Экономикалық ресурстар

Жоспар.

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І.Экономикалық ресурстар ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.1 Экономикалық ресурстарға түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2Өндіріс факторларын қолдануда экономикалық ресурстарға әсері ... ... ..6

ІІ.Ресурстарды талдау мәселесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
2.1 Ресурстардың өзара байланысы және қазіргі кезде қолданылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
2.2 Қазақстанда еңбек ресурстарын қалыптастырудың демографиялық аспектілері. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14

ІІІ. ҚР.ның экономикалық ресурстар бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
3.1. Еңбек ресурстарының пайдалану көрсетеіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
3.2Респуликадағы экономикалық ресурстардың дамыту шаралары ... ... ... 24

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26

Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
Кіріспе.
Теоретикалық экономикада "'экномикалық ресурстар" деген— бұл өндіріс факторы. "табиғатан пайда болатын және оны адам өндірісі. Адам ресурстары — олардың еңбек әуелеті, кәсіпкерлік кабілеттілігі болмақ. Экономикалық ресурстар шектеулі мөлшерде болады. Мысалы, жер өте коп, бірақ жыртуға жарамды жерлер шектеулі мөлшерде ғана.
Өндірстің келесі бір факторы капитал Капитал көп мағыналы ұғым; ол материалдық игіліктердің қоры, ол сонымен қатар материалдық емес элементтерді де қамтиды, атаи айтқанда, адамның қабілеті, біліміз. Бірқатар экономистер капиталды тек өндіріс құрал-жабдықтарм деп қарайды. Мұндай пікір саяси экономияның классиктерінен тараған А. Смит капиталды жинақталған еңбек деп, ал Д. Рикардо капиталды өндіріс құрал-жабдықтары деп тұжырымдаған. Қазіргі экономистердің еңбектерінде де мұндай анықтамалар кездеседі. Мысалы, П. Самуэльсон мен Нордхаустың "Экономикс" деген еңбегінде, капитал дегеніміз экономикада басқа тауарларды өндіруге арналған, ұзақ мерзімді қолданылатыы игіліктер деп түсіндірілген. Бұл игіліктерге сансыз станоктар, жолдар, компьютерлер, жүк машиналары, прокат ставдары, өндірістік үйлер т. б. жатады. Кейбір зерттеушілер капитал ұғымын ақшамен байланыстырады. Мыса-лы, Дж. Робинсон "Қазіргі экономикадағы күрделі қаржы" деген еңбегінде, "Капитал қаржыландыру көзі болмай тұрып, ақша сомасы ретінде танылған",— деп жазды.
Маркстің саяси экономиясының маңызды категориясы ретінде капитал қоғамның бүкіл өндірістік қатынастар жүйесін қамтитын құбылыс ретінде сипатталады яғни капиталистер мен жұмысшылардың қосымша құнды мен байланысты қатынасын, әрі оны бөлумен байланысты таптар арасындағы қатынастарды қамтиды. Маркс капиталдың , жалпы формуласын шығарды. Ақша ~ Тауар –Ақша осыған орай ол капитал мәңгі қозғалыста болады дгеген қорытындыға келді.Капиталдың өсуінің көзі капиталистердің ақысыз иемдентін, жалдамалы жұмысшылардын еңбегімен өндірілетін қосымша құн болып табылады.
Қолданылған әдебиеттер

1.Б. Жүнісов, Ұ. Мәмбетов, Ү. Байжомартов нарықтық экономика негіздері. Республикалық баспа кабинеті Алматы-1994 жыл
2.Ә. Әубәкіров, Б. Байжұмаев, Ф. Жақыпова, Т.Табеев Экономикалық теория Қазақ университеті Алматы-1999жыл
3.Н.Қ мамыров, Қ.С. есенғалиева, М.Ә. Тілеужанова Микроэкономика Алматы -2000жыл
4.Р. Дорнбуш, С. Фишер Макроэкономика. Білім Алматы – 1997жыл.
5.С. Сатыбалдыұлы Маркетинг нарықтану Білім Алматы- 1999жыл.
6.Труд в Казахстане №1.2002г Население и трудовые ресурсы РК 1991-2000годах.
7.Краткий статистический ежегодник Казахстана. Статистический сборник. Под ред. К.С.Абдиева -Алматы, 2005г.
8.Отраслевая программа миграционной политики РК на 2001-2010 годы. Утвержденная постановлением Правительства РКот 2001.
9.//АльПари №1.2004. З.К.Чуланова. Миграция населения РК.
10.Демографический ежегодник Казахстана, 2004, Под ред. К.Абдиева. - Алматы, 2005г.
11.Демографический ежегодник Казахстана,2005. Под ред. К.Абдиева. -Алматы, 2005
12.Қарағанды облысының статистикалық басқармасының мәліметтері.
        
        Жоспар.
Кіріспе.....................................................................
..................................................3
І.Экономикалық ... ... ... ... қолдануда экономикалық ресурстарға әсері..........6
ІІ.Ресурстарды ... ... ... ... және ... кезде
қолданылуы..................................................................
..............................................8
2.2 Қазақстанда еңбек ресурстарын қалыптастырудың ... ... ... ... ... ресурстарының пайдалану
көрсетеіштері........................................20
3.2Респуликадағы экономикалық ресурстардың дамыту шаралары............24
Қорытынды...................................................................
..............................26
Әдебиеттер
тізімі......................................................................
...................27
Кіріспе.
Теоретикалық экономикада "'экномикалық ресурстар" деген— бұл ... ... ... ... және оны адам өндірісі. Адам ресурстары —
олардың ... ... ... ... ... ... шектеулі мөлшерде болады. Мысалы, жер өте коп, бірақ жыртуға
жарамды жерлер шектеулі мөлшерде ... ... бір ... капитал Капитал көп мағыналы ұғым; ол
материалдық игіліктердің қоры, ол ... ... ... ... де ... атаи ... ... қабілеті, біліміз. Бірқатар
экономистер капиталды тек ... ... деп ... ... ... экономияның классиктерінен тараған А. Смит ... ... деп, ал Д. ... ... ... ... деп
тұжырымдаған. Қазіргі экономистердің еңбектерінде де ... ... ... П. ... мен ... ... деген
еңбегінде, капитал дегеніміз экономикада басқа тауарларды ... ұзақ ... ... ... деп ... ... сансыз станоктар, жолдар, компьютерлер, жүк машиналары, ... ... ... т. б. ... ... зерттеушілер капитал ұғымын
ақшамен байланыстырады. ... Дж. ... ... ... ... деген еңбегінде, "Капитал қаржыландыру көзі болмай тұрып,
ақша сомасы ретінде танылған",— деп жазды.
Маркстің саяси ... ... ... ... ... бүкіл өндірістік қатынастар жүйесін қамтитын ... ... яғни ... мен ... ... ... мен
байланысты қатынасын, әрі оны бөлумен байланысты ... ... ... ... ... , жалпы формуласын шығарды. Ақша ~
Тауар –Ақша ... орай ол ... ... ... ... дгеген
қорытындыға келді.Капиталдың өсуінің көзі капиталистердің ақысыз иемдентін,
жалдамалы жұмысшылардын еңбегімен өндірілетін ... құн ... ... ... ... ... ресурстарға түсінік.
Сонымен капиталға деген көзқарас әр қилы, алайда олардың бір мәселеде
бірлігі де ... ... ... қабілеті тұрғысынан капитал меншікпен
үндеседі.
Негізгі капиталдың заттық тозуынан ... оның ... ... арзан, тиімді жабдықтардың пайда болуымен байланысты олардын маральдық
тозуы орын алады. Негізгі капиталдың ... ... ең ... ... ... ... дамуымен байланысты. Моральдық жағынан
тозған ... ... ... да ... өнімсіз, сондай-ақ
онымен өндірілген өнімдердің бәсеке қабілггі де ... ... ... ескірген жабдықтарды, құралдарды жаңарту белгілі бір бағдарлама сай
жүргізіледі, ол негізгі капиталға ... ... ... ... етеді.
Осымен байланысты өндірісті техникалық жаңартуға ... ... ... ... ... елдерде өңдеуші өнеркәсіпке жұмсалым
қаражат бүкіл күрделі қаржының 60—80 процентін құрайды.
Заттай және моральдық жагыиан тозған, ... ... ... ... ... ... ... отырады (негізгі капитал құнының ... жыл ... ... ... ... ... ... негізгі капитал құнына процентпен шаққанда қатынасы амортизация
нормасы деп аталады. ... ... ... капиталдың моральдық тез тозуымен байланысты ... ... ... ... ... отырадм. Мемлекеттің бұл әрекеті
жабдықтардың құнын шығаратын өнеімдерге тез ... ... ... ... сай ... ... құтылуға бағытталған
амортизацияны тездету саясаты деп аталады. Ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... ... келтіру
қаражаты осы амортизацияны тездету есебінен түседі.Амортизацияны ... ... ... ... ... ... ... қосымша қор
жинау көлемін арттыруға мүмкіндік береді. Мұның тағы бір ұтымды ... ... ... пайда салықтан босатылады.
Өндірісті кең көлемде жалғастыру үшін, кәсіпкер тапқан пайдасының бір
бөлігін өзінің тұтынуына емес, өндірісті ... ... ... бір ... ... ... ... пайдалануды капиталдың қорлануы
деп атайды.Ол тек жеке капиталдын ғана емес, ... ... ... ... ... тағы бір жолы — оның орталықтануы, бұл
фирма-лардың бірін-бірі қосып алуы ... ... ... ... ... Капиталдың орталықтануынан экономикада қызмет етуші
капиталдың жалпы ... ... ... ... ... ... ... да болсын капитал өз қозғалысын ақша түрінде бастайды. Ақша ... күні мен ... ... ... алуға жұмсалады (А —Т).
Өндіріс процесівде (Ө) сатып алған факторлар озара әрекет етеді және ... ... ... осы ... ... (Т1 — А1) кәсіпкер алдын ала
жұмылған капиталын қайтарып алады. Капиталдың ... ... ... ... ... ... сату және капиталдың ... ... ... ... ... ... деп ... ауыспалы айналымының бірінші және үшінші сатысы айналысы
процесін, ал екіншісі — өндіріс процесін ... ... ... айналымның әр сатысында әр қилы нысанда орын алады: ақшалай,
өндіргіш және тауарлы. Капиталдың ауыспалы айналымының үздіксіз орын ... үш ... ... алмасуының мәнін түсіндіреді. Олар әр қилы
фазаларды ешбір кедсргісіз бір-бірімен алмасып отыратын болса, ауыспалы
айналым қалыпты деген сөз. Егер ... ... ... тұрып қалса,
өндіріске жол ашылмайды. Ал егер ол өндіргіш нысанда ... ... ... өндіріс құрал-жабдықтарының, екінші жағынан, жұмыс күшінің қызмет
атқармай тұрғандығын көрсетеді. Капитал егер соңғы фазада кедгіге ұшыраса,
жинақталған тауарлар айналыс ... өту ... ... ... табылады.
Капиталдың ауыспалы айналымы тұрақты түрде бірінен соң бірі жаңарады және
қайталанады.
Капиталдың тағы бір нысаны —- қарыз қапиталы. Бұл ... бір ... ... ... ... берілетін ақша клииталы.
1.2Өндіріс факторларын қолдануда экономикалық ресурстарға әсері.
Өндірістің үшінші факторы — жер. Бұл фактордың мәнін ... ... Адам ... ... жоне ... ... ... капиталға жатады, ал адам еңбегінің жемісі емес өндірістік
игіліктер ... ... ... ... бір ... оның ... Адам оның ... өз ықтиярынша өзгерте алмайды, оны сол
сияқты өңдіре де алмайды. Жер адам еңбегінің "жемісі" ... ... ... жер ... ... әуел ... ... қолынан келер
істің бәрі. Әр уақытта есте болатын ... "жер" ... ең кең ... Бұл белгілі өлшемде табиғат ... ... ... ... озі, су ... немесе қазбалы байлықтар. Жер бетінің белгілі бір
учаскелері ... ... ... ... ... ... балық аулауда
теңіздер мен өзендерді палйдалану, өндіруші ... ... ... ... қажет, құрылыс үшін құрғақ жердің бір бөлігіп ... ... ... ... адам ... Алайда жер туралы әңгіме, ең
алдымен оны ауыл шаруашылығында пайдаланумен байланысты болады. Фермер ... ... бір ауыл ... ... өсірудің құралы. Жердің
механикалық және химиялық касиеттерімен анықталатын құнарлылығы болуы керек
Әрине, адам ... бір ... жер ... ... ... ... ол
шексіз емес. Ерте ме, кеш пе жерге жұмсалған үстеме қаржы қысқарады. Міне,
енді жерге байланысты, жер ... кеми ... ... ... ... ... тоқталуға тура келеді. Бұл заң тиімділік максималды
дәрежеге жеткеңде әрекет ете ... ... ... ... бір ... агротехниканы жетілдірумен байланысты тежеліп тоқтауы
да мүмкін. Алайда жгр онімдеріне сұраныс шексіз ... ... ... ... тоқтату да мүмкін болмайды. Құнарлылықтың кеми беру үрдісі
заңын тек жерге ... ... ... оның өндірісінің басқа
факторларынан айрықша ...... ... ... ... ... алайда өңдейтін жер көлемін ұлғайтуға ... ... ... жер көлемі өзгермейді, ол шексіз емес. Құнарлылықтың кеми
беру заңы табиғат сыйлаган ... ... да ... ... ма? ... ... ... келтірейік. Шын мәнінде адам уақыт өткпі сайын
қазбалы байлықты өндірумен байланысты маңызды проблемаларға кезіге ... ... ... ... ... пен ... жұмысына қарамастан
көмір өндірудің азайып отырғанын байқау қиын емес. Алайда ... ... ... , одан ауыл ... ... ... ... қайталанған табыс, ал шахтада өндірілетін көмір басқа ... ... көзі ... ... бос ақша қаражаты, соңғысы
болса кәсіпорындар мен фирмалардың уақытша бос қаржылары мен ... ... ... ... ... ... барлығы қарыз капиталына
айналады. Кызіргі эконмикада несиенің бірнеше түрі бар: ... ... ... және ... ... халықтың материалды тұрмыс қажеттіліктері
қанағаттандырылады. Әрине, мүндай жағдайда өндірушінің ... ... ... қатынасқа толық өту үшін оның материалдық-техникалық
базасын жетілдіру қажет, ... ... ... ... бағалау
арқылы, осы негізде ауылшаруашылық өнімдерінің өндіріс және ... ... ... ... туындайды.
Ауылшаруашылық өндірісінің тиімділігін жоғарылату және бірқалыпты алып
бару жүйесі көпжақты және күрделі үдеріс, себебі белгілі өзара бір-бірімен
байланысты және ... ... ... ... жер-суды, материалды-
техникалық және еңбекті пайдаланумен байланысты. ... ... ... және оны ... ... ... ... тиімділігін арттыру капитал салымынң көлемінен және оның бағытталған
сапасын дұрыс таңдаудың маңызы бар. Себебі ол ... ... ... ... ... табылады .
ІІ.Ресурстарды талдау мәселесі.
2.1 Ресурстардың өзара байланысы және қазіргі кезде қолданылуы
Өндіріс ... және ... ... ... ... нәтижесінде
экономистер табиғи және ұдайы өсетін факторлардың шарттардың ... ... ... атап ... ... ... және ... еңбек шығынын және материалды заттық құралдардың 1
га егістікке жұмсалатын, сондай-ақ өндірістің негізгі қорлармен ... ... ... ... К. ... ... жұмыс уақытын
қысқарту мүмкіндігі бар сонымен ... оны ... ... ... ... Ол ... ... капиталистік қолдану оның
интенсивтігін жоғарылатады.Өндірушінің ... ... ... қолану оны пауперге айналдырады. ... ... ... ... ... ... ... екендігіне
күмән жоқ, бірақ оны капиталистік тұрғыдан пайдаланғанда пауперизм туралы
пікірмен келісе алмаймыз, әсіресе ... ... ... жөн емес.
Нарықта қатынасқа текғылыми-техникалық прогресті ... ... ... ... ... мен ... ендіру бәсекелестік
ортаға ықпал ете алады. Бәсекелестік негізінен біртүрлі өнім өндірушілер
арасында болады. ... және жеке ... ... ... ... бел ... күш салуға ынталандырады,
олар нарықтан айырылып қалмау, қаржылай ... ... үшін ... ... Соның нәтижелерінде нарық барлық ассортименттегі
және саналы тауарлар мен ... ... ... ... төмендейді.
Ауылшаруашылық өнімдерінің ұдайы өндірісі үдерісінде жердің өнімділік
қабілеті өндірістік қорлармен толықтырылады. Жердің ... ... ... жұмыстардың және агротехнологияның түрлері орындалады. Бір
агрегатпен ... ... ... ... ... ... жұмыстың бірлігіне шығындар әртүрлі, соған қарап егістіктің
түсімде тиісінше әртүрлі болады. Экономист-ғалымдардың зерттеулері бойынша
ресурстық ... және ... ... ... деңгейдегі
тиімділігін қамтамасыз ету үшін ауылшаруашылығында айналмалы қор массасының
мөлшері өндірістік негізгі қор массасының 35 пайыздан кем ... ... ... жер ... капитал салы-мының және негізгі құралдың
қайтарымы ... ... ... ... және су ... ... тікелей байланысты. Суармалы жерде өнімнің қалып-
тасуына және ауылшаруашылық өндірісінің экономикалық тиімділігін арттыруға
ықпал жасайтын ... ... бүл — ... тыңайтқыштар. оларды
қолдану тек қана жоғарғы қосылған өнім беріп коймайды, сонымен қатар адам
еңбегін үнемдеудің ең ... ... ... ... ... ... және ... есеп әдістерімен талдаудың
көмегінен өте маңызды теориялық-әдістемелік және ғылыми-практикалық мәсе-
ленің шешімін ... ... Осы ... мақта өсіруде минералды
тыңайтқыштарды ... ... ... ... адам ... үнемдеу
мүмкіндіктері анықталады. Бұл жерде негізгі минералды тыңайтқышты қолдану
есебінен ... ... ... ... ... ... және зерттеулері нәтижесінде анықталғандай шитті-мақтаның
алдын берілген минералды тыңайтқыштардың әсері есебінен ... ... ... 30-40; 40-50; 50-60; және 60 ц ... деңгейге жеткен, осыларға
тиісінше жердің табиғи құнарлығынан алынатын өнім 5-10; 10-12,5; ... және 30 ... ... ... ... ... өнімнің өсімі нақты
алынған өнімнің мөлшерімен табиғи ... ... ... ... ... тең деп ... оған мысал, 20-дан 30 ц/га дейін
аралықтағы өнім осы екі өнімнің айырмасынан артық 5 ц табиғи ... ... ц өсім тура ... Бұл ... ... ... ... асыруға
болады (1-ші тенд.).
(1)
Өкө = Өне (Өктө + (Өа*Ка)
Бұл жерде:
Өқт - 1 га ... ... ... ... ... ... алынған өсім, ц;
Өн - мақтаның нақты өнімі, ... - ... ... ... интервалына сәйкес топырақтың табиғи
құнарлығынан алынған ең төменгі өнім мөлшері, ц/га;
Өа - нақты өнімнің тиісті ... ... ... мөлшері, ц/га;
Ка - бұл коффициент топырақгың табиғи құнарлығынан алынған ... ең ... ... мөлшерінің айырмасының нақты ... ... ... ... ... ... ... нақты өнім 28,2 ц/га
болса, өнімкік өсімі төмендегідей есептеледі:
Өкә =Щ~ Г5+Г8.2Ю.5) = 9.55*9.6 ц/га ... ... ... ... өнім ... ц/га.
Суармалы жерлерде әсімдіктің минералда қоректі ... ... ... және ... ... ... ... жер ресурстарын тиімді пайдалану мен қатар ғылыми негізде ағын
суды пайдаланумен ... ... ... ... ... ... ағын судың өнімділігі әртүрлі. Оның негізгі себебі шаруашылықара және
шаруашылықтың ішкі су жүйелерінің пайдалы коэффициенті төмен ... ... ... ... ... ... байланысты 1 га суармалы
жерден және 1000 текшеметр алынған судан жалпы өнім ... ... ... ... аумақта ағын едәуір мөлшері көпсанды
тұтынушылар арасында дұрыс бөлінбегендіктен ... бар. ... ... және ... ... дұрыс бөлу
мүмкіндігін төмендетеді, сондықтан ... су ... ... ... бар ... ... және ... пайдалану деңгейі төмен. Суармалы жердің 25-
30 пайызына ағын су тапшылығы бар, су ... ... ... байланысты суды жоғалтулар мөлшері көп: жерге сіңіп ... ... ... тастау, бастырып суару нәтижесінде мақтаның
түсімі және сапасы төмендеген, жер-су ресурсын ... ... ... ... ... су ... тиімді пайдалану
мақсатында су пайдаланудың нормаларын ендірумен ... ... ... және ауылшаруашылығы министрлігінің шешімімен 1998 ж.
бастап ағын су төлемақы бодды. Су шаруашылығы өзін-өзі қаржыландыруға өтті,
агроқұрылымдар суды есеппен пайдалану ... ... Осы ... ... ... ... ... су пайдаланушылар кооперативтері,
оссоциациялары ұйымдастырылған.
Төменде келтірілген кестені талдау, ағын суда ... ... ... су ... ... тиімділігін жоғарлатуға,
төлемнің мөлшерін анықтауға және бірлестірілген ресурстық әлеуеттің
құрамында ағын су ... ... ... ... ... ... табиғи ресурстарға қоятын талаптарйна
сәйкестендіруге қол жеткізу бұл ... ... ... ... ... ... оның ... тепе-теңдігін сақтау және есеп
жүргізу негізінде айырбастау ... ... ... бар. ... ... ... ... белгіленген деңгейден артық
беру кері әсер етеді яғни өнімді ... ... ... Су ... ... ... ... дәл сондай теріс
нәтижемен ... ... ... ... «Кетебайң» өндірістік кооперативінде адам
еңбегін өндірістік негізгі қорлармен алмастыру нормалары.
яғни өндіріс факторларының тиісті пропорцияларда ... ... ... ... теріс әсер етеді және оның экономикалық
тиімділігін төмендетеді. Сондықтан ... ... ... ... алмастыру шекарала-рын анықтау ресурстық әлеуеттің ең тиімді дамыту
жолын және ауылшарушы-лығында пайдалануға мүм-кіндік туғызады. Осы ... ... ... Қазақстан облысының ... ... ... ... ... ... сипаттағы есептеулері жаса-лған. Мысалы, адам
еңбегін негізгі өндірістік қорлар мен алмастыру ... ... ... ... ... ... 2,88 +0,47 х3 + ... (3)
Бұл жерде:
У - мақташылықтағы жалпы өнімнің құны (сатудан ... ... 1 га ... ... ... ... адам-сағат;
х4 1 га мақта алқабына келетін негізгі өндірістік ... ... ... ... " ... ... ... соң төмендеп
моделде есептеулер жасалған:
(4)
3_= 1,24 х^_
Бұл ... ... ... анықтаудың мақта өсіруде іс-
тәжірибелік маңызы бар, қосымша капитал салымдар, инвестициялар ... ... ... құрылымы еске алынуы керек.
"Кетебай" өндірістік кооперативінің қорларымен қамтамасыз етілу деңгейі
1800 теңге және 1 га ... ... ... ... ... 750 адам 1 ... 1 теңге қосымша негізгі қор, өндірістің нәтижесінде 0,52 адам
сағат болса 0,65 адам сағатты (1-ші кестё) келтірілген ... ... ... ... үдерісі ресурстық
әлеуетті және олардың компоненттерін ең үнемді және ... ... ... ... ... ... Бұл ... объективті және субъективті жағдайларын есепке алып жасалады .
Ауылшаруашылығы мен ... ... ... ... ... ... қүн заңын сақтамаудың нәтижесінде ... ... ... ... ... шығаратын кәсіпорындар келісім
бойынша ... ... ... мен ... ... ... баға ... жөн болар еді. Мақта өсіретін агроқүрылымдар үшін
түрақты қаржы-несие жүйесі қалыптас-паған, сондықтан шаруа қожалықтары ... ... ... келісім-шартқа отырып, тікелей тәуелді
жағдайда өндірісті үйымдастыруға мәжбүр. Дайындау-шы, өңдеуші ... ... ... ... ... алу ... қол-дауы
керек. Осылайша етіп тауар өндірушілер пайызсыз ... ... қол ... ... еңбек ресурстарын қалыптастырудың демографиялық
аспектілері.
Қазіргі таңда бәсекелестік басымдыққа қол ... ... ... ... ... ... еңбек ресурстары маңызды роль
атқарады. Экономиканың болашақта дамуы нақты осы ресурстарға ... ... ел ... ... ресурстарымен қамтамасыз
етілуін, олардың қалыптасу көздерін қарастыру өзекті мәселе.
Еңбек ресурстарының негізгі қалыптасу кезі-халық.
Қазақстан Республикасының статистикалық Агенттігінің ... ... ... ... 14951,2 мың ... ... яғни 1993-жылмен
салыстырғанда 8,5%-ке кеміген. Ал, 2004-жылы 2003-жылмен салыстырғанда 0,8%-
ке өсіп, 15074,8 мың адамды құраған. 2004-жылы 2003-жылмен салыстырғанда ... саны ... ... деңгейге жеткен жоқ Қазақстанда 1993-2003
жыл» дар аралығында демографиялық жағдайдың ... ... ... ... ... ... әлеуметтік -
экономикалық дамуындағы дағдарыстар, мем-лекеттің көптеген әлеуметтік
жәрдемақылар мен ... бас ... ... жаңа ... ... ... төмендеуі, өлімнің артуы, халықтың
көші-қоны әсер етті.
2003-жылы мың ... ... ... саны ... 14%-ке кеміген, ал өлгендер саны керісінше өсіп, 10,4 адамды
құраған және табиғи өсім 6,2-і құрады. Туудың қысқаруының ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының статистикалық
Агенттігінің мәліметтері бойьінша некелесу коэффициенті 2003 - жылы ... ... ... ... 7,4-і ... ... ... халқы және еңбек ресурстары
Қазақстандағы демографиялық жағдайдың нашарлауының бір факторы - сыртқы
көші-қон. 1993-жылы мың адамға шаққандағы көші-қонның ... 1356 ... ... 0,58 ... ... ... әр мың ... -13 адамды, 1994-жылы -25-
ке жуық, 1995 жылы -15, 1998-жылы -13, 2000-жылы - 8 ... ... ... ... ... ... ... тұлғалар құрады.
Олар 1994-жылы барлық эмигранттардың 63,2%-ін, 1999-жылы -67%-ін, ал 2000-
жылы 68%-ін құрады .
2004-жылы 2003-жылмен ... ... ... өсуі туу ... өсуі және эмиграция мен өлімнің азаюы есе-бінен жүзеге асты.
2004-жылы 1000 адамға ке-летін туылғандар саны 18,2 ... ... 10,1 адам ... ... өсім 8,1 адамды қүраған. Ал көші-қон өсімі
0,19-ы құраған.
Соңғы жылдары ... ... ... эконо-миканың өсуі,
Қазақстан Респуб-ликасының 2001-2010 жылдарға арналған көші-қон саясатының
салалық бағдарламасының қабылданып, жүзеге асырыла ба-стауы ... ... ... жағ-дайды жақсарту мақсатында ше-телдердегі
қандастарымызды өздерінің отандарына тарту жұмы-стары жүргізіліп ... ... ... ... ... артып келеді. Егер, 2003-жылы респуб-ликалық
бюджеттен 2,4 млд. тең-ге бөлінсе, 2004-жылы 4,6 млд. теңгеге дейін ... ... ... ... ... саны ... өсіп, кеткендер саны 8360 адамға қысқарғанымен, ... ... ... ... жарамды жастағы кетуші тұлғалардың үлесі
өскен 2003-жылы елден кеткен еңбекке жарамды ... ... ... 71,7% -і ... 2004жылы олар 71,9%-і құраған.
Сонымен қатар, келген және кеткен еңбекке ... ... ... ... де ... ... мәліметтерінен еңбекке жарамды тұлғалардың көші-қонында кеткен
білікті мамандардың басым екенін байқауға болады. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... мемлекет халықтың
көші-қонының осы бағытына көп көңіл бөлу ... ... АҚШ, ... ... тәжірибелерін пайдалана отырып, "Жоғары білікті мамандардың
иммиграциясы". "Коммерциялық иммигрант", Бизнес ... ... ... ... ... халық санындағы үлес салмағы жылдан ... ... ... еңбек ресурстарының жалпы халық санындағы үлес сал-
мағы - 69,3% болса, ... - 73,5%-і және ...... ... ... ... мәліметтері бойынша
2003-жылы 1993-жылмен салыстырғанда республиканың еңбек ресурстары 3,4%-ке
қысқарып, 10935,9 мың адамды құраған, ал Қарағанды облысының ... ... 15 ... ... халықтың білім
деңгейіне қарай көші-қоны
ресурстары осы уақыт аралығында керісінше өсіп және өсім 1,7%-і құрап,
еңбек ... 1031,6 мың ... ... ... ... ... және ... облысының еңбек ресурстары
өскен және жарамсыз ... ... ... ... 11224,0 мың ... еңбекке жарамды тұлғалар-1060,2 мың адамды құраған .Бір еңбекке
қабілетті тұлғаға республикада және ... ... ... ... ... аяғында сәйкөсінше 0,0319-ы және ... ... ... ... ... ... және ... Сонымен қатар, зейнеткерлік жүктеме коэффициенті де 2004-жылдың
аяғын-да 2003-жылдың сол кезеңімен ... ... және ... ... ... 0,201 мен 0,232-і ... Бұл ... еңбек
жасындағы еңбекке жарамсыз тұлғалар мен зейнеткерлердің бір еңбекке жарамды
тұлғаға шаққандағы саны-ның азайғандығын көрсетеді.
3-кесте
2020-жылға дейінгі ... ... саны мен ... ... ... ... ... еңбекке жарамды жастан төмен тұлғалар есебінен толығып
отырады. Республикада және Қарағанды облысында еңбек ресурстарын алмастыру
коэфициенті 2004-жылдың аяғында ... ... ... ... ... 0,423-і және 0,359-ы ... (2003-жылы. сәйкесінше
0,436 және 0,372). Бұл еңбек ... ... ... ... ... ... дәрежесінің төмендігін көрсетеді.
Болашақта Қазақстан халқының және еңбек ... ... ... ... саны мен ... ... жастағы тұлғалардың болжамы
жасалды.
Болжамға сәйкес (3-қесте) 2010-жылы Қазақстан халқы 15608,288 мың адамды
құрайды. Есептеулер көрсеткендей,.Қазақстанның халық саны 2015-жылға ... ... мың ... ды ... содан соң төмендей бастайды және
2020-жылы 16882,743 мың адамды ... ... ... жас тұлғалар саны
2010-жылы -10606,165 мың адамды, 2015-жылы-І 0754,800 мың адамды және 2020-
жылы -'10794,096 мың адамды ... яғни ... ... ... ... өсімі біртіндеп қысқара бастайды (еңбекке жарамдьі
жастағы тұлғалар ... ... 15-59 жас ... ... және ... ... еркектер алынғандықтан, болжам нақтылығының ... ... ... ... әдісі халықтың көші-қонын ескермейді. Бірақ, еңбекке
жарамды жастағы тұлғалардың болжамын жасағанда бұл факторды ... ... ... ... сүйенсек, еңбөкке жарамды
жастағы тұлғалардың көші-қонының бөлсенділігі өте жоғары болады.
ІІІ. ҚР-ның экономикалық ресурстар бағыттары
3.1 Еңбек ресурстарының пайдалану көрсетеіштері
Еқбек ... ... ... деп сан және сапа ... ... ... өнімнің көрсеткіші. Бұндай өнімнің көрсеткіші ... ... ... ... ... ... деқгейін, қоғам
өндірісіндегі, екіншіден еңбек ресурстарының пайдаланудың тиімділігін,
еңбектің қабілеттілігін және сапаеын, ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері өндірістегі барлық
буындарда талданады. Мәселен, бір ... ... ... ... байқап көру, мына төмендегі формула арқылы
көрсетуге ... ... Ч — ... ... ... ... саны (жұмысшылар, кызметкерлер т. б.) мың кісі есебімен;
ТР — Барлық еңбек ресурстарының саны ... ... жасы ... ... ... I-11 ... жұмыс істемейтін, 50—60-
қа дейінгі ер кісілер және ... ... ... ... ... ... ... бар) мың кісі есебімен; Халық шаруашылығындағы,
оның саласындағы еңбек ресурстарының байланысын және санын ... ... ... анықтаған жөн.
2). Өнім өндіретін өндірістердегі жұмыскерлердің жұмыс ... ... үшін ... ... ауыл шаруашылығында,
көлікте, байланыс саласында, өндірісті ... ... ... ... материалдық жабдықтау тағы басқа материалды
өндірісте); ... ... ... ... ... Ғылым
және Ғылыми жетілдіру мекемелерінде, денсаулық жаттығу мәдениет құрылысын
қанағаттандыру саласында, тұрмысқа кызмет керсету ... ... ... да мемлекеттің басқару, кепшілікке қызмст керсету
мскемелерінде); Үй-тұрмыс- және жеке ... ... ... өндірісіндегі (10—11 мектептегі оқушылар, кәсіп ... ... ... және орта ... оқу ... студенттер)
еңбек жасындағылар. 3). Кәсілорынның бірлестігінің құрамына негізгі
қызметтегі ... ... ... цехтық қызметкерлер — жұмыс
кісілері негізгі және ... ... ... ... емес
жұмыскерлер деп — тұрмыс қызмет көрсету шаруашылығындағы, ... ... ... ... Жұмысшылардың құрамының көрсеткіші кебінесе өнім өндіруге байланысты.
Мәселен өнім өндіруге тікелей қатынасы бір жұмыскерлер, немесе ... құру ... ... жабдықтау құрал ... ... ... ... бақылау, бөліміндегі
каржымем қамтамасыз ету, өнімді сату т. б. жұмыскерлср деп бөлінеді.
Ғылым-техникалық жетістіктсрдің ... . ... ... ... ... ... ... жылма-жыл азайып келеді,
мәселен қоймаларда ... ... ... ... ... ... ... Жұмыскерлерді еңбек орындауының механизммен немесе ... ... ... бөлінеді. Мәселен машина—механизімен жұмыс атқаратын
жұмыскерлер, автомат арқылы ... ... ... — күшімен
жұмыс істейтін жұмыскерлер.
6). Жұмыскерлер тағы да, ... ... ... ... ... Сонымен,
қысқартып айтқанда, жұмыскерлерді пайдаланудың тиімділігін арттыру ... әр ... ... біле білу керек, және ... ... ... бөле білу ... ... ... талдай
білетін болсаң, сонда ғана оларды тиімді пайдалануға мүмкіншілік ... ... ... ... ... білу ... оған
ыкпал жасау үшін, өндірісте жұмыс істейтін санының қатынасы мен ... ... ... ... ... ... бір кіші алынған ұлттық табыс. Бұл көрсеткіш тек
кана еңбек ... ... ... ... ол ... жұмыс
бастылығын, ендірістегі өнім өндірмейтін салакын еңбегінің тиімділігін де
анықтайтын көрсеткіш.
Еңбек өнімділігінің көрсеткіші:
Пс = Пд Чд + Пв ... Пд, Пв = ... ... ... және енді ... құрылып өнім
беретін кәсіпорын.
Чд Чв = Тізімдегі орта есеппен ... ... ... және
жаңадаи ғана жұмысқа (өнім өндіруге) кіріскен кәсіпорындағы
жұмыскерлердің саны.
Экономикалық тиімділікті көтеру және ... ... = Эб К — Эв; Ээ = ... ... Эб Эв — ... ақы ... ... жоне
жоспарлы кезендегі мың теңге есеппен; К — Ұлттық табыстың
жоспарлы жылы өсуінің индексі;
Ұлттық табыстың өсуін ... ... ... ... = 1 Рч 100;
Пч — Ұлттық табыстың өсуі;
Рч = жұмыскерлердің санының өсу қарқыны;
Рнг = таза енімнің өндірістегі ... өсу ... ... ... мәселелерді дәлелдеу үшін, мынандай бір
көрсеткіштерді талдай ... ... ... оның ... ... ... ... қыскартуға, еңбекті техникалық қаруландыруды кеңінен ұлғайту
керек. Өнеркәсіптерде кейінгі ... бұл ... ... ... ... ... ... мына одақтың тарап әрбір мемлекет езінің
егемендігін, ... ... ... бұл ... ... өту кезеңінде тоқталып қарап тұр. Себебі кейбір кәсіпорындарда
өнім шығарудың көлемі азайып, ал кейбір кәсіпорындар ... ... ... өнімнің түрін езгертіп басқа өнім шығаруға бейімделуде
еңбекті осы қоғамнық өту ... ... ... ... ... ... отыр. Жаңадан ұйымдасып жатқан шаруашаруашылығы,
фермермен шаруашылықтарға, ... ... ... ... оларды қаруландыру келешекте еқбек ресурстарын
басқарудағы, оны тиімді пайдаланудағы басты ... бірі ... ... тағы бір ... ... ... ... еңбек ресурстарын
басқарудағы ол ғылыми негізде еңбек ұйымдастыру. Ал, енді ... ... ол ... қай ... болмасын, еңбек ресурстарын
басқаруда, оны тиімді пайдалануда, оның еңбек өнімділігін ... ... мол. ... ... ... қатынасқа көшу
дәуірінде ғылыми негізде едбек ұйымдастырудың маңызы ... бір ... ... еңбекресурстарын басқарудағы, ол еңбекті
мөлшерлеу. Егерде енеркәсіптерде кәсіпорындарда жұмысшылардың атқаратын
жұмысының келемі мөлшерінде акы ... ... ... онда ... ... ... алмағанымыз және басқара алмағанымыз. Мәсслен
ақының, орымдалатын жұмыстың көлемі әйел кісілермен ср кісілердікі бірдей
болса және ... да ... ... онда ... туады. Сондықтан да,
әсіресе нарықтық қатынасқа кешу ... ... ... де ... тиісті түрде мөлшерлеп, еңбек ресурстарын дұрыс басқаруды,
тиімділігін арттыруға бейімдеуіміз ... сөз ... ... ... ... ... ... бағалау және жетілдіру. Бұл мәселе жөнінде еткен пәндерде
сөз ... ... ... ... ... ... орны ... талабына сай болмаса жұмыскерлер ... ... ... ... былайша айтқанда берекесі болмайды, өнімділігі төмен, шығаратын
өнімнің сапасы ... ... ... ... ... көп болуы мүмкін.
Шикізаттар артык жұмсалып, жұмыскердің ынталылығы жоқ болады.
, Сондықтан да ... ... ... ... ... бағалау, тексеру,
жаңалау жетілдіру жұмыстары болулары керек. Оның жұмыскерлердің, жұмысының
тиімділігі артқанда өнімі төмен, сапасы ... ... ... ... ... ... ... өсуіне нұқсан келеді.
Сонымен еңбек ресурстарын ... ... ... ... ... ... ... пайдалануымыз керек. Соның себептерінен өнеркәсіптің
тағы да басқа ... ... ... ... ... ... ... Міне осындай кемістіктерді жою, басқару жүйесі ... ... бір ... ... ... ... ... әлеуметтік, экономикалык бағытты ... ... ... ... ... ... ресурстардың дамыту шаралары.
Ғылыми жетістіктердің жетілуі арқасында, жұмыс күшінде сапалы өзгерістер
болады, қоғамньщ талабы күшейеді, сондықтан да ол ... ... ... жай ғана жұмыс күші керек емес жаңадан білімділігі жоғары,
мамандығы зор, ой-өрісі биік ... ... ... мол, ... ... басқаратын, өндіріске ой салатын
мамандар керек. Осыған бай-ланысты бұл жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-мамандық іс бағытының
ролін көтеру, әсіресе жаңадан іске ... ... іске қосу ... іс ... байқау дегеніміз жас жұмыскерлердің рухани
жағдайын көтеру, ол негізінен ... ... ... ... ету, олардық қабілеттілігін, рухани күйін, денсаулығын5 мінез-
құлқын қадағалау, бақылау.
Сонымен жас ... ... ... ... ... талдау, оку таңдау, ... ... ... ... ... ... ... орналасу және ол жұмысқа үйрену, қалыптасу.
Ал, енді экономикалық жағынан ол негізгі факторлардың бірі ... ... ... ... ... азайту, кадрлардың
тұрақтылығын ұлғайту, жұмыстың ... ... ... ... жағынан
дүниеге көз-қарасты өзгерту, адамгершілікке тән барлық жағдайды ... ... ... ... ... ... бір бағытқа икемдеу, бұру дегеніміз—хабарландыру
түрі, кеңес беру, іріктеу, қалыптасу (бейімдеу);
Кәсіптік хабарлау және ... ... беру — бұл ... ... ... ... жастарды осы өндірістермен таныстыру, халық
шаруашылығында істейтін жұмысшылар мен ... ... ... ... ... білу.
Кәсіпкерлік кеңес бір бағытта өзгерістерді ... және ... ... ... соған ыңғайлануы, көз қарасы
өзінің денсаулығы, рухани күйі, келешектегі сол ... ... ... онда барып істеуі туралы болуы керек.
Кәсіпкерлік кеқес — бұл ... ... әр бір ... ... дене ... ... тексерілгеннен кейін кәсіпкерлік ұсынылады.
Сонымен қандай кәсіпкерлікті тандауға, жеке кісінің оған қандай мүмкіндігі
бар екенін айтады.
Кәсіпкерлікке калыптасу — бұл ... жеке ... ... ... ... тез ... ... арқасында өндіріске сапалы жұмыс
атқаруы, коллектив пен тез тіл табысып, олар мен ... ... ... болып кетуі.
Міне осының бәрін айта келіп, кейінгі жылдары үкімет ... ... ... осы ... мәселелерғе көп көңіл
бөлуді ескертіп отыр.
Кәсіпкерлікті таңдау әсіресе жастарды еңбекке тарту, оку таңдау ... оқу ... ... ... Бұл ... мектептерде олардьщ коллективі
үлкен жұмыс істеуі керек. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... курстар жұмыс істеу керек.
Сонымен әрбір кәсіпорында немесе ... ... ... жүйені
басқару, оны өңдеу және өндіріске енгізу, ... ... бір ... оған ... кадр ... ... орын дайындап, жайғастыру,
оқыту, әлеуметтік рухани күйін басқару әдісін қолдану ... ... ... ... ... ... біраз жетістік болғанмен көптеген кемістіктер кездесіп отыр.
Оныц өзі ... ... ... экономикалық дамуына сәйкес
келмейді. Әсіресе көптеген профтехучилищелерде ... ... сол ... істеуге ден саулықтары жарамайтын болып отыр. Оның саны 15—20%-ке
жетті. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... ден саулығына карау керек. Сондықтан бұл мәселені іпешу ... ... білу үшін ... ... ... ... ... керек. Кейбір жағдайда ЭВМ-мен және басқа да ... ... ... ... ... келе ... еңбек өнімділігін теориясымен байланысты мына
екі нәрсені айту керек. ... бұл ... ... бір-бірін
алмастыру жағдайында қолданылады. Егер мұндай өзара алмасу орын алмайтын
болса, бір ... ... ... ... бір ... осындай өнімнен
ажырату мүмкін болмайды, ал өндірістің қандай да ... бір ... ... ... өнім ... ... ыөпалы жоқ ресурстарды босқа
шашу болып табылады. Практикада өзара ... ... өте ... ... өндірістің бір факторын екінші біреумен алмастыру
ресурстарды қамту мүмкіндігінің күрт ... ... орын ... ... ... ең ... ... капиталға (шикізат,
материалдар) қолданылады. өйткені оларды сатып алу ... ... ... ... ... ... бұл принципті кәсіпкер ұжымдық
келісім шартының жайын ескеру ... ... Ол жер және ... ... және ... ... ең аз мерзімі белгілеген жағдайға
қолданылады.
Ешбір қоғам ... ... ... ... ете алмайды.
Сондықтан нені қалай өндіру, өндірілген өніидерді қалай бөлу керек екені
кез келген қоғамның ... ... ... болып табылады. Әдетте
экономика ғылымында ... үш ... ... ... ... ... жер. Мұнда еңбек белгілі бір пайдалылыққа, нәтижеге мақсатталған адама
қызмет, іс-пайдалыққа, нәтижеге мақсатталған адам ... ... ... ... ... ... ... жабдықтар
қоры. Жер туралы әңгіме дегенде, ... ... ... ... ... ... табиғат сыйлаған ауа су т.б игіліктер туралы сөз
болуы керек.
Адамзат ... өз ... әр ... қоғамдық өндіріс
әдістерін өткізгені тарихтан белгілі. Олардың даму дәрежесін ... ... бар. ... ... ... дәуірдің айырмашылығы
не нәрсе өндірілетіндігінде ... оны ... және ... ... ... ... еңбек құралы қоғамның өсу
дәрежесін анықтайды. Ұзақ мерзімді қамтыған ... ... ... ... даму ... десе де ... ... Жүнісов, Ұ. Мәмбетов, Ү. Байжомартов ... ... ... ... кабинеті Алматы-1994 жыл
2.Ә. Әубәкіров, Б. Байжұмаев, Ф. Жақыпова, Т.Табеев ... ... ... ... ... Қ.С. ... М.Ә. ... Микроэкономика Алматы
-2000жыл
4.Р. Дорнбуш, С. Фишер Макроэкономика. Білім Алматы – 1997жыл.
5.С. ... ... ... ... ... 1999жыл.
6.Труд в Казахстане №1.2002г Население и трудовые ресурсы РК 1991-
2000годах.
7.Краткий ... ... ... ... ... ... К.С.Абдиева -Алматы, 2005г.
8.Отраслевая программа миграционной ... РК на ... ... ... ... РКот ... №1.2004. З.К.Чуланова. Миграция населения РК.
10.Демографический ежегодник Казахстана, 2004, Под ред. ... ... ... ... Казахстана,2005. Под ред. К.Абдиева. -Алматы,
2005
12.Қарағанды ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Баға және табиғат ресурстарын экономикалық-географиялық тұрғыдан бағалау теориялары64 бет
Инвестициялар - экономикалық дамудың ресурстары12 бет
Инвестициялар экономикалық дамудың ресурстары ретінде16 бет
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет
Кәсіпорындардың қаржылық ресурстарын басқаруды қалыптастырудың экономикалық механизмін жетілдіру33 бет
Мұнайгаз кәсіпорындарының қаржы ресурстарын басқаруды қалыптастырудың экономикалық механизмдері мен басқару тиімділігі86 бет
Табиғат ресурстарын тиімді пайдалануға ынталандыратын, жауапкершілігін артыратын экономикалық механизм мен тетіктер жүйесі15 бет
Қаржы ресурстарының экономикалық негізі16 бет
"Бюджеттен тыс қорлар."14 бет
"Модильяни мен миллер үлгілері"11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь