Қазақстанның ДСҰ-ға ( Дүниежүзілік Сауда Ұйымы ) енуінің проблемалары мен перспкетивалары

Жоспар

Глоссарий

Кіріспе

I.тарау. ГААТ/ДСҰ.ның құрылуының теориялық алғышарттары және оның ұстанымдары.
1.1. ГААТ.тың құрылу тарихы мен оның негізгі принциптері.
1.2. ГААТ.тың іс.әрекетінің және ДСҰ.ны құрудың нәтижелері.

II.тарау. Қазақстан Республикасының ДСҰ.ға ену процесі.
2.1 ДСҰ.ға енудің мақсаты мен барысы.
2.2. ДСҰ.ға енуден кейінгі ел экономикасына тигізетін зардаптарын бағалау.
2.3. Қазақстанның ДСҰ.ға қатысуынан түсетін артықшылықтары.

III.тарау. Қазақстанның ДСҰ.ға енуінің проблемалары мен перспкетивалары.
3.1. Қазақстанның ДСҰ.ға енуінің проблемалары.
3.1. Қазақстанның ДСҰ.ға ену перспкетивалары.
3.3. Келіссөздердің басты кезеңдері және ену процесінің ағымдағы күйі.

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер мен мақалалар

Қосымша мәліметтер
КІРІСПЕ

Қайта құрудың басталуымен Қазақстанда жарияланған ашық экономиканы құруға қатысты бағыт ең алдымен өзінен экспорттық тауарларға – дәстүрлі отын-шикізаттық ресурстарға ғана емес, сондай-ақ өңдеу өнәркәсібінің, соның ішінде ғылыми зерттеуді қажет ететін өнімдерді экономиканы жетілдіруге қажетті технологияларға, несиелерге, инвестициялара алмастырумен алу көзделіп отырған Батыспен сауда-экономикалық қатынастарды дамытуды ескеретін. Бұл мәселе Қазақстанның сыртқы экономикалық іс-әрекетінің стратегиясын қалыптастыру барысында, оны орталықсыздандыру мен ырықтандыру, саяси және институттық қамту барысында да басты мәселе болып табылатын. Сонымен қатар ең алдымен халықаралық сауданың елеулі түрде жаңартылған көп тараптық жүйесіне (Тарифтер мен сауда жөніндегі Бас Келісімнің «уругвайлық» раундысының (ГАТТ) нәтижесінде) негізделген әлемдік шаруашылық қатынастардың жаңа ғаламшарлық құрылымын қалыптастыру процесі жалғасып, жеделдетілуде. Қазақстанның аталмыш процеске қатысудан алшақтауы оның онсыз да мүшкіл жағдайын одан әрі ауырлатып жіберуі мүмкін. Сондықтан елдегі жүзеге асырылып жатқан экономикалық реформаның шеңберінде аса маңызды міндеттердің бірі болып Қазақстанның ДСҰ жүйесіне қосылуы табылады.
Бітіру жұмысының басты мақсаты – ГААТ ұстанымдары мен механизміне негізделген көп тараптық сауда жүйесін жалпы талдаудан өткізу, Қазақстанның ДСҰ-ға енуіне байланысты оның проблемалары мен келешектеріне сипаттама беру.
Қазіргі кезде Қазақстанның 1995 жылдың 1 қаңтарынан бері Тарифтер мен сауда-саттық жөніндегі басты келісімді алмастырған Дүниежүзілік Сауда Ұйымына (ДСҰ) енуі туралы мәселе қойылғанымен, біздің еліміз аяқ басқан келіссөздік процесі ГААТ-тың дәстүрлі проблемаларын қозғайды, себебі «уругвайлық» раундының Қорытынды Актісінің ережесіне сәйкес келіссөздерге қатысқан, алайда Қорытынды Актіге қол қою сәтінде (1994 жылдың 15 сәуірі) ГААТ мүшелігіне жатпаған елдер ГААТ-қа ену рәсімінен өтуі тиіс.
Берілген бітіру жұмысының құрылымы 3 тараудан және осы мәселеге байланысты қарастырылған қосымша мәліметтерден тұрады. Бірінші тараудың шеңберінде ең алдымен Тарифтер мен сауда-саттық жөніндегі басты келісім қарастырылады, яғни ГААТ-тың құрылу тарихына және оның дамуының басты беталыстарына арналған. Сондай-ақ өздеріне негізделумен халықаралық сауда-саттықтың көп тараптық жүйесі қалыптасатын басты ұстанымдар талдаудан өткізіледі. 1948 жылдың қаңтарында күшіне енуімен Басты Келісім өзінің өмір сүру барысында оның біріншіден, көптараптық саудалық келісімшарт ретінде және екіншіден, халықаралық саудалық қарым-қатынастарды реттеу механизмі ретінде серпінді дамуын көрсететін елеулі түрдегі өзгерістерге ұшыраған деген фактіні ескерсек, ГААТ-тың іс-әрекетінің нәтижелері туралы мәселе өзіне ерекше көңіл бөлуге тұрарлық болып табылады. Аталмыш нәтижелердің арасында аса маңыздысы болып жаңа халықаралық ұйым – ДСҰ-ның құрылуы табылады.
Еңбектің 2-тарауы Қазақстанның ДСҰ-ға ену процесімен байланысты. Осыған орай алғашқы бөлімдері Қазақстанның ДСҰ-ға енуінің процесі мен мақсаттарына арналған. Сондай-ақ ДСҰ-ға қосылу жағдайындағы оның ел экономикасына тигізетін зардаптарын бағалау осы бөлімнің мазмұнын құрайды.
Бітіру жұмысының 3-тарауы тікелей Қазақстанның ДСҰ жүйесіне қосылу проблемасымен байланысты болып келеді. Әрине, ДСҰ-ға ену туралы мәселені шешу кезінде аталмыш ұйымға өзге елдердің қатысуының сәтті тәжірибесін ғана басшылық ретінде пайдаланған жеткіліксіз болады. Сондықтан осы тараудың алғашқы бөлімі Қазақстанның ДСҰ-ға енуінің басты проблемасын ашады. Келесі бөлімдерің мазмұны Қазақстанның ДСҰ-ға енуінің келешектеріне арналған және келіссөздердің негізгі кезеңдері мен ДСҰ-ға ену процесінің ағымдағы жағдайы туралы параграфпен аяқталады.
Осы еңбекті жазу барысында ГААТ/ДСҰ жүйесінің қызмет ету проблемаларына, сондай-ақ Қазақстанның осы жүйеге қосылуына байланысты мәселелерге арналған түрлі әдебиеттер пайдаланылған болатын.
Ең алдымен, А.И.Магомедова мен Е.З.Хасановалардың 1992 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің баспасында басылып шыққан “ГАТТ: құқықтық табиғаты мен құрылымы” атты еңбегін атап кеткен дұрыс. Монографияның атауына енгізілген мәселелермен қатар, аталмыш еңбекте ГААТ-тың даму беталыстары мен оның халықаралық ұйым мәртебесіне ие болуының проблемасы толығымен қарастырылған.
Экономика ғылымдарының кандидаты С.В.Чернышевтың 1991 жылы РФ МВЭС Ғылыми-зерттеу жағдаяттық институтының баспасында басылып шыққан “Халықаралық сауданы реттеу механизмі: ГАТТ нормалары мен ережелері” атты еңбегінде ГААТ ережелерінің әрбір бабы талдаудан өткізілген, сондай-ақ батыс мамандарының түсініктемелері келтірілген.
Монографиялармен қатар осы дипломдық еңбекте мерзімдік баспалардың материалдары қолданылған болатын. Атап айтқанда, “Континент”, “МЭ и МО”, “Международная жизнь”, “АльПари”, “Саясат” журналдары мен “Известия”, “Казахстанская правда” газеттерінде жарияланған мақалалар, сондай-ақ Интернет-сайттардағы мақалалар қолданылған.
Пайдаланылған әдебиеттердің толық тізімі еңбектің соңында келтірілген.
Қолданылған әдебиеттер мен мақалалар


1. Магомедова А.И., Хасанова Е.З. “ГАТТ: правовая природа и структура”, Редколлегия журнала ‘Вестник Санкт-Петербургского ГосударственногоУниверситета’, Серия: Философия и социально-экономические науки, СПб.- 1992 ж. – 48 бет.
2. Чернышев С.В. “Механизм регулирования международной торговли: нормы и правила ГАТТ”, Сборник научных трудов, Всесоюзный Научно-исследовательский Конъюнктурный Институт, М. - 1991ж. - 71бет.
3. Васильев Ю.А. “Роль ГАТТ в международно-экономической интеграции”, Экономика и коммерция, М. - 1995 ж. №3, 95-106 бет.
4. Дюмулен И. “Торгово-политическая система ГАТТ: принципы, правовые нормы и правила”, Внешняя торговля, М. – 1993ж №7/8, 34-44 бет.
5. Купалов И.В. “Многостороннее регулирование торговли и инвестиций в рамках ГАТТ”, Московский журнал международного права, М. - 1994 ж. №1, 85-99 бет.
6. Полуэктов А. “Многосторонняя система ГАТТ: до и после “уругвайского” раунда”, Внешняя торговля, М. - 1994 ж. №4, 23-36 бет.
7. Полуэктов А. “Важнейший этап на пути на мировой рынок”, Внешняя торговля, М. - 1995 ж. №7/8, 11-18 бет.
8. Сабельников Л.В. “Генеральное соглашение по торговле услугами”, БИКИ, М. - 1995 ж. №84, 1-7 бет.
9. Ситников В. “Уругвайский” раунд ГАТТ: Казахстан становится полноправным участником международной торговли”, Joint Ventures, М. - 1994 ж. №3, 1-4 бет.
10. Смирнова Е.В. “ГАТТ - завершение “уругвайского” раунда”, БИКИ, М. - 1994 ж. №5, 1-8 бет.
11. Тайгунов А. “Как вступают в ГАТТ”, Внешняя торговля, М. - 1990 ж. №6, 23-29 бет.
12. Мырзахметова А.М. “ ВТО и проблемы внешнеторговой политики РК”, диссертация на соискание степени к.э.н. А. – 2001 ж.
13. Андрюшина Е. “Казахстан на пути в ВТО”, Вестник предпринимателя – 2002 ж. № 9, 10-13 бет.
14. “Участники ВТО достигли компромисса по рамочному соглашению о либерализации торговли”, БИКИ, М. – 2004 ж. №90-91, бет 1-4.
15. Темирбекова А.Ж. “Проблемы вступления Казахстана в ВТО и аграрный сектор”, Саясат, 2003 ж. №3, 78-81 бет.
16. Алшанов Р. “ Защитные меры Казахстана при вступления в ВТО”, Вестник предпринимателя – 2002 ж. №12, 3-5 бет.
17. Sabelnikov L. “Kazakhstan on the way to the World Trade Organization”, International Affairs. – 1996 ж. №5, 345-355 бет.
18. Быков О.Н. “Год планеты: Экономика. Политика. Бизнес”, Многотомник, Институт мировой экономики и международных отношений РАН, М.. - 2001 ж. 336 бет.
19. Куттнер Р. “Единому рынку - общие правила”, Бизнес уик, М. - 1992 ж. №12, 2-5 бет.
20. Овчинников К. “Что ждет Россию в ВТО?”, Экономика и жизнь, М. - 1994 ж. №52, 2 бет.
21. “Интеграция отдельных стран с переходной экономикой в ВТО и её последствия для их торговли с развивающимися странами”, Доклад секретариата ЮНКТАД, 1998 ж.
22. Монгуш Т.Ф. “Кыргызтан и ВТО”, Экономика и коммерция, М. - 2001 ж. №3, 4-6 бет.
23. Рахимбеков Т.С., Есполов А.Т. “ Проблемы вступления Казахстана в ВТО”, АльПари, 2005 ж. №2, 13-16 бет.
24. Арыстанбков К. “Казахстан и ВТО: экономические ожидания”, Казахстанская правда, 2003 ж. 3 сәуір.
25. “ По мнению США, Казахстану в ВТО делать нечего”, Известия, 2003 ж. 18 ақпан.
26. Есентугелов А. “На пути Казахстана в ВТО нет серьёзных преград”, АльПари, 2003 ж. №3-4, 12-20 бет.
27. Оразбаков Г. “Процесс вступления Казахстана в ВТО и оценка последствий на экономику страны”, АльПари, 2002 ж. №4-5, 3-7 бет.
28. Лисовская Н. “Переговоры с ВТО: опыт Киргизии и Белоруссии”, Мировая экономика и международные отношения, 2001 ж. №6 105-107 бет.
29. Усманова С.А., Сембаева Р.Ж. “ Присоединение к ВТО: проблемы и перспктивы”, Правительственный вестник, 2000 ж. №5.
30. Статистический ежегодник Казахстана, Агенство РК по статистике. А. 2004 ж.
31. “Казахстан и ВТО: шансы и упущения”, АльПари, 2002 ж. №4-5, 15-17 бет.
32. “ Опыт стран – членов ВТО по защите национальных интересов на внутреннем и внешнем рынках”, Международная жизнь, 2004 ж. 3-7 бет.
33. Смирнов С. “ВТО: Проблемы вступления”
http://www.kisi.kz/Parts/Comment.html.
34. www.wto.ru – Дүниежүзілік Сауда Ұымының сайты.(орысша)
35. www.wto.org - Дүниежүзілік Сауда Ұымының сайты. (ағылшынша)
36. www.dn.kz –“Деловая неделя” газетінің электронды түрі.
37. www.continent.kz - “Континент” газетінің электронды түрі.
38. www.khabar.kz –ЖАҚ “Хабар”.
39. www.kisi.kz – ҚР стратегиялық зерттeу институтының сайты.
40. www.news.central.kz – “Орталық Қазақстан” Интернет – қызметі.
        
        Жоспар
Глоссарий
Кіріспе
I-тарау. ГААТ/ДСҰ-ның құрылуының теориялық алғышарттары және оның
ұстанымдары.
1.1. ГААТ-тың құрылу тарихы мен оның негізгі принциптері.
1.2. ГААТ-тың іс-әрекетінің және ДСҰ-ны ... ... ... ... ДСҰ-ға ену процесі.
2.1 ДСҰ-ға енудің мақсаты мен барысы.
2.2. ДСҰ-ға енуден кейінгі ел экономикасына ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның ДСҰ-ға енуінің проблемалары мен
перспкетивалары.
3.1. Қазақстанның ДСҰ-ға енуінің проблемалары.
3.1. Қазақстанның ДСҰ-ға ену перспкетивалары.
3.3. Келіссөздердің ... ... және ену ... ағымдағы
күйі.
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер мен мақалалар
Қосымша мәліметтер
Глоссарий
1. ГААТ – Тарифтер мен сауда жөніндегі бас келісім
2. ДСҰ - ... ... ... БҰҰ – Біріккен Ұлттар Ұйымы
4. ХВҚ - Халықаралық Валюталық Қор
5. ЕО –Европалық Одақ
6. ВАК - ... ... ТМД – ... ... ... ТҰК – ... корпорациялар
9. СТТ - Саудадағы техникалық тосқауылдар
10. ЕурАзЭҚ – Еуразиялық Экономикалық Қауымдастық
11. ЖІӨ - Жалпы Ішкі ... ... ... ... ... ашық ... ... бағыт ең алдымен өзінен экспорттық тауарларға – ... ... ғана ... сондай-ақ өңдеу өнәркәсібінің, соның
ішінде ғылыми зерттеуді қажет ететін өнімдерді экономиканы жетілдіруге
қажетті технологияларға, ... ... ... алу
көзделіп отырған Батыспен сауда-экономикалық қатынастарды дамытуды
ескеретін. Бұл ... ... ... ... ... ... ... оны орталықсыздандыру мен ырықтандыру,
саяси және институттық қамту барысында да басты мәселе болып табылатын.
Сонымен қатар ең ... ... ... ... ... ... ... жүйесіне (Тарифтер мен сауда жөніндегі Бас Келісімнің «уругвайлық»
раундысының (ГАТТ) нәтижесінде) ... ... ... жаңа ... құрылымын қалыптастыру процесі жалғасып,
жеделдетілуде. Қазақстанның аталмыш процеске қатысудан алшақтауы оның онсыз
да мүшкіл жағдайын одан әрі ... ... ... ... ... ... жатқан экономикалық реформаның шеңберінде аса ... бірі ... ... ДСҰ ... ... табылады.
Бітіру жұмысының басты мақсаты – ГААТ ұстанымдары мен механизміне
негізделген көп ... ... ... ... ... ... Қазақстанның
ДСҰ-ға енуіне байланысты оның проблемалары мен ... ... ... ... 1995 ... 1 ... бері Тарифтер мен
сауда-саттық жөніндегі басты келісімді алмастырған Дүниежүзілік ... (ДСҰ) енуі ... ... ... ... еліміз аяқ басқан
келіссөздік процесі ГААТ-тың дәстүрлі проблемаларын қозғайды, себебі
«уругвайлық» ... ... ... ережесіне сәйкес келіссөздерге
қатысқан, алайда Қорытынды Актіге қол қою сәтінде (1994 ... 15 ... ... ... елдер ГААТ-қа ену рәсімінен өтуі тиіс.
Берілген бітіру жұмысының құрылымы 3 тараудан және осы ... ... ... мәліметтерден тұрады. Бірінші тараудың
шеңберінде ең алдымен Тарифтер мен сауда-саттық жөніндегі ... ... яғни ... құрылу тарихына және оның дамуының басты
беталыстарына арналған. Сондай-ақ өздеріне негізделумен халықаралық сауда-
саттықтың көп ... ... ... ... ... ... 1948 жылдың қаңтарында күшіне енуімен Басты Келісім ... ... ... оның ... көптараптық саудалық келісімшарт ретінде
және екіншіден, халықаралық саудалық ... ... ... ... дамуын көрсететін елеулі түрдегі өзгерістерге ... ... ... ГААТ-тың іс-әрекетінің нәтижелері туралы ... ... ... ... ... ... табылады. Аталмыш нәтижелердің
арасында аса маңыздысы болып жаңа халықаралық ұйым – ... ... ... ... ... ену процесімен байланысты. Осыған
орай алғашқы бөлімдері Қазақстанның ДСҰ-ға енуінің процесі мен мақсаттарына
арналған. Сондай-ақ ДСҰ-ға ... ... оның ел ... ... ... осы бөлімнің мазмұнын құрайды.
Бітіру жұмысының 3-тарауы тікелей Қазақстанның ДСҰ жүйесіне қосылу
проблемасымен байланысты болып келеді. Әрине, ... ену ... ... ... ... ... өзге ... қатысуының сәтті тәжірибесін ғана
басшылық ретінде пайдаланған ... ... ... осы ... ... Қазақстанның ДСҰ-ға енуінің басты проблемасын ашады. Келесі
бөлімдерің мазмұны Қазақстанның ДСҰ-ға енуінің келешектеріне ... ... ... ... мен ... ену процесінің ағымдағы жағдайы
туралы параграфпен аяқталады.
Осы еңбекті жазу ... ... ... ... ... ... Қазақстанның осы жүйеге қосылуына ... ... ... ... ... ... ... А.И.Магомедова мен Е.З.Хасановалардың 1992 жылы Санкт-
Петербург мемлекеттік университетінің баспасында ... ... ... ... мен ... атты еңбегін атап кеткен дұрыс.
Монографияның ... ... ... ... ... еңбекте ГААТ-
тың даму беталыстары мен оның халықаралық ұйым ... ие ... ... қарастырылған.
Экономика ғылымдарының кандидаты С.В.Чернышевтың 1991 жылы РФ ... ... ... ... ... шыққан
“Халықаралық сауданы реттеу механизмі: ГАТТ нормалары мен ... ... ГААТ ... ... бабы ... ... ... мамандарының түсініктемелері келтірілген.
Монографиялармен қатар осы дипломдық еңбекте мерзімдік баспалардың
материалдары қолданылған ... Атап ... ... “МЭ и ... жизнь”, “АльПари”, “Саясат” журналдары мен “Известия”,
“Казахстанская правда” газеттерінде ... ... ... мақалалар қолданылған.
Пайдаланылған әдебиеттердің толық тізімі еңбектің соңында келтірілген.
1-тарау. ГААТ/ДСҰ -ның ҚҰРЫЛУЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АЛҒЫШАРТТАРЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ
ҰСТАНЫМДАРЫ.
1.1. ГААТ-тың құрылу тарихы мен оның ... ... ... қарым-қатынастар саласында қалыптасқан қазіргі
жағдайды толығымен елестету үшін, сондай-ақ көп ... ... ... қол ... жетістіктерді бағалау үшін ГААТ көп
тараптық сауда ... ... ең ... ... ... ... ... күйзеліс” макроэкономикалық саясат
мәселелерін көп тараптық деңгейде үйлестірудің ... ... ... соғысқа дейінгі жылдары халықаралық сауда ... ... ... ережелерін» белгілейтін халықаралық
институттардың болмауы қиын уақыт келе салысымен ... ... ... ... ... мөлшерде шиеленістіре түсумен жікшілдік
әрекеттерге итермелеген болатын. ... ... ... келе ... ... ... ... қорғану мен экономиканы
тұрақтандыру үшін ... заңы ... ... аталмыш заңға сәйкес
кедендік баждардың орташа деңгейі алдымен 44,7%-ке дейін көтеріліп, ал ... ... ... жеткен болатын. Осының соңынан көптеген батыс елдерінің
тарифтерінің мөлшерлемелері едәуір мөлшерде артылған болатын, бұл жағдай
әлемдік ... үшін ... ... ие ... ... жылдары
әлемдік сауданың көлемі шамамен 60%-ке азайып кетті.[1].
1944 ж. Бреттон-Вудстегі (АҚШ) БҰҰ-ның валюта-қаржылық конференциясында
халықаралық валюта ... ... ... ... ... ... дамытуға қаржылық ықпалын тигізу мәселелерін шешу үшін
Халықаралық Валюта Қоры (ХВҚ) мен ... Банк ... ... ... ... ... ... екінші
дүниежүзілік соғысқа дейін де жасалған болатын. Мысал ретінде Кедендік
рәсімдерді ... ... ... 1923 жыл), ... ... Соты туралы (1924 жыл), өнеркәсіп меншігін ... және ... атап ... ... ... олар ... ... табылмайтын
және аяғына дейін орындалмайтын.
Соғыстан кейінгі кезең әмбебап Халықаралық Сауда Ұйымын (ХСҰ) ... ... ... ... ұйым ХВҚ мен ... ... ... жүйедегі үшінші «бағанаға» айналуға тиіс
болатын. ... ... ... саясаты, экономикалық даму, жұмыспен
қамтылу, шектеуші іскерлік тәжірибе, инвестициялар, ... ... ... қоса ... ... ... деңгейде реттеу жататын. Бұл проблемалар 1946-1947 жылдары
Лондон мен Женевадағы ... ... ... Женевалық
конференцияда (1947 жылдың тамыз-қазан айлары) ХСҰ ......... ... жұмыс жүргізу барысында конференцияға
қатысқан 23 ел – ... ... АҚШ, ... ... Франция, Индия,
Бразилия, және олардан төмен дамыған елдер ... ... ... ... шамада тежеп отырған кедендік тарифтердің
соғысқа дейінгі деңгейін өзара төмендету ... ... ... ... ... нәтижелеріне әлемдік сауданың шамамен 20%-
іне (10 млрд.долл) қатысты 45 мың ... ... ... ... ... ... ... бірқатар саудалық-саяси
баптарымен қамтамасыз етілген болатын және ... ... ... Осы ... ... ... ... жеңілдіктердің
тізімі қосымшаланған жинағы Тарифтер мен сауда жөніндегі бас ... ... ... ие ... және 1948 ... қаңтар айында уақытша негізбен
(келешек мүше-елдердің ХСҰ ... ... ... ... ... ... ... үш бөлімнен құралатын. I-бөлім екі баптан
құралатын, онда аса жағымды ықпал ету режимі ... ... ... мен
өзара жеңілдіктер тізімідер берілген ... ... ... саясатына
арналған және халықаралық сауда ережелерінің ... ... ... ... ... ... еркін сауда-саттық өңірі мен
соларға қатысты Келісімді қолдану ... ... ... ... ... ГАТТ мәтіні “Сауда және даму” атты ... ... ... ... талап етуімен Келісімге енгізілген болатын.
ГААТ ХСҰ Жарғысын талқылау ... ... ... ... ... бөлімінің нәтижелері туралы хаттама мен Гавана
Хартиясы күшіне енген сәтіне ... ... ... ... ... ... ... қандай да бір құрылтайшылық проблемалар ... ... ... күн ... көтерілмейтін. Басты Келісімде ХСҰ
Жарғысының сауда ... ... ... ережелеріне ұқсас болып
келетін негізгі ережелердің болғанына қарамастан, ХСҰ тұрақты ... тиіс ... ХСҰ ... ХСҰ ... ... ... Бас директор мен қызметкерлері туралы мұқият ... ... ... ... ... ... ... шешудің
ойластырылған рәсімі ескерілген. Басты Келісімге келетін болсақ, онда ол
кезде не тұрақты органдарға қатысты, не ... ... ... ... берілмеген болатын.
Алайда ХСҰ-ны құру жөніндегі ... ... ... ... (бұл 1950 жылы ... ... хартиясын бекітуден бас
тартуымен расталды), ГАТТ шеңберінде Жарғыда ескерілген барлық органдар
құрылып, дауларды ... ... ... ... ... Органы ретінде Келісуші ... ... ... әдетте, жыл сайын жиналып отыратын, әрбір қатысушы-мемлекет
оларда бір дауысқа ие болатын, алайда әдетте шешімдер дауыс беру ... ... келу ... ... ... ... 1948 жылдың наурыз
айында БҰҰ Бас Хатшысымен шақырылды; ... арғы ... 1949 ... ... ... ... жұмысын басқару құқығына өзін ... ... ... ... ... ... ... ие
болды.[4].
Келісуші Тараптар Сессиясы норма шығару қызметтерін орындайды.
ГААТ-тың Жоғарғы органы Келісімнің ережелеріне ... ... ... айрықша құзырлығына ие болады. Бұл органның
құзырлығына сондай-ақ ... Бас ... ... сол не ... ... және ... жағдайларда» тоқтата тұру құқығын ұсыну
жатады. Келісуші Тараптар Сессиялары ... ... ... олардың сауда саясатының ГААТ нормаларына сәйкес келуі жайлы
шешімдерді ... ... ... ие ... ГААТ ... ... ... сондай-ақ ГААТ-тың бюджетін бекіту де кірді.
1954 жылы 1948 жылдың наурыз ... ... ... ... және ГААТ ... ... қызмет көрсетуді жүзеге асырған ХСҰ-ның Уақытша
комиссиясы Хатшылық ретінде ресімделіп, қайта құрылған болатын. ... ... ... құралған Хатшылық уақыт өте келе құрылымдық
бөлімшелері бар (заң, экономика бөлімдері, талдау ... ... ... ірі ... ... ... әзірлеу жұмысы, қатысушы-елдердің
арасында барлық қажетті ақпаратты тарату, қатысушы-елдердің экономикалық
даму мен саудалық саясатын зерттеу мен ... ... ... болатын.
1951 жылы Сессияаралық комитет құрылған ... оның ... күн ... ... мен ... шұғыл және аяқ асты
мәселелерді қарастыру, төлемдік-баланстік ... ... ... ... ... Артып бара жатқан жүктемеге байланысты 1958
жылы ... ... ... ... ... құрылған Төлемдік
баланс жөніндегі комитетке өткізілген болатын. Алайда, ... ... ... ... ... ... сол ... сақтала берді. Сондықтан, Келісуші Тараптардың 1960 ... ... ... ... ... ... орнына ГААТ
Өкілдерінің Кеңесі құрылған болатын.
Аталмыш Кеңес ... ... рет ... ... шешу мен бүкіл
ағымдағы жұмысты орындауға арналған сессиялардың арасында шақырылатын жедел-
өкілдік органға айналды. Кеңес ... ... ... ... құралатын, ал оның төрағасы Келісуші Тараптардың Сессиясында ... ... ... ... ... арасында келесілерін
бөліп кетуге болады: Келісуші ... ... ... күн ... ... ... ... және олардың іс-әрекетінің шарттарын
белгілеу, түрлі комитеттердің, топтардың және өзге де қосалқы органдардың
жұмысын ... ... ... ... ... бастап нақты проблемаларды зерттеу
мен тиісті баяндамаларды әзірлеу үшін құрамына бірнеше адам кіретін уақытша
жұмыстық топтарды ... ... ... ие болды. Сонымен қатар,
маңызды мәселелерді тереңдеп зерттеу үшін тұрақты негізде ... ... ... жағдайларда олардағы мүшелік барлық Келісуші Тараптар
үшін ашық. Олардың тұрақты негізде әрекет ететін кейбіреулерін атап ... ... ... ... ... Саудалық жеңілдіктер жөніндегі
комитет, Бюджеттік комитет. ГАТТ-қа ... ... ... бастап
сондай-ақ “Сауда және даму” комитеті құрылған болатын. Саудалық келіссөздер
жөніндегі комитеттер ... ... ... барысын бақылап
отыруға арнап уақытша түрде құрылатын.
Ерекше мәнге сарапшылар әділ-қазылары ие, ол да ... ... ... оның ... міндеті – ГААТ-тағы дауларды шешу процесін
кәсіби тұрғыдан бақылау.
1965 жылы осы кезге дейін орын алған ... ... ... ... Бас ... деген жаңа лауазымы енгізілген болатын.
Бас директор Хатшылықтың басында тұрады және осы органның қызметін
басқарады. Ол ... ... ... ... ... ... ... туындаған мәселелерді бейбіт жолмен реттеу жөніндегі ... ... ... ... ... ... өзіндік төреші
қызметін атқарады.
Осылайша, Сауда мен тарифтер жөніндегі бас келісім ... ... бола ... ... ... ... ... мен тарифтік жеңілдіктердің тізімдері бар бастапқы
мәтінін; Келісімнің бастапқы ... ... ... ... ... ... көптеген хаттамалары мен ... ... 1979 жылы ... ... көптараптық саудалық
келіссөздері нәтижесінде пайда болған бірқатар келісімдерін ... ... ... ... ... ... ... күшін жаңа
салаларға таратады немесе оларды нақтылайды. ... ... ... ... ... ... мәнге ие болады.
Сонымен қатар тағы да айта кететін нәрсе, ГААТ-тың дамуының ең маңызды
беталыстарының бірі – оның ... ... ... желісін құруды атап кету, бұл ГААТ-тың бастапқы уақытша
мәртебесіне ... ... ... ... ... ... ... ықпалын тигізді.
ГААТ-тың келісімшарттық жүйесі өзіне негізделумен құрылатын бастапқы
шарты ... ... ... ... ... мен экономикалық
дамуды рыноктарға жол ашуды өзара ырықтандыру арқылы, шетелдік рыноктардағы
кәсіпкерлердің іс-әрекетінің жағдайларын ... мен ... ... ... реттеу жөніндегі іс-әрекеттерін реттеу арқылы
қамтамасыз етуге ... ... ... [5]. ... ... ... ... құрайтын бірқатар ұстанымдар мен ... ... қол ... оны ... атап ... ... кемсітпеу, ол бір жағынан ... ... ... ... мен солармен байланысты кедендік баждар мен
жиналымдарға қатысты аса ... ... ... ... ету ... ... екінші жағынан – ұлттық режимін, б.а. импорттық және отандық
тауарларға ішкі ... мен ... ... ... ішкі ... ережелер тұрғысынан тең көзқараспен қараумен қамтамасыз етіледі;
- көбінесе сандық шектеулерді немесе соған ұқсас шараларды емес, ұлттық
нарықты қорғаудың тарифтік құралдарын ... ... ... ... ... жүргізіліп отыратын көптараптық
саудалық келіссөздер раундтары барысында прогрессивті түрде төмендетілуі
және оларды ... ... ... ... ... ... саудалық-саяси жеңілдіктерді ұсынудағы өзаралық;
- саудалық дауларды кеңес берулер мен келіссөздер жүргізу арқылы шешу,
ал келісімге келу мүмкін ... ...... ... ... ... ... жолымен шешу, соңғыларының шешімдері ГААТ
келісуші тараптары үшін міндетті болып табылады.
Жоғарыда келтірілген ... ... өзге ... ... ... ... ГААТ-тың кейбір баптарына тоқталып кетейік.
Барынша ықпал ету режимі. Келісімде басты сипатқа ие болатын ... ... деп ... ... бір-біріне барынша ықпал
ету режимін ұсынуы тиіс. Бұл ереженің күші ... ... ... саудалық әрекеттерге, сондай-ақ эспорттық және ... ... ... ... ... ... ықпал ету
режимі сондай-ақ кедендік баждар мен сыртқы саудалық әрекеттерге байланысты
жиналатын кез келген алымдарға қатысты, сондай-ақ солармен байланысты ... мен ... ... ... ... ... ... барынша
ықпал ету режимі туралы ереженің күші (ұлттық ... ... ішкі ... қатысушы-елдердің ішкі аймақтарында тауарларды сату мен сатып ... ... да ... ... ... ықпал ету режимі шүбәсіз сипатқа ие,
және ГАТТ-қа кірген елдер осы бапты толық ... ... ... немесе шығаруға, немесе импорт немесе экспорт үшін шетелге
жіберілетін ... ... ... ... мен түрлі алымдарға
қатысты, сондай-ақ осындай ... мен ... ... ... қатысты, және
кіргізу немесе шығарумен ... ... мен ... ... ... ... ... өзге елде жасалған кез келген
тауарға және өзге кез ... елге ... кез ... ... немесе заңдардың күшінен босату жеңілдіктері басқа ... ... ... ... ... қатысушы-елдерге арналған
соған ұқсас тауарға ... ... ... және ... ... ... барынша ықпал ету режиміне қатысты бірқатар ... ... ... ең ... – бұл ... ... ... мен
кедендік одақтарды, осы құрылымдардың шеңберінде ұсынылатын ... ... ... таратпай құруға рұқсат ету. Тағы бір ...... ... ... ... барынша ықпал ету ұстанымынан
айрықшалық ... ... ... төрт ... жалпы жүйесі бойынша тарифтік жеңілдіктер;) ... ету ... ... ... ... ... ие ... жеңілдіктер; “токиолық” раунд ... ... ... ... одан да жеңіл саралап жіктелген шарттар;
нашар дамыған елдерге қатысты арнайы режим).
Ұлттық режим. Ұлттық режим ұстанымы ... ... ... ... ... ... тауарларға ұлттық тауарларға қатысты
ішкі салықтар мен ... ... ... ішкі ... ... ... ... мен ережелерге қатысты қолданылатындай режимді
ұсынуды талап етумен импорттық және ұлттық тауарлардың бәсекелесуінің ... ... Бұл ... ... ... ... ішкі салықтар
мен алымдарды пайдалану толық түрде реттелген. Ұлттық режимге қатысты
бірқатар ... ... мен ... ... қосылу туралы
хаттамаларында және ”токиолық” ... ... ... ... Мемлекеттік
сатып алулар режимі туралы келісімде келтірілген.
Кедендік-тарифтік реттеу. ГАТТ-ты құру кезінде ... мен ... ... негізгі, ал келешекте жалғыз ғана құралы
болып кедендік-тарифтік құралдар табылады деп болжамдалған ... ... бәрі де ... ... ... ... ... “ешбір қатысушы-ел өзге қатысушы-елдің аймағынан ... ... ... ... ... өзге ... аймағына арналған кез
келген тауарды ... ... ... ... ... квоталар,
импорттық немесе экспорттық ... ... ... тыйым
салуларды немесе шектеулерді немесе кедендік ... ... ... ... ... өзге ... ... орнатпауы тиіс”.[7].
ГАТТ-та кедендік-тарифтік саясатты ... ... ... ... ... ... ең алдымен оған қол қойған елдердің
келіссөздер ... ... ... ... және өзге түрдегі баждарды
азайту мақсаттары туралы айтылған. Келісімнің І-бабында ... ... мен ... ... ... ... ету режимін
қолданатындығы туралы айтылған.
II-баптың жалпы түрінде қатысушы-елдердің ... ... ... тиіс ... ... ... қатысушы елдің аймағы арқылы транзиттің еркіндігін
жариялайды және ... ... ... ... мен ... ... ... және өтемақылық баждар. ГАТТ-тың VI-бабында демпинг
саудалық әрекет ретінде ... ... ... сәйкес бір елдің
тауарлары өзге елдің рыногына осы тауарлардың қалыпты бағасынан ... ... ... ... ... ... ... баж импортталатын таураларға солар
шығарылатын елде солардың ... ... ... ... тікелей
немесе жанама түрде ... ... тең ... мөлшерде
салынуы мүмкін, оның үстіне демеуқаржылар анық түрде қолданылған жағдайда
Демеуқаржылар мен өтемақылық ... ... ... ... ... ... қауіпін дәлелдеусіз өтемақылық баждарды енгізуге рұқсат етеді.
Кедендік бағалау. ... ... ... ... ... ... болып келеді. Ол барлық қатысушы-елдер үшін ортақ
болатын тауарлардың кедендік құнын ... ... ... ... ... оның ... бағасына негізделуі тиіс және оны
отандық тауардың құнын еркін ... ... ... ... ... ... ... нақты бағасы ретінде сол немесе соған ұқсас тауар сол
баға бойынша осындай жерде және осындай ... ... ... ... баға ... ол ... ... заңдарымен
белгіленеді.[10].
Мөлшерлік шектеулер. ГАТТ-тың XI-бабына сәйкес ортақ ереже болып
«квоталар, ... ... ... ... ... ... ... мен өзге алымдарды санамағанда, басқа түрдегі шараларды»
қолданудан бас ... ... Бұл ... ... алайда мөлшерлік
шектеулерді пайдалануға рұқсат ететін бірқатар айырықшалықтар мен қосымша
түсініктер ... 1) ... ... жол ... ... ... ... 2) халықаралық саудада айналымда
жүрген тауарларды жіктемелелу, сұрыптау және ... ... ... ... ... байланысты шектеулерді енгізу кезінде; 3) отандық
тауарлардың тиісті рыноктарындағы ... ... ... ... ... үшін ... кез келген ауыл шаруашылық тауарына ... ... ... ... ... ... жағдайда (шектен тыс
өндірісті ... ... 4) ... ... теңгерімдеу
мақсаттарымен шектеулер орнатылған жағдайда.[12].
Демеуқаржылар. ГАТТ жалпы алғанда өндірісті, сондай-ақ ... ... ... ... де ... қолдануға тікелей тыйым салынбаған, ол белгілі түрдегі
талаптармен байланыстырылған.
Біріншіден, әрбір ... ... ... ... ... ... жанама (өндірісті демеуқаржыландыру) әсерін
тигізетін кез ... ... ... ... ... ... тұруы
тиіс, сондай-ақ егер Келісімнің өзге қатысушылары соны талап еткен болса,
демеуқаржыларды пайдалану мәселелері ... ... алып ... ... елдер шикізат тауарларына демеуқаржыларды, оларды пайдаланудың
нәтижесінде ел сол тауардың әлемдік рыногында негізсіз ... ... ... ... ие болатындай түрде қолданбауы тиіс.
ГААТ-тың өзге баптарындағыдай негізделген үлестің ... ... ... ... ... ... сонымен қатар өнімділікті
арттыру, сапалық ... ... ... факторлар қабылданады.
Демеуқаржыларды заңсыз түрде пайдалану үшін ГААТ белгілі түрдегі
шараларды ... ... ... ... қатысушылардың келіссөздік тәжірибесінде аса өзекті ... ... ... ... ... шаралар. ГАТТ-тың XIX-
бабында жекелеген тауарларды импорттау кезіндегі “қорғаныс ... ... ... Онда келесі жағдай ескерілген “егер де
күтпеген жағдайлардың орын алуы мен ... ... ... ... тарифтік жеңілдіктерді қоса алғандағы міндеттерді орындауының
нәтижесінде қандай да бір тауар осы Келісуші ... ... ... ... және оның ... ... ... немесе сонымен тікелей ... ... ... ... ... келтіретін немесе нұсқан
келтіру қаупін тудыратындай жағдайлармен импортталатын болса, ... осы ... ... өз ... ... толығымен немесе ішінара
жоюға, немесе жеңілдіктің күшін жоюға, немесе оған ... ... ... ... ... ... ... дәрежеде және мерзімге арнап
өзгертулер енгізуге құқылы болады”.[13]. ... ... ... ... ... жүзеге асырылуы барынша ықпал ... ... ... ... ... және ... ... өңірі. ГАТТ-тың XXIV-бабында
Келісімнің қатысушы-елдері кедендік одақтар мен еркін сауда-саттық өңірін
құру барысында өздерін ... ... ... тиіс болатын ұстанымдар
белгіленген. Бапта кедендік одақ ... ... ... ... ... ... ... толығымен күшін жою мен ортақ сыртқы
кедендік ... ... бір ... ... ... ... сауда-саттық өңірі барлық тауарларға немесе олардың бір
бөлігіне қатысты өзара кедендік баждардың ... ... ... тобы
ретінде белгіленеді.[14]. ГААТ-қа қатысушы-елдер сессияларда немесе осы
ұйымның ... ... ... одақтың немесе еркін сауда-саттық
өңірінің ГААТ ... ... ... және ... ... сауда-саттықтың дамуына ықпалын тигізе ме, жоқ па соны
талдаудан өткізуі мүмкін. ГААТ-тың осы ... ЕЭС, ЕАСТ және ... өзге ... ... байланысты шешімдердің негізі
болып табылды.[15].
ГААТ-қа негізделумен және ... ... ... ... ынтымақтастық жөніндегі кеңесінің шеңберінде және ... ... ... жүйелердің көптеген жақтарын ретке
келтіретін бірқатар конвенциялар ... Бұл ... ... ... ... ... ... негізделумен әрекет ететін нормалардың,
талаптар мен ережелердің ортақ жүйесін құрумен, ... ... Оның ... ... қатысушы-елдердің ұлттық саудалық-саяси
жүйелері мен олардың ішкі экономикалық механимздерінің көптеген салалары
ГААТ-тың ережелеріне негізделумен құрылған.
1.2. ... ... және ... ... ... ... сәттен бері алғашқы үш онжылдық бойы оның ... ... ... ... ... сауда-
саттықты ырықтандыруға арналған болатын. ... ... ... ... импорттық кедендік тарифтерінің ... ... 40-шы ... аяғындағы 40-50%-тен 70-шы жылдардың басына қарсы
8-10%-ке дейін төмендеп кетті. Бұл өз кезегінде соғыстан ... ... даму мен ... ... ... ықпалын тигізетін
маңызды факторға айналды: 1950-1975жж. аралығында әлемдік экспорт ағымдағы
бағалармен 14,5 есе өсіп кетті.[16].
Алайда кедендік ... ... ... ... ... құбылыс болып келе жатқан тарифтік емес шектеулер, б.а. шетелдік
тауарлардың ішкі ... ... ... ... ... ... Осы ... 1973 – 1979жж. көптараптық саудалық келіссөздерінің
“токиолық” раундысы (саны бойынша ... ... ... ... ... техникалық тосқауылдардың, импорттық лицензиялау,
демпингке қарсы және өтемақылық ... ... ... ... ... ... ... жекелеген келісімдер (барлығы 12) жасасудың
арқасында ГААТ-тың реттеу саласы едәуір мөлшерде кеңейтілген болатын. ... ... ... ... ... ГААТ ... ... тарифтерінің орташа салмақталған мөлшерлемесі
тағы да азайтылып, 4-5%-ді құраған болатын. Келіссөздердің ... ... ... ... ең алдымен АҚШ пен ЕО-тың бастамасымен
мүлде жаңа болып ... ... ... ... жөніндегі
“секторлық” келісім жасалған болатын, аталмыш келісімге ... ... ... ұшақтардың, олардың құрамдас бөліктерінің, қосалқы
бөлшектерінің, навигациялық ... ... ... олар бұл ... ... ... тарифтік емес
қолдаушылық шараларды жойды. Дегенмен де, ... ... ... кейін де көптеген шешілмеген мәселелер қала берді. Оның
үстіне ол ... ... бері жаңа ... ... бастады.
80-шы жылдардың басында ГАТТ органдарының отырыстарында сондай-ақ
зерделік меншік құқықтарының саудалық аспектілері туралы ... ... ... ... Бұл ... тауарлық белгілер соғылған ... ... және ... пираттық, бөтен біреудің ғылыми және
құрастырушылық әзірлемелерін пайдалану тәрізді кең ауқымды ... ... ... ... иегерлері болып табылатын
компаниялардың осындай «бәсекелестіктің» салдарынан орасан зор материалдық
шығынға ... ... өз ... ... ... ... көбінесе
адамдардың өмірі мен денсаулығы жайлы болуда, ... ... мен ... бөлшектері жалған түрде жасала басталды
[17]. Аталмыш ... ... ... келесіні анықтады: зерделік
меншік құқықтарын қорғау ... ... ... конвенциялар
пираттық тәжірибеге қарсы сенімді кепілдерді қамтамасыз етпейді. ... ... шара ... ГААТ ... ... ... ... елдерге саудалық санкцияларды қолдану мүмкіндігін беретін арнайы
келісімді әзірлеу табылды.
«Жаңа проблемалар» ... ... ие ... ... аталған (және
қазіргі кезде шеңберінде ... ... ... ГАТТ ... ... ... ететін “ескі”, дәстүрлі проблемалардың жиыны қалды.
ГААТ үшін дәстүрлі ауыр тақырып ... ... ... болатын. Тарихи тұрғыдан қалыптасқандай, «ерекше әлеуметтік ... ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз ету» деген сылтаумен
бірқатар елдер (АҚШ, Швейцария, ЕО, Япония) сауданың бұл ... ... ... ... ... тастаған болатын.
Бас келісімнің құрылу сәтінің алғашқы кезеңінде-ақ АҚШ ұлттық заңдарға
сілтеме жасаумен, серіктерінен өзінің ... ... ... ... ... қол ... болатын. Бұл оларға
ауылшаруашылық өнімдеріне ... ... ... ... мүмкіндік
берген болатын.[18]. Осылайша, ГААТ ... ... ... нәтижелері халықаралық ... ... ... мен ... ... ... ... жетістіктердің белгісі болып табылады. Ауылшаруашылық
тауарлары, демеуқаржылар, ... ... ... саудалық аспектілері
мен қызмет көрсетулер саудасы бойынша көптараптық келісімдерді ... ... ... ... ... ... одан әрі ... мықты
базасына айналуы тиіс. Келіссөздердің тағы бір ... ... ... ... ... санау керек. Қорғау шаралары, тоқыма мен киім-кешек
сату жөніндегі ... ... ... ... ... раунды барысында кезінде былайша атағанда «экспортты ... ... және өзге де ... қорғау шараларының тарауының
нәтижесінде орын ... ... ... мүжілуі тоқтатылған
болатын.[19].
Осылайша, кейбір сәтсіздіктерге ... ... мен ... ... келсімнің шеңберіндегі “уругвайлық” раундының көптараптық
саудалық келіссөздердің аяқталуы аса ... ... ... ... оның ... ... көптараптық саудалық қарым-қатынастар жүйесін
елеулі түрде жаңарту мен кеңейтудің мықты негізінің қалануы болды.
Алайда, қол жеткізілген келісімдер халықаралық сауданың жаңа ... ... ғана ... табылатындығы айдан ... ... ... ... ... қатар олардың ... ... ... одан кем ... ... орай ГААТ-
ты Дүниежүзілік Сауда Ұйымына (ДСҰ) ... ... өзін жеке ... ... ... құру ... шешім қабылдаумен, Келісуші Тараптар келесі жалпы
пікірлерді басшылыққа алған: біріншіден, әл-ауқат ... ... ... ... ... берілетін ерекше мәнін; екіншіден,
өздерінің әділетті және еркін сауда ұстанымдарына ... ... ... ГААТ-тың келісімдері мен келіссөздері халықаралық саудаға
қатысушылар үшін тең ... ... ... ... ... рөлі.
ДСҰ-ны құрудың басты мақсаты – ГААТ-тың ескі, ыдыраған жүйесін саудалық
келіссөздер барысында келісілген халықаралық сауданың ... ... ... ... ... ... ие жаңа, біріктірілген
халықаралық ұйыммен алмастыру болатын.
ДСҰ-ны құру ... ... ГААТ ... ... ... ... қол ... барлық келісімдер мен
уағдаластықтарды осы ұйымның ведомствосына қарасты ортақ ... ... ... қарағанда “уругвайлық” раунд нәтижелерін ГААТ-тың
ережелерінің, және ... ... ... ... ... ... тәжірибелік қолданылуы едәуір қиындап, немесе тіпті
мүмкін де ... ... Сол ... ... ... ... ... барысында қол жеткізген барлық
уағдаластықтар ... ... ал ... сәйкес ДСҰ-ның да ажырағыссыз
бөлігі болып ... және де ... ... елдер ондағы
міндеттемелердің барлығын өз мойнына алады.
ДСҰ жүйесі келесі ... ... ... ол мүше-елдердің үкіметтерінің сауда-саттықтағы әрекетін реттейтін
көптараптық негізде келісілген ережелердің ... ... ... ... ... бұл ... мен олардың сауда жасаушы субъектілерінің
әлем рыноктарындағы өзін-өзі ұстау ережелері;
- ол не ұлттық рыноктарды ашу арқылы, не ... өзін ... ... ... ... ... мен оның ... қамтамасыз етуге
арналған саудалық келіссөздерге арналған форумның міндетін атқарады;
- ол ДСҰ ... ... ... ... ... мүмкіндік
беретін халықаралқ соттың міндетін атқарады.
ДСҰ құрылғанға дейін ГАТТ жүйесіне 125 мемлекет енетін, олардың тауар
айналымы әлемдік тауар айналымының 90%-ін ... Ірі ... ... ... мен ... ғана оның ... тыс ... алайда кезінде ГААТ-
ты құрушылардың бірі болған Қытай қазіргі уақытта ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі себептермен сыртқары қалған 25 ел де ДСҰ-ға ену
туралы келіссөздер жүргізуде.[22].
ДСҰ-ның ... ... ... ... ... ... қаланған уақыты: 1995 ж. 1 қаңтары
Құрылуы: Уругвай раундысы келіссөздерінің қортындылары бойынша (1986-
94)
Мүшелігі: 149 ел (2005 ... 11 ... ... ... 175 млн. ... ... (шамамен 145 млн. АҚШ долл.).
Хатшылығының штаты: 635 қызметкер
Басшысы: бас директор ... ... ... ... ... ... Министрлер конференциясы
табылады. Ол кем дегенде екі жылда бір рет, әдетте, ДСҰ ... ... ... ... ... ... ... мысалы, көптараптық келіссөздерінің жаңа раундыларына қатысты
аса қағидалы мәселелер ... ... ... ... ... қызметін ағымдағы басқару келісім мен министрлік ... ... ... ... ... атқарады. Ол жылына бірнеше рет
Женеваға шақыртылады. Әдетте, Басты кеңеске ДСҰ-ға мүше ... ... ... ... ... кеңестің міндеттеріне сонымен қатар
ДСҰ-ға қатысушы-елдердің арасындағы ... ... ... шешу ... ... ... мерзімді шолуларын жүргізіп отыру жатады.
Басты кеңес өзіне бағынышты ... ... ... Тауарлардың саудасы жөніндегі кеңестің, ол Тауарлардың саудасы туралы
басты ... ... ... Қызмет көрсетулердің саудасы жөніндегі кеңестің, ол Қызмет
көрсетулердің саудасы ... ... ... ... ... ... меншік жөніндегі кеңестің, ол Зерделік меншік ... ... ... келісімнің орындалуын бақылайды;
Жоғарыда аталып кеткен органдармен қатар ДСҰ-да жұмыстық ... мен ... ... ... етеді. Олардың міндеті көптараптық
келісімдердің ... ... ... мәселелерін, сондай-ақ
қатысушы-елдер үшін қызықтырарлық болып табылатын өзге де мәселелерді,
мысалы, ... ... ... саудалық келісімдердің
әрекетіне, қоршаған ортаны қорғаудың саудалық аспектілеріне және ... ... ... ... ... ... ... де ауқымды механизм болып келеді, оған экономика мен
құқықтың түрлі ... ... ... ... келіссөз жүргізушілер,
сарапшылар қатысады, және ол үнемі қозғалыста және даму ... ... ... ... ... ... салыстырғандағы ерекшелігі
сол, ДСҰ-мен жүргізілетін келіссөздер миллиардтық сомаларға қатысты ... ... сол ... ... ... ... мен нақты компаниялардың мүдделерін қозғайтын тауарлар ... ... ... мен импорттаудың ережелері белгіленеді.[23].
ДСҰ - халықаралық сауданы барынша жоғары мүмкіндікпен болжау мен оның
еркіндігін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... қатысты кез-келген мәселелер бойынша өзара дауларын
әділетті түрде шешуіне арналған ережелерді ... ... ... ұйым.
Қорытындылай келе айта кететін нәрсе, ДСҰ ... ... ... ... ... ... орынға ие, ал ДСҰ
тағайындайтын нормалар шын мәнінде ... ... заңы ... ... құқықтық кеңістіктен тыс болумен, аталмыш ұйымның мүшесі болып
табылмайтын кез-келген ел өзін ... ... ... ... ... оған қатысты жалпы ережелер қолданылмайды. Бұл ... ... ... ... ... ЕНУ ... ДСҰ-ға енудің мақсаты мен барысы.
ДСҰ-ның айрықша ерекшелігі болып оның өзара тиімді шарттарға, ашықтық
пен осы ұйымның ... ... тең ... негізделген еркін
сауда-саттықты қамтамасыз етуге арналған халықаралық сауда ережелері мен
тәртіптік шараларды ... ... Ашық ... саясаты шағын ішкі саудаға
ие және кеңейіп келе жатқан әлемдік рыноктарға жол ашуға мұқтаж ... ... үшін ... ... ... болып табылады. Өздерін дәл
болжамдауға болатын және халықаралық ... ... ... ... тиімді ішкі ... ... ... ... ... бәсекеге қабілетін көрсетуге мүмкіндік
береді.
Кез келген елдің ДСҰ-ға енудегі көздейтін ... ... ... ие ... табылады.
Қазақстан үшін олар келесіге негізделген:
• Қазақстан ашық нарықтық экономикаға ие, әлем шаруашылығы мен оның
дамуына ықпал ... ... ... ... ... ол ... барлық мүшелерімен қарым-қатынастарда автоматты түрде барынша
ықпал ету режиміне ие ... ... ... өз ... ... ... қосымша және
тиімді жолдарына ие болады. Бұл Қазақстанның ... ... ... сыртқы саудасын дамыту үшін әсіресе маңызды болып
табылады.
• Қысқа және ... ... ... ... енуі
инвестицияларды тарту және ең алдымен оларды өңдеу ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады.
• Қазақстан үшін ДСҰ-ның саудалық дауларды, ... ... ... ... қолданылатын демпингке қарсы дауларына
қатысты қолданылатын режим үлкен мәнге ие болуы мүмкін және ... ... ... ... ... шеңберінде одан
да әділетті негізде шешуге мүмкіндік береді.
• ДСҰ-ға кірумен Қазақстан ұлттық мүдделеріне ... ... ... ... әзірлеуге қатысу құқығына ие болуға
үміттене алады.
• Сонымен қатар, сыртқы экономикалық ... ... ... ... пен ДСҰ-
ға қатысушы-елдердің үкіметтерінің мақсаттары туралы ... ... ... ... бұл ... одан да ... ... жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
• Ішкі рыноктағы алдыңғы қатарлы технологиялардың, тауарлардың, ... мен ... орын ... ... ... ... ... нәтижесінде ұлттық өнімнің сапасы мен бәсекеге
қабілетін арттыруға арналған ... ... ... ... тұтынушы тауарлардың кең ассортиментіне одан
да төмен бағалармен қол жеткізе алады.
Тарифтер мен ... ... бас ... ... құжаттарында
әлемдік қауымдастықтың кез-келген елдің аталмыш ұйымға қабылдаудан ... ... ... айтылмаған. Келісімнің XXXIII-бабында былай делінген:
“Осы Келісімге қатыспайтын үкімет, немесе осы келісімде ескерілген ... ... ... немесе өзге түрдегі істерін жүргізуде
толық дербестікке ие болатын жеке кедендік ... ... ... ... осы ... ... атынан немесе сол аймақтың атынан сол ... ... ... ... келісілетін шарттармен кіре ... ену ... ... ... ... ... екі бөлігінің
көпшілігімен қабылдануы мүмкін.
ДСҰ–ға ену рәсімінің өзі бірнеше ... ... ... ДСҰ Бас ... атына өтініш алғаннан кейін Уәкілдер кеңесі сол
өтінішті өтінім-беруші-елдің үкіметі ұсынған ... ... ... ... сауда режимінің сипаттамасына, елдің сыртқы сауда саясаты
мен заңдарының «Сыртқы сауда режимі туралы» Бас келісімінің ... ... ... ... ... ... негізделе отырып зерттеуге
арналған жұмыстық топты құрайды.
2. ДСҰ-ға қатысқысы келетін елдің үкіметі мүше-елдердің сыртқы-сауда
режиміне қатысты ғана ... ... ... ... ... – макроэкономикалық саясат, қаржылық және ... ... салу ... ... ... жауап береді.
3. Жұмыстық топ, барлық мәселелерді қарастырып ... ... бар ... және ... ... ... қосу ... жобасын ұсынады.
4. ДСҰ-ның мүше-елдері баяндаманы немесе хаттаманың жобасын талқылайды,
соған негізделумен кезекті сессияда шешім шығарады. Құқықтық тұрғыдан алып
қарағанда қосылуы ... ... ... ... ел мен ... ... өзара келісімі ретінде қарастырылуы мүмкін.
Қазақстанның ДСҰ-мен өзара қатынастары осындай сұлба бойынша дамыған
болатын. КСРО 1986 жылы ... ... ... ... туралы ниетін
білдірген болатын. 1990 жылы КСРО ... ... ... ие
болады. Тәжірибе көрсетіп отырғандай, бақылаушы елдер ДСҰ сессияларына
қатыса алады, ал ... ... олар ДСҰ ... өз ... ... ... ... Бақылаушы-елдердің үкіметтері ДСҰ-
ның негізгі құжаттары мен материалдарын мерзімді негізде алып ... ... ... ... күші ... ... ... келісуші елдердің алдында қандай да бір міндеттемелерге ие болмайды.
Кеңес Одағына бақылаушы мәртебесі оның ... ... ... ... жыл сайынғы сессияларында, ГААТ Кеңесінің
сессияларында және ГААТ-тың өзге де ашық ... ... ... арнап берілген болатын. ... ... ... емес 16
мемлекетпен 28 халықаралық ұйыммен қатар осы мәртебеге ие. ГААТ ... ... ... ... ... және әкімшіліктік мәселелер
жөніндегі комитеттерді, сондай-ақ көптараптық саудалық келісссөздердің
“токиолық” раунды ... ... ... мен кеңестерді
санамағанда, ... ... ... емес ... органдарының жұмысына
қатысу құқығын береді.
1996 жылдың қаңтарында ҚР ДСҰ хатшылығына ресми түрдегі ... ... сол ... бері ... ... 4 ... және ... кездесулердің 4 раундысы болып өтті. Елде заңнамалық базаны ДСҰ
ережелеріне сәйкес етіп өзгерту ... ... ... ... және ... ... импортына қатысты тарифтер
төмендетілген.
Өткен жылы жұмыс жандана түсті. Қазіргі кезде 15 ... ... ... әрқайсысымен ену шарттары келісілуде. Қазақстан
жақындағы бір-екі жылдың ішінде ... ... ... мүмкін. Алайда
оқиғаларды асықтырған дұрыс бола ма? Біз Қырғызстанның қайғылы тәжірибесін
қайталап жүрмейміз ... ... ... ... ... (ВАК) ... Қазақстанның сыртқы сауда режимі жөніндегі меморандумын және
өзге де міндетті құжаттарды әзірлеп, жіберген болатын.
Былтырғы жыл ... ... ... ... ... ... ... екі отырысы болып өтті. Оларда кедендік баждар, экспорт-
импорттық әрекеттерге жанама салық салу, кеден ісі ... ... ... ... ... жекешелендіру процестеріне,
үкіметтің парламентте ... ... ... мен ... ... ... жоспарларына қатысты мәселелерге ерекше көңіл ... ... енуі ... ... Кедендік одақтың қатысушы-
елдерінің көзқарастарын келісімдеу ерекше орынға ие. Қазіргі уақытта одаққа
кіретін барлық мемлекеттер осы ... ... ... ... ДСҰ-ға
енудің түрлі кезеңдерінде болып отырғандығын айтпай кетуге ... ... ... ... ... сауда ұйымына енуіне
арналған шаралар ... ... ... ... ... ... ескерілген: ішкі нарықты қорғау жөніндегі ... ... ... ... ... мен ... ... енуіне
арналған шарттарды белгілеу, ДСҰ-ның келісімдеріне сәйкес жаңадан ... ... ... халықаралық нормалар мен ережелерге сәйкес
келтіру үшін ... ... мен ... енгізу, ДСҰ-ға ену туралы
келіссөздер жүргізу. ... ... ... ... ... комиссияның жаңа құрамы бекітілген болатын, жұмыстық орган
ретінде ҚР Стратегиялық жоспарлау мен ... ... ... болатын. Ведомствоаралық комиссияға өте ... ... ... - ... ... мен ... белгілеу,
ДСҰ-ға енудің саяси және экономикалық аспектілерін талқылау, сондай-ақ
Кедендік одақ ... ... кіру ... ... ... ... ... сондай-ақ ескертулер ... ... ... ҚР үкіметінің тиісті қаулылары қабылданатын
болады. Әрине, көптеген мәселелер тарифтерге, кедендік режим мен ... ... ... ... ... ... ... күшін жоюды қоса алғанда, сауданы ... ... ... ... Өзге ... Қазақстан Республикасының өзге
ТМД елдерімен қарым-қатынастарына, Қазақстанның ... ... ... ... сондай-ақ қызмет көрсету саласындағы саясатты
орындауына қатысты болып келеді.
Бір ... бұл ... ... ... ... алайда оған осы
сауалдарға жауап беру үшін ненің қажет екендігін анық ... ... жөн. ... ... айта ... ... ... сауда ұйымының
хатшылығы Қазақстанға қажетті техникалық және ұйымдастыру көмегін көрсетуге
даяр. Бұл жайында ДСҰ-ның бас ... ... Лами ҚР ... ... сауда министрі Мәжит ... ... бас ... ... ... кездесу Женевада республиканың осы халықаралық ұйымға
енуінің ... ... ... ... ... ... ... өтті.
ҚР СІМ хабарлауы бойынша келіссөздер бойынша қарсы ... одақ пен ... ... енуі ... ... топтың 12
мүше-елі Япония, Канада, Австралия, ... ... ... ... ... Бразилия, Куба және Мексика болды.
“Келіссөздер қазақстандық рыноктарға ... мен ... ... ... ауыл шаруашылығына қолдау көрсету шараларын
тақырыптық қарастыруға арналған болатын”, - деп айтылған ... ... ... “бұрында қол жеткізген келісімдерді ... ... ... енуіне қолдау көрсетілетіндігіне растауға ие
болды”- делінген ҚР толығымен хабарлауында.
Қазақстандық ... ... ... жұмысының басты қорытындысы
“келіссөз процесін артынша оған ... ... ... ... ... түрде тарта отырып, іс-тәжірибелік рельстерге
ауыстырудың туындаған мүмкіндігі” ... деп ... ... ДСҰ-ға енуі жөніндегі екітараптық келіссөздердің келесі туралы
ағымдағы жылдың сәуір айында болып өтеді. ДСҰ-ның мүмкідіктері шеңберінде
өтінім ... ... ... қолдау көрсету басымдылық мәнге ие. Бұл
сол мемлекеттегі оқыту ... ... ... ... ... ... ... сауда саясатын жүргізу саласында сараптамалық
көмек көрсетуді ұсыну болуы мүмкін. Даярлау ... ... ... ... түрдегі оқыту курсын өтуге мүмкіндік береді.
Осылайша, Қазақстанның ... ену жолы ... ... ... қатысу
шарттарын әзірлеудің ұзақ та ауыр процесімен байланысты болып келеді. Ең
алдымен айта ... ... ДСҰ ... ... жылдар бойы қалыптасқан.
Қазіргі кезде бұл өзіне жекелеген елдер жүйелі ... және ... ... ... зор, тармақталған құрылым. Қазақстанның
алдында ДСҰ жүйесінің бүкіл жиынтығын бірнеше жылды ғана ... ... ... іске ... ... ... Ел экономикасына тигізетін зардаптарын бағалау
ДСҰ -ға енудің Қазақстанның экономикасына тигізетін ... ... ... ... ... ... ... Экономикадағы, әсіресе ауыл
шаруашылығы саласындағы құрылымдық реформалардың жеткіліксіздігімен, елдің
халық шаруашылықтық кешенінің ... ... ... ... бағытының тоқтатылу қаупіне байланысты ДСҰ -ға ... ... ... ДСҰ - ... ... ... ... жағдайларында сыртқы сауданы дамытудың басты құралы деп ... ... ... нарықтық өзгерістер мен әлемдік шаруашылықтық байланыстарға
бірігу жолына түсе отырып, оның ғаламшарлық ... және ... тыс ... ... емес, соңғысы (ДСҰ) әлемдік сауданы және ... ... ... ғаламдандыру мен ырықтандыру, әлемдік
сауданың 90%-ін қамтитын оның мүшелері - 149 ... ... ... ... ... қатынастарын көп тараптық негізде реттеу идеяларын
жүзеге асырудың басты құралына айналып келеді. Одан ... саны ... ... ... ... ие болуда, олардың басым бөлігі
(Қазақстанды қоса ... ... ... ... ... ... Қазақстанның тауарларға арнап рынокқа жол ашу жөніндегі ұсыныстарын
қалыптастыру.
Республиканың сыртқы саудасының ... ... ... деп ... мен ... бойынша бәсекеге қабілетсіз отандық өнімді экспорттаудың
көлемдерін арттырудың келешектері онша да жұбатарлық болып табылмайтынын
айта кету ... ... ... ... ... ... арттыру үшін өңдеу ... ... ... ... ... бұл ... ... көлемдегі капиталдық
салымдармен байланысты болып келеді.
Бұл жағдайларда ... ... мен ... маңыздылығы жағдайында, сондай-ақ ел экономикасында орын
алып отырған нақты жағдайды ескерумен, алғашқы қатарға республиканың ... ... ... саясаты мәселелері шығарылады.
Алайда мәселе шын мәнінде қорғауды қажет ететін және ... ... ие ... ... ... ... ... отыр. Олай
болмағанда жекелеген салалардың тиімсіз дамуы мен сондай өндірістерді
қолдаумен туындалған ... үшін ... ... ... орын алуы ... ... отырғандай, қорғалатын сала өндірістің ... ... ... ... кейде оның дамуын ... ... ... ... ... ие ... мен ... қорғаудың қалыпты
деңгейін, шетелдік инвестицияларды тартумен және саудалық серіктес-елдермен
өзары жеңілдіктер мен ... ... ... ... ... экспорт арқылы өзінің бәсекелестік артықшылықтарын
пайдалануға арнап сыртқы ... ... ... дамудың
сыртқы экономикалық стратегиясын жүзеге асыру арқылы төтеп беруге болады.
Қазақстан тауарларына арнап нарыққа жол ашу ... ... ... ... келесі әдістер қолданылады:
- қолда бар өндірістік және ... ... ... ... ... ие ... қорғау;
- өнеркәсіптік және ауылшаруашылық өнімінің құрылымындағы ... арту ... ... ... эскалациялау;
- Ортақ кедендік тарифтің Негізгі тізімін құрайтын Беларуссия,
Қазақстан мен Ресей ... ... ... ... ... ... ... қорғау жөнінде міндеттемелерді орындау.
Тауарлар бойынша келіссөздердің ағымдағы сәтінде орташа салмақталған
тарифтың тұтастай алғандағы ... ... ... ... тең ... жағдайында 19,5% деңгейінде, аяққысын
14% деңгейінде байланыстыруды ұсынып отырмыз. Тарифтердің ... ... ... ұсынып отырған бастапқы тарифтерінен 0,8%-дан және аяққы
тарифтерінен 1,7 %-ға жоғары болып отыр. Қазақстанның қолданыстағы ... ... ... ... 3, 3%-ға ... ... жаңа ... бойынша қолданыстағы мөлшерлеме 7,8%
жағдайында бастапқы орташа салмақталған мөлшерлемені 16,3% ... – 11,7% ... ... ... ... Ресейдің
өнеркәсіп тауарларына ... ... ... ... ... ... болып келеді.
Ауыл шаруашылығы бойынша қолданыстағы мөлшерлеме 10,5% жағдайында
бастапқы ... ... ... 30,5% деңгейінде, аяққысын –
21,7% деңгейінде байланыстыруды ... ... ... ... ... ұсыныстар 5,7%-дан, аяққы мөлшерлеме бойынша ... ... ... ... ... ... ... қолданыстағы
мөлшерлемесі қазақстандығыдан 0,7%-ға жоғары.
Бұл ретте Қазақстан импорттық кедендік баждардың мөлшерлемелерін оның
бастапқы мағынасынан ... ... ... ... ... ... кезеңдер ескерілген.
Қазақстанның «адвалорлық» ең жоғары мөлшерлемесі ауылшаруашылық
өнімдері бойынша 90% және ... ... ... 60% құрайды, ең төмен
- 5% және 0% ... ... ... ... ... ... көзделіп отыр.
Ауылшаруашылық тауарларына қатысты тарифтік ұсыныстарды әзірлеу
барысында оның ... ... ... ... өндірісін дамуы
бағдарламасы қалаған болатын. Атап айтқанда, “өсу нүктелері” критерийлеріне
жауап беретін өнімге қатысты ... ... ... ... ... өнімдерге бидай, мақта, жармалар, сүт өнімдері, күріш, құс
еті және т.б. жатады.
Ауыл шаруашылығы туралы келісімге сәйкес елдер ... ... ... ... импортының көлемі күрт өсіп кеткен жағдайда)
былайша атағанда, арнайы қорғаныс ... (SSG) ... ... ... ... импортына қатысты SSG қолданылатын тауарлардың тізімі де
келіссөздердің тақырыбына айналады. Тәжірибеде SSG-ны ... ... ... ... ... мөлшермен белгілі түрдегі өсуі
дегенді білдіреді, оларды қолданудың мерзімдері олардың жылдың басы-аяғында
енгізілгендігіне байланыссыз ... ... ... ... ... кезеңінде аса сезімтал тауарлардың категориясына
жататын тауарларға қатысты арнайы қорғау шараларын қолдануға ... ... ... ... ... тауарлар елдің азық-түліктік қауіпсіздігін
қамтамасыз ету шарттарына сәйкес келетін ... ... ... ... Атап ... ... тауарларға құс, сары май, шекілдеуі
майы, ұн, қант және ... ... ... 86 ... ... экономиканың басымдылыққа ие ... ... ... ... ... ... тиісті аяққы
деңгейлеріне ие экономиканың келесі салалары енгізілген: тоқыма және ... – 22%, тері мен ... ... – 64%, кокс ... мұнай
айдау – 18%, резеңкелі және ... ... ...... ... – 16%, ... жасау –17%. Өнеркәсіп өнімдеріне
қатысты тарифтерді ... ... 5-7 жыл ... ... сұрау көзделіп
отыр.
Тұтастай алғанда, тарифтік ұсыныстарды қалыптастыру кезінде шикізаттық
тауарларға арнап салыстырмалы ... ... ... аралық тауарларға
арнап төмен тарифтер және, ақыры жоғары дәрежелі өңдеуден өткізілетін ... ... ... ... ... белгіленетін тарифтік эскалация сұлбасы
сақталатын.
Қазақстан тарифтік келіссөздерді күрделі жағдайларда классикалық түрден
тыс бойынша емес, тарифтердің ... ... ДСҰ ... байланысқан деңгейлерінен төмен болатын ... ДСҰ ... ... ... ... ... ... қолданыстағы мөлшерлемелерінің төмендеуі емес, олардың
«байланысу» деңгейі талқыланады, оларды ... ... ... ... ... ... төлеусіз арттыруға рұқсат етілмейді. ДСҰ-ның
барлық ... ... ... ... ... қорытындылары
бойынша байланыстырудың келісілген деңгейі бұдан арғы ... ... ... ... әсерін тигізетін болады.
ДСҰ бойынша тарифтік келіссөздердің осындай классикалық емес ... ... ... ... ... Қазақстанның
қолданыстағы импорттық тарифтерінің жүйесі тек 1995 жылы ғана құрылған
болатын және ... ... ... ... ... ... ... Біздің білуімізше, 1993 жылға дейін Қазақстанда
бұрынғы Кеңес Одағының қолданыстағы импорттық тарифтерінің жүйесі әрекет
етіп ... ... Және 1993 ... бастап рубльдік аймақтан шыққаннан
кейін қолданыстағы тарифтердің ұлттық жүйесін құруға ... ... ... ... көңіл аудара кеткен маңызды: ауылшаруашылық өнімі
бойынша байланыстырудың ... ... ... ... 2-3 есе асып ... ал ... ... жағдайлардың
70%-дан астам бөлігінде жоғары болғандықтан, ал қалған жағдайларда сәйкес
келетіндіктен, біз ұсынып отырған деңгейдегі, немесе соған жақын ... ... ... ... ... ... өндірісінің одан арғы дамуының нақты жағдайлары ДСҰ-ға енудің
нәтижесінде нашарлап кетпеуі тиіс деп кепілдік беруге ... ... ... ... ... кіргізу баждарының
мөлшерлемелерін белгілеу саясаты Қазақстан экономикасының нақты жағдайын
ескеруі тиіс, ол ұлттық ... ... ... ... ... ДСҰ-ның бәсекелестік ортаны қалыптастыру бойынша ережелерін
орындаумен өнеркәсіптің тұрақты түрдегі ... ... ... ... ... ... проблеманы елдің ұзақмерзімді стратегиялық өнеркәсіптік
саясаты болмайынша, импорттық кіргізу баждарының мөлшерлемелері ... ... ... болмайды. Әңгіме негізінен ғылымилық пен қосылған құнның ... ие, ... және ... ... ... өнімді шығаратын
өнеркәсіп салаларын қарқынды дамыту жайлы болып отыр.
Оның үстіне, Қазақстанның өнеркәсіптік ... ... ... ... ... ... ... мен ДСҰ-ға ену шарттарына
арналған басты құжат ретінде қажет:
- ішкі және ... ... ... ... ... өнімінің
бәсекеге қабілеттілігін арттыру;
- өнеркәсіптік экспортты әртараптандыру жөніндегі мемлекеттік ... және ... ... ... ... тікелей шетелдік инвестицияларды
бағыттау мақсатымен қолайлы инвестициялық ортаны ... ... ... ... және орта ... кәсіпорындарын дамыту:
- озық технологияларға, жоғары технологиялық өндірісті игеруге
негізделумен ... ... ... ... тұрғыдан қайта
құруға арнау;
- шикізат өндіруден бастап жоғары ... ... ие ... ... ... ... өндірістік циклдерді қалыптастыру.
Осы бағыттардың барлығы Қазақстан экономикасының шикізаттық сипатына
жол бермеу үшін, оның алдағы жылдарда ғаламшарлық ... ... үшін және өз ... ... ... ... үшін ... болады.
Сондықтан басты мәселе Қазақстанның міндеттемелердің оңтайлы жинағын
даярлауда ғана емес, сондай-ақ ДСҰ елдерімен келіссөздер жүргізуі ... ... ... ... ... ал бұл нақты өнеркәсіптік саясатқа
негізделумен ... ... ... ... етеді. Мемлекет
басшысы ағымдағы жылдың соңына дейін Қазақстанның 2010 ... ... ... ... шығуды тапсырған болатын, біздің
министрлігіміз соған байланысты жұмыс жүргізуде.
2. Қазақстан ... ... ... ... тізбесін құрастыру.
Қызмет көрсетулерге арнап рыноктарға жол ашу жөніндегі келіссөздер
Қазақстанның ДСҰ-ға ... ... ... да ... бөлігі болып
табылады. ДСҰ-ның мүдделі мүше-елдерімен бас қосулар барысында ... ... ... ... жол ашу ... ... таққыға
салынады, аталмыш ұсыныстарға Қазақстанның қызмет көрсетулердің сауда-
саттығы бойынша міндеттемелерінің тізімі мен ... ... ... енгізілген.
Қазақстандағы қызмет көрсетулер рыногында дамыған секторлар аздап
саналуда, олардың басым ... ... ғана ... ... ... Қазақстанда осы кездің өзіне дейін қызмет көрсетулерді сатудың аса
либеральдік шарттары орын ... ... ... ... ... ... секторларды есепке алмағанда, Қазақстан барлық секторларда
шетелдік қызмет көрсетушілердің ... ... ... ал ... арналған жұмыс режимі отандық компанияларға арналған
режимнен ешбір айрықшаланбайды. Осыған орай жақын арада ... ... ... ... әзірлеу қажет.
Қазақстан потенциалды бәсекелес секторларда – қаржылық, банктік,
құқықтық, құрылыстық, көліктік және ... ... ... ... ... ... ... көрсетулер саласында өздерінің тиімді түрде дамуы үшін аса
жоғары дәрежедегі қорғанысты қажет ... ... ... ... қаржылық, құқықтық, ... ... ... ... құрылыс, зерттеулер ... ... ... қалыптасып келе жатқан және өзінің құрылуында ... ... ... ... қызмет көрсетулердің көптеген салалары бойынша
Қазақстан ешбір міндеттемелер қабылдай ... ... ... ... ... белгілемей ырықтандырған жағдайда қызмет көрсетулердің осы
рыноктарынан айырылып қалу қаупі төнеді, Қазақстандағы ... ... ... осындай жағдайға ұшыраған болатын. Оның үстіне, егер де
Қазақстандағы сауда балансы оң ... ... ҚР ... ... ... ... ... қызмет көрсетулерді жеткізушілер табыстарының
жылыстап кетуі себебінен бірқатар жылдар бойы теріс таңбалы болуда.
БҰҰ-ның жіктемесі 104 сектордан құралған, олардың ... ... ... бойынша қызмет көрсетулер саласында міндеттемелер алған және солар
бойынша ... 591 ішкі ... 235 ішкі ... бойынша
міндеттемелер алған.
Қызмет көрсетулер саласындағы міндеттемелер тізімі бойынша Қазақстан
БҰҰ-ның Жіктемесінің қызмет көрсетулер секторының ... ... ... ... үшін Ресей қызмет көрсетулердің жалпы санының 62%-ын
қабылдаған, бұл 11%-ға артық.
Қазақстан қызмет ... ... ішкі ... ... ... түрлері бойынша міндеттемелер алуды көздеп ... ... ... мен ... саласындағы қызметтер бойынша,
жылжымайтын мүлікке қатысты қызмет көрсетулер бойынша, ... ... ... ... ... ... ... бойынша қызмет
көрсетулер, білім беру мен денсаулық сақтау саласындағы ... ... және ... салаға қатысты қызмет көрсетулер бойынша. ... ... ... ... ... ... ... арғы уақытта
даму стратегиясын белгілеп кеткен қажет.
3. Қазақстанның ДСҰ -ға енуімен байланысты проблемалар
ДСҰ-ға ену Қазақстан ... ... ... ... ... бағытының аса маңызды міндеттерінің бірі болып
табылады. Қазіргі ... ... ... ... өзінің шикізатын сатып
отырғандықта және мұнда ерекше қиындықтар байқалмағандықтан, үкіметтің ... ... ... талпыныстары негізсіз болып көрінуі мүмкін. ... ... бір ... ... және жеке ... ... ... ұзақмерзімді стратегиялық мақсаттарына негізделумен шешіледі. Аяққы
өнім ... ... ... ... рынокқа шығуымен ғана
қамтамасыз етуге болады, соңғысы ішкі сұраныстың шектелгендігінің ... ... бұл ... ... көптеген елдерінің тарапынан
көрсетілетін ... ... ... ... ... туындауы
мүмкін. Қазақстан өңдеу өнеркәсібі өнімінің экспорты үшін соншама қажетті
болып келетін барынша ... ету ... ... ... тек ... ... жағдайда ғана ие болады. Қазіргі уақытта Қазақстан ... ... мен ... ... ... ... ... АҚШ, Аргентина,
Қытай, Таиланд және Ресей жүргізуде.
Қазақстанның ДСҰ-ға ену проблемасын талқылау барысында Қазақстанның ... ... ... ... ... ба, жоқ па, оның экономикасының
жағдайлары мен шарттары ДСҰ-ның өз мүшелеріне қоятын талаптарына жауап ... ол ... ... өзі үшін ... ... ... ... ала ма
деген сияқты сауалдар айрықша мағынаға ие болады.
Осы уақытқа қарсы Қазақстан көптеген нарықтық ... ... ... және ... ... ... ... бойынша
өтпелі кезеңді басынан өткерген. ЕО және АҚШ ... ... ел ... мойындады.
Мемлекеттің аздаған шамада араласуымен экономиканың ашықтығының қажетті
деңгейіне қол ... ... ... ... ... 80%-ы
жекеменшік болып табылады, елде макроэкономикалық тұрақтылыққа ... ... ... ... ... ... Осылайша,
республикамыз экономикалық дамудың басты критерийлері бойынша халықаралық
саудаға өзара шектеулерді орнатусыз қосыла алады.
Сонымен ... ... ... бақылаушы мәртебесіне ие болғалы
тоғыс жылдан бері едәуір көлемдегі рәсімдік-ұйымдастыру жұмысы ... ... ... енуі ... Жұмыстық топтың 4
отырысы және Қазақстанның тауарлар мен қызмет көрсетулерге ... жол ашу ... ... ... ... ... келіссөздердің 7 раунды өткізілген болатын. Сонымен қатар, ішкі
қолдау көрсету мен ауыл шаруашылығын демеуқаржыландыру ... ... ... өткізілген болатын.
Республиканың заңдарын халықаралық сауда ережелерімен үйлесімдеуде
үлкен прогреске қол ... Ішкі ... ... ... ... ... патенттер бойынша жаңадан заңдар
қабылданды, Парламентте Кедендік Кодекстің жаңа нұсқасы жатыр. Бұл ... ... ... ... ... ... жыл бойы ... нәтижесі болып енудің ақпараттық кезеңінің аяқталуы ... ДСҰ ... ену ... белгілеу жөніндегі келіссөздік
процесінің белсенді фазасына өтуі табылады.
Тауарларға рыноктарға жол ашу ... ... ... ... ... Қазақстанның ДСҰ-ға кіруі жөніндегі жұмыстық
топтың құрамына кіретін 33 мүше-елдердің ішіндегі 15 ел білдірген болатын:
АҚШ, ЕО, ... ... ... ... ... ... Грузия,
Болгария, Бразилия, Мексика, Чехия мен Словакия, Эстония мен Пәкістан.
Қазақстанның ДСҰ-ға ену процесіне әсер ету тұрғысынан аса маңызды ... ... АҚШ, ЕО, ... ... ... және ... қатар, біз Қазақстанның экономикасы нарықты болғанымен, әлі
жеткілікті мөлшерде дамымағандығын түсінуге тиіспіз.
Белгілі болғандай, ДСҰ-ға ену ... ... ... ... ... ... дамушы елдің мәртебесі және өтпелі кезең режимінің
мәртебесі. Постсоциалистік елдердің көпшілігі ДСҰ-ға ену ... ... ... ие болуды тиімді деп санайды, ол ДСҰ-ның ... мен ... ... ... айрықшалықтарды пайдаланып
қалуға мүмкіндік береді. ДСҰ-дағы дамушы елдің мәртебесі Ұйымға ... ... ... бойы ... ... ... қамтамасыз
етумен, «жас» өнеркәсіп салаларын қорғау ... ... ... ... ... және өзге ... күшін сақтауға
мүмкіндік береді.
Сонымен қатар ДСҰ ... ... ... ... ... ... ... тауарлардың белгілі бір ... ... және ... жою, ... ... мен қызметтерге жол ашу
жөніндегі ... ... аса ... ... төмен болмайтындай деңгейде қабылдау деген сияқты аса
қатаң шартарды қояды.
ДСҰ-ға ену туралы ... ... ... ... экономикасының
дамуына әсер етуі мүмкін барлық жағымды және жағымсыз зардаптарын бағалау
қажет. Өзге мемлекеттермен тең ... ... ... халықаралық
жүйеге біріккен жағдайда шығынға ұшырамай пайда ... ... ... ... ... дұрыс. Пайда шығындарға қарағанда артық болуға
тиіс және соңғылары елдің ұлттық мүдделері мен мемлекеттік қауіпсіздігіне
нұқсан ... ... ... оң ... сауда балансымен дамыту ДСҰ-даға кіруден
табыс табудың ең маңызды әдісі болып ... ... ... елге
табыстың келіп құйылуын арттырады және ... ... ... ... ... ... деңгейін арттырады және ... ... ... ... ... қатар импорттың артуы
ішкі рыноктағы бәсекені дамытады, тұтынушылардың қажеттерін бұрынғыдан да
арзан тауарлармен қанағатандыруды арттырады.
Қазақстан ... ... пен ... ... ... ... ... ел ретінде танылумен қатар, ол автоматты түрде ДСҰ-ның
барлық мүшелерімен қарым-қатынастарында барынша ықпал етудің қалыпты және
толық режиміне қол ... бұл ең ... ... ... екі ... ие ... ... жағдайлар үшін маңызды болып келеді.
Қазақстан сонымен қатар өз тауарларының транзитіне арналған жолдарға ие
болады. Осының барлығы түптеп ... ... ... ... мен ... ... болады.
Бұл Қазақстанның өңдеу өнеркәсібінің отандық тауарларымен ... ... үшін ... ... ... ... Қысқа және ортамерзімді
келешекте Қазақстанның ДСҰ-ға енуі ең ... ... ... ... табылмайды, себебі ол сыртқы рыноктарға инвестициялардан ... ... ... ... ... Бұл жағдайда оның
инвестицияларды шикізат ... мен ... ... одан да ... ... тартуға үміттенуіне болады.
Қазақстан үшін ДСҰ-ның саудалық дауларға қатысты, әсіресе ретсіз түрде,
бұрынғысынша оны нарықтық емес, ... ... ел деп ... ... ... ... ... демпингке қарсы
дауласулар кезіндегі режимі үлкен маңызға ие болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... шеңберінде одан да
әділетті негізде шешуге мүмкіндік береді.
ДСҰ-ға енумен Қазақстан ұлттық мүдделерін басшылық ... ... ... ... нормаларды әзірлеуге қатысу құқығына ие болуға
үміттене ... ... ... ... ... ... ... жедел
ақпарат пен ДСҰ мүше-елдері үкіметтерінің ... қол ... ... бұл одан да ... ... ... әзірлеуге мүмкіндік
береді.
4. Қазақстанның ДСҰ-ға мүше болуынан көретін экономикалық
зардаптары
ДСҰ-ға мүше болудағы ... ... ... ... сауданы, реттеу
шараларын, әсіресе импортты шектеудің ... және ... емес ... ... ... ... ... сонымен қатар ДСҰ-ға ену аясы тар мақсат емес екендігіне
негізделеді. Біз ... ... ... мен механизмдерін өз еліміздің
мүдделеріне арнап пайдалану алуға тиіспіз.
Қазақстанның ДСҰ-ға енуінің маңызды ерекшеліктерінің бірі сол – ол ... ... ғана ... Ол ТМД ... ... ... Орталық Азияның төрт елімен экономикалық одаққа кіреді. ... ... ... белгілі түрдегі келісімшарттық міндеттемелерді
алған, олардың әрқайсысында барлық ... ... ... ... ... қатаң түрде өзара әрекеттеседі.
Келесі заңдылықты атап кеткіміз келеді: ел неғұрлым әлсіз болған сайын,
оның ДСҰ-ға аса қатаң шарттармен енуі соғұрлым жылдам ... ... ... ... жоқ. ... Қырғызстанның ДСҰ-ға енуі үшін ... ... күрт ... ал кейбір тауарларға қатысты тіпті
олардың күшін жоюына, лицензиялаудың күшін жоюға, ... және ... ... ортақ түрдегі заңнамалық режимін енгізуіне тура келді.
ДСҰ-ға енгеннен кейінгі Қырғызстандағы ... ... ... ... ... ... болды. ДСҰ-ға енумен Қырғызстан өзіне ... ... ... ... міндеттеме алды.
Әрине, ДСҰ-ның әлемдік сауданы реттейтін ұстанымдары мен ... ... бола ... аталмыш ұйымға жаңадан еніп жатқан елдер үшін
олар бірқатар елдермен белгілі бір мерзімге өзінің екі ... ... ... сақтауына рұқсат ететіндігін ескерген жөн. ... ... бір ... ... және ЕурАзЭҚ -те болуға мүмкіндік
береді.
Сонымен қатар, қазіргі уақыттағы елдің ДСҰ-ға ... ... ... орын алуы мүмкін ұтылыстары мен шығындарына қарамастан
елдің ұзақмерзімді келешектегі өз экспорт құрылымының ... мен ... ... ие тауарлардың үлесінің артуы жағына қарай өзгеруімен ие
болатын артықшылықтарды ... ... ... осы ... де ... ... жағымсыз салдарын толықтай
жоятын болмаса, тым болмағанда оларды жұмсартуға мүмкіндік беретін кез
келген ... ... ... ... ... жатқызуға болары
еді:
• Қазақстан мен ДСҰ серіктес-мүше-елдерінің құқықтарының, ... ... ... қол ... міндеттемелерді «бірінен соң
бірін» қабылдаудың орнына, келіссөздерді міндеттемелердің «қоржынына»
негізделумен жүргізу;
• Қазақстан мен ... ... ... ... ... ... келіссөздер бойынша біздің серіктерімізге арнап
қарсы шарттармен үйлестірумен тауарлар мен қызмет ... жол ... ... ... ... ... ... міндеттемелерді
қалыптастыру;
• ЕурАзЭҚ қатысушы-елдерімен рыноктардан тауарларға, капитал мен ... жол ... ... ... келісімделген шараларды жүргізу, енудің
ортақ тұрғысын әзірлеу. Қазақстан Ресей ... ... ... ... өте ... ... отырғандығымен қатар, көптеген
тауарлар бойынша ... ... ... ... болып табылатындықтан,
РФ-мен аталмыш ұйымға бір уақытта кіру қажет;
• ДСҰ-ға енуге даярлану ісі ... ... ... ... ... ... қолдауды белсенді түрде іздестірумен қатар жүруі тиіс:
мемлекеттік қызметкерлерге арналған ДСҰ-ның ... ... ... халықаралық стандарттарын қолдану жөніндегі, соның ... ... ... ... арттыру мақсатымен тиімді
тренингтер мен семинарларды, ұйымдастыру; ұлттық сауда ... және ... ... мен ... ... ғаламшарлық
ақпараттық желімен жалғастыру; сауданы дамытудың ұлттық орталықтарын
ұйымдастырудағы техникалық ... ... ... ... ... пен ... салаларға
арнап ДСҰ-ның тақырыптарын білетін арнайы мамандарды даярлаудың ... құру ... ... ... қатысудан көретін артықшылықтары.
ДСҰ-ға мүше болудың жалпы потенциалдық артықшылықтарын келесі түрде
қосындылауға болады:
-ДСҰ мүшелерімен ... ... ... ... ... ДСҰ ... ие болатын құқықтарды пайдалану;
- саудалық қатынастарда үлкен қауіпсіздікті қамтамасыз ететін саудалық
серіктестердің сауда саясаты мен тәжірибесінің ашықтығының едәуір мөлшерде
жақсаруы;
- ... ДСҰ ... шешу ... қол жеткізу, ол саудалық
серіктестер ... ... ... ... ... ... ... етеді;
- ДСҰ-ны соның шеңберіндегі көптараптық саудалық келіссөздерде қатысу
арқылы өзінің саудалық және ... ... ... ... ретінде пайдалану.
ДСҰ-ның келісімдері мүше-елдерге сыртқы сауданы, ең алдымен бүкіл
экспортты кеңейтуге арналған мүмкіндіктерді қалыптастырады және одан ... және ... ... ... ... ... одан да ... ережелерді қамтамасыз етеді. Көп жағдайларда ДСҰ-ға мүше емес
елдер халықаралық саудада тиімділігі төмен шарттармен қатысатын ... осы ... ... ... күші ... ... ретінде ДСҰ-ның келесі келісімдерін атап кетуге болады:
Тоқыма мен киім-кешек бойынша келісім – ... ... ... ескерілген, сауданы ырықтандырудан туындайтын артықшылықтарға ие
болмайды; көбінесе бұл өздеріне қатысты шектеулер он жылдық өтпелі ... ... ... ... импорттық квоталарды кезең-кезеңмен
жоюға қатысты болады. Сонымен қатар, қатыспайтын елдер олардың тоқыма мен
киім-кешек ... ... ... ... ... ... ... енгізілу проблемасына тап болуы мүмкін.
Ауыл шаруашылығы бойынша келісім – көп жағдайда қатыспайтын елдер осы
келісіммен және мүшелердің ... жол ашу ... ... ... ең аз міндеттемелерден пайда таба алмайды, соңғылар
тек ДСҰ ... ғана ... ... ... ДСҰ ... ... ... олардың ауылшаруашылық ... ... ... ... ... ... ... Ауыл шаруашылығы жөніндегі келісім ДСҰ мүшелерінің ауылшаруашылық
өнімдеріне қатысты мөлшерлік импорттық шектеулерді ... ... ... ... ... ... ірі қатысушылардың Уругвайлық раундының
қорытындылары бойынша өзгертілген ... ... ... ... ... ... ... шектеулерді
қолданудың мүмкіндігін бұрынғысынша сақтап отыр.
Демпингке қарсы әрекет, демеуқаржылар мен өтемақылау ... ...... ... ... ... ДСҰ ... демпингке
қарсы және өтемақылық тексерулер барысында нұқсанның келтірілу ... ... ... Сонымен қатар, саудаға қатысатын кейбір ... ... ... ... ... ... ... нұқсанның келтірілу фактісін тексерудің күші қатыспайтын
елдерден әкелінетін тауарларға арнап тарамайды. Сонымен ... ... ... ... ... ... отырғандай, демпингке қарсы
шараларды реттеу тәртібімен мөлшерлік шектеулер қолданылуы мүмкін, бұл
кемсітушілік шарасы болып ... және ... ... ... ... ... (тек ... қатысты міндеттемелерге рұқсат
етіледі).
Қорғау шаралары жөніндегі келісім – бұл ... ... күші (ең аз ... ... ... ... ету
режимі ұстанымына негізделумен қорғау шаралары қолдану; экспортты өз
еркімен ... ... ... ... жою; кеңес беру және
хабарландыру тәрізді қорғау шараларын енгізу жөніндегі ... ... ... қажеттігі тәрізді) қосылып жатқан елдерге ... ... бұл ... ... ... ... күшейтіп
жіберуі мүмкін.
Қызмет көрсетулердің саудасы жөніндегі бас келісімге –жариялылық пен
біртіндеп ырықтандыру жағдайларында, ... ... ... ... және дамушы елдердің дамуына ықпал ... ... ... ... ... ұстанымдар мен
ережелердің көп тараптық жинағы кіреді .
Саудадағы техникалық тосқауылдар туралы ... (СТТ) ... ... ... ... ... ... шектеу
шаралын ескереді және осы саладағы барынша жоғары ... ... ... ... ... өзге мүшелердің жеткізетін
тауарларына арнап барынша ықпал ету режимін және ... ... ... ... ... ... ... қосылу рәсімі өзара байланысқан үш процестен құралады:
1. Қосылатын елдің сыртқы сауда режимін және оның ... ... ... ... ... келесі түрде орындалады: қосылатын ел ... ... ... ... ... ... ол ... түрдегі жауап берулер мен
сауалдар қою ... ... ... Жұмыстық топтың баяндамасы
мен қосылу туралы хаттама ... онда ... ... ... осы ... ... барлық мүдделі мүшелерінің қатысуымен
көптараптық негізде орындалады, алайда ... ... ... ... ... ... ел мен ДСҰ-ның жекелеген мүшелерінің өзара
ресми емес түрдегі екітараптық немесе ... ... ... етіп ... мүмкін.
Қазақстанның қосылуы туралы өткізіліп жатқан келіссөздердің барысында
төмендегі салалар бойынша көптеген сауалдар кездесіп ... баға ... ... ... мен ... ... салу ... жекелеген экономикалық секторлардағы, атап ... ... ... шетелдік инвестициялар режимі;
• төлемдік баланс;
• кез келген тарифтік жеңілдіктерді, кедендік алымдарды, тарифтік салық
салу ... ... және т.б. қоса ... ... тариф;
• қорғау шаралары және ұлттық өндірушілерді ... өзге ... ... және ... ... ... лицензиялау;
• экспортты реттеу;
• мемлекеттік саудалық кәсіпорындар;
• импорттық тауарлардың стандарттау мен сертификаттау жүйесі, санитарлық
және фитосанитарлық ... ... ... ... әрекеттер;
• сыртқы саудаға жататын статистика және жарияланымдар;
• зерделік меншікке қатысты құқықтарын қорғау жүйесі.
2. ... ... ... ... ... ... (негізінен импортық тауарларды тиісті түрле қысқарту мен
байланыстыру арқылы).
Бұл ... ... ел ... негізде басты саудалық
серіктестерімен (әдетте, бұл былайша айтқанда, негізгі және елеулі ... ... Ауыл ... ... ... ... ... (б.а. нарыққа жол ашу, экспорттық демеуқаржылар және ішкі
қолдау шаралары) ... ... ... ... туралы хаттаманың
ажырағыссыз бөлігін құрайды және ондағы жеңілдіктердің күші ... ... ету ... ... ... ДСҰ ... тарайды.
3. Қосылушы елдің қызмет ... ... ... ... ... ... де екітараптық негізде
жүргізіледі және олардың нәтижесі болып қосылу туралы хаттамаға қосымша
ретінде тіркелетін міндеттемелер ... ... ... ... ... ... ету режиміне негізделумен сондай-ақ өзге ВТО мүшелеріне
тарайды. Сонымен қатар, қосылатын ... ... ... ... ... ... ... шарттарды келісімдеу мүмкіндіктері
бар.
Ізденуші-елдердің ДСҰ-ға қосылуының маңызды шарты болып ... ... мен ... ... іс-әрекетті реттеу тәжірибесін келісімдер қоржынының ережелеріне сәйкес етіп ... ... ... ЕНУІНІҢ ПРОБЛЕМАЛАРЫ МЕН ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ.
3.1. Қазақстанның ДСҰ-ға енуінің проблемалары.
Бұл жерде ... ... ... ... ... ол осы ... ... енуге он жарым жылдан артық уақыт әзірленген болатын. Осы
жылдардың қорытындылары таңғаларлық болып ... ... ... ... ... ... мен ... өндірісі бойынша
Қытай ең ірі өндірушілердің қатарына кірген, ал ... ... ... мақта,
цемент, тоқыма жіп өндірісі бойынша әлемде алғашқы орныды иеленген. Сауда
көлемдері бойынша - ... ... тұр. Ел ... 85%-ын
өнеркәсіп өнімдері құрайды, бастапқы өңдеу тауарлары небәрі 13% ... кері ... ... ... және көп ... ... ... ниеті әлемдік ғаламдану беталысына объективті түрде сәйкес
келеді.
ДСҰ-ның ... ... - ... сауданы оны импорттық баждардың
деңгейін біртіндеп ... ... мен ... ... ... ... тарифтік емес және өзге түрдегі кедергілерді
жою әдістерін қолданумен ырықтандыру. ... ... ену ... ... ... ... ... әкеле бермейді, сондықтан ниет
білдіргендерге көзделіп отырған әсердің ұйымға мүше ... ... ... ... мөлшерде асып кететіндігін белгілеп алған қажет.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... етіп отырған. Алайда тіпті ... ... ... өзі ... асты ... қайғысыз келешекке кепілдік бере
алмайды. Мысалы, көптеген сарапшылардың пікірінше, ... ... ... бес ... ... ... алғанда 1,5 млн фермерінің жыл сайын
жұмысынан айырылуына әкеп соқтыруы ... ... ... ... ... мөлшерлері ЖІӨ-нің 8,5%-ін құрағанның өзінде).
Тарифтердің төмендетілуі ... ... ... ... қауіп төндіретін болады. Импортқа қатысты жоғары кедендік баждар
(атап айтқанда, көптеген американдық тауарларға ... олар ... ... ... ... тәрізді жоғары технологиялық өнімінің бәсекеге
қабілеттілігін сақтап отыруға мүмкіндік ... ... ... пікірінше ДСҰ-ға ену әлсіреп бара жатқан экспортты жандандырып
(әлемдік рыноктардағы қытайлық тауарлардың үлесі кем ... екі есе - ... ... ... ... ... инвестицияларды тартатын болады, және бұл
орын алуы мүмкін шығындардың ... ... ... ... ... ... енуінің өзіндік артықшылықтары мен
кемшіліктері бар. ... ... ... бұл ... ... өндірістің тиімділігін арттыруға деген ынтасы, демпингке
қарсы қуынымдардан қорғану ... ... ... деп ... ... ... келісімдер қоржынына тарифтер мен сауда жөніндегі
басты келісім, ауыл шаруашылығы жөніндегі, ... ... мен ... ... қарсы рәсімдер жөніндегі, қорғау шаралары жөніндегі
келісім, даулардың шешілуін реттейтін ережелер мен рәсімдер туралы келісім
және т.б. ... ... ... ... мен ... ... ... ішкі рыногының дамуына ықпалын тигізетін болады, бұл
өз кезегінде отандық өндіріске әлемдік рынокта ... ... ... ... қатар, әлемдік экспорттық құрылымынң талдауы ... онда ... ... басым болып келеді (87%), шикізаттың үлесі
небәрі 13% ... ... ... ... күрт өсіп ... экспорттік-импорттық құрылым мүлде басқаша: экспортта - шикізат
тауарлардың үлесі, ал ...... өнім мен ... ... ... ... ... алғашқы жартыжылдығында былтырғы жылдың соған сәйкес кезеңі
бойынша сыртқы саудалық ... ... ... ... жағдайында
импорттың өсу қарқындары экспорттың өсу қарқындарынан шамамен 8 есе асып
кеткен, бұл сыртқы саудалық айналымның оң ... ... ... ... Мысалы, 2002ж. қаңтар-маусым айлары аралығында если ... млн. ... ... ... ... ... ... небәрі
$1263,9 млн. құраған. ТМД елдерімен саудалық ... ... ... ... ... ол -409,5 млн. ... құрады, ал былтырғы жылдың соған
сәйкес мерзімі бойынша ол -22,8 млн. ... ... ... ... ... 18 есе өсіп ... Сондықтан ДСҰ-ға енудің қарсыластары бұл елдің
экономикалық қауіпсіздігіне қауіп төндіреді деп санайды, және ... ... ... ұсынып отыр. Әрине, дайын өнім мен ... ... аса ... ... ... Қазақстанның ДСҰ-ға енуі
бәсекеге қабілетті ... мен ... ... соққы болады. Ең
алдымен бұл тамақ өнеркәсібіне, машина ... ... ... ... ... ... ағымы жаңадан аяғына тұрып келе жатқан мұнай-
газ жабдықтарының өндірісін жаншып ... ... ... ... транзитінен түсетін табыстардың азаюына әкеп соқтырады.
Бірқатар сарапшылардың пікірінше, ғаламдану (ал, ДСҰ, ... ... ... ... бірі ... табылады) бәсекелестікті әлсіздерді
сауықтыру құралынан оларды жю құралына айналдырады, ... ... ... ... ... даму ... ... көруге болатындай, ДСҰ-ға ену осы елдердің ішкі рыногын, ең
алдымен тауарларға арнап ашумен, сол ... ол оны ... ... ... ... ... ұйымға кіргенінен кейінгі дамуының
баяулауын дәл осы ... ... ... ... орай ... ... ... тізбектерге ену келешегі көмескі
болып отыр. Біріншіден, ... ... ТҰК ... сәйкес
келетін кәсіпорындар солардың құрамына енгізіліп қойған, және Қазақстанның
ДСҰ-ға енуі ... ... ... ... ... ... ТҰК құрамына
енумен, бұл кәсіпорындар инновациялар мен инвестицилардың сондай бір орасан
зор ағымын сезе алмайтын болар еді.
Қазақстандық экспорттаушылардың ... ... ... (атап
айтқанда, уранның экспорты, АҚШ-тың қазақстандық ыстықтай ... ... ... ... ... ... ... шығындары
экспорттың жалпы көлеміне қарағанда мемлекеттік саясаттың басымдылықтарының
біріне айналатындай сонша да бір үлкен емес: бұл ... ... ... түсімнің қайтарылмауын қысқартқан (мысалы екі есе) едәуір жеңіл
және тиімді болады.
Жоғарыда ... ... ... ену ұзақ ... ... қажет
етеді. Тәуелсіз Қазақстанның тарихы көрсетіп отырғандай, біздің (Ресейдің
де) қытайлықтарға ... ... қол ... деген
талпынысымыз түрлі себептермен сәтсіз болуда. Ал бұл ... ... ... ... ... ДСҰ-ға қосылғаннан кейінгі импорттық
тарифтың ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан көп елдер енудің алдында өз рыноктарының ... ... ... ... ... ... ... көтеру мүмкін
болмай қалады. Қазақстан керісінше ... ... ... ... ... ... (әсіресе экономиканың аграрлық секторындағы) қорғау
тікелей шетелдік инвестицияларға ықпал ету ... және ішкі ... ... ... ... ... ... қорғаумен үйлестірілуі
тиіс, бұл республика бойынша жұмыс орындарының неғұрлым көп ... ... ... болады. Сонымен қатар, ДСҰ-ға ену үшін ... ... ... ... бар транферттер мен ... ... ... ... ... ... жоюға тура
келеді, себебі ДСҰ ... ... олар ... ... ... болады. Мұның ... ... ... ... бір проблемаға аймақтық бірігу айналып келеді. ... ... ... ... ... саны дәл соған бағытталуда.
Мысал ретінде ... - ЕО, ... - ... (ол ... АҚШ ... ... бізде – ЕурАзЭҚ-ты атап кетуге болады. ШОС ... ... ... ... ... ... ... және олардың шешімдерін орындамау жиі орын алуда. Бұл ... ... ... және өзін ... ... ... түрде тек шығындарға ғана ие ... ... ... оның
шикізаттан басқа ұсынатын ештеңесі жоқ. Бұл ... ... ... ... ... ... ... кетеді) Шығыс Еуропаның бірқатар
елдерінің ... ... тағы бір ... енуімен шиеленісе түседі.
Осының барлығы Қазақстанның экономикасы үшін ... ... ... ... ... импорттың өсуі және сыртқы қарыздарды төлеу
республиканың ... ... ... ... ... қаупін
тудырады. Бұл жағдайдан шығудың жолы біреу ғана - ел үшін аса ауыр ... ... және ... ... ... ... ... қарыз
алу.
Осылайша, қорытынды біреу: бізге асығудың қажеті жоқ, себебі ДСҰ-ға
қазіргі асығыс кіру елдің ... ... ... ... ... халқының келесі бір мақалы бар: "Есік сол не өзге жаққа қарай ... ... ... ол ... екі жаққа бірдей ашық болмайды". Сондықтан
осы бір жауапты қадамның барлық мүмкін болар ... және ... ... ... ... тағы да бір ... таразылап шығу
қажет. Сонымен қатар, ТМД елдеріне ... ... ... ... ... ... ... ішіндегі экономикалық
параметрлерді алдын-ала салыстырумен, топтап кірген дұрыс.
3.2. ДСҰ-ға ЕНУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ.
Сауда еркінідігі үшін ... - ... ... ... ... ... басты беталыстарының бірі. Соңғы жылдары сауданың
еркінідігі үшін осы күрес ғаламдану ... ... ие ... Ғаламдану
тауарлардың ғана емес, сондай-ақ капиталдың, ал түбінде тіпті білікті жұмыс
күшінің қозғалу ... ... ... ... – бұл
негізінен өзіндік ғаламданудың өзге ... ... ... ... ... елдердің саяси қайраткерлері. Ғаламданудың жаулары да
бар.
Дереккөзі: ДСҰ-ның 2005ж. бойынша жыл ... ... ... әлемдік сауданың көлемі жыл сайын орташа есеппен шамамен
7%-ға ... ... ал ЖІӨ өсу ... екі ... ... ... төмен
болатын – шамамен жылына 3%. 2001ж. әлемдік сауданың өзгеру қарқыны ерекше
шолуды қажет етеді. 2001ж. ... ... ... ... пен ... мөлшердегі күшеюі байқалған болатын, бұл дамушы ... ... ... соңғыларының тауарлары мен қызметтерінің экспорты орташа
әлемдік ... ... ... есеппен екі есе ... ... ... ... әлемдік тауар экспортының 27,5%-ын және коммерциялық
қызметтер экспортының 23%-ын құраған болатын. ... ... ... ... одан да ... ... қол жеткізуге мүмкіндік
беруде, ал ғаламдық рынокта өз орнына ие болу күресіне қатыспайтын елдер
әлемдік ... ... ... қоюы мүмкін.
Ғаламдану Қазақстанды да тыс айналып кетпеді. 1996ж. қаңтар айынан
бастап республикамыз ... ... ... (ДСҰ) ... ие болған, соңғысы Тарифтер мен Сауда жөніндегі Басты Келімінің
(ГААТ) орнына құрылған болатын. Алайда республикада бұл ... ... ... ... ... ... ... бас қосу (онда сондай-ақ
жаңа мемлекеттердің ДСҰ-ға енуі жайлы проблемалар ... ... ... ... ... өз ... әлемдік рынокқа
бірігу жағдайлары толғандырмайтын болғаны ма? Сиэтлдегі кездесуде ... ... ... ... ... ... шақырған болатын.
30 жыл бұрын біздің "адам бейнесіндегі социализмнің" не екенін түсінгіміз
келмеген. Бұл ... ... де ... Егер ... бола ... ... жатқан әлемдегі ешкі тұрмайтын шеткері жерге айналуымыз мүмкін.
Қытай мен ... ... ... ... ... айырмашылығы
көзге түседі. ДСҰ-ға шын мәнінде арынды болып табылатын ниетінің үлгісі
ретінде Қытайды келтіруге болады – ол ... ... ... осы ... ... 15 жыл шаршататын келіссөздер жүргізілген болатын.
Оның есесіне агрессивті сыртқы сауда ... бар ел үшін ... ... ... болып келетін рынок ашылған деп саналуда. ҚХР өзінің жаңа
мәртебесін толығымен ... ... ... ... ... ... ... да арзандап және барлық жерлерді
басып алатынына күмән жоқ. ... ... ... ... барынша қорғап қалу үшін де соншалықты көп жыл қажет ... асты ... ... мүшелігіне енуіне рұқсат етілгендігі үшін оған
арнап өзге елдерге бұрында ешқашан қойылып көрмеген өте ... ... ... ... тура келді.
Қытай ену кезінде дамушы елдің мәртебесін алғанына қарамастан (бұл оған
бірнеше жылдар бойы ... ... ... ... етіп және нарықты
қорғаудың өзге шараларын сақтауға теориялық құқығын береді) елдегі кедендік
баждардың орташа деңгейі едәуір ... ... ... ... ДСҰ ... ... ... қатысты өзінің рыноктарын қорғауға арналған
ерекше шараларды әлі 12 жыл бойы ... ... ... ... тағы бір нәрсе, жақын арадағы 15 жыл бойы
демпингке қарсы тексерулерді ... ... ҚХР ... ... ие ел деп саналатын болады, ал бұл ... ... ... ... ... шығарған шешімдерімен соңғысына
дауласу өте қиынға соғады дегенді білдіреді.
Осылайша, ... асты ... ... ... ... ... ... жақын болашақта жүзеге аса қоймас. Қытай сарапшыларының
пікірінше жақын ... ДСҰ ... ... ... ... ... сондай-ақ экономиканың тұтастай салалары зардап шегеді, ... және ... ... ... ... сондай-ақ шығыс
(салыстырмалы түрде жақсы дамыған) және ... ... ... арта ... ... аса қорғаусыз категориясына ... ... ... ... ... ... ісі толығымен тоқтатылады.
Ұзақмерзімді келешектегі артықшылықтар бұларға қарағанда көз тартарлық
болып келеді. Біртіндеп, ... ... ... ... жойылумен
елдің ДСҰ-дағы мүшелігі оның дамуына барған сайын жағымды әсерін тигізе
бастайды. ҚХР ... ... ... Даму ... ... ... ... 2005 жылы ДСҰ-ға енудің арқасында ұлттық
ЖІӨ-нің даму көрсеткіші 1,5 ... ... ... 0,6, ... – 26,9, ... ... – 25,8, инвестициялардың өсімі – ... ... ... Ал ... ... 2020 ... ... Қытайдың
сыртқы сауда айналымы жалпы әлемдік айналымның 10 процентіне (АҚШ-тан кейін
екінші ... ... деп ... ... енудің қажеттігін посткеңестік кеңістігіндегі елдер де ... ... мен ... санамағанда, қалған барлық
республикалар мүшелікке қатысты ... ... ... ... ... мен Грузия ұйымның ... ... те ... ... ... олардың экономикасының келешегін белгілейтін осы бір келісімге
жеңіл қол қоя ... олар ... ... барлық шарттарды олардың
зардаптарын ойламастан, ... ... ... ... ... ... бір мысалы – біздің жақын көршіміз Қырғызстан, ол ТМД ... ... ... ... ... алғашқы ел. Оның ... өз ... үш ... кем ... ішінде – қытайлықтарға
қарағанда бес есе жылдам ... қол ... ... ... ... кедендік тарифтерді төмендетуіне, ал бірқатар
тауарларға ... ... ... ... ... ... күшін
жоюға, ауыл шаруашылығын демеуқаржыландырудың шекті ... ... ... ... және ... ... арнап ортаө заңнамалық
режимін енгізуге тура келді.
Соның ... ... ... ... да ... ... болған
отандық өнімдер мүшелікке ие болғаннан кейін ішкі ... ... ... ... ... ... тосқауылдардың төмендетілуін
пайдаланып, қандай да бір экспортты қалпына келтіру ел үшін ... ... ... ... ... енген кезде өздеріне соншалықты
сенім артқан шетелдік инвестициялар ондағы ... ... ... сол ... ... Міне сондықтан қазір Қырғызстан өзінің ДСҰ-
дағы мүшелігіне қатысты шарттарды қайта қару ... ... ... ... - ... ... ... ДСҰ-ның өзге мүше-
елдеріне сауда шарттарын орындамағаны үшін ... ... және ... тура ... ... кішкентай ғана ішкі рыногы әлемдік
қаауымдастықты қызықтыра қоймас, соңғысы соған байланысты мүмкін ... де ... Ал оған ... ірі болып келетін, ішкі рыногы
ауқымды және экспорты дамыған елдер мұндай жеңілдіктерге ие ... ... ... Ресейдің қосылатын уақыты да алыс емес. Қытай қосылғаннан кейін
ол ... ... тыс ... ... ірі ... ... қалды. Бірақ,
біздің іргелестеріміз барлық орын алуы ... ... мен ... бұл ... ... қарайтын тәрізді. Қырғызстанға қарағанда
Ресейдің қорғайтын жақтары көп, ... ... тым ауыр ... ... ... түрдегі келіспеушіліктер орын алуда, ... тым ... ... ... ... ... тарифтер мен ауыл
шаруашылығын ... ... ... ... меншік
құқықтары мен мемлекеттік сауда кәсіпорындарының іс-әрекетіне қатысты
проблемалар аса ауыр ... ... ... қатар, ДСҰ РФ-дан міндетті емес
келісімдерге ... ... ... ... тауарларға қатысты
баждарды үйлесімдеуге, ... ... ... ... ... былайша атағанда, «секторлық
бастамаларға» қосылуын талап ... ... ... ДСҰ нормаларына әлі
толық сәйкес келтірілмеген. ... ... ... ... ұйымға мүше болып кіргеннен кейін біртіндеп өзгерту мүмкіндігі
берілген болса, ... ... ай ... ... ... іс-әрекетін
белгілейтін заңдарға түзетулер енгізу ұсынылған.
Дегенмен де Ресей Федерациясының мақсаты: ұйымға мүше болу. Бірақ қалай
болғанда да емес, тек ... ... ... ... ... ... ... және осыншама тығыз мерзім аралығында ортақ
келісімге келу мүмкін бе, жоқ па, ... ... ... енуі ... ... ... ... пе деген сауала қойылып жатады. Бұл мәселеге қатысты түрлі пікірлер
орын алуда. Мысалы Ресейге арнап ағылшын ... ... ... ... ол ... ... ... ақшасын үнемдеп қалады. Әрине,
Дүниежүзілік сауда ұйымына енудің өзі де арзан тұрмайды, ... ... ... ... ... ... Қазақстан ДСҰ-ға енуде қатаң
көзқарасты ұстануда.
Стратегиялық жоспарлау мен реформалар жөніндегі агенттігінің төрағасы
Ержан Өтембаев айтқандай: "Қазақстанның ... ...... ... (ДСҰ) «ел үшін ... ... жақсы болатындай
шарттармен ену». Бір жағынан алып қарағанда бұл тұрғы дұрыс - әңгіме, ... ... ... идея туралы болып отыр: ішк ... ... екі рет ...... және ДСҰ-ға енгеннен кейін тағы да.
Алайда көптеген мәселелер бойынша көзқарастар сәйкес болмағандықтан, ... қол ... ... ... қиын.
ТМД саясатын үйлестіру.
Ғаламшарлық рынок ең алдымен жетекші саудалық ... ... ... құру ... қалыптасады. Еуропалық одақ мемлекеттері
үшін блок ішіндегі сауданың үлесі ... 62%-ы, ал ... ... үшін ... құрап отыр.
Қазіргі сәтте ДСҰ-да АҚШ, Жапония және ЕО тәрізді жоғары ... ... ... болуда, соңғылары аса жоғары табысқа ие болу
мақсатымен ... ... ... енуі осы ... ... ... алайда қалған елдердің дауыстары әлі естілмеуде – ... ... ... ... ... күш жоқ. ... ... ТМД елдерінің келіссөздік саясатын үйлестіру өзгертуі ... ... ... ... осы ... енудің қандай да бір
тиімді шарттарына, қосымша артықшылықтарға қол жеткізуге болатын шығар. ... 24 ... күні ... Кедендік одақ үкімет басшылары кеңесінің
отырысынан кейін Президентіміз де айтып кеткен болатын. Оның айтуынша, ДСҰ-
ға Кедендік ... ... ... ... бел ... ... ... келісілген түрде кіреміз деп келістік", - деді президент. ... ішкі ... ... ... ... ... енгізуге
мәжбүрлеуде, соның нәтижесінде Кедендік одақтың ішіндегі ... ... ... - деді ол. ... ... ... ... қол жеткізген қиынға түседі, - ТМД елдері КСРО-дан
күшті экономикалық өзара тәуелсіздікті мұра ... ... ... бойынша мүдделері сәйкес келмеуде. Мұндай талпыныстар ДСҰ-ға ену
процесін созуы мүмкін, себебі өзара келісім тіпті ... ... ... де жоқ. Сол себептен Грузия, мысалы, ену процесінің созылуы
ДСҰ ... одан да ... ... ... ... ... деген
оймен, осындай жалпы келіссөздік саясатын қабылдаудан бас ... ... ... ... ... көрген болатын.
Сөйтсе де ТМД елдерінің заңнамалық-нормативтік базасы мен сауда
саясатын ДСҰ нормаларымен ... ... ... ... ол бір ... жақындасуына және өзара тиімді саудаларының дамуына ықпал ететін
болады. Стандарттар, санитарлық-фитосанитарлық шаралар, демеуқаржылар ... ... ... ... елін анықтау, ... ... ... ... ... және т.б. ... салалардағы ортақ
тұрғылар мен ережелерді орындау ... ... ... ... ... ... ... дамытуға мүмкіндік беретін болады.
ДСҰ-ға енудің жағымды және жағымсыз жақтары ... ... ... ... қандай жағымсыз жақтары болады? Біз
өңдеудің бастапқы өнімдерін өндіру мен ... ... ... ... бәсекеге қабілетті секторға ие болатынымыз түсінікті. Біздің
экономикамыздың ... ... ... ... ... бұл ... мен ... өнеркәсібіне қатысты. Қазақстан Дүниежүзілік сауда
ұйымына енгісі келеді, алайда оның оған пайдасы бар ма. ... ... ... ... бұл ел ... ... ... тудыратын болады. Ішкі рыноктарды шетелдіктерге арнап ашу
керек болады және ... ішкі ... ... ... және ... сияқты маңызды тетіктерінен айырылады. Кейбір сарапашылардың
пікірінше, ДСҰ-ға ену ... үшін ... ... кейбір салаларын
толығымен жоюып алуына әкеп соқтыруы мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... ... ... болып шығуы мүмкін. Сонымен
қатар, ДСҰ-ға ену ... ... ... 140 елмен қолайлы сауда
жасау режимін ... ... ... ... ... бойынша
серіктестерімен келісілген саясатын жүргізуіне тура келеді. ДСҰ-ның ... ... ... еліміз түрлі экономикалық кемсітушілік
әрекеттерге ... ... ... ... ... ... ... артынша өсіру құқығынан айырумен, азайту талап етілуде.
Бұл біздің ... ... үшін ... ... ... ... ... тауарлармен ырықтандыру – бұл әлі ештеңе емес. Қызмет
көсретулердің саудасы ... ... ... ... ... ... 100 түріне арнап кедендік тосқауылдар жойылады. 1997 жылдың
желтоқсан айында сонымен қатар қаржылық ... ... ... ... ... қол ... ... оған 102 мемлекет
қатысты. Осы ғаламшарлық ... ... ... 38 ... ... 18 трлн. долл. және сақтандыру ... 2 ... ... Және біз де қызмет көрсетулер саласындағы, ең алдымен қаржылық
қызмет көрсетулер саласындағы барлық ... ... ... ... ... ... ... аса тұрақсыз және бәсекеге қабілетсіз
болып келеді, мұны жақында болған ... ... ... ... Ал
сақтандыру бизнесі бізде жаңадан ғана құрылуда.
ДСҰ-ға ену халық шаруашылығының кейбір салаларының толығымен жойылып
кету қаупін тудыруы ... ... ... миымызға әлі жете қоймаған. Көп
елдер, әсіресе Шығыс Еуропа елдері бұл қауіпті аса ... ... ... ... өнімдері «кенеттен» қажет болмай ... ... ... ... ... ... қоймас бұрын тиісті шешімдер
қабылдау қажет. Қазақстан Республикасы үшін ... ену ... ... аграрлық секторға көрсетіп отырған ішкі ... ... ... ... ... табылмайды. 1990 ж.
ауыл шаруашылығы ЖІӨ-нің 34%-ын ... ... ... ... ауылшаруашылық өндірісінің деңгейі 2,5 есе төмендеп кетті,
сөйтіп ендігі ... оның ... ... ... ... ... ауылшаруашылық өндірушілерін үкіметтік қолдаудың ... ... ... ... ... ... ... демеуқаржылар мөлшерінің агроөнім мөлшеріне қатысы 80% құрауда,
Еуропалық Одақ ... ... ...... ... ... келетін болсақ, 1995-1997 жж. аралығында оның орташа мағынасы
20%-дан ... ... ЕО ... мен ... өздерінің өнеркәсіптік
рыноктарын американдық туарлардан қорғауды әлі де ... ... ... ... тең ... ауыл ... ... арнап, соның ішінде 7 млрд. долл. ауылшаруашылық экспортын кеңейтуге
арнап жұмсайды. Бұл жағдайларда Қазақстанға сондай-ақ ауыл ... ... ... ... ... шаралардың қабылдануына қол жеткізу
қажет. Алайда ДСҰ-ның талаптары сондай, егер де ел осындай шараларға ... ... ... ... ... зардап шегетіндігін дәлелдеп
беру үшін күрделі зерттеулер қажет.
ДСҰ-ға ... ... ... - бұл ұйым ... ... ғана ... және ... адамдарға қатысты
қамқорлық танытпайды. АҚШ ДСҰ-ның делдалдығын өз ... ... ... ... пайдалануда. Вашингтон ДСҰ-ға көмек сұрап барған ... ... осы ұйым ... ... қолдаған болатын. Құрама
Штаттар генетикалық өзгертілген өнімдер жөніндегі ... ... да ... ... ие ... АҚШ сонымен қатар еңбектік қатынастар саласында да
жалпы әлемдік стандарттардың орнатылуына қол жеткізуге ... ... ең аз ... ... ... елдердің әлемдік рыноктардағы
бәсекеге қабілеттілігін күрт төмендетіп жіберетінін түсіну қиын ... ... ... ... тегін емес. Сонымен қатар АҚШ ... ... ... ... ... саласында әрекетін жандандыруы үшін шығуда, бұл
да оның пайдасына қарай шешілетін мәселе, себебі АҚШ-та ... ... ... ... жоғары стандарттар орнатылған, соңғыларының
стандарттары американдық экологиялық талаптарды қанағаттандыра алмайды.
АҚШ басымдылықтарының ... ... ... ... ... ... туралы келісім жатады. Бұл рынок жыл ... ... ... долл. ақшаны жұтуда. Сыбайластықпен күрес деген атты ... ... осы ... ... жол ... тырысуда. Алайда
Вашингтонның экономикалық қарсыластары соғыссыз ... ... ... ... ... қарсы заңдар мен ойдан ... ... мен ... қорғау») санкциялар тәжірибесі
ерекше ашуды тудыруда.
Ғаламдандыру қарсыластарының тағы бір ... ол ... ... ... көшірмесіне айналдырумен, олардың мәдени ерекшеліктерін
жояды. Көбінесе бұл әділетті ... ... ел ... ... үшін не ... ... ... білген дұрыс болады: тұрмыс деңгейін
көтеру мен әлде әдемі киіз үйлерде тұрып, аш қарынға халық ... ... ... ... ... Басты жағымды фактор - әлемдік рыноктарға қол
жеткізудің жаңа мүмкіндіктерін ашу. ... ...... ... ол американдық корпорациялардың келісімшарттарының көмегімен
әлемдегі ең ірі ... ... ... орталықтарының біріне айналды.
ДСҰ-ға мүше болу елдің ... ... ... ... ... ... ... бұл ұйымның басты ұстанымдарының бірі
болып "транспаренттік" ... ... ... ... ... ... базаның айқындылығы ұстанымы табылады. Әрине, өз
инвестицияларының қорғалуына сенімді шетелдіктер сол ... ... ... аса ... ниетпен жұмсайтын болады. Аймақтық ... ... ... ... ... ... соғыстарға"
әкелуде. Алайда ДСҰ өзінің арқасында саудалық ... ... ... ... ... айналды. Бұл қазіргі кездегі Қазақстан
мен көптеген ТМД елдері үшін ... ... ... ... ... маңызды
болып табылуда.
ДСҰ-ға енбесе Қазақстан түрлі экономикалық кемсіту ... ... ... ... ... ойын ... біздің
қатысуымыздан тыс, көбінесе ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының мүдделерін нұсқан келтіретін санкциялар, квоталар, Джексон-
Веник түзетпесі мен өзге шаралар біз халықаралық еңбекті бөлістірудің толық
қанды ... ... ... ... ... қазіргі кезде
Қазақстан өз рыногын одан да күшті бәсекелестерге арнап ашуға даяр ... ... ауыл ... ... ... қолдаушылық
қорғауды қажет етеуде.
Еркін сауданың оппозициясы екі қарама-қайшы идеяларға негізделеді -
және олардың екеуі де дұрыс ... ...... ... ... ... ... етумен және саудалық тапшылығын тудырумен ... ... ... төмендетеді. Екіншісі – сауданың еркіндігі бай
және кедей елдердің ... ... ... ... ... ... де шын болу үшін бай ... ... ... одан да баюы ... ал дамушы елдер жұмыс орындарына ие болып,
жылдам дамып және сонымен қатар одан да кедейленуі тиіс. Мысалы, сіз ... ... ... ... ... тарифтер мен шектеулерсіз
саудаласасыз делік. Аса үлкен сұранысқа елдің басқа елдерге ... ... ... ... өнімі ие болатын болады. Соның ... ... ... ең ... ... ең ... тауарларға ие
болады. Алайда бұл ең қарапайым және ... ... Ал егер ... ... ... ... ... тарифтерді енгізіп, жалғыз сіз
ғана кедендік тосқауылдарсыз қалып қалсаңыз не болады? ... ... ... айырылумен, арзан және сапалы импорттың астында
басылып қалуы мүмкін емес пе? ... ... ... сол ... осы
жағдайдың өзінде сіздің ел ең тиімді жағдайда болады. Ең алдымен, енді тек
қана сіздің тұтынушыларыңыз ... ... ең ... да ... тауарларға
қол жеткізетін болады. Ал сіздің өз ... ... ... ... ... қайта құрылатыны соншалықты, ... де ... және ... ... ... ... ретінде Жаңа
Зеландияны келтіріп кетуге болады, ол ауыл шаруашылық өнімін импорттаушы-ел
бола ... және өте ... ... ие ... ішкі ... ... ... кезде бұл ел орасан зор дамудың үлгісі ... Ал өзге ... ... оған ... ... ... ... халқы енді барлығы үшін, соның ішінде отандық тауарлар үшін ... тиіс ...... ... стимулдың болмауы жағдайында
бағалар көтеріліп кетеді. Ол ... ... ... ұшырайды.
Сонымен қатар, отандық өнеркәсіпке нұсқан келтірілмейтін болады, сөйтіп
Қазақстан ұйымға енуден келесі себептер ... айда ... ... пікір де
орын алуд: біріншіден, қазіргі кезде қазақстандық өнеркәсіп ... ... ... ... ... және сол ... өнімге қатысты баждардан шығынға ұшырауда; екіншіден, ... ... ... ... баға мен ... сапаның қатынасын ешбір
шетелдік фирма ұсына алмайды, ... ... ... ... ... ... теңгенің төмен бағамы кез келген импорттық баждарға қарағанда, он есе
жақсы қорғаныс.
Қазақстан үшін, біздің республикамыздың мұнай, мұнай ... ... ... мен ... ... экспортына үлкен мөлшерде
қатыстырылғанына байланысты ДСҰ-ға қатысушылардың арасындағы ... ... ... ... ... ие ... ДСҰ-ға ену бізге 149
қатысушы-елдермен барынша ықпал ету режимін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... демпингке қарсы және өтемақылау
баждарын қолдану саласында бірқатар артықшылықтар береді, және тұтастай
алғанда мемлекеттің ... ... ... ... ықпал
ететін болады. ДСҰ-ға қосылу әлемдік қауымдастыққа ... ... ... ... ... ретінде бірігу мен республиканың заңдарын
қазіргі заманғы ... ... ... ... ... ... табылады.
Жағымсыз жақтарына келетін болсақ, кіретін елдердің ... ... ... шығындарының орны әлемдік рынокқа кіруден
түсетін ұзақмерзімді табыстарымен жабылады деп болжауға болады. ДСҰ бізге
сауда ... ... мен ... ... ... б.а. мүмкіндіктер
беріледі, ал жеке елдің өз экспортын қалай ... оның ... ... Егер де ... дұрыс саясатты жүргізіп, ресурстар тиімді
пайдаланылатын ... ... та ... ... ХХІ ғасырда әлемдік
дамудың көшбасшыларының қатарына ену үшін барлық ... ... ... ... зор ... ... ғылыми потенциал, білікті жұмыс күші –
осының барлығы бізді ғаламшарлық экономикада бәсекеге қабілетті ете ... БҰҰ Бас ... ... ... ... ... де
ғаламданудан қорғалмай қалған жеңіліске ұшырайды» деген сөздерімен аяқтағым
келеді.
3.3. Келіссөздердің басты кезеңдері және ену ... ... ... ... қосылу процесін 1996 жылдың қаңтар айынан бастап
қосылу туралы ресми өтінімін берген сәтінен ... ... ... ... ... оған ... мәртебесі берілген болатын.
Бақылаушы мәртебесінің берілуімен қатар Қазақстанның ДСҰ-ға енуі ... Топ ... ... ... ... ... ... енуі
жөніндегі Жұмыстық Топтың құрамына 36 ел кіреді (АҚШ, ЕО, Канада, Жапония,
Австралия, Швейцария, Қытай және т.б.), олар ... ... ... ... ... ... ... мақсатымен 1996 жылы Қазақстан Республикасы
Үкіметінің қаулысымен ДСҰ мәселелері ... ... ... ... ... ... ол ... саясат пен халықаралық
экономикалық ұйымдарға қатысу мәселелері ... ... ... құрылған
болатын. 1996 жылдың шілде айында Қазақстан Жұмыстық Топтың қарастыруына
арнап Сыртқы саудалық ... ... ... ... ... ДСҰ-ға ену процесінің бастапқы кезеңін ДСҰ-ның ... ... ... режимімен және оның ВТО ... ... ... ... ... сипаттауға болады.Осы
кезең ішінде ДСҰ ... ... ... ... ... ... жіберіліп отырды: баға құрылымын реттеу тәжірибелері,
баға құрылымының жүйелері, экономиканың ... ... ... ... режимі, импорттық кедендік тариф,
ұлттық өндірушілердің қорғаныс шаралары, импорттық лицензиялау, ... ... ... мен ... ... валютаны
айырбастаумен қатысты әрекеттер, заңдық жоба ... ... ... ... ... ДСҰ мүше-елдерімен алғашқы отырыстарында жоғарыдағы
мәселелер мұқият түрде талқыланған болатын. 1996 жыл 2004 ... ... ... Қазақстанның ДСҰ-ға енуі жөніндегі Жұмыстық Топтың 6
отырысы (1997ж. наурыз, қазан; 1998ж. ... 2001ж. ... ... 2004ж. ... ... Топтың бір Бейресми отырысы ... ... және ... келіссөздердің 10 раундысы болып өткен.
Қазақстанның ... енуі ... ... ... одан ... 2003 жылы өткен келіссөздер ықпал етті.
2003 жылдың 22 ... ... ... ... ... мен ... арнап рыноктарға жол ашу жөніндегі қазақстандық ұсыныстарды,
жүйелік мәселелерді, ... ... ... мен
сертификаттау, стандарттау мен ... ... ... ... саласына қатысты заңдарындағы өзгертулерді талқылау
жөніндегі екітараптық келіссөздер жүріп өтті. ... ... ... ... ... ... ... бір-екі
раундтан кейін аяқтауға деген екі жақты талпынысын білдірген болатын.
2003 жылдың 23 сәуірінде Вашингтонда ... ... ... ... ... ... ... екітараптық келіссөздер жүріп
өтті. Бас қосуда ... ... ... ... және
фитосанитарлық шаралар жөніндегі, инвестициялық шаралардың ... ... ... ... саудалық аспектілері жөніндегі,
демеуқаржылар мен өтемақылау шаралары, ауыл ... ... ... ... ... ... ... ұсынылу мәселелері
талқыланған болатын. Келіссөздердің басты нәтижесі ... ... ... мен ... ... ... жол ашу ... бойынша
детальді келіссөздерге өту туралы өзара келісімге қол жеткізуі табылды.
2003 ... 9 және 15 ... ... ... нарыққа
тауарлар мен қызмет көрсетулерге арнап жол ашу ... ... 9-ш ... ... ... ... мен қызмет қызмет көрсетулерге арнап жол ашу туралы
екітараптық келіссөздер
Тарифтік ұсыныстарды талқылау жөніндегі екітараптық ... ... және ... ... ... ... ... жөніндегі
екітараптық кездесулер 7 елмен – Жұмыстық Топтың мүшелерімен өткізілген
болатын.
Аталмыш келіссөздердің барысында ... ... ... ... және Жапония тәрізді елдермен ауылшаруашылық және ... ... ... ... детальді түрде талқылай ... ... ... ... жол ашуы жөніндегі
міндеттемелері қоржынының ... ... ... ... ... ... ... елдердің сұратулары алынды.
2003 жылдың 17-19 желтоқсанында Брюссель қаласында ЕО-мен рынокқа
тауарлар мен ... ... жол ашу мен ... мәселелер бойынша
екітараптық келіссөздер болып өтті. Келіссөздер ... ... ... ... талқылау мен оның ДСҰ келісімдерінің
ережелеріне, атап айтқанда, қорғаныстық, ... ... және ... ... ... қоса ... өнеркәсіпті
демеуқаржыландыру саласында сәйкес келуіне ерекше көңіл бөлінген болатын.
Болып өткен келіссөздерде жеке тақырып ... ... ... Келісімдеріне
қосылу мәселесін талқылау болатын: саудамен байланысты болып келетін
инвестициялар шаралар жөніндегі, ... және ... ... ... саудадағы техникалық тосқауылдар жөніндегі. Осыған орай
Еуропалық одақ Қазақстанға ТАСИС бағдарламасының шеңберінде ... ... ... ... ... мен еркін түрдегі
стандарттарды әзірлеуде ... ... ... ... ... ... Келіссөздердің қатысушылары Қазақстанның ДСҰ-ға ену ... ... ... ... былай зерделік меншік құқықтары ... ... ... ... және Тараптардың қарсыфактік өніммен
өзара тиімді негізде күрес жүргізу ... ... ... ... атап ... ... 15 ... Женева қаласында Жұмыстық Топтың ... ... ... Отырыста Жұмыстық Топтың соңғы отырысы (2002 жылдың
желтоқсаны) болып өткен сәттен кейінгі Қазақстан ... ... ... ... ... орын ... ... туралы ақпарат
қарастырылған болатын. ДСҰ мүше-елдері Қазақстанның жүзеге асырып жатқан
реформаларының жағымды беталысын атап ... ... ... ... үшін ... сәт болып
Жұмыстық Топтың осы Бейресми отырысында қабылданған Жұмыстық Топтың келешек
Баяндамасының ... ... ... ... сыртқы саудалық
режимі туралы қорытынды құжаттың – Фактологиялық түйіннің әзірленуі туралы
шешімі ... бұл ... ... ену ... ... кезеңінің
аяқталуының белгісі болатын.
Жұмыстық Топтың 6-шы отырысында (2004 ... 4 ... ... жобасы мұқият талқылаудан өткізілген болатын. Тұтастай алғанда,
Қазақстанның ДСҰ-ға енуі ... ... жеті ... ... ... айта кетуге болатын нәрсе: келіссөздік процестің
елдің келешектегі ... ... ... ... ... ... ауысуы байқала бастады.
Ену процесінің ағымдағы күйін қарастыратын болсақ
Қазақстанның ДСҰ-ға ену жөніндегі келіссөздер ... ДСҰ ... ... ... ... ... ... қатысуымен
көптараптық форматта – жүйелік мәселелер, ауыл шаруашылығы ... ... ...... ... мен ... көрсетулерг жол ашу
бойынша өткізіледі. Келіссөздер келесі ... төрт ... ... Рынокқа тауарларға жол ашу жөніндегі келіссөздерге ДСҰ-ның мүше-
елдерімен Қазақстан ДСҰ-ға қосылғаннан ... ... ... ... ... ... кедендік баждарды байланыстырудың ең жоғары деңгейлерін
белгілеу мен келісу кіреді. Қазақстанның ДСҰ-ға енуі жөніндегі ... ... ... мүше 36 ... ішіндегі 15 ел кіреді, олардың аса
маңыздылары АҚШ, ЕО, ... ... ... және Швейцария рынокқа
тауарларға арнап жол ашу жөніндегі детальді ... ... ... ... ұсыныстары келесі ұстанымдарды ескерумен
қалыптастырылады. ... ... –2003 - 2015 ... ... Қазақстан
Республикасының индустриалдық-инновациялық дамуының ... мен ... ... ... ... ... ... басымдылықтарға негізделумен ортамерзімді және
ұзақмерзімді келешекке арнап ұлттық экономиканы қорғаудың тиімді ... ету ... ... ұстаным – Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... импорттық кедендік
баждардың мөлшерлемелерін байланыстыру деңгейлері құрайды, олар салалық
министрліктердің ұсыныстары мен ... ... ... ... ... Рынокқа тауарларға арнап жол ашу жөніндегі келіссөздер, олардың
мақсаты шетелдік жеткізушілердің қазақстандық рынокқа ... ... ... ... ... ... негізін Қазақстанның
рынокқа тауарларға арнап жол ашу жөніндегі ұсыныстарын талқылау құрайды.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... жол ... бойынша келіссөздер Жұмыстық Топтың 8 мүше-елдерімен - ... ... ... ... АҚШ, ... Жапониямен жүргізілуде. Қазіргі
кезде Қазақстан БҰҰ Жіктемесінің қызмет көрсетулердің жалпы саны 155
сектордың ... 76 ... ... 49%) ... ... ... арнап жол ашу жөніндегі келіссөздерді жүргізуде. Қазақстандық
экономика үшін ... ... ... ... ететін аса сезімтал қызмет
көрсету секторлары болып қаржылық, құқықтық, коммерциялық, ... ... ... секторлар табылады.
3. Ауыл шаруашылығы жөніндегі көптараптық арнайы келіссөздер.
Ауыр табиғи-климаттық жағдайларға, ескірген техника мен ... ... ... ... ... теңіз жолдарына шығатын
жолдарының ... ... ... үшін ауыл ... келіссөздер сонымен қатар ерекше әлеуметтік мғынаға ие ... ... ... ... ... ... ... жерлерде тұрады.
Ауыл шаруашлығы жөніндегі көптараптық келіссөздер тарифтік қорғаныстың
жеткілікті деңгейін, ауыл ... мен ... ... ... ... ... ... ету жөніндегі Жұмыстық Топтың
мүше-елдерімен жүргізіледі.
4. Жүйелік мәселелер жөніндегі келіссөздер Қазақстан заң ... тиіс ... ... ... үшін және оның ... ретінде өз міндеттемелерін орындау үшін сол заңдарды қолдану
мақсатымен ... ... ... ... ... топ
баяндамасының жобасы табылады. Аталмыш келіссөздерде ДСҰ ... ... ... мәселелері келісіледі: валюталық айырбас пен
төлемдер жүйесі, инвестициялық режим, мемлекет меншігі және жекешелендіру,
баға құрылымы, бәсекелестік саласындағы саясат. ... ... ... ... ... ... әсерін тигізетін саясатты әзірлеу мен жүзеге
асыру механизмі жөніндегі мәселелер қарастырылып, келісуден өткізіледі.
2004 жылы болып өткен келіссөздер туралы
2004 жылы ... ... ... командасы Қазақстанның
ДСҰ-ға енуі жөніндегі Жұмыстық топтың мүше-елдерімен отандық ... мен ... ... жол ашу ... ... ... бірқатар екітараптық және көптараптық келіссөздерді жүргізген.
Мысалы, 2004 ... 1 мен 11 ... ... ... ... ... мен ... көрсетулерге жол ашу жөніндегі екітараптық
келіссөздердің 10-шы раунды болып өтті.
Рынокқа тауарларға арнап жол ашу ... ... ... тарифтік ұсыныстарын талқылау жөніндегі екітараптық
келіссөздер Жұмыстық Топтың 11 мүше-елімен жүргізілген ... ... ... Канада, Швейцария, Мексика, АҚШ, ЕО, Австралия, Болгария,
Корей ... ... ... ... ... ... Куба және ... келіссөздерді аяқтауға барынша жақындатуға
қол жеткізілген болатын, ал ... ... АҚШ және ... ... жол ашу жөніндегі егжей-тегжейлі келіссөздер жүріп өтті.
Рынокқа қызмет көрсетулерге жол ашу жөніндегі екітараптық келіссөздер
Қазақстанның қызмет ... ... ... ... Жұмыстық Топтың 5 мүше-елімен жүргізілген болатын: Жапония,
Канада, АҚШ, ЕО, ... ... ... ... ... ... ... көрсетулер жөніндегі бірқатар өтінімдері
жойылды, сондай-ақ Қазақстанның қызмет көрсетулердің сезімтал секторларында
(құрылыстық, архитектуралық ... ... ... ... ... ... ... және т.б.)
енгізген шектеулерге қатысты түсініктемелер берілген.
2004 жылдың 3 наурызында Женева ... ... ... ... ... Топтың ауыл шаруашылығын ішкі қолдау жөніндегі
плюрилатеральдік мәжілісі болып ... ... ... Жұмыстық Топтың 10
мүше-елі қатысты: АҚШ, ЕО, ... ... ... ... ... Тайвань, Корея. Мәжілісте отандық ... ... ... ... ... шаралар, ДСҰ-ға енгеннен кейінгі жұмыс
жағдайларына және Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығы ... ДСҰ ... ... мен ... ... талқыланды.
2004 жылдың 4 наурызында Женева қаласында ... ... ... енуі ... 6-шы отырысы болып өтті, аталмыш
мәжілістің барысында алғаш рет ... ... ... ... ... ... ДСҰ-ның Саудадағы техникалық тосқауылдар
жөніндегі, зерделік меншік құқықтарының саудалық аспектілері ... және ... ... ... ... сәйкес
келтіру жөніндегі жоспарлары талқыланған болатын. Аталмыш мәжілістің аса
маңызды нәтижесі ... ... ... ... ... біріктірілген нұсқасын аяғына дейін әзірлеу мен оны келешек РГ
Баяндамасының жобасына өзгерту мәселелері ... ... ... ... ... және ЕЭП ... ДСҰ-ға ену кезіндегі өзара әрекеттесуі
туралы
Қазақстанның ДСҰ-ға енуі жөніндегі келіссөздік процестің ең ... бірі ... ену ... ... ... ... ... үйлестіру табылады. ДСҰ-ға ... ... ... енуі ... келіссөздердің аса белсенді фазасына ауысу
жағдайларында Еуразиялық экономикалық қауымдастықтың мүше-елдерінің ... ... ... ... ... қажеттігі туындады.
2003 жылдың 13 ... ... ... ... ... ЕурАзЭҚ мемлекеттерінің басшылары ДСҰ-ға қосылу жөніндегі
келіссөздердің барысын талқылау үшін Тараптардың кеңес ... ... ... ... ... ... Шешімнің негізінде Тараптар
ЕурАзЭҚ Біріктіру Комитетінің жанындағы арнайы құрылған ... ... ... ... ... ... ... топтарының ДСҰ-ға қосылу жөніндегі келіссөздердегі кеңес берулері
шеңберінде үйлестіруді жүзеге ... олар ... ... ... ЕЭП ... бірігудің одан да терең сипаты рыноктарға тауарларға
жол ашу ... ... ... ... ... ... жол ашу ... келіссөздердің үйлесімін, қызмет көрсетулер
саласын реттейтін заңдардың үйлесімін, соның ішінде жұмыстық күштің ... ... ... ... ЭЕП ... ... ... маңызды фактор болып ДСҰ-мен қосылу туралы
өткізілетін келіссөздердің деңгейі табылады. ... үшін бұл ... мен ... ... елдермен әрекеттерін үйлесімдеуге қатысты болып
келеді, олардың ДСҰ-мен келіссөздерінің процесі жеткілікті мөлшерде алға
жылжыған сатысында ... ... ... ... енуі ... ... талқылауға
қатысуы
Қазақстан Республикасының ДСҰ-ға ену мәселесінде ұлттық экономикалық
мүдделерін қорғауға бағытталған ... және ... ... ... ... ... ... ісіне қоғамның барлық мүдделі топтарын – ... және ... ... қоғамның, ғылым мен кәсіпкерліктің өкілдерін
тартуда. ДСҰ жұмыстық топтарымен келіссөздер бойынша ... ... ... ... ... ... ... мүше-елдерінде орын алуда.
Қазақстан Республикасының Индустрия мен сауда министрлігі кәсіпкерлердің
үйлестіруші органы ... ... ... ... ... конфедерациясымен бірлесе отырып, Қазақстанның ДСҰ-ға ену
шарттарын талқылауға арналған бірқатар конференциялар, семинарлар, ... ... ... болатын. Жұмыс берушілер конфедерациясы
өз мүшелерінің ... ... ену ... тауар өндірушілер мен
кәсіпкерлердің мүдделерін тарифтік және тарифтік емес ... ... ... ... ... ... құру ... шешім қабылданған
болатын. ДСҰ-ға ену кезіндегі рынокқа таурларға жол ашу жөніндегі ... ... мен ... үшін 2003, 2004 ... тағам өнімдерін,
машина жасау және құрылыстық материалдарды шығарушылардың ... ... ... мен ... ... ... болатын.
ДСҰ-ға ену кезіндегі ішкі рыноктың қорғалуының тиімді деңгейін анықтау
мақсатымен тек 2003 жылы ... ... ... ... 13 ... өткізілген болатын, оларға Қазақстанның 20 артық
одақтары мен ассоциациялары және 40 ірі және орта ... ... ... жылы бұл жұмыс жалғастырылған болатын.
2004 жылдың 11 қазанында Қазақстанның ДСҰ-ға енуі жөніндегі ... ... ... ... кірісті.
Қазақстанның ДСҰ-ға ену процесі қазіргі кезде басты сатысына ауысты,
деп жариялады 8 қазанда Қарағанды қаласында өткен ІІІ ... ... сөз ... ҚР ... мен сауда министрлігінің Шағын
бизнесті қолдау жөніндегі комитетінің төрағасы Айдар ... ... ... ... ... ДСҰ-ға енуі
жөніндегі Жұмыстық Топ аяққы баяндамасын әзірлеуге кірісті.
А.Қазыбаев, Қазақстанның ДСҰ-ға ену процесі 1996 ... 26 ... ... ... ... ... берілген сәттен басталғандығы туралы
еске салып кетті. Сол жылдың ақпан айында ... ... ... ... ... ... бір ... Қазақстанның осы ұйымға енуі
жөніндегі Жұмыстық Топ ... ... ДСҰ -ға ену ... сыртқы экономикалық саясатының басты
бағыттарының бірі болып табылады", - деді А. ... ... ... ... 147 елі кіреді, және тауарлар мен қызмет көрсетулердің бүкіл
әлемдік саудасының 90 ... ... ... осы ... ұйымның
нормаларымен реттеледі.
Қазақстанның ДСҰ-ға енуі жөніндегі келіссөздер, - деп хабарлады Комитет
төрағасы, - төрт ... ... ... көптараптық және екітараптық
деңгейлерде жүргізілуде: қазақстандық рыноктарға тауарларға жол ашудың
шарттары бойынша; қазақстандық ... ... ... жол ... ... ауыл ... мемлекеттік қолдау мәселелері бойынша;
және былайшы атағанда Қазақстанның сыртқы ... ... мен ... ... ДСҰ-ның көптараптық саудалық келісімдеріне сәйкес келудің
жүйелік мәселелері ... ... ... ... елдің ұйымға енуі жөніндегі Жұмыстық
Топтың 6 отырысын, қазақстандық рыноктарға тауарлар мен қызмет көрсетулерге
жол ашудың ... ... ... ... 12 ... ... ауыл ... ішкі қолдау мен демеуқаржыландыру шаралары жөніндегі
арнайы плюрилатеральді ... ... ... комитеттің басшысы келесіні атап кеткен болатын: қазіргі
кезде Қазақстан зерделік меншік құқықтарын қорғау саласындағы ұлттық ... ... ... режимін Тарифтер мен сауда жөніндегі басты келісім мен ДСҰ-
ның зерделік меншік құқықтарының саудалық аспектілері ... ... ... ... ... қалды. Сонымен қатар «Техникалық
реттеу туарлы» заңының жобасы әзірленіп, ел ... ... ... қойған, ол техникалық регламенттердің міндетті ... ... ... ... ... ... ... сипатын белгілейді. Сондай-ақ ДСҰ-мен саудадағы техникалық
тосқауылдар мен ... және ... ... бойынша өзара
әрекеттесу жөніндегі Ақпараттық Орталық құрылған, ол қазақстандық тараптың
транспаренттік ұстанымын ... және ... ... осы ... жатқан шаралары туралы дер кезінле хабарлап отыруын қамтамасыз
етуге арналған.
ДСҰ-ға енудің артықшылықтары ... ... А. ... таза түрдегі
экономикалық тиімділігімен қатар, бұл жүйенің қатысушы-елдердегі саяси және
әлеуметтік жағдайға, сондай-ақ ... жеке ... ... ... атап ... ... Сонымен қатар, оның айтуынша, ДСҰ-ға
қосылудан Қазақстанның бидай өндіру, мұнай және газ өндіру, мұнай ... және ... ... ... экспортқа бағытталған салалары
қазақстандық тауарларға ... ... ... ... ... ... ие ... болады.
" ДСҰ-ның толық құқылы мүшесі болумен Қазақстан халықаралық сауда
саясатының қалыптасуына ... ... ... ... ... мен ... ДСҰ шеңберінде қолданылатын ержелер шеңберінде шеше
алатын болады", - деді А. Қазыбаев. ... ... ... ... ... жағдай туындайтыны және қазақстандық инвесторлардың ДСҰ мүше-
елдеріндегі мүмкіндіктері ... деп ... Бұл ... ... ... ... ету үшін ... ДСҰ-ға индустриалдық-
инновациялық даму стратегиясын қоса алғанда, ұзақмерзімді бағадарламаларда
көрсетілген біздің ұлттық мүдделерімізге сәйкес ... ... ... ... тиіс"-делінген.
А. Қазыбаевтың айтуынша, қазіргі кезде ел Үкіметі отандық ... ... ... кейін орын алатын қатаң ... ... ... ... ... қолдануда. Аталмыш
шаралардың қатарында кедендік тарифті эскалациялау ұстынымы да бар, ... және ауыл ... ... ... ... ... өсу дәрежесіне қарай импорттық кедендік ... ... ... ... ... даму ... ... әртараптандыру мен шикізаттық бағыттан кету арқылы
елдің тұрақты ... қол ... ... ... ... ... ... отандық кәсіпорындарда халықаралық сапа
стандарттарын енгізу мен жоғары сапалы өнім өндірісін ынталандыру жөніндегі
шаралар ... ... ... ... ... былай деп кетті "ішкі
рынокты импорттық тауарлардың арам ... ... ... үшін
қазақстандық заңдар мен ДСҰ ережелеріне сәйкес қорғау, демпингке қарсы және
өтемақылау баждары қолданылуы мүмкін".
"Әрбір ... ... ... ... ДСҰ-ға қосылудың
барынша жақсы жағдайларына, былайша айтқанда, ... ... мен ... төмендету мен ішкі рыноктарды ашу түріндегі
жеңілдіктердің аса тиімді өзара қатынасына қол жеткізу мақсатын ... ... ... компания дәл осылай әрекет етуде, оның
алдында сондай-ақ келіссөз процесін одан әрі қарқындандыру мен Қазақстанның
ДСҰ-ға ену жөніндегі Жұмыстық ... ... ... шығу ... Егер де ел осы ... ... ... болса, ол келіссөздердің
аяқталуына жақын қалғаны деп ... - деп ... өз ... А. ... мен ... ... қайта құрудың айрықша маңызды нәтижесі
болып ДСҰ арқылы Қазақстанның көптараптық сауда жүйесін жаңарту ... құру ... ... қабылдануына негіз болған ГААТ “уругвайлық”
раундысының сәтті түрде аяқталуы ... ... ... ... ... жаңа ... ... күш берді. Бұл тұғырнаманың
Қазақстан үшін маңыздылығын асыра бағалау мүмкін ... ДСҰ ... ... жүйесіне толықтай бірігудің келешек артықшылығын ұсынуда.
ДСҰ ... ... ... және ... ... ... мәселелерді
шешудің одан да тиімді механизмі мен сауданы дамытуға ... ... ... экономикасын реформалаудың бағдарламасын елеулі
түрдегі сырттай қолдау болып табылуы мүмкін. Қазақстан үкіметі ... ... өз ... ... осыны мойындаған. Аталмыш ұйымға ккіру
процесінің өзі экономикалық ... ... ... ... роль ойнауы
тиіс, ал шешімдік бастамасы шетелдік ... ... ... ... ... ... тиіс. ДСҰ-ға енуге
арналған күш-жігерлер және ... ... ... ... ... ... пен ... бағытталған қазақстандық
экономикалық реформалармен бі бағытта қозғалатын болады. ... ... ... ... ... ... ... болады,
және ені процесі аяқталғаннан кейін ДСҰ ... тыс қол ... ... ... жиынтығын сыйлайтын болады.
Қазақстанның ДСҰ жүйесіне қосылу шеңберіндегі Қазақстандағы ... ... ... қарастыру ісін қорытындылай келе оның алдына
қойылатын мақсаттарды қорыта кетейік:
1. ... ... ... ісінде бағалық әдістер мен ... ... ... ... басты дәйектеме болып кедендік
тарифтер табылуы ... ... ... ... ... квоталар
біртіндеп ішкі және ... ... ... ... ... ... тиіс.
2. Үкіметтік сатып алулардың күшін жою. ... ... ... ... ... ... ... да
экспорттаушыларға арнап шешу рәсімдері жойылған тәрізді жойылуы тиіс.
3. ... ... ... ... көзқараспен қараудың
басымдылығы.
4. Экспорттың кеңейтілуі және оның географиялық және тауарлық құрылымын
кеңейту. Бұл жерде ... ... ... ... ... атап ... ... мен түрлі экспорттық баждардың
жойылуы табылады.
5. Импортқа қатысты қорғау шараларының ... ... ... ... ... ... ... жекелеген секторларда тиімсіз
болып келетін қатаң шаралардың орнатылғандығын ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлемелерінің
деңгейіне қатысты шектеу ... ... ... біртіндеп
төмендету жөніндегі мәіндеттемелерді қабылдау арқылы ... ... ... ... ... құралдарын пайдаланудан, өзге, іс-әрекеттің
бұл саласына қатысы жоқ мақсаттармен бас ... ... ... тиімді деңгейін қолдау ісін кедендік ... және ... ... өзге ... мен ... ... жүзеге асыру мүмкін болмайды.
Осылайша, талдау көрсетіп отырғандай, сыртқы сауда саясаты реформасының
алға жылжуы ... ... және ... ... ... көшу ... қол ... прогреспен тығыз
байланысты. Алайда айта кететін нәрсе, сыртқы экономикалық ... ... ... өз ... жалпы макроэкономикалық жағдайдың
жақсаруына, сол арқылы жалпы экономикалық ... ... ... ... ... жүзеге асыруға ықпал етуі тиіс. Сауда саясаты
Қазақстанда шаруашылықты құрылымдық қайта құру тұрғысынан алып ... ... роль ... ... және де ... әрине, барлық параметрлер бойынша ДСҰ-ға қосылғысы келетін
аса мағыналы мемлекеттердің арасында тең ... ие ... ... ... «өлі ... ілгері жылжығандығына қарамастан оның ... ... ... ... ... айналу процесі әлі
көптеген күш-жігер жұмсауды қажет ететін болады. Қазақстанның осы бағытта
кездестіретін қиындықтары, ... оның сол ... ... ... ... болып табылады.
Сыртқы сауда саласының реформасын жүзеге асыру жауапкершілігі әрине,
Қазақстанның үкіметіне жүктелген. Алайда Қазақстанның халықаралық сауданың
көптараптық ... ... ... ... ... ... ... қазақстандық өнімдердің батыс рыноктарына өздеріне жол ... ... ... үлкен мағынаға ие болуда.
Қолданылған әдебиеттер мен мақалалар
1. Магомедова А.И., ... Е.З. ... ... ... и ... ... ... Санкт-Петербургского
ГосударственногоУниверситета’, Серия: Философия и социально-экономические
науки, СПб.- 1992 ж. – 48 ... ... С.В. ... регулирования международной торговли: нормы и
правила ГАТТ”, ... ... ... ... ... Конъюнктурный Институт, М. - 1991ж. - 71бет.
3. Васильев Ю.А. ... ГАТТ в ... ... и ... М. - 1995 ж. №3, 95-106 ... ... И. ... система ГАТТ: принципы, правовые
нормы и правила”, Внешняя торговля, М. – 1993ж №7/8, 34-44 бет.
5. ... И.В. ... ... ... и инвестиций в
рамках ГАТТ”, Московский журнал международного права, М. - 1994 ж. №1, 85-
99 бет.
6. ... А. ... ... ... до и ... “уругвайского”
раунда”, Внешняя торговля, М. - 1994 ж. №4, 23-36 бет.
7. ... А. ... этап на пути на ... ... ... М. - 1995 ж. №7/8, 11-18 бет.
8. ... Л.В. ... ... по ... ... ... - 1995 ж. №84, 1-7 ... Ситников В. “Уругвайский” раунд ГАТТ: Казахстан становится
полноправным участником международной торговли”, Joint Ventures, М. - 1994
ж. №3, 1-4 ... ... Е.В. ... - ... ... раунда”, БИКИ, М.
- 1994 ж. №5, 1-8 ... ... А. ... ... в ... ... ... М. - 1990 ж.
№6, 23-29 бет.
12. Мырзахметова А.М. “ ВТО и проблемы внешнеторговой политики РК”,
диссертация на ... ... ... А. – 2001 ... ... Е. ... на пути в ВТО”, Вестник предпринимателя –
2002 ж. № 9, 10-13 бет.
14. “Участники ВТО достигли компромисса по рамочному ... ... ... БИКИ, М. – 2004 ж. №90-91, бет 1-4.
15. Темирбекова А.Ж. “Проблемы вступления Казахстана в ВТО и ... ... 2003 ж. №3, 78-81 ... ... Р. “ Защитные меры Казахстана при вступления в ВТО”, Вестник
предпринимателя – 2002 ж. №12, 3-5 ... ... L. ... on the way to the World ... ... Affairs. – 1996 ж. №5, 345-355 ... Быков О.Н. “Год планеты: Экономика. Политика. Бизнес”,
Многотомник, Институт мировой экономики и ... ... М.. - 2001 ж. 336 ... ... Р. ... ... - ... правила”, Бизнес уик, М. - 1992 ж.
№12, 2-5 бет.
20. Овчинников К. “Что ждет Россию в ВТО?”, ... и ... М. - ... №52, 2 ... ... ... ... с переходной экономикой в ВТО и её
последствия для их торговли с развивающимися странами”, Доклад секретариата
ЮНКТАД, 1998 ж.
22. Монгуш Т.Ф. ... и ... ... и ... М. - 2001 ж. ... ... Рахимбеков Т.С., Есполов А.Т. “ Проблемы вступления Казахстана в
ВТО”, ... 2005 ж. №2, 13-16 ... ... К. ... и ВТО: ... ... ... 2003 ж. 3 сәуір.
25. “ По мнению США, Казахстану в ВТО ... ... ... 2003 ... ... Есентугелов А. “На пути Казахстана в ВТО нет серьёзных преград”,
АльПари, 2003 ж. №3-4, 12-20 ... ... Г. ... ... Казахстана в ВТО и оценка
последствий на экономику страны”, АльПари, 2002 ж. №4-5, 3-7 ... ... Н. ... с ВТО: опыт ... и Белоруссии”, Мировая
экономика и международные отношения, 2001 ж. №6 105-107 бет.
29. Усманова С.А., Сембаева Р.Ж. “ ... к ВТО: ... ... ... ... 2000 ж. ... Статистический ежегодник Казахстана, Агенство РК по статистике. ... ... ... и ВТО: ... и упущения”, АльПари, 2002 ж. №4-5, 15-17
бет.
32. “ Опыт ...... ВТО по ... ... ... ... и ... рынках”, Международная жизнь, 2004 ж. 3-7 бет.
33. ... С. ... ... ... ...... ... Ұымының сайты.(орысша)
35. www.wto.org - Дүниежүзілік Сауда Ұымының сайты. (ағылшынша)
36. www.dn.kz –“Деловая неделя” газетінің ... ... ... - ... ... ... ... www.khabar.kz –ЖАҚ “Хабар”.
39. www.kisi.kz – ҚР стратегиялық зерттeу ... ... ...... Қазақстан” Интернет – қызметі.
Қосымша мәліметтер
ДСҰ-ның мүше елдері
11.12.2005 жыл бойынша
|№ | |№ ... | ... ... күні | ... күні |
| | | |
|1 | |77 ... | ... ... | ... |
| | | |
|2 | |78 ... | ... ... |
|01.01.1995 | ... |
| | | |
|3 | |79 ... | ... ... | ... |
| | | |
|4 | |80 ... | ... ... | ... |
| | | |
|5 | |81 ... және Барбуда | ... ... | ... |
| | | |
|6 | |82 ... | ... ... | ... |
| | | |
|7 | |83 ... | ... ... | ... |
| | | |
|8 | |84 ... | ... ... | ... |
| | | |
|9 | |85 ... | ... ... | ... |
| | | ... | |86 ... | ... ... | ... ... | | |
| | |87 ... | ... ... | ... ... | | |
| | |88 ... | ... ... | ... ... | | |
| | |89 ... | ... ... | ... ... | | |
| | |90 ... | ... ... ... | ... ... | | |
| | |91 ... | ... ... | ... ... | | |
| | |92 ... | ... ... | ... ... | | |
| | |93 ... | ... ... | ... ... | | |
| | |94 ... | ... ... ... | ... ... | | |
| | |95 ... | ... ... | ... ... | | |
| | |96 ... | ... ... | ... ... | | |
| | |97 ... | ... Зеландия ... | ... ... | | |
| | |98 ... | ... ... | ... ... | | |
| | |99 ... | ... Араб ... |
|Венесуэла | ... ... | | |
| | |100 ... | ... ... | ... ... | | |
| | |101 ... | ... ... | ... ... | | |
| | |102 ... | ... ... | ... ... | | |
| | |103 ... | ... - Жаңа ... | ... ... | ... |
| | | ... | |104 ... | ... ... | ... |
| | | ... | |105 ... | ... ... | ... |
| | | ... | |106 ... | ... ... | ... |
| | | ... | |107 ... | ... ... | ... |
| | | ... | |108 ... | ... ... | ... |
| | | ... | |109 ... | ... ... | ... |
| | | ... | |110 ... ... | ... ... | ... |
| | | ... | |111 ... | ... Аравия ... | ... |
| | | ... | |112 ... | ... ... | ... |
| | | ... | |113 ... | ... ... | ... |
| | | ... | |114 ... | ... және |
|01.01.1995 | ... |
| | ... ... | | ... демократиялық Республикасы | |115 |
| | ... және ... ... | ... |
| | | ... | |116 ... | ... ... | ... |
| | | ... | |117 ... | ... ... | ... |
| | | ... | |118 ... | ... ... | ... ... | | |
| | |119 ... | ... ... ... | ... ... | | |
| | |120 ... | ... ... | ... ... | ... |
| | | ... | |121 ... | ... ... | ... |
| | | ... | |122 ... | |АҚШ ... | ... |
| | | ... | |123 ... | ... ... | ... |
| | | ... | |124 ... | ... ... | ... |
| | | ... | |125 ... | ... ... ... | ... |
| | ... ... | | ... | |126 ... | ... |
| | ... ... | | ... | |127 ... | ... |
| | ... ... | | ... | |128 ... | ... және ... |
| | ... ... | | ... | |129 ... | ... |
| | ... ... | | ... | |130 ... | ... |
| | ... ... | | ... | |131 ... | ... |
| | ... ... | | ... | |132 ... | ... |
| | ... ... | | ... | |133 ... | ... |
| | ... ... | | ... | |134 ... | ... |
| | ... ... | | ... | |135 ... | ... |
| | ... ... | | ... | |136 ... | ... |
| | ... ... | | ... | |137 ... | ... |
| | ... ... | | ... | |138 ... | ... Африкалық |
| | ... ... | ... ... | | ... | |139 |
| | |Чад ... | ... ... | | ... | |140 |
| | ... ... | ... ... (Онт. ... ... | | ... | |141 |
| | ... ... | ... ... Рика | | ... | |142 |
| | ... ... | ... ... ... | | ... | |143 |
| | ... ... | ... ... | | ... | |144 |
| | ... ... | ... ... | | ... | |145 |
| | ... ... | ... ... | | ... | |146 |
| | ... ... | ... ... | | ... | |147 |
| | ... ... | ... ... | ... ... | | |
| | |148 ... | ... ... | ... ... | | |
| | |149 ... | ... ... | ... ... | | |
| | | ... | | ... | | ... | | |
| | | ... | | ... | | ... | | |
| | | ...... |Алжир |
|2 ... |
|3 ... |
|4 ... |
|5 ... ... |
|6 ... |
|7 ... және ... |
|8 ... |
|9 ... ... |Ватикан ... ... ... ... ... |Ирак ... ... ... ... |Кабо-Верде ... ... ... ... ... ... ... |Ливия ... ... арал ... ... |Ресей Федерациясы |
|22 |Самоа ... ... және ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |Украина ... ... ... ... ... ... |Эфиопия |

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ)88 бет
Халықаралық сауда жайлы72 бет
"екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі жапонияның жағдайы"5 бет
1929 – 1933 жж. дүниежүзілік экономикалық дағдарыс8 бет
1929-1933 жж. Дүниежүзілік экономикалық дағдарыс9 бет
1929—1933 жж. дүниежүзілік экономикалық дағдарыс27 бет
II дүниежүзілік соғыстан кейінгі халықаралық қатынастағы Таяу және Орта Шығыс9 бет
XX ғасырдың 60 - 80 жылдардағы халықаралық қатынас. Біріккен ұлттар ұйымының рөлі17 бет
«Қазпочта» АҚ құрылымдылық ұйымы30 бет
ІІ дүниежүзілік соғыстан кейінгі Халықаралық жағдай (1945-1953) жылдар16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь