің өсуімен оның саудадағы ... ... ... ... (1 ... ... ... кәсіпорындар саны алдағы жылдарға қарағанда 40 % -ға
өсіп отыр, ал ... ... ... екі ... ... ... ... өнімді дамығанын көрсетеді.
Кәсіпорындар санына келетін болсақ, ... ... ... ... ... көп ... Тәжірибе көрсеткендей, жаңадан
ашылған кәсіпорындардың ... 60 %-ы өз ... ... ... бойынша шағын кәсіпорындар саны мен құрылымы
|Шағын кәсіпорындардың |2002 жыл |2003 жыл |2003 жыл ... ... | | |2002 |
| | | ... % |
| | | ... |
| ... |% ... |% | ... : |24848 |100 |37095 |100 |149.2 ... ... | | | | | ... |3668 |14.7 |6563 |17.6 |178.9 ... |4559 |18.4 |4931 |13.3 |108.1 ... ... |16621 |66.9 |25601 |69.1 |154.0 ... шағын кәсіпорындардың барлығы бірдей іс әрекетте болмайды,
соған байланысты онда тіркелген адамдар да жұмыс істемейді. Тіркелген ... ... ... ... ... жұмыс істемейтін
кәсіпорындар санына қосылады да, ... ... ... ... ... ... мүлдем болмауы мүмкін емес, өйткені кейбір жаңа
істей бастаған кәсіпкерлер өз істерін бар ... ... ... ... бизнестің дамуы экономиканың аталған сферасының өсу
жолы мен қызмет ... ... ... ... ... ... бизнестің қоғамның экономикалық дамуындағы ролі.
Еліміздің экономикасын реформалау үрдісінде шағын бизнес шешуші ... ... ... ... ... мен ... өнеркәсіптік сектордың
ұсақталуымен біріге отырып «Қазақстан - 2030» Стратегиясының ... ... ... тиімді аралас экономиканы қалыптастырудағы жалпы
әлемдік тенденцияларға, бәсекелестік нарықтық механизм мен ірі, ұсақ ... ... ... ... ... жинақталуы жүзеге
асырылатын жеке меншіктің әр ... ... ... тән ... ... ... жауап береді. Шағын кәсіпкерлік
секторы – экономикалық өсу қарқынын анықтаушы ... ... ету ... ... ... құрылымы мен сапасын ... ... ... – да ... бизнестің рөлі қарқындап өсуде. Кәсіпкерлік бүгінгі
экономиканың төмендегі маңызды ... ... ... ... ... шикізат көздерін пайдалана ... ... ... мен қызметерінің өндірісін аса көп капитал малымдарын салмай ақ
кеңейту;
б) ірі кәсіпорындардан босаған жұмыс күшінің еңбекке ... ... ... ... ... үрдісті жеделдету;
г) қылмыстық бизнеске позитивті альтернатива құру.
Мысалға ... ... ... ... ... ... ... дамуында үлкен орын алады, мемлекет қазынасын толтырады.
Қазақстан Республикасының нарықтық қатынасқа көшуі кезінде
2003 ж.қазанында алғаш рет ... ... ... ... бизнес
субъектілері болып табылатын қоғамдық тамақтандыру орындары мен қонақ үйлер
есебі жүргізілді.
2003ж. 1 қазандағы мәлімет ... ... 6239 ... ... мен
қызмет көрсету нүктесі болды, оның 4955-і патенттер мен ... ... ... жеке кәсіпкерлер, 1284-і заңды тұлғалар. (1 сурет).
1-сурет
Жеке сауда нүктелері мен қызметтердің көптеген ... (91%) ... ... ... ... ... кәсіпкерлері мен жеке тұлғаларға жатты.
Өнеркәсіптік кәсіпорындарға 347 сауда ... ... ...... – 35 ... ... бұл ... мен дүңгіршектер) жатты.
Бірғана 2002 жылы санаққа дейін пайдалануға 361 дүкен берілді, 1
қазандағы ... ... бір мың ... екі ... аса ... Қоғамдық
тамақтану кәсіпорындары облысымызда 656 бірлік боп саналды. Мейрамханалар,
дәмхана мен барлар қалалық жерлерде қызметтерін көрсете бастады.
Облыс санағы ... 476 ... ... ... ... ... тұрды.
Олардың негізгі бөлігі – 75.4 % (359) – қалалық жерлерде орналасты, онда әр
түрлі қызмет ету ... ... ... ... ... қалаларында 60%
жанармай құю станциясы, 87 % ... ... ... ... ... ... дәрежесіне ие болған 1284 кәсіпорында 3732 адам қамтылды,
олардың ішінде қызмет көрсету кәсіпорындарында – 2237 ... ... ... ... адам ... 2003 ... 9 айы ... олар 8693.3 млн. теңгеге тауарлар
мен қызметтер түрін ... ... оның 5032.4 млн ... (57.9%) бөлшек
сауда бірлігінде болды.
Тұтас алғанда, осы зерттелген мерзім ішінде сауда және қызмет ... 74712.9 млн. ... ... ... ... ... ... біраз бөлігі бюджетке салық ретінде түскенін көрсетеді.
Сондықтан бюджеттің кірістік бөлігін ... ... ... ... атап ... ... ... шағын кәсіпкерлікті дамыту бағдарламасының негізгі
экономикалық көрсеткіштері де орындалды.
Бірақ шағын бизнес ... ... ... ...
11.5%, есебімен төмен салмағын, импорт толтыруда нашар қатысқанын – 9% ,
несие беру мен инвестицияның мүлдем жоқтығын аңғарамыз ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
көрсеткіштері.
|Мерзім |2002ж. |2003ж. |2003ж. |
| ... ... ... % ... ШБС саны |21908 |24200 |110.5 ... ШБС саны |20718 |23051 |111.3 ... ... ... ... |94.6 |95.3 | ... % ... | | | ... ... ... |116782 |125146 |107.2 ... саны ... | | | ... ... |16.3 |16.7 | ... % ... | | | ... өнім ... |30600 |38132.0 |124.6 ... ... ... | | | |
| 2 ... ... ... бизнестің бюджетке |3495.5 |5206.9 |149.0 ... ... ... | | ... ... |8.6 |16.7 | ... ... | | | ... ... ... | | ... ... 2003 жылы ... ... шағын бизнестің
дамуы оң нәтиже бергенін көрсетеді.
Шағын ... ... саны ... ... ... ... ... тіркелгендерге қатысты
пайызы шағын бизнестің тиімсіз жұмыс істегенін көрсетеді.
Шағын бизнес сферасында қамтылған тұрғындар саны 8364 ... ... ... ... ... көрсетеді. ШБС саны өсті, оған сәйкес өндіріс
көлемі мен ... ... де ... әрі 3 ... ... ... бойынша экономикалық
көрсеткіштерді дәлелдейтін мәліметтер келтірілген.
2 және 3 ... ... ... Қарағанды облысы жалпы республика
бойынша шағын кәсіпкерлікті ... ... үлес ... ... ... ... ең алдымен, Астананың астаналық дәрежесін
қалыптастыруда және экономиканы реформалаудағы ... ... ... ... ... даму жолы, мемлекеттік қолдаудың барлық формалары
мен әдістерін пайдалану қала ... ...... ... ... ... табылады. 2003 жылда да көптеген жаңалықтар
болды.
Шағын бизнес шаруашылықтың біркелкі құрылымының және оның ... ... ... ... ... ... қаржыландыруды
қалыптастырудың негізіне, базасына айналуы тиіс. Сондықтан шағын бизнесті
де қолдау ... ... ... ... ... Оны бір ... ... приоритетті бағыттар бойынша немесе кешенді халық шаруашылығы ... ғана ... ... көрсеткіштері бойынша ҚР-да шағын бизнестің дамуы
|Мерзім |Шағын бизнес |Іс ... ... ... |
| ... |шағын бизнес |өндірілді, ... ... |
| ... ... ... ... |
| | ... ... | |
| | | ... | ... ж. |372,0 |329,1 |435,8 |33,7 ... |388,2 |353,6 |532,6 |45,8 ... ... ... ... құру үшін шағын
кәсіпкерліктің маңызы оның бәсекелестік ортаның ... ... ... ... ... : ... тауарлар мен қызметтерге толтыру ;
халықтың қол өнерін қайта жаңғырту ; тұтастай ... және ... ... ... базасын күшейтуде; ауылдарды, шағын және
орташа қалаларды дамытуда.
Шағын бизнес факторы сонымен қатар маңызды ... ... ол ... ... мәселесін шешу, кедейлікпен күрес, ... – кез ... ... ... маңызды тірегін қалыптастыру.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ШАҒЫН БИЗНЕСКЕ САЛЫҚ САЛУДЫҢ
ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ ЖӘНЕ ОНЫ ... ҚР ... ... шағын бизнеске салық салудың экономикалық
ерекшелігі.
ҚР-да кәсіпкерлік іс әрекетті ... ... және ... ... ... ҚР салықтық кодексінде шағын кәсіпкерлік субъектілеріне
салық салуды жеңілдетуге бағытталған бірнеше ... ... және орта ... салық салу жүйесін жүзеге асыруға байланысты
даулар әрқашан да көп болды. Дамыған ... (АҚШ, ... ... ... ... кәсіпорындар үшін кіріс пен үстеме бағаға салықтың төмен
ставкасы қолданылатыны және оның ... ... ... көлеміне сәйкес
реттелетіні белгілі.
Салықтық жеңілдіктер жүйесі әр елде әр ... ... ... ... қай озық ... болса да ұлттық экономикасын,
пайдаланған жөн. Одан басқа бұл ... ... ... ... кері әсер ... ... қатар шағын кәсіпкерлікті консервациялау,
салықтық жеңілдіктерді жоғалтып алу қаупінен ... ... ... ... ... ... Осы ... келеңсіз факторлар бүгін де жоқ
емес, сондықтан ... ... ... ... ... ... ... заңға мөлшерлік өлшемдерімен және сәйкес жеңілдектерімен қоса
«орта кәсіпорын» деп жаңа ұғым енгізу қажет.
Бұл ҚР – да ... ... ... ... қана ... шағын
кәсіпорындардың статистикалық есебіндегі қайшылықтарды да жойған болар еді.
Басқа бір мәселе ол – отандық кәсіпкердің ... ... ... ... ҚР ... және орта ... ... 60 %-ы
прокуратура, салықтық органдар, шекара қызметкерлері, толып жатқан
бақылаушыларға пара ... ... ... орай ... ... ... ... қол жеткізу, тікелей
жеңілдіктер алу мәселесі, сонымен қатар ресми төлемдердің ... ... ... қашу ... ... 1997 ж. 19 ... «Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау
туралы» №131-1 Заңына сәйкес шағын ... ... ... ... ... ... ... керек.
Салықтық заңдылыққа байланысты шағын бизнес ... ... ... ... белгіленге тәртіп бойынша немесе арнайы салықтық режим
бойынша жүзеге асыру құқығы берілген.
Арнайы салықтық режим ... және ... ... тікелей
салықты есептеуде, төлеуде және есеп беруде қарапайым жолды, сонымен қатар,
салықтық жүктемені азайтуға бағытталған жеңілдік ставкалары мен ... ... ... ... субъектілеріне арнайы салықтық режимді қолдану ... ... ... ... ... ... пайдаланылады, соған
сәйкес кіріс бойынша, адам саны мен ... ... шегі ... ... ... субъектілері» түсінігіне:
а) жеке кәсіпкерлердің өзімен қосқандағы жұмыскерлер саны 15-тен
аспайтын, ал тоқсандық кірісі 4,5 млн ... ... жеке ... ... ... ақ ... қызметпен айналысатын жеке тұлға);
б) жұмыскер саны тоқсан бойынша 25 ... ... ал ... 9 млн. теңгеден аспайтын заңды тұлға жатады.
Одан басқа, төмендегі ... ... ... ... заңды тұлғалар
мен жеке кәсіпкерлер арнайы салықтық режимді қолдана алмайды :
А) Акциздік өнім өндірушілер;
Б) Консультациялық, қаржылық, ... ... ... ... ... ... ... жинау және қабылдаушылар;
Д) Кеңпайдаланушылар;
Е) Лицензиланған қызметтердің түрлері;
Ж) Филиалы, өкілдіктері бар заңды тұлғалар;
З) Филиалдар мен өкілдіктер;
К) Заңды тұлғалардың қол ... ... және ... ... Әр ... ... ... құрылымдық бөлімшелері бар ... ... ... арнайы салықтық режимді қолданудың негізгі
шарттарына сәйкес келеді, бірақ оның ... ... ... ... ... мен оның филиалы арнайы салықтық режимді
қолдануға құқығы жоқ.
Арнайы салықтық ... ... ... ... жалпы белгіленге тәртібін
кәсіпкер ерікті негізінде таңдап алады.
Бұл жерде шағын бизнес ... ... есеп ... бір ... таңдап алуға құқылы.
Шаруа қожалықтары, ауыл ... ... ... ... ... ақ ойын бизнесі сферасындағы кәсіпорындар үшін жекелеген
арнайы салықтық режимдер бар. Заңдылықтарға сәйкес бұл ... ... ... ... бірақ олардың салық салу жүйесі жеке ... ... ... ... ... ... субъектілерінің арнайы
салықтық режимдерді пайдалануын қарастырады.
Шағын бизнес субъектісі арнайы ... ... көшу ... ... ... ... тәртібіне қайта көшу құқығымен қоса салық ... өз ... өз ... ... ... құқылы. Жалпы белгіленген
тәртіпке көшсе, арнайы режимге тек екі жыл өткенде қайта ауыса алады.
Салық салу ... ... және ... ... ... көлеңкелі секторынан шығуы мақсатында арнайы салықтық ... бір ... ... патент және жеңілдетілген декларация негізінде
жүзеге асырылады. Осындай жолмен арнайы ... ... ... шағын
бизнесті дамытудың бірнеше мақсаттарында қол ... ШБС ... ... ... және ШБС ... ... ... шығынын
қысқартуға мүмкіндік береді.
Бір реттік талон кезеңдік ... ... ... ... бір ... 90 ... ғана созылған кәсіпкерлікті айтамыз. Соған
сәйкес кіріс салығын есептеудің негізгі ... ... ... базарда
сатуда да (жалға алу келісім шарттары бойынша базарлар территориясындағы
стационарлық ... ... ... бір ... ... ... ... (А қосымшасын қараңыз).
Бір реттік талондар берілетін қызмет түрлері формасы мен ... ... ... белгіленеді.
Бір реттік талондардың құны жергілікті өкілетті органдардың шешімімен
салықтық органдармен жүргізілген хронометражды байқаулар мен ... ... ... ... ... ... түрі жүзеге асыру
жағдайлары, кіріс кіргізу объектісінің сапасы мен көлемі сонымен қатар осы
қызметпен айналысудың ... ... ... ... факторлар ескеріле
отырып белгіленеді. Бір реттік талондар түсімен, әрекеттегі ... – 1 ... 3 ... 7 күндік, бір айлық мерзіммен
ерекшеленеді.
Бір ... ... екі ... ... : бірінші бөлім – бір ... ... ... – бір ... талонның өзі. Салық төлеушіге
талон берілгеннен кейін түбіршек кітапта қалады.
Кезеңдік характердегі қызмет жүргізетін жеке ... ... ... бір реттік талон негізінде әлеуметтік салықты төлемейді және
жеке кәсіпкер ретінде мемлекеттік тіркеуден ... ... ... ... іс ... ... ... бюджетке белгіленген сомманы
төлеу.
Мысалы, жеке тұлға бір реттік ... ... ... ... ... ... Ол жыл ішінде 80 күнге талон алған (мамырда
25 күнге, маусымда 30 күнге, шілдеде 15 күнге және ... 10 ... ... ... дейін тағы 10 күн бір реттік талонмен ... ... ... Егер
жеке тұлға бір реттік талонмен 90 күн жұмыс істесе және жыл бойы қызметін
жалғастырғысы келсе, ол жеке ... ... ... ... тіркеуден
өтуі тиіс және салық салудың басқа режиміне ауысуы тиіс.
Патент негізінде жалдамалы жұмыскерлерді пайдаланбайтын және ... бір ... ... ... ... кәсіпкерлер жұмыс істей
алады. Бір күнге ... 2800 ... ... ... қатар онда жеке
кәсіпкер формасында кәсіпкерлік қызметтің бір ғана ... ... ... ... Патент негізінде жеңілдетілген режимді қолдануға мүмкіндік бермейтін
жағдай туса, салық төлеуші жеңілдетілген декларация немесе салық ... ... ... негізінде арнайы режимге көшеді.
Патент құнын есептеу мәлімденген кірістің 3% ... ... ... жеке кәсіпкермен жүргізіледі.
Патент құны бірдей мөлшердегі жеке кіріс ... ... ... ... ... қосымшасын қараңыз).
Патент жеке кәсіпкерге бір күнтізбелік жылдың көлемінде бір айдан кем
емес мерзімге беріледі. Патентті алу үшін жеке ... ... ... ... жері ... салық органға өкілетті мемлекеттік
органмен бекітілген форма бойынша қызмет түрін көрсете отырып, ... жеке ... ... ... тіркелуі жөніндегі куәлігімен
өтініш береді.
Лицензиялануға тиіс қызметті жүзеге асырушы ... ... ... ... ... ... берілген лицензиясын көрсетуге міндетті. Мұндай
жағдайда патент лицензияның әрекеттегі мерзімін үзбейтін мерзімге беріледі.
Салық төлеуші ... ... ... алу ... ... ... қызметтік уақытша тоқтата тұруға өтініш бермеген ... ... ... ... ... төлеуге қарсылығы жоқтығын білдіреді.
Патенттерді беруді салық орган бір күннің ішінде және ... ... ... ... салықты жинақтық зейнет ақы қорларына, төлеуін
міндеттейтін құжаттармен қоса береді. Патент жеке кәсіпкердің мемлекеттік
тіркеу туралы ... ... ... ... боп ... күнде 123 кәсіпкерлік қызметтің түрі бойынша патент құнының
мөлшері ... ... ... ... ... ... қызмет
тоқтатылған жағдайд, жеке кәсіпкер қабілетсіз деп ... ... ... салық соммасы қайтарылмайды және қайта есептелмейді.
Патент бойынша кәсіпкерлік қызмет уақытша ... ... ... кіріс патентті алуға өтініш ... ... асып ... ... төлеуші 5 жұмыс күні ішінде асқан сомманы бекітеді және сол
соммаға байланысты салық төлейді. ... ... алу ... ... берген соммасы 50000 теңге , нақты түскені 80000 теңге. Асқан сумма
30000 теңгені құрайды. Бұндай жағдайда оған 900 ... ... жеке ... ретінде 450 теңге, әлеуметтік салық ретінде – 450 ... ... ... ... ... ешкім де асқам сомма туралы
баяндамайды, соның салдарынан бюджетке толық қаржы түспеу болады.
Егер нақты ... ... ... ... аз ... ... төленген
салықты қайтару салық төлеушінің арызымен, салықтық ... ... ... кейін жүзеге асырылады. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... басқа
мүшелері бұл патентпен жұмыс істей (көмектесе) алмайды, ол өзі жеке патент
алуы тиіс. Біз бұл ... ... ... ... деп ... салықтық кодексті іс - әрекетке енгізгенге дейінгі және одан кейінгі
патент негізінде жүзеге асырылған қызметтерді салыстыру үшін ... ... ... ... ... ... ... қарастыру керек. Бұрынғы
режимнің пайдалылығы онда арнайы режим бойынша патент негізінде заңды
тұлғалар – ШБС ... ... ... ... ... ... ... тұлғалар жүзеге асыратын
көптеген кәсіпкерлік ... түрі ... ... – шағын бизнес субъектілері бұрын патент бойынша
төмендегі жағдайларда жұмыс істей ... ... ... ... ... саны 20 ... ... ;
б) тұтас жылдық кіріс – 10 млн. теңгеге дейін ;
в) шағын бизнес кәсіпорынының салық төлеу бойынша, ... есеп ... үшін ... төленетін жинаулар міндетті төлемдер бойынша қарызы
жоқ ;
г) шағын бизнес кәсіпорны есеп беру ... ... ... қажетті есеп
айырысуы уақытымен тапсырылған. Патенттің құнына ... ... ... ... басқа қосымша құн салығы енеді, қазір қосымша құн ... жеке есеп ... жылы 2003 ... ... есеп ... ... ... сферасын кеңейту жоспарланғанын айта кету керек.
Ал бізде қазір не бар ? Біздің ... ... ... асырылуда
немесе керісінше – деген қорытынды шығару ғана қалады. Жаңа ... ... ... ... ... жеке кәсіпкерлер ған жұмыс істей
алады, осы режим туралы олардың пікіріне назар аудару қажет.
Сауалнама ... ... ... ... 4/5 бөлігі
(79.4%) патент бойынша жұмыс істейді, өйткені өз ісін жүргізуде осы форманы
тиімді деп ... ... ... 20.6% ... бойынша жұмыс істеді. №535
«Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлғаларға ... ... ... ... нұсқаудың 39 пунктіне сәйкес есеп жүргізу
негізінде жұмыс істейтін кәсіпкерлер ... ... ... ... және ... төлеуші болып табылады.
Олардың салық төлеуі салық заңдылықтарға сәйкес жүзеге ... олар ... ... ... төлемдер төлейді және т.б.
Есеп жеңілдетілген ... ... мен ... ... кітабы
негізінде жүзеге асады.
Бұл режим бойынша жаңа ... ... ... ... ... ... ... таңдап алу туралы уақытында Салықтық
комитетке өтініш бермеген болса, онда ол ... ... ... ... тіркеу кітабының жалпы белгіленген тәртібіне көшеді.
Патентпен жұмыс істеудің тағы бір жақсы жері есеп ... ... ... салу мен есеп ... ... ... ... тіркелу ставкасын, істі өз бетімен жүргізу мүмкіндігі, бақылаушы
және тексеруші ... ... ... ... аз ... үнемдеу.
Сөйтсе де, бизнесті куәлік ... ... ... есеп пен
бақылауды толық жүргізу, салықты түскен түсімге ... және ... ... мен ... байланысты төлеу, істі жүргізуді үнемі
есептеу көрсетілген ... ... ... біраз бөлігі өз орнын заңды тұлғаның
құқығында айналысқанша жеке ... ... ... деп ... ... ... кең ... таңдауға құқығы бар, соның
негізінде ол өз қызметін жүзеге асыра алады. Онымен қоса, респонденттердің
9.2 % -ы ... ... ... ... ... ... Жеке кәсіпкерлер
басқа кәсіпкерлермен өздерін салыстыра отырып, өз қиындықтарын рэкэттардан
аз қорғалғандығын, тексеруші органдардың тарапынан тексеріс көп ... ... алу ... ... жеке кәсіпкерлерге сенімнің аз
екендігін, келісім шарттар ... ... ... ... ... жоқтығын, сонымен қатар ірі ... ... ... ... онша құлықты емес екендігін айтумен
түсіндіреді. Жеке кәсіпкермен бірдей кіріс тапқан заңды ... ... ... ... ... болатынын айта кету керек.
Жоғарыда айтылғанға байланысты шағын бизнес кәсіпкерлерінің көптеген
бөлігі жеңілдетілген декларация ... ... ... ... ... жасауға болады.
Жоғарыда аталған режимдер жылына 1 млн. теңгеден аспайтын кірісі ... ... ғана ... Кәсіпкердің одан әрі ісін жалғастыруы оның
бизнес сферасын таңдап алуы, қызмет түрінің ... ... ... ... ... және кірісінің өсуімен байланысты. Бизнесмен
дамудың бұл кезеңінде бюджетпен жеңілдетілген декларация ... ... ... есеп ... ... ... ... бірліктер территориясында орналасқан
бірнеше объектілерде өз ... ... ... ... ... негізінде арнайы салық режимді қолдануға өтініш беру үшін салық
органды өз еркімен таңдап алады.
Жеке кәсіпкерлер жеңілдетілген ... ... ... ... жолданған жұмыскерлер саны кәсіпкердің өзін қосқанда 15 адамнан
аспаса пайдалана алады, мұнда ол ... ... бес ... жүзеге
асырады, ал кірісі тоқсанына 4.5 млн. теңгеден аспайды.
Заңды тұлғалар үшін мынандай нормативтер белгіленген салықтық мерзім
ішіндегі орта ... адам саны 25 тен ... ... ... ... ... ... жүзеге асыра алады. Салықтық мерзім ішіндегі кірісі 9 млн.
теңгеден аспауы тиіс (В қосымшаны қараңыз).
Салынатын ... ... ... ... жеке ... үш ... ... күрделі прогрессиясы бар ставкалар бағанын
қолдану арқылы жүргізіледі (4 кесте).
Күрделі прогрессивті ... мәні ... ... кіріс бөліктерге
бөлінеді және олардың әрқайсысына салық ставканың белгілі бір ... ... ... ... ... бойынша салық міндеттеменің
соммасы анықталады.
4 кесте
Салық міндеттемесін есептеу
|Жеке кәсіпкерлердің бір тоқсандағы |Салық ставкасы ... | ... мың ... ... ... ... 4 %-ты ... мың теңгеден жоғары 3000.0 мың |60.0 мың теңге+1500.0 мың теңгеден|
|теңгеге дейін ... ... ... 7%-ты |
| 4 ... ... ... мың ... жоғары |165.0 мың ... мың |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... бір ... кірісі |Салық ставкасы ... мың ... ... ... соммасының 5%-ты ... мың ... ... 3000.0 |75.0 мың теңге + 1500 мың теңгеден|
|теңгеге дейін ... ... ... 7%-ты ... мың ... жоғары 4500.0 |180.0 мың теңге+3000.0 мың ... ... ... ... кіріс соммасының |
| |9%-ты ... мың ... ... 6500.0 мың |315.0 мың ... + 4500.0 мың ... дейін ... ... ... ... |
| ... ... мың ... ... |535.0 мың ... + 6500.0 мың |
| ... ... кіріс соммасының |
| |13%-ы ... ... ... ... ... ... ... дейінгі
айдың 10-на дейін тоқсан сайын ... ... ... ... ... ... төлеу есептік салықтық кезеңнен кейінгі
айдың 15-не дейін, жеке (корпоративті) салық пен ... ... ... ... Бұл жерде салық мерзім деп патент негізінде ... ... жеке ... үшін ... жыл ... ... декларация негізінде бюджетпен есеп айырысушы шағын бизнес
субъектісі үшін – тоқсан алынып отыр. ... ... үшін де ... ... ... ... шағын бизнес субъектісі – заңды тұлғаның кірісі 9 млн. теңге
болса, салық былайша салынады : ... 1.5 млн. 5 % (75 мың ... ... 1.5 млн. –7% (105 мың ... ... – 9% (135 мын
тенге), 2 млн. 11% (220 мың теңге) алынады, соңғы 2.5 млн. - 13 % (325 ... ... ... есептелген сомма 860 мың теңге.
Бірақ бұл бюджетке төлейтін сомма ... ... ... ... ... режимнің тиімділігі - ол декларацияға енгізілген
жұмыскерлердің орташа санына байланысты есептелген салық ... ... ... бір ... ... үшін ... ... егер жұмыскердің
еңбекақысы 3 ең аз еңбекақыдан асатын болса 1.5 % ... ... ... ... ... ... саны көбейсе,
азаяды.
Режимнің жеңілдетілуі дегеніміз – ... ... ... ... ... ставка бойынша – жеке кәсіпкердің кірісі 4-тен
11%-на дейін, заңды тұлғада – 5-тен 13 %-ға ... ... ... яғни ... құн ... жалдамалы жұмыскерлердің
кіріс салығы және зейнетақы қорларының міндетті төлемдері ... ... ... ... жалпы тәртіп бойынша егер салықтық ... ... ... ... ... ... асырудың ең аз айналымы – АЕК-ның
10000 еселік шамасынан асса ҚҚС ... құн ... ... ... ... куәлік алуы, ҚҚС есептеп, төлеуге және ҚҚС бойынша тоқсан сайын
декларация беріп тұруы ... Бұл яғни ол ... ... ... есеп
жүргізіп, оның құжаттарын тексеріс үшін сақтап қою тиіс деген сөз.
Жалдамалы жұмыскерлердің табыс салығын кәсіпкер жұмыс ... ай ... ... ... ... ... ... Ұлғайған қорытынды
бойынша есептеу процесі кез-келген бухгалтерге түсінікті, бірақ кез-келген
кәсіпкерге түсінікті бола ... ... ... ... ... ... салық салынатын кіріс бойынша дұрыс есеп беріп отыруы тиіс.
Сонымен қатар, ... жеке ... ... ... ... үшін ... төлеуі және салық органдарда тіркелген, есте ... ... бар ... ... ... ақша ... ... көлемде салықтық міндеттемелерді орындау шағын бизнестің
дамуына кедергі жасаушы фактор болып ... ... ... мен ... жұмыскерлер санының өсуі, оны
заңды тұлға ретінде ... ... ... мақсатында, ставкалар
бағанының үшінші деңгейінде жеке кәсіпкерлерге қарағанда заңды ... ... ... салу ... ... ... ... декларация бойынша
бюджетпен есеп айырысудың басымдылығы ретінде кәсіпкерге кәсіпкерлік
қызметпен ... ... ... ... үшін ... қаржысына
тиіспейтіндігін айтуға болады.
Төлем салық мерзімі аяқталғаннан кейін, яғни кіріс түскеннен кейін
жүргізіледі.
Салық кодексті жасаушылар ... ... ... режим
мынандай жағдайларымен тиімді деп санайды :
А)салықтық міндеттемелерді есептеу тоқсан аяқталғаннан кейін ... ... ... ... ... есептелген салықтар шығын
есебінсіз бірыңғай ставка бойынша есептеледі. Яғни корпоративтік, жеке және
әлеуметтік салықтарды ... үшін ... ... жүргізудің қажеті жоқ. Ал
біз бұдан режимнің кемшілігін көреміз, өйткені шығынның әр түрлі деңгейінде
бірыңғай ... ... ... ... ... ... ... істеуі тоқтатамын
деп шешсе, салық органға белгілі бір формада өтініш беріледі.
Салықтық кодекстің 370 бабына сәйкес ... ... ... салу ... ... кірістің барлық түріндегі кіріс табылады.
Яғни шығындар шегеруге жатпайды және кіріс айналым болып табылады.
Сондықтан бұл ... ... мен ... ... ... ... дәл осы тұста кәсіпкердің пара беруге дайын тұратыны және беру
қажеттілігі ... ... ... ... ... есеп ... бойынша жүргізгені бізге мәлім және әкімшіліктің онша қысымынсыз ақ
бюджетке түсім түсуі қамтамасыз етілгендіктен жергілікті салық органдардың
пайда ... ... де ... ... ... пікірі бойынша 2003 жылға жұмыс істеген патенттік
жүйенің төмендегідей ... ... ... ... ... ... құжаттар ұсынған : сондай-ақ салық
органдармен олардан асыралынушылардың ... білу ... ... ... құралы туралы анықтамалар да кейде дұрыс берілмеген;
2)Патенттің құнын есептеуді салық орган ... ... ал ... ... ... ... жөнінде қанағаттанбаушылық білдірген.
Кәсіпкер салық соммасының есептелуіне қатыспай ... ол ... ... өзін ... тұр деп санаған ;
3)Патент құнын бекітудегі кірістер бойынша өте үлкен шашушылық болған.
Бірақ ... ... жүйе ... ... ... декларациядан көрі патентпен жұмыс істеу пайдасыз екендігін
түсіндіру мүмкін емес. Егер ... ... ... ... мүддесі үшін жасалған болса, онда неге салық комиттетерде
оларға дәлелдеу ... ... Ал ... ... ... декларацияға көшудің тиімді екеніне сенетін кәсіпкерлер саны
аз.
2002 ж. соңында бірде бір облыс жеңілдетілген декларация негізіндегі
режимді ... ... ... ұсыныс жасаған емес. Бұл факт сонымен қатар
жер-жерде ешқандай талдау жүргізілмегенін дәлелдейді.
Осының барлығы ... ... ... бұл жұмыстың аса
маңыздылығын әлі де сезіне қоймағандығын дәлелдейді немесе ... ... жаңа ... қабылдағысы келмейді деп есептеуге әкеледі. Бұл
қорытындыны жасауға жер-жерде бұрынғы жұмыс ... ... ... ... жөніндегі ұсыныстар және ол жайлы мақтау ... ... ... ... ... жаңа ... ... де, жеңілдетілген
декларацияның маңызы туралы дұрыс бағыт алмаған болар. Оның себебі ... ... ... түсіндіру жұмыстардың нашар жүргізілуінде.
Бұның айқын фактілерінің бірі ... ... ... ... ... ... ... белгілеуінен көрінеді,
соның салдарынан салық төлеуші жеңілдетілген декларациямен салыстыра
отырып, патенттік жүйені ... ... ... облысындағы шағын кәсіпкерліктің қазіргі
жағдайының талдауы.
Әрекеттегі заңдылықтарға сәйкес салық төлеушілер салықты есептеу мен
төлеу ... ... ... ... ... салық салудың
жеңілдетілген режимінде өзі ... ... ... ... ... ... де берілген. Бұл режимді қолданудың басты шарты салық ... ... ... ... ҚР МІМ 2001ж.05.04. бекітілген және ҚР
ҚМ 2001ж.09.04. келісілген № 416 Нұсқауында ... ... ... сәйкес болуы.
ҚР заңдылықтарымен жеке және заңды тұлғалар үшін ... ... ... ... салуда нақты ... ... Оның ... мәні ... ... ... салық салудың прогрессивті бағаны бойынша салық салынады.
Бұл жерде салық салу ... ... ... ... оның әр ... ... ставкамен салық салынады, кіріс жоғары болған сайын ... ... ... ... ... төлеушінің салықтық жыл үшін төлеуі
жеке табыс салығы оның жыл ішінде түске табысымен ... ... ... жеке ... ... ... ... мақсатында салықтық
агент есептеулер мен төлемдерді айсайын жүргізіп отырады.
Осы және басқа да жағдайларды ... ... ... ... ... кейбір өзгерістерін қарастырып көрейік (5кесте).
Кестеде көрсетілгендей, кодексте ... ... ... жеңілдетілген
режим маңыздырақ бола бастады, сондай-ақ кәсіпкерлер үшін жаңа мүмкіндіктер
беретін жаңа режим пайда болды. Мерзімдер мен ... ... ... ... ... әр бір ... ... салық ставкасы
азаяды.
Кәсіпкерлік қызметтен өзіне қаржы жинау үшін жағдай ... ... ... ... ... үшін ... ... төмендету болып
табылады.
5 кесте.
Бюджетпен есеп айырысудың жоғарыда аталған ... ... ... ... ... және ... төленетін басқа да міндетті төлемдер
туралы» заңы және СК ... ... ... өзгертулерді салыстыру
|Шарттар мен негізгі |ҚР «Салықтар туралы» |ҚР СК ... ... | ... ... ... |Кәсіпкерлік қызметін |Өз қызметін бір ... 90 күні |
| ... ... ... ... жеке |
| ... жеке ... Талон сатып алу |
| ... (бір ай) ... ... төлемеуін |
| | ... ... ... ... ... ... жоқ, |
| ... ... 14.5 ... бір ғана түрімен |
| |млн ... ... бір ... табысы |
| ... және |1.0 млн ... ... жеке |
| ... ... ... ставкасы |
| ... 20 ... ... 3 %-ты. |
| ... | |
| 5 ... ... ... ... саны орта |Адам саны орта есеппен 15 тен |
|декларация ... ... ... ... 5 ... |
| ... 5 ... ... тоқсандағы табысы |
| ... бар, ... |4.5 млн. ... ... |
| ... ... 4.5|кәсіпкер, салық ставкасы баған |
| |млн. ... ... 4-тен 11%-ға ... әр |
| ... |бір ... үшін салық |
| | ... ... 1.5%. ... мен | ... жылдық саны орта|
|шығындарды тіркеу | ... 50 ... ... ... ... | ... активтердің жалпы құны |
|режимі | |60000 есе ... ... ... бойынша дәрежелі маманды жалдау мүмкіндігінде кәсіпкерлік
қызметті дамытудың әр бір деңгейіндегі айырмашылықтарды көруге, ... ... ... дағдыларын үйретуге, кәсіпкердің кірісін ... ... ... ... күннің статистикасы басқа облыстармен салыстырғанда Қарағанды
облысында ... ... ... ... көбейгенін көрсетеді. (6 кесте).
6 Кесте
Облыстар көлемі бойынша ... ... ... саны
|№ |Облыстар |ШБС барлығы, |Заңды тұлғалар, ... ... |
| | ... |бірлік ... |
|1 ... |8203 |4024 |4179 |
|2 ... |19766 |7073 |12693 |
|3 ... |12139 |3862 |8277 |
|4 ... |37102 |12507 |24595 |
|5 ... |5518 |2365 |3153 |
| ... |82728 |29838 |52897 ... ... ... мен ... ... Қарағанды облысындағы шағын кәсіпкерлік субъектілерінің саны
жоғары екенін, яғни біздің аймақта шағын ... ... ... келе ... ... Сонымен қатар бұл кесте шағын ...... ... ... жеке ... көп екендігін
көрсетеді. Егер Алматы облысын біздің аймақпен салыстырар болсақ, біздегі
шағын бизнес ... саны ... ... аз. ... себебі,
біріншіден, тұрғындар санының бірдей еместігі, екіншіден Алматы қаласының
инфрақұрылымының жоғары дәрежеде дамуы. Атырау ... ... ... олардағы шетелдіктердің қатысуымен ірі компаниялардың өте
көптігінің салдарынан шағын ... ... ... потенциалын көреміз.Шағын
және орта бизнестің дамуы жөніндегі толық ... көру үшін ... ... ... ... ... ... сурет
2 суретте жалпы белгіленге тәртіптегі және ... ... ... ... ... Біз ҚҚС ... ретінде тіркеуде
тұрған және жалпы белгіленген режимді қолданатын шағын бизнес субъектісінің
салықтық ... ... ... да, адам ... байланысты да
төмендемейтінін байқаймыз.
Егер шағын бизнес субъектісі жеңілдетілген декларацияны қолданса, онда
салықтық жүктеме кіріс пен адам ... ... ... ... субъектісінің кірісіне байланысты салықтық жүктеме 2-4%-ға
азаятынын көреміз.
Енді ... ҚҚС ... ... ... ... ... көрейік (3-сурет).
3 Сурет
3 сурет негізінен алдындағы салыстыруларға ... ... ... ... ... де жалпы белгіленген режимде өзгермейді.
Жеңілдетілген декларация режимінде салықтық ... ... ... ... ... ... Бұл жөнінде 1.5 млн. табыс болған
жағдайда салықтық жүктеме жалпы белгіленге режимде – 8.8%-ды ... ... ... да – 6% -ды ... ... бола ... келіп жалпы белгіленген режимде әр түрлі кіріс ала отырып,
кірістегі айырмашылық әжептәуір ... бола ... да, ... ... ... тағы да атап ... болады.
Енді салықтық жүктемені жеке кәсіпкер мен заңды тұлғаның кірісі 4.5
млн. теңге болған ... ... (4 ... ... ... егер жеке кәсіпкердің кірісі 4.5 млн. теңге болса
кіріске деген салықтық жүктемесі заңды тұлғаға ... ... ... ... егер жеке кәсіпкер өз қызметін жеке өзі ... ... ... заңды тұлға өз қызметін кемінде 3 жұмыскер ... ... ... ... ... ... жеке ... өз қызметін заңды
тұлға сияқты жұмыскерлер саны 20-дан асып кеткен жағдайда жүзеге ... ... ... әрбір кәсіпкер арнайы салықтық режимді пайдаланып
немесе пайдаланбай өзінің пайдасын көреді. Жоғарыда айтылғандардан ... ... ... жаңа бастаған кәсіпкер үшін алынған кіріске қарап
таңдау жасауына мүмкіндік береді деген қорытындыға келуге болады.
Арнайы салықтық режимнің ... ... және орта ... ... жүйесі пайда болды. Шағын бизнес субъектісі бір реттік талоннан ... ... көше ... одан кейін жеңілдетілген декларация негізіне
ауысса, одан кейін жалпы белгіленген режимге ауыса алады. Бұдан ... ... ... кез ... өзгерте алатын альтернативасы бар.
Қарағанды облысы бойынша шағын және орташа бизнестің даму ... біз енді ... ... ... келтіретін факторларға
көшейік.
3. Қазақстан Республикасында шағын бизнестіңдамуына кедергі
жасайтын факторлар.
Қазақстандағы нарықтықлар кезінде кәсіпкерлік сектор ... ... ... ... ... мақсатқа қол жеткізілді- мемлекет шағын және
орта кәсіпкерлікті дамыту үшін ... ... ... Кәсіпкерлікпен
айналысу мүмкіндігі ... және ... ... ... ажырамас бөлігіне айналды.
Бүгінгі күнде шағын кәсіпкерлік субъектілерінің ... ... ... ... ... келеді. Қазақстандағы ресми статистика
мәліметтері бойынша іс әрекеттегі шағын кәсіпкерлік субъектілерінің ... ... ... ... 87% құрайдыбір салаларда тіпті көп.
Мысалы, сауда ... ... ... ... нарық
субъектілерінің жалпы көлеміндегі үлесі 98.7%, ауыл шаруашылығында, аңшылық
пен орманшылықта – 98.4%, ... ... мен ... ...... – 90.1%, қонақ үйлер мен мейрамханаларда – 98.2%,көлік пен
байланыста 98.2% құрайдыте).
Дегенмен ... ... ... ... елде қарқынымен
салыстырардай қарқында экономикалық өсудің ... ... қол ... әлі ... дейін өзінің берік даму негізін жасаған жоқ.
Қазақстанда ... ... ... саны ... көрсеткіште
болғанына қарамастан шағын кәсіпкерлікте ... ... ... ... ал шағын кәсіпкерліктегі үлесі – 16% құрайды.
7 кесте
Нарық ... ... ... ШБС ... |Іс ... ШБС |Нарық субъектілерінің жалпы |
| ... ... ... ШБС ... |
| | ... ... % |
|Ауыл шаруашылығы, аң |105151 |98.4 ... мен ... | | ... | | ... шаруашылығы |512 |92.4 ... ... | | ... |12596 |82.8 ... |8768 |90 ... ... |111824 |98.7 ... және үйде | | ... ... | | ... ... мен |6278 |98.2 ... | | ... және ... |19837 |94.3 ... ... |10988 |60 ... ... | | ... ... | | ... және ... | | ... | | |
| 7 ... ... ... |974 |9.4 ... ... |3056 |44 ... қызметтер | | ... да ... |16532 |68.3 ... |296521 |87 |
8 ... ... шағын бизнеспен қамтылғандардың үлестік салмағы
|Мемлекет |Қамтылғандардың ... ... ... |
| ... ... ... саны, % ШК |саны, % ЖІӨ-ға ШОК |
| ... ЖІӨ ... ... |
| |өсу ... ... ... % | ... |10.8 |78.5 |47 ... | | | ... |11.0 |75.0 |60 ... |10.0 |78.0 |70 ... |10.1 |13.8 |16-17 ... ... тез ... ... экономика мен қоғамның негізі
шағын және орта бизнес болып табылады.
Мысалы, Оңтүстік Кореяда ... және орта ... ... жұмыс
істеушілердің 78 %-ты қамтылған, олар ЖІӨ 47 %-ын өндірді,олардың үлесіне
Оңтүстік Кореялық ... 42%-ы ... ... ... және орта
кәсіпорындар 75% жұмыс орнын ... ... және ... ... 60%-ын ... ... өнімі жалпы экспорт көлемінің 60-%ын
құрайды. Тайвань экономикасына тән құбылыс - еңбекке жарамды ... ... және орта ... көп ... және сатылатын
өнімнің үштен бір бөлігі, ел ... ... бір ... ... ҚР ... және орта ... ... шынайы суреті
еліміздің экономикасының дамуында бұл сектор ... ... ... ... болады.
Талдаудың негізінде шағын және орта кәсіпкерліктің экономика ретінде
құрылуына кедергі жасап ... ... ... ... ... Бірнеше жылдар бойы кәсіпкерлер үшін сауда-делдалдық қызмет
ақшалай қаржы жинау мен айналымға жіберудің бірден-бір құралы ... ... ... ... ... сферасында сатылған тауарлары мен
қызметтері олармен алынған жалпы кірістің 60% -ын құрады (9 кесте).
9 ... ... 2002ж. ... ... ... бойынша сатылған
тауарлары мен көрсеткен қызметтерінен түскен кірісі, млн.теңге.
|Салалар |ШК ... 2002ж. |
| |1 ... ... мен |
| ... ... ... ... |
| ... |
| |Млн. ... ... % ... ... ... ... |304293.3 |100 ... ... | | ... ... |11641.0 |3.8 |
| 9 ... ... ... ... |244.5 |0.1 ... |28622.2 |9.4 ... және ... ... ... |60.5 ... |31191.5 |10.2 ... |17895.0 |5.0 ... ... ... |5.9 ... және ... жағдай|1722.8 |0.6 ... |616.7 |0.2 ... Жеке ... формасында өз қызметін жүзеге асырушы жеке
кәсіпкерлер мен ... ... ... ... істеп тұрған шағын
кәсіпкерлік субъектілерінің ... ... ... ... ... өсуі шағын және орта кәсіпкерлік секторының экономикалық
тиімділігін арттыруға ... ... ... кәсіпкерлер мен шаруа қожалықтарының тауар өндіру мен қызмет
көрсетуден алатын ... ... ... ... ... ... ... дәлел бола алады. (10 кесте).
Үшінші.Өз қызметін тоқтатқан ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар санының азаю тенденциясы байқалады.
Бұл жерде тіркелген барлық шағын ... ... ... ғана ... ... ... яғни ... қызметті жүзеге
асыруда.
Төртінші. Шағын кәсіпорындар балансында тұрған негізгі ... ... ... ... ... қорының 4%-ын құрады.
Бесінші. ҚР-да халықтың аса тығыз орналасуы шағын және ... ... тар ... іске ... ... ШБС-нің 2002 жылдағы мінездемесі.
|Шағын бизнес |Қызмет істеп |Қамтылғандар ... сату мен ... ... ... ... адам |көрсетуден түскен |
| ... | ... ... ... |84.0 |451.9 |261.0 ... | | | ... ... |152.1 |43.5 ... |103.8 |338.1 |38.4 ... | | | ... ... ... ... ... шаруашылық
қызметінің әр үрлі жақтарын реттеп тұратын қолданыста жүрген ... ... ... және орта ... ... кедергі
келтіреді.
Оларға қоса :
А) Берік орналасу қорының аздығы ;
Б) Қаржыландыру мәселері;
В) Жоғары тәуекелге бел буу ... ... ... ... аз ... ... сияқты кемшіліктер бар.
Тез дамушы елдердің экономикасы шағын және орта бизнестің ... ... ... ... ... –да ... және орта ... дамытудың қарқынын арттыру үшін
және осы процестің экономиканың өзіне әсер ететін көптеген жағдайлар бар.
Бірінші. Еліміздің орта және ірі ... ... ... өсуі ... және орта ... диверсификацияға көшуіне,
кәсібін кеңейтуге, инвестициялық ағымдардың жаңа ... ... ... ... жеке ... ... көбеюі негізгі
салымшылар – жеке кәсіпкерлердің артық қаржыларының ... ... ... қайта құру кезеңінде ... ... ... ... ... ... әр үрлі мамандықтар
бойынша жоғарғы кәсіптік білімдері бар.
Бұл потенциал кәсіпкерлерге қайта өңдеу және ... ... ... ... қатар импорттарату бағдарламасына қатысуына, ірі
отандық және шетелдік кәсіпорындар мен серіктестік қарым қатынас орнатуына
мүмкіндік ... ... ... ... ... қаржылық қызметтер нарығын
дамытуға және ... және ... ... ... ... қаржылық – несиелік қамтамасыз етудің көпдеңгейлі жүйесін
жасауға мүмкіндік берді.
Бесінші. ... ... ... өте ... ... ... және орта ... өнімдерін (жұмыстар, қызметтер)
сыртқы нарыққа шығаруға үлкен мүмкіндіктер ашып берді. ... ... ... және ... ... бөлігі азық – түлік өнімдерін
көп қажет етеді.
Алтыншы. Шағын кәсіпкерлікті реттеудің нормативтік құқықтық ... ... ... ... ... ... :
1) Инициатива мен динамизм рухы, еркін іс-әрекет ;
2) Өндірісті қайта құру қабілеті ;
3) Өндірістің тұтынушыға ... ;
4) ... өте ... ... ... шығыны жағдайында экономияның мүмкіндігі (әкімшілік
басқару ... ... ... ... ... ... құралдарын пайдалану қорының төмен деңгейі, еңбекақының ... ... ... ... ... ... ... тез бейімделі мүмкіндігі).
Жүргізілген талдау шағын және орта бизнесті дамыту және ... ... ... ... ... ... ... туралы қорытынды жасауға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... дамуының барлық
әлсіз де күшті жақтарын ескере ... ... ... ... тоқ ... ... және орта кәсіпкерлікті әрі қарай дамытудың экономикалық
моделі қажет.
2. ШАҒЫН ... ... САЛУ ... : КЕМШІЛІКТЕР МЕН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ ЖОЛДАРЫ.
Шағын бизнес – бұл бір жағыннан ... ... мен ... тұрғындар қатарынан тұратын, екінші ... ірі ... ... жік. ... оның дамуына көмектесе отырып, салық салу
базасын кеңейтеді, жұмыссыздық деңгейін төмендетеді.
Жұмыс істеп тұрған салықтық жүйе ... мен ... ... қоса кішкентай жалақы үстінде салықтық органдарды үлкен мүмкіндіктері
бар ... ... ... ... бизнесті қолдау және дамыту
жөніндегі жарлығы мен ... ... ... ... ... ... қарай шағын кәсіпкерлік субъектілері көп болды, бірақ ... ... ... тұлғалар патентке көшу, салықтық есепті ... ұсақ ... ... жіберуі есебінен көбейді. ... ... ... ... жағдайда не істеуге болады ? Біріншіден, тауарды сатудан түскен
кіріс ұғымын дұрыс түсіндіру қажет.
Салықтық кодексті жасаушылардың ... ... ... ... ... тауар құны саналады, бұл негізінде дұрыс ... ... ... ойлауға қайшылық әкеледі.
Егер кәсіпкер нан зауытынан нанды 26 ... ... ... 30 ... оның ... 4 ... ... қосымшасы), 30 теңге оны жүзеге асыру
құны емес.
Дәл осы 4 теңге оның ... ... ... ... ... ... ... елімізде кәсіпкерлікті дамытудың қандай кедергі
себептері бар.
Осы мәселерді жою үшін және ... ... ... ... ... үшін мемлекет не істеп отыр ?
Қазақстан Республикасының табиғи монополияларды реттеу, шағын бизнесті
қолдау, ... ... мен ... ... ҚР Президенттінің,
1997 ж. 17.02. «Қазақстан дамуының стратегиясын жүзеге асыру жөніндегі
алдағы уақыттағы ... ... №344 ... іс ... ... ... мақсатында 2002-2004 жылдарға Қазақстан Республикасында шағын
кәсіпкерлікті ... және ... ... ... ... ... дамытуда жеделдетудің және бюджетпен қарым-
қатынасты реттеудің маңызды факторы салық салу ... ... ... жердегі өте ұшқыр мәселе салықтық тексерудің ретсіздігі. ... ... ... орташа есеппен ресми салықтар мен төлемдердің 6-
8 түрін ... Оның ... ... ... ... ... өз
әдістемесі, салық салу базасы, төлеу тәртібі мен мерзімдері, есеп берудің
реквизиттері мен ... бар (11 ... ... бойынша салық ставкалары жөніндегі ШБС-нің сауалнамасы, %
есебінде
|Қандай салықтарды жоғары деп |Сауалнама өткізу мерзімі ... | |
| ... ... |Тамыз |Қаңтар |
| |2001ж. |2002ж. |2003ж. |2004ж. ... ... ... салықтар ... ... ... |32.1 |53.0 |43.0 |53.0 ... |60.6 |54.4 |67.1 |66.7 ... |10.9 |12.1 |6.6 |11.7 ... төлемі |8.8 |21.9 |11.5 |10.9 ... ... ... салықтар ... ... |14.6 |29.5 |14.8 |29.2 ... салығы |17.5 |25.8 |23 |18.3 ... ... |46.0 |28.4 |41.1 |51.6 ... ... ... ... және заңды тұлғаларды |15.3 |20.9 |15.6 |22.4 ... ... | | | | ... ... түскен |4.5 |1.6 |1.9 |3.3 ... | | | | ... ... ... ... ... ... жиынтық кіріс көлеміндегі салық үлесі – ... ... ... ... ... 41 ... 60%-ға дейін, 6.2 респондент 60-80%-ды,
21.5% респондент – 20 %-ға дейін ... ... ... ... басшыларынан бірнеше рет сауалнама алу
Жаңа ... ... ... ... ... әрі ... ... үшін қажет
болғанын дәлелдейді. Дәл осы себеппен көптеген ... ... ... оны ... тұру үшін өз ... ... жасыруға мәжбүр.
Сауалнама барысында кәсіпкердің өзіне ізденіп шағын бизнесті дамытуға
кедергі боп тұрған себептерді анықтауы, содан кейін ... жою ... ... ... ... ... болар себептерді төмендегінше атауға
болады:
1) Әлі толық жетілдірілмеген заңдылықтар;
2) Салық салудың жоғары деңгейі;
3) Қаржылық кредиттік механизмдердің ... ... ... ... ... ... ... төлеу қабілеттілігі;
5) Жергілікті өндірушілерді ірі кәсіпкерлердің нашар қолдауы.
Шағын бизнестің дамуына бөгет болған себептерді жою ... ... ... атауға болады. Бұл ең алдымен, салық салу жүйесін ... – ақ жаңа ... ... үшін 3-5 жыл ... ... ... тастау : несие беру құнын төмендету , пайызсыз несиелер беру, облыстық
ірі ... ... ... ... ... мекемелердің
қызметтерінің құнын төмендету, жаңа жұмыс орындарын жасау ... ... ... ... ҚР ... ... ... жөніндегі жарлықтары мен заңдарын орындау.
Осыдан байқайтынымыз, кәсіпкерлердің талаптары өте үлкен. Біздің
ойымызша Жаңа саылқтық ... ... ... ... ... да ... болатынына сенеміз. Шығындалған ... өсуі де ... ... ... әкеледі. Талдау жүргізу
нәтижесі бойынша ... ... ... ... ... болған
: шығын жасаушы құрамды элементтер : тауар өнімінің өзіндік құнын төмендету
резервтері : өнімді сату ... : ... ... ... мерзімі мен
т көлемдері, бартер операцияларының үлесі, құжат айналымын ... ... ... ... ... азайту : сатушылар мен сатып
алушылар ... есеп ... ... ... асыру.
Кәіспорындардың шығындылығын тексеру мен талдауда кәсіпорындардың
экономикалық ... ... аз ... ... құрылымы бойынша қарапайым есептің жоқтығы, кәсіпорынның қаржылық
жағдайының жалпы бағасының жоқтығы таңқалдырады.
Шағын бизнес сферасы ... ... көп ... ... ... ... Егер ұйымдар ірі салық төлеушілер болса ол үнемі
салықтық органдардың жіті қарауында болады, ал ағымдағы ... ... ... объектісі болып табылады.
Талдау көрсеткеніндей шағын бизнес сферасының кәсіпкерлері салықтық
құқық бұзушылықтарға да бейім,. ... ... ... ... ... тапсырудан бас тарту қаржы түсімін кірістемеу, ... ... ... ... оның ... ... Қызметтің бұл
сферасында салықтық бақылауды ... ірі ... ... ... ... ... түсуіне сеп болары сөзсіз.
Жылжымалы салықтық тексерулер үшін салық төлеушілерді дұрыс іріктеп
алуды ... ету ... ... ол ... ... жағдайда шағын
бизнес сферасы үсітнен ... ... ... ... ... Ірі ... ... іріктеу мәселесі мүлде болмаса, онда мұндай салық
төлеушілер бір ғана іріктеу өлшемінен ... ... ... үшін ... түсімдердің маңызынан тексеріс үшін мерзім сайын
іріктеліп тұруы тиіс, немесе шағын бизнеске қатысты ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Іріктеудің жоғары тиімді жүйесін қолдану ғана тексеру кезінде ... ... күш ... ... ... ... береді.
Бұндай жүйенің негізіне салықтық органда бар салық төлеуші жайындағы
барлық ақпараттың талдау нәтижесі ... ... ... іріктеу процедурасын әрі қарай жүзеге асыру жұмыстары
жалғасуда және бірыңғай ... ... ету ... оны ... ... көрсеткіштерден ауытқыған динамика деңгейлеріне тән
салық төлеушілерді іріктеп алу процесін автоматтандыруға мүмкіндік береді.
Іс қағаздарды тексеру – бұл алғашқы бухгалтерлік ... мен ... ... ... ... ... Мұнда бірде бір заңды
акт ... ... ... ... ... ... ... салықтық органдарға салық төлеушіден салықты есептеу
мен төлеудің, оның ... ... ... ... дұрыстығын
растайтын қосымша құжаттарды талап етуге құқығы берілген. ... ... ... аса көп ... жылжымалы
тексерістер жүргізіле қоймайды. Мұндай ... ... ... ... ... ... болып саналады.
Жылжымалы салықтық тексеріске дайындалу процедурасының тағы бір
маңызды кезеңі ... ... бар ... ... ... ... алдында талдау болып табылады. Мұндай талдаудың ... ... ... ... ... ... ... қызмет
сферасын анықтау. Кейбір салықтық органдар бүгінде тексеріс алдындағы
талдаудың ... ... ... жүр, оның ... салықтық есебіндегі мәліметтерді, тіркеу ... ... ... ... ... ... ... анықтайды.
Бақылау жұмыстарының алға қойған приоритетті мақсаттарының бірі ... ... ... ... ... ... салық төлеушілердің
әртүрлі категорияларын тексерудің нәтижелік көрсеткішінің динамикасын үнемі
бақылап отыруы ... ... : бір ... жұмсалған адам-сағат
санының көрсеткіштері, тексеріске кеткен бір сағаттың құны есепке алынуы
тиіс. Бұл ... ... ... ... ... ... жоспарланған
жылжымалы тексерісте ескерілуі тиіс.
Шаруашылық қызметінің жоқтығы ... ... ... есеп ... ... бұл кәсіпорынның қызметті жүргізу белгілерін анықтап
беретін салықтық бақылаудың арнайы тәсілін қолдану қажет. Осы ... есеп ... ... ... ... ... ... ұйымдарынан, жол полициясы органдарынан, шекара органдарынан осы
кәсіпорын ... ... ... ... қажет. Бұл жүйе және ... ... ... ... ... ... туралы дұрыс
қорытынды жасаға мүмкіндік береді.
Салықтық органдардың шағын кәсіпорындарға салықтық бақылаудың ... мен ... ... ... ... ... ... қаржы түсуін қамтамасыз етуі қажет.
Шағын бизнес субъектілеріне салық салумен байланысты мәселені шешу
үшін төмендегі ... ... ... ... ... ... деп ... :
А) заңды органдардың жұмысын ... ... ... ... ... ... ... жою шаралары кешенін дайындап,
қолдану;
Б) ... ... ... салықтық заңдылықтарды жиі бұзатын
жерлерде күшейту;
В) ШБС-не, әсіресе жаңа бастаған кәсіпкерлердің сенімділігін ... ... ... ... ... ... ... салықтық заңдылықтарға үкімет енгізетін жаңалықтар жылына бір рет
қана мемлекеттік бюджеттің қабылдануымен енгізсе және оны іс - ... ... ... ... ... ... осы қаулының орындалуын
қадағалап отырса;
Д) салықтық ставкаларды азайту, бұл қаржылық операциялардың барлығын
тірі ақшамен емес, аудару ... ... ... ... ... ... санын азайту қажет, бұл кәсіпкерлер үшін салық суммасын
төлеу процесін, ал салықтық органдар үшін – салық жинау жүйесін ... ... ... жаңа ... ... жасауға және қызметкерлердің
еңбекақысын олардың еңбегіне сәйкес ресми түрде төлеуге тиімді болу ... ... ... ... ... жаңалықтарды түсіндіру жұмыстарын жүргізу мақсатында ішкі
нұсқауларды қарапайымдандыру;
И) ... екі ... жою, ... ... ... ... ... екі ұшты нұсқаулардың жеңіл ... ... ... ... ... ... жасауға
болады:салықтық салмақтың көлемі өскен сайын кәсіпкерлік ... ... ... керісінше. Шағын бизнесті реттеудің салықтық емес
тәсілдеріне қысқаша тоқтала кетейік.
Шағын ... ... бір ... ... жағымды тенденциялар
бизнес-инкубаторлар жұмысымен қатысты, Қазақстан Республикасында 2003ж.
Олардың саны 50 ... ... ... ... ... ... ... заңдылықтардағы жаңалықтар жөнінде
салықтық органдармен өткізілген семинарлармен, микро несие беру жүйесін
кеңейтумен байланысты.
Дегенмен, ... ... ... ... ... ... үшін
оларды ресурстардың барлық түрімен қамтамасыз ету қажет :
Бұл оларға ... ... ... ... ... кеңейтуге
мүмкіндік береді. Егер осы мәселені макроэкономикалық көзқараспен ... бұл ... ... ... ... мультипликатор механизмін қосу
керек : кісіпкерлердің кірісінің өсуі еңбекке төленетін шығынды арттыруға
көмектеседі, бұл жиынтық ... пен ... ... ... ... әрі
қарай кәсіпкерлердің кірісі өседі – тағы да ... мен ... саны ... ... ... ... салу облысында жүргізілген
саясатты экономикалық жүйенің ... да ... ... ... ... ... ... субъектілері үшін несие алу ... ... ... көмектесер еді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Шағын бизнесті ... мен ... ... ... ... ... бағыттарының бірі болып табылады. Шағын
бизнес – жеке кәсіпкерлердің, шағын фирмалардың, шағын ... ... ... ... ... формада жүзеге асырылатын
бизнес түрі.
Шағын бизнес факторы сонымен қатар ... ... ... ол ... орналастыру мәселесін шешу, кедейлікпен күрес, орта
класты – кез келген дамыған ... ... ... ... күнде шағын бизнес секторы Қазақстан экономикасының ажырамас
бөлігі.
Шағын бизнестің ... ... ... ... әкеледі:
а)жеке меншік иелерінің көбеюі;
б)азаматтардың кірістерін ... және әр ... ... ... ... ... ... беретін экономикалық
белсенді тұрғындардың санының өсуі;
в)аз капитал шығынымен жаңа жұмыс ... ... ... ... ... монополиясын жою, бәсекелестікті орта жасау;
д) көп еңбекті қажет ететін өнімді шығаруда аз капиталды пайдалану;
е)экономиканың әр түрлі ... ... ... қарым қатынасты
жақсарту.
Салықтық заңдылыққа байланысты шағын бизнес субъектісіне бюджетпен
есеп айырысуда жалпы белгіленге тәртіп ... ... ... салықтық режим
бойынша жүзеге асыру құқығы берілген.
Арнайы салықтық режим әлеуметтік және корпоративтік ... ... ... төлеуде және есеп беруде қарапайым жолды, сонымен қатар,
салықтық жүктемені азайтуға бағытталған жеңілдік ставкалары мен басқа ... ... ... ... ... салықтық режимді қолдану үшін
салықтық кодексте «Шағын бизнес субъектілері» ... ... ... ... ... адам саны мен қызмет түрінің шегі анықталады.
Шағын бизнесті дамытуды бір жолға салудағы ... ... ... ... ... Республикасында 2003ж.
Олардың саны 50 ... ... ... ... ... ... салықтық заңдылықтардағы жаңалықтар жөнінде
салықтық органдармен өткізілген семинарлармен, ... ... беру ... ... ... бизнес субъектілер қызметінің тиімділігін арттыру үшін
оларды ресурстардың барлық түрімен қамтамасыз ету қажет.
Бұл оларға өндіріс көлемін ... ... ... ... береді. Егер осы мәселені макроэкономикалық көзқараспен ... бұл ... ... ... ... ... механизмін қосу
керек : кісіпкерлердің кірісінің өсуі ... ... ... арттыруға
көмектеседі, бұл жиынтық кіріс пен жиынтық ... ... ... ... ... ... ... – тағы да бюджеткірісі мен жалдамалы
жұмыскерлер саны ... ... ... ... салу ... ... ... жүйенің ... ... ... ... ... ... ... бизнес
субъектілері үшін несие алу оларға өндіріс көлемін ... ... - ... ... ... ... жеке кәсіпкерлер – 4955 бірлік
Заңды тұлғалар – 1284 бірлік
субъектісі
шағын бизнес
Занды тулга-
Жеке ... ... ... ... саны, адам
25
20
15
10
5
3
1
8
7
6
5
4
3
2
1
0
6,68
5,42
5,95
6,48
7,22
6,23
4,37
4,9
5,68
6,78
7
жүктемесі кірісі 4,5 млн.тенге
заңды тұлғаның -шағын бизнес субъектісінің ... ... ... ... жеке ... ... ... кіріске %-те
25 адам
жұмыскер саны
кіріс 9 млн тенге
саны 20 адам
тенге жұмыскер
кіріс 6,5 ... 15 ... ... 4,5 ... ... ... 3 млн тенге
саны 5 адам
тенге жұмыскер
кіріс 1,5 млн
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0
6
5,8
5,4
5,1
4,6
8,8
8,8
8,8
8,8
8,8
салықтық жүктеменің салыстырмалы ... және ... ... бойынша
ретінде есепте тұрмаған жағдайдағы жалпы белгіленген
Заңды тұлға шағын бизнес субъектісі ҚҚС ... ... ... ... ... 9
саны 20
жұмыскер
млн.тенге
кіріс 6,5
саны 15
жұмыскер
млн.тенге
кіріс 4,5
саны 10
жұмыскер
3млн.тенге
Кіріс
саны 5 адам
жұмыскер
1,5млн.тенге
Кіріс
14
12
10
8
6
4
2
0
10,5
10,6
10,5
10,3
9,9
13,3
13,3
13,3
13,3
13,3
салыстырмалы талдауы
жеңілдетілген декларация бойынша салық жүктеменің
есепте тұрған ... ... ... режимде және
аңды тұлға -шағын бизнес субъектісі ҚҚС төлеуші ретінде
З

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оңтүстік Қазақстан облысының таулы аймақтарының географиясы мен оның рекрациялық маңызы85 бет
Ақша айналысының эволюциясы37 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Мемлекет басшысы Н. Назарбаев Қазақстан Республикасында тіркелген шетелдік дипломатиялық корпуспен кездесу өткізді..4 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет
Қазақстан-АҚШ қарым-қатынасының дамуы7 бет
Қылмыстың түсінігі және белгілері107 бет
«Ата-тек-Астана» шағын бизнес орталығының басқару жүйесін талдау43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь