Кәсіпорынның қаржылық жағдай аудитінің ақпараттық жүйесін тұрғызу


Мазмұны

КІРІСПЕ . . . 3

1 Кәсіпорынның қаржылық жағдай АУДИТІНІҢ ақпараттық жүйесін тұрғызуДЫ негіздеу . . . 6

  1. Кәсіпорынды басқарудың мәні, мақсаттары мен міндеттері . . . 6
  2. «Прогресс» жауапкершілігі шектеулі серіктестік сипаттамасы . . . 8
  3. Ақпарат жүйесінің тағайындалуы және мақсаты . . . 32
  4. Ақпараттық жүйесіне қойылатын талаптар . . . 33
  5. Концептуалды схема . . . 46

2 Кәсіпорынның қаржылық жағдаЙ АУДИТІНІң ақпараттық жүйесін тұрғызуДЫ жОБАЛАУ . . . 49

  1. Ақпараттық жүйедегі есептің орны . . . 49
  2. Есептің қойылымы . . . 49
  3. Кіріс ақпараты . . . 50
  4. Шығыс ақпараты . . . 52
  5. Ақпараттық база . . . 55
  6. Программалық қамтамасыз ету . . . 56
  7. Есеп кешенін жүзеге асыруда қолданылатын программалық құралдар жабдығын сипаттау . . . 57
  8. Программалық қамтамасыз ету құрылымы . . . 58
  1. Ақпараттық жүйе деңгейін бағалау және қолдануы мүмкін болатын салаФирма жағдайын талдаудың қпараттық жүйесін тұрғызуға кететін шығынын есептеу . . . 61Ақпараттық өнімді коммерциялық сатуға берілетін кеңестер және нәтижесін талдау . . . 68

ҚОРЫТЫНДЫ . . . 70

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ . . . 71

Кіріспе

Елімізде өтіп жатқан нарықтық қатынастар тек экономиканы дамыту үшін ғана емес, бүкіл қоғамдық өмір үшін де орасан зор маңызы бар екендігін республикамыздың тәуелсіздігінің 10 жыл ішінде атқарылған жұмыстар көз жеткізе дәлелдейді. Реформа қалыптасқан экономикалық қатынастарға елеулі өзгерістер енгізді және сайып келгенде әрбір енбекшінің мүддесін қамтыды. Сондықтан бұған дейін ынта-ықыластың уақыт өткен сайын әлсіремейтіндігінің, қайта арта түсетіндігін өмір көрсетіп отыр.

Нарықтық экономика жағдайында экономикалық қызметтің барлық экономикадағы негізгі буыны - бұл кәсіпорын. Міне, сондықтан да, бұл деңгейде қоғамға қажетті өнім өндіріліп, қызмет көрсетілуі тиіс. Бұған жағдайлар да бар. Өйткені фирмаларда ең білікті мамандар жинақталады. Мұнда ресурстарды үнемдеп жұмсау, жоғары өнімді техникалар мен технологияларды қолдану мәселелері кең түрде шешіледі. Фирмаларда өндірісті және өнімдерді сатуға кететін шығындарды мейлінше азайтуға қол жетеді. Сол сияқты бизнес-жоспарлар әзірленеді, маркетинг қолданылады, тиімді басқару жүйесі - менеджмент іске асырылады.

Нарықтық экономика жағдайында фирма шаруашылықты жүргізудегі негізгі объективті буынға айналады. Мәселе мынада, рыноктық сұранысты еске ала отырып, фирма тек өнім өндіріп қана қоймай, сонымен қатар халықты жұмыспен қамту, жаңадан жұмыс орындарын ашу, еңбекақыларын есептеу т. б. жұмыстарды іске асырған жөн.

Фирма экономикасының даму негізіне қоғамдық өндірістің дамуына объективті экономикалық заңдар жатады. Кез келген ұйымдастырушылық деңгейде экономиканы басқару - бұл экономикалық заңдардың талабына сай өндірістің қызмет етуі.

Қазіргі кезде фирманың мәртебесі, оны құрудың тәртібі мен жойылуы, мүлікті пайдалану, шаруашылық жүргізу, экономикалық және әлеуметтік қызметтер, фирманың мемлекеттік және өзін-өзі басқару органдарымен қатынасы негізінде ұлттық заңдармен реттеледі.

«Кәсіпорын экономикасы» бағамен зерттелуде, оның негізгі міндетін тұжырымдау қажет. Олар анықталатын екі ережемен еріксіз қабылданады және оның мәні мынада:

  • фирма меншік нысанына және салалық құрамында болуына қарамастан бірінші буыны халық шаруашылығының экономикалық негізі болып табылады, ақырғы соңында фирманың тиімді жұмыс істеу деңгейі жалпы халық шаруашылығының даму деңгейі мен халықтың әл-ауқатының деңгейіне байланысты болады;
  • нарықтық экономикаға өту бұрыннан әрекет еткен шаруашылық тетігін жан-жақты қарастыруды, оның құрылымына жаңа нысандар енгізуді, атап айтқанда, кәсіпкерлік, бәсеке, бизнес-жоспар, еңбек мотивациясы, салық салу, т. б. қажет етеді.

Қайбір фирма болмасын өзінен-өзі тіршілік ете алмайды, ол жалпы экономикамен тікелей байланысты, бірінші жағынан - өндіріс факторы рыногы, екінші жағынан - өткізу рыногы арқылы. Сондықтан да кәсіпорын экономикасы жеке фирмалардың басқа шаруашылық құрылымдарымен қатынасатын рынокпен зерделеуге тиіс. Сонымен ол шаруашылық процесін жалпы және де жеке фирманың мүддесі ретіндегі көзқарасты қарайды.

Нарықтық экономиканың функционалды құрылымының ақпарат жүйесіне негізінен экономикадағы ақпарат жүйесі кіреді - бұл экономика бағытындағы қызметкерлерді, техникалық және программалық жабдықтарды, мәліметтерді өңдеу амалдары мен әдістерді, сондай-ақ нақты бір саладағы ақпараттық жүйені қосатын жоғарғы деңгейде арнайы тұрғызылған ақпарат жүйесі. Экономикадағы ақпарат жүйелерінің кіріс құжаттарына ішкі және сыртқы ақпарат жатса, ал шығыс құжаттарына басқару шешімдерін қабылдауға арналған ақпарат жатады.

Дипломдық жобаны жазудағы басты мақсатым фирманың қаржылық көрсеткіштерін анықтауға арналған ақпарат жүйесін тұрғызу.

Диплом жұмысы кіріспеден, теориялық бөлімнен, негізгі бөлімнен, қолданушыға мүмкін болатын облысының ақпараттық жүйесінің деңгейін бағалаудан, қорытындыдан, қолданылған әдебиеттер тізімінен және қосымшадан тұрады.

  1. Кәсіпорынныңқаржылық жағдай АУДИТІНІҢ ақпараттық жүйесін тұрғызуДЫ негіздеу

1. 1 Кәсіпорынды басқарудың мәні, мақсаттары мен міндеттері

Кәсіпкерлік қызметінің мәні және негізгі ерекшеліктері. Нарықтық қатынастар көптеген адамдардың «өз ісіне» деген табиғи ұмтылуды тудырып, өздерінің меншіктерін арттыра түседі. Ең соңында бұл қызметтің ерекше түрі - кәсіпкерлік қайраткерліктің пайда болуына әкеп соғады .

Кәсіпкерлік дегеніміз - адамдар мен олар құрған бірлестіктердің белсенді, дербес шаруашылық қызметі. Оның көмегімен адамдар тәуекелге бел буып, мүліктік жауапкершілікті сақтай отырып, пайда табу жолын көздейді.

Кәсіпкерлікті жаңа тұрғыдан түсіндергенде мынадай екі жағдайға: біріншіден, комерциялық бағыт-бағдарға, тәуекелге бел буушылық пен дербестікке, бастаған ісін аяғына дейін жеткізуге, кездескен кедергілерді жеңе білуге; екіншіден, экономикада, ұйымдастыру ісінде тапқырлық пен жаңашылдық танытуға, ғылыми-техникалық прогреске жетуге тікелей қатысты. Кәсіпкер қабылданған заңға қайшы келмейтін қызметтің қандай да болмасын түрімен айналыса алады. Олар: шаруашылық-өндірістік, сауда-көтерме сату, жаңартпашылық, көрсетілетін консультациялық қызметтер және т. б. комерциялық делдалдылық, сол сияқты құнды қағаздар опериациялары.

Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік қызметтің субъектілері мыналар бола алады:

  • Қазақстанның азаматтары
  • Шетел мемлекетінің азаматтары
  • Адамдардың бірігуі(кәсіпкерлер ұжымы)

Экономиканың қайсысы болмасын өндірістен, экономикалық өнім жасаудан құралады. Өндіріссіз тұтыну болмайды, тек шығарылған өнімді ішіп-жеп қою болады. Атап айтқанда, кәсіпорын өнім шығарады, жұмыстар және қызмет көрсетеді, яғни тұтыну және ұлттық байлықты молайтудың негізін қалайды.

1-сурет. Кәсіпорын құрылымы

Қаржылық талдаудың мақсаты - енді пайда болып келе жатқан мәселелерді қаржылық тұрақсыздыққа ұшырауға дейін айқындау. Бұндай мәселелерді айқындау фирманың қаржылық есеп беруінен және осы мәселеге қатысты басқа да ақпараттардан (басқару сапасы туралы, сыртқы аудиттің сапасы мен аудиторлардың есеп беруінің мазмұны туралы ақпараттар) алынатын қаржылық ақпараттарды талдауды жүзеге асырумен іске асады.

1. 2 «Прогресс» жауапкершілігі шектеулі серіктестік сипаттамасы

1-кесте. Кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметін талдаудың негізгі принциптері

Принциптері
Принциптердің мазмұны
Принциптері: Нақтылығы
Принциптердің мазмұны: Талдау нақтылы деректерге негізделеді, оның қорытындысын нақтылы сандық тұрғыда пайдаланады.
Принциптері: Жиынтылығы
Принциптердің мазмұны: Процесті объективті бағалау мақсатында оны жан-жақты зерделеу
Принциптері: Жүйелілігі
Принциптердің мазмұны: Бір-біріне өзара байланысты экономикалық құбылыстарды зерделеу, бірақ оқшаулау емес.
Принциптері: Тұрақтылығы
Принциптердің мазмұны: Талдауды түпкілікті, алдын ала белгілі уақыт арқылы жүргізу керек, бірақ оқиғадан оқиғаға дейін емес.
Принциптері: Объективтілігі
Принциптердің мазмұны: Экономикалық құбылыстарды тәжірибелі және әділ зерделеу, объективтік қорытындылар жасау.
Принциптері: Пәрменділігі
Принциптердің мазмұны: Практикалық мақсатқа пайдалану, өндіріс қызметінің жаңа нәтижелілігі үшін талдау қорытындысының жарамдылығы.
Принциптері: Үнемділігі
Принциптердің мазмұны: Талдауды жүргізуге байланысты шығындар, оны жүргізу нәтижесінде алынған сол экономикалық тиімділіктен елеулі түрде аз болуы керек.
Принциптері: Салыстырымдылығы
Принциптердің мазмұны: Деректеу және талдау қорытындылары бір-бірімен жеңіл салыстырымды болуы керек, ал аналитикалық процедураларды (тәртіпті) тұрақты түрде жүргізуде қорытындылардың сабақтастылығы сақталу қажет.
Принциптері: Ғылымдылығы
Принциптердің мазмұны: Талдауды жүргізу барысында ғылыми негізделген әдістер мен процедураларды басшылыққа алу керек.

Кәсіпорынның бірден-бір басты міндеті - оның қаржы жағдайының бағалылығы болып табылылады және ол көрсеткіш жүйелерін немесе қаржы коэффициентін анықтайды. Негізгі қаржылық коэфициенттерді төмендегі үш санатқа топтастыруға болады:

  • өтімділік (төлем қабілеттілігі) ;
  • пайдалылық (табыстылық) ;
  • активтерді басқару тиімділігі.

Қаржы ресурстарының құралуы түрлі көздер бойынша жүзеге асырылады. Олар ішкі және сыртқы болып бөлінеді. Ішкі көздер меншікті және оларға теңестірілген қаржылар есебінен құрылады және шаруашылықты жүргізудегі нәтижелілігімен байланысты, ал сыртқы - кәсіпорынға сырттан түсетін ресурстар.

2-сурет. Қаржы ресурстарының құрамы

Кәсіпорынның өзінің қысқа мерзімді міндеттемесін төлеуге қабілеттілігін өтімділік немесе төлем қабілеттілігі деп атайды. Кәсіпорын өтімділік болып саналады, егер де айналмалы активтерін іске асыра отырып, ол өзінің қысқа мерзімді міндеттемесін орындауға жағдайы болса.

  1. Тез өтімділік коэффициенті - қысқа мерзімді несие қарыздарының ең өтімділік активтердің үлесін көрсетеді.
  2. Дебиторлық қарыздардың айналым коэффициенті-егер дебиторлық қарыздарды тауардың кейбір шартты өлшемінің құны деп есептесек, қалай сатылса, бірақ төлемақысы әлі де алынбаған болса, онда дебиторлық қарыздардың айналым коэффициенті бір жылда бірнеше рет бұл тауардың ақылы шартты өлшемін көрсетеді.
  3. Несие қарыздарының айналым кезеңі-бұл коэффициент тауарларды сатып алуға және қызмет көрсетуге байланысты жеткізушілерге және несиегер компанияларға қажетті ақы төлеу үшін орта уақытын көрсетеді. Бұл коэффициент ақы төлеу жағдайына жеткізушілердің және несиегерлердің келісіміне, сол сияқты кәсіпорынның қолда бар босалқы қорларды басқару іскерлігіне байланысты болады.
  4. Несиелердің орнын толтыру коэффициенті(несиені өтеу қабілеті) -ол компанияның қызмет табысының неше рет (дивиденттермен толық есеп ажырасқаннан кейін) проценттік төлемақы сомасының және ұзақ мерзімді қарыздардың төлемақысының негізгі сомасының асқанын көрсетеді.
  5. Төлем қабілеттілігінің коэффициенті-ол қарыз капиталының меншіктілікке (жарғылық капитал, пайда және қаржы иелері ) ара салмағын бейнелейді.

Бұл коэффициент көрсеткіштер кәсіпорын несиегерлерінің қандай деңгейде қатерден қорғалуын көрсетеді, кәсіпорын жеке кепілгер ретінде шығады. Сонымен қорыта айтқанда, бұл көрсеткіштер неғұрлым жоғары болса, соғұрлым кәсіпорындардың қарыздары көп және соғұрым оның тұрақсыз ақуалы да орын алады.

Айналым қаржылар үнемі қозғалыста болады. Бір өндірістік кезең аралығында олар үш сатыдан (өзінің нысанын өзгертіп) тұратын ауыпалы айналым жасайды. Бірінші сатыда фирма ақша қаражаттарын еңбек заттарын сатып алу үшін шарттарды төлеуге жұмсайды. Бұл сатыдан айналым қорлары айналыс аясынан өндіріс саласына өтеді.

Екінші сатыда алынған айналым қорлары өндіріс процесіне тікелей өтіп, әуелде өндіріс босалқы қорларына және шала фабрикаттарға, содан соң аяқталған өндіріс процесі - дайын өнімге айналады.

Үшінші сатыда дайын өнім сатылады, нәтижесінде айналым қорлары өндіріс саласынан айналыс аясына, қайтадан ақшалай нысанына келеді. Бұл қаржылар жаңадан еңбек құралдарын алуға жұмсалып, жаңа ауыспалы айналымға шығады. Бірақ, айналым қорлары бірінші сатыдан екінші сатыға жүйелі түрде өтеді дегенді білдірмейді. Сонымен, бұдан ескеретін жай - әрбір сатыдағы айналым қаражаттарының тұрған уақыты бірдей емес. Ол өнімнің тұтынушылық, технологиялық және оны өндіру және сату ерекшеліктеріне байланысты.

Ауыспалы айналым қаражаты мына тәсілмен шығады:

А - Қ . . . Ө . . . Д - А 1 ,

мұнда А- шараушылық субъектілерін авансылаудағы ақша қаражаттары;

Қ - өндіріс құралы;

Ө - өндіріс;

Д - дайын өнім;

А 1 - өнімді сатудан түскен және өзіне қосылған пайданың ақша қаржаттары.

Шаруашылықты жүргізудегі нарықтық жүйе жағдайында кәсіпорын эконмикасын дамытуда оны айналым қаражаттарымен оңтайлы қамтамасыз етудің төтенше маңызы бар. Айналым қаражаттарының айналымдылығын сипаттайтын бірнеше көрсеткіштер болады. Олардың ішінде ең қарапайымы - айналым қаражатының айналымдылығының коэффициенті. Ол мына формуламен анықталады:

,

мұнда, Ө қ - белгілі бір кезеңде өткізілген өнімнің құны.

О қ - сол кезеңдегі айналым қаражатының орташа қалдығы.

Егер де өткізуден алынған түсім бір жылға есептелгенде, онда айналым қаражатының орташа қалдығы сол жылға алынады. Кәсіпорынның қаржылық жағдайы және оның динамикасы.

Қаржылық тұрақтылықты талдау.

Кәсіпорынның қаржылық жағдайын және оның динамикасын талдауы кәсіпорынның болашағына қажетті әсер етеді. Бухгалтерлік есеп балансы, ол бір жағынан обьективті талдауды қамтамасыз етеді, ал екінші жағынан - аналитикалық есепті жүргізуді қамтамасыз етеді. Осыған байланысты шот түріндегі агрегаттандырылған баланс түрін көрсетейік.

2 - кесте. Шот түріндегі бухгалтерлік баланс (агрегаттандырылған) .

Актив: Актив
Пассив: Пассив
Актив:
  1. Иммобильденген құралдар

(айналымнан тыс активтер)

Пассив: F
1. Өзінің қаражат көздері
Ис
Актив:
  1. Мобильді құралдар

(айналым активтері)

Пассив: M
2. Қарыз қаражат
S
Актив: 2. 1. Қорлар мен шығындар
Пассив: Z
  1. Ұзақ мерзімді несие және қарыз

қаржылары

Кт
Актив:
  1. Ақша қаражат және

қысқа мерзімді қаржы

салымдары

Пассив: Ra
  1. Қысқа мерзімді несие және

қарыз қаржылары

Кt
Актив:
Пассив:
  1. Есеп айырысу және басқада

қысқа мерзімді міндеттемелер

Rp
Актив: Баланс
Пассив: В
Баланс
В

Талдауды жүргізу үшін, есеп беру формасында салыстырмалы аналитикалық балансын қолданамыз.

3 - кесте. Салыстырмалы аналитикалық баланс.

Агригерленгенөлшемдер:

Агригерленген

өлшемдер

Абсолюттік өлшемдер(теңге):

Абсолюттік өлшемдер

(теңге)

Меншіктік салмақ,% - тік қорытындыда:

Меншіктік салмақ,

% - тік қорытындыда

Агригерленгенөлшемдер:

Кезең

басында

Абсолюттік өлшемдер(теңге):

Кезең

соңында

Меншіктік салмақ,% - тік қорытындыда:

Кезең

басында

Кезең

соңында

Агригерленгенөлшемдер: 1
Абсолюттік өлшемдер(теңге): 2
Меншіктік салмақ,% - тік қорытындыда: 3
4
5
Агригерленгенөлшемдер: АКТИВ
Агригерленгенөлшемдер: 1. Иммобильденген құралдар (F)
Абсолюттік өлшемдер(теңге): 1357600
Меншіктік салмақ,% - тік қорытындыда: 1387000
64, 8
66, 4
Агригерленгенөлшемдер: 2. Мобильді құралдар (М)
Абсолюттік өлшемдер(теңге): 738200
Меншіктік салмақ,% - тік қорытындыда: 701500
35, 2
33, 6
Агригерленгенөлшемдер:

2. 1. Материалды айналым

құралдары (Z)

Абсолюттік өлшемдер(теңге): 539800
Меншіктік салмақ,% - тік қорытындыда: 424600
25, 8
20, 3
Агригерленгенөлшемдер:
  1. Ақша қаражат және қысқа

мерзімді қаржы салымдар (Ra)

Абсолюттік өлшемдер(теңге): 196500
Меншіктік салмақ,% - тік қорытындыда: 267400
9, 4
12, 8
Агригерленгенөлшемдер: Баланс (В)
Абсолюттік өлшемдер(теңге): 2095800
Меншіктік салмақ,% - тік қорытындыда: 2088500
100, 0
100, 0
Агригерленгенөлшемдер: ПАССИВ
Агригерленгенөлшемдер: 1. Өзінің қаражат көздері (Ис)
Абсолюттік өлшемдер(теңге): 1396500
Меншіктік салмақ,% - тік қорытындыда: 1401700
66, 6
67, 1
Агригерленгенөлшемдер: 2. Қарыз қаражат (S)
Абсолюттік өлшемдер(теңге): 699300
Меншіктік салмақ,% - тік қорытындыда: 686800
33, 4
32, 9
Агригерленгенөлшемдер:

2. 1. Ұзақ мерзімді несие және

қарыз қаржылары (Кт)

Абсолюттік өлшемдер(теңге): -
Меншіктік салмақ,% - тік қорытындыда: -
-
-
Агригерленгенөлшемдер:
  1. Қысқа мерзімді несие және

қарыз қаржылары (К t )

Абсолюттік өлшемдер(теңге): -
Меншіктік салмақ,% - тік қорытындыда: -
-
-
Агригерленгенөлшемдер:
  1. Есеп айырысу және басқада

қысқа мерзімді міндеттемелер

(Rp)

Абсолюттік өлшемдер(теңге): 699300
Меншіктік салмақ,% - тік қорытындыда: 686800
33, 4
32, 9
Агригерленгенөлшемдер: Баланс (В)
Абсолюттік өлшемдер(теңге): 2095800
Меншіктік салмақ,% - тік қорытындыда: 2088500
100, 0
100, 0

Талдау көрсеткендей, кәсіпорынның есеп беру кезеңіндегі актив құрылымында қолданылатын иммобильденген құралдардың көрсеткіштері мобильді құралдар көрсеткішінен артық екені көрініп тұр. Қарастырылып отырған жылда (2005 ж. ) айналымнан шығарылған қаражат үлесі біршама өскен. Кәсіпорынның жалпы активтерінің құны 7300 теңгеге азайған, осы сәтте иммобильденген қаржылар 29400 теңгеге өскен (1, 6 %), ал мобильді қаражаттар көлемі 36700 теңгеге азайды (1, 6 %) . Материалдық айналым қаражаттары (қор түрінде) 115200 теңгеге азайды (5, 5 %) және жыл аяғында 424600 теңгені құрады. Қорытынды баланстың азаюын осымен түсіндіруге болады. Қолма - қол қаражаттар мен тағы басқа активтер 70900 теңгеге немесе 3, 4 пайызға өсуіне алып келді. Бірақта мобильдік (айналым) қаражаттарының 1/2 жеткілікті динамикалық қалыпта қалды. Кестеде көрсеткендей кәсіпорынның өзінің қаражаттары (капитал мен қорлар) бар жоғы 5200 теңгеге немесе 0, 5 пайызға өскен. Кәсіпорын, келтірілген мәліметтерден байқағандай ұзақ мерзімді несие және қарыз қаржыларын пайдаланбайды. Несиелік қарыз үлесі өте жоғары, ол жыл басында 699300 теңгені құраған (33, 4 %), ал жыл аяғына қарыз 12500 теңге төмендеп (0, 5 %), 686800 теңге болды (32, 9 %) . Жалпы айтқанда кәсіпорын тез арада несиелік қарызын өтеу қажет, мысалы қосымша қаражаттарды тарту арқылы.

Ең қиыны иммобильдік және мобильдік қаражаттар арасындағы арақатнастардың өзгеруіне баға беру. Бұл арақатнастар көптеген жағдайларға байланысты, ең алдымен айналым қаражаттарының айналыс жылдамдығына байланысты. Бұл әртүрлі тең жағдайларындағы өндіріс салаларының айырмашылығы. Кәсіпорынның қажетті қамтамасыздығын объективті бағалау үшін қосымша талдау жасау қажет.

Өндірістік - шаруашылық қызмет барысында кәсіпорындарда әрдайым тауарлы -материалдық қорлар қалыптасады (толықтырылады) . Ол үшін өзінің айналым қаржылары мен қарыздары (ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді несие мен қарыздар) қолданылады. Қорлар мен шығындарды қалыптастыру үшін құралдардың сәйкес келуін немесе сәйкес келмеуін (артықшылығын немесе тапшылығын) талдай келе кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының абсолютті көрсеткіштері анықталады.

Қорлар мен шығындардың қалыптасуы үшін әртүрлі көздердің (өзінің қаражаттары, ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді несие мен қарыздар) толық көрінісі келесі көрсеткіштерде қолданылады:

1. Меншікті айналым қаражаттарының болуы (Е с ) . Меншікті қаражат көзінің көлемімен және негізгі қаражаттар мен салымдар арсындағы айырма ретінде анықталады.

Е С = И С - F

Мұндағы: Е С - меншікті айналым қаражаттарының болу; И С - меншікті қаражаттарының көздері; F - негізгі қаражаттар мен салымдар.

Біздің мысалымызда:

Е С = ( есеп беру кезеңінің басында) = 1396500 - 1357600 = 38900

Е С = ( есеп беру кезеңінің соңында) = 1401700 - 1387000 = 14700

2. Қорлар мен шығындарды қалыптастыру үшін меншікті айналым қаражаттарының және ұзақ мерзімді қарыз көздерінің болуы (Е СД ) .

Меншікті айналым қаржылары мен ұзақ мерзімді несие және қарыз сомасы сияқты анықталады:

Е СД = (И C + К T ) - F

Мұндағы: К Т - ұзақ мерзімді несиелер мен қарыз қаржылары.

Біздің мысалымызда:

Е СД = (есеп беру кезеңінің басында) = (1396500 + 0) - 1357600 = 38900

Е СД = (есеп беру кезеңінің соңында) = (1401700 + 0) - 1387000 = 14700

3. Қорлар мен шығындарды қалыптастыру үшін қажет қаржылардың негізгі көздерінің жалпы көлемі (Е ОБ ) . Меншікті айналым қаражаттары, ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді несиелер мен қарыздар сияқты есеп айырысады:

Е ОБ = (И C + K T + К t ) - F

Мұндағы: К t - қысқа мерзімді несиелер мен қарыздар.

Біздің мысалымызда:

Е ОБ = ( есеп беру кезеңінің басында) = (1396500 + 0 + 0) - 1357600 = 38900

Е ОБ = ( есеп беру кезеңінің соңында) = (1401700 + 0 + 0) - 1387000 = 14700

Осы үшін көрсеткіштердің негізінде өндірістік - шаруашылық қызметі үшін қорлар мен шығындарды қалыптастырады және көлеміне есеп айырысулар жасайды, ол қорлар мен шығындарды жабу үшін көздерге (меншікті қаражаттарға, ұзақ мерімді және қысқа мерзімді несиелер мен қарыздарға) қажетті мөлшерде баға беруге мүмкіндік береді:

1. Меншікті айналым қаражаттарының артығы(+) немесе жетіспеушіліг(-) (±Е С ) :

±Е С = Е С - Z

Мұндағы: Z - қорлар мен шығындар.

Біздің мысалымызда:

±Е С = ( есеп беру кезеңінің басында) = 38900 - 539800 = - 500900

±Е С = ( есеп беру кезеңінің соңында) = 14700 - 424600 = - 409900

  1. Меншікті айналым және ұзақ мерзімді қарыз көздерінің қорлары мен шығындарының қалыптасуының артығы (+) немесе жетіспеушілігі (-) (±EСД) :

±E СД = E СД - Z.

Біздің мысалымызда:

±Е СД = ( есеп беру кезеңінің басында) = 38900 - 539800 = - 500900

±Е СД = ( есеп беру кезеңінің соңында) = 14700 - 424600 = - 409900

3. Қорлар мен шығындарды қалыптастыру үшін негізгі көздердің жалпы көлемінің артығы (+) немесе жетіспеушілігі (-) (±E ОБ ) :

±E ОБ = E ОБ - Z

Біздің мысалымызда:

±Е ОБ = ( есеп беру кезеңінің басында) = 38900 - 539800 = - 500900

±Е ОБ = ( есеп беру кезеңінің соңында) = 14700 - 424600 = - 409900

Қорлар мен шығындардың қалыптасу көздерімен (±Е С ; ±E СД ; ±E ОБ ) қамтамасыз етілу көрсеткіштері кәсіпорынның қаржылық жағдайын оның тұрақтылық дәрежесін таптастыру үшін, базалық болып табылады.

Қаржылық тұрақтылықтың түрін (тип) анықтау үшін үш өлшемді көрсеткіштер қолданған жөн:

,

Мұндағы: x 1 = ±Е С ; x 2 = ±E СД ; x 3 = ±E ОБ .

S (x) функциясы келесідей анықталады:

Тұрақтылық дәрежесіне қарай қаржылық жағдайдың төрт түрін (тип) бөліп көрсетуге болады:

  1. Абсолюттік қаржылық тұарқтылық.

Мына шарттармен анықталады:

±Е С 0;

±E СД 0;

±E ОБ 0.

Үш өлшемді көрсеткіш:

= (l; 1; l) .

Қаржылық жағдайдың абсолюттік тұрақтылығы, қорлар мен шығындардың меншікті айналым қаржыларымен толықтай жабылғанын көрсетіп тұр. Кәсіпорын сыртқы қаржы көздеріне тәуелді емес. Мұндай жағдай практикада сирек кездесетін түріне (типіне) жатады. Бірақ қаржылық тұрақтылықтың бұл түрін (типін) сана (идеальная) деуге болмайды, өйткені кәсіпорын өзінің шаруашылық қызметінде сыртқы қаржы көздерін қолданбайды.

2. Нормалы қаржылық тұарқтылық.

Мына шарттармен анықталады:

±Е С <0;

±E СД 0;

±E ОБ 0.

Үш өлшемді көрсеткіш:

= (0; 1; l) .

... жалғасы

Сіз бұл жұмысты біздің қосымшамыз арқылы толығымен тегін көре аласыз.
Ұқсас жұмыстар
Қазақстан Республикасындағы сыртқы аудитті реттеуші заңдар
Негізгі құралдар аудитінің жүргізілуі
Қаржылық есептілік нысандары пайдаланушы үшін ақпарат ретінде
«Практикалық аудит» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені
Экологиялық аудит туралы
Жұмысшы және қызметкерлермен уақтылы дұрыс есеп айырысу
Негізгі құралдардың амортизация есебі
Шаруашылық операциялар циклдері аудитінің ерекшеліктері
Материалдық емес активтердің аудиті
Су шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты жауапкершілігі шектеулі серіктестігінде негізгі құралдардың есебі мен ішкі аудитін ұйымдастыру және оның жетілдіру жолдарын
Пәндер



Реферат Курстық жұмыс Диплом Материал Диссертация Практика Презентация Сабақ жоспары Мақал-мәтелдер 1‑10 бет 11‑20 бет 21‑30 бет 31‑60 бет 61+ бет Негізгі Бет саны Қосымша Іздеу Ештеңе табылмады :( Соңғы қаралған жұмыстар Қаралған жұмыстар табылмады Тапсырыс Антиплагиат Қаралған жұмыстар kz