Кәсіпорынның экономикалық сипаттамасы

Мазмұны

Бет

Кіріспе 5

І БӨЛІМ. Кәсіпорынның экономикалық сипаттамасы 7
1.1.«Индустриальное снабжение» жауапкершілігі шектеулі
серіктестігінің ұйымдық құрлымы, қаржы.экономикалық
жағдайы 7
1.2. Кәсіпорында бухгалтерлік есепті ұйымдастыру жағдайы 15

ІІ БӨЛІМ. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың
ақпараттық негізі 19
2.1. Бухгалтерлік баланс. қаржылық талдаудың ақпараттық
негізі ретінде 19
2.2. Табыстар мен шығыстар жөніндегі қорытынды есеп 27
2.3. Ақша қаражаттарының қозғалысы жөніндегі қорытынды
есеп 30

ІІІ БӨЛІМ Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау 33
3.1. Қаржылық жағдайдың мәні, талдау мақсаты және әдістері 33
3.2. Баланс активтері мен олардың құралу көздерінің құрамы мен құрлымының динамикасын талдау 42
3.3. Кәсіпорынның баланс өтімділігін талдау 51
3.4. Кәсіпорынның төлем қабілеттілігін талдау 60

Қорытынды пікірлер мен ұсыныстар 73

Пайдаланған әдебиеттер тізімі 76

Тіркемелер 84
Кіріспе
Қазіргі кезде есептеу процедуралары мен принциптерін стандарттауды Бухгалтерлік есептің халықаралық стандарты мен Қаржылық есептіліктің Халықаралық Стандартын – БЕХС және ҚЕХС (International Accounting Standards, IAS and International Financional Reporting Standards) жасайтын және жариялайтын қаржылық есептіліктің халықаралық стандарты бойынша Комитет жүргізеді. Қазіргі кезде көптеген елдердегі компаниялар есепті жүргізу үшін ҚЕХС қолданады.
Соңғы жылдары Қазақстан республикасы Үкіметінің Қаржылық есептіліктің халықаралық Стандартына өту бойынша әрекеті айтарлықтай белсенді жүргізілуде. Үкімет тарапынан бұл бағытта алғашқы қадам 2003 жылы жасалды, Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі 2003 жылы 15 мамырда №88-Р өкіметтік “2003-2005 жылдарға Қазақстан Республикасында қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарына өту бойынша шаралар жоспарын” бекіту туралы өкім шығарды. Жоспарда қаржылық қорытынды есептің халықаралық стандартына өтудің келесі мақсаттары мен міндеттері құрылды: “бугалтерлік есептің жүйесін реформалау мақсаты – бухгалтерлік есептің ұлттық жүйесін нарықтық экономика мен халықаралық стандарттар талаптарымен сәйкестендіру. Реформа міндеті келесіден тұрады: пайдаланушыларды, соның ішінде инвесторларды, пайдалы ақпараттармен қамтамасыз ету; Қазақстандағы бухгалтерлік есеп реформаларының халықаралық деңгейдегі стандарттардың негізгі үндесу тенденцияларымен үйлестіруді қамтамасыз ету; бухгалтерлік есептің үлгілерін түсіну мен ендіруде ұйымдарға әдістемелік көмек көрсету”. Бухгалтерлік есеп стандарттары және қаржылық есептілікті құрудың жаңа методологиясы терең зерттеу жүргізуді талап етеді.
Диплом жұмыстың мақсаты – нарықтық экономика жағдайында қаржылық қорытынды есепті құрудың теориялық мәселелерін зерттеу , нақты бір ұйымның қаржылық есептілігінің тиісті нысандарының мазмұны мен құрылымына зерттеу жүргізу және оны жетілдіру жөнінде ұсыныстар дайындау, сондай-ақ субъектінің қаржылық жағдайына талдау жасау болып табылады. Осыған байланысты дипломдық жұмыста алдымызға мынадай міндеттер қойылды:
- нарықтық эконмика жағдайында қаржылық қорытынды есеп берудің теориялық мәселелерін зерттеу;
- нақты кәсіпорынның экономикалық даму жағдайына зерттеу жүргізу;
- субъектінің қаржылық есептілігінің тиісті нысандарының құрылымы мен мазмұнына зерттеу жүргізу және оны ары қарай жетілдіру жөнінде ұсыныстар беру;
- кәсіпорынның қаржылық жағдайына талдау жасау.
Дипломдық жұмыстың теориялық негізі ретінде Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық қорытынды есеп беру жөніндегі заңдық және нормативтік актілері, қаржылық қорытынды есепті дайындап тапсырудың халықаралық стандарттары мен методикалық нұсқаулары, сонымен бірге бухгалтерлік есеп пен талдау мәселелері бойынша отандық және шетелдік ғалымдардың еңбектері алынды.
Зерттеу жүргізу объектісі Алматы қаласындағы “Индустриальное снабжение” жауапкершілігі шектеулі серіктестік болып табылады. Дипломдық жұмысты орындау барысында Қазақстан Республикасының бугалтерлік есеп және қаржылық есеп беру саласындағы заңдық, нормативтік актілері, зерттеу жүргізілген кәсіпорынның соңғы екі жылдың қаржылық қорытынды есебі пайдаланылды.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1. 1 “Қаржылық есептілікті дайындап тапсыру” Халықаралық стандарт
2001
2. Қазақстан Респубдикасының “Бухгалтерлік есеп және қаржылық
қорытынды есеп беру туралы” Заңы. Алматы 2002
3. Бухгалтерлік есептің Қазақстандық стандарты. Алматы Есеп 1998
4. К.Ш. Дүйсенбаев, Э.Т. Төлегенов, Ж..Г. Жумағалиева “Кәсіпорынның
қаржылық жағдайын талдау” Оқу құралы. Алматы Экономика 2001
5. Бухгалтер бюллетені - №3, қаңтар2006 БИКО баспа үйі
6. Бухгалтер бюллетені - №6, ақпан 2006 БИКО баспа үйі
7. Бухгалтер бюллетені - №14, сәуір 2007 БИКО баспа үйі
8. Байболтаева Н.Ә. Бухгалтерлік ескп принциптері. Алматы 2006
9. Қаржылық қорытынды есепті дайындап тапсырудың концептуалдық
негіздері. Алматы: Қаржы-қаражат, 1996
10. Сборник методических рекомендаций по применению
Международных Стандартов Финансовой Отчетности. Алматы: БИКО
2006
11. Ефимова О.В. Как анлизировать финансовое положениепредприятия
(практическое пособие). Интел-синтез,1994
12. Ковалев А.И. Привалов В.П. Анализ финансового состаяния
предприятия. Москва: Центр экономики и маркетинга, 1995
13. Назарова В.Л. Шаруашылық жүргізуші субьектілердегі бухгалтерлік
есеп. Оқулық Экономика 2005
14. Радостовец В.К., Ғабдуллин Т., Шмид О.И. Кәсіпорындағы бухгалтерлік
есеп. Алматы: «Қазақстан орталық аудит» тәуелсіздік аудиторлық
компаниясы, 2003
15. Шеремет А.Д. Сейфуллин Р.С. Методика финансового анализа. Москва
Информ 1995
16. Кондраков Н.П. Бухгалтерский учет, анализ хозяйственной
деятельности и аудит Москва перспектива 1994
17. Энтони Р., Рис Дж. Учет: ситуации и примеры. Москва: Финансы и
статистика, 1993
18. Финансовый анализ деятельности фирмы. Москва: ИСТ-Сервис, 1994
19. Балабанов И.Т. Анализ и планирование финансов хозяйствующего
субъекта: Учебное пособие. Москва: Финансы и статистика. 1994
20. Финансовый учет 1. Учебное пособие. Алматы: Институт
профисиональных бухгалтеров и аудиторов РК.
21. Финансовый менеджмент:теория и практика. Учебник под ред.
Е.С.Стояновой. Москва: “Перспектива” 1996
22. Клейнер Г.Б., Петросян Д.С. Отценка финансового предприятия.
Финансовые и бухгалтерские консультаций. Контакт Инвест Фонд 1995
23. Палий В.Ф. Основы калькулирования. – М.: Финансы и статистик1987
24. Стандарты бухгалтерского учета. Национальная комиссия РК Алматы
1996
25. Методические рекомендации по составлению финансовой отчетности.
Утверждены директором Департамента Методологии бухгалтерского
учета и аудита.Министерство финансов РК 21.05.97г №7 Бюллетень
бухгалтера,1997
26. Радионова В.М. Федотова М.А.Финансовая устойчивость предприятия
в условиях инфляции. Москва “Перспектива” 1995
        
        Мазмұны
Бет
Кіріспе
5
І БӨЛІМ. Кәсіпорынның экономикалық сипаттамасы ... ... ... ... ... құрлымы, қаржы-экономикалық
жағдайы
7
1.2. Кәсіпорында бухгалтерлік есепті ұйымдастыру жағдайы ... ... ... ... ... талдаудың
ақпараттық ... ... ... қаржылық талдаудың ақпараттық
негізі ... ... мен ... ... ... есеп ... Ақша қаражаттарының қозғалысы жөніндегі қорытынды
есеп
30
ІІІ БӨЛІМ Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау ... ... ... ... талдау мақсаты және әдістері 33
3.2. ... ... мен ... ... ... ... мен
құрлымының динамикасын талдау
42
3.3. Кәсіпорынның ... ... ... ... төлем ... ... ... мен ... ... ... ... ... ... мен ... ... есептің халықаралық стандарты мен Қаржылық ... ... – БЕХС және ҚЕХС ... ... IAS and ... Financional Reporting Standards) жасайтын
және жариялайтын қаржылық есептіліктің ... ... ... жүргізеді. Қазіргі кезде көптеген ... ... ... үшін ҚЕХС ... ... ... республикасы Үкіметінің Қаржылық
есептіліктің халықаралық Стандартына өту ... ... ... ... ... ... бұл ... алғашқы қадам 2003 жылы
жасалды, Қазақстан Республикасының ... 2003 жылы 15 ... ... ... ... Қазақстан Республикасында қаржылық
есептіліктің халықаралық стандарттарына өту бойынша шаралар ... ... өкім ... ... ... ... ... халықаралық
стандартына өтудің келесі мақсаттары мен міндеттері ... ... ... ... ...... есептің ұлттық жүйесін
нарықтық экономика мен халықаралық стандарттар ... ... ... ... тұрады: пайдаланушыларды, соның ішінде
инвесторларды, ... ... ... ету; ... есеп ... ... ... стандарттардың
негізгі үндесу тенденцияларымен үйлестіруді ... ету; ... ... ... мен ... ұйымдарға әдістемелік көмек көрсету”.
Бухгалтерлік есеп стандарттары және қаржылық ... ... ... ... ... жүргізуді талап етеді.
Диплом жұмыстың мақсаты – нарықтық ... ... ... есепті құрудың теориялық мәселелерін зерттеу , нақты бір ұйымның
қаржылық ... ... ... ... мен ... ... және оны ... жөнінде ұсыныстар дайындау, ... ... ... ... ... ... табылады. Осыған
байланысты дипломдық жұмыста алдымызға мынадай міндеттер қойылды:
- нарықтық эконмика ... ... ... есеп берудің
теориялық мәселелерін зерттеу;
- нақты кәсіпорынның экономикалық даму ... ... ... ... ... ... ... нысандарының құрылымы
мен мазмұнына зерттеу жүргізу және оны ары ... ... ... ... ... ... ... талдау жасау.
Дипломдық жұмыстың ... ... ... ... ... есеп және ... ... есеп беру
жөніндегі заңдық және нормативтік актілері, қаржылық ... ... ... ... ... мен ... ... бірге бухгалтерлік есеп пен талдау мәселелері бойынша отандық және
шетелдік ... ... ... ... ... ... қаласындағы “Индустриальное
снабжение” жауапкершілігі шектеулі серіктестік болып ... ... ... ... ... ... ... есеп және
қаржылық есеп беру саласындағы заңдық, нормативтік ... ... ... ... екі ... ... ... есебі
пайдаланылды.
І Бөлім. «Индустриальное снабжение» жауапкершілігі
шектеулі серіктестігінің ... ... ... ... ... ... экономикалық жағдайы.
Жеке меншікке негізделген « Индустреальное ... ... ... ... 2005 ... ... айынан бастап Алматы
қаласында қызмет істеп келеді. ... ... ... ...... ... шығарып сату. Сонымен қатар Серіктестік
Ресей, Испания, Германия ... ... ... ... ... аяқ ... сатып өткізумен айналысады. Жеке кәсіпорын "
Индустриальное снабжение " жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... , ... ... , ... қоры бар .
Кәсіпорын қызметінің мақсаты - жоғары сапалы өнім шығару, заңды ... ... ... ... ең аз шығынды шығарып,
табысты көп табу. Құрылыс компанияларының қажеттіліктерін қанағаттандыру .
Қазақстан Республикасында кәсіпорынның бірнеше филиалдары бар. ... ... ... ... Ақтөбе, Орал, Ақсай қалаларында,
Астанада және Шығыс Қазақстан облысы ... ... ... ... ... » жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің «Альянс
Банк», және «Банк ЦентрКредит» ашық ... ... ... ... шоты ... Банктегі есеп айырысу шоты ... есеп ... шоты ... ... снабжение » жауапкершілігі шектеулі серіктестігі
шет елдермен тығыз ... ... атап ... ... ... ... материал шығаратын компания, Испаниядағы
құрылыс жүргізу үшін арнайы киім ... ... ... « ОМАХ ... ... ... Әуэзов аудандық салық комитетіне 2005 жылдың
аяғында тіркелген, ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорын кеңесі. Серіктестікті басқарудың жоғарғы органы –
Қатысушылардың жалпы жиналысы болып ... Ол ... бір рет ... құрамына басқару аппаратында жұмыс істейтін адамдар кіреді Бұл жоғарғы
орган серіктестіктің қызметімен байланысты кез ... ... ... ... ... мен ... снабжение» ЖШС-нің ұйымдық құрлымы төмендегі сызбада (1.)
келтірілді.
Кәсіпорынды басқару ... ... ... - бас ... . Ол ... ... ... бөлімшелердің басшыларын , қызмет
басшыларын және ... ... және ... босатады.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын одан әрі жоғарылату үшін басқадай ... ... ... басшыларын өндірістік цехтардың
, учаскелердің , бөлімшелерінің басшыларын тағайындайды және жұмыстан
босатады.
Серіктестік ... ... ... ... ... ... «Индустриальное снабжение» жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... ... ... ... серіктестік туралы заңы;
- Қазақстан Республикасының басқадай заңдары мен ... ... ... » жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің ұйымдық
ұрлымы.
| ... ... |
| ... |
| ... ... ... ... АҒА ... ... 1-ші ... ... 2-ші ... 3-ші ... ... ... ... Бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуына басшылық жасау;
- Бюджетпен есеп ... ... ... ... ... ... қорытынды есепті, қаржылық есептілікті дайындап тапсыру.
1-ші бугалтердің міндеті:
Кәсіпорынның аванстық есебін есептеп тапсыру, әр күн ... ... ... ... ... ... яғни ... кассаларында
қаншалықта бар нақты ақшаны көрсетіп, директордың алдында есеп беру.
2-ші бухгалтердің міндеті:
Кәсіпорынға әкелінген тауарлардың, ... ... 1 С ... ... « тауарларды қабылдау»
бөліміне еңгізу. Тауарларды ... ... ... ... ... жазып беру. Кәсіпорын директорының, бас бухгалтердің
қолы толтырылған құжатта тұруы тиіс.
Кассирдің ... ... ... ... бойынша касса кітабын жүргізеді.
Кассадан берілген немесе кассаға түскен ... ақша ... ... оған ... ... , бас бухгалтердің және кассирдің қолы
қойылады. Ақша алушы алған сомасын жазумен ... соң қол ... ... кассир еңбек ақы және сол сияқты басқадай төлемдер ... ... ... ... ... Жұмыс күннің соңында кассир кітап
бойынша кіріс және шығыс ... ... ... ... ... ... оның ішінде еңбек ақыға арналған соманы ... ... ...... жұмысын қадағалап отырады.
1-ші менеджер шет мемлекеттен алып ... ... үшін ... киімдерді Қазақстандағы құрылыс компанияларына сатып ... ... ... ... ... өткізумен айналысады және
басқа кәсіпорынға жарнамалайды.
3-ші менеджер ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестігінде
97100 мөлшерінде жарғылық капитал құрылған.
Қойылған мақсаттардың ... жету үшін ... ... жүзеге асырады. Құрылыс өнімді ( жұмысты, қызметті) ... ... ... ... ... немесе сатып алушылармен келіскен
бағамен сатады .
Есеп ... ... ... ... түсетін барлық ақша
қаражаттардың, ... ... ... ... ... толық
есебін жүргізеді.
Зерттеу жүргізілген кәсіпорынның құқықтары және міндеттемелері
келесідей болады :
1. ... ... ... ... сыртқы
экономикалық қызметті дербес жүзеге асырады .
2. Сату , ... , ... ... ; ... ... ... ... пайдалануға беру, жабдықтау, көлік құралдарын жалға ... және ... ... , ... ... баланстан жойуға құқығы
бар,егер олар тозған немесе моральдық ескірген болса.
3. ... және ... ... тапсыру құқығы бар, сонымен бірге
еңбек ұжымының келісуімен ... ... ... ... және ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестікке
жұмыс орындайтын, қызмет көрсететін кәсіпорынға ақшалай көмек беру.
4. Бекітілген жарғыны, нормативті ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның сауда құпиясын міндетті сақтау.
Қызметкерлердің еңбек ақы төлеу ең аз ... ... заң ... ... ... ... ... байланысты еңбек ақы төлеудің мөлшері ... ... ... ... ... ( ... , ... , бөліс , өзгерту ) және қызмет
тоқтату жөніндегі шешім Қазақстан Республикасының заңында бекітілген.
Нарықтық экономика жағдайында ... ... ... және ... ... ... алу ... барлық назарды осы
көрсеткішті талдауға ... ... ... ... жасауға табыстар мен шығыстар ... ... ... ... ... қызметті) сатып-өткізуден түскен табыс ол ... ... ... ... есепте қосымша құн салығы, акциздер
т.с.с. салықтар мен міндетті ... ... ... ... сату ... және баға ... алынып тасталынып көрсетіледі.
Кестеде келтірілген мәліметтерден «Индустриальное снабжение»
жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің өнімді ... ... ... ... ... 2006 жылды өткен жылмен салыстырғанда
156819035,4 теңгеге ... ... ... ... табыс пен сатып-өткізілген өнімнің
(жұмыстың, қызметтің) өзіндік құны да 125556159,6 теңгеге көбейген ... ... – ол ... ... ... ... ... және
негізгі қызмет нәтижесінде өнімді (жұмысты , қызметті) ... ... ... пен сатып-өткізілген өнімнің (жұмыстың, қызметтің) өзіндік
құнының айырмасы болып табылады. ... ... ... ... ... жылды өткен жылмен салыстырғанда 31262875,87 ... ... ... ... ... ... 2005-
2006 жылдардағы қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесі жөніндегі көрсеткіш.
| 1 |Көрсеткіштер |2005ж |2006ж ... |
| | | | |(+;-) тг. |
| 1 | 2 | 3 | 4 | |
| | | | |5 |
|1 ... ... ... | | | |
| ... ... табыс |11922485,2 |168741520,7 |156819035,4 |
| |тг. | | | |
|2 ... ... | | | |
| ... ... өзіндік|11083726,5 |136639886,1 |125556159,6 |
| |құны тг. | | | |
|3 ... ... тг ... ... ... |
|4 ... ... тг. | - |1260,19 |1260,19 |
|5 ... ... тг. ... ... ... |
|6 ... ... дейінгі | -55700,02|392442,9 ... |
| ... тг. | | | |
|7 ... ... бойынша шығыстар| | | |
| |тг. |- ... ... |
|8 ... ... ... ... ... | 274710,03 |
| |тг. | | | |
|9 ... ... ... тг. ... ... | ... |
Басқадай табыс өткен жылы боған жоқ. Есепті жылы ол 1260,19 ... ... ... құнына кірмей шегерістерге жататын кезеңдік
шығыстар өткен жылы 894458,79 теңгені құрса, еспті жылда олар ... ... ... салынғанға дейінгі кәдімгі қызметтен түскен табыс
зерттеу жүргізілген кәсіпорында есепті жылда 392442,9 мың теңгеге құрса,
өткен жылы 55700,02 ... зиян ... 2006 ... 2005 ... 448142,9 ... көбейген. Есепті жылы табыс салығы
117732,87теңгені құрады.
Жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің қаржы-шаруашылық ... ... ... таза табыс сомасы есепті жылды өткен жылмен
салыстырғанда ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепті ұйымдастыру жағдайы.
Бухгалтерлік есеп жүргізу мен ... ... ... ... мен ... ... ... бухгалтерлік есеп
стандартына сәйкес ... ... ... ... мен оны ... ... бірге инвесторлардың, жабдықтаушылардың, сатып-
алушылардың,кредиторлардың, ... ... ... мен ... ... үшін ... кәсіпорынның шаруашылық
процестері мен шаруашылық қызметінің қаржылық нәтижелері жөніндегі дұрыс
және ... ... ... ... ету ... ... міндеті болып табылады.
Шаруашылық қызметінің түріне, көлеміне және шаруашылық жүргізудің
нақты ... ... ... есепті ұйымдастыруды жүзеге асыра
отырып, “Индустриальное снабжение” жауапкершілігі шектеулі ... ... ... рәсімдеу үшін пайдаланылатын бастапқы
құжаттардың ... ... ... ... ... ... жасап бекітеді;
- өз бетінше бухгалтерлік есепті ұйымдастыру нысанын белгілейді;
- бухгалтерлік ... ... және ... ... ... ... асырады;
- шаруашылық операцияларына бақылау жасау тәртібін, ... ... ... ... үшін ... ... да шешімдерді
қарастырады.
“Индустриальное снабжение” жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... ... ... ... нысаны – бүгінгі күннің талабына сай,
электрондық есептеу машиналарын кеңінен ... ... Бұл ... ... ... ... ... бухгалтерлік қорытынды
есепке дейін кешендік автоматтандыруды қамтамасыз етеді.
Бухгалтердің автоматтандырылған жұмыс орнын ұйымдастыру проблемасын
шешуде бірінші кезеңдерді ... ... ... кезеңде – есеп апаратының бөлімдерінде ... ... ... жеке ... ... орнын
құру болжанады.
Екінші кезеңде – есеп апаратының ... ... ... ... ... желісі жасалынады.
Үшінші кезеңде – құжаттаудың және есеп ақпараттарын өңдеудің
локалдық ... ... және ... ... құралдарымен бір
жүйеге бірігеді.
Бұл келешекте ақпараттарды өндеудің қағазсыз технологиясын жасауға
мүмкіндік ... ... ... және есеп ... ... ... ... орның құрудың бірінші және екінші кезеңдерінің
міндеттерін шешудің барлық алғы ... ... ... ... ... ... және ... бар кез келген құжат есеп регистрі бола алады.
Зерттеу жүргізілген кәсіпорында бухгалтердің ... ... құру ... ... ... мүмкіндік туғызады.
Бугалтерлік ... ... ... ... Солардың ішінде ерекше орын алатын ... ... де, ... ... ... де пайдаланылатын әмбебап
бухгалтерлік бағдарлама – “1С: Бухгалтерия”. Бұл бағдарлама ... ... ... ... да ... ... жағдайында
жұмыс істей алады. “1С: Бухгалтерия” бағдарламасын пайдалана отырып
бухгалтер шот ... ... ... және ... ... тізіміне өзі түзету еңгізе алады.
Бухгалтерлік есептің автоматтандырылған ... ... ... ... қол жеткізеді:
- есеп мәліметтерінің сапасы мен оперативтілігін (жылдамдығын) жоғарлатады;
- Аралық ақпарат ... ... ... Қол ... ... өндеу шығындарын азайтуға жағдай туғызады.
Бухгалтерлік есетің 30 “Есеп саясаты және оның ашып көрсетілуі” деп
аталатын ... ... ... ... есеп саясаты деп -
бухгалтерлік есепті жүргізу және ... ... ... мағынасын
олардың принциптері мен негіздеріне сәйкес ашып көрсету үшін субъектінің
басшысы пайдаланатын тәсілдердің ... ... ... ... ... ... есеп ... басты міндеті – оның ... ... ... етіп ... толық, объективті және дұрыс ақпараттарды
жасау болып табылады. Есеп саясатының сауатты түрде жасалынуы және ... жыл ... ... ... ... есеп ақпараттарын сыртқы
пайдаланушылар ... ... ... ... ... ... ... саясаты кәсіпорындағы есеп жүргізу ... ... ... - ... ... ұйымдық.
Бухгалтерлік есептің әдістемелік аспектісі активтерді бағалау
тәсілдері, ... ... ... ... ... ... ... тұрады.
Техникалық аспект – ... ... ... ... автоматтандырылған) анықтайды.
Ұйымдық аспект – кәсіпорындағы бухгалтерлік қызметті ұйымдастыру
элементтерін қамтиды.
Бухгалтерлік есепті жүргізу әдістемесінде “Индустриальное ... ... ... ... құралдардың тозуын есептеген
уақытта бірқалыпты әдіспен есептейді. Өндіріске босатылатын материалдарды
бағалау кезінде серіктестік ... құн ... ... ... ... ... құжаттар қолданылады. Қаржылық есептілікті
тапсырған уақытта кәсіпорын ескі Бас шот жоспарын ... ... ... ... жағдайын талдаудың
ақпараттық негізі
2.1. Бухгалтерлік баланс - қаржылық ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың
ақпараттық негізі қаржылық есеп беру ... ... ... есеп және ... ... туралы” заңына сәйкес
қаржылық есеп берунысандарына мыналар жатады:
1) бухгалтерлік баланс;
2) табыстар мен шығыстар жөніндегі есептілік;
3) ақша ... ... ... ... меншікті капиталдағы өзгерістер жөніндегі есептілік.
Онда сонымен қатар түсіндірме хат болады, сондай-ақ қаржылық ... ... ... ... және бұл ... ... оқылады. Түсіндірме хатта, ... ... есеп және ... ... саясатын ұстап отырғандығы және қаржылық есепті
пайдаланушылардың талаптарына сай ... да ... ... ... ... есептілікті бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... рұқсат етіледі. Бұл егер
де төмендегі көрсетілген үш ... кез ... ... ... ғана
(соңғы 2 қаржылық жыл үшін) маңызға ие болады:
1) зейнетақыны, ... ақша және ... ... ... ... айып пұл ... салық және басқа ҚР төлемдерін салу
үшін жылдық табыс ҚР заңымен көрсетілген 10000 есе ... ... ... жыл бойы қызметкерлердің орташа саны 50-ден аспайды;
3) активтердің жалпы құны 60000 еселік есептік көрсеткіштен аспайды.
«Қаржылық есептің мақсаты – ... ... №30 ... ... ... ... ... көрсетілгендей, бұл
қолданушыны заңды тұлғаның ... ... және оның ... нәтижелері
мен есепті кезеңдегі қаржылық жағдайында болған өзгерістер туралы пайдалы,
маңызды әрі дәл ақпараттармен қамтамасыз етуі ... ... ... ... негізінен өтелген жағдайлардың қаржылық
нәтижелерін және де ... үшін ... ... мен ... ... ... шешу ... сондай-ақ субъектінің болашақтағы ақша
ағымдарын және осы субъектіге сеніп тапсырылған ... мен ... ... ... ... мен ... бағалау
үшін қажетті пайдалы ақпараттарды сипаттайды. Алайда қаржылық есептілікті
қолданушыларға экономикалық шешімдерді қабылдау үшін ... ... ... Қаржы есебін пайдаланушылар қабылдайтын
экономикалық шешімдер ... ақша ... ... мүмкіндігін
бағалауды, сондай-ақ оларды айналдыру уақытын есептеу және нәтижеге сенімді
болуын ... ... Бұл ... ... өз ... ... ақы төлеу, пайызды төлеу, несиені қайтару және табысты
тарату қабілетін анықтайды. Егер де ... тек қана ... ... қызметін және оның өткен есепті ... ... ... сипаттайтын ақпараттармен емес, сонымен қатар барлық
қажетті ақпараттармен ... ... онда ... яғни ... ақша
қаражаттарының айналдыру мүмкіндігін одан да жақсы бағалайды. ... ... ... ... заң ... ... ... шек қояды, дегенмен олардың ... ... ... ... ... ... болған жағдайда қаржылық есепте
көрсетілген ақпараттарға қосымша ... ... ете ... ... ... ... ... ақпараттың басты көзі
ретінде сенуі тиіс.
Нарықтық экономика жағдайында қаржылық ... ... ... ... ... ... ... көзіне, әр түрлі ... ... ... өзара негізгі байланысына және ... ... ... ... ... ... базасына айналады.
Кәсіпорынның қаржылық есептілігін талдауда негізгі ақпарат көзі
қызметін бухгалтерлік баланс атқарады.
Баланс – ... ... ... және ... кәсіпорынның
қаржылық жағдайын сипаттайды және маңызды қызметтер атқарады. Біріншіден,
баланс ... ... ... ... мүліктік жағдайымен
таныстырады. Осы арқылы олар бұл ... нені ... ... ... және ... ... қандай, кәсіпорын жақын арада
үшінші жақ алдындағы өз ... ... ала ма, соны ... ... ... ... ұқсас кәсіпорындар жүйесіндегі өз
орны, таңдап алынған стратегиялық бағытының дұрыстығы ... ... ... ... ... және ... басқару
бойынша әртүрлі сұрақтарға ... ... ... ... алады.
Үшіншіден, баланстың мазмұны оны ішкі қолданушылары ... ... да ... мүмкіндік береді. Мысалы, аудиторлар жұмыс
процесінде дұрыс ... ... үшін өз ... жұмысын жоспарлауда,
сондай-ақ клиенттің сыртқы есеп берудегі есеп жүйесінде мүмкін болатын,
әдейі жасалынған және ... ... ... ... ... шығару үшін көмек алады, ал талдаушылар қаржылық талдаудың бағытын
анықтайды.
Баланс ақпараттары негізінде ... ... ... ... ... ретінде жұмыс жүргізудің мақсатқа сәйкестігі
және оның шарттары туралы шешімдер қабылдайды; өз ... ... ... және берілген кәсіпорынның акцияларын иеленудің
орындылығын және ... ... ... ... ... көп ... қаржылық жағдайды талдауды баланстық талдау деп
атайды. Бухгалтерлік ...... ... ... түрі бола ... ... кезеңдегі кәсіпорын мүлкінің құрамы мен ... ... ... мен ... ... ... мен
міндеттеменің қолда барын, дебиторлық және кредиторлық борыштың динамикасы
мен жағдайын және кәсіпорынның несие қабілеттілігі мен төлеу ... ... ... ... көрсеткіштері кәсіпорынның капиталын
орналастыру тиімділігін, оның ... және ... ... ... ... ... ... көлемі мен құрлымын,сондай-ақ оларды
ынталандыру тиімділігін бағалауға мүмкіндік береді. Осылайша, ... ... үшін және ... ... ... бағалауда
ақпараттың ең қажетті түрі болып табылады.
1997 жылға ... ... ... екі бөліктен: актив және
пассивтен тұратын кесте түрінде ... ... ... ... ... кезеңде бақылап, таратып отыратын мүмкіндік ... ... құны ... ... ... ... заемдар мен
кредиторлық қарыздар бойынша міндеттемелері ... ... ... өтеу
мүлкі құнының немесе келіп түсетін табыстың төмендеуіне әкеліп соқтырады.
Мүліктің түрлері және олардың қалыптасу көздері сапалық ... ... ... Осының нәтижесінде баланстың активі мен пассиві
мүлік және оның қалыптасу көздерінің ... ... ... ... ... ... ал оның ... әр топ өз алдына жеке-жеке
элементтер мен қортындыланған көрсеткіштерден тұрады. Актив пен ... жеке ... мен ... ... ... баптары деп
аталады.
Баланстың актив бөлімінің құрлымына сай ерекшелік – бұл яғни баланс
бөлімдері мен баптрының әр ... ... ... қатаң, белгілі бір
дәйектілікпен орналасуы – яғни олардың өтімділік ... ... ... ... ... ... аз активтерден өтімділігі көп
активтерге дейін, ... ... ... өтімділігі жағынан төмен
бөлімдері мен баптары жазылады, содан ... ... өсу ... жоғары өтімді активтер жазылады. Осы принцип бойынша активтің
қорытынды баптары ең өтімді айналым қаражаттары ... ... ... олар ... мерзімді қаржылық салымдар, кассадағы, есеп айырысу
және валюталық шоттардағы ақша қаражаттары, сондай-ақ ... да ... ... бөлімдері мен баптары төлем мерзімнің жеделдік
дәрежесіне байланысты мына ... сай ... ... ... аз ... жеделділігі көп бағыттаға дейін.
Жоғары оқу орындарына экономикалық мамандық алатын студенттерге,
бизнес мектептер мен ... ... ... ... ... ... оқулығында келесідей анықтама берілген: «Баланс – ... ... бір ... ... ... ... ... Активтер дегеніміз бұл кәсіпорын нені иеленеді және ол нені алуға
тиіс, соны көрсетеді (немесе активтер – бұл ... ... ... тиісті мүлкі) пассивтер – бұл кәсіпорынның өзінің ... ... ... ... ... сомасы әрқашан да пассивтер ... ... тиіс ... ... ... ... іске кіріспе» деген оқу
құралында ... ... ... – бұл ... бір күнге кәсіпорынға тиісті
барлық активтер мен оның борыштарын анықтайтын пассивтерінің ... ... ... ... бизнестің қаржы жағдайының бейнесі болып
табылады. Актив пен ... әр бабы ... ... ие ... және ... ... әрқашан пассивтер сомасына тең болуы тиіс (14).
Әрі қарай олар баланстың негізгі ... ... ... – бұл ... ... ... кәсіпорынмен
бақыланатын және болашақта кәсіпорынға экономикалық табыс әкелетін ресурс.
Пассив – бұл өткен жағдайлардан пайда ... ... ... Оны өтеу экономикалық ... ... ... ... ... ... әкеліп соқтырады.
Капитал – бұл пассивтерді активтерден алып тастағандағы кәсіпорынның
өзіндік қаражаты».
Баланс бухгалтерлік ... ... есеп және ... №30 ... анықталады. Ол активтердің, меншікті капитал
және міндеттемелердің мәнін анықтайды, сондай-ақ ... есеп ... ... ... ... ... тұрады. Баланста ұзақ
мерзімді және ағымдағы міндеттемелердің ... ... ... ... ... мен ... және ... жиынтық сомасын анықтау,
қаржылық есепті пайдаланушыларды кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалауға
және дәлелді ... ... ... ... ... ... ... түрде құрастырылған баланс 5 бөлімнен тұрады:
1) қысқа мерзімді активтер;
2) ұзақ мерзімді активтер;
3) қысқа мерзімді акитивтер;
4) ұзақ ... ... ... ... Есептің Халықаралық Стандартына (БЕХС) көшуіне байлнысты
Қазақстан Республикасы Қаржы министірінің 2005 жылғы 22 ... ... ... ... жылдық баланс өзгеріске ұшыраған.
Кесте 2.1.
| |Жол ... ... ... ... ... ... |
| | | | |
| 1 | 2 | 3 | 4 |
| І. ... ... ... | | | ... қаражаты және оның эквиваленттері | 010 ... ... ... мерзімді қаржылық инвестициялар | 011 | | ... ... ... ... | 012 ... ... ... | 013 ... ... ... салықтық активтер | 014 | | ... ... ұзақ ... ... | 015 | | ... де ... мерзімді активтер | 016 | | ... ... ... ... | 100 ... ... |
|ІІ. Ұзақ мерзімді активтер | | | ... ... ... инвестициялар | 020 | | ... ... ... ... | 021 | | ... қосу ... ... | | | ... |022 | | ... ... ... | 023 | | ... құралдар | 024 | ... ... ... | 025 | | ... және ... ... | 026 | | ... емес активтер | 027 |55344,2 |41381,9 ... ... ... активтер | 028 | | ... де ұзақ ... ... | 029 | | ... мерзімді активтердің жиыны | 200 |55344,2 ... |
| |
| ... 2.1. ... |
| 1 | 2 | 3 | 4 ... ... | ... ... |
| ... | | | ... Қысқа мерзімді міндеттемелер | 030 | | ... ... ... ... | 031 | | ... ... ... | 032 |23707 ... ... да ... және ... төлемдер | 033 | | ... ... | | | ... ... кредиторлық берешек | 034 ... ... ... бағалау міндеттемелері | 035 | | ... де ... ... ... | 036 ... |1401406 ... мерзімді міндеттемелердің жиыны | 300 |4769248,9 |73051013,9 |
|ІV. Ұзақ ... ... | | | ... мерзімді қаржылық міндеттемелер | 040 |9930000 ... ... ... ... ... | 041 | | ... ... ... ... | 042 | | ... қалтырылған салықтық | 043 | | ... | | | ... де ұзақ ... міндеттемелер | 044 | | ... ... ... ... | 400 |9930000 ... ... ... | | | ... ... | 050 |97100 |97100 ... кіріс | 051 | | ... ... жеке ... ... | | | ... |052 | | ... | 053 | | ... пайда (жабылмаған зиян) | 054 |-55700,02 ... ... ... | 055 | | ... ... | 500 ... ... ... ... + ... + ... | |14740648 |96880972,7 |
Баланс активтің ... ... ... өтімділігі жоғары
активтерден өтімділігі төмен активтере қарай, пассивтер ... ... ... ... ... байланысты мерзімнің жеделділігі ... ... ... жүргізілген «Индустриальное снабжение» жауапкершілігі
шектеулі серіктестікте баланс активі мен пассивін құру ... ... ... №1 ... 1-ші ... ... Яғни ... олардың
өтімділік деңгейіне байланысты, өтімділігі төмен активтерден өтімділігі
жоғары активтерге қарай, пассивтер ... ... ... ... азынан көбіне қарай орналасқан.
2.2. Табыстар мен шығыстар ... ... ... снабжение” жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне
қаржылық есептілігіне ... ... ... ... ... есеп ... басқа да нысандарының көрсеткіштерін қолдану қажет,
әсіресе кәсіпорынның жыл бойындағы барлық ... ... осы ... ... жүргізу үшін жұмсалған барлық шығындар ... ... ... мен ... ... ... есепті
қолдану керек, оның баланстан айырмашылығы ол кәсіпорынның мезеттік суреті
және қатып қалған ... ... ... ол капитал қозғалысы, есепті
кезеңдегі субъектінің ... ... ... табылады. Сондықтан
кәсіпорынның балансына қарағанда, бұл құжат талдаушы адам үшін анағұрлым
маңызды және ... ... ... Ол бұл ... ... немесе зиян
әкелетіндігін анықтау үшін табыстар мен шығындар ... ... ... алынған анық көрсеткіштердің көмегімен ... бір ... ... ... баға береді. Батыс тәжірибесінде, балансты
есеп берудің басты нысаны ретінде бөліп қарастыратын біздің елге ... және зиян ... ... біршама басымдылық берілуі кездейсоқ емес.
Атап айтқанда, дәл осы үлгі американдық, ұлыбритандық және жаңазеландиялық
фирмалардың жылдық ... ... ... ... Мұның түп тамырын
психологиялық тұрғысынан іздеген жөн, табыс ... ... ... ... ... табылады, олар сондықтан да оны ең алдымен сыртқы
пайдаланушыларға әйгілеп көрсетуге тырысады.
Табыстар дегеніміз – ... ... ... салымымен
байланысты емес меншікті капиталдың көбеюімен көрсетілетін, активтердің
қосылуы (кірісі) немесе көбеюі не ... ... ... ... болатын экономикалық пайданың өсуі туындайтын болса, онда ... ... ... ... ... есепте табыстар есепке
алынады.
Шығыстар дегеніміз – акционерлік капиталдың ... ... ... ... емес ... капиталдың азаюына апарушы
активтердің шығып кетуі не ... ... ... ... ... ... ... экономикалық пайданың есепті кезең ішіндегі азаюы.
Егер сенімді түрде өлшенуі мүмкін ... ... ... ... ... ... ... пайдада азаю
пайда болса, онда қаржы- шаруашылық қызметінің нәтижесі жөніндегі қорытынды
есепте шығыстар ретінде ... ... есеп және ... ... ... тапсыру” №30
стандарттың ішіне “Табыстар мен шығындар жөніндегі қорытынды есеп” кіреді.
Онда заңды ... ... құру және ... мақсатында қаржы
шаруашылық қызметінің нәтижесі ... ... ... ... ... ... тәртібі көрсетіледі, бұл өз кезегінде заңды ... ... ... ... қаржылық есебі мен түрлі заңды ... ... ... мүмкіндік береді.
БЕХС-қа (IAS) көшу үшін ҚР-сының Қаржы Министірінің 2005 жылғы 22
желтоқсанда №427 бұйрығымен бекітілген.
БЕХС (IAS) ... ... мен ... ... есеп ... кестеде келтірілген.
Кесте 2.2
Табыстар мен шығыстар женіндегі қорытынды есеп
|Көрсеткіштердің атауы |Жол ... ... ... ... ... үшін |үшін |
|Өнімдерді сату мен қызметтер көрсетуден | | | ... ... |010 ... ... |
|Сатылған өнімдер мен көрсетілген | | | ... ... құны |020 ... ... |
|Жалпы пайда (010-020) |030 ... ... ... ... табыстар |040 | ----- | ----- ... де ... |050 |1260,19 | ----- ... сату мен ... көрсетуге |060 | ----- | ----- |
|арналған шығыстар | | | ... ... |070 ... ... ... ... шығыстар |080 |2413775 | ----- ... де ... |090 | ----- | ----- ... қосу ... ... ... | | ... ... ... | | | |
| | |----- |----- ... ... ... ... ... | | ... | | | |
| | ... ... ... ... ... пайда |120 | | ... | |----- |----- ... ... дейінгі пайда 110+/-120 |130 |392442,9 |-55700,02 |
|Корпарациялық табыс салығы бойынша |140 | | ... | ... |----- ... ... шегергенге дейінгі кезеңдегі|150 | | ... ... ... ... | ... ... |
|Аздық үлес |160 | ----- | ----- ... ... ... ... ... | | |
| | ... ... ... ... пайда |180 | ----- | ----- ... ... ... ... ... азаюын көрсетеді, ал
шығындар – активтердің азаюын немесе ... ... ... ... Ақша ... ... жөніндегі қорытынды есеп.
“Ақша қаражатының қозғалысы жөніндегі қорытынды есеп” ҚР шаруашылық
субъектілерінің қаржылық есеп беруіндегі маңызды болып табылады. Бұл ... ... бір ... ақша ... ... ... ... пайдаланылу жолдары көрсетіледі. Кәсіпорынның есепті
кезеңіндегі жұмсаған ақша қаражаттарын жабу үшін ... ... ... ... ме, соны ... Ол ... қолданушыларды
кәсіпорынның операциялық, инвестициялық және қаржылық қызметінің белгілі
бір ... ... ... ақша ... ... түсуі мен шығыны
туралы ақпараттармен қамтамасыз ете ... ... ... қаржы
жағдайындағы өзгерістерін бағалауға мүмкіндік береді.
Ақша қаражаттары – бұл кассадағы және банк шоттарындағы қолма-қол
ақша.
Ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... Есеп беру ... ішінде заңды тұлғаларға ақша қаражаттарының келіп
түсуі және ... ... ... ... Есеп беру ... заңды тұлғалардың операциялық, инвестициялық және
қаржылық қызметі жөніндегі ақпараттарды беру.
Операциялық қызмет дегеніміз – ... ... ... табу ... ... ... бірге қаржылық және инвестициялық қызметіне
жатпайтын ... ... ... ... операциялық қызметтен болған ақша
қаражаттарының ... ... ... ... ... ... отырып
ашып көрсетеді:
Тікелей әдіс – бұл ақшаның ... ... мен ... ... ашып ... ... Бұл әдіс ақшамен ... ... ... және ол ... ... қызметінің қай түріне
жататынын анықтауға негізделген. Тікелей әдісті қаржы-шаруашылық қызметтің
нәтижесі ... ... ... ... бабына түзету (корректировка)
жасау деп түсіну керек. Мұндай жағдайда түзетуді өнімді ... ақша ... ... ... Одан тауарды сатып алу бойынша төленген
барлық ақшаның сомасын, ағымдағы ... ... ... ... несие
үшін проценттер сомасын, бюджетке төленген төлемдерді алып тастау ... ... ... ... ақша ... ... ... “Индустриальное снабжение” жауапкершілігі
шектеулі серіктестік тікелей әдісті қолданған ... ... ... ... ... ақша ... ... бейнелейтін
операцияларға төмендегі операциялар жатады:
а) тауарларды сатып-өткізуден және ... ... ... ... ... ... үшін алынған аванстардың сомасы;
б) басқадай әртүрлі сипаттағы табыстардың келіп түсуі.
Ақша ... ... ... түсетін тауарлар және көрсетілген қызмет ... және ... ақша ... ... ... үшін аванс төлеу;
б) еңбек ақы төлеу;
в) бюджетпен есеп айырысу;
г) басқадай төлемдер.
Жанама әдіс – бұл таза табысқа ... ... ... ... ... ... мен ... және міндеттемелердің өзгеруіне
байланысты түзету (корректировка) жасалынатын әдіс.
Бұл әдіс бухгалтерлік баланс және табыстар мен ... ... ... ... ... ... ... мен шығыстар жөніндегі қорытынды есептің
әрбір бабын түзету (корректировкалау) көзделмейді. Бұл ... ... ... ... таза табыстың (зиянның) өткен есеп беру ... ... ... ... дегеніміз – ұзақ мерзімді активтерді сатып алу
және сату, өтелетін несиелерді алу және беру.
Иенвестициялық ... ... ... ... ... ... төмендегілер жатады:
1. Ақша қаражаттарының келіп түсуі:
- негізгі құралдарды сатып-өткізу;
- басқалары.
2. Ақша қаражаттарының шығуы:
- негізгі құралдарды ... ... ...... ... ... капитал және
қарызға алынған қаржылардың құрамы мен мөлшерінің өзгеруі болып табылатын
қызметі.
Қаржылық қызметтің ... ақша ... ... ... ... Ақша ... ... түсуі:
- басқалары.
2. Ақша қаражаттарының шығуы:
Қажлылық қызметте зерттеліп жатқан ... ақша ... ... ... көрсетілмеген.
ІІІ Бөлім Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау
3.1 Қаржылық жағдайдың мәні, талдау мақсаты ... ... ... ... ... жағдайын
талдаудың маңызы өте зор. Бұл ... ... ие ... ... меншік иелері, жұмысшылар, коммерциялық серіктестіктер
және де басқа ... ... ... ... нәтижелері үшін толық жауапкершілікте болуымен байланысты.
Кәсіпорынның қаржы ... осы ... ... бір ... ... және оның өз шаруашылық қызметін ... ... ... қарыз міндеттемелерін уақытылы өтеуі үшін қаржы ресурстарымен
қамтамасыз етілуін көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы – бұл ... ... ... ... ... мен ... ... сақтай
отырып, табысты өсіру негізінде қаржыны тарату мен пайдалану ... ... ... ... ... жағдайы.
Қаржылық тұрақтылықтың мәні – бұл қорлар мен шығындардың ... ... ... ... тұрақтылық жағдайына көптеген факторлар әсер
етеді:
1) ... болу ... ... – ішкі және ... нәтижесінің маңыздылығына байланысты – негізгі және негізгі емес;
3) құрылысы бойынша – қарапайым және күрделі;
4) ... ету ... ... – тұрақты және бойынша.
Ішкі факторлар кәсіпорынның өзінің жұмысын ұйымдастыруына байланысты
болады, ал сыртқы ... ... ... ... ... ішкі факторларды қарастырайық. Кәсіпорынның тұрақтылығы ең
бірінші ... ... ... ... ... өнім мен
көрсетілген қызметтің құрамы мен құрлымына тәуелді. Сондай-ақ, тұрақты ... ... ... қатынас маңызды болып табылады.
Қаржылық тұрақтылықтың ішкі, маңызды факторларының бірі – бұл қаржы
ресурстарының құрамы мен ... ... ... ... мен
тактикасының дұрыс тандалып алынуы. Кәсіпорынның өз қаржы ресурсы, соның
ішінде таза ... ... көп ... ... ол өзін жайлы сезіне
алады.
Сонымен бірге тек таза ... ... ғана ... ... ... ... құрлымы, әсіресе өндірісті дамытуға бағытталған бөлігіде өте ... ... ... ... ... ... нарығындағы
қосымша жұмылдырушы (мобилизацияланушы) қаражаттар үлкен әсерін тигізеді.
Кәсіпорын ақша қаражаттарын қаншалықты көп тартатын ... оның ... де ... ... болады, алайда, сонымен бірге қаржылық
тәуекелділік те өседі – яғни ... өз ... ... ала ма, жоқ па? – ... ... туады. Және де бұл жерде
кәсіпорынның төлеу қабілеттілігінің ... ... бір түрі ... ... рөл ... ... тұрақтылығына әсер ететін мынадай ішкі
факторларды атап көрсетуге болады:
- кәсіпорынның салалық топқа жатуы;
- ... ... ... ... ... және оның ... ... бар сұраныстағы үлесі;
- төленген жарғылық капиталдың мөлшері;
- шығындардың ... ... ... ... салыстырғандағы
динамикасы;
- қорлар мен резервтерді, олардың құрамы мен құрлымын қоса алғандағы мүлік
пен қаржы ресурстарынның жағдайы;
- кәсіпорындарды басқару тиімділігі.
Сыртқы ... ... ... экономикалық жағдайының
әсері, қоғамда үстемдік етуші техника мен ... ... ... бар
сұраныс және тұтынушылар табысының деңгейі, ҚР үкіметінің салық және несие
саясаты, ... ... ... жөніндегі заң актілері, сыртқы
экономикалық байланыс және тағы басқалар ... ... ... ... ... ... ... ең
жақсы тәсілі, бұл – талдау, ол кәсіпорынның даму бағытын бақылауға, ... ... ... түрде баға беруге мүмкіндік береді және
осындай жолмен басқарушылық ... ... ... ... ... қызметі арасында байланыстырушы қызметін атқарады.
Нарықтық экономика жағдайында жұмыс істеуші кәсіпорындардың қаржылық
жағдайын талдаудың басты мақсаты ... ... ... ... ... ... баға беру және оның есеп беру ... өзгерісі;
- активтер мен олардың қалыптасу көздері арасындағы сәйкестікті, ... ... және ... ... ... ... ... көлемін, оның өсуін (кемуін) және ағымдағы
міндеттемелермен арақатынасын анықтау;
- қаржы-есептік және ... ... ... ... ... және оның міндеттемелерінің құрылымын зерттеу;
- ағымдағы активтердің айналымдылық есебі, оның ... ... ... қорлар есебі;
- баланстың өтімділігін, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының және төлеу
қабілеттілігінің абсолюттік және ... ... ... ... ... ... кәсіпорын табысының салыстырмалы көрсеткіштерін, сондай-ақ олардың
деңгейінің өзгеруіне әсер ... ... ... шығару;
- кәсіпорынның іскерлік белсенділігін анықтау;
- кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын ұзақ және қысқа мерзімді
болжау, яғни оның қаржылық ... ... ... талдау кәсіпорынның шаруашылық қызметін талдаудың
қорытындылыаушы кезеңі болып тбылады. Және ол сатыны қамтиды: ... және ... ... ... ... өндірістік және
қаржылық қызметті құрайды. Кәсіпорынның қаржылық қызметі – бұл оның ... ... ... және ... капиталдың көлемі мен құрамына
өзгеріс әкелетін ... ... ... Ол қаржы ресурстарының жүйелі
түрде ... мен ... ... есеп және ... тәртібін сақтауға,
меншікті және ... ... ... арақатынастың
рационалдылығына, сондай-ақ кәсіпорынның тиімді ... ету ... ... қол ... ... ... ... қызметінің
қаржылық, өндірістік және коммерциялық жақтары арасында тығыз байланыс пен
өзара тәуелділік бар. Осылайша ... ... ... көбінесе оның
өндірістік-сату көрсеткіштермен ... ... өзі ... және ақша ... алуы оның өнімді сатуына, алдын ала
қарастырылған сұрыпталымды ұсап тұруына, өнім ... ... ... және оны бір ... ... және ... байланысты болады.
Жоғары сапалы өнімді үздіксіз өндіру және өткізу кәсіпорынның
қаржылық ресурстарының қалыптасуына оң әсерін ... ... ... ... ... және оны ... қиындықтары кәсіпорын шотына ақша
қаражаттарының келіп түсуіне кедергі жасайды, ... ... ... төмендейді. Кері байланыс бар, ол ақша қаражаттарының
болмауы материалдық ... ... ... ... ... ... тоқтауына әкеліп соқтыруы мүмкін.
Шығындар көлемі өндіріс процесінің тиімділік деңгейімен анықталады.
Олардың тиімділігі қаншалықты көп болса, кәсіпорын өнімді ... ... ... ... ... ішінде қаржылық ресурстарды соншалықты аз
жұмсайды. Және керісінше, шикізат пен ... ... ... ... ... деңгейінің төмендеуі, басқа да ресурстардың
мөлшерден тыс жұмсалуы және ... емес ... ... ... ... ... болады. Еңбек және ... ... ең ... өнімнің өзіндік құнында, содан соң табыста
талдап қорытылады. Соңғы айтылған көрсеткіштің ... ... ... ... өзгерте отырып, оның жалпы қаржылық жағдайына елеулі
көрініс табады.
Нарықтық қатынастың қалыптасуы шаруашылық қызметін біртұтас кешенді
талдауды ішкі ... және ... ... ... ... днп бөлуді
қажет етіп отыр. Талдаудың бұл ... ... ... негізгі
ақпараттық көздері бар.
Әлемдік тәжірбие көрсеткендей, есеп берудің екі түрі ... ... ... ... ... ақ сақтандыру ұйымдары
мен үкімет органдарын кәсіпорынның жұмыс жағдайы мен оның ... ... ... ... шаруашылық қызметінің нәтижесімен таныстыру үшін
қаржылық газеттер мен билютендерге, арнайы анықтамаларды басылып ... есеп ... ... ... ... ... ... шаруашылық
қызметін динамикада бейнелеп көрсетуге, даму ... мен оның ... ... ... ... бірқатар ... ... Есеп ... екінщі түрі – басқару талдауы, бұл
кәсіпорын шығаратын өнімдердің жеке түрлерінің өзіндік құнының нормативтері
туралы, ... ... ... ... ... мөлшерден тыс
шығарылып, өтпей қалуына байланысты мәліметтерден ... ... ... тұлғалар үшін жабық есеп болып табылады. Ішкі есеп
берудің ішіндегі жауапкершілік орталықтары мен ... болу ... ... сияқты жеке бөлімшелердің жұмыс нәтижелерін сипаттайтын маңызды
есеп түрлері болады. Кәсіпорынның жеке бөлімшелеріндегі шаруашылық жүргізу
деңгейін ... ... мен ... салыстыру, кім қалай жұмыс
істейтінін көруге мүмкіндік береді және еңбекке ақы төлеуде қандай да ... ... Ішкі ... ... ... ал сыртқы талдау қаржылық есеп
негізінде жүргізіледі. Бүгінгі таңдағы нарыққа өту ... ... ... ... жаңа ... ... ... тәжірибесі қаржылық есепті оқудың негізгі
ережелерін ... ... ... алты негізгі әдісті ... ... 1) ... ... ... талдау;
3) трендік талдау;
4) салыстырмалы талдау;
5) факторлық талдау;
2. 6) ... ... ... ... ... – есеп берудің әрбір позициясын ... ... Ол ... ... ... ... түрлі баптарының абсолюттік және салыстырмалы ауытқуларын анықтауға
мүмкіндік береді.
Тікелей (құрылымдық) талдау - ... есеп ... ... нәтижеге
тигізетін әсерін айқындай отырып, қорытынды ... ... ... Ол ... ... немесе оның бөлімдері бойынша қорытынды
көрсеткіштегі жеке баптардың үлес салмағын анықтауға ... ... ұзақ және ... ... кәсіпорын мүлкінің жалпы құнындағы,
яғни баланс валютасындағы үлес салмағы және тағы ... және ... ... ... ... ... да есептік бухгалтерлік үлгі ... ... оның ... ... да ... ... жиі ... талдау барлық көрсеткіштер 100% алынатын базистік жыл
деңгейінен, ... ... ... ... ... ... Басқаша айтқанда, трендік талдау әрбір есеп
позициясын бір қатар өткен ... ... және ... яғни ... ... ... мен кездейсоқ әсерлерінен тазартылған
көрсеткішдинамикасының негізгі тенденциясын анықтауды көрсетеді. Трендтің
көмегімен болашақтағы көрсеткіштердің мүмкін болатын ... ... ... ... ... болжамдық талдау жүргізіледі.
Қаржылық талдаудың нарықтық экономика жағдайындағы көбірек таралған
әдісі әртүрлі қаржылық коэффиценттерді ... ... ... ... ... болып табылады,оларды есептеу
кезінде шамалардың біреуін бірлік ... ... ал ... ... ... ... Қаржылық коэффиценттерді есептеу баланстың
жеке баптарының арасында болатын ... ... ... ... ... ... ... факторлық талдау үшін алғашқы база
болып табылады және де олар талдау нәтижесінде талдау жүргізушіге ... ... ... ... екі ... ... өзара
математикалық қатынастарды көрсетеді.
Шешімдер қабылдау үшін сәйкес коэффиценттерді талдаудың пайдалылығы
оларды дұрыс ... ... ... Бұл – ... ... ең
қиын аспектісі, себебі ол осы қатынастардың қалыптасуынның ішкі және сыртқы
факторларын ... ... ... ... салдағы жалпы экономикалық
жағдайлар, кәсіпорын басшылығының саясаты және ... ... ... ... қажет, өйткен тек бір ғана фактор алымына да, бөліміне
де әсер ету мүмкін. ... ... ... ... ... теориялық
дәлелденген салалық қатынаспен салыстырылады. Катынсаты талдау болашаққа
бейімделуі тиіс.
Қатынасты талдаудың рөлін асыра бағалаудың да ... жоқ, ... ... мәні ... және диогностика үшін индикатор болып
табылмайды. ... ... ... ... ... әрқашан қолдай бермейді, себебі олардың деңгейіне келесілер әсер
етеді, жекелеген кәсіпорындардың ерекшеліктері орташа ... ... ... ... ... қол жеткізілген деңгейдің қолайсыз болуы
немесе оның сол өткен жылдар жағдайы үшін ... ... ... ... және
болашақтағы жағдайлар талаптарына сәйкес келмеуі әсер ... ... ... ... ... ... ... механикалық түрде көшіріліп алу, көп жағдайда тиімсіз,
себебі бұл ... ... ... өз ... ... ... бір көрсеткіштердің мүмкін болатын маңызы туралы
берілген кеңестер кейбір кезде расталмайды. Дегенмен, қаржылық жағдайды
талдау ... ... ... ... ... ... ... болып жатқан жағдайларды түсінуге және де оларды тек ағымдағы ... ... ... ... ... да ... бағалауға мүмкіндік береді.
Әлдеқайда кең таралған және ... ... ... ... ... ... табыстылық және іскерлік белсенділік.
Салыстырмалы (кеңістіктік) талдау – бұл фирмалардың, ... ... және ... ... ... ... ... көрсеткіштерін шаруашылық ішіндегі талдау, сондай-ақ
берілген фирманың көрсеткіштерін орташа ... және ... ... ... бар ... фирмалардың көрсеткіштерімен
салыстырғандағы шаруашылық аралық талдау болып табылады.
Факторлық ... – бұл ... ... ... ... ... әсерін зерттеудің детерминдік ... ... ... ... ... ... қатар факторлық
талдау қорытынды көрсеткіштерді оның құрамдас бөліктеріне жікткгенде ... ал оның жеке ... ... ... ... ... – кері ... болуы мүмкін.
Жоғарыда көрсетілген әдістермен қатар, қаржылық ... ... , ... ... және ... ... ... және салыстырмалы шама, графиктік және индекстік әдістер)
дәстүрлі тәсілдері қолданылады. ... бір ... ... ... ... ... мен тәсілдерді іскерлікпен пайдалану кәсіпорынның
қаржылық жағдайына ... ... ... және ... ... ... нығайтуға, мүмкіндік береді.
3.2. Баланс активтері мен олардың ... ... ... ... ... ... қатынастары жағдайында кәсіпорынның ... ... өте зор. Бұл ... тәуелсіздікке ие болуымен,
сондай-ақ олардың меншік иелері, жұмысшылар, ... ... де ... контрагенттер алдыңда өзінің өндірістік кәсіпкерлік
қызметінің нәтижелері үшін ... ... ... ... қаржы жағдайы осы кәсіпорынның белгілі бір кезеңдегі
қаржылық тұрақтылығын және оның өз шаруашылық қызметін үздіксіз ... ... ... уақытылы өтеу үшін ... ... ... көрсетеді.
Диплом алдындағы зерттеу жүргізілген кәсіпорынның ... ... ... ... оның ... жылдардағы қаржылық жағдайын
бағалайтын қаржылық қорытынды есеп ... ... ... ... ... ... капитал және міндеттемелер серіктестіктің
қаржылық жағдайын бухгалтерлік баланста ... ... ... болып табылады. Қаржылық қорытынды есептің ... ... ... кәсіпорын активтеріне сипаттама беру үшін сол ... ... ... бары және ... ... мен құрылымындағы болған
өзгерістер зерттеледі.
«Индустриальное снабжение» жауапкершілігі ... ... ... ... ... ... мен ... талдау жасау
үшін төмендегі талдамалық кесте жасалынады. (кесте 3.1.)
Кестеде келтірілген мәліметтерден «Индустриальное ... ... ... ... ... ... көрсететін
Кесте 3.1.
«Индустриальное снабжение» ЖШС-гі 2006 жылғы баланс активтерінің құрамы мен
орналасуы
| |2006ж. басы |2006ж аяғы |Жыл ... ... | | ... (+;-) |
| ... тг. |% ... тг. |% | тг. ... | | | | | |0 ... құны | | | | | | ... ... |96880972,08|100 |82140324 |557,2 |
|Ұзақ мерзімді | | | | | | ... |55344,2 |0,37 ... |1,4 ... ... ... | | | | | | |
|1 ... емес| | | | | | ... |55344,2 |0,37 ... ... |-25 |
|2 ... | | | | | | ... қалдық| | | | | | ... |----- | ... |1,36 ... |
| | |----- | | | | ... ... ... |95516985,62|98,59|80831681 |550,4 |
| | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |21277952,57|21,96|14312513 |205,4 |
|а) Материалдар | | | | | | |
| |1130,43 |0,007 ... |0,12 ... ... тауарлар |6964308,92|47,24 |21154880,84|21,83|14190572 |203,7 |
|2 Қысқа ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |63584739,56|65,63|56015196 |740 |
|а)Алынуға тиісті | | | | | | ... ... |44,51 ... |600,8 ... ... | ----- | ... |7,89 |7648848,5| ----- |
|Б)Басқадай | | | | | | ... ... ... ... ... ... қаражаты |150321,98 |1,019 |10654293,49|10,99|10503972 |6987,6 |
баланс ... 2006 жылы ... ... салыстырғанда 82140324
теңгеге немесе 557,2 пайызға артқандығын көруге ... Бұл ... ... ... ... оның ... оң ... сипаттайды.
Сонымен бірге кестенің мәліметтерінен ұзақ мерзімді активтердің кәсіпорын
активтерінің ... ... ... ... үлесіне қарағанда төмен
екендігін көреміз. Егер есепті жылдың ... ұзақ ... ... ... ... ... 99,19 %-ға (99,56-0,37) кем болса, жыл
аяғында 97,19%-ға (98,59-1,4) кем болды. Яғни, ... ... ұзақ ... активтерінің есепті жылы ішінде 2%-ға көбейгенін
көреміз. Ағымдағы активтердің өсуі ұзақ мерзімді активтердің өсуінен 0,2
есеге кем ... ... ... ... ... ... емес активтер есепті жылы
өткен жылмен салыстырғанда 13962,2 теңгеге жыл бойындағы өзгеріс ... ... ... ... ... ... құны ... жылы
мүлдем болған жоқ, есепті жылы ол ... ... ... 1,36% құрады.
Осы көрсеткіштен кейін баланс валютасындағы ағымдағы ... ... ... ... ... құнының кәсіпорынның барлық мүлкінің
құнына қатынасымен ... ... ... іске ... коэффицентінің өсуі. Ол қарызды өтеуге арналған қаражат үлесін
сипаттайды. Коэффицент мағынасы артқан сайын кәсіпорынның ... ... және ... есеп ... ... де арта ... ... алғанда оның өсуі актив құрылымындағыжағымды өзгеріс болып
табылады – яғни мүлік әлдеқайда мобильді ... ... ... бұл оның
айналымдылығының жылдамдығын және оны ... ... ... ... ... «Индустриальное снабжение» жауапкершілігі
шектеулі серіктестігінде бұл ... ... жыл ... ... ал жыл ... 0,98 ... ... активтерін таратудың тиімділігін сипаттайтын келесі
көрсеткіш – мобильді және иммобильді қаражаттар қатынасының коэффиценті. ... ... ... ұзақ ... ... ... бөлу арқылы
анықталады.
Бұл қатынастың қолайлы және қауіпті ... ... ... ... ... кәсіпорында берілген көрсеткіштің
деңгейі 0,5-тен төмен ... ... ... ... бұл көрсеткіш деңгейі жыл басында 265,3
(14685304/55344,2), ал жыл аяғында 70 ... ... ... мобильді қаражаттардың өсу қарқыны ... өсу ... ... ... өсіп ... ... ... яғни мобильді қаражаттар 6,5 есеге (95516985/14685304), ал
екіншілері 24,6 (1363986,4/55344,2) ... ... ... ең ... ... ... ... кепілдендірілген түрде
ағымдағы активтермен өтелген жағдайда қол жеткізеді және ... ... осы ... ... ... ... Ағымдағы және ұзақ
мерзімді ... ... ... ... ... мен меншікті
капитал қатынасының коэфицентінен артық болуы керек.
3.1. кестеде келтірілген мәліметтер ... ... ... ... ... ... Оларды жеке элементтер тұрғысынан
зерттеу келесідей қорытындыларды ... ... ... Ең ... – яғни ақша ... бір ... 10503972 теңгеге көбейген. Ең
мобильді қаражаттар сомасының ... және ... ... қабілетінің
жоғары екендігін сипаттауға болады.
Серіктестігінің тауарлы материалдық босалқылардың айналым қаражаттары
есепті жылы ... өсті және ол жыл ... ... ... немесе
21,96% құрады, өткен жылы 6965439,3 теңге немесе 47,25% құраған. Олардың
үлесі 25,29 ... ... ... ... Бұл ... ... босалқылардың айналым қаражаттардың құрамында ... ... ... ... ие. ... мен тауарлардың айналым
қаражаттары есепті жылы өткен жылмен салыстырғанда 108,8-ге және 3 ... ... ... ... ... ... ... борышының
сомасы көбейген. Егер бұл көрсеткіштің шамасы ... ... ... ... ... жылдың аяғында 63584739,56 теңге болған, яғни
8,4 есе көбейген. Бұл көрсеткіш шамасының ... ... ... ... ... ... борыштары 39429444 теңгеге
өсті (45991603,05-6562159). ... ... ... ... ... ... құрап отыр. Басқадай дебиторлық ... 2 жыл ... ... жағынан 3,43 (10,26-6,83)пунктке жоғарлады немесе ... ... ... сомасы 2006 жылы 2005-ші жылмен салыстырғанда
70,8 есеге ... ... ... ... серіктестігінің
қаржылық жағдайына талдау жасаудың келесі кезеңінде баланс активтерінің
құралу ... ... ... ... ... мүлкі меншікті
капиталдың және міндеттемелердің есебінен құралатындығын ескеру қажет.
Меншікті капитал мен ... ... ... ... ... ашып ... ... есеп активтері құралу көздерінің құрамы мен
құрлымына талдау төмендегі кесте (3.2.) ... ... ... ... ... мыналар саналады: жарғылық
капитал, резервті қор, арнайы бағыттағы қорлар, жалгерлік ... ... ... есеп ... ... ... кезең
шығындары бойынша резервтер, баланс пассивінің екінші бөлімінде көрсетілген
алдағы кезең табыстары жатады.
Кесте 3.2.
«Индустриальное ... » ... ... ... ... 2006 ... ... мен құрлымы.
| | | |Жыл ... |
| |2006 ж басы |2006 ж аяғы ... ... | | | |
| ... тг | % ... тг | % ... |
| | | | | |%5/1 |
| | | | | |(3-1) |
| | | | | |*100 |
| 1 | 2 | 4 | 6 |
| |3 |5 |7 ... барлық | | | ... ... ... ... |
| |100 |100 |557,2 ... ... | | | |
|1 ... ... ... ... | 392442,9 ... |0,28 |0,44 |947,9 ... капитал |97100 |97100 | - |
| |0,65 |0 ,1 |- ... | ... ... ... ... |-0,37 |0,34 |-704,5 |
|2 ... | | | ... |14699249 ... ... |
| |99,7 |99,55 |556,1 ... ... | | | ... |9930000 ... ... |
| |67,36 |24,15 |135,6 ... ... | | | ... несие алу |9930000 ... ... |
| |67,36 |24,15 |135,6 ... ... ... ... |
| |32,35 |75,39 |143,1 ... ішінде: | | | ... ... | | | ... ... ... |71491099,16 |70850223,9 |
| |4,34 |73,78 |11055 ... | | | | ... ... ... |4,34 ... |66586475,4 |
| | | |69,38 |10389 ... ... | - ... ... |
| |- |4,4 |- ... есеп ... |158508,74 |134801,74 |
| |0,16 |0,16 |568,6 ... ... | | | ... ... |1401406 ... |
| |27,8 |1,44 |-65,8 ... ... ... - | | ... төлеу |- ... ... |
| | |1,082 |- ... ... ... | 27,8|352897,49 |-3751769,2 |
| | | |0,36 |91,4 |
| | | | | ... ... | 0,28 | 0,44 | - |
| |- | | |- ... | | | - | - ... |- |0,997 | |- |
| | | |0,995 | ... ... ... ... капиталға жарғылық, қосымша төленбеген
капитал, резервті капитал және бөлінбеген табыс (жабылмаған зиян) кіреді.
Меншікті ... ... ... жылдың аяғында өткен жылмен
салыстырғанда 392442,9 теңгеге немесе ... ... ... ... ... ... ... 97100 теңге, бірақ пайыз
жағынан өткен жылы ... ... ... ... ... ... (жабылмаған зиян) есепті жылда 392442,5 теңгеге өсті. 2005 жылда
кәсіпорынның жабылмаған ... 55700,02 ... ... Ал 2006 ... ... ... ... құрады.
Сырттан пайдалануға алынған капиталдың (міндеттемелердің) шамасы
есепті жылы өткен жылмен салыстырғанда 81756200,9 теңгеге ... ... ... ... ... серіктестігінің
ұзақ мерзімді міндеттемесі, яғни банктен алған несие ... жылы ... ... 13474436 ... ... мерзімді міндеттемелері 1 жылда 68281765 теңгеге немесе 15,3
есеге артқан. Оның ... ... ... кредиторлық борыштар, бюджетпен
есеп айырысу және басқадай кредиторлық борыштар кіреді.
Қысқа мерзімді ... ... ... ... оның ... ... ... болса, жыл аяғында 71491099,16 теңгені құрады, ... ... ... ... ... жылы ... осы ... үлес
салмағы 4,34%-дан 73,78%-ға өскен.
Жабдықтаушылармен,мердігерлермен есеп айырысуы үлес салмағы бойынша
4,34%-дан 69,38%-ға жоғарлаған ... 104,8 ... ... ... ... ... көрсетілмеген, жыл аяғында ол 4263748,46 теңгені құрады.
Бюджетпен есеп айырысқан кезде үлес ... ... ... ал
сомасы 134801,74 теңгеге артқан.
Басқадай кердиторлық борыштар есепті жылы 2703260,7 ... ... ... анықтап қоймай, сонымен бірге капиталдың
жалпы сомасындағы оның үлес ... да ... ... Бұл ... ... – бұл ... қарап кәсіпорын сырттан
тартылған қаржыдан қаншалықты тәуелсіз ... және өз ... ... ... ... ... Тәуелсіздік коэффиценті меншікті
капиталдың кәсіпорынның барлық капиталына қатынасы ретінде анықталады:
К тс = М к / ... Ктс - ... ... - ... ... - ... ... (баланс валютасының жиыне, яғни
қаржыландырудың жалпы сомасы)
«Индустриальное снабжение» жауапкершілігі шектеулі ... ... ... жылы ... 0,44-ке дейін немесе 0,16
пунктке жоғарлағанын көрсетеді. Есепті ... ... ... ... ... ... ( Еуропа, АҚШ ) жоғары болып саналатын
коэффицент ... ... ... ... ... Сондықтан зерттеу
жүргізілген кәсіпорында қаржылық тұрақтылық деңгейі өте төмен деп ... бұл ... өсуі ... ... тәуелсіздігіжоғары
екендігін көрсетсе, алдағы ... ... ... ... ... ... ... болған уақытта, бұл қаржылық
көздерінің тұрақты құрлымын сақтауға мүмкіндік береді. Инвесторлар, ... дәл ... ... ... еді, себебі ол кәсіпорынға өздерінің
міндеттемелерінің кепілдігін жоғарлатады. Неғұрлым ... ... ... соғырлым үздіксіз жұмыс қамтамасыз етіліп,нарық жағдайында алға
шығуға көмектеседі.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру
коэффиценті болып табылады.
Кқ = Мк / Қк
Мұндағы: Кқ – қаржыландыру коэффиценті
Мк – меншікті капитал
Қк – қатыстырылған ... ... ... ... ... ... ... банктер мен инвесторлар
қаржыландыруға сенімді болады.Бұл коэффицент кәсіпорын қызметінің қандай
бөлігі ... ал ... ... ... қаражатымен қаржыландыратынын
көрсетеді.
Зерттеужүргізілген кәсіпорында есепті жылдың аяғында қаржыландыру
коэффиценті 0,995-ке тең ... ... ... < 1 ... ... ... қабілетінің өте қауіпті жағдайда жеткендігін және несие алуды
қиындатқанын көрсетеді.
3. Кәсіпорынның баланс өтімділігін ... ... ... ... ... алдында, жалпы
активтердің, баланстың және кәсіпорынның “өтімділігін” анықтап алу керек.
Өтімділіктің екі тұжырымдамасы белгілі. Бірінші тұжырымдама ... : ... ... ... ... міндеттемелерін өтеу
қабілеттілігі ұғынылады. Екінші тұжырымдама бойынша, ...... ... ақша ... ... ... мен жылдамдығы.
Өтімділіктің екінші тұжырымдамасымен келісе ... біз, ... ... ... ... ... міндеттемелерін өтеу
уақытымен сәйкес келетін активтерімен жабу ... ... ... Осы айналу қаншалықты тез жүруіне кәсіпорынның ... мен ... беру ... тәуелді болады. Басқа сөзбен
айтқанда, кәсіпорының өтімділігі өзінің ... ... ... ... ... бар ... ... тезірек жұмылдыру
мүмкіндігінде жатыр. Өтімділік кәсіпорынның сөзсіз төлем қабілеттілігін
білдіреді және ... мен ... ... жалпы сомасы
бойынша да, келіп түсу ... ... да ... ... ... ... шын мәнінде баланс өтімділігін көрсетеді. Сондықтан
кәсіпорынның төлем қабілеттілігін бағалау үшін ... ... ... ... ... өтімділігін талдаудың мәні- активтегі өтімділік ... ... ... пассивтегі міндеттемелерін салыстыруда.
Актив пен пассив баптары белгілі бір тәртіппен ... - ... ... ... төмендегілерге (актив), яғни өтімділігінің
төмендеу тәртібі бойынша қайтару ... ... ... ... ... ... яғни қайтару уақытын жоғарлату тәртібі бойынша
болады. Кейде керісінше тәртіп болуы да мүмкін, ... ... ... ... ... ... яғни ақша ... айналу жылдамдығына
байланысты кәсіпорын активтері келесідей топтарға бөлінеді.
А1 Ең өтімді активтер. Әлемдік тәжірибеде бұларға кәсіпорынның ақша
қаражаттарының ... ... мен ... ... ... қаражаттары мен құнды қағаздар ... ... ...... қаражатының ең мобильді бөлігі. ... ... ... ... ал ... қағаздар қолма - қол ақшаға тез айналады.
А2 Тез өткізілетін активтер. Бұларға ... ... ... ... да ... жатқызады. Дебиторлық борыш сомалары есеп ... ... бір ... келіп түсіп, бұлар да өз міндеттемелерін төлеуге
жұмсалу мүмкін. Есеп айырысу құжаттары бойынша жіберілген, сатып ... ... ... ... ... уақыты ұзарып кеткен
борыштардың өтімділігі анағұрлым төмен, себебі төлемнің қашан келіп түскені
белгісіз. Бірақ ... ... ... ... ... болмайды, себебі оны қайтарып алуға алдын ала шаралар қолданылады.
Кез елген ... ... ... ... ... банкрот болып жарияланудан
қорқып, өзінің қарыздарын уақытында төлеуге тырысады. Сондықтан нарықтық
экономика жағдайында жұмыс істеп ... ... ... ... ақша қаражаттарына қысқа мерзімді дебиторлық борыштан да
қосады. Бірақ әлі ... ... ... ... ... ... байланыстар бұзылған жағдайларда дебиторлық борыштың
барлығы бірдей ақша ... тез ... ... ... ... ... көп болуы кәсіпорынның қаржылық
тұрақтылығына қауіп төндіру мүмкін.
А3 Баяу ... ...... ... ... бөлімнің
“Тауарлы-материалдық қорлар” бабы және баланс активінің ... ... ... ... (жарғылық қорға кәсіпорындардың салған
салымдар мөлшеріне азайталған) бабы.
Бірақ бұл кезде ... ... ... бабы ... ... ... активтерін ақшаға айналдыру қиынырақ: бірінші сатып алушыны тауып
алу қажет, ал бұл оңай емес және ... бір ... ... етеді. Әсіресе
бұл аяқталмаған өндіріске тиісті. Немістер өтімді активтерді есепке алғанда
аяқталмаған өндірістің құнын қоспайды. ... ... ... ... ... ... активтердің құнына қосуға жол беріледі.
А4 Қиын өткізілетін активтер – ... ... ... ... ... ... ... басқа барлық баптары. Бірінші
бөлім жиынан “Ұзақ мерзімді қаржылық инвестицияар” бабы бойынша соманың ... ... ғана ... ... қиын ... ... басқа кәсіпорындардың жарғылық капиталға салған салымдары ғана
есепке алынады.
Баланс активтерінің ... ... ... ... ... ... ... ең өтімді және әр жақты меншік нысаны алады –
кассадағы, банктегі есеп ... ... және ... ... ... ... кейін бағалы қағаздарға салынған қысқа мерзімді қаржылық
инвестициялар, дебиторлармен есеп ... ... ... бұл
қарастырылған баптары негізінен ... ... ... яғни ... бірінші кезектегі міндеттемелерді төлеу үшін
қаражаттар алынатын ... ... ... ... ... ... ... қорлар мен негізгі капиталдың баптарына топтастырылады.
Баланс пассивтері ... ... ... ... ... байланысты
топтастырылады.
П1 Неғұрлым тезірек төленуге тиісті міндеттемелер – ... ... ... ... ... ... да қысқа мерзімді
міндеттемелер, жұмыскерлермен олардың алған қарыздары бойынша есеп айырысу
көлемінен асқан мөлшерде ... ... ... ... Бұл
берілген мөлшерден асу банктіңмақсатты қарыздарын өз мақсаты бойынша
пайдаланбаған дығын білдіреді және ... ... өтеу үшін ... ... ... ... ... Қысқа мерзімді міндеттемелер – қысқа мерзімді несиелер мен
заемдар және жұмыскерлерге арналған ... Ұзақ ... ... – ұзақ ... ... мен ... ... міндеттемелер – пассивтің бірінші ... ... ... пен ... ... сақтау үшін бұл топтың жиыны
баланс активінің “Алдағы ... ... бабы ... ... ... өтімділігін анықтау үшін актив пен пассив бойынша ... ... ... ... ... ... ... деп келесідей
қатынастарда саналады:
А1 > П1
А2 > П2 ... > ... < ... сөзбен айтқанда, егер активтің сол алғашқы үш теңсіздігінің
әрбір тобы кәсіпорынның ... ... ... жапса немесе оған тең
болса баланс өтімді болады, кері жағдайда баланс ... ... ... жүйедегі алғашқы үш теңсіздіктің орындалуы
төртінші теңсіздікті орындау ... ... ... ... ... ... алғашқы үш топтың жиындарын салыстыру маңызды орын ... ... ... сипатын алады, сонымен қатар терең
экономикалық мәні бар: оның ... ... ... ең төменгі
шарттарының сақталғандығын, кәсіпорынның меншікті айналым қаражатының барын
дәлелдейді.
Егер бір жүйенің бір немесе ... ... ... нұсқаға
қарама-қарсы мәні болса, онда баланс өтімділігінің абсалютті өтімділігінің
азды-көпті айырмашылығы болады. Бұл ... ... бір тобы ... ... ... ... топ бойынша артылғанымен орны
толтырылады, бірақ өтем тек ... ... ... ... ... ... ... жағдайында аз өтімді активтер неғұрлым ... орын баса ... ... ... снабжение” жауапкершілігі
шектеулі серіктестігінің баланс мәліметі негізінде кәсіпорынның өтімділігін
талдаймыз кесте ... ... ... тобы (А1) төлем міндеттемелерін
айтарлықтай жауып тұрған жоқ, екінші бөлігі де осындай.
Актив пен пассив ... ... ... ... ... ... түскен кірістер мен төлемдердің (3 айға дейінгі) қатынасын
көрсетеді.
Актив пен ... ... ... тобын салыстыру жақын уақытта
күтілетін төлем тәртібінің (3 айдан 6 айға дейін) ... ... ... ... ... береді.
Жалпы алғанда баланс активі мен пассиві баптарының бірінші және ... ... ... өтімділікті анықтауға мүмкіндік береді.
Кесте 3.3.
“Индустриальное снабжеие” жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің
мәліметтері негізінде баланс активтерінің өтімділік дәрежесі және ... ... ... шұғылдығы бойынша баптарының тобы.
| | | | ... ... ... тг | ... тг ... | | | |і(-) ... | ... | | |
| |Жыл ... ... |Жыл ... ... ... аяғы|
|1 Ең | | |1 Тез | | | | ... | | ... | | | | ... | | ... | | | | |
| ... ... | | ... | | |0 |
|2 Тез | | |2 ... | | | | ... | ... | | | | ... ... |---- ... |4 | | | | |4 | |
|3 Баяу | | |3 Ұзақ | | | | ... | |мерзімді | | | | ... | | ... | | | ... ... |9930000 ... |3 | | | | |,7 | |
|4 Қиын | | |4 ... | | | | ... | ... | | | ... |55344,2 |1363986 | ... ... | | | | |8 | | ... ... |14740648|96880972| ----| ----|
Талданып отырған кәсіпорынның жыл басында да, аяғында да ... ... екі ... ... бойынша төлеу қабілеттілігі бар деуге болады.
Ең өтімді және тез ... ... ... жыл ... ... ... құрады, ал тез қайтарылуға тиіс және қысқа
мерзімді міндеттемелердің, яғни ... ... ... ... ...... ... (4769248,9-7719865,3) немесе (4618927+7569543,4)
төлем қаражатынан аз.Жыл соңындағы төлем қаражаты 1188019,15 ... ... ... ... ұзақ ... ... ... өтімділікті бейнелейді және болашақ кірістер мен төлемдерді
салыстыру негізінде төлем ... ... ... ... ... да алыс ... ... қаржылық жағдайының жақсаруы
немесе нашарлауын алдын ала біліп ... ... ... ... ... жыл ... да, соңында да төлем қаражаттарының
жетіспеушілігін көрсетеді. Егер жыл басында оның мөлшері ... ... ... жыл ... ... ... құрады, немесе есепті жылы 0,7
есеге ... ... мен ... ... төртінші тобының жиындарын
салыстыру кәсіпорынның оның ... ... ... ... жаба алу ... ... ... бұл кәсіпорын
жабылатын кезде ғана керек болады, ал үздіксіздік ... ... ... ... ... ... үшін шаруашылық субъектінің өз меншікті
айналым капиталының болуы талап етіледі. Ол үшін ... ... ... ... А4 < П4, яғни ... ... ... активтерден көп болуы керек. Талданып отырған кәсіпорында ... ... басы мен ... ... ... ... жиыны пассив
баптарының жиынынан сәйкес 13944,22 ... және 930143,6 ... көп ... ... ... ... ... көрсетеді. Себебі оның
өзінің үздіксіз қызметін жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... ... талдау уақытылы есеп
айырысу мүмкіндіктері бойынша қаржылық жағдайды толығымен көрсетеді. Алайда
ол берілген кезеңдегі кәсіпорынның нақты қаржылық ... ... да ... ... оның ... – бухгалтерлік есеп берулер негізінде сыртқы
талдау жүргізіп жатқан ... ... ... ... ... да дәл бағалауды есеп мәліметтерін пайдалану
негізінде, яғни қаржылық жағдайды ішкі талдау шеңберінде жүргізуге ... ... ... назарды дебиторлық борышқа (оның ... ... ... есеп ... ... ... ... себебі ол
ақша қаражатына ең жақын тұр және қысқа ... ... ... ... негізгі көздері болып табылады. Көрсетілген ... ... ... ... баланс өтімділігіне кешенді баға беруге
мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... = ... / а1П1+а2П2+а3П3 ... : Кжө - ... ... коэффиценті.
а1,а2,а3 – салмақтық коэффиценттер.
А мен П – актив пен ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның барлық өтімді
айналым қаражаттарының сомасының барлық төлем міндеттемелерінің сомасына
қатынасын көрсетеді, бірақ мына шарт орындалса: егер өтімді ... ... ... әр ... ... ... ... қаражаттың
түсуі мен міндеттемелердің өтелуін есепке алатын, салмақтық
коэффиценттермен бірге кіруі шарты орындалған кезде ғана.
Бұл теориялық мәні 0,9-дан төмен ... тиіс ... ... ... ... ... қашықтағы және таяу
арадағы есеп айырысуды жүзеге асыру қабілетін көрсетеді. Ол тіркелген
кәсіпорынның әр түрлі есепті кезеңдерге жататын баланстарын және әр түрлі
кәсіпорындардың ... ... және егер ... ... ... ... жағдайда қай баланс өтімді екендігін анықтауға
мүмкіндік береді:
а1 > а2 + а3;
а2 > а3;
(3)
а3 < 0.
Бұл шектеулер қаржылық жағдайларды баланс ... ... ... және әр ... ... тәртіптің қатынасын беретін
шарттарды қарастыру бағасына негізделген.
Салмақтық коэффиценттердің жиыны сәйкес ... = 1; а2 = 0,5; а3 = ... ... ... ... ... түрі;
Кжө = А1+0,5А2+0,3А4 / П1+0,5П2+0,3П3 ... ... ... ... ... ... және
кәсіпорындағы өтімділік жағынан қарастырғандағы қаржылық жағдайының
өзгерістеріне жалпы баға беріледі. Бұл көрсеткіш, сонымен қатар, есеп
берулер негізінде өте көп ... ... ... ең ... ... ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің
көлемі жыл басында 0,7, ал жыл соңында 0,6 құрады, яғни 0,1 ... бұл ... ... ... ... ... ... сәйкес
келмейді, ал бұл кәсіпорынның төлем қабілетсіздігін көрсетеді.
Алайда бұл көрсеткіш кәсіпорынның қысқа мерзімді міндеттемелерін
өтеу жөніндегі мүмкіндіктерін көрсете ... ... осы ... кәсіпорынның төлем қабілеттілігін бағалау үшін, өтімді қаражаттардың
жиынымен ажыратылатын, өтімділік көрсеткіштерінің бүтіндей жүйесі
қолданылады. Кәсіпорын жоғары немесе төмен дәрежеде өтімді болуы мүмкін,
себебі ... ... ... әртекті төлем қаражаттары кіреді,
бұлардың ішінде қысқа мерзімді міндеттемелерді жабуға арналған оңай
өткізілетін де, қиын ... де ... ... ... ... ... үш ... саналады: абсолютті өтімділік
коэффиценті, жабудың аралық коэффиценті және жабудың жалпы коэффиценті.
4. Кәсіпорынның төлем қабілеттілігін талдау
Кәсіпорынның төлем қабілеттілігі оның ... ... ... бірі және ... ... ... ... болады.
Сол себепті нарық экономикасы жағдайында оған көп ... ... ... ... деп , оның дер ... өзінің
барлық міндеттемелері бойынша төлемдер жүргізуге дайындығын ... ... ... ... бұл үшін ... есеп айырысу, валюта және бсқа
да шоттарында ақшалары болуы ... өтеу үшін ... ... ... ... ... дебиторлық борыштар потенциалды құрал болып табылады.
Қарызды өтеу үшін ... ... ... ... бар ... ... қоры бола алады. Оны ... ... ... алады.
Басқаша айтқанда, теориялық түрде қарыздарды өтеу кәсіпорынның
барлық ... ... ... етіледі. Нақ осылай теориялық
түрде, егер кәсіпорынның ... ... ... мерзімді
міндеттемелерінің сомасынан артса, онда ол қарыздарды өтеуге дайын деп
есептеуге болады. ... егер ... ... ағымдағы активтерін
қарыздарды өтеуге бағыттаса, онда дәл сол ... оның ... ... ... онда ... ... тек ... құралдары құрайды,
ал материалды айналым құралдарын алуға ақша жоқ, олар толығымен қарыздарды
төлеуге кетті.
Сондықтан ... ... бар деп, ... ... ... ... көп ... кәсіпорынды есептеуге болады.
Кәсіпорынның тек қарыздары өтеуге ғана емес, сонымен бірге ... ... ... ... ... ... ... баланс жасау мерзімімен анықталады.
Кәсіпорын жабдықтаушыларына, банктік қарыздар және басқа да есеп ... ... жоқ ... ... қабілетті деп саналады.
Келешекке арналған төлем қабілеттілігі ... бір ... ... ... ... осы ... жедел (бірінші кезектегі)
міндеттемелерімен салыстыру жолымен ... ... ... бір ... ... ақша ... ... сомасына қатынасын көрсететін төлем қабілеттілігі
коэффиценті арқылы көрінеді. Егер төлем қабілеттілігі ... 1-ге ... ... болса, онда бұл ол кәсіпорынның ... ... ... Егер ... 1-ден аз ... онда талдау процесінде төлеу
құралдарының жетіспеуі себептерін анықтау керек.
Төлем қаражатының сомасын анықтау мәселесі ... әр ... бар. ... ... ... ақша қаржыларын, қысқа
мерзімді ... ... ... әлде ... тиімді, себебі олар тез
өткізіледі және ақшаға тез айналады. Ағымдағы ... ... яғни , ... жатқызылған міндеттемелер мен қарыздар,
кредиторлық ... және ... ... ... ... ... міндеттемелерден асуы кәсіпорынның
төлемге ... ... ... ... және ... ... ... банкке қайтарылатын несиенәң мерзімі өтіп кетуі, қаржы
органдарына қарыз ... ... ... қаржылар мерзімінің сақталмауы
төлемге қабілетсіздікті көрсетеді.
Төлем қабілеттілігі оны қысқа мерзім ішінде ... ... ай) ... ... ... кезең ішіндегі ағымдағы төлем қабілеттілігі төлемдік күнтізбе
көмегімен ... ... оның ... ағымдағы жедел ... ... ... ... банкпен, қаржылық
және басқа органдармен өз уақытында есеп ... ... ... ... ... ... ... есептің мәліметтері, банк
көшірмесі, төлемнің мерзімдік картотекасы негізінде жасалады. ... ... ... 3-5 ... бір рет және басқа уақыт ... ... ... ... ... ... төлем
қабілеттігіне байланысты. Егер ... ... ... ... ал ... ... жиі жүргізуге болады.
Кәсіпорынның перспективті (ұзақ мерзімді – бір жылдан аса) ... ... үшін ... ... ... ... Динамикалық көрсеткіштердің бірі ... ... ... ... ... орташа ағымдағы міндеттемелерге
қатынасы болып табылады. Есептеу үшін алымында есепті ... есеп ... ... ... ал ... – осы ... ... ... ... ... болады. Бұл есепте алымы баланс
жасау мерзіміндегі емес белгілі бір кезең үшін ақша ... ... ... теориясы мен практикасында перспективті төлем
қабілеттілігін талдауды ... және ... үшін ... ... көрсеткіштер белгілі. Олардың ішіндегі маңыздысы табыс пен табыс табу
қабілеттілігі, себебі осы ... ... ... саулығы үшін
анықтаушылар болып табылады. Табыс табу ... деп ... ... ... ... табыс алу қабілеттілігі
түсіндіріледі. Осы ... ... үшін ақша ... мен оның ... айналдыру коэффиценттері талданады.
Кәсіпорынның перспективті төлем қабілеттілігін анықтау ... ... ақша ... айналдыра алатын жылдамдық ... ... ... ... ... ... ... жиі падаланылады:
1) абсолютті өтімділік коэффиценті ;
2) аралық өтеу ... ... ... өтеу (жабу) коэффиценті.
Абсолютті өтімділік коэффиценті (жеделдік коэффиценті) ... мен тез ... ... ... мерзімді және қысқа
мерзімдіміндеттемелерге қатынасы ретінде есептеледі.
Ол баланс ... ... ... ... мезгілде
ағымдағықарыздардың қандай бөлігі өтелетінін көрсетеді.
Осы көрсеткіштің дұрыс шектеуі келесі түрде болады:
Ка.ө. > ...... ... ... ... жедел өтелуі керек
екендігін көрсететін төлем қабілеттілігінің қатан белгісі.
Аралық өтеу коэффицентін ... үшін ... оның ... өтім ... ақша ... құрамына алдыңғы
көрсеткіштің алымына дебиторлық борыш және ... да ... ... Ол
кәсіпорынның дебиторлармен өз ... есеп ... ... төлемдік мүмкіндігін көрсетеді, яғни ағымдағы міндеттемелердің
қандай бөлігі тек ақша қаражаты есебінен емес, ... ... ... ... ... ... көрсетілген қызметтер үшін түсімдер
есебінен өтелетінін сипаттайды.
Айналым ... ... ... ... ... есептемегенде) ағымдағы міндеттемелерге ... ... бір ... есебі айналым құралдарының ... ... ... ... ... отыр.
Аралық өтеу коэффицентінің қалыпты төменгі шегін бағалау былайша
өрнектеледі:
Кар.ө >= ... ... ... ... ... ... 0,7-0,8 аралығында
жатыр” деп есептейді
Қауіпті ... ... ... күтілетін төлем
қабілеттілігін дебиторлық борыштың бір айналымының орташа ұзақтығына тең
кезеңге сипаттайды.
Ағымдағы ... ... ... өтеу ... ... ... ... және қысқа мерзімді міндеттемелердің көлеміне
қатынасын көрсетеді. Ол ... ... мен ... ... ... ... ... береді және дебиторлармен өз
уақытында есеп айырысу және дайын өнімді тиімді ... ... ... ... ... ... ... құралдарының басқа элементтері қажет
болған кезде сату жағдайында ... ... ... көрсетеді.
Жалпы өтеу коэффиценті өтімді құралдар жедел және қысқа ... ... ... белгілеуге мүмкіндік береді және
сонымен баланс құрлымының тұрақтылық дәрежесін ғана ... ... ... ... ... ... тез ... алу қабілеттілігін
дәлелдейді.
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде бұл ... ... ... бағалау кезінде ерекше мән беріледі. Оның кеңінен
қолданылуының негізгі себептері:
1) біріншіден, ағымдағы ... ... ... ... ... Бұл көрсеткіш қаншалықты жоғары болса, ... ... ... ... ... ... ... екіншіден, ағымдағы активтердің ағымдағы ... асып ... ... ... ... ... сату ... жою
(тарату) кезінде зияндардың пайда болуына ... ... Бұл ... ... күштірек болуы, кредитор үшін соншалықты тиімді.
Бұл арттыруды шетел компанияларында жұмыс істеуші капитал немесе қаржы-
эксплуатациялық қажеттілік деп деп ... өтеу ... ... сипатына байланысты күрт ауытқуы
мүмкін. Оның деңгейіне тиелген тауарлар мен көрсетілген қызметтермен ... ... ... ... ... ... қорларының құрылымы және басқалары әсер етеді. Берілген
көрсеткіш үшін мына шектеу қалыпты мән ... ... >= ... ... ... ... ... (немесе қаражаттарға)
тиімді қажеттілік деңгейі ағымдағы міндеттемелерден 2 есе асуы ... ... ... ... ... ... айналым
қаражаттарының бір айналымының орташа ұзақтығына тең кезендегі ... ... ... сипаттайды.
Кәсіпорын өтімді қаржының болуын оларға ұтымдылық қажеттілік шегінде
реттеуі қажет. Ол - ... ... ... үшін ... ... ... және оның қызметініңкөлемі, мөлшері (өндіру және өткізу көлемі
қаншалықты көбірек болса, соншалықты тауарлы-материалдық ... мол ... ... және өндіріс салалары (өнімге деген сұраныс және ... ... түсу ... ... цикл ... (аяқталмаған өндіріс көлемі);
- материал қорын қалпына келтіруге қажет уақыт (олардың айналу ... ... ... ... ағымды активтер мен қысқа мерзімді міндеттемелердің ара
қатынасы 1:1 – ... ... онда ... өз шоттарын төлей алмайды деуге
болады. 1:1 арақатынасы ... ... мен ... ... ... білдіреді. Активтер өтімділігінің әр ... ... ... ... ... тез арада өтімді деуге
болмайды, яғни бұл жағдайда да кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығына ... Егер де ... мәні ... көп ... онда ... ... ... құралатын бос ресурстарының едәуір көлемі бар
екені туралы ... ... ... кредиторлары тұрғысынан, айналым құралдарын құрудың осы
варианты аса ... ... ... ... ... ... кәсіпорында қорлардың өте көп ... ... ... ... ... активтерін шебер пайдалануымен байланысты.
Өтімділіктің әр түрлі көрсеткіштері тек өтімді қаржыларды есепке
алудың әр түрлі дәрежесінде ... ... ... ... ... ... қана ... сонымен бірге талдау хабарламаларының әр түрлі
сыртқы пайдаланушыларының мүдделеріне ... ... ... ... ... ... үшін абсолютті өтімділік коэффиценті (Ка.ө) қажет.
Осы кәсіпорынды несиелейтін банк өтімділіктің аралық ... көп ... ... ... сатып алушылары немесе акциялар
мен облигацияларды ... ... ... ... ағымдағы
өтімділік коэффиценті (Кағ.ө) бойынша бағалайды.
Көптеген кәсіпорындар үшін ... ... ... ... өтімділіктіің жоғары коэффицентіне сай келуі тәе екенін атап өту
керек. Бұл кәсіпорында шикізат, ... ... ... ... ... тыс ... ... байланысты болады. Бұл ... ... ақша ... ... ... ... ... коэффицентінің жоғары болуына қарамастан, оны ... ... ... ... ... ... ... жағдайын және динамикасын
айқындау керек.
Зерттелініп жүргізілген ... ... ... ... ... анықтау үшін ауытқуларын және олардың
әр түрлі факторлардың әсер ету ... ... үшін ... (3.4) кестеге
назар аудару керек.
Кесте 3.4
“Индустриальное снабжение” жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... ... |2006 жыл басы |2006 жыл ... |
| | | ... |(+;-) |
|1 ... ... оның | ... ... | 80831681 |
| ... | | | ... қаражаттары және | | | |
|. ... ... ... | | | |
| ... ... ... ... ... ... және | | | |
|. ... да активтер. |7569543,41 ... ... ... ... ... | | |
|. ... материалдық қорлар| | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... салымдар.| | | |
| | | | | |
| | ... ... ... ... ... мерзімді | | | |
| ... ... ... ... |
| |Оның ішінде: | | | ... ... ... | ---- | ----| ---- |
|. |мен ... | | | ... борыш. | 640875,26 |71491099,1 | 70850223,9|
|. | | | | ... есеп ... | 23707 ... | ... |
|. | | | | ... да ... | | | |
|. ... | |1401406 ... |
| | ... | | ... ... ... | ---- | -----| ----- ... ... | | | |
|. ... ... |0,03 |0,1 |0,07 ... ... | | | |
|. ... (1.1+1.2):2қ |1,61 |1,02 |-0,59 ... ... ... | | |
|. ... | | | |
| ... |3,07 |1,3 |-1,77 |
| | | | | ... аяғындағы аралық өтімділік пен жалпы өтімділік жыл басына қарағанда
біршама ... ... ... ... өтімділіккоэффиценті 0,59
пунтке, ағымдағы –1,77 пунктке төмендеді. Ал ... ... ... 0,07 ... ... ... ... өскенімен, ол
халықаралық тәжірибие коэффицентінің нормативіне (0,2-0,25) ... ... ... –0,59 ... ... болса да, теорияға
сәйкес.Абсолютті өтімділік коэффиценті керісінше 0,07 ... ... ... ... ол халықаралық тәжірибие коэффицентінің
нормативіне ... ... ... Аралық коэффиценті –0,59 пунтке
төмендеген болса да, теорияға сәйкес.
Жалпы өтімділік коэффиценті жыл ... да, жыл ... да ... ... ... ... бірақ жыл басына қарағанда 1,77 ... ... ... ... ... ... анықтауға болатын, оның
құрылу факторлары әсер етті. Келесі есептеу кестесін қарай отырып, оларды
есептеу ... ... ... 3.5.
Жалпы өтімділіктің (ағымдағы) коэффиценті деңгейінің өзгеруіне қорытылған
факторлардың әсерінің есебі
|№ |Көрсеткіштер|Жыл |Ағымдағы |Жыл ... ... |
| | ... ... ... ... есебінен |
| | | |ен жыл | |(+;-) ... ... |
| | | ... | | ... |
| | | ... | | ... |
| | | ... | | ... |
| | | ... | | ... |
| | | ... | |( 2-1) |
| | | ... мен | | | |
| | | |жыл | | | |
| | | ... | | | |
|2 ... | | | | х| х |
| ... ... ... | |х |
|3 ... | | | | |
| ... | | | | |1,099 |
| ... |3,07 |0,201 |1,3 |-1,77 |-2,869 |
| ... | | | | | ... ... ... жалпы коэффицентінің өсуіне ағымдағы
активтердің абсолютті өсімі оң әсер ... ... ... ... ... 0,201 ... өсті (1,3 - 0,201). Осы көрсеткіштің
өзгеруіне ... ... күрт өсуі ... әсер ... ол 2,869 пунтке
төмендеуіне әкелді (0,201 – 3,07).
Өтімділік коэффицентін жан-жақты бағалау ... ... ... ... ... білу ... ... снабжение”
жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің жалпы өтімділік коэффицентінің
өзгеру факторларын ... ... ... үшін үлестік қатысу ... ... ал ... ... ... үшін – 0,000306 ... ... факторлардың әсерлерінің есебі (3.6) кестеде
келтірілген.
Кесте 3.6.
Жалпы (ағымдағы) өтімділік коэффиценті ... ... ... ... ... ... ... ... |
| | | ... еиу |
| | | ... ... ... ... өзгеруі |1,3 – 0,201 |1,099 |
| | | | ... ... мен ... | | |
| ... ... ... ... |1081,909 ... ... және ... | | |
| |да ... ... |5769,569 |
|1.3.|Тауарлы-материалдық | | |
| ... ... ... ... |Қысқа мерзімді | | |
| ... ... |0,201 – 3,07 |-2,869 ... ... ... мен | ---- | ... ... | | ... ... ... | ... |
|2.3.|Бюджетпен есеп айырысу |134801,74*(-0,000306) | -41,249 ... да ... | | |
| ... ... |827,197 ... ... жалпы өтеу коэффицентіне дебиторлық ... есе) мен ... ... ... (3 есе) күрт өсуі оң ... ... ... ... ... 110 есе, ... есеп ... есе) өсті және басқа да ағымдағы ... (0,34 ... ... ... ... активтердің көбеюі осы көрсеткіштердің оң
болуына әкеледі.
Осылайша, біз кәсіпорынның қаржылық ... ... бірі – ... ... ... қарастырдық. Ол
баланстың өтімділігіне тығыз байланысты. Сонымен бірге кәсіпорынның ... ... да ... – елдегі саясат және экономикалықжағдай,
ақша нарығының жағдайы, кепілдік және банктік заңдардың жетілуі, меншіктің
капиталымен қамтамасыз етілуі,дебиторлық борыш, кәсіпорынның ... ... ... әсер етеді.
Төлем қабілеттілігін талдау кезінде осы факторларды кешенді түрде
қарастыру маңызды, бұл талданатын ... ... ... ... ... береді.
Қорытынды пікірлер мен ұсыныстар
“Индустриальное снабжение” жауапкершілігі шектеулі ... ... ... төмендегі қорытынды пікірлерге
тоқталамын.
“Индустриальное снабжение” жауапкершілігі шектеулі серіктестігі 2005
жылдың ... ... ... Алматы қаласында қызмет істеп келеді.
Кәсіпорынның шаруашылық қызметінің негізгі саласы – ... ... ... ... ... ... – жоғары сапалы өнім ... және жеке ... ... ... Аз ... ... көп табу, құрылыс компаниялардың қажеттілігін қанағаттандыру.
Кәсіпорынның көрсететін қызметі қазіргі уақытта ... ... ... ... ие. ... ... ... нәтижесі 2005 жылы 55700,02 теңге зиян шексе, 2006 жылы ... ... таза ... ... снабжение” жауапкершілігі шектеулі серіктестікте
есеп жұмысының соңғы этапы қаржылық қорытынды есепті құру ... ... ... ... ...... тұлғаның қаржылық жағдайы,
шаруашылық қызметінің нәтижесі және есепті кезең ... оның ... ... ... ... ... және дұрыс ақпараттармен
қамтамасыз ету. Зерттеу жүргізілген субьектінің қаржылық қорытынды ... ... ... мен ... туралы қорытынды есептен,
меншікті капиталдағыөзгерістер ... ... ... және ... ... ... баланс қаржылық қорытынды есепте үлкен маңызды
рөл атқарады. Ол белгілі бір ... ... ... ... ... ... субъектінің активтерін, міндеттемелерін және
меншікті капиталын көрсетеді.
Қаржылық қорытынды есептің негізгі нысаны бола отырып, ... есеп ... ... ... ... ... мен ... активтердің өтімділігін, меншікті капитал мен міндеттемелердің
нақты барын, дебиторлық және ... ... ... мен
динамикасын анықтауға мүмкіндік береді.
Бухгалтерлік балансқа тігінен және көлдеңінен талдау жасау кезінде
кәсіпорынның мүлкі ... ... баға ... ... ... нақты
құнын айқындайтын баланс валютасы 2006 жылы ... ... ... теңгеге немесе 557,2 пайызға өскен. Бұл кәсіпорынның әрі қарай
дамуын көрсетеді, оның ... оң ... ... Ұзақ мерзімді
активтердің баланс валютасының үлесі, ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... басына ұзақ мерзімді
активтердің үлесі ағымдағы активтердің ... 99,19 ... ... ... жыл ... 97,19 пайызға (98,59-1,4) кем ... ... ұзақ ... активінің есепті жылы ішінде 2 ... ... ... ... өсуі ұзақ ... ... 0,2 есеге кем (550,4-2364,5) болып отыр.
Есепті жылда зерттеу жүргізілген ... ... ... ... Егер бұл көрсеткіштің сомсы есепті ... ... ... ... ... ... 63584739,56 теңге болған, яғни
8,4 есе ... Бұл ... ... жоғарлауы кәсіпорынның қаржылық
жағдайының төмендегенін көрсетеді.
Меншікті капиталдың шамасы есепті жылдың аяғында ... ... 392442,9 ... өсті. Міндеттеменің шамасы есепті жылы өткен
жылмен ... ... ... жоғарлаған. Банктен алынған несие
есепті жылы өткен жылмен ... 13474436 ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның жағдайы оң болу үшін дебиторлық
борыш кредиторлық ... 2 есе ... болу ... Зерттеу жүргізілген
кәсіпорында бұл теорияға сай емес. Кәсіпорынның тәуелсіздік коэффиценті
есепті жылы ... ... ... ... 0,16 пунтке жоғарлағанын
көрсетеді. Тәуелсіздік коэффиценті нарықтық қатынастары дамыған елдерде
жоғары ... ... ... ... ... төмен болып отыр.
Сондықтан кәсіпорынның қаржылық тұрақтылық ... өте ... ... ... ... ... ... коэффиценті 0,995-ке тең
болды. Қаржыландыру коэффиценті бірден төмен ... ... бұл ... өте ... ... ... және ... алуды қиындатқанын
көрсетеді. Баланс өтімділігіне келтін болсақ, ол өтімді емес. Себебі
белгіленген 4 ... ... ... ғана сай болып отыр. Ол
дегеніміз тез ... ... ... мерзімді міндеттемелерден артық.
Қалған үш теңсіздік белгіленген нормаға сай ... ... ... ... ... ... ... халықаралық
тәжірибие коэффицентінің нормативіне сай емес. Яғни жақын мезгілде ағымдағы
қарыздың бөлігі өтелмейтінін көрсетіп отыр. Аралық ... ... ... үшін ... ... сай. 1,02 ... құрап отыр.
Жалпы өтімділік коэффиценті өткен жылы 0,7 ал жыл соңында 0,6 ... ... ... ... (0,9-дан төмен болмау) сәйкес келмейд, яғни
кәсіпорынның төлем қабілетсіздігін көрсетіп отыр.“Индустриальное ... ... ... қаржылық қорытынды есебіне зерттеу
жүргізу нәтижесінде кәсіпорынның осы ... ... ... 30 ... есепті дайындап тапсыру” деп аталатын ... ... ... ... ... ... барлық кәсіпорындар халықаралық
стандартқа көшіп жатыр. “Индустриальное снабжение” жауапкершілігі ... ... ... ... ... ... ұсынамыз.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1. 1 “Қаржылық есептілікті дайындап тапсыру” Халықаралық стандарт
2001
2. ... ... ... есеп және ... есеп беру ... Заңы. Алматы 2002
3. Бухгалтерлік ... ... ... Алматы Есеп 1998
4. К.Ш. Дүйсенбаев, Э.Т. Төлегенов, Ж..Г. Жумағалиева “Кәсіпорынның
қаржылық жағдайын талдау” Оқу құралы. ... ... ... Бухгалтер бюллетені - №3, қаңтар2006 БИКО ... ... ... ... - №6, ... 2006 БИКО баспа үйі
7. Бухгалтер бюллетені - №14, сәуір 2007 БИКО ... ... ... Н.Ә. Бухгалтерлік ескп принциптері. Алматы 2006
9. Қаржылық қорытынды есепті дайындап тапсырудың концептуалдық
негіздері. Алматы: ... ... ... ... ... по ... Стандартов Финансовой Отчетности. Алматы: БИКО
2006
11. ... О.В. Как ... ... ... ... Интел-синтез,1994
12. Ковалев А.И. Привалов В.П. Анализ финансового состаяния
предприятия. ... ... ... и маркетинга, 1995
13. Назарова В.Л. Шаруашылық жүргізуші субьектілердегі бухгалтерлік
есеп. Оқулық Экономика 2005
14. Радостовец В.К., Ғабдуллин Т., Шмид О.И. ... ... ... ... орталық аудит» тәуелсіздік аудиторлық
компаниясы, 2003
15. Шеремет А.Д. Сейфуллин Р.С. Методика ... ... ... ... Кондраков Н.П. Бухгалтерский ... ... ... и ... ... ... 1994
17. Энтони Р., Рис Дж. Учет: ситуации и примеры. Москва: Финансы и
статистика, 1993
18. ... ... ... ... Москва: ИСТ-Сервис, 1994
19. Балабанов И.Т. Анализ и планирование финансов ... ... ... ... ... и статистика. 1994
20. Финансовый учет 1. Учебное пособие. Алматы: Институт
профисиональных бухгалтеров и аудиторов ... ... ... и практика. Учебник под ред.
Е.С.Стояновой. Москва: “Перспектива” 1996
22. ... Г.Б., ... Д.С. ... ... предприятия.
Финансовые и бухгалтерские консультаций. Контакт Инвест Фонд 1995
23. ... В.Ф. ... ... – М.: ... и ... ... бухгалтерского учета. Национальная комиссия РК Алматы
1996
25. Методические рекомендации по составлению финансовой отчетности.
Утверждены директором Департамента Методологии ... и ... ... РК 21.05.97г №7 Бюллетень
бухгалтера,1997
26. Радионова В.М. ... ... ... ... условиях инфляции. Москва “Перспектива” 1995
-----------------------

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның қаржылық айналымдары мен қаржылық ағымдарының экономикалық сипаттамасы22 бет
«МULTIMEDIA LED» ЖШС--жалпы сипаттамасы. Кәсіпорынның қаржылық қамтамассыз ету қызметінің әдістері, қайнар көздері және формалары38 бет
ААҚ «Тұк казхром» кәсіпорынның экономикалық қызметін талдау21 бет
Венчурлық кәсіпкерліктің теориялық және ғылыми-тәжірибелік проблемаларын зерттеу, Қазақстан экономикасындағы ұлттық инновациялық жүйенің басымдықтарын анықтау, елімізде венчурлық кәсіпкерліктің дамуы мен кәсіпорынның инновациялық қызметіне талдау жасау99 бет
Кәсіпкерлік қызметтің дамуының экономикалық мазмұны28 бет
Кәсіпорын өнімін жаңарту мен экономикалық тиімділігін талдау. Ырысты АЭРВЗ АҚ мысалында48 бет
Кәсіпорынның сыртқы экономикалық қызметінің мазмұны48 бет
Экономиканы жаңарту жағдайында өңдеуші кәсіпорындардың экономикалық тиімділігі94 бет
Қазақстан Республикасындағы шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту мен қолдаудың экономикалық-әлеуметтік мәні24 бет
Әлемдік экономикадағы шағын кәсіпкерліктің орны30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь