Халықаралық еңбек бөлінісінің халықаралық экономикадағы алатын орны мен ролі

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

1.тарау. Халықаралық еңбек бөлінісінің халықаралық
экономикадағы алатын орны мен ролі
1.1. Халықаралық еңбек бөлінісінің мәні мен ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2. Қазақстан Республикасының халықаралық еңбек бөлінісінің алатын орны мен ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2.тарау. Біріккен кәсіпорындар.халықаралық еңбек бөлінісінің
негізгі нысаны
2.1. Қазақстандағы біріккен кәсіпорындардың қазіргі жағдайына талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2. Қазақстандағы біріккен кәсіпорындардың даму деңгейін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

3.тарау. Қазақстан Республикасында біріккен кәсіпорындардың дамыту болашағы
3.1. Қазақстанның халықаралық еңбек бөлінісінің қатысу болашағы мен кейбір мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.2. Қазақстан Республикасында біріккен кәсіпорындарды дамыту мүмкіндіктері мен болашағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Кіріспе


Әлемдік экономикадағы құрылымдық өзгерістер интерназионализациялау процесінің белсенділігіне қолайлы жағдайлар туғызды, ол бұл елдердің дамуына әсер етуші факторлар мен жағдайлардың түбегейлі өзгеруіне алып келеді және осы мемлекеттердің ұлттық үлесінің қысқарып, ұлтаралық үлестің өсуіне алып келеді.
Технология деңгейінің тез өсуі мен жаңа қаржылық орталықтардың қалыптасуы кезінде интернационализациялау процесі трансұлттық компаниялар деңгейімен ғана шектелініп қоймай, мыңдаған ұсақ және орта кәсіпорындарды да қамтиды. Оларға тән қасиеттердің бірі экономикалық интернационализацияның әртараптандыру нысандары болып табылады. Олардың ішінде қазіргі кезеңде ең маңыздылысы біріккен кәсіпорындар.
Халықаралық біріккен кәсіпкерліктің дамуының кең тәжірибесі оның бейімділік қабілетінің жоғарлығын, біріккен, компаниялардың икемділігі, экономикалық прогрестің жаңа жетістіктерін қолдануда білімділігін, олардың әлемдік нарық өзгерістеріне өз тактикасы мен стратегиясын тез бағыттай алу қабілеттілігін көрсетеді.
Қазақстанда тұрақтылықтың негізгі нақты шамалардың бірі болып әлемдік ғылым мен техника – жетістіктеріне қол жеткізу, өндірісті ұйымдастыру мен басқару тәжірибесін үйрету қойылған.
Қазіргі кезеңдегі біздің еліміздің даму кезеңі барлық қоғамдық өрісінде динамикалық және сандық өзгерістермен ерекшелінеді. Жаңарту және демократия процесттері барлық саяси, экономикалық және әлеуметтік институттарды қозғайды.
Шаруашылықты әкімшілік-әміршілдік басқару жүйесінен бас тартып, біртіндеп қатаң орталықтан жоспарлану мен шаруашылық қызметкерлерінің кейбір түрлеріндегі монополия үстемдігін жоя отырып, экономикалық қарым-қатынаста және ресурстарды пайдалануда икемделіп туындады.
Нарықтық экономикаға көшу кезеңі басталды. Нарықтық қатынастарды ынталандырып және реттейтін көптеген заңдар мен қаулылар қабылданды.
Халықаралық экономикалық қатынасты, зерттеуде, оның объективті негізгі ұлттық экономикадағы сияқты еңбек бөлінісі және айырбас екендігін, бірақ халықаралық деңгейде қарастырылатынын ескерген жөн. Халықаралық еңбек бөлінісі жекеленген елдер шеңберінде жоғарғы техникалық деңгейде қазіргі өнім түрлерінің бәрін өндіру мүмкін болғандықтан нәтижесінде пайда болды. Ол көптеген елдердің өздерінің артықшылықтары бар салаларда мамандануына алып келді. Өздерінде жоқ өнімдері олар импорттауды жөн көрді. Осының бәрі халықаралық айырбасқа, яғни халықаралық экономикалық қарым-қатынасқа әкеледі. Сонымен, халықаралық еңбек бөлінісінің тереңдеуі халықаралық экономикалық қатынас дамуына ықпал етеді деп тұжырымдай аламыз.
Қазақстан Республикасы да халықаралық еңбек бөлінісі процесіне енген. Оның орны мен рөлі дамуымен, сонымен қатар табиғи және жасалынған артықшылықтармен, әсіресе біздің еліміз минералды шикізатқа маманданған және олардың техника-экономикалық көрсеткіштерімен анықталады. Осының негізінде біздің еліміздің сыртқы саудасы құрылады: шикізат экспорты, дайын өнімдер импорты. Бірақ егер Қазақстан экономика деңгейін көтергісі келсе, дайын өнімдер өндірісін көтеру қажет, ол елдің халықаралық экономикалық қатынаста орнын көтерер еді, ал қазір біз өнеркәсібі дамыған елдердің шикізат көзі болып отырмыз. Ол үшін экспорт-импорт саясатына реформа жүргізу қажет, сонымен қатар ұлттық өндіріс деңгейін көтеру тиіс.
Біріккен кәсіпкерлік Қазақстан сыртқы экономикалық қызметінің жаңа механизмінің дамуы мен қалыптасуында үлкен рөл атқарады және бірқатар мәселелерді шешеді: біріншіден, батыс технологиясы мен техникасын өндіріс процесі кезінде біріктіреді және экономикаға шетел қаржыларын таратады; екіншіден, өндірісті ұйымдастыру мен басқаруда ТҰҚ тәжірибелерін пайдаланады; үшіншіден, табыстың нақты валюта көзі рөлін атқарады; төртіншіден, сыртқы нарыққа ену мәселелерін шешеді; бесіншіден, тұрғындарды жұмысбастылықпен қамтамасыз ету мәселелерін шешеді. Осыған байланысты біріккен кәсіпкерлік даму процесін және республикадағы экономикалық механизмдерін зерреу өте маңызды мәселе болып табылады.
Дипломдық жұмыстың басты мақсаты - Қазақстан Республикасының халықаралық байланыстың жаңа түрі ретінде халықаралық еңбек бөлінісі кезінде біріккен кәсіпкерліктің экономикалық тетіктерін, сипатын, түрі мен артықшылықтарын зерттеу, сипатын, түрі мен айырмашылықтарын зерттеу, оның транзиттік экономика жүйесіндегі әлеуметтік мүмкін боларлық жолдарын анықтау.
Дипломдық жұмыстың негізгі міндеттері мыналар жатады:
1. Қазіргі кездегі халықаралық еңбек бөлінісінің мәні мен ерекшеліктерін анықтау.
2. Қазақстан Республикасының халықаралық еңбек бөлінісіндегі орнын сипаттау.
3. Экономиканы интернационалдырудың келешегі мен түрі ретіндегі артықшылықтарын негіздеу.
4. Біріккен кәсіпорындарды ұйымдастырудың түрлері мен принциптерін жүйелендіру және сыныптандыру, олардың түрлерін ауыспалы экономика өзгешеліктерін ескере отырып таңдау күштерін ұсыну;
5. Біріккен кәсіпорындардың жеделдік даму тәжірибесін талдау негізінде оның нысандарын анықтау.
6. Нарық және өтпелі экономика жағдайындағы елдердегі Біріккен кәсіпорындардың ерекшеліктерін түсіндіру;
7. Өтпелі кезеңге тап басу жағдайындағы бүгінгі Біріккен кәсіпорындардың қалыптасу мен олардың бейімделу мүмкіндіктерін талдау,
8. Біріккен кәсіпкерлікті экономикалық тетіктерін жетілдіру үшін маңдай алды бағыттарын анықтау, біріккен кәсіпкерлік қызметін қалыптастырудың нысандарын белгілеу;
9. Біріккен кәсіпкерлікті дамытуды күшейтуге бағытталған жалпы бағдарламаның және саяси ұсыныстарды беру.
10. Қазақстан Республикасының халықаралық еңбек бөлінісіне қатысу мәселелері мен міндеттерін анықтау.
Бұл дипломдық жұмыстың методологиялық және теориялық негізі отандық және шетел экономикалық ілім өнімдерінің ғылыми еңбектері, үкімет органдарының мәліметтері, экономиканы интернациаландыру және транснационализация мәселелері бойынша конференция деректері болып табылады.
Жұмыста жазылған жалпылама ойлар, қорытындылар Қазақстан Республикасының үкіметінің қаулы, құқықтық, заңдық актілерінің қолдануына негізделген.
Жұмыстың мәліметтік негізін статистика және талдау комитеті деректері құрайды.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан, қолданылған әдебиеттер негізінен тұрады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. Ашимбаев Т.А. Экономика Казахстана на пути к рынку: тенденции и размышления. Алматы, 1994 г.
2. Берденов Қ. Қазақстан мемлекет ретінде қалыптасуы мен экономиканың дамуы. – Алматы, 1998 ж. – 216 б.
3. Воловой В.В. Политэкономия. М, 1999.
4. Елемесов Р. Переходная экономика: проблемы методологии и теории. Алматы, 1998 г.
5. Ермекова Э.М. Состояние и перспективы развития социальной сферы в Казахстане: занятость и уровень жизни населения // Вестник КазГУ 2001 №5.
6. Информационно-статистический сборник «Казахстан: 2003-2004годың, Алматы, Агенство РК по статистике.
7. Кубаев Е. Экономичская политика и экономический рост. Алматы, 2000 г.
8. Кенжегузин М.Б., Додонов В.Ю. Шевелев С.А. Формирование и реализация казахстанской модели устойчивого экономического роста. Алматы, 2001 год.
9. Курс переходной экономики. Под.ред. Л.И. Абалкина. М, 1997 г.
10. Казахстан в цифрах за 2004 год. Агентство РК по статистике. 2004.
11. Қазақстан Республикасының Президентінің жолдауы.//Егеменді Қазақстан 2003, 5 сәуір.
12. Қазақстан Республикасының Президентінің жолдауы.//Егеменді Қазақстан 2005, 18 ақпан.
13. Назарбаев Н.А. Рынок и социально-экономическое развитие. Москва «Экономикаң, 1994 г.
14. Назарбаев Н.А. Казахстан – 2030. Алматы, 1998.
15. Селезнев А. Макроэкономические факторы роста производства // Экономист. 1999 №5.
16. Статистический сборник: Промышленность РК и ее регионов 2003-2004, Алматы, Агентство РК по статистике. 2004.
17. Сидоров М.Н., Федотов А.А. Национальный доход: факторы роста. Структура. Методы прогнозирования.
18. Тодаро М.П. Экономическое развитие. Москва, 1997 г.
19. Оразәлі С. ХХІ қандай экономикамен келем. – Алматы. – Қазақстан. - 1996 ж. 120 б.
20. Общий обзор социально-экономического развития. Агенство РК по статистике // Банки Казахстана 2004 №4.
21. Уровень жизни населения. Агентство РК по статистике, 2004г. Алматы.
22. Экономическая теория. Под. ред. А.И. Добрынина, М, 1999.
23. Экономическая теория. Учебник. Под.ред. И.П. Николаевой. М, 1998 г.
24. Ясин Е. Бремя государства и экономической политики//Вопросы экономики. 2002 №11.
        
        Мазмұны
|Кіріспе ……………………………………………………………………... |3 |
| | ... ... ... ... халықаралық | ... ... орны мен ролі | ... ... ... бөлінісінің мәні мен | ... |7 ... ... Республикасының халықаралық еңбек бөлінісінің алатын| ... мен ... |17 |
| | ... Біріккен кәсіпорындар-халықаралық еңбек бөлінісінің | |
|негізгі ... | ... ... ... кәсіпорындардың қазіргі жағдайына | ... |28 ... ... ... ... даму деңгейін | ... |49 |
| | ... ... ... ... ... ... | |
|болашағы | ... ... ... ... бөлінісінің қатысу болашағы мен| |
|кейбір ... |58 ... ... ... біріккен кәсіпорындарды дамыту | ... мен ... |62 |
| | ... |66 |
| | ... ... ... |70 |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | ... ... ... ... ... ... қолайлы жағдайлар туғызды, ол бұл елдердің
дамуына әсер етуші факторлар мен ... ... ... ... және осы ... ұлттық үлесінің қысқарып, ұлтаралық үлестің
өсуіне алып келеді.
Технология деңгейінің тез өсуі мен жаңа ... ... ... ... процесі трансұлттық компаниялар
деңгейімен ғана шектелініп қоймай, мыңдаған ұсақ және орта кәсіпорындарды
да ... ... тән ... бірі ... ... ... ... ... Олардың
ішінде қазіргі кезеңде ең маңыздылысы біріккен кәсіпорындар.
Халықаралық біріккен кәсіпкерліктің дамуының кең тәжірибесі оның
бейімділік ... ... ... ... ... ... жаңа ... қолдануда білімділігін, олардың
әлемдік нарық өзгерістеріне өз тактикасы мен ... тез ... ... ... тұрақтылықтың негізгі нақты шамалардың бірі болып әлемдік
ғылым мен техника – жетістіктеріне қол ... ... ... ... ... үйрету қойылған.
Қазіргі кезеңдегі біздің еліміздің даму кезеңі ... ... ... және ... өзгерістермен ерекшелінеді. Жаңарту және
демократия процесттері ... ... ... және әлеуметтік
институттарды қозғайды.
Шаруашылықты әкімшілік-әміршілдік ... ... бас ... ... ... жоспарлану мен шаруашылық қызметкерлерінің
кейбір түрлеріндегі монополия үстемдігін жоя отырып, экономикалық қарым-
қатынаста және ... ... ... ... ... көшу ... басталды. Нарықтық қатынастарды
ынталандырып және реттейтін көптеген заңдар мен қаулылар қабылданды.
Халықаралық экономикалық қатынасты, ... оның ... ... ... ... ... ... және айырбас екендігін,
бірақ халықаралық деңгейде қарастырылатынын ескерген жөн. Халықаралық ... ... ... ... ... техникалық деңгейде қазіргі
өнім түрлерінің бәрін өндіру мүмкін болғандықтан нәтижесінде пайда ... ... ... өздерінің артықшылықтары бар салаларда мамандануына
алып келді. Өздерінде жоқ өнімдері олар ... жөн ... ... ... ... яғни ... ... қарым-қатынасқа
әкеледі. Сонымен, халықаралық еңбек бөлінісінің тереңдеуі ... ... ... ықпал етеді деп тұжырымдай аламыз.
Қазақстан Республикасы да халықаралық ... ... ... ... орны мен рөлі ... сонымен қатар табиғи және жасалынған
артықшылықтармен, әсіресе ... ... ... ... ... ... техника-экономикалық көрсеткіштерімен анықталады. Осының
негізінде біздің еліміздің сыртқы саудасы құрылады: шикізат экспорты, дайын
өнімдер импорты. ... егер ... ... ... ... келсе,
дайын өнімдер өндірісін көтеру қажет, ол ... ... ... ... ... еді, ал қазір біз өнеркәсібі дамыған елдердің
шикізат көзі ... ... Ол үшін ... ... реформа
жүргізу қажет, сонымен қатар ұлттық өндіріс деңгейін көтеру тиіс.
Біріккен кәсіпкерлік ... ... ... ... ... дамуы мен қалыптасуында үлкен рөл атқарады және ... ... ... ... технологиясы мен техникасын өндіріс
процесі кезінде біріктіреді және ... ... ... ... ... ... мен басқаруда ТҰҚ ... ... ... ... ... көзі рөлін атқарады;
төртіншіден, сыртқы нарыққа ену мәселелерін ... ... ... ... ету ... ... ... байланысты
біріккен кәсіпкерлік даму процесін және ... ... ... өте маңызды мәселе болып табылады.
Дипломдық жұмыстың басты ... - ... ... ... жаңа түрі ретінде халықаралық еңбек ... ... ... ... ... ... түрі ... зерттеу, сипатын, түрі мен айырмашылықтарын зерттеу, оның
транзиттік ... ... ... ... ... ... жұмыстың негізгі міндеттері мыналар жатады:
1. Қазіргі кездегі хрттеудеалықаралық еңбек бөлінісінің мәні ... ... ... ... ... еңбек бөлінісіндегі орнын
сипаттау.
2. Экономиканы интернационалдырудың ... мен түрі ... ... ... ... ұйымдастырудың түрлері мен принциптерін
жүйелендіру және ... ... ... ... экономика
өзгешеліктерін ескере отырып таңдау күштерін ұсыну;
4. Біріккен кәсіпорындардың жеделдік даму тәжірибесін талдау негізінде оның
нысандарын анықтау.
5. Нарық және ... ... ... ... Біріккен
кәсіпорындардың ерекшеліктерін түсіндіру;
6. Өтпелі кезеңге тап басу жағдайындағы бүгінгі Біріккен кәсіпорындардың
қалыптасу мен олардың ... ... ... ... кәсіпкерлікті экономикалық тетіктерін жетілдіру үшін ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметін қалыптастырудың
нысандарын белгілеу;
8. Біріккен кәсіпкерлікті ... ... ... ... және ... ұсыныстарды беру.
9. Қазақстан Республикасының халықаралық еңбек бөлінісіне қатысу мәселелері
мен міндеттерін анықтау.
Бұл дипломдық жұмыстың методологиялық және ... ... ... шетел экономикалық ілім өнімдерінің ғылыми ... ... ... ... ... ... мәселелері бойынша ... ... ... ... ... ойлар, қорытындылар Қазақстан
Республикасының үкіметінің қаулы, құқықтық, заңдық ... ... ... негізін статистика және талдау комитеті деректері
құрайды.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш ... ... ... ... тұрады.
1-ТАРАУ. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЕҢБЕК БӨЛІНІСІНІҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ АЛАТЫН
ОРНЫ МЕН ... ... ... ... мәні мен ... экономикалық қатынастардың мәнін және мазмұнын анықтайтын
категориялардың бірі – халықаралық ... ... ... ... еңбек бөлінісіне тартылмаған елдер жоқтың қасы. ... ...... ... ... ... ... халықаралық
еңбек бөлінісі тереңдеуінің негізгі кепілі.
Халықаралық еңбек бөлінісі қатысушы елдер мен аймақтарға қосымша
экономикалық ... ... ... өз ... ... ... ... етуге жол ашады.
Халықаралық еңбек бөлінісі – ел ішіндегі және ... ... ... ... бөлінісінің мәні өндіріс процесін бөлшектеу
мен біріктірудің диалектикалық бірлігінен көрінеді.
Өндірістік процестің ... ... ... ... ... ... ... мамандануына, содан соң кооперацияланып, өзара
жарасымды іс-қимылдарға көшуіне байланысты.
Еңбек бөлінісі – бұл қоғамдық еңбектің тарихи ... ... ... даму ... ... ... ... нәтижесінде
қалыптасады.
Еңбек бөлінісі тек қана бөлектену процесі емес, сонымен қатар еңбекті
біріктіру әдісі. ... ... ... халықаралық деңгейде ерекше
көрінеді.
Қоғамдық еңбек бөлінісі өндірістік әрекет ... ... ... ... ... еңбек бөлінісінің жалпы түрі (өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы,
көлік, байланыс, құрылыс, денсаулық ... ... ... ... ... ... ... бөлінісінің дербес түрі (сала ішіндегі еңбек
бөлінісі);
3) қоғамдық еңбек бөлінісінің жеке-дара түрі (кәсіпорын ... ... ... бөлінісі ел ішіндегі бөлініс және еларалық бөлініс
болып ... ... ... ... - ... ... ... жоғарғы сатысы. Ол жекелеген елдердің эконономикалық пайдалы
өндіріске тұрақты ... ... ... ... және ... ... басқа елдермен өндіріс өнімдерімен алмасуы.
Халықаралық еңбек бөлінісінің қазіргі кездегі мәні ... ... және ... процесінің бірігуінен көрінеді.
Өндірістік процесс әртүрлі еңбек ... ... ... ... ... ... олармен айырбасын, олардың өзара әрекеттесуін
болжайды. Еңбек бөлінісі тек қана бөліну ... ... ... ... ретінде де шығады, әсіресе әлемдік масштабта.
Халықаралық еңбек бөлінісіне қатысатын көптеген елдердің кәсіпорындары
ішкі тұтынушылық ... ... ... ... ... ... тыс анағұрлым көп өндіреді. Әр ... ... ... ... ... өнім ... және өзіне қажетті басқа
елдердегі артық ... ... ... оны ... нарыққа өткізеді. Әрбір
ел өндірісте белгілі бір тауар топтарына мамандануды жетілдіре, ... ... ... ... маманданған елдермен өздеріне қажетті
тауарларды басқа тауар топтарына айырбас ... ... ... ... ... ... әлемдік экономиканы ұйымдастырудың тәсілі
ретінде көрінеді, яғни әрбір елдің кәсіпорындары белгілі бір ... ... ... ... одан ... ... айырбас жасайды.
Дүниежүзілік шаруашылықтағы үдемелі өндіріс процестерін жүзеге ... ... ... рөлі зор. Ол, ... осы процестерінің
өзара байланысын қамтамасыз етеді, ... ... ... ... ... пропорцияларды қалыптастырады.
Халықаралық еңбек бөлінісі ғылыми теориясы классиктерінің басты еңбегі
– “Өндірістік шығындардың салыстырмалы теориясы”. Бұл теориясының негізінде
әр ... ... ... ... ... ... өнім
өндіру шығындарын да әркелкі етеді деген идея жатыр. Осы ... ... бір ел ... оның ... ... ... кез ... тауар
өндірісін қалыптастыруға болады.
Өндірістік шығындардың салыстырмалы теориясы бойынша өндірілетін
өнімнің бір түріне маманданудың, ... бір ... сол ... ... ... ... ... екендігі дәлелденеді.
Өндірістік шығындардың салыстырмалы теориясы. Халықаралық еңбек
бөлінісі ғылыми ... ... ... ... ... ... экономикалық ілімнің негізгі өндірістік ... ... ... есептелінеді.
Салыстырмалы артықшылықтар теориясының негізіне әртүрлі жағрафиялық
және табиғи ортада өмір сүретін ... ... ... ... ... ... Бір елдер өнеркәсіпті дамыту, басқа бір елдер
ауылшаруашылық өнімдерін, ... ... ... ... ... ... ... жақсаруына әкеледі. Осы шарттардың бұзылуы ұлттық ... ... ... ... болады. Мысалыға: Шотландияда жүзім
өсіруге болады, бірақ оның құны айтарлықтай жоғары, ал одан ... ... ... ... еді. Осы және ... ... өндіруге кететін
шығындарды салыстыру мынадай қорытындыға әкеледі: сұранс бар ... ... ... ... аз қажет ететін белгілі бір
тауарларды өндірудің пайдалы екендігі. ... осы ... ... ... ... ... ... барлық тауарларды иемденуге мүмкіндік
береді.
Салыстырмалы шығындар теориясымен белгілі бір ... ... бір ... ... бір ел ... тек қана ... артықшылық
шарттарында ғана емес, бұл шарттар болмаған ... да ... ... де ... деңгейден төмен шығындармен бір де бір ... ... ... онда тауарларды өндіру кезінде біреуінің осы орта
деңгейден асуы ең аз ... Дәл осы ... ... ... ... ... ... салыстыра отырып, мамандану керек. Осы
жағдайдың өзінде де мамандану экономикалық әсер бере ... ... да ... оған жоғарғы артықшылық әкелетін тауарларды шығаруға мамандану
керек.
Еркін бәсекенің капитализмі үшін салыстырмалы артықшылық теориясының
мәнді, ... және ... ... бар. ... басқа
бұйымдарға қарағанда ұлттық өндіріс шығындары салыстырмалы төмен тауарларды
сату, ал өз бетімен, бірақ басқа ... ... ... ... тауарларды сатып алу пайдалы болды.
Сонымен бірге салыстырмалы артықшылықтар теориясы өзінің тууы кезінде
шектеулі сипатта болды: оның принциптері тек қана ... ... ... ... ... ... және тәуелді мемлекеттер
экономикалық қысымға ұшырады, сондықтан олар үшін ... ... ... ... ... Өзінің кейінгі
зерттеулерінде салыстырмалы ... ... ... ... ... ... ... едәуір абстрактылы модель
түрінде көрінеді.
Осы модельдің жетілмеуі мынадан тұрады:
* ол еркін бәсеке принципін ... ол тек қана ... бір ... мен ... қарастырумен
шектеледі;
* онда тауардың тауарға тікелей айырбасталуы болжамдалады;
* өндіріс және көлік шығындар масштабтарына әсер етуі ескерілмейді.
Бұдан басқа халықаралық ... ... ... ... ... ... және ... трансшекаралық ауысуы, өндірістің
мамандануына мемлекеттің және халықаралық корпорациялардың араласуы және
басқа да факторлар.
Халықаралық ... ... ... әсер ... факторлар. Бұл
факторларға:
1. Елдің ішкі нарығының көлемі.
Нарығы дамыған ірі елдерде қажетті өндіріс факторлары мен ... ... ... ... ... ... халықаралық мамандану
мен тауар айырбасына қатысу қажеттілігі төмен болады. Сол ... ... ... ... ... ... ... орнын толтыра
отырып, импорттық сатып алуды ... ... Ел ... даму ... ... ... ... төмен болса, соғұрлым елдің
халықарлық еңбек бөлінісіне қатысу қажеттілігі жоғары болады.
3. Елдің табиғи ресурстармен ... ... ... (мысалы, мұнаймен) жоғарғы дәрежеде қамтамасыз
етілуі елдің халықаралық еңбек ... ... ... ... ... Ел экономикасы құрылымындағы негізгі өнеркәсіп салаларының (энергетика,
металлургия, қағаз шығаратын сала) үлес салмағы.
Негізгі салалардың үлес салмағы ... ... ... соғұрлым елдің
халықаралық еңбек бөлінісіне қатысу қажеттілігі төмен ... ... ... ... ... ... емес ... ескеру
керек. Олардың әсері мынадай жағдайда төмендеуі ... ... ... ... ... ... ... экспорттық
шектелуімен.
Халықаралық еңбек бөлінісінің даму процесінде ... – бұл ... ... ... ... бөлінісіне қатысуынан экономикалық
қызығушылық пен пайда іздеуі және табуы.
Халықаралық еңбек ... ... ... ... және ішкі ... айырмашылығынан және тиімді
импортты ынталандырудан түсетін пайдаларды да ... ... ... ... ... ... қатысу барлық мемлекеттер
үшін пайдалы. Себебі, олар өндіріс құнының ұлттық және ... ... ... ... құн заңы ... ... қозғаушы күші.
Дүниежүзілік еңбек бөлінісіне қатысу адамзаттың бүкіл әлемдік
проблемалары - ... ... ... азық-түлікпен қамтамасыз ету,
ғарышты, мұхиттарды игеру т.с.с. ... ... ... ... бойынша болашақта өнеркәсібі дамыған елдердің
өндірісі сыртқы ... ... ... де ішкі ... импорт арқылы
қанағаттандырылатын болады.
Үстіміздегі ғасырдың соңғы ... ... ... орасан зор саяси
экономикалық, әлеуметтік өзгерістер әкелді. Олар ... ... ... әсер етті. Бұл әсерлер халықаралық еңбек ... ... ... да ... отыр.
Халықаралық еңбек бөлінісі дамуының көрсеткіштері. Халықаралық еңбек
бөлінісінің даму ... оның ... ... ... алға ... ... бөлінісін өлшеу үшін экономистер ... ... ... ... ... өнімнің жалпы көлеміндегі экспорттық үлес салмағы;
* экспорттың жалпы құнындағы саланың үлес ... ... ... өнеркәсібінің өсу қарқынымен ... ... ... өсу ... деңгейде халықаралық еңбек бөлінісінің даму көрсеткіштері
мыналар:
* әрекеттесуші елдердің қоғамдық өндірісінің ... ... ... ... ... өзу ... осы ... қоғамдық өндірісте өзара тауар айналымының үлесі;
* жалпы сыртқы сауда айналымының өсуімен салыстырғанда өзара ... ... озу ... ... ... халықаралық еңбек бөлінісінің негізгі
көрсеткіштерін мыналар деп санайды: экспорттық, импорттық, және ... ... ... ... әр ... ... ... халықаралық саудадағы
үлес салмағы және т.б.
Халықаралық мамандану және ... ... ... ... ішкі ... және оған сәйкес даму бағыттары бар. Өндірістің
халықаралық мамандануы және халықаралық кооперациялануы халықаралық ... ... ... ... табылады.
Өндірістің халықаралық мамандануы екі бағытта, өндірістік және
территориялық ... ... Өз ... ... ... ... ... маманданған жеке кәсіпорындар болып үшке бөлінеді.
Өндірістік территориялық мамандануына:
* жеке елдердің;
* бірнеше елдер тобының;
* аймақтардың, дүниежүзілік нарық үшін ... ... ... ... халықаралық мамандануы түрлеріне заттық ... ... ... ... бір ... ... технологиялық, яғни
технологиялық тізбектің жекелеген процестерін жүзеге асыру ... ... ... байланыста заттық мамандану түрлері ішінен ең
кең тарағаны – дайын өнім өндіруге мамандану. Дайын өнім ... ... ...... еңбек бөлінісінің динамикалық нысаны.
50-60ж.ж. ... ... ... сала ... ... ... ұшақ
жасау, пластмасса өндіру, радиоаппараттар, подшипниктер және т.б. ... ... ... ... 70-80 ж.ж. ішкі ... өндірістің
халықаралық мамандануы және әртүрлі тұтынушылық сипатқа ұқсас тауарлармен
айырбасы ... ... ( ... тері және ... аяқ ... және ... ... жекелеген өнімдерді өндіру бойынша мамандану дамуда.
Кәсіпорындардың жекелеген өнімдерді өндіруге мамандануы қазіргі ... ... ... ... Өндірістің технологиялық
құрылымының күрделенуі өнім өндіру үшін пайдаланатын ... ... ... ... көбейтіп жібереді. Мысалы: жеңіл автомобиль
шығаруға қажет бөлшектер мен тетіктердің саны 20 ... ... ... ... ... электровозда – 250 мыңға жуықтады. “Вольво” шведтік автомобилін
шығаруға мамандану осыған мысал бола ... ... ... ... ала ... шын мәнінде шведтік таза өнімнің 1/3-н ... ... ... 60% -ы ... ... мамандану елдердің дайын өнімді ... ... ... ... ... жеке ... ... жүзеге асыру,
мысалы, құрастыру, пісіру, сырлау, бояу, құйма өндіру және т.с.с.), мысалы,
шетелден ... ... ... алюминий тотығы) және оның қорытпасын
жеткізу.
Өндірістің халықаралық мамандануы қоғамдық байланыстарды есепке ала
отырып даму ... ... та ... тиімділігін жоғарылату және өндірістің
халықаралық мамандануының экономикалық ... ... ... үшін,
экономикалық мақсаттардың жүзеге асырылуына жету үшін, оны ... ... ... ... Оның ... ... ... қарқынды дамуы арқылы мүмкін болатын ел ішіндегі, немесе
халықаралық деңгейдегі ... ... ... ... ... жатады. Өндірістің халықаралық кооперациялануы фирмаларға,
өндіріске және айналымға кететін ... ... ... яғни
өнімнің бәсекелестік қабілеттігінің жоғарлауы.
Өндірістің халықаралық кооперациялануы, өзінің жетілген формаларында
кооперациялаудың әртүрлі ... ... ... ... кооперациялау.
Бұл сфераның құрамына:
* меншік құқығын пайдалану және лицензиялар беру сұрақтары;
* жобалау-конструкторлық сызбаларды жасау, ... ... ... ... ... ... мен техникалық деңгейін
анықтау, құрылыс-монтаждау ... ... ... кәсіпорындарды қайта жарақтандыру іс-қимылдары;
* өндірісті басқаруды жетілдіру, ... ... ... ... ... ... жүзеге асырудың
ұйымдастырушы ... ... және ... ... ... ... халықаралық консорциумдар болып табылады. Бірақ-та ... бір ... ... ... қолдауымен де жүзеге асыруға
шамалары келмейді. ... ... ... ғарыштық
өнеркәсіпте, энергетикада, халықаралық еркін экономикалық аймақтар құруда
және кейбір басқа да ... ... мен ... ... ... ... өткізумен байланысты сауда-экономикалық
процестер.
3. Техниканы сатудан ... ... ... Мысалы, А300 аэробусының
бас фирмасы “Эрбас индастри” болып ... Онда ... ... ... компанияларының (Франция, Алмания, Ұлыбритания, Испания, Нидерланды,
Бельгия) акция үлестері бар. Бас ... бола ... ... ... ... ... ... ел үкіметтерімен өз
байланыстарын жүзеге асырады, сату сферасында саясатты анықтайды, сатудан
кейін ... ... және ұшу ... персонал клиенттерін оқытады.
Кооперациялық байланыстарды қалыптастыру барысында негізінен үш түрлі
әдіс қолданылады, олар:
1) бірлескен бағдарламаларды жүзеге асыру;
1) келісім шартқа сәйкес ... ... ... ... бағдарламаларды жүзеге асыру өз ... ... ... ... мен ... кәсіпорын құру нысанынан
тұрады.
Өндірісті кооперациялаудың мердігерлік нысаны бойынша жұмыс атқарушы
тапсырыс берушінің талабын орындайды. ... ... ... аяқталу мерзімі, көлемі, сапасы, т.т. туралы мәмілеге келтіреді.
Бірлескен өндірістік кәсіпорын құрудағы басты мәселелерге фирманың
мүдделеріне сай ... ... ... бірлескен кәсіпорын туралы
келісім-шарт жасау және кәсіпорын-корпорацияның ұйымдық нысаны жөніндегі
шешімдер ... ... ТМД ... ... ... ... толық жауапкершілікті қоғам, жауапкершілігі шектеулі
серіктестік ... ... ... ... ... ... деп ... жинақталған
капиталдарын пайдалану арқылы, өзара келісілген мақсаттарды жүзеге асыруды
айтамыз.
Халықаралық өндіріс. ХІХғ. Соңында ... және ... ... ... ... ... ... халықаралық өндірістің үдемелі дамуы ... ... ... өндіріс қазіргі дүниежүзілік шаруашылықтың
маңызды, ерекше белгісі ... ... ... ... және жүз ... ... ... ел мен аймақтарда жүзеге асырылатын бір
орталықтан кооперациялық ... ... ... ... табылады.
Халықаралық өнімнің жоғарғы дәрежелі стандартизация, унификация,
сапалы және бәсекеге қабілетті болуы, бұл ... ... ... ... ... дәстүрлі халықаралық еңбек бөлінісіне,
сонымен ... ... ... жаңа ... бар дамушы елдерді
қатыстыра отырып, жаңа халықаралық ... ... ... Мұндағы
мәселе, бұл елдерде ең ірі халықаралық корпорациялармен тығыз ... ... ... ... жаңа ... ... электротехникалық, тігін) бірқатар ... ... ... ... ... өз ... ... онда жартылай фабрикаттар, бөлшектер, компоненттер жасалады.
Құрастыру халықаралық корпорациялар шоғырланған елде жүзеге ... ... ... ... ... тасымалданады. Бұл бірқатар
артықшылықтар береді. ... мен ... ... күйінде
тасымалдау арзан болғандықтан, көлік шығындарын үнемдеуге ... ... ... өз экспортының бәсекелестік қабілеттілігін
құрастырылған машиналарға және ... ... ... ... ... баж ... ... жоғарылатады. Дамушы елдердегі
халықаралық корпорация бақылауында істейтін ... ... ... ... ... ... жұмысшылардың еңбек ақысына
қарағанда әлеқайда төмен.
Халықаралық корпорациялар шоғырланған елінен тыс ... ... ... ... ... ... ... технологиялық
мамандануын тереңдетуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар бұл ... ... ең ірі ... ... ... Нәтижесінде халықаралық еңбек бөлінісі формасы ... бола ... ... ... ... ... Бірақ-та бұл
халықаралық еңбек ... ... ... сипат алуы шектеулілікті
білдірмейді. Халықаралық еңбек бөлінісі мазмұны жағынан - ғаламдық
Дамушы елдерде ... ... ... ... ... өз ... ... кіші және орта компанияларды тартады,
шағын бизнесті тәуелді жағдайға ... ... ... ... негізінде қалыптасады, яғни өндіріс технологиясының, маманданудың,
кооперациялаудың дамуы, өнімді өткізуді ... ... ... және ... корпорациялармен қалыптасатын халықаралық өндіріс олардың
дүниежүзілік шаруашылық байланыстарының, сыртқы сауданың, капиталдар,
инвестициялар жылжыуының, технологияларды ... ... және ... болып табылады.
Халықаралық өндіріске халықаралық ... ... ... ... фирмааралық өндірістік кооперациялануы формасында
пайда ... ... ... ... жатады.
Ағылшын экономистердің айтуы бойынша халықаралық өндірістің ... ж. 4,5 %-н 1990 ... ... 7 %-ке дейін өсті. Өнеркәсіп өндірісінде
халықаралық өндірістің көлемі 15 %-ке ... ХХІ ғ. ... ... мәні айтарлықтай өсті. Мүмкін, келесі ғасырда оның көлемі әлі ... ... ... оның ... ... артықшылығын айту әлі ерте.
Өйткені өнімнің негізгі ... ... ... ... ғ. ... ... ... экономикалық қатынастарды
мемлекетаралық реттеу процесі халықаралық еңбек ... ... ... ... ... жоспарланатын, басқарылатын процеске ауыса
бастады.
Халықаралық еңбек бөлінісі жоспарланатын, басқарылатын процеске ауыса
бастады. Халықаралық еңбек бөлінісінің ... және ... 80 ... ... ... әсіресе дамыған және дамушы елдер арасында.
1.2. Қазақстан Республикасының халықаралық еңбек ... ... мен ... ... ... ... бірде-бір ел, ғылыми-техникалық және
экономикалық ... ... ... ... ... сыртқы
экономикалық байланыстарынсыз, яғни ... ... ... ... қамтамасыз ете алмайды. Бұдан “тәуелсіздік” анық
көрінеді, елдің экономикалық даму ... ... ... және ішкі ... тар ... ... бұл ел ... дәрежеде халықаралық еңбек
бөлінісі жүйесіне тартылу керек.
Қазақстан нарықтық экономикаға өту ... ... ... қатысу сипатын түбегейлі түрде өзгерте ... ... жаңа ... ие болып жатыр.
Бұрынғы КСРО-да өндірістің интернационализациялануы ... ... ... ... ... ... өзара көмек кеңесі (ЭКК) елдері сыртқы экономикалық
қызметінде бір-біріне бейімделеді. Интеграция механизмі келесі ... ... ... біріккен жоспарлы іс-әрекет;
1) ғылыми-зерттеу жұмыстарын үйлестіру;
1) өндірістің мамандануы және кооперациялануы;
1) халықаралық еңбек бөлінісі ... ... ... мына ... ... ... “шикізат – дайын өнім”;
* “дайын өнім – ... ... ... – дайын өнім” принципі “КСРО – экономикалық өзара көмек
кеңесі елдерінің” қарым-қатынасына тән болған.
Дүниежүзілік нарықтық кеңістікте Қазақстанның өз ... ... ... ... ... ... ... және халықаралық
еңбек бөлінісінде өз орнын табуы үшін сауатты капитанның бар болуын ... Бұл үшін біз ... ... ... ... бірінші орындамыз,
қандай салаларда монополист болып табыламыз, қандай салаларда дайын өнім
сатып ... ... ішкі ... ... ... ету үшін қандай
салаларында өндірісті дамыту, қандай салалларда ОПЕК ... ... ... ... ... ... құру керек екендігін
анықтау қажет.
Дүниежүзілік өндірісте түсті ... уран ... ... ... ... ... ... алдыңғы орында
тұрғанымызбен, Қазақстанды дүниежүзілік нарықта шикізатпен жабдықтаушы
ретінде емес, ... ... және ... ... ... ... ... мемлекетаралық кәсіпорындарды құру жолдарын іздестіруіміз
керек. Мұндай жағдайдан біздің республикамыз серіктесінің имиджін пайдалану
арқылы шыға алады. Дүниежүзілік нарық - бұл ... ... және оның ... білу ... екендігін ұмытпау керек.
Қазақстан Республикасының экономикалық потенциалы. ТМД ... ... ... ... ... ... ... екінші
орында, оның территориясы 2717,3 мың ... ... ... ... ... 240 млн. адам тұратын, сегіз еуропа
мемлекеттері сияды: Франция, Испания, Италия, Португалия, ... ... және ... ... 14 ... 198 ... 82 қаладан
тұрады, ол көптеген жер ресурстары мен пайдалы қазбаларға бай. Қазақстан
сирек кездесетін ... ... ... ең ... ... Мұнайдың негізгі кен орындары Батыс
Қазақстан, Атырау, Маңғыстау, Ақтөбе, Қызылорда ... ... ... қоры – 4,5 ... 5,9 ... ... ... көмір. Тас көмірдің 200 млрд.тонна қоры бар. Тас көмірдің ... ... ... ... көмір), Қостанай, Ақмола, Павлодар,
Шығыс-Қазақстан облыстарында шоғырланған. Тас көмірдің бірден-бір кен ... ... кен ... ... тас ... қоры 2 млрд.тоннаны
құрайды.
Темір рудасы. ТМД елдерінің ішінде қор ... ... (8 ... ... мен ... ... ... орында. Негізгі қоры Қостанай
облысында шоғырланған (Сарыбай, Кашир, Лисаковск). Хром қоры ... ... (ТМД ... 90 ... ... ... ... 60 % Жамбыл ... ... да ... ... екі ел ... ... ... болып табылады: Қазақстан және АҚШ.
Техникалық алмаздардың - 60 %, түсті металдардың - 97 %, ТМД күміс
қорының - 60 %, ... ... уран ... ... қорының 40-45 %
(МАГАТЭ берілгендері бойынша) Қазақстан ... ... ... едәуір қоры, ванадий, вольфрам және т.б. түсті
металдар көп ... ... ... ... ... элемент табылған. Республика өнеркәсіп өндірісінің даму деңгейі әлсіз
дамыған елдер деңгейімен тең, бірақ та республиканың дамыған ... ... өз ... ... ... ете алатындай өнеркәсіп салалары бар.
Бұл - әскери-өнеркәсіп кәсіпорындары, Байқоңыр космодромы және басқа ... орны ... ... оның жері жатады. Жалпы ... – 272,5 ... оның ... ауыл ... жерлеріне – 93,4
млн.га., ауыл шаруашылық дәнді дақылдарына – 35 ... оның ... ... дақылына 23 млн.га. жер берілген.
Қазақстанда ғылыми және техникалық потенциалы, мәдениеті, ... беру ... ... дамыған.
Экономикалық потенциалы негізінде сыртқы сауда және халықаралық еңбек
бөлінісіне қатысу саясаты құрылған болатын. Республиканың қазіргі кезде ... ... ... ... ... оның рөлі мен ... ... Қазақстанның экспорттың потенциалын қарастырайық.
Қазақстанның экспорттық потенциалы. Көптеген елдер ... ... ... ... ... ... өндірісінің
бәсекелестік қабілеттілігін жоғалатушы ... екен ... ... ... ... жолы ... экспорттың дамуына бөлді. Бұл
жағдайда Қазақстан Республикасының қандай ... ... ... ... оның ... яғни ... да тауар өндірушілермен бәсекелестікке түсе алатын және әлемдік
нарыққа шыға алатын ресурстармен ... ... ... ... ... ... өндірушілер өзара бөліп
алған және де онда бос ... жоқ, тек қана ... ... ... ... ... әлемдік нарыққа төмен ... ... ... қазақстаандық шикізат жабдықтаушыларының имиджі жоқ, және де
өнімдерінің сапасы әлемдік сертификатқа ... ... ... ... тура белгіленген уақытында және сапасы ... ... ... әдеттенген. Сондықтан да, әлемдік нарықта өз “тетігін” табуы ... күш ... ... тұсында республика мынандай жағдайда болды: соншама тонна
тас ... ... ... түсті металдар және т.б. өндіре ... ... ... да, ... ... бәсекелестікке де
түспеген, сонымен қатар ... ... ... ... ... алғаннан кейін, республика өз өнімдерін экспорттауда,
тұтынушылармен ... ... ... ... конъюктурасын
зерттеуде алғашқы қадамдар жасай бастады.
Экспорттық -импорттық ... - ... және ... және ... ... даму ... ... және басқа да маманданған ұйымдармен үкіметаралық келісім
негізінде, мемлекеттің қажеттілігі үшін ... ... ... ... ... мен ... ... медикаменттер импортына
лицензиялар мен квоталар ... ... ... ... ...... ... жеке кәсіпорындар, кооперативтер негізінде
жүзеге асырылады.
1992 жылдан бастап Қазақстан өзінің сыртқы сауда байланыстарын ... ... ... бастады.
1999 жылдың бірінші жарты жылдығында енгізген кеден ... ... ... 89 қиыр шет ... тауар айырбасын
жүргізді, оның ішінде: еуропаның - 40,8% Азияның - 28, ... - ... - 9, ... ... ... және ... ... тауар айналымында орында Қытай, Швейцария, Алмания, ... ... ... ... Оңтүстік Корея, Нидерланды, Жапония
алады, ал Азия ... ... ... ... - 28 % ... ... ... айналымы 2004 жылы жалпы 29539.5 млн. АҚШ
доллар құрады, бұл 2003 жылмен салыстырғанда 4406,2 млн. АҚШ ... ... ... кесте арқылы көре аламыз (1-кесте).
1-кесте
Қазақстан Республикасының сыртқа саудасы
(млн. АҚШ доллар)
| |2002 |2003 |2004 ... ... ... | | ... ішінде: |15085.1 |16254.3 |21335.4 ... ... | | | ... ... тыс |5954.1 |5237.6 |6912.8 ... ... оның |9131 |11016.7 |14422.6 ... |8639.1 |9670.3 ... ... ... | | | ... ... тыс |2644.6 |2194.4 |2980.5 ... ... оның |5994.5 |7475.9 |9946.2 ... |6446 |6584.0 |8408.7 ... ... | | | ... ... тыс |3309.5 |3043.2 |3932.3 ... ... оның |3136.5 |3540.8 |4476.4 ... |1086,2 |1911,5 |4087,4 ... ... | | | ... елдерінен тыс |109,9 |-105,6 |-336,9 |
| |976,3 |2017,1 |4454,3 ... біз ... ... ... ... ... көлемінде
экспорттың үлесі – 64,4 % ... және ... ... – 35,6 ... ... ... Сонымен қатар біз бұны мына диаграмма арқылы
көре аламыз (1 - ... ... ... ... ... ... экспорттың және импорттың үлесі
2004 жылы жалпы көлемі қыйыр шетелге 48 %, таяу ... – 52 ... ... ТМД ... ... ... ... (84,7 %) мен
Украинадан (5,9 %) кейін үшінші (2,9 %) орында.
Қазақстан экспортының құрылымында металл ... үлес ... ... ... және ... ... ал ... мен құралдардың
үлес салмағы төмен.
Табиғи күйінде жеткізілетін өнімдер қатарына мыс, қара ... ... ... ... ... отын және тыңайтқыштар жатады.
Осы тоғыз шикізат өнімдерінің үлесіне экспорттың 54 % келеді.
Бұдан біз ... ... ... ... ... және
материалдар экспортына бейімделгендігін және табыстарға жетуде басқа елдер
алдында артықшылықтарымыздың бар екендігін көре аламыз.
Қазақстан ... ... ... және тауарлар топтары
бойынша экспорттың құрылымын келесі диаграммалар ... анық көре ... (2
- ... және 3 - ... Қазақстан Республикасының 2004 жылдың қаңтар-қараша
айындағы серіктес елдермен ... ... ... ... 2004 ... ... ... топтары бойынша экспорттың құрылымы.
Қазақстан табиғи материалдық ресурстар шығаруға маманданған, яғни
арзан ресурстарды жабдықтаушы ... ... ... ... рөлі мен орнын қамтамасыз етеді. Егер де еліміздің ... онда ... ... ... ... ... ... 2004 жылдағы тауардың негізгі
топтар бойынша импорттың құрылымы.
Яғни мұндағы тауар ... ... ... ... мен құрал-
жабдықтар құрайтындығын анық көріп отырмыз.
Импорттық саясат ең ... ... ... ... ... ... ... республика территориясына негізінен ішімдік бағыттағы
және төменгі сапалы тауарлар енгізіледі, ... ... ... ... ... өндіріске зиян келтіретін өнімдердің енуін жанама әдістер
арқылы шектей отырып, халықаралық тәжірибеге сәйкес ... ... ... ... өз бетімен жүзеге асыра алатын импорт алмастырушы өндірісті
дамытуы керек. Импорттық тауарларды сатып алуға ... ... ... ... ... ... сонымен қатар мемлекеттік емес
құрылымдардың қаражаттары жұмсалады.
Бұдан біз Қазақстанның ... ... үлес ... Ресей
Федерациясы алып отырғандығын көреміз - 49%, Алмания - 7%, АҚШ- ... - 4%, ... - ... біз ... ... шығаруға маманданған, яғни арзан
ресурстарды жабдықтаушы ... ... ... ... рөлі мен ... ... етеді. Егер де еліміздің ... онда оң және ... ... ... ... Республикасының халықаралық ... ... ... 1987 ... бастап одақ республикалары экспорттық-импорттық
операциялар жоспарын өз бетімен жасады және оларға сыртқы ... ... ... рұқсат берілген.
Осыған дейін сыртқы экономикалық және республикалық ... ... және ... ... ... құрамында
қалыптасқан. Одақ мемлекеттерінің кеңесі экспорт бойынша тапсырмаларды
тікелей мемлекеттік ... ... ... ... Негізгі экспортер-кәсіпорындар одақ министрлігінің қарауында
болды және олардың жоспарында ... ... ... ... ... Осындай қарым-қатынас жүйесі импорттық операциялар
кезінде де жүргізілді.
Тыңшы органдарының шешімімен кәсіпорындардың, салалық, аймақтық,
республикалық органдардың ... мен ... ... және олардың
құрылымында сыртқы ... ... ... ... ... жылы ... ... сыртқы сауда бірлестігін
құрылды, 1989 жылы Сыртқы сауда мемлекеттік ... ... 1991 ... сауда байланыс министрлігі болып қайта құрылды. 1993 жылдың
маусымынан бастап оны ... ... ... ... ... потенциалы тиімді пайдалану, нарық
қажеттілігін қанағаттандыру, республиканың әлемдік шаруашылық ... ... ... 1994 ... ... ... экономикалық
байланыс министрлігін, Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп министрлігі мен
Сауда министрлігін тарату негізінде Қазақстан ... ... ... ... ... ... аппаратында, Экономика, Қаржы министрліктерінде,
Ұлттық банкте ... ... ... бекітілді, Кеден комитеті мен
Сыртқы экономикалық банк (Алембанк) ұйымдастырылды.
Шетел мемлекеттерінің несиелерін тарту жөніндегі жұмыстарын ... ... ... шешу үшін ... ... шетелдік
несиелер жөніндегі республикалық комиссия құрылды.
Қазақстан Республикасы шетелдік несиелерді ... ... ... және өтеу ... ... ... күшейту және отандық
өнімдер экспортын ынталандыру үшін 1994 жылдың шілде ... ... ... ... міндеттер жөніндегі құқығын ... ... ... ... ... экспорттық-импорттық
(Эксимбанк) банкісі құрылды. ... ... ... 170 ірі
банктерімен корреспонденттік байланыстары бар: 13 бас ... ... ... ... ірі ... ... валюталық
несиенің 85 өндіріс сферасына жұмсайды.
Қазақстан Республикасының ... ... ашық 24 ... ... ... ... ... бақылау жасалады, оның ішінде
19 мемлекет және 5 халықаралық ұйым.
6260 млн. АҚШ доллар соммасына шетел капиталының қатысуымен 15 ... жоба ... ... ... ... және республикадан тыс отандық бизнес қарым-
қатынасында делдал ... ... ... ... ... 1959 жылы ... және 1989 ... бастап өз алдына ... ... ... оның ... құрамына 400-ден аса ұйым ... және ... ... ... ... сияқты
маманданған фирмалар құрылды.
Облыс орталығында республикалық палаталық уәкілдігімен ... ... ... ... ... ... біріккен сауда
палаталарын құру жөнінен мақсатты жұмыстар жүргізілуде. Франциямен біріккен
сауда палатасы құрылды. 9 елде ... ... ... кәсіпкерлік қызметті ынталандыру, отандық экономиканың
дүниежүзілік шаруашылық байланыс интеграциялануына жағдай жасау ... ... ... ... ... ... ... Республикасында шетел фирмаларының 160 өкілдіктері тіркелді,
шетел капиталының ... 10 банк ... ... 6812 ... ... ... ... Қазақстан бірінші болып егеменді мемлекеттің
сыртқы экономикалық қызметін нормативтік ... ... ... ... ... қазіргі кездегі дамуының
халықаралық экономикалық қарым-қатынастар сферасында тәуелділік жағдайын
ескертеді. Бұлай болмау ... біз ... ... ... ... ... ... қаласақ, онда елдің өнеркәсіп өндірісін біртіндеп
отырып экспорт пен импорттың ... ... ... ... КӘСІПОРЫНДАР – ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЕҢБЕК БӨЛІНІСІНІҢ НЕГІЗГІ
НЫСАНЫ
2.1. Қазақстандағы ... ... ... жағдайына талдау
Казіргі кезде дүниежүзілік өндіргіш күштердің даму кезеңі дамыған
материалдық-техникалық негізін, халықаралық ... ... ... ... кооперацияның әртүрлі формаларын қоса алғанда экономикнаың
интернационализациялану ... ... ... ... ... ... ... интернационализациялануы” түсінігін
бірқатар факторлардың көрінуімен байланыстырады, олар: ... ... ... ... ... ... әсер етуі,
капиталға қатысу дәрежесі т.б. Экономиканы интернационализациялаудың
алғашқы ... ... ... ... ... негізге ала
отырып, өндірістік күштер факторларының орналасуын, ... ... яғни ... ... ... ... объективті негізінің халықаралық еңбек бөлінісінің
тереңдеуі екендігін көрсетеді, яғни тарихи және логикалық дамудың алғышарт
факторы ... ... ... ... ... ... пайдалы қазба қорлары, құнарлық жерлер, ... ... саны және т.б. ... ... біріншіден, ТҰҚ сияқты ірі
шаруашылық бірлестіктердің қызмет ету ... ... ... ... ТҰҚ ... ғана емес,
сонымен қатар оның басқа да формалары бар.
Біріншіден, бұл мемлекеттер ... ... ... ... ... ... ... бірлестіктер мен одақтар;
Екіншіден, БҰҰ Бас Ассамблеясы резолюцияларымен расталып, ... ... ТҰҚ ... ... ұйымдасқан өндіруші-ел
ассоциациялары;
Үшіншіден, еркін экономикалық аймақтар;
Төртіншіден, мемлекетаралық немесе трансұлттық қаржылық өндірістік
топтар;
Бесіншіден, ... ... ... ... қаржылық институттар;
Алтыншыдан, бір уақытта капиталдар қозғалысының формасы ... ... ... қазіргі кезде экономика интернационализациялауының формасы
ретінде негізгі мәнге ие болатын ... ... ... ... халықаралық айырбастың жаңа
жолдардың бірі ретінде біріккен кәсіпкерліктің тез ... ... ... ... ... ... ... саясатындағы,
өндіріс технологиясы мен құрылымындағы өзгерістерге байланысты өндіріс
факторлары мен нарықтық сұранс сипатының өзгерісі. ... ... ... байланыстардың дамуын есепке ала отырып, біріккен кәсіпкерлік
феномен едәуір күрделі сипатқа ие болып ... ... ... әртүрлі формалары мен біріккен кәсіпорындар ... ... және ... ... ... ірі, ауқымды
интеграциялық жобаларды жүзеге асыруға дейін.
Сөйтіп, ... ... ... ... ... ... ... келесі көрсеткіштермен
сипатталатындай, бірқатар артықшылықтарды ... ... ... ... шығындармен және тәуекелмен шығу ... ... ... ... ... ... ... негізінде мердігерлік және серіктестік
қарым-қатынастардың ірі ... ... ... ... ... өндірістік қуаттардың, ұлттық компаниялардың керек-жарағының
өзгеруінсіз ... ... ... ... ... ... жататын
компоненттердің біртұтас құрамдас бөліктерінің болуы;
Бесінші, бірігуге жататын қаржылық міндеттемелерге ... ... ... ... ... ... ... шығындарды азайту;
Алтыншы, протекционистік тосқауылдарды жою және ірі халықаралық
инвестициялық жобалар мен бағдарламаларға ... ... ... ... ... сыртқы нарыққа шығудың тікелей формаларына көшу;
Жетінші, ... елде ... ... ... пайдалану;
Сегізінші, біріккен кәсіпкерлік процесінде ... тез ... ... серіктестік қарым-қатынасты белсенді түрде дамыту.
Соңғы жылдары экономика ғылымында “біріккен ... ... ... ... біріккен кәсіпкерлік Батыс пен ... ... ... ... бұрынғы Кеңес Одағы
елдерімен экономикалық қарым-қатынасты жөндеуде маңызды орын алады.
Біріккен кәсіпорындардың формасы мен құрылу ... ... ... ... ... ... принциптер жатыр.
Біріншіден, әрбір серіктестіктің капитал салымы ретінде қарастыруға
болатын, ... ... ... ... ... ... кәсіпорын
(ақша қаражаттары, ғимараттар, құрыл-жабдықтар, “ноу-хау”, интелектуалды
меншік және т.б.).
Екіншіден, серіктестер арасындағы пайдамен тәуекелді болу ... ... ... ала ... ... ... ... қызметі қабылдауышы ел заңдылығына
сәйкес жүзеге асырылады.
Төртіншіден, серіктестер басқару жауапкершілігін ... ... ... ... ... ... құрылған басқару органдарының ... ... ... ... кәсіпорындардың акционерлік қоғам формасында
немесе серіктестік ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Акционерлік қоғам және серіктестік
формасында құрылған кәсіпорындардың әртүрлі формалары болды (1 сурет).
1. сурет. Біріккен кәсіпорындардың түрлілігі.
Қазақстанда біріккен ... ... ... кәсіпкерлік
формаларының элементтерін иеленетін ... ... ... Отандық
біріккен кәсіпорындардың ішінде көбінесе акционерлік емес формалардың басым
екендігін және ... ... ... ... компаниялар
туралы заңдылықты нақты түрде талдау керек екендігін ... ... ... жағдай біріккен кәсіпорындардың басқа да формаларын құру және ... ... ... керек.
Салалық құрылымында есепке ала отырып, біріккен кәсіпорындар статусын
дифференциациялау, ... ... ... ... ... ... табылады. Біріншіден, кіші және орта шетел фирмаларымен қарым-
қатынас кезінде біріккен кәсіпорындарды серіктестік формасында құру арнайы
басқару ... ... ... ... ... ... жоғарылатады. Батыс елдеріндегі сияқты әрбір серіктестіктің
басқаруға және тексеруге бақылау жасау ... ... ... ... ... ... капитал сыйымды салалардағы ірі батыс фирмаларының
қатысуымен құрылатын біріккен ... ... ... акционерлік
қоғам формасында құру керек. Нәтижесінде, ... ... ... ... ... ... ... әр жақтың экономикалық қызмет
есепке ала отырып, салымдардың арақатынасы негізінде ... ... ... ... ... ... рөл ... келісім-шарттық біріккен кәсіпорындарды құру пайдалы. Жаңа
технологиялық процестер ендіру немесе қолдану негізінде шетел ... бар. ... ... ... ... бастап жарғылық
қор толығымен республика меншігінде болады, бірақ ... ... ... ... ... ... шетел серіктесіне береді.
Бүгінгі күнде Қазақстанда біріккен кәсіпорындарды құру ... және ... ... ... Біз ... ... ... өзгертудің катализаторы ретінде қолданылуы жоспарланды.
Біріккен кәсіпорындар қызметін реттеудің тиімсіз ... ... ... ... ... ... ... экономикасына шетел инвестициясын тартудың тиімді
формаларының бірі - ... ... ... ... мен
салалардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру факторы ... ... ... Бұл ... ... ... ... қазақстандық
инвестициялық ақуалын ғана талдап қоймай, сонымен қатар серіктестердің іс-
қимылдарын да қарау керек.
Біріккен ... құру ... ... ... белгілі бір
мақсаттарды қарастырады:
* тауардың нарықтағы, саладағы бәсекеге қабілеттіліктің жоғарылауы;
* қосымша қаржы және материалдық ресурстардың тартылуы;
* алғы шетел техникасы мен ... ... ... ... жоғарылату және өткізу процесін жақсарту
үшін серіктестерінің тауарлық белгісін қолдану;
* өндірістік процесс пен ... ... ... ... ... тоқырау кезінде шетел серіктесімен коммерциялық тәуекелді
бөлісу.
Біріккен кәсіпорын формасында тікелей шетел ... ... ... яғни ... ... құру ... нақты шешімді
қабылдау кезінде бірнеше факторлардың әсер етуін есепке алу керек. ... ... ... ... ... ... ... тартымдылығына кәсіпорынның салыстырмалы
позициясының бағасы, нарық сыйымдылығы, ... ... ... ену ... ... ... көлемі, оның даму тенденциясының
бағасы (бәсекелестердің саны ма, ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың нақты алатын
орнын келесі суреттен көруге болады.
2-сурет. Шетел инвестициялары жүйесіндегі біріккен кәсіпорындардың
нақты ... ... ... ... құру ... ... өз ... мен мақсаттары бар. Оларға бірінші кезекте
келесілерді жатқызуға болады:
* жаңа нарықты ... ... ... ... ... ағымы (шикізаттың жаңа көздерін қалыптастыру және
өндірістік базаларын жаңарту).
Шетелдік серіктестердің біріккен кәсіпорын құру ... ең ... бірі жаңа ... шығу ... табылады.
Ұлттық немесе аймақтық нарықтардың потенциалын нарықтың ... және ... ... ұзақ ... ... ... атап ... болады.
Тағы бір мақсаты - қызметкерлерге неғұрлым аз ... ... ... ... пайдаланумен серіктес елінде өндірісті
қайта негіздеу нәтижесінде ... ... ... ... ... ... үшін неғұрлым жағымды заңды жағдайлар жасалған. Ол Қазақстанмен
біріккен кәсіпорындар құру ... ... ... ... рөл ... қатар, біріккен кәсіпорындар құру туралы шешім қабылдауға
ерекше мотивтер де әсер ... ... ... ... осы елдің бұрынғы азаматтары болса немесе біріккен
кәсіпорындар бір ... ... ... ... егер де ... ... құру шешімін туысқандар арасында
қабылдаса,
* экологиялық, егер де экологиялық зиянды қалдықтар шығару ... ... ... көтеруге және басқа да ... ... ... ... үшін ... ... құрудың негізгі
мақсаттары:
* маркетингтік орта мен менеджмент сапасын жоғарылату;
* ... мен ... ... ... ... негізін жақсарту;
* шетел серіктестерімен тәуекелді бөлісу;
* арнайы білім, техника мен ... ... және ... жаңа ... нарықтарына шығу мүмкіндіктері;
* қалыптасқан өндірісті кеңейту және жаңа жұмыс орындарын құру;
* жеңілдетілген салық салу;
* шетел қаржы ... ... ... ... құру процесінде және оның әрі қарай қызмет ету
кезінде серіктестер бірінші кезекте құқылық ... ... да ... біріккен кәсіпорындарды құру және дамытуды құқылық
қамтамасыз етуді қарастыру қажет.
Біріккен кәсіпорындар ... - ... ... ... және ... ... фирмаларының,
ассоциацияларының және басқа да алыс және жақын қалыптасқан халықаралық
бірлестіктер мен ұйымдар.
Қазақстан территориясында ... ... ... ... ... ... жүргізетін) өндірістік кәсіпорындарды, тауар
фирмаларын, енгізу және басқа да ... ... ... ... болады.
Біріккен кәсіпорындар құру шегінде серіктестер пайлық жарғы формасында
қалыптасып, қаржы ресурстарын ... ... ... ... ... бір ортақ қызмет жүргізудің іске асыру біріккен пайда ... бөлу ... ... керек.
Біріккен кәсіпорындарға қатысушылар заңды тұлға болып табылады және
өзінің қызметін біріккен кәсіпорын жарғысы мен ... ... ... және ... ... іске ... ... қызмет ететін біріккен кәсіпорындардың,
шетел инвестициясымен құрылған кәсіпорындар қызметінің режимі, ұйымды-
құқылы ... ... және ... ... 1997 ... 19 ... “Қазақстан Республикасындағы шетел инвестициялары туралы” Заңымен,
сонымен қатар осы ... ... және ... әсерін
тигізетін басқа да заңды актілермен анықталады.
Қазақстан ... ... ... ... біріккен
кәсіпорындардың дамуы мен қазіргі жағдайына талдау ... ... ... ... еліміздің
территориясында қызмет ететін біріккен және ... ... ... ... 2004 ... 1 ... тіркелген біріккен
кәсіпорындардың саны 5444 болды, ол 2002 жылмен салыстырғанда 1,5 ... ... ... Қазақстан Республикасы бойынша тіркелген
біріккен кәсіпорындардың ішінде:
* ірі кәсіпорындар саны –191;
* орта ...... кіші ...... көрсеткіштер Қазақстан Республикасында кіші және ... ... үшін ... ... ... ... ... территориясында қызмет ету түрлері бойынша
біріккен кәсіпорындардың тіркелген санын 2-кестеден көруге болады.
2-кесте
Қызмет ету түрлері бойынша ... ... ... | | | |
| |2002 ж |2003 ж |2004 ж ... ... |2738 |3731 |5444 ... |2505 |3472 |5147 ... |163 |190 |206 ... |70 |69 |91 ... ... ... және ... | | | ... |48 |79 |112 ... |45 |75 |100 ... |3 |2 |10 ... |- |2 |2 ... өсіру және балық аулау кәсібі |1 |3 |7 ... |1 |3 |7 ... |- |- |- ... |- |- |- ... ... |88 |97 |131 ... |55 |64 |93 ... |20 |16 |20 ... |13 |17 |18 ... өнеркәсібі |511 |674 |910 ... |427 |581 |814 ... |49 |61 |59 ... |35 |32 |37 ... ... ... ... және | | | ... ... |26 |31 |27 ... |17 |25 |22 ... |2 |5 |3 ... |7 |1 |2 ... |211 |301 |562 ... |197 |284 |541 ... |14 |15 |18 ... |- |2 |3 ... ... және ... жөндеу, | | | ... |1050 |1511 |2214 ... |1023 |1474 |2175 ... |24 |33 |30 ... |3 |4 |9 ... және ... |71 |84 |93 ... |62 |75 |84 ... |6 |5 |5 ... |3 |4 |4 ... және ... |201 |266 |353 ... |185 |239 |326 ... |12 |23 |23 ... |4 |4 |4 ... ... |70 |76 |89 ... |62 |68 |77 ... |8 |7 |9 ... |- |1 |3 ... ... ... | | | ... |336 |449 |657 ... |319 |438 |639 ... |14 |11 |15 ... |3 |- |3 ... беру |21 |35 |- ... |19 |31 |- ... |2 |3 |- ... |- |1 |- ... ... және ... қызмет | | | ... |25 |37 |40 ... |24 |34 |37 ... |1 |2 |1 ... |- |1 |2 ... да ... және ... қызмет| | | ... |77 |88 |46 ... |67 |81 |41 ... |8 |7 |4 ... |2 |- |1 ... шаруашылығы жүргізу жөнінен қызмет | | | ... |- |- |203 ... |- |- |191 ... |- |- |9 ... |- |- |3 ... ... қызметі | | | ... |- |- |- ... |- |- |- ... |- |- |- |
| |- |- |- ... көрсетілген деректер бойынша, Қазақстан Республикасында
тіркелген біріккен кәсіпорындардың 2214-і үй ... және ... ... ... 910-і ... ... 657-ы қозғалмайтын
мүлікпен операциялар жасау кәсіпорындарында қызмет етеді. Кестедегі
деректерге ... ... ... ... біріккен
кәсіпорындардың саны жылдан-жылға өсуде.
Шетел ... ... ... ... Республикасында
инвестициялау үшін неғұрлым жағымды аудандар болып Алматы ... ... ... ... ... Алматы, Атырау, Қарағанды, Шығыс
Қазақстан облыстары ... ... ... ... ... ... ... байқаймыз.
3-кесте
Облыстар бойынша біріккен кәсіпорындардың тіркелген саны[2]
| | | | |
| |2002 ж |2003 ж |2004 ж ... ... |2738 |3731 |5444 ... |2505 |3472 |5147 ... |163 |190 |206 ... |70 |69 |91 ... |20 |57 |92 ... |17 |47 |82 ... |2 |9 |9 ... |1 |1 |1 ... |59 |97 |166 ... |44 |77 |147 ... |10 |15 |12 ... |5 |5 |7 ... |110 |148 |203 ... |93 |127 |187 ... |12 |15 |12 ... |5 |6 |4 ... |75 |123 |236 ... |65 |112 |216 ... |8 |7 |16 ... |2 |4 |4 ... ... |79 |117 |189 ... |66 |105 |178 ... |7 |7 |6 ... |6 |5 |5 ... |27 |29 |36 ... |21 |23 |30 ... |3 |3 |4 ... |3 |3 |2 ... ... |44 |70 |130 ... |36 |65 |119 ... |7 |5 |9 ... |- |- |2 ... |87 |123 |185 ... |67 |107 |169 ... |11 |7 |8 ... |9 |9 |8 ... |36 |106 |155 ... |33 |96 |150 ... |2 |8 |4 ... |1 |2 |1 ... |14 |18 |24 ... |9 |12 |19 ... |4 |4 |3 ... |1 |2 |2 ... |48 |99 |148 ... |44 |89 |139 ... |4 |8 |8 ... |- |2 |1 ... |38 |45 |67 ... |30 |38 |60 ... |2 |5 |4 ... |6 |2 |3 ... ... |50 |87 |144 ... |39 |78 |132 ... |6 |8 |11 ... |5 |1 |1 ... ... |121 |264 |414 ... |109 |247 |393 ... |8 |9 |10 ... |4 |8 |11 ... ... |200 |232 |388 ... |190 |222 |377 ... |7 |7 |6 ... |3 |3 |5 ... қаласы |1730 |2116 |2867 ... |1642 |2077 |2749 ... |70 |73 |84 ... |18 |16 |34 ... ... 2004 жылы 5444 біріккен кәсіпорын тіркелген
болса, оның 53%-і Алматы қаласында қалыптасқан, яғни ... ... ... және ... ... саны ... – 2867
кәсіпорынды құраған, ол 2002 ... ... 1,5 есе ... ... ... ... ... біріккен және шетел кәсіпорындарының
шоғырланған орталығы Алматы, Астана қалалары, ... және ... Бұл ... ... ... ... және ... өсуі оңды тенленцияны көрсетеді. Ол оңтүстік, Солтүстік
Қазақстан, Павлодар ... 2003 жылы ... ... біріккен
кәсіпорындар төмендесе, 2004 жылы қайта көтерілу байқалады. Ол ... ... ... ... ... ... қызмет ететін біріккен кәсіпорындардың
көбісі өндіру, сауда салаларына бағытталған. ... және ... ... істейтін адамдардың саны 2004 жылы 346072 жеткен (4-
кесте). Кәсіпорындардың жұмысшыларының тізімдік ... бір және одан ... ... ... ... немесе тұрақты жұмысқа қабылданған барлық
жұмысшылар жатады. Сонымен қатар бірге, нақты жұмыс істейтіндермен қатар,
ресми жұмысқа ... де ... ... ... ... ... ... және шетел
кәсіпорындарындағы жұмысшылар саны мен ... ақы ... |2002 |2003 |2004 |
| ... ...... |к |рдың |к |
| ...... ...... ...... ... |
| ... ... ... ... ақы|адам |еңбек ақы|
| | ... | ... | ... |
| | ... ... ... |291672 ... |314690 |144255.2 |346072 |180972.2 |
|Соның ішінде: |4422 |673.5 |4645 |893.8 |8119 |2256.0 ... | | | | | | ... |13479 |5900.0 |14041 |6937.3 |32979 |16801.3 ... |6328 |3055.6 |6798 |3673.5 |7811 |3224.9 ... |15871 |15548.3 |17497 |19944.0 |19740 |30433.0 ... ... |7274 |2090.5 |7832 |2667.0 |5768 |1667.7 ... |210 |14.1 |272 |20.8 |2288 |256.3 ... ... |12357 |8788.8 |16705 |16314.5 |13578 |15119.0 ... |129874 |34271.2 |133901 |37460.6 |130273 |40320.9 ... |1148 |112.8 |1086 |140.8 |1846 |338.0 ... |2542 |2472.1 |2848 |2714.9 |2515 |2856.3 ... |4655 |3639.1 |5988 |4614.3 |6380 |5303.6 ... |24058 |8589.1 |24985 |9196.5 |23785 |9840.1 ... |4654 |784,2 |5011 |909 |5607 |1064.8 ... | | | | | | ... ... |2975.3 |9745 |3305.4 |9946 |3134.5 ... ... |5732 |2169.9 |6248 |2422.1 |12173 |8183.2 ... ... |49603 |24620.6 |57068 |33040.1 |63254 |40172.5 ... ... ... ... өсуі ... жұмыспен қамтылу деңгейінің өсуіне де алып келеді. Қазақстан
бойынша 346072 адам ... және ... ... ... істейді,
олардың алатын еңбек ақыларының қоры 2004 жылы 180972.2 ... ... және ... жұмысшылардың еңбек ақы қорына ... ... ... де ... ... қызметі мен құрылуын экономикалық қамтамасыз
ету үшін бірінші кезекте біріккен ... ... ... Оған ... қаржыландыру көздерін құру, жарғылық
капиталдағы қатысушылар салымының арақатнасы, ... алу ... ... ... ... қызмет ету көрсеткіштерінің есептері.
Біріккен кәсіпорындарды қаржыландыру көздері болып жарғылық қорға салынған
ақша ... ... ... ... ... ... ... да қорлары, несиелер саналады.
Біріккен кәсіпорындардың капиталдық салымын қаржыландыру көздері мен
құрылымына талдауды келесі сызбадан ... ... ... және ... капитал құны бойынша жарғылық ... ... ... ... ... ... түрде салынуы мүмкін: үйлердің,
ғимараттардың, жабдықтардың басқа да материалдық ... ... ... және ... да табиғи ресурстарды, үйлерді, ғимараттарды, жабдықтарды,
сонымен ... ... да ... ... пайдалану құқы.
Біріккен кәсіпорынға қатысушылардың ақшалай қаражаттары. Біріккен
кәсіпорын құрушылардың арасындағы ... ... ... ... олардың
салымының бағасы ұлттық және шетелдік валютада жүргізіледі.
3-сурет. Біріккен кәсіпорындардың капиталдық салымын қаржыландыру
көздері мен құрылымы.
Біріккен және шетел кәсіпорындарының жарғылық ... ... ... ... ... ... 2002-2004 жылдардағы қызмет етуші біріккен және шетел
кәсіпорындарының жарғылық қоры
| |2000 |2001 |2002 |
| ... ... ... |
| |н |31-ші ... |31-ші ... |31-ші |
| ... ... |желтоқсан| ... | ... | ... | ... ... |4.93057 |77685.5 ... ... ... |139817.8 |
|Соның ішінде | | | | | | ... |28.9 |31.7 |71.1 |70.8 |72.3 |72.0 ... |1436.8 |1238.2 |16473.4 |16449.9 |17773.4 |17625.2 ... |1293.4 |1529.5 |3020.6 |2580.5 |4935.1 |3993.8 ... |4707.8 |4414.0 |4320.7 |4247.6 |4752.3 |4270.0 ... ... | | | | | | |
| |1820.3 |1986.3 |976.3 |947.1 |1876.1 |1912.2 ... |7.3 |7.2 |177.1 |175.3 |187.0 |186.3 ... ... | | | | | | |
| |376.6 |997.0 |119.7 |856.6 |252.3 |985.4 ... |1844.4 |1993.0 |5452.3 |5340.2 |11665.4 |14216.8 ... |644.0 |646.0 |731.7 |748.3 |731.7 |796.0 ... |104.6 |83.1 |104.4 |77.2 |721.8 |696.9 ... |3882.4 |4097.7 |3122.0 |3345.4 |3936.1 |5964.5 ... |7939.8 |7961.6 |7917.9 |7748.8 |8323.2 |8161.8 ... | | | | | | ... |140.4 |160.7 |3876.6 |4522.5 |4098.8 |4744.8 ... ... | | | | | |
| |210.6 |175.2 |170.7 |219.9 |1064.6 |1167.3 ... ... |2482.7 |2561.5 |19044.7 |3770.3 |19648.7 |7757.5 ... ... |66143.7 |49802.8 |72317.6 |52626.2 |87154.6 |67267.3 ... ... жарғылық қорға салымдар машиналар мен жабдықтар,
лицензиялар және т.б. түрде салады және ... ... ... қатар,
біріккен кәсіпорынды құру туралы келісімге қол қойылған валютаның түнгі
ресми ... ... ... ... валютасын қайта есептеу арқылы
бағаланады, ... ... ... ... ... қорына
салымды жер, табиғи ресурстар, үйлер мен ғимараттар түрінде береді.
Біріккен кәсіпкерліктің даму тәжірибесі, бұл процестің ... ... ... ... Біріккен кәсіпкерліктің дамуы әркелкі болса
да, әртүрлі белсенді дәрежесімен дүние жүзі елдерінің көбісін жанап өтті.
Бұл ... ... ... 10-15 жыл ... ... ... ... Еуропалық
экономикалық институттың (ИНСЕАД) берілгендері бойынша, 1986ж. ... ... ... ... ... ... 839 келісім-шарт
тіркелді.
Қазіргі кезде біріккен кәсіпкерлік дамуында 2 топты бөліп ... ... ... ... ... ... ... дамушы елдерде біріккен кәсіпкерліктің дамуы.
Жаңа индустриалды елдерде бірінші және ... топ ... ... ... дамыған елдерде біріккен кәсіпкерлік дамуының ... бар: ... ... ... ... және ... сыйымды
салалармен өзара байланыстылықтың жоғарғы ... өз ... ... құруға ұмтылуы.
Дамушы елдердегі біріккен кәсіпкерлік процесі дамуын қарастырсақ,
келесідей өзгешеліктерді ... ... ... ... ... тәжірибе және бәсекелестік жағдай, сонымен қатар
халықаралық кәсіпкерлік ... ... ... ... өз экономикаларының құрылымдық өзгеруін
қалайды. Экономикасы өтпелі елдер шетел серіктесі үшін ... ... ... ... жеңілдіктер енгізу, ұлттық кәсіпорын ... ... ... ... серіктестерінің ойынша біріккен
кәсіпкерлік процесінің дамуына ... ... ... ... салық
заңдылығының тұрақсыздығы, әртүрлі өнеркәсіп стандарттары, инфрақұрылымның
дамымауы және басқалар.
Біріккен кәсіпкерлік дамуының шетел тәжірибесін ... ... ... ... ... ... ... біріншіден, біріккен кәсіпкерлік туралы келісім-шарттардың басым ... ... ... – 80%, дамушы елдерге - 17%, экономикасы өтпелі
елдерге – 3 % келеді;
- екіншіден, ... ... ... ... ... әсер ... ... әлеуметтік, мәдени, аймақтың толығымен ... ... ... ... мен ... ... ... дамушы елдердің экономикасы өтпелі ... ... ... екі ... да ... ... ... елдер үшін жаңа
өткізу жолдарын ашуға, ал экономикасы ... ... үшін ... ... туады. Осыған байланысты транзиттік экономикадағы елдер
біріккен кәсіпкерлік қызметін өнеркәсібі дамыған елдермен ғана ... ... ... ... ... ... ... төртіншіден, әртүрлі елдердегі біріккен кәсіпкерлік даму тәжірибесіне
талдау жүргізу, бұл ... ... ... ... оң және теріс жақтарын анықтауға мүмкіндік ... ... ... ... өзін-өзі өтеуіне байланысты ... ... ... болады:
1. Қазақстаннан экспорттайтын және Қазақстандағы резидент еместерге сататын
біріккен ... ... ... ... БК ... ... “ТСК СТИЛ” БК (қалайы); “ИНТЕРМИН” БК (жануарлар азығы).
1. Қазақстанда валюталық резиденттерге сататын біріккен ... ... БК ... ... ... “Халықаралық бизнес институты” БК (Қазақстан-АҚШ).
1. Импортты алмастыру мақсатындағы біріккен кәсіпорындар. Мысалы, металл
құрал-жабдықтарын ... ... БК, ... мен ... “Тельбонк-Алматы” БК, компьютер шығаратын “Прогноинфо”,
“Веста”, “Сирена” және т.б. ... ... ... ... ... ету үшін ... айналысатын
біріккен кәсіпорындар. Мысалы: “Казахиталкаракуль” БК (тері бұйымдар).
1. Біріккен кәсіпорындардың консорциумдар қызметіне қатысуы. Қазіргі кезде
біріккен ... ... ... қатысу тәжірибесі жоқ.
1. Еркін экономикалық аймақтардағы біріккен кәсіпорындардың қызметі. Мұнда
валюталық операциялардың ерекше режимі орнатылуы мүмкін. ... ... ең ... ... тіркелген. Қарағанды, Жәйрем-Атау,
шығыс Қазақстан, Маңғыстау, Алакөл және Жаркент.
1. Біріккен кәсіпорындардың валюталық аукциондар және валюталық биржалар
қызметіне ... ... ... ... ... ... даму
мүмкіндігін болжасақ, 2-3 жыл ішінде ішкі ... ... ... ... кәсіпорындар өндіретін өнім
экспортының өсуін байқау екіталай. Қазақстан территориясында және ... мен ... ... де резидент еместерге де
сату құқығының кеңеюі айтарлықтай нәтижелі көрінеді.
Бұл сатыда валюталық өзін-өзі өтеу ... ... ... ... ... кәсіпорын өнімдерін Қазақстан және ТМД
кәсіпорындарына сату, шетел ... ... және ... ... ... ... Шетел серіктегі өз еліндегі қалыптасқан
тізбегін қолдана отырып, валютаға біріккен кәсіпорын өнімін ... ... ... Сонымен бірге, бұл елдерде бәсекелестік күрес жүргізбеу
үшін ... ... ... беру ... тәжірибені
қолдануды ұсынады, яғни жартылай фабрикатты сатуды, немесе, ... мен ... ... ... ... ... ... қарастырады.
Біріккен кәсіпорындардың дайын өнімдерін сатуға болады, ... ол ... ... ... ... ... тиіс. Мұндай жағдайда біріккен кәсіпорындар
тауарды қабылдап алушы елдің ... және ... ... салымды
өсіреді, ал жүргізіліп отырған сыртқы экономикалық байланыс ... ... ... ... ... ... ... бөлігі оның ішкі нарықтағы қажетті өнімді
алуға жұмсалуы тиіс. Батыс кәсіпорындары көп жағдайда шикізат ... ... ... ... ... бөлгендіктен, қазақстандықтар Батыс
серіктестерінің ішкі нарықта алатын ... ... 18 ... шектеу
қойды. Бұл уақытша компромисс. Шетел қатысушыларын қанағаттандырмады.
Біріккен кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... ... түсімінің бір бөлігін дамыған батыс
елдерінің ақша нарығына орналастыру үшін ... ... ... ... батыс қатысушыларының ынтымақтастығы бар шетел
банктері жағдай жасайды. Бұған, ... ... шет ... ... ... ... ... де қатыса алады.
Қазақстан Республикасында біріккен кәсіпорындардың санының және
түрлерінің көбеюі мен ... ... ... ... ... түсіндіруге болады:
* сыртқы экономикалық саясаттың либерализациялануы;
* ашық экономика саясаты;
* ... ... және ... қайта құрулар;
* Қазақстанда жүргізіліп отырған басқа да оңды ... ... ... ... біріккен кәсіпорындардың даму деңгейін
бағалау
Республиканың экономикалық дамуының негізгі параметрлеріне жасалған
талдау ұлттық ... қиын ... бірі - ... өндіру
процесіндегі баланстық тепе-теңдігі екендігін анықтауға мүмкіндік береді.
Бұл құбылыс ... ... ... ... мен ... ... ... факторға айналды. Қайта өндіру процесін жетілдіруде
және ынталандыруда негізгі рөлді атқаруға біріккен ... ... ... ... ... ... ... негізгі өндіріс
қорларын құру және жаңарту, өндіріс құралдарын жетілдіру және ... ... Бұл ... ... ... ... қорлар дамуының негізгі
көздерінің бірі ретінде біріккен кәсіпорындар ... етуі ... ... біріккен кәсіпкерлік экономиканың жалпы ішкі өнім, ... таза ... ... ... ... ... әсер етеді.
Қайта өндіру процесі мәселелерін шешуде технологиялар, басқару
әдістері, капитал ... ... ... ... ... ... рөл атқаратындығын көрсетуге болады. Сонымен бірге,
тәжірибе көрсеткендей, сыртқы ... ... ... ... экономикада біріккен кәсіпкерліктің оң және теріс жақтары болады
екен.
Қазақстан негізгі көңілді ұлттық ... ... ... өсуіне тікелей әсер ететін, қоғамдық қайта өндіруді күшейтетін
тәсіл ретінде біріккен кәсіпорындарды ұйымдастыратын факторға ... ... ... ... ... салымдарын талдау
республиканың минералды-шикізат кешенінің негізгі базалар ... ... ... ... екендігін көрсетеді. Тікелей
шетел инвестицияларының көлемі бойынша біріккен және шетел кәсіпорындарының
қызметін талдау мұнай саласына салынған шетел ... ... ... ... 55% ... ... бойынша әрекет ететін біріккен және шетел кәсіпорындарының капитал
салымдары
|Облыстар ... |2000 |2001 |2002 ... |94025.5 ... |299137.0 |
|Соның ішінде | | | ... |0.6 |34.0 |39.4 ... |1990.0 |7330.4 |19052.1 ... |786.4 |37807.6 |3168.5 ... |50246.0 |64740.8 |85583.6 ... ... |415.2 |2449.3 |1637.6 ... |0.8 |6.9 |25.6 ... ... |670.9 |1172.9 ... ... |969.0 |5557.4 |27139.7 ... |3751.4 |10087.5 |3175.0 ... |- |23.7 |55.8 ... |7418.9 |4997.4 |19223.1 ... |4568.2 |3870.2 |7174.0 ... ... |3.0 |1667.6 |54.8 ... ... |21.9 |88.6 |503.8 ... ... |712.8 |2058.6 |3242.3 ... қаласы |22470.4 |7622.6 |2777.9 ... және ... ... ... салымдары 2000 жылмен
салыстырғанда 2002 жылы 252852.7 ... ... ... бұл – ... Атырау, Маңғыстау, Қарағанды, Павлодар облыстарында және Астана
қаласындағы біріккен кәсіпорындардың ... ... ... кәсіпорындарды құру кезінде өндірістік салада
келесі факторларды ескеру ... ... ... ... ... және бір ... шетел заңды тұлғаларына да таралатын қозғалмайтын мүлікке құқық
орнату (құқықты заңды түрде орнату);
* ... және ... ... ... ... қатыс мүмкіндіктерін кеңейту;
* мемлекет тарапынан салықтық қысымды азайту, болашағы зор салаларға
салық салу жөнінен жеңілдіктер беру;
* еркін ... ... ... ... ... ... ... заңды актілерді қабылдау.
Қазіргі кезде республика бойынша әрекеттегі біріккен кәсіпорындардың
жалпы жарғылық қоры 139.9 ... оның ... ... ұйымдастырушысының
үлесі 40,1% құрайды.
Жасалған талдау шетел серіктестерінің қатысуымен ... және ... 1511 ... ... 771 ... ... ... Құрылыста шетел серіктестерінің қатысуымен 486
кәсіпорын, ауыл шаруашылығында 79 кәсіпорын әрекет ... ... ... ... құрылымы сандық қана емес, сапалық
өзгерістерге ұшырады. Бұл, ... ауыл ... ... ... аграрлық ... ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық біріккен кәсіпорындары үшін ... ... ... ... ... ... жүргізу;
* агроөнеркәсіп кешені салаларынан ... ... ... ... Бұл ... ... ... шығады.
Әрекеттегі біріккен және шетел кәсіпорындарының өндіріс көлемі бойынша
2002-2004 ж. Олардың өндіріс көлемінің өсуі байқалуда (7-кесте).
7-кесте
Облыстар ... ... ... біріккен және шетел кәсіпорындарының өндіріс
көлемі[4]
|Облыстар аттары |2002 |2003 |2004 ... ... ... ... ... ... |1256.3 |1972.4 |7809.3 ... | | | ... |59623.7 |80548.3 ... ... |33613.5 |39038.5 |46921.5 ... ... ... |508481.3 |
|Шығыс Қазақстан |13582.9 |15036.5 |9656.9 ... |74.2 |207.9 |1047.9 ... ... |59428.6 |69507.0 |86117.7 ... ... ... ... |
|Қызылорда |2503.5 |927.7 |1215.7 ... |70009.1 ... ... ... |39043.9 |54247.3 |75362.0 ... |51180.9 |51748.3 |57013.7 ... ... |7549.9 |8186.8 |10340.4 ... ... |54142.6 |44151.6 |50453.5 ... ... |10054.3 |10881.2 |13552.0 ... ... |57220.6 |67289.4 |82192.0 ... ... ... ... және ... ... көлемі 2002 жылмен салыстырғанда 2004 жылы 520.0 млрд.теңге өсті.
Мұнда өнімдерді өндіруде негізгі үлес салмағы ... – 20 %, ... ... ... Қазақстан – 5.5%, Қызылорда - 8%, ...... және ... – 5.2% ... ... ... ... көріп отырмыз.
Сонымен қатар, біріккен кәсіпорындар өздерінің өндірген өнімдерін
ішкі нарықта ұлттық валютада өткізді. Оны біз ... ... көре ... және ... ... өз ... ішкі нарықта ұлттық
валютада өткізу көлемі[5]
| |2002 |2003 |2004 |
| ... ... ... ... |Барлығы |Соның |
| | ... | ... | ... |
| | ... | ... | ... ... |662226.2 |109898.2|898463.2|135125.5|1203457.8|173781.5|
|Соның ішінде |1630.7 |599.6 |2804.6 |1655.0 |6659.8 | ... | | | | | | ... |27791.6 |2566.3 |38672.9 |2815.9 |48832.4 |2622.2 ... |40320.1 |26651.5 |51410.3 |28154.4 |68845.9 |31172.0 ... |89039.9 |1555.9 ... ... |5063.8 |
|Шығыс Қазақстан |6922.7 |2354.0 |22423.5 |11152.3 |22705.8 |5203.2 ... |641.7 |148.7 |1356.3 |962.4 |7132.8 |5605.8 ... ... |54249.0 |2354.0 ... |90083.2 |1145.7 ... |48305.5 |10740.2 |55754.5 |12260.5 |66736.8 |11053.8 ... |1488.2 |655.3 |2657.0 |903.6 |5840.2 |2284.4 ... |42029.9 |108.4 |36053.8 |173.0 |47204.0 |142.6 ... |7160.7 |337.9 |5371.8 |454.4 |10772.0 |513.5 ... |20980.8 |1384.7 |21066.6 |2357.7 |25627.5 |1576.8 ... ... |9633.8 |2910.4 |10600.4 |2916.0 |19708.8 |4904.5 ... ... |29692.1 |1210.2 |59112.9 |2401.3 |74515.7 |13043.7 ... қаласы |26776.9 |4441.4 |31766.0 |6524.9 |68116.7 |18710.5 ... ... ... |52810.3 ... |473851.6 |68879.1 |
Біріккен кәсіпорындардың санының және оған ... ... ... ... ... ішкі ... ... валютада өткізілетін
өнімдерінің өткізу көлемінің өскендігі байқалуда. 2002 жылмен ... жылы ... ... 541 ... өсті.
Республика бойынша біріккен кәсіпорындардың ... ... ... ... ... Алматы облыстарында және ... ... ... ... ... ... ... байланыстарына
белсенді түрде қатысады. Бұны біз біріккен кәсіпорындардың ... көре ... ... біріккен және шетел кәсіпорындарының сыртқы
саудасы[6]
| |2002 |2003 |2004 |
| ... ... ... ... ... ... |
|Барлығы ... ... | |3 | | | | ... |737.1 |838.2 |6944.8 |2157.6 |31784.5 |27083.7 ... ... ... ... |1380773.4 |465096.3 |
|Алматы |24003.2 ... ... |24080.0 ... ... |1535418.4|1111131.|1528728.8|1397023.0|3218331.73|1656525.1|
| | |1 | | | | ... ... |68719.4 |30238.8 |76311.7 ... |18331.7 |22811.9 ... |371.5 |7015.8 |1004.8 |1364.3 |3241.7 |4170.7 ... ... |330079.7 |32595.1 |363365.5 |133148.0 |627643.6 |149255.9 |
|Қарағанды |1463221.3|216666.8|1561509.1|276666.1 ... ... ... |7770.2 |2094.6 |9070.2 |7163.3 |16814.6 |13630.4 ... |30826.1 |40534.6 ... |72374.4 ... |83924.2 ... |222585.7 ... |75582.3 ... |73818.6 ... ... ... |56892.1 |269264.3 |75040.0 |
|Солтүстік |57.4 |9830.7 |6073.9 |9371.3 |26353.8 |11464.1 ... | | | | | | ... |2894.5 |31858.2 |22497.9 |27483.0 |52585.2 |29930.1 ... | | | | | | ... ... |37001.0 |24881.2 |37825.2 |50113.7 |59772.3 |237066.5 |
|Алматы қаласы ... ... ... ... |1059321.8|
Бұдан біз экспорт пенимпорттың жылдан жылға ... ... ... ... 2002. ... ... 1509ал импорт млн.АҚШ долларын
құраса, онда 2004 жылы экспорт 9387 ... ... ал ... ... ... ... ... біріккен кәсіпорындардың үлесі – 58.3%, ал
импорттың жалпы көлемінде – 29.9% құрайды (5-диаграмма).
5-диаграмма. Экспорттың ... ... ... және ... ... салмағының динамикасы.
Экспорт көлемінің негізгі үлес салмағы Атырау ... ... ... (21%), ... ... ... (6.7%), Алматы
қаласындағы (6.4%) біріккен кәсіпорындарға келеді, ал импорттық түсімдердің
30% Алматы қаласындағы (5.1%) ... ... ... ал ... 25% ... ... және 38% Атырау облысына түсті.
Біріккен кәсіпорындардың экспорттық құрылымында негізгі үлес салмақ
мынандай өнімдерге келеді: минералды өнімдердің - 68%, ... ... ... тамақ өнімдерінің - 4%, химиялық өнімдердің - 3%, машиналар, құрал-
жабдықтар, көлік құралдары, приборлар, аппараттардың - 2%, ал ... ... үлес ... мынандай өнімдерге келеді: машина, құрал-
жабдықтар, көлік, приборлар - 43%, химиялық ... - 13%, ... - ... ... ... ... ... капитал салымдарының
шикізат салаларына келетіндігін ... ... және газ). ... ... ... ... қозғаушы күші болып табылады.
Одан басқа, берілген салада шетел ... ... ... әлемдік мұнай, газ нарығына кіруіне, машина және ... ... ... ... және Азия ... ... дамуына
және бекуіне жағдай жасайды. Мысалыға, “Тенгизшевройл” ... ... ... ... ... екі ... да ... пайдалы
ынтымақтастықтың нәтижелерін көруге болады. “Тенгизшевройл” біріккен
кәсіпорны - әлі ... ... ТМД ... ең ірі ... бірі. Келісім-шарт шарттарына сәйкес Теңіздегі мұнай Батыс
Еуропа және Жерорта теңізі елдеріне экспортталуы ... ... ... ... ... ... қызықтыратындай минералды-шикізат ресурстары бар аймақтар
көрсетілген артықшылықтарға иеленбейтін аймақтарға қарағанда едәуір ... ... ... ... ... ... ... дамуына инфрақұрылымның болуы және оның даму деңгейі
айтарлықтай әсер етеді.
Аймақтар бойынша біріккен ... ... ... ... қара металдар, жүн шикізаты және одан өндірілген бұйымдар, былғары
шикізаты және аң терісі жатады. Қазіргі кезде біріккен ... ... ... ... электронды-есептеуіш машиналар,
телевизиондық аппаратура, медициналық өлшеуіш құралдары және аппараттар.
Қазіргі ... ... ... ... ... саяси-
экономикалық тұрақсыздың жағдай ғана емес, сонымен қатар инфрақұрылымның
нашар дамуы, ақпараттармен ... ... ... ... ... ... жағдайындағы жұмыс тәжірибесінің жоқтығы
кедергі жасап тұр. Қазақстанның территориялық бірлестіктерінің ... ... ... ... ... болуы,
өндірістік құрылымы, әлеуметтік даму дәрежесі, кадрлардың квалификациясы
және т.б.) оның әр аймағындағы біріккен кәсіпкерліктің даму ... ... ... ... ... ... өнім ... айналыспайтын
біріккен кәсіпорындардан шетел біріккен кәсіпорындарының айырмашылығы жаңа
техникалық процестерді және бұйымдарды, өндірістік объектілердің біріккен
ғимараттарын ... ... ... және ... үшін ... Қазақстандағы біріккен кәсіпорындар
көбінесе экспорттық-импорттық операцияларды жүзеге асырады, делдалдық
қызмет көрсетумен ... және ... ... ... 98% құрайтын
шикізатты шығаруымен шұғылданады.
Бұл жағдайда ... ... ... ... ахуал жасауында
мәні өседі. Бірақ қазіргі кезде облыстық үкімет ... ... ... әсер ... қозғаушы күші жоқ. Салық жүйесі
жергілікті басқару органдарына жоғарғы класты ... ... ... ... ... үшін салық жеңілдіктерін беру мәселелерін
шешуіне және т.б. кедергі жасайды.
3-ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА БІРІККЕН КӘСІПОРЫНДАРДЫ ... ... ... ... ... ... қатысу болашағы мен кейбір
мәселелері
Қазақстан Республикасының халықаралық еңбек бөлінісі сферасындағы
рөлін жоғарлату үшін мемлекеттік ... ... ... ... ... сонымен қатар өнеркәсібі дамыған елдерден тәуелділік жағдай
болмас үшін дайын өнім өндіретін салалардың ролін жоғарлату ... ... жаңа ... ... ... ... қатар экспорттық-импорттық
саясатты жақсарту және Қазақстанды ғылыми сыйымды ... ... ... ... ... серіктестіктерді іздеу. Қазақстан үшін ... ... ... ... ... және т.б. ... ... факторы болып табылады. Ол үшін тұрақты инвесторларды іздеу керек.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... шамамен 30
мұнай жобасы бар. Теңізден Қара ... ... ... ... ... Иран Ислам Республикасының территориясы ... ... ... ... ... ... салу туралы мәселелер қаралып
жатыр. ... ... ... жасап шығаратын және қазіргі бар зауыттарды
қайта құру туралы ... ... ... ... ел экономикасының
құрылымын айтарлықтай өзгерте ... және ... бір ... ... жоя ... ... ... комбинатын және басқа да
ірі объектілерді қайта ... ... ... ... байланыстары бар: АҚШ-
мен, Алманиямен, Франциямен, Австриямен, Турциямен, Оңтүстік ... ... ... газ кен орындарын игеру үшін шетел капиталын қатыстыру
көпшілік мақұлдаған дүниежүзілік тәжірибеге сәйкес жүргізілу ... ... ... ... ... ережелер, дүниежүзілік тәжірибе
болу керек, әйтпесе біз өзіміздің байлығымызды жоғалтып ... ... ... ... 1993 ... бастап сыртқы экономикалық
байланыстардың дамуы аймағында қатаң шараларды қолдана бастады.
Инвестициялық саясатты жақсарту үшін, Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Экспорттық-импорттық стратегияны
“Қазақстан-2030” стратегиялық бағдарламасына сәйкес дайындау ... ... ... импорт сферасында Қазақстан Республикасының ... ... ... және ... ... ... ... экспорттық стратегиясын нақты бір ... ... ала ... ... керек. Сондықтан, жаңа
дүниежүзілік нарықтарға ену мүмкіндіктерін зерттеу кезінде ең ... ... ... ... маңызды болып табылады.
Жаңа технологияны сатып алу және біріккен кәсіпорындар құру арқылы,
өндірісті ұйымдастыру мүмкіндігі ... да, ... ... өнімдерінің
кейбір түрлерін, медициналық құрал-жабдықтарды және медикаменттерді сатып
алуға мүмкіндік беру керек.
Екінші ...... ... ... ... ... ... дайындауы керек, әсіресе аграрлық секторда, жеңіл және
тамақ өнеркәсібінде, ... ... ... бағыт – бұл едәуір аз шығындармен өнім шығаруға ... ... ... ... жаңа ... ... ... лизингті ұйымдастырып, дамыту қажет. Бұл
мәселелерді шешу дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... қымбатырақ сату және арзанырақ сатып алу саясаты – бұл
люмпен саясаты.
Ғылыми сыйымы тауарлар импортымен ғана ... ... ... ... экономикалық қатынастарда ... ... ... ... жаңа ... мен ... шығару
керек.
Қазақстан ғылыми-сыйымды өнімдер нарығында. Ғылыми сыйымды өнімдермен
айырбас қызмет көрсетуді, тауарлармен жасалынатын сауданы, лицензиялар ... ... ... ... ... Ғылыми сыйымды өнімдер әлемдік
нарығының субъектілері болып мемлекеттер, фирмалар, университеттер, қорлар,
жеке тұлғалар, ғалымдар мен ... ... ... ... ... нарығының объектілері болып ... ... ... ... желілер, өнеркәсіптік үлгілер және т.с.с.)
және заттай емес формадағы ... ... ... ... және т.б.) интеллектуалды қызметтің нәтижелері табылады.
Халықаралық маманданған ұйымдардың ... ... ... ... ... технологиялық айырбастың немесе ... ... ... ... ... ... ... яғни изобретение, тауарлық
белгілер және өнеркәсіптік үлгілер табылады.
Республика нарықтық экономикаға өту кезінде ... ... ... ... шеше ... ... бір қиындықтарды басынан кешіру
мүмкін. Бірақ-та әлемдік нарыққа ғылыми сыйымды ... шығу ... ... талап етеді:
1) ең алдымен әлемдік деңгейге сәйкес келетін жаңа ... ... ... ... ... ұсыныла алатын және онда бәселекестікке төзе
алатын жоғарғы ... өнім ... ... ... ... технологиялар әлемдік нарығын зерттеу, яғни әлемдік нарық
коньюктурасын білу керек;
3) жоғарғы технологиялы бәсекелестік қабілеттілігі жоғарғы ... ... ... ... немесе фирманың жоғарғы сапалы өнімдер
өндіретіндігін куәландыратын имиджі болмайынша, бұл өнімдерге өте ... ... Бір ... ... ... ... тауарларының арзан
болғандығын, ал қазіргі кезде Оңтүстік ... ... ... ... ... ... Бізде осы жағдайдан өту керек, әйтпесе бізді әлемдік
нарықта қабылдамайды.
Екінші бағыт - ғылыми жұмыстар ... ... ... ... ... Республиканың ғылым және жаңа технологиялар Министрлігінің
рөлі зор.
Республиканың әлемдік тәжірибеде жоқ ... ... ... иеленбейді деп есептеуге болмайды. Барлығын ретке ... ... ... жаңа ... тізімін жасау қажет. Өз кезегінде
ғылыммен тек қана орталықта айналысады, ал ... оның ... ... ... деп түсінеді.
Республикада пайда болған кейбір жаңа идеялар қабылданбады. Мысалығы:
алғашқы кезде Лисаковск ГОК-н салу ... екі жоба ... ... ... ... жоба – ... алюминий тотығын, темір
рудасын шикізатын табуды және өңдеуді, ал ленинградтық - темір рудасын ғана
шығаруды қарастырған. ... ... ... ... ... күні Қарағанды
металлургия комбинаты Лисаковск рудасына тапсырыс қысқартты. Сондықтан
Лисаковск ГОК-і басқа өткізу ... ... ... ... ... ... да ... салаларын дамытуы керек.
Қазіргі кезде қазақстандық технологиялар ... ... ... ... өндіруден жетекші орын алатын “Коминко” канадалық
фирмасы – неміс мамандары ұсынған технологияны ... ... ... және ... ... ... негізінде өз зауыттарын
қайта жаңғырту туралы шешім қабылдады. Фирма акционерлерінің ішінде неміс
кәсіпкерлерінің болғандығына да ... ... ... Біз ... ... ... өндірілген өнімдеріміз әлемдік стандартқа сәйкес келетін,
ғылым және ... ... бар. ... осының барлығын әлемдік нарыққа
республикамыздың экономикалық ... ... ... ... ала
білуіміз керек.
Бірақ Қазақстанды жоғарғы дамыған мемлекетке айналдыру сыртқы нарыққа
нәтижелі қатысуына және ... ... ... ... ... ... ұлғайтудың негізгі көздері болып ғылыми
сыйымды бұйымдар және ... ... ... эксперттері жаңа технологияларға және жаңа бұйымдарға жоғарғы
қызығушылық білдіреді. АҚШ Ресейден ... ... ... ... ... ... реакторын алдын-ала сатып алды.
АҚШ үш мыңнан асатын технологиялар тізімін ... Осы ... ... ... қандай немесе мүлдем жоқ па? Осыны анықтау
керек. Ғылыми сыйымды өнімдердің ... ... ... біздің
кәсіпорындардың, біріншіден, олардың сыртқы экономикалық сапалығының
жоғарылауын; ... ... ... әлемдік нарығының
ерекшеліктерін ұғынуын талап етеді. Қазіргі кезде ... ... ... ... және қорғаныс күшінің негізі болып табылады.
Сондықтан Солтүстік Америка, Батыс ... және ... ... ... ... орынды технологиялық жетекшілік үшін
күрес алады. ТМД (Ресей, ... ... ... Белоруссия) елдерін
қамтыған экономикалық дағдарыс жағдайында Қазақстанның болашақтағы
мүмкіндіктері айтарлықтай ... ... ... ... сектор
үлес салмағының басым болуы, басқарудың қатаң түрде жүргізілуі, бай ... ... ... экономикасының қайта қалпына келуіне
мүмкіндік береді. ... ... ... ірі ... жеке
меншік капиталдың ағып келуін күшейтеді. ... ... ... экономикалық интеграция дәрежесіне қарай Ресей қарым-қатынасымен
анықталатын болады. Сондықтан экономикалық және ... ... ... ... ... тең ... ... отырып, ғылыми сыйымды секторды шаруашылық өсудің “қозғаушы күші”
етіп жасауы мүмкін.
Басқа жағынан қарағанда, қазіргі ... ... ... батыс
технологияларына үлкен қызығушылығын білдіреді.
Біздің кәсіпорындардың өздері-ақ болашақта өріс алатын жобаларды ұсына
алады. Ол үшін әлемдік нарықта ... ... ... ... отырып, үйлесімді бағдарламаларды жасап, оларды жүзеге
асыру қажет. ... ... ... ... ... ... ... сақталуын, өнеркәсіптік меншік иелері құқықтарының
сақталуын ... ... жүйе ... Бұл ... шешу ... ... ... ұйымының көмегіне және халықаралық сауда
палатасының тәжірибесіне сүйенуге болады.
Қазақстан тек қана шикізат пен ... ғана ... ... ... ... дайын өнімдер (электроника, өнеркәсіптік ... және ... ... маманданғанда ғана халықаралық ... ... ... ... ие бола алады.
3.2. Қазақстан Республикасындағы біріккен кәсіпорындарды дамыту
мүмкіндіктері мен болашағы
“Қазақстан Республикасында біріккен ... даму ... ... ... елімізде біріккен кәсіпорындар қызметіне ... ... ... тапсырмалары, біріккен кәсіпорын функцияларын
ырықсыздандыруға талдау қарастырылады және ... ... ... ... ... ... ұсыныстар көрсетіледі.
Қазіргі кездегі халықаралық бизнес ... - ... ... ... Өз ... тәуекел дәрежесі экономикалық кеңістіктегі
бизнес климатынан ... ... ... ... жүйе ... шаруашылық субъектілердің қызмет етуін
“қолайлы экономикалық ахуал” деп аталады. “Қолайлы экономикалық ахуалдың”
принципты базасына ... ... ... ... ... ... ... оңайлатылған валюталық режим;
- бюджет жүйесі;
- кедендік режим;
- тиімді есеп беру мен есепке алу;
- жетілген банк жүйесі;
- ... ... ... ... ... ... ... әкімшілік басқару органдарын жаңарту;
- жетілген сақтандыру жүйесі.
Әлемдік ... ... ... ... ... ... сонымен
бірге біріккен кәсіпорын құру, көп жағдайда заң шығару негізін ... ... ... ... ... ... ... бағыттар кешешнінің ішінде маңыздысы келесілер:
* инвесторлар басының және меншігінің қорғауды қамтамасыз ету;
* қаржылық валюталық, салықтық, тарифтік және тарифтік емес ... ... ... ... ... ... және кепілдендіру жүйесін құру және
жеке ұлттық инвестициялармен кепілзат операцияларын ... ... ... ... ... ... ... және аймақтық
органдар ықпалын шектеу; әртүрлі ведомостволар ... ... ... экономикалық ахуал” қалыптастырудың негізгі
элементі “Шетел ... ... Заң ... ... Осы ... ... инвестицияларының кез-келген түрі және олармен байланысты
барлық қызмет түрлері қолайлы жағдайларда жүзеге ... ... Бұл ... ... ...... ... шетел инвестицияларына,
олардың қызметіне максималды жағдай құру.
Бұл заң Қазақстан территориясында ... ... ... ... ... барлық ұйымдасқан - құқықтық формасында
біріккен кәсіпорын, еншілес және шетел ... ... ... ... ... ... бар екендігін бекітеді. Осы заң шетел инвесторларына
басқа да маңызды кепілдіктер береді.
Тікелей шетел инвестициялары Қазақстан ... оның ... ... ... ... ... мемлекетаралық экономикалық
ынтымақтастық формаларымен ... ... ... ие болады:
* біріншіден, отандық тауарлар мен қызметтерді өндіруге олар ... салу көзі ... ... ... ... ... ... алдыңғы қатарлы
басқару әдістерін және маркетингі, және ... ... ... ... ... жылы еліміздің салық жүйесін реформалау жылы болып табылады, яғни
жаңа салық кодексінің және салықтық тәжірибелерді жүргізу болып есептеледі.
Республикадағы жүргізілген ... ... ... ... ... қалыптастыру, экономикалық бейтараптықты, және салық жүйесінің
қарапайымдылығы мен әділдігін іске асыру. ... ... ... ... ... саклық пайызын тұрақтандыру және өз табысын адамдардан
салықты төмен дәрежедә алу прнциптері ... ... мен 100 % -ды ... ... ... ... ... туралы процедурасын жеңілдету және жетілдіру мақсатында, Қазақстан
Республикасының Президенті мен 1995 жылы заң күші бар ... ... ... туралы” заң күші бар Жарлығына қол қойды. Осы ... ... ... ... тіркеу ҚР-ның Юстиция министірлігі және оның
аймақтық органдары арқылы жүзеге асырылады. ... ... ... 15 күн ... ... құжаттар және құрылтайлық құжаттар арқылы
шектеледі.
Заңды түрде қорғаумен қоса, шетел инвесторларына қосымша ... ... ... ... және ынталандыру келісім-шарты
қамтамасыз етеді. Тәуелсіздік алағалы бері еліміз ... ... ... ... ... ... ... 21 елмен келісім-шарт жобасы талқылануда.
“Қолайлы экономикалық ахуал” ... ... ... ... ... ... ... және инвестиция жөніндегі орталық
сарапшыларының жүргізген “ҚР-дағы инвестициялық ... ... ... ... ... ... болашағы зор. Бірақ,
қазіргі таңда ... ... ... келеді. Инвестициялардан түсетін
пайданың мүмкіндігіне қарамастан, анықталмағандық Қазақстанға шетел
инвестиция ... ... ... ... ... Сонымен бірге салық жүйесінің
даму дәрежесінің төмендігі, кеден ... ... ... ... және ... ... ... капитал
ресурстарының өзін-өзі өтеуі үшін ... ... ... ... ... жаңа салық кодексінің, “Валюталық реттеу ... ... 10 ... ... ... және ... қарызды басқару
туралы”, 1997 жылғы 28 ақпандағы “Тікелей ... ... ... 1997 жылғы 5 наурыздағы № 77-1 “Құнды қағаз нарығы туралы”,
1997 жылғы 6 наурыздағы № 82-1 ... ... ... ... елімізде экономикалық ақаулының біршама алға қадам басқандығын
көрсетеді.
Қорытынды
Сонымен біз Қазақстан ... ... ... ... қарастырдық. Қазақстанның халықаралық еңбек бөлінісіндегі орны
халықаралық экономикалық қатынастағы жағдайымен анықталынады.
Халықаралық экономикалық ... ... ... ... ... ... ... мамандануынан және шаруашылық өмірдің
интернационализациялануынан туындайды.
Халықаралық еңбек бөлінісінің тереңдеуі, яғни ... ... ... және ... ... ... фаторлардан, сонымен
бірге әлеуметтік, ұлттық, этикалық, саяси және моралдық жағдайларына
тәуелді болады.
Халықаралық ... ... ... даму ... ... ... негізгі нысандар арақатынасы және бағыттары халықаралық ... ... ... яғни оның ең ... ... өтеміз.
Халықаралық еңбек бөлінісінің жалпы түрі халықаралық салааралық айырбасты,
әсіресе, өндірілетін және өнделетін жеке елдер ... ... ... ... ... ... мен ... дайын өнім халықаралық
саудасының ... ... және ... ... Сонымен біртектес
халықаралық еңбек ... ... ... ... ... ол ғылыми-техникалық, жобалық-құрылыс және ... жоба ... ... мүмкін. Мамандану және кооперация
формаларының дамуы халықаралық экономикалық қатынас дамуына ... ... ... ... ... халықаралық еңбек бөлінісі
жүйесінде маңызды орын алады. Олардың орны мен рөлі ... ... және ... дамуы деңгейлеріне байланысты.
Қазіргі кезеңде олар өнеркәсібі дамыған елдерге шикізат көзі ... ... ... ... даму ... ... ... елдер дайын өнім шығаруға мамандануға ... ... ... Азия және ... ... жаңа ... ... Осыған қарамастан, олар халықаралық еңбек бөлінсі және уақыт бойы
өнеркәсібі жоғарғы дамыған елдер үшін ... ... ... ... ... ... ... халықаралық экономикалық қатынаспен тығыз
байланыста екендігін ескергеніміз жөн. ... ... ... ... ... ... ... халықаралық еңбек бөлінісі
жүйесінде өз орнын біршама алға жылжыта алады.
Қазақстан әлемдік бизнес тарапынан үлкен ... ие, ... ... ... ... ... өнім ... өндіруде
монополист болып есептелінеді. Қазақстанның бір кемшілігі ол әлемдік көлік
жүйеден алыс ... ... ... ... ... орналасқан.
Сонымен, Қазақстанның сыртқы экономикалық қызмет тапсырмаларын шеше
отырып, біз Қазақстанның халықаралық еңбек бөлінісі жүйесіндегі рөлі ... ... ... ... экспорттаушылар қатарынан ғылым
сыйымдылығы ... ... ... ... ... береміз.
Қорыта келгенде, халықаралық ... ... ... ... ... ... кең таралуда. Қазақстанда
біріккен ... ... ... мына ... қорытындыларды жасауға
болады:
1. Біріккен кәсіпорындардың даму ... мен ... ... Осыған сәйкес, тиімділікті көтеру үшін көрсетілген
кәсіпкерлік компоненттерін есепке алу жүйесін құру қажет.
2. Біріккен кәсіпкерлік ... ... ... ... ... кәсіпорындардың құрылған бірінші 3 жылда барлық
салық ... ... ... қатысуымен құрылған ұсақ және орта
кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... сай ... принципке сәйкес салықтан босатудың жекелеген
тәсіолдерін ... ... ... ... ... және ... саясаты ырықсыздандыру біріккен
кәсіпорындарда шетел капиталдың қолдануды және ... ... ... ... байланысты, кедендік режимді ... ... ... ... бажға өз әсерін тигізеді.
Әкелінетін жабдықтар мен ... ... ... ... ... ... ... әсерін тигізеді, себебі
көрсетілген ... ... ... ... ... қорына ақшалай емес активтерді салады.
4. “Қолайлы экономикалық ахуал” қалыптастыру үшін салық ... ... Сол үшін ... ... ... ... қолдану,
инвестициялық салық үзілісін қамтамасыз ету ... ... ... технологиялық, техникалық экономика потенциалына және
инфрақұрылымды жетілдіруімен ... ... ... босату тиіс.
5. Мемлекеттік басқару құрлымын оңайлату мақсатты көрініс табады.
Бүгінгі таңда басқару органдарын ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік процесін реттеу министірліктер,
жергілікті ведомстволар үстемдігінде қалып отыр. Орталық ... ... ... ... ... ... ... халықаралық кәсіпкерлікті
екі мемлекеттік органдар басқарады: Сыртқы қарыз жөніндегі комитет және
Инвестиция жөніндегі ... ... ... ... басқарумен
айналысатын әкімшілік органдар санының қысқаруы қазақстандық және шетел
серіктестерінің бірігіп ... ... ... ... ... тигізер еді.
Осыған байланысты халықаралық ... пен ... ... отыратын біртұтас мемлекеттік орган құру ... ... еді. ... ... ... және ... жеткізуші функцияларды қамтитын,
кең қызмет көздерін қамтуы қажет. Нақтылы мұндай қызмет атқарушы ... ... көзі ... табылады.
6. Мемлекеттің тарифтік саясат жетілдіру қажет. Ол – ... ... ... ... Бұл ... қажетті шаралардың бірі
сыртқы экономикада ... ... үшін ... ... ... қажет.
Шетел инвестициясын тартудың ынталандыру маңыздылығы 2030 Қазақстанның
даму стратегиясында, сонымен қатар Қазақстан Республикасының Президентінің
1998 жылы 28 ... ... № 3834 “2030 ... дейінгі Қазақстанның
даму стратегиясын жүзеге асыру шаралары туралы” қаулысында көрсетілген.
Экономиканың даму стратегиясының бір ... ... ... ... түрде қорғау қарастырылған. Осыған орай шетел ... ... ... ... ... ... жеңілдіктер мен
шетел инвестициясының үлесін арттыру үшін жағдайлар жасау қарастырылады.
Олай болса, ... ... ... ... ... ... өзгерістерге байланысты бейімделуін қамтамасыз ету ... ... ... және шетел инвестициясын тартудың ең маңыздысы
өзгерістерді Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... ... ... ... ... отырып, толықтырылып немесе керісінше
қажетсіз объекті салықтық жеңілдіктер үшін алып ... ... ... ... ... Ашимбаев Т.А. Экономика Казахстана на пути к ... ... ... Алматы, 1994 г.
2. Берденов Қ. Қазақстан мемлекет ретінде ... мен ...... 1998 ж. – 216 ... Воловой В.В. Политэкономия. М, 1999.
4. Елемесов Р. ... ... ... ... и ... 1998 г.
5. Ермекова Э.М. Состояние и перспективы развития ... ... ... ... и уровень жизни населения // Вестник КазГУ 2001 №5.
6. Информационно-статистический ... ... ... Агенство РК по статистике.
7. Кубаев Е. Экономичская политика и экономический ... ... ... ... М.Б., ... В.Ю. ... С.А. ... и реализация
казахстанской модели устойчивого экономического роста. Алматы, 2001 год.
9. Курс переходной экономики. Под.ред. Л.И. Абалкина. М, 1997 ... ... в ... за 2004 год. ... РК по ... ... Қазақстан Республикасының Президентінің жолдауы.//Егеменді Қазақстан
2003, 5 сәуір.
12. Қазақстан Республикасының Президентінің жолдауы.//Егеменді ... 18 ... ... Н.А. ... и ... развитие. Москва
«Экономикаң, 1994 г.
14. Назарбаев Н.А. Казахстан – 2030. Алматы, 1998.
15. ... А. ... ... ... ... ... 1999 №5.
16. Статистический сборник: Промышленность РК и ее регионов 2003-2004,
Алматы, Агентство РК по статистике. ... ... М.Н., ... А.А. ... ... ... ... Методы прогнозирования.
18. Тодаро М.П. Экономическое развитие. Москва, 1997 г.
19. Оразәлі С. ХХІ қандай экономикамен келем. – ...... ... ж. 120 б.
20. Общий ... ... ... ... РК ... // ... Казахстана 2004 №4.
21. Уровень жизни населения. Агентство РК по статистике, 2004г. Алматы.
22. ... ... Под. ред. А.И. ... М, ... ... ... ... Под.ред. И.П. Николаевой. М, 1998 г.
24. Ясин Е. ... ... и ... ... 2002 ... ...... 150-152 б.
[2] Қазақстан – цифрларда, 152-154 б.
[3] Информационно-статистический сборник «Казахстан: ... ... ... РК по ... 221 стр.
[4] Информационно-статистический сборник «Казахстан: 2003-2004 годы»,
Алматы, Агенство РК по статистике, 222 стр.
[5] Информационно-статистический ... ... ... ... Агенство РК по статистике, 222 стр.
[6] Информационно-статистический сборник «Казахстан: 2003-2004 годы»,
Алматы, Агенство РК по статистике, 223 стр.
-----------------------
Біріккен кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... ... серіктестік
Жабық түрдегі акционерлік кәсіпорындар
Шетелдік инвестициялар формалары
Нақты инвестициялар (тікелей инвестициялар өндіріске)
Портфелді инвестициялар: ұлттық кәсіпорындардың акцияларды сатып алу,
біріккен кәсіпорындардың ... ... ... кадрларды дайындау, тәжірибелермен алмасу, лицензиялар
беру, ноу-хау біріккен ғылыми ... ... ... ... % ... капиталдың қатысуымен құралған кәсіпорындар
Біріккен кәсіпорындар (шетел капиталының үлесі 100 %-тен төмен)
Негізгі ... ... ... ... ... негізгі жабдықтарды,
лицензиямен ноу-хауды, көмекші жабдықтарды, көлікті, құралдарды ... ... ... өз салымдары
Отандық қатысушы салымы
Шетелдік қатысушы салымы
Айнымалы капитал
Шикізаттар мен материалдар, құрастыратын ... ... ... ... ... ... ... зерттеуді, еңбек ақыны және т.б.
қаржыландыру
Қарызға алынатын құралдар
Отандық қатысушысынан тартылған
Шетелдік қатысушысынан ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халықаралық еңбек бөлінісі жайлы мәлімет76 бет
Қазақстан Республикасының халықаралық еңбек бөлінісінің алатын орны мен рөлі7 бет
Ғылыми-таным кезеңдері мен деңгейлері – схема акселерация және жеке тұлғаның әлеуметтік жетілу мәселесі – сараптама6 бет
Дүниежүзілік экономикалық қатнастар13 бет
Еңбек нарығының теоретикалық аспектісі29 бет
Халықаралық еңбек бөлінісі12 бет
Халықаралық еңбек бөлінісі және экономикалық интеграция11 бет
Халықаралық еңбек бөлінісі туралы10 бет
Халықаралық еңбек бөлінісі туралы ақпарат11 бет
Халықаралық нарық9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь