“Iссапарлар шығыстарының есебi” ақпараттық жүйесi

МАЗМҰНЫ

КIРIСПЕ

I.БӨЛIМ. ДЕБИТОРЛЫҚ БОРЫШТАР ЕСЕБI
1.1. Дебиторлық борыштар есебiнiң түсiнiгi
1.1.1 Есеп беретiн тұлғалармен есеп айырысулар есебi
1.1.2 Кредитке сатылған тауарлар бойынша жұмысшылармен есеп айырысулар
1.1.3 Берiлген қарыздар бойынша есеп айырысулар
1.1.4 Материалды залалды өтеу бойынша есеп айырысулар
1.2. ҚР Ұлттық банкiнiң бөлiмшелерiнде дебиторлармен жүргiзiлетiн операциялар есебi
1.2.1 Дебиторлармен жүргiзiлетiн операциялардың жалпы сипаттамасы
1.2.2 Дебиторлармен және кредиторлармен көмекшi есеп операцияларын жүргiзудегi франт.офистiң функциялары
1.2.3 Ақшалық аванстар бойынша операциялар есебi
1.2.4 ҚР Ұлттық банкiнiң жұмысшыларымен жалақы бойынша есеп айырысуы

II.БӨЛIМ. ЭКОНОМИКАДАҒЫ АҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕ
2.1. Ақпараттық жүйенi құрудың маңызы мен мақсаты
2.2. ҚР Ұлттық банкiндегi ақпараттық жүйенiң өмiрлiк циклы
2.2.1 Жоба алдында зерттеулер жүргiзу сатысы
2.2.2 Техникалық тапсырманы жобалау сатысы
2.2.3 Техникалық жобаны құру сатысы
2.2.4 Жұмыс жобасын құру сатысы
2.2.5 Енгiзу сатысы
2.3. Ақпараттық жүйеге қойылатын талаптар
2.3.1.Ақпараттық жүйенiң құрылымына қойылатын талаптар
2.3.2. Ақпараттық жүйенiң ресурстарына қойылатын талаптар
2.3.3. Математикалық жабдықтауға қойылатын талаптар
2.3.4. Ақпараттық жабдықтауға қойылатын талаптар
2.3.5. Лингвистикалық жабдықтауға қойылатын талаптар
2.3.6.Программалық жабдықтауға қойылатын талаптар
2.3.7. Техникалық жабдықтауға қойылатын талаптар
2.3.8. Ұйымдастырушылық жабдықтауға қойылатын талаптар
2.4. “Iссапарлар шығыстарының есебi” ақпараттық жүйесiнiң концептуалды схемасы

III.БӨЛIМ. “IССАПАРЛАР ШЫҒЫСТАРЫНЫҢ ЕСЕБI” АҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕСIН ЖОБАЛАУ
3.1 “Iссапарлар шығыстарының есебi” ақпараттық жүйесiндегi тапсырманың қойылымы
3.1.1 Ақпараттық жүйедегi тапсырманың сипаттамасы
3.1.2 Кiретiн ақпарат
3.1.3 Шығатын ақпарат
3.2. Ақпараттық база
3.2.1 Машинадан тыс ақпараттық база
3.2.2 Ақпараттық моделъ
3.2.3 Қолданылатын жiктегiштер
3.2.4.Машина iшiндегi ақпараттық база
3.5. Тапсырманың математикалық сипаттамасы
3.6. Программалық жабдықтау
3.6.1. Қолданылатын программалық жабдықтарға сипаттама
3.6.2.Программалық жабдықтаудың құрылымы
3.6.3.Жалпы жүйелiк программалық жабдықтау
3.6.4.Арнайы программалық жабдықтау
3.7. Ақпараттық өнiмнiң анализi және оны пайдалану кеңестерi

ҚОРЫТЫНДЫ

ӘДЕБИЕТТЕР
КIРIСПЕ
Қазақстан экономикасының нарықтық қатынастарға енуi объективтi түрде ақпараттық нарықтың құрылуын талап етедi. Көптеген дамыған елдерде ақпараттық нарық материалдық өндiрiс пен қызмет көрсету салаларын нәтижелi түрде қамтамасыз етiп отыр. Ақпарат қазiргi кезде ұлттық стратегиялық ресурстың бiр түрiне айналды, және де ол айрықша тауар ретiнде жалпы ұлттық өнiмнiң айрылмас бөлiгi бола тұра, ақпараттық өнiмдер мен қызметтер нарығында өз сұранысы мен ұсынысына ие.
Қазақстан Республикасы экономикасының ақпараттық аспектiсiнiң қызмет етуi мен дамуы уақыт өте келе аса маңызды орын алуда, сондықтан экономиканың барлық нақты жағдайларын ақпараттық кеңiстiкте жариялау арқылы, оны қазақстан Республикасының барлық ресурстарының тиiмдi әсерлесуiн қамтамасыз ететiн ғылымға негiзделген ақпараттық технологиялардың көмегiмен басқаруға мүмкiндiк бередi.
Көптеген кәсiпорындар нарықтық жағдайда ақпаратты кез келген мүлiк секiлдi сақтауды, қорғауды және пайдалануды талап ететiн бағалы ресурс ретiнде қарастырады. Өндiрiстiк және шаруашылық қызметтi басқаруға қажеттi ақпарат алу мақсатында кәсiпорын бухгалтерлiк ақпараттық жүйесiн құрады.
Бухгалтерлiк есептегi ақпараттық жүйе – бұл экономикалық объекттi басқаруға қажеттi ақпаратты жинау, сақтау, жаңарту, өңдеу, қайта өңдеу және оны сыртқа шығару жүйесi.
Бухгалтерлiк есептегi ақпараттық жүйесiнiң қазiргi нарығы өте үлкен қарқынмен дамуда. Оның даму тенденциясын келесiдей факторлар арқылы айқындауға болады.
Бiрiншiсi Қазақстан Республикасының экономикалық басқару құрылымдарын қайта құрумен және қайта ұйымдастырумен, яғни көптеген шағын кәсiпорындардың, фирмалардың және әр түрлi мүлiк нысанындағы банктердiң пайда болуымен байланысты.
Екiншiсi барлық есеп саясатының, есеп әдiстемелерi мен әдiстерiнiң өзгеруiне алып келген халықаралық есеп талаптарына сай, қазақстан Республикасының Бухгалтерлiк есеп стандарттарының жасалуы мен енгiзiлуiне байланысты.
Үшiншiсi – бұл қарқынды түрде дербес компъютерлер мен программалық өнiмдердiң сырттан әкелiнуi.
Төртiншiсi – бұл телекоммуникация құралдарын пайдалану арқылы техникалық және программалық-ақпараттық платформалардың енгiзiлуiне негiзделген жаңа ақпараттық технологиялардың пайда болуы.
Бұл ғылыми жұмыс iс-сапарлар шығыстары есебiнiң ақпараттық жүйесiне негiзделген.
Ғылыми жұмыстың мақсаты – кез келген уақытта пайдаланушының сұранысына байланысты ақпаратты алып берудi ұйымдастыруға мүмкiндiк беретiн, бухгалтерияда ақпаратты өңдеудi автоматтандыруға арналған iссапарлар шығыстары есебiнiң ақпараттық жүйесiн құру.
Ғылыми жұмыс кiрiспеден, дебиторлық борыштар есебi, экономикадағы ақпараттық жүйе және “Іссапарлар шығыстарының есебi” ақпараттық жүйесiн жобалау бөлiмдерiнен, қорытындыдан, әдебиеттер тiзiмiнен және қосымшалардан тұрады.
Дебиторлық борыштар есебi бөлiмiнде пәндiк облыс, ҚР Ұлттық банкi мен оның басқару жүйесiне сипаттама, ҚР Ұлттық банкiнiң бөлiмшелерiнде дебиторлармен жүргiзiлетiн операциялар есебi келтiрiлген.
Экономикадағы ақпараттық жүйе бөлiмiнде ақпараттық жүйенi құрудың маңызы мен мақсаты, ҚР Ұлттық банкiндегi ақпараттық жүйенiң өмiрлiк циклы, оның ақпараттық, программалық, техникалық, математикалық, лингвистикалық және ұйымдастырушылық жабдықтаулардың құрылымына қойылатын талаптар мен “Iссапарлар шығыстарының есебi” ақпараттық жүйесiнiң концептуалды сызба-нұсқасы берiлген.
“Iссапарлар шығыстарының есебi” бөлiмiнде “Iссапарлар шығыстарының есебi” есептер кешенiнiң орны анықталып, ақпараттық базаға, математикалық жабдықтау, программалық жабдықтау және пайдаланушы нұсқаулары жазылған.
ӘДЕБИЕТТЕР
1. Бабичева Ю.А. Банковское дело: Учебное пособие. – Москва: Экономика, 1996.
2. Бралиева Н.Б. Информатизация общества как особенностъ современного этапа: Сборник “Мировой опыт рынка и становление рыночной системы хозяйствования в РК”. - Алматы, 1994.
3. Бралиева Н.Б., Тимошенко В.Ф., Гагарина Н.Л. Информационные системы бизнеса: Учебное пособие для студентов экономических специалъностей. - Алматы: РИК, 1994.
4. Бралиева Н.Б., Байшоланова Қ.С., Гагарина Н.Л. Экономикадағы ақпарат жүйелері: Оқу құралы. - Алматы: Нұр, 2001.
5. Бухгалтерские информационные системы: Учебное пособие/ Тулегенов Э.Т., Бралиева Н.Б., Л.А. Стороженко, И.А. Матвеева. – Алматы: Экономика,1999. – 120 с.
6. Диго С.М. Проектирование баз данных: Учебник. – М.:Финансы и статистика, 1998. – 216 с.
7. Жуков Е.Ф. Банки и банковские операции. – Москва: Банки и биржи, 1997.
8. Жуков Е.Ф. Денъги. Кредит. Банки. - Москва: Банки и биржи, 1999.
9. Инструкция о служебных командировках работников государственных объединений, предприятий и организаций РК на основе кабинета Министров РК от 24 августа 1993, № 20.
10. Камаев В.Д. Учебник по основам экономической теории. – Москва: Владос, 1995.
11. Лаврушин О.И. Банковское дело. – Москва: Финансы и статистика, 1996.
12. Назарбаев Н.А. Казахстан-2030. Процветание, безопасностъ и улу÷шение благосостояния всех казахстанцев. Послание Президента страны народу Казахстана. - Газета “Казахстанская правда”, 11 октября, 1997.
13. Неверова Е.Г. Технология проектирования баз данных и знаний. - Алматы: Экономика, 2000.
14. Ремеев В.П. FOX PRO 2,5 для MS DOS. Описание команд и функций. М.: Фирма “Мистралъ”, 1994.
15. Родостовец В.К. Совершенствование бухгалтерского учета в РК. 1994.
16. Родостовец В.К, Надеева Н.В. Учет расчетов по командировкам. //Бюллетенъ бухгалтера, 1996, июлъ (№ 26), с. 4-14.
17. Сван Т. Delphi 3.0. – Киев: Диалектика, 1997.
18. Сейткасимов Г.С. Денъги. Кредит. Банки. – Алматы: Экономика, 1996.
19. Уткин Э.А. База данных банкира.– Москва: ЭКМОС, 1998.
20. Фаронов В.В. Delphi 7. Учебный курс. - Москва: Нолидж, 2003.
21. Фаронов В.В., Шумаков П.В. Delphi 4. Руководство разработ÷ика баз данных. - Москва: Нолидж, 1999.
22. Шафрин Ю. Основы компъютерной технологии. – Москва: ABF, 1996.
23. Настолъная книга валютного дилера. – Москва: Верба, 1992.
24. Положение о Националъном банке РК.
25. Положения о структурных подразделениях НБРК.
26. Проблемы правового обеспечения репо в Казахстане. - Журнал “Экономическое обозрение”, октябръ, 1998.
27. Сайт “О Националъном банке Республики Казахстан” в Internet, адрес: www.nationalbank.kz.
28. Учет и анализ дебиторской задолженности: анализ счетов. Примеры проводок. Зарубежный опыт. Алматы: БИКО. Библиотечка бухгалтера.
        
        “Iссапарлар шығыстарының есебi” ақпараттық жүйесi
МАЗМҰНЫ
КIРIСПЕ
I-БӨЛIМ. ДЕБИТОРЛЫҚ БОРЫШТАР ЕСЕБI
1.1. Дебиторлық борыштар ... ... Есеп ... ... есеп айырысулар есебi
1.1.2 Кредитке сатылған тауарлар бойынша жұмысшылармен есеп айырысулар
1.1.3 Берiлген қарыздар бойынша есеп ... ... ... өтеу ... есеп айырысулар
1.2. ҚР Ұлттық ... ... ... ... ... ... жүргiзiлетiн операциялардың жалпы сипаттамасы
1.2.2 Дебиторлармен және кредиторлармен көмекшi есеп операцияларын
жүргiзудегi франт-офистiң ... ... ... ... операциялар есебi
1.2.4 ҚР Ұлттық банкiнiң жұмысшыларымен жалақы бойынша есеп айырысуы
II-БӨЛIМ. ЭКОНОМИКАДАҒЫ АҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕ
2.1. Ақпараттық ... ... ... мен мақсаты
2.2. ҚР Ұлттық банкiндегi ақпараттық жүйенiң өмiрлiк циклы
2.2.1 Жоба алдында зерттеулер жүргiзу сатысы
2.2.2 Техникалық тапсырманы жобалау ... ... ... құру ... ... ... құру сатысы
2.2.5 Енгiзу сатысы
2.3. Ақпараттық жүйеге қойылатын талаптар
2.3.1.Ақпараттық жүйенiң құрылымына қойылатын ... ... ... ... ... ... Математикалық жабдықтауға қойылатын талаптар
2.3.4. Ақпараттық жабдықтауға қойылатын талаптар
5. Лингвистикалық жабдықтауға қойылатын талаптар
2.3.6.Программалық жабдықтауға ... ... ... жабдықтауға қойылатын талаптар
2.3.8. Ұйымдастырушылық жабдықтауға қойылатын талаптар
10 “Iссапарлар шығыстарының есебi” ақпараттық ... ... ... ... ... АҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕСIН ЖОБАЛАУ
3.1 “Iссапарлар шығыстарының есебi” ақпараттық жүйесiндегi ... ... ... тапсырманың сипаттамасы
3.1.2 Кiретiн ақпарат
3.1.3 Шығатын ақпарат
3.2. Ақпараттық база
3.2.1 Машинадан тыс ақпараттық база
3.2.2 Ақпараттық моделъ
3.2.3 Қолданылатын ... ... ... ... ... математикалық сипаттамасы
3.6. Программалық жабдықтау
3.6.1. Қолданылатын программалық жабдықтарға сипаттама
3.6.2.Программалық жабдықтаудың құрылымы
3.6.3.Жалпы ... ... ... программалық жабдықтау
3.7. Ақпараттық өнiмнiң анализi және оны пайдалану кеңестерi
ҚОРЫТЫНДЫ
ӘДЕБИЕТТЕР
КIРIСПЕ
Қазақстан экономикасының нарықтық қатынастарға енуi ... ... ... ... талап етедi. Көптеген дамыған елдерде
ақпараттық нарық материалдық өндiрiс пен қызмет ... ... ... ... етiп ... ... қазiргi кезде ұлттық стратегиялық
ресурстың бiр түрiне айналды, және де ол ... ... ... ... ұлттық
өнiмнiң айрылмас бөлiгi бола ... ... ... мен ... өз ... мен ұсынысына ие.
Қазақстан Республикасы экономикасының ақпараттық аспектiсiнiң қызмет
етуi мен дамуы уақыт өте келе аса ... орын ... ... барлық нақты жағдайларын ақпараттық кеңiстiкте жариялау
арқылы, оны ... ... ... ... тиiмдi
әсерлесуiн қамтамасыз ... ... ... ... ... ... мүмкiндiк бередi.
Көптеген кәсiпорындар нарықтық жағдайда ақпаратты кез келген мүлiк
секiлдi сақтауды, қорғауды және пайдалануды ... ... ... ресурс
ретiнде қарастырады. Өндiрiстiк және шаруашылық қызметтi басқаруға қажеттi
ақпарат алу мақсатында кәсiпорын бухгалтерлiк ақпараттық жүйесiн құрады.
Бухгалтерлiк есептегi ... жүйе – бұл ... ... ... ақпаратты жинау, сақтау, жаңарту, өңдеу, қайта өңдеу ... ... ... ... ... ... ... қазiргi нарығы өте үлкен
қарқынмен дамуда. Оның даму ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының экономикалық басқару құрылымдарын
қайта құрумен және ... ... яғни ... ... фирмалардың және әр түрлi мүлiк нысанындағы банктердiң
пайда болуымен байланысты.
Екiншiсi ... есеп ... есеп ... мен ... алып ... ... есеп талаптарына сай, ... ... есеп ... ... мен енгiзiлуiне
байланысты.
Үшiншiсi – бұл қарқынды түрде дербес компъютерлер мен ... ... ... – бұл ... құралдарын пайдалану арқылы
техникалық және ... ... ... жаңа ... ... ... болуы.
Бұл ғылыми жұмыс iс-сапарлар шығыстары есебiнiң ақпараттық жүйесiне
негiзделген.
Ғылыми жұмыстың мақсаты – кез ... ... ... ... ... алып ... ұйымдастыруға мүмкiндiк беретiн,
бухгалтерияда ақпаратты өңдеудi автоматтандыруға ... ... ... ... жүйесiн құру.
Ғылыми жұмыс кiрiспеден, дебиторлық борыштар есебi, экономикадағы
ақпараттық жүйе және ... ... ... ... ... бөлiмдерiнен, қорытындыдан, әдебиеттер тiзiмiнен және қосымшалардан
тұрады.
Дебиторлық борыштар есебi ... ... ... ҚР ... ... мен
оның басқару жүйесiне сипаттама, ҚР Ұлттық банкiнiң ... ... ... ... ... ... жүйе ... ақпараттық жүйенi құрудың
маңызы мен мақсаты, ҚР Ұлттық банкiндегi ақпараттық жүйенiң өмiрлiк циклы,
оның ақпараттық, программалық, ... ... ... ... ... ... қойылатын талаптар мен
“Iссапарлар шығыстарының есебi” ақпараттық жүйесiнiң концептуалды сызба-
нұсқасы берiлген.
“Iссапарлар ... ... ... ... шығыстарының
есебi” есептер кешенiнiң орны анықталып, ақпараттық базаға, математикалық
жабдықтау, программалық жабдықтау және пайдаланушы ... ... ... ... ... ... борыштар есебiнiң түсiнiгi
Дебиторлық борыш – ... ... жеке ... өзара шаруашылық
қатынастың қорытындысында олардан кәсiпорынға, ұйымға, мекемеге есептелген
төленбеген борыштың сомасы. Кәсiпорынның ... ... ... ... ... ... мақсаттан басқа мақсатқа
жұмсалғандығы ретiнде, демек, кәсiпорын ... ... ... ... есеп ... ұлттық комиссияның 13.11.96 ж. № ... ... ... есептердi дайындау және тапсыру туралы”
Жарғысында “дебиторлық борыш заңдық құқықтарымен қоса, иелiк ету ... ... ... ... делiнген.
Жалпы актив ұғымымен мүлiк, мүлiктiк немесе мүлiктiк емес ... ... ... ие ... ... ... ... түрiндегi
болашақ экономикалық пайда – бұл ... ... ... ... ... ... немесе жанама салым.
Осыдан шығатыны, дебиторлық борыш – бұл заңдық құқықтарымен ... ету ... ... ... ... ... ... пайда.
1997 ж. қабылданған Бухгалтерлiк есеп шоттарының бас жоспарының 3-
бөлiмi қаржылық-шаруашылық жүргiзушi ... ... ... Ол ... ... тұрады:
▪ 30 “Сатып алушылар мен тапсырыс берушiлердiң борыштары”;
▪ 31 “Күмәндi борыштар ... 32 ... ... ... ... 33 ... да ... борыштар ”;
▪ 34 “Болашақ кезеңдердiң шығыстары”;
▪ 35 “Берiлген аванстар”.
33 “Басқа да дебиторлық борыштар” ... ... ... ... ... ... құн ... (331);
▪ Есептелген пайыздар (332);
▪ Жұмысшылар мен басқа да тұлғалардың борыштары (333);
▪ Басқа да ... ... ... 333 “Жұмысшылар мен басқа да тұлғалардың борыштары” шотына
тоқталайық. Бұл шотта ... ... ... ... алынады:
▪ есеп беретiн тұлғалармен есеп айырысу;
▪ қарыздар беру;
▪ материалдық залалдардарды өтеу.
1. Есеп беретiн тұлғалармен есеп айырысулар есебi
Кәсiпорынның ... ... ... жұмысшыларын
қызметтiк iссапарларға жiберiп отырады, дүкеннен кеңсе бұйымдарын ... ... ... ... және ... ... да шығыстары болады.
Осындай шығыстарды ылғи да банк ... ... есеп ... ... ... ... Сондықтан жоғарыда көрсетiлген және т.б.
шығыстарды төлеу үшiн жұмысшыларға олардың есеп берулерi ... ... ... Ақша ... ... ... есеп ... сәйкес
берiледi. Аванстар нақты шығыстарды өтеуге қажеттi кезде ғана жетекшiнiң
тапсыруымен есеп беру ... ... ... жұмсауға рұқсат етiлген
қызметкерлерге, сонымен қатар, қызметтiк iссапарға жiберiлген тұлғаларға
берiледi. ... ... ақша ... ... тұлғаларға екi
жақты жол ақысын төлеуге, тәулiктiк шығындарды және ... ... ... жалдауға кеткен шығындарды өтеу үшiн берiледi. Есеп беру арқылы
алынған сомманы жұмсау ... ... ... ... ... бойынша, жалпылама түрде аванстық есеп беру арқылы ... ... беру тек ... ... ... ... есеп
айырылысқаннан кейiн ғана жүзеге асырылады. Есеп айырыспаған ... ... ... есеп беру ... алынған сомманың жұмсалмаған
бөлiгiн қайтармаған тұлғалар дисциплинарлық жауапкершiлiкке, қажет ... ... ... ... ... ... уақытында
қайтарылмаған бөлiгiн жұмысшының жалақысынан ұстап қалуға ... егер ... ... ... мен көлемiне қарсы болмаса. ұсталымдар дәл сол
уақытта немесе кейiнiрек жұмысшы ... қай ... ... да ... бос ... қарамастан жүргiзiлуi мүмкiн. ұсталымдарды
жүргiзуге бұйрық авансты қайтаруға бекiтiлген уақыттан кейiн бiр ай ... ... Бұл ... ... ... ... әкiмшiлiк сәйкес
соммаларды ұстап қалу құқығынан айырылады. Осындай ... ... ... ... мен ... ... ... жағдайда, төлем шаралары сот
шешiмiмен жүзеге асырылады. Аванстық есеп ... ... ... ... ... ... есеп ... бухгалтериямен
тексерiледi және содан ... ... ... ... Дұрыс
жасалмаған аванстық есеп берулер мен оған қосымша құжаттар есеп ... ... ... үшiн қайтарылады. Аванстық есеп беруге қосымша
құжаттар мөрмен ... ... ... “Төлендi” немесе “Өтелдi” деген
жазулар мен датаның (жылдың, күннiң және айдың) көрсетiлуiмен бекiтiледi.
Iссапарда жүрген ... ... әр ... бекiтiлген көлемде
(заңмен бекiтiлген 50%-дық минималды есептiк көрсеткiш бойынша) тәулiкақы
төленiп тұрады. ... ... ... ... ... ... жолда
өткiзген күндер де, соның iшiнде жолда тоқтауға мәжбүр болған ... ... ... ... ... ... өтеу бекiтiлген мөлшерден аспайтын
көрсетiлген ... ... ... ... ... орнында болуды
Iссапарда болған орындарды айқындау мақсатында iссапар куәлiгi ... ... ... жол ... ... ... ... берiлген
мерзiмнен аспауы тиiс. Пәтер жалдау бойынша ... өтеу ... ... қызметтiк iссапарлар тәулiкақысының 50%-дық нормасы
көлемiнде өтеледi. Ал егер iссапар орнына бару мен ... жол ... ... онда ... өтеу ... жетекшiмен бекiтiлген
тәртiп бойынша шешiледi.
Егер де жұмысшы iссапарға шетелге жiберiлетiн болса, онда ... күнi мен ... ... күнi бiр ... есептеледi. 333 “Жұмысшылар мен
басқа да тұлғалардың борыштары” шот дебетi бойынша ... ... ... ... 451 ... шетел валютасындағы қолма-
қол ақша” – кассадан есеп беру арқылы аванстық есеп берудi ... ... ... ... ... қолма-қол ақша” шотынан – аванстарды есеп беру
арқылы поштадан аударғанда; 334 “ ... да ... ... ... ... беру ... ... ÷ек кiтапшаларын беру кезiнде; 451 Кассадағы
шетел ... ... ... ...... баж ... пошталық маркаларды және т.б. есеп беру арқылы беру кезiнде.
333 “Жұмысшылар мен басқа да тұлғалардың ... ... ... ... келесi шоттардың дебетерiнен алынады: “Материалдар” ... (201 – 206, 208) ... 222 ... алынған тауарлар”, 223 “Басқа
да тауарлар” шоттардан – тауарлы материалдық құндылықтарды сатып алу мен
транспорттық ... ... ... ... ... 821 ... ... шығыстар” шоттан – iссапарлық, пошталық, телеграфтық және ... үшiн; 451 ... ... валютасындағы қолма-қол ақша” шотынан –
авансты кассаға қайтарған кездегi; 681 ... ... ... есеп
айырысулар” шотынан – авансты жалақыдан ұстап қалу кезiнде; 333 “Жұмысшылар
мен басқа да ... ... ... – есеп ... тұлғаны жауапқа
тарту кезiнде, егер де жұмсалған ақшаны оның жалақысынан ... қалу ... ... ... тұлғалармен (шетелдегi қызметтiк iссапарлар, ... т.б. ... ... есеп айырысулар шетел валютасымен жүзеге
асырылады. Есеп беру ... ... беру ... 333 шот пен ... ... ... ... есеп айырысу” қосалқы шоты арқылы дебеттелсе,
451 “ Кассадағы шетел валютасындағы ... ... шоты ... ... ... тастау 821 “Жалпы және әкiмшiлiк
шығыстар”, 935 ... да ... ... және т.б. ... бойынша
және 333 шоттың кредитi бойынша жүргiзiледi.
333 және 452 шоттар бойынша ... ... ... ... ... ... ... бойынша жұмысшылармен есеп айырысулар
Бiрiншi нұсқа. Кәсiпорын өз ... ... ... ... ... кезектi төлемдердi ұстап қалып, оларды
сауда ұйымдарына аударады. Бұл операциялар ... 681 ... ... есеп ... шоты мен 333 шот дебеттерiнде және 333 шот
пен 441 “Есеп айырысу шотындағы ... ... ... кредиттерiнде
көрсетiледi.
Екiншi нұсқа. Кәсiпорын сауда ұйымдарына кредитке сатылған тауарлар
бойынша жұмыс iстейтiн жұмысшыларынан тиiстi соммаларды толығымен ... ... үшiн ... ... ... ... ... мөлшерiнде төленiп тұратын несие алуы мүмкiн. ... ... ... ... ... ... ... кредитке
сатылған тауарлар бойынша есеп айырысу құжаттарын төлеу ... 333 ... де, 603 ... да кредиттер” шоты кредиттеледi. Ал ... ... ... ... қалу кезiнде 681 “Персоналмен жалақы
бойынша есеп айырысулар” шоты дебеттеледi де, 333 шот кредиттеледi. ... өтеу ... ... 603 ... да ... шоты ... 451 шоттың немесе 441 шоттың кредитiнде көрсетiледi.
Тауарларды кредитке сатып алған тұлғалар басқа ... ... ... ... ... жағдайда кәсiпорын олардан заңмен бекiтiлген
мөлшерден аспайтын көлемде борыштарының қалған бөлiгiн ұстап ... ... де ... толығымен қайтарылмаған болса, онда кәсiпорын бұл хабарды бес
күн iшiнде сауда ұйымына жеткiзуге мiндеттi. ... ... ... ... ... ... жаңа жұмыс орнына
аударуына өтiнiш беруiне ... ... ... хабарды алғаннан кейiн бес
күн iшiнде жүргiзiлуi тиiс. Сауда ұйымы ... ... ... ... ... ... қайтаруға мiндеттi. Ал кәсiпорын өз кезегiнде бұл
сомманы банкке аударуы қажет.
3. Берiлген қарыздар бойынша есеп айырысулар
Бұл есеп ... жеке үй ... ... ... ... және т.б.
жеке қажеттiлiктерге берiлген қарыздар бойынша жүргiзiледi. қарыздар
бекiтiлген ... ... ... де ... ... ... ... мақсатта пайдаланатын болса, онда
кәсiпорын жедел түрде берiлген қарыздың толығымен қайтарылуын талап етуге
хұқылы. қарыз беру үшiн ... ақша алу ... 451 ... ... ... ақша” шоты дебеттеледi де, 603 “Басқа да кредиттер”
шоты және “Жеке үй құрылысы” ... шоты ... ақша ... 333 шот ... де, 451 шот ... ... ... келген
кезiнде қайтаруы 451 шоттың дебетiнде және 333 ... ... ... ... ... ... 603 шоттың дебетiнде
көрсетiлсе, ал кредитi 451 шотта – егер де ақшанхабар ... ... ... ... 441 ... – егер де ақша есеп ... шоты ... болса. қарызды пайдалануда пайыздық қойылымның болуы 333 шоттың
дебетi мен 603 шоттың кредитiнде көрсетiледi.
4. Материалды залалды өтеу бойынша есеп ... ақша ... ... және т.б. ... ... ... және ... қамтамасыз етуге, жетiспеушiлiктер
мен жоғалымдарға кiнәлi тұлғаларды анықтап, оларды жауапкершiлiкке тартуға
мiндеттi. 333 шотта және ... ... өтеу ... есеп ... ... ақша құралдары мен тауарлы-материалды құндылықтардың
жетiспеушiлiктерi мен жоғалымдарының өтеу ... есеп ... ... жетiспеушiлiктерi мен жоғалымдар бойынша тигiзiлген залалдар
соммасы бөлшек сауда бағасымен есептеледi, егер ... ... ... ... да реттерi қарастырылмаса.
Кiнәлi тұлғалардан ұстап қалынатын төлем ... 333 ... ... ... бөлiмшелердiң кредиттерiнде көрсетiледi: 20 “Материалдар” (201
– 206, 208) шоттарында – жетiспейтiн құндылықтарының нақты құны соммасында,
611 ... ... ... ... ... айырмашылық кiнәлi
тұлғалардан айып төленетiн сомма мен жетiспейтiн құндылықтардың баланстық
құны арасындағы айырмашылық” ... шоты – ... ... Борыштарды жабу кезiнде 451, 441, 681 шоттар дебеттеледi де,
333 шот кредиттеледi. ... ... ... ... және
жоғалған құндылықтардың нақты құны мен айып ... құн ... ... 611 ... ... ... шоты дебеттеледi,
және 727 “қосымша iс-қимылдардан түскен басқа да ... ... ... және ... ... ... ... төлем қабiтеттiлiгiнiң жоқтығынан немесе т.б. себептерге байланысты
айып төлеу шараларын жүргiзу мүмкiндiктерi болмаған ... 333 ... 311 ... ... ... ... ... – жетiспейтiн
тауарлы-материалдық құндылықтардың, жұмыстардың және қызмет көрсетулердiң
нақты құны соммасында; 611 “Болашақ кезеңдер табыстары” ... ... ... кредитiнде – жетiспейтiн тауарлы-материалдық құндылықтардың
баланстық құны мен ... ... ... ... ... қабiтеттiлiгiнiң болмауынан борыштардың сызылып
тасталуы оның толық жойылуы деп саналмайды. ... ... ... ... ... жоқ борышкерлердiң залалдарға сызылып ... ... ... ... кейiнгi бес жыл iшiнде ... ... ... ... жағдайы өзгерген жағдайда, айып
төлеу шараларын жүргiзу мүмкiндiктерiн қарастыруы тиiс.
1.2. ҚР Ұлттық банкiнiң бөлiмшелерiнде дебиторлармен ... ... ... ... ... жалпы сипаттамасы
Шаруашылық операциялар мен жалақы ... ... ... ... ... келесiдей қызметтермен жүзеге асырылады:
1) франт-офисiмен;
2) бэк-офисiмен;
3) ұлттық банктiң бухгалтерлiк есеп ... ...... ... ... ... ... аппаратының немесе филиалының бөлiмшесi, және Ұлттық ... ... ... ... есеп ... ... ... орталық аппаратының бөлiмшесi.
Ұлттық банктiң бэк-офисi – көмекшi ... есеп ... ... ...... ... Бас ... кiтабы деңгейiнде
дебиторлармен және кредиторлармен жүргiзiлген ... ... ... ... ... бухгалтерлiк есеп департаментiнiң
бөлiмшесi.
Франт-офис қамтамасыз етедi:
1) бөлiмше қызметкерлерiнiң тiзiмдiк құрамын ... алу, ... ... ... ... банк жұмысшыларымен жалақы
бойынша есеп айырысуға қатысты бұйрықтар мен басқа да ... ... ... ... ... мен одан ... ... бойынша барлық есеп
айырысуларды орындау;
4) ... ... ... есеп айырысуларды орындау;
5) көрсетiлетiн және қабылданатын қызмет көрсетулер бойынша шарттардың
дайындалуы және ... ... ... ... ... ... оның
нөмiрi, датасы, Ұлттық банктiң дебиторының аты, ... ... ... оның ... және ... көрiнiсi, өкiлеттi тұлғаларды
қолдары болуы тиiс.
Алғашқы құжаттардың текстi мен ... ... ... мен ... ... тиым ... көмекшi есеп жүргiзедi және құжаттардың қайтадан
қайтарылуымен ... ... бас ... көмекшi бухгалтерия
есептерi бойынша операциялар ... ... ... ... ... ... ... бойынша және Ұлттық
банктiң жұмысшыларымен жалақы бойынша есеп айырысу ... ... ... ... ... ... мен Ұлттық банктiң бухгалтерлiк
есебiнiң шоттарының жоспары бойынша тиiстi операциялардың ... ... ... ... ... мен ... орталықтандыру кезеңiнен берi
барлық кiрiстер, шығыстар және тұрақсыздық айыппұлдар ұлттық банктiң
бухгалтерлiк есеп ... ... ... басқармасына
аударылады.
Франт-офис пен бэк-офис жетекшiлерi көмекшi есептi жүргiзу кезiнде
шаруашылық жүргiзу мен ... банк ... ... ... ... және кредиторлармен операциялардың ... ... ... дәл тура ... беруге қажет, сонымен
қатар, құжаттарды бекiтетiн және визалайтын тұлғалар құрамын анықтауы тиiс.
Франт-офис пен бэк-офис ... ... ... ... деректердiң толықтылығына және ... ... ... және ... бас ... iшкi ... жүргiзедi.
Бас бухгалтерия шаруашылық жүргiзу мен ұлттық банк қызметкелерiне
жалақы төлеу бойынша ... және ... ... ... ... ... және ... бухгалтерияда дұрыс
көрсетiлуiн қамтамасыз етедi, сонымен қатар, ... ... ... iске ... ... ... алынған өтiнiмдер негiзiнде шаруашылық
жүргiзу мен ... банк ... ... ... бойынша дебиторлармен
және кредиторлармен орындалған операциялар ... мен ... үшiн ... жеке ... ... Дебиторлармен және кредиторлармен көмекшi есеп операцияларын
жүргiзудегi франт-офистiң функциялары
Дебиторлармен және кредиторлармен операцияларды орындайтын Ұлттық банк
бөлiмшесiнiң франт-офисi ... ... ... ... ... және кредиторлармен орындалатын операциялар бекiтiлген бюджет
көлемiнде жүргiзiледi.
Шаруашылық жүргiзу ... ... және ... ... ... банк бөлiмшесiнiң франт-офисiнiң негiзгi
функциясы әртүрлi қызметтердi көрсету мен пайдалану туралы шарт жасасу және
олардың орындалуын бақылау ... ... банк ... ... еңбек жағдайларын жасау мақсатында
әртүрлi қызметтердi пайдалану үшiн қызметтердi көрсететiн ұйымдармен ұлттық
банк арасында шарттар ... Шарт екi ... ... ... және заң ... жетекшiсiмен визаланады, Ұлттық банк
төрағасының жетекшiлiк жасайтын ... ... ... банк бөлiмшесi
жетекшiсiнiң) және қызмет көрсетумен ... ... ... ... қойылып, екi жақтың мөрлерiмен бекiтiледi.
Бiр данасы қызмет көрсетумен жабдықтаушы ұйымға берiледi, ал екiншiсi
Ұлттық банктiң заң ... ... мен ... ... ... ... ... бiрiншi көшiрме бас бухгалтерияға берiлсе, екiншi көшiрме
франт-офис үшiн құжаттарда қалады, ал үшiншiсi бэк-офиске тапсырылады.
Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... операцияларды орындайтын Ұлттық банк бөлiмшесiнiң франт-
офисiнiң негiзгi ... ... ... (жұмыс уақытын ... ... ауру ... және ... да құжаттар) негiзiнде
жалақыны уақытында және дұрыс есептеу, әр жұмысшы бойынша аяқталған айға
деректердi ... ... және есеп ... ... ... ... ... және төрағаның жетекшiлiк ететiн
орынбасарының қолдары қойылады, ал Ұлттық ... ...... және бас ... ... ... Ведомостъ бэк-офиске
берiледi, ал көшiрмесi франт-офисте қалады.
Ұлттық банктiң қызметкерлерiнiң ... ... ... жағдайда
франт-офис борыштарды жабу, осы борыштар ... ... ... және ... ... ... да төлемдер мақсатында жалақыдан ұсталатын
ұсталымдар бойынша есеп айырысуларды жүргiзедi.
Қызмет етушi заңнамаға сәйкес Ұлттық банк жалақы ... есеп ... ... соммада, мiндеттi сақтандыру ... ... ... тыс ... ... отырады:
1) Қазақстан Республикасының зейнетақы қоры;
2) Қазақстан Республикасының мемлекеттiк әлеуметтiк сақтандыру қоры;
3) Қазақстан ... ... қол ... ... ... ... мемлекеттiк жұмыспен қамтылуға әрекет ету қоры.
Ұлттық банк қызметкелерiне жалақы ... ... ... ... ... ... Ұлттық банк бөлiмшесiнiң франт-
офисi мiндеттi төлемдердi есептеп, олардың ... ... ... ... ... ... операцияларын жүргiзу үшiн құжаттар бэк-
офиске ... де ... есеп ... ... ... ... ... онда жетiспейтiн төлемдер қайта есеп айырысылатын
күнi мемлекеттiк бюджеттен тыс қорларға аударылады. Егер де ... ... ... ... ... ... ... төлемi артық төленген
соммаға азайтылады.
Алғашқы құжаттарды ... ... ... ... ... ... уақытында бэк-офиске тапсырылуына және
ондағы деректердiң дұрыстығына жауап бередi.
3. Ақшалық аванстар бойынша операциялар есебi
Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... өздерiмен жүзеге асырылады.
Iссапар туралы бұйрық пен Ұлттық банк бөлiмшесi жұмысшысының ақшалық
аванс беру ... ... ... ... ... туралы
бекiтiлген нормаларына сәйкес, iссапарға жiберiлетiн жұмысшыға оның есеп
беруi арқылы ... ақша ... ... ... ... ... Ұлттық банктiң бэк-офисi бөлiмшесiнiң ... ... қолы ... жағдайда iссапар шығыстарына аванс беру соммасына ... ... – 273 ... – 101 ... жағдайда Ұлттық банк басшылығының хаттық рұқсаты мен қайтару
датасы көрсетiле ... ... ... ... бiр айдан көп
кешiктiрiлмей ақшаны ... ... ... ... ... берiлуi
мүмкiн.
Ұлтық банк бөлiмшесiнiң жұмысшысы iссапардан қайтып ... ... ... ... ... ... есеп ... және оған қосымша мынадай
құжаттарды қоса тапсыруы қажет: iссапарға бару мен одан қайту жазбалары
көрсетiлген ... ... және ... ... дәлелдейтiн
құжаттардың оригиналдары.
Тапсырылған құжаттар негiзiнде шығыстардың келесiдей түрлерi бойынша
проводкалар орындалады:
а) жолақы бойынша ... – 969 ... – 273 ... ... ... ... – 969 ... – 273 11;
б) пәтерақы бойынша шығыстар:
Дт – 969 13
Кт – 273 ... ... да ... ... есеп айырысулар:
Дт – 979 00
Кт – 273 ... ... ... ... асыра жұмсауды дәлелдейтiн
құжаттар болса, iссапарға жiберiлген тұлғаға ... ... ... ... ... ... ... проводкалар орындалады:
а) жолақы бойынша iссапарлық шығыстар:
Дт – 969 12
Кт – 101 00;
ә) тәулiқақы бойынша iссапарлық шығыстар:
Дт – 969 ... – 101 ... ... ... ... шығыстар:
Дт – 969 13
Кт – 101 00;
в) басқа да iссапарлық шығыстар бойынша есеп айырысулар:
Дт – 979 00
Кт – 101 ... беру ... ... сомманың жұмсалмаған бөлiгi iссапардан қайтып
келгеннен кейiн көп кешiктiрiлмей, кассаға ... тиiс. ... ... ... ... ... – 101 00
Кт – 273 11.
Iссапарға бару тапсырысы алынып тасталған жағдайда, есеп беру арқыл
алынған сомма ... ... ... тиiс. Жаңа ... ... ... бойынша толық есеп айырысылғаннан кейiн ғана берiледi. Тек ... ... оның ... ... ... ... ақша ... болған жағдайда ғана Ұлттық банк бөлiмшесiнiң ... ... ақша ... ... ... алу ... шетел iссапарының шығыстарына
аванстар Қазақстан Республикасы қаржы ... ... ... ... ... өтiнiш толтырылған датадағы шетел валютасының теңгеге
шаққандағы Ұлттық банкпен бекiтiлген бағамы бойынша шетелдiк ... ... ... ... ... шығыстарына аванс алу үшiн Ұлттық банктiң жұмысшысы
бэк-офиске келесiдей құжаттарды тапсырады:
1) Ұлттық банк төрағасының немесе оның ... ... ... ... ... ... шетелдiк ұйымдардан шақыру;
3) төмендегiлердiң көрсетiлуiмен аванс беру өтiнiшi:
- жұмысшының тегi (фамилиясы);
- жiберiлетiн орын;
- iссапар мерзiмi;
- iссапарға жiберiлетiн тұлғаның қолы.
Алынған ... ... ... бағамының бюлетенiне және
бекiтiлген нормаларға сәйкес, ... ... беру ... ... ... валютасының теңгеге шаққандағы Ұлттық банкпен бекiтiлген
бағамы бойынша шетелмен валютасымен аванстық есеп айырысуды жүргiзедi.
Шетел валютасымен ... ... ... ... ... атқарушының,
бэк-офис жетекшiлерiнiң қолдары қойылады және шетел ... беру ... ... ... өкiлеттi бөлiмшесiне тапсырылады. Сол кезде мынадай
проводка орындалады:
Дт – 273 ... – 466 ... ... бойынша аванстық есеп берулер ... ... ... ... ... жетекшiлiк ететiн орынбасарымен
бекiтiледi.
Шетелдiк қызметтiк iссапардан қайтып келген тұлғалар бес күн iшiнде
бэк-офиске жұмсалған соммалар жөнiнде аванстық есеп ... ... ... есеп беру ... ... және оған ... құжаттар
негiзiнде жасалады және бэк-офиске тапсырылады. Аванстық есеп ... ... ... ... пәтер жалдау бойынша;
- жол жүру бойынша (таксидi қоса алғанда);
- өкiлдiк шығыстары бойынша.
Аванстық есеп беру соммасын есептеу дәлелдейтiн ... ... беру ... толтырылған датададағы шетел валютасының теңгеге
шаққандағы ұлттық ... ... ... ... ... де дәлелдейтiн құжаттарға сәйкес асыра жұмсау немесе жұмсалмаған
қалдық ... онда ... есеп ... бэк-офис жетекшiсiнiң және
бюджеттiк жоспарға жетекшiлiк ететiн төраға орынбаасрының қолдары қойылады.
Бұл ... ... ... ... ... ... бойынша
дебиторлық борыштарды алып тастау орындалады:
Дт – 969 20, 969 30
Кт – 273 12, 273 13.
Егер де ... ... ... ... ... ... ... аванс соммасынан аз ... ... онда ... ... ... құралдарды iссапар аяқталғаннан кейiнгi бес ... ... ... ... шетел валютасының теңгеге шаққандағы
Ұлттық банкпен бекiтiлген бағамы бойынша ... ... ... ... қайтарылады. Бес күн iшiнде қайтарылмаған iссапарлық
шығыстарға аванс беру ... ... ... ... ... валютасының теңгеге шаққандағы Ұлттық банкпен бекiтiлген ... ... ... ... Сол ... ... проводка
орындалады:
Дт – 101 00
Кт – 273 12, 273 ... – 779 ... де ... банктiң iссапарға жiберiлген тұлғасымен аванс бойынша
құралдарды берiлген соммадан дәлелдейтiн ... ... ... орын ... болса, онда iссапарға жiберiлген тұлғаға ... ... ... ... ... ... шетел валютасының теңгеге
шаққандағы Ұлттық банкпен бекiтiлген бағамы бойынша Қазақстандық теңгеде
төленедi.
Бұл кезде келесiдей проводкалар орын ... ... ... ... ... – 969 30, 969 ... – 101 ... аванстық есеп беру соммасына:
Дт – 969 30, 969 20
Кт – 273 12, 273 13.
1.2.4 ҚР ... ... ... ... ... есеп ... банк ... бұйрықтарға сәйкес банктiң жұмысшыларына аванс
Қазақстан Республикасының заңнамасында анықталған көлемде төленедi.
Сонымен ... ... ... ... франт-офистен алынған
есеп айырысу-төлемдерiнiң ведомостерi ... ... ... – 273 30
Кт – 101 00 / немесе Кт – 466 10 жинақтауға аударған жағдайда.
Ұлттық банк ... ... ... ... есеп айырысу әр айдың
аяғында жұмыс iстелген уақыт пен алдында берiлген авансты есепке алу ... ... ... дайындалған есеп айырысу-төлемi ведомостi
негiзiнде бэк-офистiң жауапты атқарушысы келесiдей проводкаларды орындайды:
а) бiр ай ... ... ... ... – 961 00, 962 00, 963 00, 964 ... – 473 ... алдында берiлген аванс соммасына:
Дт – 473 30
Кт – 273 30;
б) ... ... ... – 473 ... – 473 ... ... ... пайдасына төлемдер соммасына:
Дт – 473 30
Кт – 473 20;
г) төленген жалақы соммасына:
Дт – 473 30
Кт – 101 00 / ... Кт – 466 10 ... ... ... ... беру күнiнен кейшнгi үш күнде алынбаған жалақы
соммасы депондауға ... ... ... ... ... атқарушысы
кассирдiң берген есебi негiзiнде келесiдей байланысты орындайды:
Дт – 473 30
Кт – 473 ... ... ... ... ... ... құрудың маңызы мен мақсаты
Жобаланып жатқан программалық жабдықтар кешенi дебиторлық борыштар
есебiн автоматтандыруға ... ... ... ... ... iссапарлар шығыстары есебiнiң автоматтандырылуы
есебiнен кәдiмгiдей жеңiлдетiлiп, жеделдетiлуi ... ... ... ... ... ... ... iссапарлар шығыстары есебiнiң операцияларын жоғары тиiмдiлiкпен
қамтамасыз ететiн бухгалтерлiк ақпараттық ... ... ... банк ... ... жүйесiн жақсарту.
Берiлген есептi шешудi автоматтандыру мүмкiндiк бередi:
▪ есептi ... ... ... ... ... төмендетуге;
▪ операциялардың сапасын жақсартуға және оған кететiн ... ... ... ... ... банк ... ... қысқартуға мүмкiндiк жасайтын құжат
айналысын азайтады;
▪ берiлетiн ақпараттарды қорғау мен сенiмдiлiгiне ... ... ... ... ақпаратты жедел жинау, бақылау, өңдеу және жектiзу ... ... ... ... ... ... ... мүмкiндiк беруден, шығарылатын формаларды құрудан, ... ... ... және тура ... енгiзiлетiн және
шығарылатын формаларды (жетiспеушiлiктер мен артықшылықтар) салыстырудан,
алынған нәтижелер анализiнен және ... ... ... ... ... ... ыңғайлы интерфейс мамндардың еңбек
өнiмдiлiгi мен жұмыс сапасын жоғарылатады.
Ақпараттық жүйенi пайдалану процессi ... оның одан ... ... те ... ... ҚР Ұлттық банкiндегi ақпараттық жүйенiң өмiрлiк циклы
Жобалау процессi жұмыс тобы мен ... ... ... ... өзара байланысқан және бiрлескенжұмыстар мен
тапсырмалардың сатылары мен ... ... ... өз ... ... жоба ... ... бөлiмшелерден мамандарды тарту ... ... ... 30 ... ... ... ... банкiнiң
директорлар кеңесiнiң қаулысымен бекiтiлген “Қазақстан Республикасы Ұлттық
банкiнiң қызметiн ... ... ... ... ... ... ... бекiтiлген:
1) жобалау алдында зерттеулер жүргiзу;
2) техникалық тапсырманы жобалау;
3) ... ... ... ... ... ... ... жүйенi жобалау процессiнiң әр сатысы бойынша тапсырыс берушi
мен атқарушы арасында орындалатын жұмыстардың құрамы, орындалу ретi ... ... ... ... мен ... ... ... аталған Ережелердiң 15-қосымшасына сәйкес) бағыныңқы жүйенiң
типiне байланысты және шарт/тапсырма бойынша ... ... ... ... жасау мен жұмыс жобасын жасау ... ... ... арқылы техножұмыс жобасына бiрiктiруге болады.
Сатылар мен кезеңдердiң жұмыстары автоматтандырылатын объектiлердiң
ерекшелiктерiне тән бағыныңқы жүйенiң типiне байланысты, және де ... ... ... алынып тасталулары да мүмкiн. ... ... ... ... жүйе ... типтердiң бiреуiне
жатқызылуы мүмкiн:
1) ерекше бағыныңқы жүйе, яғни бөлiмшелердiң ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық технологиялар
бөлiмшесiнiң бастамасымен, ұлттық банк пен оның ведомстволық
ұйымдарының автоматтандырылу деңгейiн ... ... ... ... ... ... және өзгертулерсiз (немесе ... ... ... ... ... программалар
пакетi, отандық және шетелдiк фирмалармен ... және ... үшiн ... өнiм ... ... ... Ақпараттық технологиялар бөлiмшесiмен және территориялық филиалда
компъютерлiк ... ... ... ... ... ... ... олардың жеке функцияларын
автоматтандыру мақсатында жасалатын локалъдi тапсырмалары.
Бағыныңқы жүйенiң ... ... ... ... ... және ... ... зерттеулер жүргiзу сатысындағы
бағыныңқы жүйеге қойылатын талаптарды құру кезiнде жүргiзiледi.
2.2.1 Жоба алдында зерттеулер жүргiзу сатысы
Автоматтандырылатын ... ... ... ақпараттық
технологиялар бөлiмшесiмен немесе басқа ... ... ... ... ... программалар пакетi негiзiнде жобаны iске
асырудың мақсаттарын, тапсырмаларын және стратегияларын анықталады, және ... ... ... ... ... ... жобалауды өз
күшiмен ... ... ... технологиялар бөлiмшесi
жетекшiлiгiнiң қарауына берiледi.
Ақпараттық технологиялар ... ... ... ... ... жасауға/дамытуға тапсырыс бойынша қойылатын талаптардың,
нормативтi-құқықтық актiлердiң дұрыстығына, дәл ... ... ... ... ... жеке жауапкершiлiк жүктеледi.
Автоматтандырылатын объектiлердi зерттеу кезiнде келесiдей жұмыстар
атқарылады:
1) ... ... ... ... ... алғашқы деректер мен жасалатын көрсеткiштер құрамы анықталады;
3) қолданылатын деректердi өңдеу мен есептеу түрлерi;
4) пайдаланушылардың болашақта ... ... ... және шығарылатын формаларға қойылатын талаптары
жасалады;
5) енгiзiлетiн және ... ... ... өңделетiн деректердiң
түрлерi мен көлемi бағаланады;
6) бағыныңқы жүйенiң сыртқы байланыстары орнатылады;
7) автоматтандырылатын объектiде ұйымдастырылатын ... ... ... және ... бар ... ... мен маркетингтiк зерттеулерге анализ
жасалады. Маркетингтiк зерттеулердi жүргiзу ... ... ... ... ... ... әдебиет пен компъютерлiк периодика,
көрмелер, ақпараттық сайттар, тiкелей ұйым өкiлдерiнен – орындаушылары ... ... ... ... есеп беру түрiнде немесе жұмыстың орындалуына
қойылатын талаптар бойынша ... Есеп ... ... ... нәтижелерiнен жиналған деректер және қолда бар
жобалық шешiмдердi зерттеу ... ... ... қазiргi жағдайы, пайдаланылатын нормативтi-анықтамалық
ақпарат, ... ... ету ... ... ... бағыныңқы
жүйеге қоятын жалпы талаптары, бизнес-процестердiң реинженерингiсi ... ... ... ... ... және ... ... мүмкiндiктерi туралы мәлiметтер болуы тиiс.
Зерттеулер нәтижесiнде жоба жетекшiсiмен ... ... ... ұсынысы жасалады:
1) енгiзiлген ақпараттарды өңдеу уақытын қысқарту;
2) бөлiмшелердың ... ... мен ... және жұмыс
ағындарын орындауға өте қатаң бағытталу;
3) бөлiмшелер арасында және/немесе басқа ұйымдармен ... ... ... және ... шығындарды азайту немесе
жоғалту;
5) рыноктың сыртқы факторларының өзгерiстерiне икемдiлiктi және/немесе
ептiлiктi қамтамасыз ету.
Есеп мүдделi ... ... ... Келiсiмнен кейiн,
есеп ақпараттық технологиялар бөлiмшесiне жетекшiлiк ететiн Төрағаның
орынбасарымен ... де, ... ... ... 13-қосымшасына
сәйкес тапсыру актiсi ... ... ... ... Есеп
материалдары техникалық тапсырма дайындау үшiн, мемлекеттiк сатып алымдар
кезiнде, конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптарды ... ... мен ... ... ... нәтижесi, сонымен қатар,
ақпараттық технологияларды дамыту мен ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық
технологиялар бөлiмшесiнiң жетекшiсiмен Ақпараттандыру кеңесiне ұсынылады.
Бағыныңқы жүйенiң дамытылуы кезiнде бағыныңқы жүйенiң жаңа ... ... ... ақпараттық технологиялар бөлiмшесiнiң ... ... ... ... ... ... жүйенiң программалық жабдықтауының алдыңғы текстiнiң 25
% -дан асатын бөлiгi өзгертiлетiн болса;
2) бағыныңқы жүйенiң программалық ... ... ... ... ... модулъдердiң өзгертiлуiн талап етсе;
3) жалпы жүйелiк платформаны өзгертудi талап етсе.
2.2.2 Техникалық тапсырманы жобалау сатысы
Техникалық тапсырманы жобалау сатысы орындаушымен ... ... ... тәсiлiне байланысты жүргiзiледi, сонымен ... ... ... мүдделi бөлiмшелермен келiсiледi.
Автоматтандырылатын объекттi зерттеу есебiнде көрсетiлген, ұсынылған
шешiмдерге сәйкес орындаушы жобаланып ... ... ... ... төмендегiдей анықталған анализiн өткiзедi:
1) бағыныңқы жүйенiң функционалды ... ... ... ... ... ... ... жинақталған автоматтандырылған ақпараттық жүйелердiң ... ... және ... да ұйымдардың ақпараттық
жүйелерiмен өзара әрекеттесу ... ... ЖААЖ ... мен ... пәнi және ... да ... ... айқындалған, қажеттi нормативтi-анықтамалық
ақпараттардың анықтамаларының (жiктегiштердiң) саны мен ... ... және ... ... ... ... ақпараттарды жинау мен ... және ... ... ... ... ... ... жасалынып жатқан жоба бойынша деректердi айқындау анализi жасалады,
және бағыныңқы жүйенi жобалаудың техникалық тапсырмасына кiретiн
бағыныңқы жүйенi құру ... ... ... ... ... мен ... етуiне, қызметшiлердiң саны
мен жiктемесiне, қауiпсiздiгiне, ақпараттың ... мен ... ... мен ... ... ... ... әрекеттесуiне қойылатын талаптар анықталады;
9) автоматтандырылатын объекттi бағыныңқы жүйеге iске қосу ... ... ... мен ... қойылатын талаптар
анықталады;
10) құжаттарға қойылатын талаптар анықталады;
11) экрандық формаларға және интерфейске, ... ... ... техникалық жабдықтауға, желiге, транспорттық ортаға
және ақпаратты қорғауға ... ... ... ... ... талаптар ұсынылған шешiмдердi
орындауды, пайдаланушылардың бағыныңқы жүйеге қоятын ... ... ... ... нормативтi-құқықтық актiлерiнде қойылатын талаптарды ескеру
арқылы жұмыс тобын мүшелерiнiң анализiне ұшырайды.
Техникалық ... ... ... ала жасалған функциялардың
iске асырылуын ескере отырып, бағыныңқы жүйенi жобалаудағы тәжiрибелер
есепке алынуы қажет.
Техникалық ... ... ... ... ... СТ ... сәйкес дайындалады және келесiдей негiзгi бөлiмдерден
тұрады:
1) ... ... ... жүйенi құрудың маңызы мен мақсаттары;
3) автоматтандырылатын объектiге сипаттама;
4) бағыныңқы жүйеге қойылатын ... ... ... құру жұмыстарының құрамы мен мазмұны;
6) бағыныңқы жүйенi қабылдау бақылау мен қабылдау ретi, бағыныңқы
жүйенi (оның ... құру ... ... дайындау
және оларды тапсырыс берушiге көрсету;
7) құжаттандыруға қойылатын ... ... ... жатады:
Пайланушы жетекшiсi;
Администратор жетекшiсi;
Деректердi өңдеудiң технологиялық процессiне сипаттама;
қайта жасалынып жатқан жобалардың жобалық шешiмдерiне сипаттама;
қайта ... ... ... ... ... ... құру мен жүргiзуге нұсқаулар;
Программа мен сынақтар әдiстемесi.
Егер де осы пункттегi қандай да бiр пунктастысын жоба ... ... ... онда оны алып ... себебiн көрсетiп, алып тастауға
болады.
Техникалық тапсырмаға енгiзiлетiн және шығарылатын формалардың,
сонымен ... ... ... ... ... ... тапсырмада жобаны жасау кезеңiнде ... ... ең ... ... ... және т.б. шешiмдердi
анықтау мүмкiндiктерiнiң шарттары қарастырылуы тиiс. ... ... ... ... ... ... ... арқылы тапсырыс берушiмен келiсiлуi қажет.
Техникалық тапсырмаға енгiзiлетiн өзгерiстер техникалық тапсырмаға
қосымша ... ... және оның ... бөлiгi болып табылады.
Техникалық тапсырмаға қосымша қР СТ 34.015-2002 сәйкес дайындалады.
Техникалық тапсырманың дауындалуы мен оның ... ... ... ... ... ... процессiн құжаттандыру мен жасалған
жұмыстардың жоспар-графигiне сәйкес жүргiзiледi.
2.2.3 Техникалық жобаны құру сатысы
Техникалық жобаны құру ... ... жүйе ... ... ... және ... программалық құжаттарды дайындау жүзеге
асырылады.
Техникалық ... ... ... ... ... кезiнде:
1) техникалық жоба құру сатысында жүргiзiлетiн жұмыстардың ретi мен
шарттары анықталады;
2) тапсырыс берушiнiң қажеттiлiктерi мен ... ... ... ... құру ... кезiнде жиналыс өткiзiп тұрады;
3) өзара келiсiм бойынша жиналыста көрсетiлетiн материалдар графиктiк
плакаттар, ... және т.б. ... ... ... мүмкiн.
Бағыныңқы жүйе бойынша ... ... ... ... ... ... атқарылады:
1) бағыныңқы жүйенiң архитектурасын жобалау;
2) функционалдық моделъдi жобалау;
3) ақпараттық ... ... ... ... ... жобалау;
5) жобалауға специфика құру.
Жобалық шешiмдер ұсынылған шешiмдердiң орындалуын, ... ... ... ... талаптарын, ұлттық Банктiң нормативтi-
құқықтық актiлерiнде ... ... және ... ... халықаралық және ұлттық стандарттарды есепке алу арқылы жұмыс тобы
мүшелерiнiң анализiне ұшырайды.
2.2.4 Жұмыс жобасын құру сатысы
Жұмыс жобасын құру ... ... ... ... бағыныңқы жүйе мен оның бөлiмдерi бойынша жалпы шешiмдер жасалады;
2) бағыныңқы жүйенi пайдаланушының функциялары анықталады;
3) техникалық құралдардың құрылымы ... ... ... iске ... үшiн ... ... ... ақпараттық базаны ұйымдастыру мен жүргiзу анықталады;
6) бағыныңқы жүйенiң программалық жабдықтауы жобаланады.
Бағыныңқы ... ... ... ... кезеңiнде
программалық жадықтауды ... мен ... және ... ... ... ... базасын жобалау;
2) желiлiк программаларды жобалау;
3) пайдаланушылар программасын жобалау;
4) жұмысшы топ мүшелерiмен ... ... ... ретiнде
дайындалатын экрандық формалар мен интерфейстейстердi жобалау;
5) программа мен сынақтар әдiстемесiн құру, талқылау және бекiту;
6) ... ... ... мен ... әдiстемесi орындаушымен ұлттық банкте
жинақталған автоматтандырылған ақпараттар ... ... ... ... ... ... Банктiң нормативтi-құқықтық актiсiне
сәйкес жобаланады да, жұмысшы топпен талқыланып, комиссиямен бекiтiледi.
Жұмыс жобасын құру сатысында жобалық жұмыстарды ұйымдастыру кезiнде:
1) жұмыс ... құру ... ... ... ретi ... ... тапсырыс берушiнiң қажеттiлiктерi мен талаптары бойынша орындаушы
техникалық жобаны құру ... ... ... ... ... өзара келiсiм бойынша жиналыста көрсетiлетiн материалдар графиктiк
плакаттар, слайдтар және т.б. визуалды ... ... ... ... жасау кезеңiнде орындаушымен жұмысшы топпен
талқылау үшiн, ... ... ... ... және ... мен ... ... өндiрiстiк пайдалануға енгiзу жұмыстарын
жүргiзуге ... ... ... ... ... қағаз түрiнде және
электрондық түрде жасалып, ... және ... топ ... ... ... сатысында жұмыстарды тапсырыс берушi мен ... ... ... ... ... 15 ... ... жүргiзiледi.
Енгiзу сатысы келесiдей кезеңдерден тұрады:
1) программалық құжаттардың талқылануы мен бекiтiлуi;
2) бағыныңқы жүйенiң сыналуы;
3) бағыныңқы жүйенiң ... ... ... ... ... ... пайдалануға енгiзiлуi.
Программалық құжаттардың мүдделi бөлiмшелермен талқылану кезеңiн жұмыс
тобының жетекшiсi ұйымдастырады, егер да ... ... ... ... ... ... сәйкес жүргiзiледi.
Мүдделi бөлiмшелер жетекшiлерi пайдаланушыларды оқыту мақсатында
олардың контингентiн ... және ... ... өтуiн қамтамасыз етедi.
Бағыныңқы жүйе пайдаланушыларын оқытуға мыналар кiредi:
1) бағыныңқы жүйенi стендте сынау кезiнде, кейiнiрек жұмыс орындарында
жұмысшы ... ... ... ... ... ... ақпараттық ресурс иелерiн және ... жүйе ... жүйе ... және ... ... ... ... таныстыру;
3) орындаунымен орыс тiлiнде дайындалған құжаттармен (пайдаланушы
жетекшiсiмен) бағыныңқы жүйе пайдаланушыларының таныстырылуы.
Енгiзу сатысы программалық құжаттардың бекiтiлуiмен және ... мен ... ... (2 және 3 қосымшаларына) сәйкес дайындалған
актiге сай жасалған құжаттардың дайындалуымен және ... ... ... енгiзу техникалық құралдарда және бағыныңқы
жүйе нақты жұмыс шстейтiн орталарда, ... ... ... ... бөлiмшелер мамандарымен, ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Бағыныңқы жүйе компоненттерiн (модулъдерiн) орталық аппарат,
территориялық ... ... ... да ... ... ... ... туындағанда, сонымен қатар, анықталған ұйымдастырушы-
техникалық шараларды жүргiзу талап ... ... ... ... ... ... кезеңi орындалады.
Бағыныңқы жүйенi енгiзу кезiнде ақпараттық технологиялар бөлiмшесiмен
келесiдей жұмыстар атқарылады:
1) ұйымдастырушы-техникалық шаралар ... ... оны ... ... және ... ... ... жоспарланған ұйымдастырушы-техникалық шараларды ұйымдастыру ... ... ... ... 6 ... ... ... мүшелерiнiң
қолдары қойылатын және комиссия төрағасымен бекiтiлетiн бағыныңқы
жүйенi өндiрiстiк пайдалануға ... ... ... ... ... ... ... түрде ұлттық Банкте
программалық жабдықтауларды сертификаттау ретiн белгiлейтiн ұлттық ... ... ... ... бағыныңқы жүйенiң
программалық жабдықтауын сертификаттайды.
Бағыныңқы жүйенiң программалық жабдықтауын және құжаттар пакетiн
программалық ... ... мен ... ретi ... Банктiң нормативтi-
құқықтық актiлерiне сәйкес жүзеге асырылады. Программалық жабдықтау мен
программалық ... ... ... ... жүйенiң кезектi нұсқасын
өндiрiстiк пайдалануға енгiзудiң актiсiне қол ... ... ... және де ол кезде программалық ... мен ... ескi ... ... ... және ... тиiс.
2.3. Ақпараттық жүйеге қойылатын талаптар
2.3.1.Ақпараттық жүйенiң құрылымына қойылатын талаптар
Ақпараттық жүйенiң құрылымы – бұл бағыныңқы ... ... мен ... ... сыртқы ортамен өзара әрекеттесуiн анықтайтын iшкi
кеңiстiктiктi-уақыттық iшкi ... және оның ... ... мен ... ... салыстырмалы тұрақты тәртiп.
Тапсырмалар тiзiмi 1-кестеде келтiрiлген.
|Тапсырмалардың |Кiретiн ... ... ... ... ... | ... беретiн |Өтiнiм ... ... ... есеп ... | ... ... ... ... | | |
| |ШКО | | |
| |ККО | | |
| ... есеп | | ... ... |ШКО |Мiндеттеме ... ... ... |ККО | ... ... | | | ... ... | | ... | | | ... ... ... есеп ... ... |
|бойынша есеп | | ... ... | | | ... ... ... ... ... бойынша есеп | | ... ... | | | ... Ақпараттық жүйенiң есептер тiзiмi
19 Ақпараттық жүйенiң ресурстарына қойылатын талаптар
Ақпараттық ресурс – бұл апараттың әр ... ... ... ... ... есеп ... және т.с.с.),
қоймаларының, жабдықтаушыларының, ақпарат сферасы мамандарының, ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы.
2. Математикалық жабдықтауға қойылатын талаптар
Математикалық жабдықтау – бұл есептеуiш техникаларын қолданылатын
есептердi шешу мен ... ... ... ... ... және ... жиынтығы.
Қазiргi таңда әрбiр дербес компъютердiң өзiнiң математикалық жабдықтау
жүйесi бар. Оның құрамына машинаның ақауларын тексеруге және ... ... ... ... мен бақылау есептерiнен; қарапайым
функцияларды есептеуге арналған стандартты программалар ... ... ... әр ... ... ... асыруға арналған
программалардан; пайдаланушы интерфейсiн ... ... ... мен ... ... ... тұрады.
3. Ақпараттық жабдықтауға қойылатын талаптар
Ақпараттық жабдықтау – бұл ақпараттық жүйенiң мақсаттары мен ... ... ... ... ... ... құралдар
кешенiнiң дұрыс жұмыс iстеуiн қамтамасыз ететiн бағдарламалар жиынтығы.
Ақпараттық жабдықтауды жобалау оның ... ... әр ... ... ... ... және де төмендегiдей қасиеттердi
қанағаттандыруы тиiс:
Бiртұтастылық қасиетi элементтердiң өзара байланысын бiлдiредi, мұнда
егер де бiр элементте ... ... онда ол ... ... де
өзгерiсiне әкеледi.
Алшақтатылғандық қасиетi жүйенiң ортадан шектетiлу мүмкiндiгiн және
бiр жүйеастына кiретiн ... ... ... – бұл ... өзгермелi құбылыстарға бейiмделе ... ... ... ... ... және
т.б. аспектiлердiң басқа жүйелермен байланысуын қамтамасыз етедi.
Дұрыс шешiм алу үшiн ақпараттық жабдықтау кешенiн ұйымдастыру негiзiне
келiп ... ... ... дәлдiлiгi және туралығы, басқарушы
ортаға деректердi жiберудiң ... ... ... ... ... қысқарту үшiн енгiзiлетiн ақпаратты
жiктеу және кодтау жүйелерiн қолдану ... қысу ... ... ... ... ... ... бағыныңқы жүйелер үшiн ақпараттық жабдықтаудың
әдiстемелiк бiрлiгi;
2) ақпаратты жинаудың, тiркеудiң және жiберудiң бiр рет орындалуы;
3) келiп ... ... ... ... ... ... және туралылығы;
5) ауытқу әдiсi бойынша ақпаратты енгiзу;
6) шығарылатын ақпаратты ... ... ... ... ... сығу;
8) ақпараттық жабдықтаудың қызмет ету шығындарын минимизациялау.
Ақпаратты жабдықтауды ... мен құру ... ... келесiдей
талаптарды есепке ала отырып жасалуы қажет:
Нәтижелер ... ... ... талаптарға сай болуы тиiс:
▪ аяқталғандылық, анализ жүргiзуге қажеттi есеп беру ... ... ... ... ... құжаттардың дұрыс дайындалуы;
▪ бекiтiлген стандарттарға сәйкестiгi;
▪ анықтылық, ... кез ... ... ... болуы
қажет;
▪ қырағылық, анықталмағандық жағдайында шешiм ... ... мен ... асырыла бағаланбауы үшiн, ал мiндеттемелер
мен шығыстар жеткiлiктi бағаланбай ... үшiн абай ... ... ... қоюшылық, ақпарат пайдалы және мазмұнды болуы үшiн
бiр ... ... ... қарама-қарсы қойылуы тиiс;
пайдаланушылар ондағы барлық өзгерiстер ... ... ... ... нәтижелерi жөнiнде ақпараттандырылуы қажет;
▪ кезектiлiк, шаруашылық операциялар есебiнiң әдiстерi есептi ... ... ... кезектестiрiлу арқылы қолданылады.
Енгiзiлетiн және шығарылатын ақпарат келесiдей түрде анықталуы қажет:
▪ басу ... ... ... ... өңдеудiң басқа циклдерiнде пайдалану үшiн машина iшiндегi
ақпараттық база ... ... ... ... ... ... жабдықтау – бұл тiл құралдарынң, ... және ... ... ... ... ... ... ақпараттың техникалық құралдарымен тiлдесуiн жеңiлдетету үшiн
пайдаланылатын табиғи тiлдi формалъдау ережелернiң жиынтығы.
Бухгалтерлiк есептегi лингвистiк жабдықтаудың тiл ... ... ... ... ... ... ... және табиғи
тiлдер, алгоритмдiк тiлдер және алгоритмдер мен блок-сызба ... ... ... ... деректер базасының тiлдерi, ақпаратты iздеу
тiлдерi және т.б. жатады.
Программалау тiлiн таңдаудың ... ... ... ... ... ... пакетiнiң басқа да қолданбалы
программалар ... оңай ... және ... құру ... ... ... ... қажет.
Лингвистикалық жабдықтауға қойылған талаптарды есепке ала отырып,
деректер базасының құрылымын ... ... ... iске ... ... жүйе ... орналасуын, ұйымдастырылуын және көрсетiлуiн қамтамасыз
ететiн анықтамалардың пайдаланылуы қажет.
2.3.6.Программалық ... ... ... ...... жүйенiң функцияларын iске асыратын
және техникалық құралдар ... ... ... қамтамасыз ететiн
программалар жиынтығы.
Программалық жабдықтауға қойылатын талаптар пайдаланушылардың нақты
программалық өнiмге деген өзiнiң ... ... ... ... көзқарас бойынша, пайдаланушымен бақыланатын жоба неғұрлым ... ... ... ... ... ... жабдықтау бөлiмше
функцияларын iске асыруға жеткiлiктi болуы және тiкелей ... ... ... ... ... беретiн ақпаратты өңдеудi
ұйымдастырудың барлық қажеттi құралдының болуы қажет.
Программалық ... құру ... ... ... ... ... қағидалары қарастырылуы тиiс.
Пайдалану икемдiлiгiн арттыру мақсатында келесiдей мүмкiндiктердi
қарастыру қажет:
▪ жұмыстың диалогтiк режимi ... ... ... ... ... ... ... жұмысты жалғастыру;
▪ ақпараттық массивтер жағдайы туралы анықтамалар беру.
Жүйелiк жабдықтаудың құрамына кiретiн операциялық жүйе ... ... ... ... ... ... етуi, стандартты
программаларды жүктеуi мен орындауы, пайдаланушыға нұсқаулар беруi керек.
Программалық жабдықтау қамтамасыз етуi ... ... ... және ... ... ... ... функционалдық есептердi шешу;
▪ өзара байланысқан есептердi шешудiң кезектiлiгiн басқару;
... ... және оның ... ... ... деректермен жұмыс iстеу мен ... ... ... ... ... ... ... бақылауды;
▪ ақпаратты қорғауды, ЭЕМ-ге тек автоматтандырылған жұмысшыларға
ғана қатынауға рұқсат ... ... ... ... ... ... ... шешуге
мүмкiндiк берудi.
2.3.7. Техникалық жабдықтауға қойылатын талаптар
Есептер ... ... ... ... ... ... iске асыруға жеткiлiктi болуы қажет.
Жүйенiң қызмет етуiнде қолданылатын техникалық құралдар кешенiне
мыналар кiредi:
- ... ... ... енгiзуге мүмкiндiк беретiн клавиатура;
- текстiк және графиктiк ақпаратты кескiндеуге арналған монитор;
- ... ... ... жұмсақ дискеталар дисководы.
Компъютер типiн таңдау ақпаратты сақтау және ... ... ... ... ... ... ... бекiтiлмеген қатынауды талап
етуiмен және көптеген сыналған программалық жабдықтардың ... ... ... ... етуi үшiн ETHERNET ... секундына 100
Мбит өткiзу қабiлетi бар, локалъдi есептеуiш желiсi пайдаланылады.
2.3.8. Ұйымдастырушылық жабдықтауға қойылатын талаптар
Ұйымдастырушылық жабдықтау ақпараттық ... құру мен оның ... ... шаралардың, әдiстер мен жабдықтардың жиынтығы.
ұйымдастырушылық жабдықтау ақпараттық ... құру мен оны ... ... көлемдi мәселелердi қарастырады, және де элементтерiнiң құрамын, олардың
өзара байланысын, ... ... ... ... ... реттейтiн құқықтық актiлердi қамтиды.
Бухгалтерлiк есептегi ақпараттық жүйенi жобалау – бұл ... ... ... ... мен жобалық құжаттар құруды, жүйе
элементтерiнiң қызметiне ... ... ... қамтитын өте
қиын және күрделi процесс.
Шешiлетiн есептер кешенiн ұйымдастырушылық жабдықтау шешiм қабылдаудау
процессi кезiнде пайдаланушылардың техникалық ... және ... ... ... етуi ... ... ... нәтижелi қызмет
етуi үшiн келесiдей шешiмдердiң жүзеге асуын қарастыру қажет:
▪ персоналды оқытуды (үйретудi) ұйымдастыру;
▪ технологиялық сипаттаманың талаптарын орындау;
▪ жобада ... ... ... жабдықтауды ұйымдастыруды
шеклеулердi орындау;
▪ тек автоматтандырылған жұмысшыларға ғана қатынауды қамтамасыз ету.
20 “Iссапарлар шығыстарының есебi” ақпараттық жүйесiнiң концептуалды
схемасы
Ақпараттық жүйенiң концептуалды ... ... ... құру ... ... ... нiгiзгi әдiстемелiк қатынастарды көрсетедi.
Концептуалды схема ... ... ... мен оған ... ... ... ... графиктiк түрде кескiндейдi.
Автоматтандырылған ақпараттық жүйелердiң жобалық құжаттарын дайындауда
жүйенiң әртүрлi элементтерiнiң графиктiк ... ... ... ... ... моделъдерде, блок-схемалық алгоритмдерде,
деректердi өңдеудiң ... ... ... ... ... және т.б. ... ақпараттық жүйенiң концептуалды
схемасы жалпы жүйенi құрудағы ... ... ... және
негiзгi құрал-жабдықтарды, сонымен қатар, оған кiретiн бағыныңқы ... ... ... ... бiрге, функционалды бағыныңқы жүйе рөлiн
локалъдi есептеуiш желiлерi (ЛЕЖ) және ... ... ... ... ... атқаруы мүмкiн.
Кез келген ақпараттық жүйе екi бөлiмнен тұратын жүйе ретiнде
қарастырылады: ... ... және ... ... ... бөлiмi ақпаратты өңдеу мен жылжу деңгейлерi
арасындағы ақпараттық және ... ... ... ... ... қамтамасыз ететiн бөлiмi келесiдей элементтерден
тұрады: компъютерлiк техникалық ... ... ... ... ... жүйенiң концептуалды схемасы 1-суретте көрсетiлген.
|Жүйе |Сипаттамасы ... |АИС ... ... ... ... ... желi |Жұлдызшалық |
|Жалпы жүйелiк |құжаттық ... | ... ... ... ... ШЫҒЫСТАРЫНЫҢ ЕСЕБI” АҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕСIН ЖОБАЛАУ
3.1 “Iссапарлар шығыстарының есебi” ақпараттық жүйесiндегi тапсырманың
қойылымы
Ақпараттық жүйе – бұл ... ... ... ... жинау, сақтау, жаңарту, өңдеу, қайта өңдеу және беру жүйесi.
Барлық ақпараттық жүйелер құрайтын элементтерiнiң рөлi ... ... ... ... және ... ететiн.
Функционалдық жүйе – бұл ақпараттық жүйенiң белгiлi бiр функциялармен
шектелген бөлiмi. Өз кезегiнде ... ... жүйе ... ... ... ... мүмкiн.
Тапсырмалар кешенi – бұл анықталған белгiлерi бойынша топтастырылған
тапсырмалар ... ... ... ... құрамы келесiдей
факторлармен анықталады:
- басқарудың сол бiр немесе басқа функциясының маңызыы;
- ... ... құру ... ... персоналының компътерлердi пайдалану деңгейi;
- ақпараттық база мен техникалық құралдардың болуымен.
“Дебиторлық ... ... ... ... төрт ... ... ... есеп беретiн тұлғалармен есеп айырысу есебi;
▪ кредитке сатылған тауарлар бойынша жұмыс iстейтiн тұлғалармен
есеп айырысу;
... ... ... есеп ... материалдық залалдарды өтеу бойынша есеп айырысу.
“Дебиторлық борыштар есебiнiң” экономикалық ақпараттық жүйесiнде
тапсырмалардың ... ... ... ... көрсетiлген.
333 ДЕБЕТ
2-сурет. Тапсырмалардың өзара байланыстарының схемасы.
1. Ақпараттық жүйедегi тапсырманың ... ... ... ... ... ... өңдеуге арналған және келесiдей функцияларды атқарады:
▪ анықтама жүргiзу;
▪ деректердi енгiзу, өңдеу және ... ... ... және ... ... алу, ... дайындау.
Тапсырмалар кешенiнiң маңызы қажеттi нәтижелi ...... ... есеп ... ... ... ... беретiн
шығыс формаларын алу мен сәйкесiнше тиiстi ... ... ...... ... мәлiметтер алу, сонымен қатар,
кiретiн және шығатын соммалардың сәйкестiгi.
Тапсырмалар кешенi ... мен ... ... ... үшiн ... өтеу – ... ... кешенiнiң орындалуының тоқтау
шарты.
Берiлген тапсырма ... жүйе ... бiр ... болып
табылады және басқа да тапсырмалармен өте жақын байланыста болады.
Берiлген тапсырманы орындаудың жиiлiгi мен ... ... ... ... өтiнiштердiң түсу жиiлiгiне байланысты.
Берiлген тапсырмалар кешенiн орындауды ... ... ... ... ... қиындықтарын жеңiлдетуге,
мәлiметтердiң дұрыстығы мен дәлдiгiн жоғарылатуға және ... ... ... есеп ... ... ... жылына бiр берiлсе,
синтетикалық есеп бойынша деректер ай ... ... Кез ... ... ақпараттардың алынуы қарастырылған.
Тапсырманың шешiмi болып балансты жасауда және тапсырманы одан ... мен ... ... бақылыуда қолданылатын мiндеттемелер
табылады.
Тапсырманы орындаудың уақытша сипаттамаларын бас бухгалтер анықтайды.
2. ... ... ... ... ... кез ... ... орындауда
маңызды орын алады. Кiретiн ақпараттың тасығыштары болып, ... ... ... және ... ... ... ... есептерiне мыналар жатады:
▪ Iссапарлық куәлiк;
▪ Кiрiстiк кассалық ордер;
▪ Аванстық есеп.
Кiретiн ақпараттардың тiзiмi мен құрылымының сипаттамасы ... ... ... ... ... ... кiрiстiк
кассалық ордердiң және аванстық есептiң құрамы мен құрылымы 3 – ... ... ... ... ... ... ... |Идентифика-торы|Көрсетiлу |Түсу жиiлiгi |Ақпарат көзi|
| | ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |TD ... ... |Бас ... | | ... |бухгалтер |
| | | ... | ... |RCW ... ... |Бас ... | | ... |бухгалтер |
|ордер | | ... ... ... |AR ... ... |Бас ... | | ... ... |
| | | ... |Аға |
| | | | ... ... Iссапарлық куәлiк кiретiн құжатының құрамы мен құрылымы
|Реквизиттiң аталуы ... типi ... |
| | ... ... аталуы |string |50 ... ... |i4 |4 ... ... |date |8 ... ... |r8 |8 ... датасы |date |8 ... ... |date |8 ... ... ... |string |50 ... ... тұлғаның қызметi |string |50 ... ... ... ... ... ... құрамы мен
құрылымы
|Реквизиттiң аталуы ... типi ... |
| | ... ... ... |string |50 ... ... |i4 |4 ... ... |date |8 ... шот, ... шот |i8 |8 ... есеп коды |i8 |8 ... |r8 |8 ... коды |i8 |8 ... беретiн тұлғаның ТАӘ |string |50 ... ... ... ... |string |50 ... ... |string |20 ... ... |string |20 ... құжат нөмiрi |i8 |8 ... ... ... ... ... құжатының құрамы мен құрылымы
|Реквизиттiң аталуы ... типi ... |
| | ... |
|Банктiң аталуы |string |50 ... ... |i4 |4 ... ... |date |8 ... шот, ... шот |i8 |8 ... есеп коды |i8 |8 ... |r8 |8 ... коды |i8 |8 ... ... ... ТАӘ |string |50 ... ... тұлғаның қызметi |string |50 ... ... |string |20 ... |string |20 ... ... ... ... кiретiн құжатының құрамы мен құрылымы
|Реквизиттiң аталуы ... типi ... |
| | ... ... ... ... ТАӘ |string |50 ... ... ... |i4 |4 ... ... ... ... |date |8 ... ... ... |r8 |8 ... ... ... сомма |r8 |8 ... ... |r8 |8 ... ... |r8 |8 ... жол ... ... |r8 |8 ... ... ... |r8 |8 ... ... ... |r8 |8 ... да ... |r8 |8 ... сомма |r8 |8 ... |r8 |8 |
3. ... ... ... – бұл ... ... функцияларын орындау
нәтижесiнде алынып, басқару объектiсiне, ... және т.б. ... ... мәлiметтер және сигналдар түрiнде берiлетiн ақпарат.
3.2. Ақпараттық база
Ақпараттық база дегенiмiз бұл – ... ... ... және ... ... мәлiметтер жиынтығы.
Ақпараттық базаға мыналар кiредi:
▪ ақпараттық массивтер, яғни ... ... ... құрайтын
мәлiметтер массивi;
▪ ақпаратты кодтау жүйесi және ... ... ... ... ... ... ететiн программалық-алгоритмдiк құралдар.
Ақпараттық база екiге бөлiнедi: машинадан тыс ақпараттық база және
машина iшiндегi ақпараттық база.
3.2.1 ... тыс ... ... тыс ақпараттық база – бұл ақпараттық жүйенiң қызмет ету
кезеңiнде қолданылатын хабарлар, сигналдар және құжаттар жиынтығы ... ... ... ... ... ... көмегiнсiз
қабылданатын формасындағы ақпаратық базаның бiр ... тыс ... ... ... және ... жүйелерi,
нормативтi-анықтамалық құжаттар және оперативтi ақпарат кiредi. Жiктеу және
кодтау жүйелерi мәлiметтердiң бiртектi жазылуын, оларды тиiмдi ... ... ... жүйесiнiң жадысында қайталанбауын ... ... ... ... ... ... және де есеп ... ұзақ уақыт бойы өзгерiссiз
қолданылатын әр ... ... ... ... ... ... т. б. мәлiметтерден ... ... ... ... ... ... көрсетедi, демек, бұл алғашқы, өңделмеген ақпарат.
Экономикалық ақпараттың жiктегiштерi мен кодтарын жобалау – ақпараттық
жабдықтау мен ақпараттық жүйелер құрудағы ең маңызды ... ... ... ... моделъ өзара ақпараттық байланыстарды қарастырады, берiлген
тапсырма кешенi бойынша мәлiметтердi графиктiк түрде суреттейдi және барлық
негiзгi семантикалық байланыстарды ... ... ... базаға алғашқы құжаттардан енгiзiледi. Автоматтандыру
үшiн келесiдей ... ... ... ... ... ... (ШКО);
▪ Кiрiстiк кассалық ордер (ККО);
▪ Аванстық есеп.
Алғашқы құжаттар негiзiнде сәйкес анықтамалықтамалықтардан ... ... ... ... ... ... ... қалыптасады.
Анықтамалықтар:
▪ Есеп беретiн тұлғалар анықтамалығы ... ... ... ... ... ... ... анықтамалықтардың пайдаланылуы мәлiметтер базасына ақпараттарды
енгiзудi жеңiлдетедi және олардың дәлдiгi мен дұрыстығын жоғоғарылатады.
“Iссапарлар шығыстарының есебi” ақпараттық ... ... он ... ... ... ... деп аталады. Оған “өтiнiм” алғашқы құжатынан
мәлiметтер енгiзiледi.
Екiншi кесте Persons деп ... Оған есеп ... ... ... ... ... Departments деп аталады. Оған ұлттық банк ... ... ... ... Cities деп аталады. Оған iссапарға жiберiлетiн қалалар
туралы мәлiметтер енгiзiледi.
Бесiншi кесте Currencies деп аталады. Оған валюталар туралы мәлiметтер
енгiзiледi.
Алтыншы ... ... деп ... Оған есеп ... ... ... ... енгiзiледi.
Жетiншi кесте TD (the traveling document) деп аталады. ... ... ... ... ... ... ... ACW (the account cash warrant) деп ... ... ... ... ... ... мәлiметтер енгiзiледi.
Тоғызыншы кесте RCW (the receipt cash warrant) деп аталады. Оған
“кiрiстiк кассалық ... ... ... ... енгiзiледi.
Оныншы кесте AR (the advance report) деп аталады. Оған “аванстық есеп”
алғашқы құжатынан мәлiметтер енгiзiледi.
3.2.3 Қолданылатын ... ... ... ең кең қолданылатын жiктеу жүйелерi:
иерархиялық және фасеттiк. Оларға төмендегiдей ... ... ... ... ... ... ... мүмкiндiк беретiн
жеткiлiктi сыйымдылық;
- экономикалық тұрғыдан ақтайтын тереңдiк (яғни жiктеме деңгейлерiнiң
саны);
- көптеген жiктелетiн объектiлердi ... ... ... ... ... ... ... қажеттi өзгерiстердi
енгiзуге мүмкiндiк беретiн икемдiлiк;
- жiктеу жүргiзудiң қарапайымдылығы.
Жiктегiш – бұл жiктелетiн топтамалардың ... және ... ... жинағы. Автоматтандырылған ... ... ... техникалық-экономикалық ақпаратты жiктеу жұмысының
жүргiзiлуiн және мәлiметтердi сақтау мен iздеудi ... ... ... ... мәлiметтердi кешендi өңдеу үшiн оның ... ... ... ұғымымен қарастырылып отырған пәндер мен құбылыстардың класс
бойынша ортақ белгiсi немесе белгiлер тобы ... ... ... ... ... ... ... өзара байланыстары мен белгiлерi арасындағы
тәуелдiлiктерi ... ... ... ... бiркелкi
орналасуын көрсетедi. Бұл жүйе әр жiктегiшке оның ... ... ... ... анықтайды. Жiктеудiң иерархиялық және фасеттiк жүйелерi
бар.
Жiктеудiң иерархиялық жүйесi ... ... ... ... ... ... ... Ең алдымен, бiр белгi бойынша
iрiрек топтарды бөлiп алып, содан соң олардың iшiне басқа ... ... ... және ... ... ... әр ... тек бiр
топтамада ғана орын берiледi, яғни жiктеу топтамалары қайталанбайды, және
де олардың әрқайсысы ... тек бiр ... ... ғана ... ... ... ... бекiтiлген құрам мен жiктелетiн
белгiлердiң ретi тән. ... ... ол ... жiктеуде
қарастырылмаған белгiлердiң үйлестiгi бойынша ерiктi топтамалар ... ... ... ... жiктелетiн көптiк жүргiзiлген жiктеудiң
нәтижесiнде әртүрлi аспектiлер бойынша тәуелсiз ... ... ... ... ... ... кез ... үйлесiмi бойынша бөлуге мүмкiндiк бередi.
Жiктегiш көптеген объекттердi ... ... ... ... ... ... атаулар жинағы мен олардың
кодтық ... және т.б. бөлу ... ... ... ... ... таңбалардың саны кодтың ұзындығы деп аталады.
Кодтарды жобалау кезiнде келесiдей талаптарды ескеру қажет:
- кодтарды минималды ұзындықпен жобалау;
- ... ... және ... ... есептердiң ерекшелiктерiн ескеру;
- кодтаудың қолданылатын жүйесi мен жалпыға ортақ белгiлердi ескеру;
- дамудың перспективаларын ... ... ... ... ... ... ... тасуда, өңдеу жүргiзуде, жеткiзуде және т.б. операцияларға
қажеттi ақпаратты өте компактiлi және ыңғайлы түрде ... ... ...... белгiлердi жiктелетiн объектiлердiң өте компактiлi
түрде көрсету мақсатында оларды символдық меншiктеу ... ... ... ... ... ... ... көрсетедi.
Кодтаудың реттiк жүйесi бiр белгiлi, тұрақты және ... ... ... Оның ... ... орналасу ретi бойынша сандық нөмiрлердi меншiктеу
қарастырылады. ... ... ...... құрудың
қарапайымдылығы, олардың аз мағыналылығы және жазбалардың ... ... ... ... ... ... бойынша топтастыру
қарастылмайды, ал номенклатураға жаңа ... ... ... ... алып ... тiзбектi жүйесi жiктеудiң иерархиялық жүйесiне сәйкес
келедi. Төмен тұрған ... ... ... ... ... ... арқылы алады. Мұндай жүйе жоғары ақпараттылыққа ие ... ... жүйе ... ... жiктеу белгiлерiнен тәуелдiлiгiмен де,
тәуелсiздiгiмен де ... ... көп ... ... ... Бұл жүйе кодтаудың әртүрлi ... ... ... ... ... үшiн ... кодтар
пайдаланылады:
1. Дебеттiк шот коды.
2. Кредиттiк шот коды.
3. Код ... есеп ... ... ... ... шот пен ... шот ... жiктеудiң иерархиялық
жүйесiндегi кодтаудың тiзбектiк жүйесi бойынша құрылған. Мұндай жүйеде ... ... ... саны ... ... ... топтаманың коды
жоғарыда тұрған топтаманың кодына сәйкес ... қосу ... ... ... ... ... екi таңбалы код қолданылады және реттiк
жүйе ... ... ... ... база
Машина iшiндегi ақпараттық база ақпараттық жүйеде қолданылатын
мәлiметтер жиынтығын жүйенiң машиналық тасығыштарында ... ... бiр ... ... ... база ... ... сақталады.
Машиналық тасығыштар – бұлар автоматты түрде ақпаратты ЭЕМ-ге енгiзуге
арналған материалдық ... ... ... ... ... (вин÷естерлер), жұмсақ магниттiк дискiлер ... ... ... ... ... ... тасығыштар, микрофилъмдер, перфокарталар, перфоленталар және
т.б. тасығыш түрлерi. қазiргi кезде жұмсақ магниттiк дискiлер (дискеталар),
флэшкарталар және ... ... ... массив – бұл белгiлi бiр тәсiл бойынша ат берiлген және
ұйымдастырылған, ... ... ... ... ... массивтi ұйымдастыру дегенiмiз оның құрамы мен ... яғни ... ... массивтер үшiн реквизиттер саны, әр
реквизиттiң ұзындығы және олардың ... ... ... ретi
анықталады. Ақпараттық массивтер маңызы бойынша кiретiн, шығатын және iшкi
болып бөлiнедi. Кiретiн массивтерге ... ... ... ... ... ... ... Осы ақпарат негiзiнде пайдаланушылар
шешiм қабылдайды, яғни осы ... ... ... ... массивтер тұрақты, сақталатын, жедел және
қызметтiк ... ... ... ақпараттық массивтер (нормативтi-
анықтамалық ақпарат массивтерi) нормативтiк құжаттар мен анықтамалардан
алынады да, ... ... ... ... және ... есептерiн шешуде қолданылады. Нормативтi-анықтамалық ақпарат
массивтерiне жiктегiштер, ... және ... ... ... ... да ... ... есептердi шешу үшiн
қажеттi, немесе деректердi осыдан кейiн шешiлетiн есептерде пайдаланатын
ақпаратты ... ... ... ... ... жасалады, яғни айнымалы аздап
жиналып тұратын айнымалы ... ... ... ... ... ... ... бойында өзгерiп отырады.
Қызметтiк массивтер массивтердi автоматтандырылған өңдеуге қажеттi
қызметтiк ақпараттардан тұрады.
Машина ... ... база ... ... арқылы
ұйымдастырылуы мүмкiн: локалъдiк есепке немесе ... ... ... ... ... ... деректер базасына
енгiзу арқылы.
Деректер базасы есте сақтаудың тiкелей қатынау құралдарында (магниттiк
дискiлерде) ... ... ... ақпараттық массивтер жиынтығынан
құралады және ақпараттық жүйемен басқару функциясының iске ... ... ... ... құрудың мақсаты – деректердi өңдеу
уақытын ... ... ... қайталанбауын қамтамасыз ету,
деректердiң қарама-қайшылығы мен үйлеспеушiлiгiн жою, есептi шешу ... ... ... ... ... ... шешу
программаларынан деректердiң тәуелсiздiгi, деректер базасында ... ... және ... ... ... деректердi басқаратын деректер базасында
орналасқан программалық құралдарды талап етедi, ... ... ... ... ... деп ... Деректер базасын басқару жүйесi – бұл
деректерге пайдаланушылардың ... ... ... ... ететiн енгiзу-шығарудың, жүктеудiң, ақпараттық массивтерге
өзгертулер енгiзудiң жалпы жүйелiк программалар ... ... ... базасын басқару жүйесiмен қоса деректер банкi деп ... ... ... ... екi ... тұрады: деректер базасы және
деректер базасын басқару жүйесi.
Машина iшiндегi ақпараттық база берiлген ... ... ... және ... ... дискiлерде, компакт-дискiлерде орналасқан
ақпараттар массивiнен (файлдардан) тұрады.
Машина iшiндегi ақпараттық база Windows ... ... NTFS ... ... ... ... Файлдық жүйе –
бұл ақпараттық жүйенiң файлдардан, каталогтардан және ... ... ... ... ... тұратын белгiлi бiр бөлiгi.
Файлдық жүйе машина iшiндегi ... ... ... ... ... ... әдiспен ұйымдастыруға мүмкiндiк бердi.
Жолдарға тiкелей қатынау программалық түрде жасалғандықтан,
массивтердi ... ... ... ... бередi.
Массивтердiң суреттемесi 8-кестеде көрсетiлген.
8-кесте. Деректер базасы кестелерiнiң атаулары мен ... ... ... |
|Мiндеттемелер кестесi ... ... |
| | ... құру ... ... тұлғалар |Persons ... ... ... | ... сақтау |
|Бөлiмшелер анықтамалығы |Departments |Бөлiмшелердiң |
| | ... ... ... анықтамалығы |Currencies ... |
| | ... ... ... ... тұлғалардың|Documents |Есеп беретiн тұлғалардың|
|құжаттарының кестесi | ... |
| | ... ... ... ... |TD ... куәлiгiнiң |
|кестесi | ... құру ... ... ... |ACW ... ... ... | ... ... |
| | ... ... кассалық ордер |RCW ... ... ... | ... ... |
| | ... ... есеп кестесi |AR ... ... |
| | ... құру |
3.5. Тапсырманың математикалық сипаттамасы
Iссапарға бару кезiнде жұмысшыларға олардың есеп беруi ... ... ақша ... Ақша ... бекiтiлген есеп айырысу бойынша
берiледi.
Iссапарда ... ... ... әр ... бекiтiлген көлемде
(заңмен бекiтiлген 50%-дық минималды есептiк көрсеткiш бойынша) тәулiкақы
төленiп тұрады. Демалыс ... ... ... ... қатар, жолда
өткiзген күндер де, соның iшiнде жолда ... ... ... ... та
ескерiлуi тиiс.
Пәтер жалдау бойынша шығыстарды өтеу ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Iссапар орнында болуды
Iссапарда болған орындарды айқындау ... ... ... толтырылып
отырады. Iссапар уақыты жол жүруге кеткен уақытты есептемегендегi ... ... тиiс. ... ... бойынша шығыстары өтеу құжаттары
көрсетiлген жағдайда қызметтiк iссапарлар тәулiкақысының 50%-дық нормасы
көлемiнде өтеледi. Ал егер ... ... бару мен ... жол жүру
құжаттары болмаса, онда шығыстарды өтеу ... ... ... бойынша шешiледi.
Сонымен, есеп айырысу бойынша келесiдей сомма ............... ... – iссапарда жүру уақыты
SUM – жалпы сомма
Iссапардан келгеннен кейiн есеп ... ... ... есеп беру
толтырып, оны бухгалтерияға тапсырады. Дұрыс толтырылмаған аванстық есептер
мен оған қосымша құжаттар қайта ... есеп ... ... жұмсалған сомма аванс көлемiнен асатын болса, онда есеп ... ... ... ... (ККО) ... артық сомманы кассаға
тапсырады:
AOES=SUM – ASUM
AOES – артық жұмсалған сомма
SUM – ШКО ... ... ... ...... ... есеп ... жұмсалған сомма
Егер жұмсалған сомма аванс соммасына жетпейтiн болса, онда есеп ... ... ... ... (ШКО) толтырып, жетiспейтiн сомманы кассадан
алады:
AMS=ASUM – SUM
AMS – жетiспейтiн сомма
SUM – ШКО ... ... ... ...... ... есеп бойынша жұмсалған сомма
3.6. Программалық жабдықтау
3.6.1. Қолданылатын программалық жабдықтарға сипаттама
Программалық жабдықтау ақпараттық жүйенiң мақсаттары мен ... ... ... ... құралдар кешенiнiң ... ... ... ... ... және арнайы
болып бөлiнедi.
Программалық жабдықтаудың құрамына әмбебап құралдармен қоса, әртүрлi
жеке мәселелiк облыстарға негiзделген ... мен ... да ... ... ... үш ... ... көрсетуге болады:
▪ қолданбалы программалық жабдықтаулар – тiкелей пайдаланушылардың
жұмыстарын (ақпараттық массивтердi ... ... ... және т.б. ) жеңiлдетуге қажеттi программалар мен ... ... ... жабдықтар - әртүрлi көмекшi ... ... ... ... ... және көмекшi
программалар) орындайтын жүйелiк программалар;
▪ құралдық жүйелер – бұл жаңа ... ... ... программалау жүйесi.
Программаны орындау ортасын таңдау кезiнде мынадай бiрнеше ... ... ... ... программалық жабдықтауды жобалау ... мен ... ... ... ... ... болуы;
▪ пайдалану кезiнде программаға өзгерту енгiзу мүмкiндiгi;
... ... ... ... ... ... ... жылдамдығы;
▪ программаның жұмыс iстеудегi сенiмдiлiгi және қателiктерден
қорғалуы.

3.6.2.Программалық жабдықтаудың құрылымы
Операциялық жүйе ... ... ... ... ... жасауды басқару үшiн қажет екендiгiн бiлемiз. Ол компъютер мен
адам арасындағы байланысты қамтамасыз етедi, бұл ... ... ... ... iске ... ... ... және оның барлық құрылғыларының
жұмысын басқаратын арнайы программа.
Операциялық жүйе қолданушымен диалог ұйымдастырады, орындауға ... iске ... ... ... (оперативтi жад,
дискiдегi орынды, т.б.) бөледi.
Адамның көзқарасынша, операциялық жүйе ... ... ... ... және адам ... келiстiрушi болып
қызмет етедi. Ол ... ... iске ... ... ... ... ... және олардан алуға, ... ... ... ... және оған ... ... ресурстарды қайта бөлуге мүмкiндiк бередi. Дербес компъютерде
жұмыс iстеу, шынында да, оның операциялық ... ... ... ... ... яғни ... операциялық жүйесiн дүние жүзi
бойынша ... ... ... ... ... ... операциялық
жүйесiмен танысу да телефон арқылы звондау және теледидарды қосу, ... ... ... және ... ... бiлу ... қазiргi
қоғамда соншалықты қажеттi болып келедi.
Қазiргi операциялық жүйе – бұл бiрнеше жыл ... ... ... ... ... күрделi программалық комплекстер.
Операциялық жүйенiң сипаттамасы қалың ... ... ал ... ... талай
жылдарға созылуы мүмкiн. қуанышқа орай, операциялық ... ... ... көп ... ... жоқ – ... iстеудiң жалпы принципiн және негiзгi
операцияларды орындаудың әдiстерiн бiлсе болғаны. Нақты ... ... ... ... ... меңгермейiнше, онымен жұмыс iстеу
мүмкiн емес; жалпы принциптерiн бiлмейiнше, жүйенi тиiмдi қолдануды үйрене
алмайсыз және ... ... ... кез ... ... ... кеш пе пайда болатын проблемаларды шеше алмайсыз.
Көптеген операцияларды орындаған кезде ОЖ бiзден бiздi ... ... ... белгiлi секторда оқитын бастиектi ... ... ... ... ... дискiден бос жердi тауып және
сонда фалды жазуды және т.б. жасырады. Бiз үшiн компъютермен қатынасудың
ыңғайлы әдiсi – ... жүйе ... ... ... ... жүйелiк программалық жабдықтау
Қазiргi уақытта дербес компъютерде операциялық жүйенiң екi типi кең
етек алды. ... ... ... ... ... ... екi
жүйесi жатады: WindowsXP және Windows 2000 Server.
Өз тарихында ... ... ең ... Windows NT ... ... сол ... дербес компъютерлердiң қуаттылығы бұл жүйенi
тиiмдi қолдану үшiн жеткiлiксiз болып шықты. ... ... ... ... бар жүйенiң қысқартылған нұсқасы ... ... ... ... және ... кең ... Бұл операциялық жүйе
ЭЕМ қолданушыларының алдыңғы интерфейстерiмен салыстырғанда елеулi iлгерi
қадам болып саналады.
Windows жүйесiнiң ең маңызды ерекшеленетiн белгiлерi ... Windows ... ... ... ... ... операциялық жүйе деңгейiнде қолайлы кез келген операцияларды
Windows-тан шықпай-ақ орындауға болатынын ... ... ... ... ... ... ... шығару – мұның барлығын
Windows-тан шақырып ... және ... ... ... кейiн
қайтып келуге болады.
Терезе және таңбашалар Windows ортасында қолданушы ... ... ... ... Windows шеңберiнде орындалатынның
барлығы не таңбашасымен (пиктограмма) ... не ... ... ... ... ... Барлық сервистiк және ... үшiн ... ... және ... басқару элементтерiнiң
орналасуы, сервистiк программалар үшiн менюдiң құрылымы және операциялар
жиыны, сонымен ... ... ... ... ... яғни ... бiр стандарт бойынша орындалған.
2. Windows өзi графикалық жүйе ... ... ... мәтiндiк қатар түрiнде пернетақтадан
команданы енгiзудiң қажетi жоқ. Тек қана ... ... ... және
ұсынылған жиыннан қажеттi операцияны таңдап алып, маус ... оны ... ... командасына орналастыру немесе қажеттi
батырма бойынша шерту қажет.
Windows ... UNIX ... ... жүйе ... – бұл ... интерфейсi бар көп есептi көп қолданушылы ОЖ.
Ол 20 жылдан астам бұрын сол кездегi жоғарғы сенiмдiлiктi талап етушi
есептердi шешетiн ең ... ... үшiн ... ... және Windows ... ... барлық операциялық жүйелердiң
әртүрлiлiгi тамамдалмайды. Көпшiлiкке арналған ... ... ... Apple ... шығарылған. Rank Xerox компаниясының
жаңалығы – ... ... ... ... ... ... көп ... алғашқы болып өмiрге енгiзген де осы компания болатын.
Деректер базасын басқару жүйесi. қазiргi таңда ... ... ... және ... күнде ешқандай анықтамалар ақпаратты үнемi және
өз уақытында жаңартып отырмақ түгiл, оны сыйғыза да ... ... шешу үшiн ... ... ... ... есептеудi жүргiзетiн, графикалық бейнелердi, мәтiндердi құруға
мүмкiндiк беретiн программалардан басқа, үлкен көлемдi ақпараттарды ... және ... үшiн ... ... бар. ... программалар деректер
базасын басқару жүйесi (ДББЖ) деп ... ... ... ... үшiн реляциялық типтегi ДББЖ екiге
бөлiнедi: локалъдiк және өндiрiстiк. Локалъдiк ДББЖ шағын ... ... ДББЖ iрi ... ... ... ... ДББЖ ... түрлерi бар: dBASE, FoxPro, Paradox,
Access және т.б. Ал өндiрiстiк ДББЖ мынадай түрлерi қолданылады: Oracle, ... Server, ... ... және ... базасы негiзiнде үш белгiсi бойынша жiктеледi:
Бiрiншi белгiсi – сақталынған ақпараттың сипатына ... ... ... және ... ... бөлiнедi. Фотографиялық деректер
базасы қатаң анықталған пiшiмде ұсынылған, ... ... ... ... ... ... деректер базасы әр түрлi ... ... ... мулътимедиялық кең көлемдегi ақпараттардан
тұрады. құжаттық деректер базасы – бұл ... ...... сақтау әдiсi бойынша деректер базасы
орталықтандырылан және ... ... ... Орталықтандырылған
деректер базасында барлық ақпараттар бiр компъютерде ... ... ... ... ... және ... қолданылады және ақпараттың әр түрлi бөлiктерi бөлек
компъютерлерде сақталуы ... ...... ұйымдастыру құрылымы бойынша деректер
базасы реляциялық, иерархиялық және желiлiк болып бөлiнедi.
Реляциялық деректер базасының ... ... ... базасы деп
өзiнiң құрамды бөлiктерiнiң өзара байланысынан құрастырылған деректер
базасын атайды. қарапайым ... ол бiр тiк ... ... ... ... ... ... көптеген тiкбұрышты кестеден тұрады.
Бұдан деректер базасының екiншi аты туындайды – кестелiк ... ... ... ... ... өте кең ... және
әсiресе жиi қолданылатыны – қатарларында объектiлер ... ... ... объектiнiң жеке қасиеттерiнен (сипаттамасынан) тұратын
қатынасы бар “объект-қасиет” типi ... ... ... тараған типi – бұл ... ... ... ... “объект-объект” типi болып табылады.
Реляциялық деректер базасында қатарлар жазбалар деп, ал бағаналар
өрiстер деп ... Бiр ... ... ... бiр ғана ... туралы
ақпараттардан тұрады. Өрiстердiң әрқайсысының жеке өзiне тән аттары болады
және олар ... ... ... Ал ... ... ... ... ерекшеленедi. Деректер базасының ... ... ... ... мәндерi бар өрiс.
XML. Қазiргi таңда XML құрылымдық ақпарат қажет кез келген ...... ... ... бұл тiлдi пайдаланатын күрделi
үлкен көлемдi ақпарат таратылатын геоақпараттық ... ... ... ... дейiн қолданады. Бiздi қоршаған ақпараттық
әлемге мұқият қарайтын болсақ, құрылымдық ... құру мен ... XML ... ... ... ... ... Бiрiншi кезекте бұл технология көптеген қолданбалы программалары
бар, әртүрлi құрылымдық ... ... ... күрделi
ақпараттық жүйелердi жобалаушыларға пайдалы. Мұндай жағдайда XML-
құжаттар ... ... жеке ... ... ... ... ... рөлiн атқарады.
▪ XML қажет ақпаратты iздеуге, желiлiк ресурстардың ... ... ... ... және т.б. ... Web-
тiң көптеген мәселелерiн жаңа PDF ресурстарды суреттеу тiлiнiң
базалық стандарты ... ... XML тiлi кез ... ... ... ... мүмкiндiк
бередi және арнайы ақпараттарды көрсетуде қолданылады, мысалы,
химиялық, математикалық, физикалық ... ... ... ... және т.б. Бұл ... ... Web-
те “стандартты емес” ақпараттың таралуында ... өте ... ... ... ... сөз. ... жақын арада XML
HTML-дi толығымен алмастыруы ... ... тек ... ... ... ғана ... (XHTML
спецификациясы).
▪ XML-құжаттар деректердiң үш звенолық жүйесiнде аралық форматы
ретiнде ... ... ... ... ... ... деректер базасының өзара әрекеттесу схемасы нақты ДББЖ мен
деректерге қатынауда ... SQL ... ... де сұраным нәтижелерi әмбебап текстiк форматта ... онда ДББЖ ... ... ... үшiн ... болып
қалады. Сонымен қоса, қазiргi таңда W3C қарастыруда болашақта SQL
тiлiнiң алътернивасы болуы ... ... ... ... тiлi XQL ... XML-құжаттардағы ақпараттар өзгертiлуi, клиент машинасына берiлуi
және бөлiктер бойынша жаңартылуы мүмкiн. Жобаланып жатқан XLink
және XPointer ... ... жеке ... ... ... және ... ... байланысты сiлтеме
жасауға мүмкiндiк бередi.
▪ Стилъдiк кестелердiң ... ... ... шығару
құрылғыларынан тәуелсiзкескiндеудi қамтамасыз етедi.
▪ XML қарапайым қолданбалы ... ... ... бiр ... ... мен ... үшiн ... мүмкiн.
Архиватор-программалар. Архивтiк файл құру үшiн ондаған ... бар. ... көбi ... ... ... онша ... кейбiр программалар жылдам жұмыс iстейдi,
басқалары файлдарды ... ... ... ... ... ... ... ыңғайлы архиваторларды қолданады.
Кең тараған программалардың iшiнен ARJ, RAR, PRZIP, PAK, LHA, ICE,
HYPER, WINZIP, ZOO, EXPAND ... ... ... ... және шешу сол бiр ғана ... ... ... ... бұл ... программалармен орындалады,
мысалы, PRZIP программасы файлдарды буып-түйедi, ал PKUNZIP файлдарды
шешедi.
Соңғы ... ... ARJ, RAR және ... WINZIP
архиваторлары кеңiнен танылуда.
ARJ архиваторы жұмыс iстеудiң жоғарғы жылдамдығын және ... ... ... ... ... RAR ... ARJ-ге ... ыңғайлы интерфейске ие. WINZIP архиваторы Windows-қа құрастырылған және
ол да терезелiк интерфейстi ... ... ... архивтеудiң негiзгi мiндеттерiн орындайды:
1. Жаңа архивтердi құру;
2. ... ... ... Бар ... ... ... Өзi шешiлетiн архивтердi құру;
5. Көп томды архивтердi құру;
6. Архивтердi ... ... ... ... ... ... ... жартылай қалпына
келтiру.
8. Бөгде адамдардың қарауынан және өзгертуiнен архивтердi қорғау.
Бұл мiндеттердiң кейбiреулерiн бiз WINZIP ... ... файл ... қолданушыларға беру үшiн құрылған жағдайларда
архивтiк файл құрылатын архиватордың оларда бар-жоғын бiлу керек. Сондықтан
әрқашанда өзi ... ... ... ... шешiлетiн архивтiк файлдар дегенiмiз – ... ... ... ... өзi .EXE. ... ... қолданушы архивтi программа
сияқты жүктейдi, ... ... ... ... ... ... жүредi.
Антивирустық құралдар. Соңғы кезде компъютерлiк вирустармен күресудiң
үлкен тәжiрибесi бар антивирустық ... ... ... ... қорғау шаралары белгiлi. Вирус табылған мерзiмнен бастап қысқа
уақыт iшiнде қайта пайда болған вирустарды жеңiп шыға ... ... ... және ... ... жүрiп отырады.
Белгiлi антивирустық прораммаларды бiрнеше типтерге бөлуге болады.
Детектор-программалар ... бiр ... ... файлдарды
табады, мұндай программалар қазiргi күнде ... ... ... ... ... ... жұққан файлдарды тауып қана қоймай, ... ... ... ... ... ... программаны зақымдалғанға дейiнгi
қалыпқа келтiредi. Фагтар өз жұмысының басында ... ... ... ... ... және содан кейiн барып барлық файлдарды “емдеуге”
кiрiседi. Фагтардың iшiнде ... ... олар ... ... ... ... ... доктор-программалар: ең танымал полифагтар
Aidtest Scan (құрастырушы Д. Лозинский), Norton AntiVirus және Doctor Web
(құрастырушы И. ... ... ... құралдардың сенiмдiсiне
жатады. Ревизорлар компъютерге вирус ... ... ... ... ... есте ... ... кейiн оқтын-оқтын кезектi жағдайды
бастапқысымен салыстырады. Егер ... ... онда ... ... шығарылады. Ресейде ең танымал Д.Мостовтың құрастырған
ревизор-программасы – Adinf.
Филътр-программалар немесе “күзетшi” – бұл ... ... ... ... резиденттi программалар. Олар компъютердiң
операцияларын қадағалайды және компъютер жұмыс атқарған кезде ... ... ... табады. қандай да бiр программа осындай әрекеттi
орындар алдында “күзетшi” ... ... ал ... ... ... ... берiп немесе тыйым сала алады. қолданушылар
әдетте күзетшiнi қолданбайды, ... ... ... ... ... ... ... ең басты сатысынан олардың көбеюiне
дейiн ... ... ... ... олар файлдарды және дискеттердi
“емдемейдi”, ... жою үшiн ... ... ... ... ... ... жабдықтау – бұл нақты ақпараттық жүйенi жобалауда
оның функцияларын iске асыру үшiн қолданылатын программалар жиынтығы ... ... ... ... бiр ... кешеннiң құрылымдық схемасы жобаланатын жүйенiң негiзгi
қырлары мен сыртқы ... және ... ... ... ... ... ... схемасы иерархиялық ағаш
құрылымын, енгiзудiң суреттеу процедурасын, өңдеудi және ... ... ... ақпараттық-анықтамалық классы
қағидасымен құру оларға болашақта оңай өзгертулер мен ... ... ... ... ... ... ... өте жеңiл түсiнуге мүмкiндiк
бередi. Диалог ағашын құру үшiн ... ... ... ... ... және ... ... қажет. “Iссапарлар
шығыстарының есебi” программасының диалог ... ... ... ... Ал осы программа бойынша пайдаланушы жетекшiсi ... ... ... анализi және оны пайдалану кеңестерi
“Iссапарлар шығыстарының есебi” ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың берiлген
шарттарымен бқадағаланатын банк ресурстарының ... ... ... болып табылады. Уақытында алынған толық және
адекватты ақпарат қазiргi кездегi ... ... мен ... ... ... қызметтер көрсету есептерiн шешудiң жалғыз мүмкiн негiзi ... ... ... ... ... ... өз мақсаттарына сай екендiгi, оның техникалық ... ... ... ... ... ... ... әдiстердi
кеңейтуге және дамытуға, яғни кейбiр процестердi оптимизациялауға мүмкiндiк
бередi. Сонымен ... ... ... ... төмендетiлетiндiгi
соншалықты, шешiм қабылдау процессiнiң жылдамдаттырылуына ықпалын тигiзедi.
Телекоммуникация құралдарын ... ... ... ... ... ... ... сапасының жақсаруына және
географиясын кеңейтуге мүмкiндiктер туады.
Тапсырмалар кешенiнiң қызмет ету шарттары үздiксiз ... ... ... тапсырмалардың тiзiмi, олардың мазмұны, қайта
өңделетiн ақпараттың көлемi, есептер ... ... ... оның ... ... ... жұмыстары көлемiн кооперативтi
қайта бөлудiң икемдiлiгi. Ақпараттың деректер базасында жинақталуы ... ... ... егер де қажеттiлiктердi
қанағаттандыратын ... ... ... ... Windows XP ... арқасында жасалған қолданбалы жүйе түрiндегi икемдi ... ... ... сенiмдiлiгi оның келесiдей жұмыс шарттарында өз қасиеттерiн
ұзақ мерзiм бойы сақтауымен сипатталады:
- барлық кешенге тән жағыз ... ету ... ... ... кешенiмен iске асырылатын және алға қойылған ... ... ... ... күрделiлiгi;
- меню құрастыру мен пайдаланушыға интерактивтi режимде шектелмеген
сұранымдар санымен жұмыс iстеуге ... ... ... икемдiлiгi мен модулъдiлiгi;
- программалық модулъдер мен бүкiл кешеннiң қызмет ету ... ... ... иерархиялық құрылымы;
- сыртқы ортамен ... ... ету мен ... ... жағдайында қызмет ету;
- басқару мен жоғары деңгейдегi автоматтандырылудың болуы;
- сыртқы және iшкi факторлардың әсерiне (кедергiсiне) тұрақтылық пен
өзiн-өзi ұйымдастырушылықтық болуы;
- ... ... ... ... ету аясында өтетiн, сонымен қатар, заң аясын,
экономика саласын және банктiк технологияларды ... ... ... ... ... ... деңгейiн талап етедi:
1) проводкалармен барлық операциялардың орындалуы мен жеке ... ... ... ... iске асырылуы;
2) ортақ ақпараттық базамен жұмыс iстеу кез ... ... ... ... ... бөлiктерiне автоматты түрде таратуға
мүмкiндiк бередi;
3) ... ... ... ... ... және ... сонымен
қатар, түсiнуге жеңiл;
4) жүйеде ... ... және тура ... ... дәлме-дәл көрiнiс табады;
5) программалық кешен кедергiлерге жеткiлiктi тұрақты, әр ... ... ... ... ... ... қателiктерiнен максималды қорғалған;
6) болашақта программалық кешен жаңа қолданылу ... ... ... ... ... ... ... арқылы
программалық модулъдермен оңай толықтырылуы және ... ... ... ... ... ... ... болып, оны
пайдаланудың арқасында ресурстарды үнемдеудi қамтамасыз ету ... ... ... “Iссапарлар шығыстарының есебi” есептер
кешенiн шешу ... ... оның ... және ... ... ... жасалған. Программалық-техникалық құралдар, ақпараттық
технологиялар қарастырылып, ... ... ... талаптар қойылған.
Сонымен қатар, оның бухгалтерлiк жүйеде алатын орны да анықталған.
“Iссапарлар шығыстарының есебi” ақпараттық ... ... және ... ... толықтыруларға ыңғайлы болып келедi. Есептер ... ... ... ... құжаттарын ешқандай қиындықсыз
алуына мүмкiндiктер жасалған. Банктiң экономикалық қызметiнде оптималды
жағдай ... ... ... ... ... ең ... ... тиiмдi формалар мен басқару әдiстерiн iздеу ең ... ... ... ... ... ... ... жасалып, шешiмдер алгоритмi
жобаланған. Көптеген есептер тiзiмi ... ... ... жасалған,
басқару жүйесi элементтерiнiң қызмет ету моделi ... ... ... сенiмдiлiк, қайта қалпына келтiрушiлiк, ұзақтылық,
жұмысқа бейiмдiлiк және құндылық ... ... ... Ю.А. ... ... ... ... – Москва: Экономика,
1996.
2. Бралиева Н.Б. ... ... как ... ... ... “Мировой опыт рынка и становление рыночной системы
хозяйствования в РК”. - ... ... ... Н.Б., ... В.Ф., ... Н.Л. Информационные системы
бизнеса: Учебное пособие для студентов экономических специалъностей. -
Алматы: РИК, 1994.
4. Бралиева Н.Б., ... Қ.С., ... Н.Л. ... ... Оқу ... - ... Нұр, ... Бухгалтерские информационные системы: Учебное пособие/ ... ... Н.Б., Л.А. ... И.А. ...... Экономика,1999.
– 120 с.
6. Диго С.М. Проектирование баз данных: Учебник. – М.:Финансы и статистика,
1998. – 216 с.
7. Жуков Е.Ф. ... и ... ...... ... и ... 1997.
8. Жуков Е.Ф. Денъги. Кредит. Банки. - Москва: Банки и биржи, 1999.
9. Инструкция о ... ... ... ... предприятий и организаций РК на основе кабинета Министров РК
от 24 августа 1993, № 20.
10. Камаев В.Д. ... по ... ... ...... Владос,
1995.
11. Лаврушин О.И. Банковское дело. – ... ... и ... ... Назарбаев Н.А. Казахстан-2030. Процветание, безопасностъ и улу÷шение
благосостояния всех ... ... ... ... ... - ... “Казахстанская правда”, 11 октября, 1997.
13. Неверова Е.Г. ... ... баз ... и ... - ... ... Ремеев В.П. FOX PRO 2,5 для MS DOS. Описание ... и ... ... ... ... ... В.К. Совершенствование бухгалтерского учета в РК. 1994.
16. Родостовец В.К, Надеева Н.В. Учет ... по ... ... 1996, июлъ (№ 26), с. ... Сван Т. Delphi 3.0. – ... ... ... Сейткасимов Г.С. Денъги. Кредит. Банки. – Алматы: Экономика, ... ... Э.А. База ... ... ... ... 1998.
20. Фаронов В.В. Delphi 7. Учебный курс. - Москва: Нолидж, 2003.
21. Фаронов В.В., Шумаков П.В. Delphi 4. ... ... ... - ... Нолидж, 1999.
22. Шафрин Ю. Основы компъютерной технологии. – Москва: ABF, ... ... ... валютного дилера. – Москва: Верба, 1992.
24. Положение о ... ... ... ... о ... ... ... Проблемы правового обеспечения репо в Казахстане. - ... ... ... 1998.
27. Сайт “О Националъном банке Республики Казахстан” в Internet, ... Учет и ... ... ... ... ... ... Зарубежный опыт. Алматы: БИКО. Библиотечка бухгалтера.
-----------------------
Материалды залалды өтеу бойынша есеп айырысулар
Берілген қарыздар бойынша есеп ... ... ... ... ... есеп ... ... тұлғалармен есеп айырырысулар есебі
Анықтамалар

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 81 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ҚР Ұлттық банкінің дебиторлық борыштар есебінің ақпараттық жүйесі60 бет
Іс қағаздарын жүргізу негіздері220 бет
Ахмет Ясауидің Диуани Хикмет шығармасы14 бет
Дебиторлық берешек26 бет
Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу30 бет
Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі48 бет
«білім беру» функционалдық тобының шығындары туралы ақпарат4 бет
Бірыңғай бюджеттік сыныптама6 бет
Мемлекет шығыстарының мазмұны33 бет
Мемлекет шығыстарының экономикалық мазмұны37 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь