Тауарлы-материалдық қорлардың есебі

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8

I БӨЛІМ ТАУАРЛЫ.МАТЕРИАЛДЫҚ ҚОРЛАРДЫҢ ЕСЕБІ
1.1. Тауарлы.материалдық қорлар және оларды жіктеу мен ХҚЕС бойынша тауарлық.материалдық қорлардың бағалануын есепке алу ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.2. Тауарлы.материалдық қорлардың қозгалысын есептеу кезінде жасалатын құжаттар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
1.3. Тауарлы.материалдық қорлардың қоймадағы және бухгалтериядағы есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
1.4. «Мырзакент» корпорациясы бухгалтериясының құрылымы мен технологиялық процесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34

II БӨЛІМ ТАУАРЛЫ . МАТЕРИАЛДЫҚ ҚОРЛАРДЫ ТАЛДАУ
2.1. Тауарлы.материалдық қорларды талдаудың мақсаты және міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...50
2.2. Тауарлы.материалдық қорлардың қалыптасу көздері ... ... ... ... ... ... ... ..52
2.3. «Мырзакент» корпорациясының тауарлы.материалдық қорлар құрамы мен дайын өнім қорларын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...60
2.4. Материалдық ресурстарды пайдалануды талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..63

III БӨЛІМ ТАУАРЛЫ.МАТЕРИАЛДЫҚ ҚОРЛАРДЫҢ АУДИТІ
3.1. Материалдар аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .66
3.2. Кәсіпорынның дайын өнім және тауарлар аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..75
3.3. Кәсіпорынның бизнес .жоспары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 79

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 87

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .90

ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 93
КІРІСПЕ

Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында шаруашылық жүргізуші субъектінің күрделі экономикалық тетігін нақты, жақсы жолға қоймайынша, сондай-ақ толық, сенімді ақпаратсыз басқару жүйесін іс жүзінде жүзеге асыру мүмкін емес.Экономиканың барлық саласындағы, кәсіпорындардың иелері мен еңбек ұжымдары шикізатпен материалдарды ұқыпты жүмсауға, бәсекеге жарамды өнімдерін өндіруге (ұлғайтуға), оның сапасын көтеруге, өзіндік кұнын төмендетуге, қоршаған ортаны сақтауға мүдделі. Бұл орайда, шаруаға қырсыздыққа, кәсіпорынның материалдық қорларын, ақша қаражаттарын және басқада ресурстарын заңсыз және тиімсіз жұмсауға жэне тонауға қарсы күресте бухгалтерлік есептің маңызымен мәнін айрықша бағаламауға болмайды. Бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуының маңызы зор. Бухгалтерлік есеп материалдардың сақтануы, шығындар нормасының төмендетілуі, тиімді қолданылуы туралы мәліметтерді жинақтайды. Тауарлы-материалдық қорлар есебінің жалпы принциптері бухгалтерлік есептің № 7 «Тауарлы-материалдық қорлар есебі» стандарты негізінде ұйымдастырылып, мұнда есептің негізгі бағыттары көрсетілген:
- тауарлы-материалдық қорлардың өзгерісі;
- тауарлы-материалдық қорлардьщ өзіндік қүны және бағалануы;
- шығындардың есептелуі;
- есеп берудегі айқындама.[2, 2 б]
Тауарлы - материалдық қорлар субъектінің айналымдық қорының негізгі бөлігі болып табылады. Оның құрамына материалдар, аяқталмаған өндіріс, тауарлар кіреді. Нарықтық экономика жағдайында айналымдық қордың айналымдылығын жоғарылату оның маңызды және нақты көрсеткіші болып табылады. Өнімнің өзіндік құнында материалдардың үлес салмағы өнеркәсіптерде 70% құрайды, яғни пайда түсірудің негізгі көзі болып табылады. Осы мәліметтердің нәтижесінде дипломдық жұмысымның тақырыбын «Өнеркәсіп кәсіпорныныдағы тауарлы-материалдық қорлардың есебін ұйымдастыруы және талдауы» деп алдым. Негізгі мақсатым «Мырзакент» коррпорациясында тауарлы-материалдық қорлардың алатын орнын, ұйымдастырылу тиімділігін, бағалануын ашып көрсету. Осы дипломдық жұмысымдағы негізгі міндетім төмендегі мәліметтерді қарастыру:
- Тауарлы-материалдық қорларды жіктеу мен бағалау;
- Тауарлы-материалдық қорлардың қозғалысын есептеу кезінде жасалатын кұжаттар;
- Тауарлы-материалдық қорлардың қоймадағы жэне бухгалтериядағы есебі;
- Тауарлы-материалдық қорларды түгелдеу және оларды есеп беруде ашып көрсету;
- Тауарлы-материалдық қорларды талдау;
- Тауарлы-материалдық қорлардың аудиті.[12 , 24 б]
«Мырзакент» коррпорациясында тауарлы-материалдық қорлар 42% құрайды. ЖШС «Мырзакент» коррпорациясының тарихына қысқаша тоқталып өтейік. Бұл кәсіпорын 1999 жылы 22 сәуірде Қазақстан Республикасының Құқық қорғау Министрлігінде заңды тұлға ретінде тіркелді .
Негізгі өндіретін өнімдері:
- мақта шикізатын дайындау және өңдеу
«Мырзакент» коррпорациясы дайын өнімдерін Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша тұтынады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР :
1.Назарбаев Н.А. Казахстан 2030. Процветание и улучшение благосостояния всех казахстанцев. Послание Президента страны к народу Казахстана //Казахстанская правда. – 1997. – 11 октября. – с.9-16.
2.«Қазақстан Республикасының кейбiр заңнамалық актiлерiне бухгалтерлiк есеп пен қаржылық есептiлiк мәселелерi бойынша өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы» Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 28 ақпандағы N 235 Заңы
3.«Бухгалтерлiк есеп пен қаржылық есептiлiк туралы» Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 28 ақпандағы N 234 Заңы, "Егемен Қазақстан" 2007 жылғы 12 наурыз N 63-64
4.Ұйымның есеп саясатын әзірлеу жөніндегі әдістемелік ұсынымдар, Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі. Бухгалтерлік есеп және аудит әдіснамасы департаменті
5.Современный бухгалтерский учет: Оқу құралы/ Сейдахметова Ф.С. жалпы редакциясы– Алматы: «Издательство LEM» ЖШС, 2005. – 312 б. "Егемен Қазақстан" 2007 жылғы 12 наурыз N 63-64
6.Анализ хозяйственной деятельности предприятия: Оқу құралы / Ермолович Л. Л., Сивчик Л. Г., Толкач Г. В., Щитникова И. В. –М: «Интерпрессервис» - 2001 – 576 бет
7. «Мырзакент» корпорациясының материалдық – құжаттары және есеп саясаты мен даму тарихы
1. ХҚЕС, Алматы 2007 -14 б
2. Абрютина М.С., Грачев А.В. Анализ финансово-экономической деятельности предприятия - М.: Издательство «Дело и сервис», 2003. 64б
3. Т. Әбдіқалықов «Бухгалтерлік есеп және аудит» Алматы 2000ж. 13 б.
4. Ә. Әбдіманов «Бухгалтерлік есеп теориясы жэне принциптері» Алматы 2001ж. 7 б.
5. К.Ш. Дүйсенбаев, Э.Т. Төлегенов «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау» Алматы «Экономика» 2001ж 22 б.
6. С.Ж. Жақыпбеков «Тауарлы - материалдық қорлар есебі» Шымкент 1999ж. 3-28 бб.
7. В.К. Радостовец, Т.Ғ.Ғабдулин «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» Алматы 2003ж 12 б.
8. Г.В. Савицкая «Анализ хозяйственыой деятельности предприятия» Минск 2000г 36 б.
9. И.Т. Балабанов «Анализ и планирование финансов хозяйствующего субъекта» Москва 1994г 72 б.
10. В.В. Ковалев «Финансовый анализ» Москва 1995г 56 б.
11. А. Д. Шеремет, М.И.Баканов «Теория анализа хозяйственной деятельности. Москва 1987г 79 б.
12. А.К. Мишкин «Учет, анализ, аудит на предприятий» Москва 1996г 14 б.
13. Ю.А. Бабаев. «Теория бухгалтерского учета» М: 2001г; И. А. Беложецкий. «Ревизия и контроль в промышленности» М: 1987г; 17 б.
14. Б. М. Белокилонов. «Организация бухгалтерского учета на промышленных предприятиях в условиях рыночной экономики»" А: 1992г; 54 б.
15. В.Р. Захарьин. «Теория бухгалтерского учета» М:2002г; 3- 16 бб.
16. Ф.И. Васькин, К.К.Пугинскас. «Таблично автоматизированные формы бухгалтерского учета» М:1990г; 45 б.
17. Н.Г. Волков. «Руководство по бухгалтерскому учету на предприятиях» М:1995г; 56 б.
18. Е .П. Казлова; Н.В. Парашутин. «Бухгалтерский учет в промышленности» М:1989г; 82 б.
19. Л.М. Крамаровский, В.Ф.Максилеева. «Оценка качества бухгалтерского учета на предприятиях» М:1990г; 25 б.
20. Л.В. Либерман. «Учет материальных ценностей» М:1989г; 29 б.
21. В.В. Пакков. «Бухгалтерский учет в материально техническом снабжении» М:1989г; 86 б.
22. В.В. Патров. «Бухгалтерский учеттоварных операций» М:1997г; 89 б
23. В.В. Радостовец, О.И. Шмидт. «Теория и отраслевые особенности бухгалтерского учета» А:2000г; 12б .
24. С.Н. Щадилова. «Основы бухгалтерского учета» М:1998г; 12 б.
25. Н.П. Кондраков. «Бухгалтерский учет» М: 2000г; 43 б.
26. В.К. Радостовец, В.В. Радостовец, О.И. Шмидт. «Бухгалтерский учет на предприятии» А: 2002г; 54 б.
27. Р.А. Альборов. «Аудит в организациях промышленности, торговли и АПК» М:2000г; 48 б.
28. К.Ш. Дюсембаев, С.К. Егембердиева, З.К. Дюсембаева. «Аудит и анализ финансовой отчетности» А:1998г; 15 б.
29. М.С. Ержанов, А.М. Ержанова. «Основы бухгалтерского учета и новая корреспонденция счетов» А: 2003г; 82 б.
30. П.С. Безруких, Л.И. Власенко, Н.П. Горшков и другие. «Бухгалтерско -аудиторский портфель» М:1994г.16 б.
31. Ю.А. Данилевский. «Аудит промышленных акционерных обществ» М:1995г. 18 б.
32. А.К. Шишкин, В.А. Микруков, И.Д. Дышкат. «Учет, анализ, аудит на предприятии» М:1996г; 20 б.
33. Маркарьян Э.А., Герасименко Г.П. «Финансовый анализ» М: «Приор»,1996г 26 б.
34. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. «Методика финансового анализа» М: ИНФРАМ, 1995г; 29 б.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
..............................................8
I БӨЛІМ ... ... ... ... ... және ... жіктеу мен ХҚЕС бойынша
тауарлық-материалдық ... ... ... ... қорлардың ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... мен ... БӨЛІМ ... - ... ... ТАЛДАУ
2.1. Тауарлы-материалдық қорларды ... ... ... қорлардың ... ... ... ... ... ... ... өнім ... ... ... ... БӨЛІМ ТАУАРЛЫ-МАТЕРИАЛДЫҚ ҚОРЛАРДЫҢ ... ... ... ... өнім және ... ... ... 93
Аннотация
Бұл дипломдық жұмыс «Өнеркәсіп кәсіпорнындағы тауарлы-материалдық
қорлардың есебін ұйымдастыруы және талдауы» деп ... ... ... ... ... ... Тауарлық- материалдық қорлардың есебі;
- Тауарлық материалдық қорларды талдау;
- ...... ... ... ... Қазақстан Республикасының нормативтік -құқықтық
құжаттары, ... ... ... ... экономикалық және
бухгалтерлік басылымдар, Статистикалық агенствоның көрсеткіштері негізінде
және «Мырзакент» корпорациясының ... ... ... келесідей ұсыныстар бар:
- есептің автоматизацияланған жүйесін енгізу қажет;
- арнайы ұқсастыру әдісін қолдану ... ... ... халқаралық қаржылық есеп беру стандарттары
негізінде біліктілігін арттыру;
- ... ... ... қайта жаңарту.
Дипломдық жұмыс 3 бөлімнен және 92 беттен ... ... саны ... саны ... мен символдар
МЖШ – механикалық жөндеу шеберханасы;
БЕС – бухгалтерлік есеп стандарттары;
ХҚЕС –халқаралық қаржылық есеп стандарттары;
ТМҚ – тауарлық - ... ...... ... ...... құн ... сілтемелер
1. Назарбаев Н.А. Казахстан 2030. Процветание и улучшение благосостояния
всех казахстанцев. Послание ... ... к ... ... ... – 1997. – 11 октября. – с.9-16.
2. «Қазақстан Республикасының кейбiр заңнамалық актiлерiне бухгалтерлiк
есеп пен ... ... ... ... ... ... енгiзу туралы» Қазақстан Республикасының 2007 жылғы
28 ақпандағы N 235 ... ... есеп пен ... ... ... ... 2007 ... 28 ақпандағы N 234 Заңы, "Егемен Қазақстан"
2007 жылғы 12 наурыз N ... ... есеп ... ... жөніндегі әдістемелік ұсынымдар,
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі. Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... бухгалтерский учет: Оқу құралы/ Сейдахметова Ф.С. жалпы
редакциясы– Алматы: «Издательство LEM» ЖШС, 2005. – 312 б. ... 2007 ... 12 ... N ... ... хозяйственной деятельности предприятия: Оқу құралы / Ермолович
Л. Л., Сивчик Л. Г., ... Г. В., ... И. В. ... - 2001 – 576 ... ... ... ... – құжаттары және есеп
саясаты мен даму тарихы
Анықтамалар
1. ФИФО - есептен шығарылған материалдық қорларды ... ... ... ... ... құны ... ... әдісі болып
табылады.
2. Арнайы идентификациялау әдісі – бұл әдіс запастардың партиялық
есебін дәл ... ... ... ... ... ... өнім - бұл ... толық өндеуден өткен, стандартқа сәйкес,
техникалық бақылау белімімен қабылданған және қоймаға өткізілген өнім.
КІРІСПЕ
Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында шаруашылық ... ... ... ... ... жақсы жолға қоймайынша,
сондай-ақ толық, сенімді ақпаратсыз басқару жүйесін іс жүзінде жүзеге асыру
мүмкін ... ... ... ... ... мен
еңбек ұжымдары шикізатпен материалдарды ұқыпты жүмсауға, бәсекеге жарамды
өнімдерін өндіруге ... оның ... ... ... ... ... ортаны сақтауға мүдделі. Бұл ... ... ... ... ... ақша ... және
басқада ресурстарын заңсыз және тиімсіз жұмсауға жэне тонауға қарсы күресте
бухгалтерлік ... ... ... ... бағаламауға болмайды.
Бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуының маңызы зор. ... ... ... шығындар нормасының ... ... ... ... ... Тауарлы-материалдық қорлар
есебінің жалпы принциптері бухгалтерлік есептің № 7 «Тауарлы-материалдық
қорлар есебі» стандарты ... ... ... ... негізгі
бағыттары көрсетілген:
- тауарлы-материалдық қорлардың өзгерісі;
- тауарлы-материалдық ... ... қүны және ... ... есептелуі;
- есеп берудегі айқындама.[2, 2 б]
Тауарлы - материалдық ... ... ... ... негізгі
бөлігі болып табылады. Оның құрамына материалдар, аяқталмаған өндіріс,
тауарлар кіреді. ... ... ... айналымдық қордың
айналымдылығын жоғарылату оның маңызды және ... ... ... Өнімнің өзіндік ... ... үлес ... 70% ... яғни ... ... ... көзі болып
табылады. Осы мәліметтердің нәтижесінде дипломдық ... ... ... ... қорлардың есебін
ұйымдастыруы және ... деп ... ... ... ... тауарлы-материалдық қорлардың алатын орнын, ұйымдастырылу
тиімділігін, бағалануын ашып ... Осы ... ... ... ... ... қарастыру:
- Тауарлы-материалдық қорларды жіктеу мен бағалау;
- Тауарлы-материалдық ... ... ... ... ... Тауарлы-материалдық ... ... жэне ... Тауарлы-материалдық қорларды түгелдеу және оларды есеп беруде ашып
көрсету;
- Тауарлы-материалдық ... ... ... ... ... , 24 ... коррпорациясында тауарлы-материалдық қорлар 42% құрайды. ЖШС
«Мырзакент» коррпорациясының тарихына ... ... ... ... 1999 жылы 22 ... ... ... Құқық қорғау
Министрлігінде заңды тұлға ретінде тіркелді .
Негізгі өндіретін өнімдері:
- мақта шикізатын ... және ... ... дайын өнімдерін Оңтүстік Қазақстан облысы
бойынша тұтынады.
I ... ... ... ... қорлар және оларды жіктеу мен бағалау
Өндіріс процесіне еңбек құралдарымен қатар ... ... ... ... ... Еңбек құралдарынан айырмашылығы еңбек заттары
өндіріс процессіне бір - ақ рет қатысады және ... құны ... ... ... құрай отырып, өнімнің өзіндік құнын құрайды.
Тауарлы - материалдық қорлар келесідей активтер ... ... ... ... жұмыстар мен қызметтерді орындауға арналған
шикізаттар, материалдар, сатып алынған жартылай шикізаттар және құрастырушы
бұйымдар, ... ыдыс және ... ... ... ... және ... ... өндіріс; субъект қызметі барысында сатуға
шығарылған ... ... ... ... ... есепке алудың
алдында мынадай негізгі міндеттер тұрады: қорларды кіріске дер кезінде және
толық ... алу, ... ... жағдайын қадағалау; қорлардың
қозғалысы ... ... ... ... және дер кезінде құжаттау;
көліктік-дайындау шығындары мен дайындалған қорлардың ... ... және ... анықтау; ішкі ресурстарды жұмылдыру ... ... емес ... ... ... ... ... қалдықтары мен қозғалысы туралы дәл мәліметтерді алу. ... ... ролі мен ... ... ... ... негізгі жэне көмекші болып бөлінеді.
Негізгілер - дайындалатын өнімнің заттай ... ... ... ... көмекші материалдар өндірілетін өнімнің өзіндік кұнына
кіргенімен негізгі материалдар сияқты оның заттай негізін құрай ... ... ... беру үшін ... ... негізгі
материалдарға қосымша пайдаланылады. Бірақ, материалдарды негізгі және
көмекші етіп бөлу шартты сипатқа ие, ... олар ... ... ... ... ... ... және басқа да көптеген
факторларына тәуелді болып келеді.
Тауарлы-материалдық қорлардың барлық түрін есепке алу үшін (201) ... ... ... ... ... ... ... бөлімше қүрамына төмендегі синтетикалық шоттар ... (201) ... және ... (202) 1311 ... ... шала ... ... бұйымдар, конструкциялар мен бөлшектер, детальдар», (203)
1312 «Отын», (204) 1313 ... және ... ... (205) ... ... (206) 1315 ... ... (207) 1316«Қайта
өңдеуге берілген ... (208) 1317 ... ... ... ... ... ... әрбір шоттар
бойынша субшоттар және материалдық есебі ... ... ... аша ... Сонымен қоса, кәсіпорын өзіне жатпайтын ... тыс ... ... ... (002, 003). [4 , ... ... ұйымдастырудың басты алғы шарты: оларды дұрыс
бағалау болып табылады. Тауарлы-материалдық қорларды ... ... ... ... құнымен, не таза құнымен ... ... ... ... бүлінуі немесе олардың жекелей, әлде толықтай
ескіруі немесе олардың бағасының төмендеуі, яғни бір сөзбен ... ... ... ... ... ... ... өзіндік
кұнның орнына сату бағасы пайдаланылуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... бөлшектер және басқа қосалқы
материалдар кәсіпорын ... ... ... ... ... Осы баға ... кұндылықтар синтетикалык ... ... ... ... - тұрақты есеп бағасымен көрсетіледі. Тауарлы-
материалдық қорлар қалдығын дұрыс анықтаудың көптеген параметрлері бойынша
үлкен мағынасы бар. Ең алдымен ... ... ... ... жеке ... табыстылығына, сәйкесінше, бюджетке аударылу
көлеміне әсер ететін өткізілген өнімді, дұрыс есептеу үшін қажет. ... ... ... ... ... ... таңдау мен
сатылған тауарлы-материалдық қорлардың құнын дұрыс ... ... ... №7 ... ... бухгалтерлік есеп стандарты
келесі 3 ... ... ... ... әдісі .
2. Орташа есептеу құн әдісі.
3. ФИФО әдісі.[12,45 б]
«Мырзакент» коррпорациясы орташа есептеу құн әдісін колданады. Бұл ... ... ... кең ... әдіс ... ... Бұл ... материалдық қорлардың құны - ай басындағы қалдық кұнына ай ... ... ... ... ... ... бағасы есептелінеді.
Кесте 1
«Мырзакент» корпорациясының ТМҚ орташа есептелген құн әдісі
|Көрсеткі |Мотор майы, 1л ... ... 2 ... | |Бояу ... | | ... | |
| | | |р | | |
| ... дана ... 1 |
| | ... ... ... ... |
|4120x80,28-330753,6 ... ... ... ... ... |
| ... |530x80-42400 |
| ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... |270x80-21600 |
| ... | |
| ... ... |
|Босатылған | | ... | | ... 330753,6 ... ... құны |материалдардың құны |
|Қалдық құны 23281,2 теңге. |330785 теңге. |331075 ... |
| ... кұны 23490 ... құны 23200 |
| ... ... ... сәйкес қорлар мына активтер:
• Қалыпты қызмет барысында сату үшін арналған;
• Осылай сату үшін арналған ... ... ... ... процесінде немесе қызметтер көрсету кезінде пайдалану үшін
арналған шикізат немесе материалдар түрінде.
Демек,тауарлық-материалдық қорлар ... ... ... ... ... ... пен материалдар
2) аяқталмаған өндіріс
3) дайын өнім және тауарлар
Тауарлық-материалдық қорлар ... ... ... ... ... ... ... пайдалар ағысының
ықтималдығы болса, қорлардың құны немесе сеніммен ... ... ... ... ... ... оларбойынша меншіктің заңды
құқығы сатып алушыға көшкен қорлар енеді.Алайда стандарттарда қарастырылған
белгілі бір ережелер қолданылатын бірқатар жағдайлар ... ... ... құқық сатып алушыға көшкен ... ... ... ... ... ... Консигнацияға берілген тауарлар
консигнанттағы қор ретінде ... ... ... аса ... бірі ... бағалау болып табылады. 2-ХҚЕС- ына сәйкес ... ... ... құны мен таза құны сияқты екі шаманың ең азы
бойынша бағалануы тиіс.Яғни компаниялар ... ... ... баға ... ... көрсетуге тиіс. Оның мәнісі –байыппен қарау
қағидатына байланысты орай қорлар мүмкін болатын құндарының ең кемі ... ... ... ... құнына нелер қосылатынын және
қорлардың өзіндік құнынан шығарылатын әрі олардың пайда болу ... ... ... ... тізбесін білуге тиіс.
Компанияның есеп саясатында қызмет ерекшелігіне ... ... ... ... ... ... тізбесі белгіленуі тиіс.
Сондай-ақ мүмкін болатын өткізудің таза құны не ... ... ... ... ... және өйткені айқындау әдісін білу қажет.Ең аз
бағалауды ... ... де ... тәсілі де есеп саясатымен
белгіленеді.
Мүмкін болатын өткізудің таза құнының есеп қисабы ең ... ... яғни есеп ... ... кезде өткізу үшін арналған қорлар шамасына
негізделеді.Бұл есеп-қисаптар кезең аяқталғаннан кейін ... ... ... болғанжағдайларды қандай да бір деңгейде дәлелдейтін
оқиғаларға тікелей қатысты бағаның немесе өзіндік ... ... ... таза ... дейінгі барлық есептен шығарулар және қорлардың
барлық ысыраптары есептен шығаруды жүзеге асыру немесе ... ... ... ... ... тиіс.
Қаржы есептілігін ХҚЕС-ына сәйкес жасайтын ұйымдар ... ... ұйым ... ... орай ... сәйкес жасалатынын
қазақстандық компанияның бухгалтерлері білетіні ... ... және ... ... сәйкес нұсқаулақта
белгіленген тәртіппен қызмет қажеттілігіне қарай ұйым синтетикалық және
талдамалы шоттар ашады.Егер ... ... ... шарттар
бойынша сатуға арналса, онда есеп қисап шартты орындау үшін ... ... ... ... ... Шарт ... ... асып
кеткен қорлар ағымдағы рыноктық бағалар бойынша қайта бағаланады. Егер
шикізат пен материалдар негізінде шығарылған ... ... ... ... ... асырылған бағалар бойынша сатылатын болса, шикізат ... ... ... Егер ... сенімділік жоқ болса, шикізат
пен материалдар олардың қалпына ... құны ... ... ... таза құнын бағалау әрбір есепті кезеңінде дүркін-дүркін
жүргізіледі.Өткізудің таза ... ... ... ... ... шығаруға әкеп соққан жағдайлар өзгергенде ,есептен шығарылған ... ... ... ... ... дейін өтеледі.
Тауарлақ-материалдық қорларды сақтаудың бірыңғай мерзімі ... өз ... ... ... ... ... қорлар үшін өз нормаларын белгілеп,бекітуге тиіс.Шикізат пен
материалдар –ең көп ... 45 ... ... ... кәсіпорындар өз
өндірісінің ерекшеліктеріне қарай ақшаға қатысты аз жұмсалатын, бірұ әр
уақытта қолда болуға тиіс ... көп ... ... ... ... ... ... тән мысалдар қосалқы бөлшектер
табылады. Қандай да бір тиын тұратын қосалқы бөлшектің ... ... ... ... ... үшін сақтау мерзімін ең көп
дегенде алпыс күнге дейін ... ... Егер ... ... ... ... оңтайлы мерзімін белгілесе, онда олардың
әрбір түрі бойынша тауарлық- материалдық қорлардың ... ... жөн және ... ... ... ... ... керек.
Өткізудің таза құнының ұлғаюынан болған тауарлық-материалдық қорларды
кез ... ... ... ... ... ... қосымша есептеуді жүзеге
асыру кезеңінде шығыстар деп танылған ... ... ... ... ... ... [1, ... Тауарлы-материалдық қорлардың қозғалысын есептеу кезінде жасалатын
кұжаттар
Өндіріс қорларының ... мен ... ... ... ... ... есепті ұйымдастырудьң негізі болып табылады. Тікелей алғашқы
кұжаттардың ... ... ... ... ... ... қозғалысын алдын ала, ағымдағы және келешектегі бақылануын
жүзеге асырады. ... ... ... ... қорлардың сақталуы мен
есепке ... ... бар ... ... баға ... ... ... маңызы зор. Онда субъектінің ... ... ... ... бір ... бойынша әзірленеді.
Әрбір атаулары, ... ... ... ... ... ... ... содан соң барлық кұжаттарда
ТМҚ - дың бары мен қозғалысы ... ... ... ... нөмірі: баланс шоттарының нөмірі немесе материалдардың
қатар нөмірі бойынша ... ... ... ... ... бірлік бағасы
көрсетіледі, яғни ол баға-номенклатурасы деп ... Ол ... ... ... ... және оны ... ... (материалды-техникалық ... ... ... ... ... ... Тауарлы-материалдық қорлардың
түсуін құжатпен рәсімдеу. ... ... ... жағдайда алуы ... ... ... ... ... ... ... тұлғалар арқылы ... ... ... ... ... кезде алушы -
кәсіпорын өздерінің ... ... ... ... ... ... ... алған кезде ... ... ... жабдықтаушылардың қоймасынан тауарларды алу үшін
материалды жауапты ... ... ... ... ... ... қолыш қойғызып, колхат алу арқылы береді. № М-2а типтік
ведомосы аралық нысаны, алдын ала ... және ... ... ... ... ... ... сенімхатты тіркеуге және
беруге жауапты тұлғада сақталады. ... беру үшін ... ... ... ... келісім-шарты жоқ болған
жағдайда бір жолғы сенімхаттар беріледі. Берілген сенімхатта ... ... оның ... ... Сенімхатқа кәсіпорын
басшысы, бас бухгалтері қол койып, мөр басады. Сол ... ... ... ... ... ... жазылады. Бір қоймаға жататын
тауарлы-материалдық корлар алынған жағдайда оған бірнеше ... ... ... ... ... тұлғаға бір сенім хатын беруіне ... ... ... барлық накладнойдың нөмірі, күні керсетілуі тиіс. Егер де бір
ғана сенімді тұлғаның бірнеше қоймадан ... ... тура ... онда ... ... ... үшін жеке ... беріледі. Сенімхат, әрекет ететін
мерзіміне қарамастан, тауарлы-материалдық қорларды алған кезінен бастап
беріледі. ... ... ... бойынша есеп бермеген лауазымды
тұлғаға жаңа ... ... ... ала ... ... ... ... орындағаны туралы құжаттарды бухгалтерияға беріп,
тауарлы-материалдық қорларды қоймаға өткізу керек, ... сол ... ... ... ... да. Егер де ТМҚ-ды алу құқығы жойылса,
онда одан сенімхаты қайтып алынады, ал ... ... ... ... ... ... өткеннен кейін келесі күні
сенім білдірушіге қайтарылады. Пайдаланбаған сенімхатты пайдаланбаған кезде
оны «Сенімхаттарды есепке алу ... ... және оның ... ... ... ... ... сенімхаттар есеп беру
кезеңінің соңына дейін сақталады, сосын есепті кезеңінің ... ... ... ... мына ... ... ... шот-фактура, онда: қатар нөмірі мен күні, атауы және жабдықтау мен ТМҚ-
ды сатып ... СТН, ... ... қою ... ... нөмірі, әкелінген
ТМҚ атаулары мен саны, құны, акцизделетін ТМҚ сомасы ... ... ... тауарды қабылдап алған материалды жауапты тұлғаның жазған накладнойы мен
құжаттары, атап айтқанда:
Кіріс ордері. Жабдықтаушылардан немесе ... ... ... есепке
алу үшін қолданылады. Ол бір ғана данада жазылады және ол жауапты тұлғадан
материалдар қоймаға келіп түскен кезде ... ... ... ... ... ... ... сандық жэне сапалық айырмашылықтары бар
қорларды ... ... ... сондай-ақ кұжаттарсыз түскен
материалдарды қабылдаған кезде де. Қабылдау комиссиясы ... ... ... түлғаның жіберуші өкілінің немесе мүдделі емес мекеме
өкілінің қатысуымен актіні 2 дана етіп ... ... ... ... қоса ... бір ... материалдық қорлардың қозғалысын
есепке алу үшін бухгалтерияға, екіншісі - жабдықтаушыға ... ... ... ... ... ... ... бухгалтериясына жіберіледі.
Тауарлы-материалдық қорлардың өндірісте дайындалған және ... ... мен ... ... ... Табиғи шығын нормалары
айқындалмаған материалдық қорларын дайындау, сақтау немесе ... орын ... ... анықтау үшін қолданады. Қорлардың
сақталуына ... ... ... шығаруға немесе кінәлі адамдардан
өндіріп алуға аталған құжат негіз бола алады. Бұл құжат материалды қабылдау
жөніндегі актіге тіркеледі. Екі данасы ... ... ... ... ... қол қояды. Бірінші данасы бухгалтерияға жіберіледі, ал
екіншісі бөлімшеде қалады. Табиғи шығын нормаларына ... ... ... ... ... ... ... келіп түскен
кезде табиғи шығын нормаларына сай қорлардың кемігені анықталса ... ... ... табиғи шығын нормалары қойылған болса, осы акті
жасалады. ... ... ... кезде жасалынған актіге кіріс
ордері қосымша қызмет атқарады. Комиссия екі дана етіп жасап қол қойып, 1 ... ... ... ... ал қорлардың жоғалуына материалды
жауапты түлғалар ол сол ... ... ... ... негіз бола
алады, ал оның 2-ші данасы қоймада қалады.
Материалдардың ... ... ... ... актісі.
Кәсіпорында бүлінудің, сынудың, қираудың нәтижесінде арзандатуға және
қорларды ... үшін ... Ол екі дана етіп ... 1-ші ... жіберіліп, қорлардың жоғалуына себепші болған ... ... ... ... негіз болады, 2-ші данасы бөлімшеде
қалады.
Тауарлы-материалдық қорларды босатқанда ... ... ... ... ... әзірлеуге және басқа да
шаруашылық қажеттілігі үшін цехтарға, сондай-ақ ... ... ... ... ... кезде пайдаланылады. Тауарлы-материалдық қорлар
цехтан цехқа берілсе, онда оны өндірістің ішіндегі ... деп ... егер де ... ... цех қоймасына берілсе, онда ол өндіріс ... ... ... ... ... құжаттар бойынша рәсімделеді: Лимиттік -
жинақтама картасы; материалдарды айырбастауға арналған талап - ... ... ... орын ... ... ... накладнойы.
Лимиттік - жинақтама картасы - өнімді дайындауда үздіксіз пайдаланылатын
қорларды босату, сондай - ақ өндіріс қажеттілігіне керек ... ... ... ... сақтауға, ағымдағы және қоймадағы
материалдық қорларды бақылауға жэне ... ... ... ... ... ... Лимиттік - жинақтама карталары жабдықтау бөлімі ... ... ... бір түріне 2 дана етіп дайындалады. Бір
данасы ай басталғанша цехқа - қорды ... ... - ... ... қоймасына беріледі. Өндіріске қорлар қоймалардың, цех өкілдерінің
лимиттік - жинақтама картасы ұсынған кезде ғана ... ... ... да ... ... күні мен мөлшерін жазған соң, лимитте ... ... ... ... - ... ... цех өкілі, ал
цехтың лимиттік жинақтама картасына қоймашы қол қояды. ... ... ... және қорларды ауыстыру арнайы талап- ... ... ... тек ... ... ... ... ғана жүзеге асыра
алады. Материалдық қорларды ... тек ... ... ... ... ... Қоймашы лимиттік жинақтау картасына
жіберілген қорлардың күні мен ... ... ... ... ... лимиттің қалдығын анықтап отырады. Лимит пайдаланылып болған
соң, лимиттік - ... ... ... ... ... айырбастауға арналған талап - актісі. Бұл құжат қорлардың
белгіленген лимиттен ... ... ... ... ... ... үшін қолданылады, сондай - ақ қоймадан қорларды шығаруға негіз болады.
Ол екі дана етіп дайындалады: бірі ... ... - ... ... екі ... да ... ... күнімен мөлшерін белгілеп,
содан соң қалдығын шығарады. Алушының ... ... ... ... ал ... ... - ... (цехтың, учаскенің) өкілі қол
қояды. Талап - актілерді бухгалтерияға немесе ... ... ... ... ... ... ... түгелдей алынуы керек.
Материалдық ... ... тыс ... және ... айырбастау тек
қана субъект басшысының немесе оған ... ... ... ... ... келісілгеннен соң ғана жүзеге асырылады.
Материалдарды босатуға (ішкі орын ауыстыруға) ... ... ... ... өз ... ... және ... аумағынаы тыс жердегі шаруашылыктарына, сондай-ақ басқа
мекемелерге босатуды ... ... ... Ол екі данада
дайындалады. Материалдарды өз кәсіпорынының шаруашылықтарына босатқанда 1
данасын алушыға (цехқа, ... ... ... - ... ... ... Кәсіпорынның аумағынан тыс жерде орналасқан ... ... ... мекемелерге материалдық қорларды босатқан
кезде талап - накладной келісімдердің, нарядтардың және
баска тиісті ... ... ... 1-ші ... ... ... ... болады, ал екіншісі материалды ... ... ... ... ... өзі алып кететін жағдай туса,
алушы кол қойған талап - ... ... егер ... ... төленетін
болып босатылып жатса, қоймашы есеп айырысу төлемдік ... ... ... Үйлер мен ғимараттарды өңдеу және бөлшектеу
кезінде ... ... ... ... алу туралы актісі. үйлер мен
ғимараттарды ... және ... ... алынған жұмыстарды жүргізуде
пайдалануға жарамды материалды кіріске алуда ... ... ... беруші мен мердігер өкілдері бар комиссия актіні 3 дана ... 1 - ші және 2 - ші ... ... берушіде, үшіншісі -мердігерде
болады. Тапсырыс беруші 1 - ші ... ... ... ... ... ... цехтармен күн сайын пайдаланбайтын болса,
мұндай материалды босату үшін бір ... ... ... қорларды №6 журнал ордерде толтырады.
1.3 Тауарлы-материалдық қорлардың қоймадағы және бухгалтериядағы
есебі
Қоймалардағы материалдық қорларды есепке ... ... ... немесе олардың келісімімен жұмысын атқаратын ... ... ... алу үшін ... ... ... ... номенклатуралық нөміріне жекелеген карточкалар
ашады, содан соң ол бухгалтериядан қоймаға жартылай толтырылған ... ... ... ... ... орнын
(стеллаждар, ұялар) сипаттайтын реквизиттерді толтырады. Карточкаларға
жазбалар ... ... ... Егер қоймадағы материалдық
қорлардың қалдықтары қорлардың ... ... ... немесе тең
болса, онда қойма меңгерушісі бұл туралы жабдықтау бөліміне хабарлауы тиіс.
Бұл мақсатта қорлардың ... ... ... ... ... ... ... анықтамасы қолданылады. Ол нақты қалдық қордың
белгіленген қалдықтарынан ауытқушылығын бақылау үшін және ... ... ... ... үшін ... ... бір дана етіп
қойма меңгерушісі (қоймашы) материалдарды есепке алу ... ... ... ... ... ... өлшемдерін
субъектінің материалдық - техникалық жабдықтау бөлімі белгілейді.
Жетіспеушіліктер мен ... ... ... ... қызметіндегі
тәртіп бұзушылықтар туралы, сондай-ақ ... ... мен ... ... ... бухгалтерияның қызметкері бас бухгалтерге
хабарлауға тиіс. Айдың аяғында қоймаға ... ... ... алатын кітабын қоймашыға береді, оған қойма меңгерушісі
материалдарды есепке алу ... ... ... ... ... ... салыстырып тексеру үшін материалдық босалқы ... ... ... және ... ... кітап бойынша жиынын
бухгалтерияға қайтарылады. Сөйтіп, қойма меңгерушісі материалдарды есепке
алуға, олардың карточкаларын ... ... ... ... ... есеп ... қалдықтарын шығаруға міндетті. [16, 14б]
Қоймалардан түскен құжаттар жік-жігімен ... ... ... ... соң ... ... ... салыстырылады. Құжаттардың бірінші даналары кейін есептік
өңдеуге пайдаланылады, ал ... ... - ... ... ... олар ... ... және
номенклатуралық нөмірлері бойынша ... Олар ... және ... ... есеп ... ... үшін ... кейін құжаттардың деректері кәсіпорында белгіленген есеп
топтары бойынша (материалдар, ағаш материалдары және т.с.с) материалдарды
жинақтап ... ... ... тізімдемесінде топтастырылады, ол тауарлы-
материалдық қорлар кірісі мен шығысы ... (201) 1310 ... ... ... және ... ... ... Бұл тізімдемеде материалдардың әрбір тобы бойынша өткен ... ... ... ... ... ... құжаттарындағы өткізу
тізімдерінің топтары бойынша материалдардың кірісі мен ... ... ... және айдың аяғындағы әрбір жинақтаушы шоты мен
материалдар тобы ... ... ... ... ведомосы қойма мен
бухгалтерлік есептерінің мәліметтерін салыстыру үшін пайдаланылады, ... ... ... мен ... ... кітабы бойынша
жүргізіледі. Материалдардың қалдықтарының кітабы бір ай бойы бухгалтерияда
сақталады және оны материалдардың ... ... ... алу ... ... ... ... бухгалтериядан қоймаға беріледі, қойма
меңгерушісі есепті жылдың аяғындағы материалдық қорлардың қалдықтарын ... өз ... ... ... ... ... кітабы есепті
айдан кейінгі, айдың 1-3 күні ... ... және ... ... ... ... алу жөніндегі шоттар бойынша
жинақталған есебі беріледі.
Айдың аяғындағы материалдарды ... ... ... жинақтаушы
тізімдемесіндегі қалдықтар туралы әрбір есептік топ бойынша сомалық түрдегі
деректер материал ... ... ... ... Бұл деректер сәйкес келуге тиіс, өйткені ... ... соң ... ... ... ... ... жинақтап ... ... ... ... бір ... ... жазылады.
Бухгалтерияда материалдардың жинақтама есебінің жинақтаушы тізімдемесінің
негізінде (сальдо әдісі қолданылғанда) немесе материалдық жағынан ... ... ... қалдықтары мен қозғалысы туралы есеп
берулерінде (егер сальдо әдісі ... ... ақша ... ... ... жасалынады. Бұл тізімдемеде ... ... ... ... ... ... ... қозғалысы
көрсетіліп, нақты өзіндік кұнымен есептік бағалары бойынша бір ... ... ... мен ... ... ... ... негізінде материалдардың сомалық жэне пайыздық ауытқулары
анықталады. Табылған ... ... ... ... ... ... ... Тізімдеме екі бөлімнен тұрады. Тізімдеменің бірінші
бөлімінде кәсіпорынға түскен материалдардаң нақты өзіндік құны мен ... ... ... анықталады.
Тізімдеменің екінші бөлімі «Материалдардың синтетикалық есебінің
жинақтаушы ведомосы» немесе «Материалдық қорлардың ... мен ... есеп ... ... ... ... Бұл ... (20) 1310 «Материалдар» мен (22) 1330 «Тауарлар» ... ... ... Бас кітаппен салыстырылады.
Бухгалтерияда материалдың шығысына арналған құжаттардың ... ... ... ... ... ... әзірлеме кесте
жасалады, онда цехтар мен шоттар тұтынушылар, тапсырыстар, жұмсау баптары
және есепке алу мен ... ... да ... мен ... ... ... ... көрсетіледі.
Ведомостан көріп отырғанымыздай, жұмсалған материалды қорлардың нақты
өзіндік кұны ... ... ... ... (+,-), және сол ... 8011, (921) 8031, (931) 8041 , ... дебетіне
жатқызылады.
Бухгалтерияда, алғашқы құжаттардың негізінде материалдардың ... ... ... ... ... Сол ... негізінде
«Цехтар шығыстарының» ведомасына тиісті жазбалары жазылады яғни, ... (921) 8031, (931) 8041 ... ... (201) 1310, (202)
1311, (203) 1312, (204) 1313, (205) 1314, (206) 1315, (208) 1317 ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін
бухгалтерия материалдардың жекелеген түрлерінің қалдықтарына ... ... - ... ... ... өндірісте
пайдаланылуына бақылауды ұйымдастыру да бухгалтерияның ... ... ... айдың аяғындағы пайдаланбай (қиып-пішілмей, өңделмей) қалған
материалдар өндіріс шоттарынан материалдардың тиісті шоттарына, ... жэне ... ... ... ... ... шоттарының дебеті,
(901) 8011, (921) ... ... ... ... ... Жаңа ... бірінші күні бұл материалдардың қалдықтары
бухгалтерлік жазба арқылы өндіріс шоттарынан (901) 8011, (921) ... ... ... ... ... ... есептен
шығарылады.[27, 82 б]
Өндірісте материалдардың пайдаланылуына бақылау жасау үшін ... ... ... ... ... ... партиялар
бойынша ашып-санап-өлшеп көру есебі, түгелдеу (түгелдеу әдісі).
Бір материалды ... ... ... ... құжатпен
рәсімдейді, сондай-ақ материалдардың нормадан тыс босатылғандарын да
«Материалдарды ... ... ... рәсімдейді.
Ашып санаған материалдардың әрбір партиясы бойынша ауытқуларын ... ... ... ... көру ... ... Бұл
есепті өндірістегі бөлуші-шеберлер, жоспарлау-диспечерлік бюросы, яғни ашып-
санап көруге құқысы бар ... ... ... ... арнайы
ашылатын есептік (ашып-санап-өлшеп көру) карталарында жүргізіледі. Есептік
партияларда ашып-санап-өлшеп көрудің технологиялық карталарына ... осы ... ... көру ... қандай көлемде және
қайда дайындалғанын, сондай-ақ қалдық санын (нормалар бойынша ) анықтап,
қаншасы алынуға ... ... ... ... ... ... ... жұмыс орнына берілген материалдардың саны, осы партияның
нақты жасалған, дайындалған (бөлшектер) саны, сондай-ақ қалдықтардың ... да ... ... ... ... ... ... саны
нормативтік санымен салыстыру арқылы нәтижесі анықталады. Нормалар бойынша
материал шығысы өндірілген ... ... ... үшін ... ... көбейту жолымен анықталады. Үнемделген немесе артық жұмсалған
материалдардың сандары өнімнің ... ... ... ... ... ... анықталады. Қалдықтарға катысты да осындай
бақылау жүргізіледі. Есептік картада ауытқулардың себебі мен ... ... ... адамдардьң аты-жөні көрсетіледі.
Партиялар бойынша есептеуді қолдану мүмкін болмағанда немесе орынсыз
болғанда ... ... ... көмегімен материалдардың әрбір
түріне қарай әрбір орындаушы, ... ... ... ... цех ... есеп ... негізінде цехтар бухгалтерияға
материалдардың өндірісте пайдаланғаны туралы және үнемделген немесе ... ... ... ... ... соң нормадан ауытқулары
туралы рапорттарын береді.[7, 16 б]
Бухгалтерия жақтан жүргізілетін жүйелі тексерулер бухгалтерияның ... есеп ... ... бас ... мүмкіндік береді. Бұл қойма
есеп жазулары мен синтетикалық есеп жазулары арасындағы байланыстың койма
есеп карточкаларында материалдар ... ... ... ... ведомость қалдықтары көрсеткіштерімен салыстырылу жолымен
жүргізілетіне байланысты (1 сызбаны қараңыз).
Материалдардың ... ... алу ... ... ... ... - ... қорлар қоймаларға келіп түсіп, кіріске
алынады:
Материалдардың ... ... алу ... ... ... ... ... (201-208) 1310-1317 дебеттеледі де
-Қазақстан Республикасында қосылған құн салығы (ҚҚС) төлеушілерден түскен
материалдық қорлардың құнына, (331) ... ... ... ... құнға
салынатын салық» шоты дебеттеліп - жабдықтаушылардың жалпы салықтық шот-
фактурасындағы сомасына (671) ... ... ... құралдарды жоюдан алынған материалдарды кіріске алған ... 1315 ... да ... шоты ... де, (727) 6280 «Негізгі
емес қызметтен түскен ... ... шоты ... 46 ... ... ... Материалдардың | | ... |
| | ... есеп | ... | |
| | ... | ... | ... | | | ... | | | ... және | | | ... | ... | ... | ... ... ... ... | | | ... ведомосі | | | |
| | | | |
| | | | |
| ... ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| | | | |
| ... айналым | | |
| ... | | |
| | | | |
| | ... | | ... |босату есебіне | | ... ... | | ... ... ... | | ... журнал - |мен | | ... ... | | |
| | | | ... кітап | | | |
| |№ 1 және 4 ... | | |
| ... ... | | ... 1 ... ... ... және ... ... ... өзара байланысы
Материалдар есебін дұрыс ұйымдастыру үшін ... ... мен баға ... ... ... ... ... өндірісте пайдалынатын материалдардың
белгілі бір түрлеріне олардың аты, сапасы, мөлшерлері және тағы да ... ... ... ... ... айтады. Номенклатуралық
тізімде әр материалдардың дұрыс аты, оған берілген ... ... ... ... ... ... номенклатуралық тізімде
әрбір материалдардың бухгалтерлік есепте есептелінетін бағасы ... ... ... ... -номенклатуралық баға көрсеткіші деп те
атайды. Шаруашылық субъектісінде ... ... ... көрсетілгенде әдетге белгілі бір өздерінің топтары бойынша ... ... мен ... ... мен мөлшерлері бойынша жіктелінуі ... ... ... сан ... яғни шифр ... Шифр жүйесіндегі
сандық белгілер саны әрбір топқа жататын ... ... ... ... ... бұл материалдар жазылған алғашқы құжатқа,
есеп регистрларына және ... ... ... ... есеп ... ... жетілдіру үшін сан ... және оның ... аз ... ... әрі ... ... Материалдарға шифрлар тағайындағанда сол шифрдағы
материалдардың қай ... ... ... ... шотқа жататын
көрсететіндей етіп тағайындау керек. Материалдардың номенклатуралық нөмірін
7 цифрдан ... ... ... ... Оның ... 3 ... шоттың
келесі 2 цифры қай ... ... ... ... 2 цифры
материалдардың осы топ ... ... ... ... ... бес саннан да құрастыруға болады. Ол жағдайда оның
алдыңғы бірінші цифры ... ... екі ... қай ... ... ал ... ... материалдардың топ ішіндегі реттік ... ... баға ... материалдар ... есеп ... ... қаралған тізімдері ... ... Бұл ... органдарында материалдарды
пайдалану жөнінде есеп беру ... ... ... ... әр тобы ... ... ... бос орын және реттік сан қалдырылады. Егер бағаларында көп
айырмашылық болмаса бір номенклатуралық нөмірге түрлері бір ... ... мен ... ... ... бар материалдарды біріктіруге
болады. Бұл жағдайда олардың есептеу ... ... ... ... ... ... номенклатуралық нөмірі, өлшем
бірлігі ол материалдың барлық кіріс-шығыс ... ... ... және ... есеп ... ... Егер шаруашылық
субъектісіне кейбір материалдар ... ... ... мен ... түссе ондай
материалдар номенклатуралық нөмірде көрсетілген өлшем бірлігі ... ... ... ... 36б]
Материалдардың номенклатуралық баға көрсеткіші, әсіресе, материалдар
есебін оперативтік (жедел) қалдық тәсілін қолдану ... ... ... ... «Материалдар» бөлімшесінің шоттарында есепке алған
қорлардың әртүрлі сипаттары мен өндірістік нысаналары болады. Оларды ... осы ... және ... ... байланысты болып келеді.
Қорлардың жекелеген ... ... ... ерекшеліктерін ұйымдастырудың
мәселесін қарастырып көрейік.
(201) 1310-шотта өндірілетін өнімнің құрамына ... оның ... ... ... ... оның ... ... болып
табылатын шикізаттар мен негізгі материалдардың, өнім ... ... ... қызметіне, сондай-ақ техникалық мақсатқа пайдаланатын,
өнім ... ... әсер ... ... ... есебі, олардың кіріске алынуы мен ... ... ... ... ... ... үшін сатылып алынған өңдеу
және жинақтауды ... ... ... ... ... ... ... субъектісіндегі есебі жүргізіледі.
(203) 1312-шотта тасымалдау құралына пайдаланатын, сондай-ақ өндірістің
технологиялық ... ... ... және үйді ... ... ... мен фтор, газ, көмір, т.б.) отындардың қалдығы және ... ... ... ... алу (204) 1313 ... жэне ыдыс ... ... Бұл шотта, картоннан, ағаш талшықты, синтетикалык және ... ... ... ... ыдыс ... ыдыс ... және
жөндеуге арналған материалдар мен бөлшектер есепке алынады. Инвентарлық
ыдыс жэне ыдыс жабдықтары (125) 2417 ... ... ... шотында
есепке алынады, ал бір жылдан аз уақыт пайдалынатындары (204) 1313 ... ... ... ... қорлардың бөлінбейтін бөлігі
болып табылады, олар ішкі және сыртқы болып екіге бөлінеді. Ішкі ... ... ... шыны, пласмас банкілер, флакондар, тюбиктер т.б. Бұндай
ыдыстардың құны тауардың қүнына ... яғни олар ... ... ... өтеді. Сыртқы ыдыс - бұл ыдыстар тасымалдауға ... ... ... ... қүны ... ... ... өзіндік
қүнына жатқызуға немесе қайтарып беруге жатады, яғни көп рет ... ... мен ... барлық түрлерін жөндеуге арналған «Қосалқы
бөлшектер» (205) 1314 -«Қосалқы ... ... ... ... ... ... талдамалық шоттары болады. «Қосалқы бөлшектерді» талдамалық ... ... ... ... машиналардың маркілеріне жіктей отырып,
жалпы ... ... ... алады. Қосалқы бөлшектердің үлкен
номенклатурасының болуына байланысты олардың есебі бухгалтерияда ... ... ... ... ... ... ... карточка
ашылады. Қосалқы бөлшектердің жекелеген түрлері олардың саны мен ... ... ... ... ... ... кезінде қоймаларда
айналым қорының әрбір агрегатына айналым агрегатын есепке алу карточкасы
ашылады.
«Қалпына келтіруге жататын ... ... мен ... ... шоттарда машиналар мен жабдықтардан алынған, қалпына келтіруге
жарамды двигательдер, тораптар, агрегаттар мен ... ... ... ... ... тракторлардан және басқа ... ... ... мен ... (205) ... ... бойынша
«Негізгі емес қызметтен түскен басқа да табыстар» деген (727) 6280-шотының
кредитінен, ... ... ... ... ... ... ... 1315 «Басқа да материалдар» деген шотта ... ... ... Бұл ... ... ... есеп ... үшін
арналған талондарды және басқа да материалдарды ескеруі мүмкін. ... ... ... ... сакталатын есеп беру бланкілері номиналдық
құны бойынша «Қатаң есеп-беру бланкілері» 006 - баланстан тыс ... ... ... материалдар» (206) және 006 - шоттар бойынша бланкілердің
кірістері мен шығыстары кіріс және шығыс құжаттары ... ... ... ... ... ... ... жағынан жауапты және
есеп беретін адамдар бойынша ... ... ... ... ... ... ... номиналдық құны бойынша есептен
шығару олардың сатылғанын растайтын ... ... ... ... ... таңбалармен келтірілген зиян билеттердің,
талондардың нақты құнына сүйене отырып есептелінеді. (206) 1315 - ... ... ... қалдықтары, түзетілетін ақаулы материалдар, негізгі
құралдарды ... ... осы ... ... ... ... ... есепке алынады.
Құрылыс материалдарының барлық түрлері, ... ... ... ... ... ... немесе ағымдағы жөндеу, сату) (208)
1317 «Құрылыс материалдары» шотында есепке алынады. Бұл шотта ... ... ... ... ... ... ... жасағанда, үй-
жайларды тұрғызу мен олардың конструкцияларын, ... ... ... ... ... ... мен ... барлық
түрлері: материалдар (алебастр, кірпіш, бор, черепица); ... ... мен ... ... алынады.
(208) 1317 - шот бойынша талдама есеп ... ... ... ... баға ... ... ... материалдары, конструкциялары мен
бөлшектері түскенде (208) 1317 шоты ... және (671) ... және ... есеп айырысу» деген шоты
кредиттеледі, оларға ақы төлеу (671) 4110 - ... ... жэне (441) ... ... шотындағы нақты ақша» ... ... ... ... ... ... лимиттік-жинақтама карталары арқылы талап
накладнойы бойынша жүргізіледі. Ай сайын кұрылыс ... ... ... ... ... кұрылыста жұмсалуы туралы есепті өндірістік
нормалар бойынша белгіленетін шығыстар мен ... ... ... ... ... ай өткеннен кейін, келесі айдың 5-ші күнінен кешіктірмей
бухгалтерияға ұсынылады. Есеп әрбір объектілері бойынша ... ... ... ... ... - монтаж жұмыстары туралы құжаттар мен
мәліметтердің негізінде әрбір ... ... ... ... ... ... ... отырып жасалады. Материалдардың жекелеген
түрлері бойынша артық жұмсау немесе үнемдеу есепте ... ... ... ... ... ... артық жұмсалған материалдар
кінәлі адамдардан ұсталады немесе өндіріс шығндарына жатқызылады. [12, 26б]
1.4 «МЫРЗАКЕНТ» коррпорациясы ... ... мен ... ... ауыл ... ... ... айналысатын кәсіпорын. Негізгі тауары – мақта мен ... ... май ... ... және ... мал ... » коррпорациясы Қазақстан Республикасының құқық ... 1999 ж. 22 ... ... Бұл кәсіпорын өз қызметән
келесі құжаттар негізінде ... ... » ... ... Республикасының Азаматтық Кодексі, ҚР- ның «Акционерлік
қоғам туралы Заңы», басқа да заңдар мен нормативтік актілер және ... ... ... ... ... ... жалпы
кеңесі болып табылады. Орындаушы орган – ... ... ... ... Орындаушы директор;
• Қаржы бойынша департамент бастығы;
• Көлік қызметі және дайындау бойынша департамент директоры;
... ... ... ... директоры;
• Коммерциялық сұрақтар бойынша департамент директоры;
• Заң ... ... ... ... экономикалық қатынастар бойынша департамент бастығы;
• Күрделі құрылыс бойынша департамент бастығы;
• Ауылшаруашылығы бойынша департамент бастығы;
... ... ... ... бастығы;
Кез-келген кәсіпорын секілді «Мырзакент» коррпорациясын да президент
басқаратын иерархиялык құрлымы бар. Бұл ... ... ... ... ... ... бақылау пакетімен анықталады.
Кәсіпорынның барлық бөлімшелері арасында тығыз байланыс орнатылған, ... ... мәні мен ... ... ... алынатын мақталардың кім?, қанша?, кімге? бергені ... ... ... ... ... мақталар коймаға
тапсырылады. Бұл мәліметтер сауда бөліміне өткізіліп, накладной рәсімделеді
де, күн аяғында тауарларды сату есеп беруі ... Бұл ... ... ... ... ... ... саны және
тауарлардың жалпы соммасы мен ҚҚС (14%) ... ... ... ... ... ... ... сауда есеп
беруі құрастырылады. Кейіннен ... ... ... ... бас ... алдына барады, ол осы алынған мәліметтерді
алдыңғы жыл мен ағымдағы жылдың мәліметтерімен салыстырып, ... ... ... ... ... әрбір цех бойынша мақтаның көбеуі не азайуы,
себебін анықтайды. Осы ақпарат кейіннен ... ... ... ете ... яғни ... ... көбейту мақсатында қанша мақта егілуі,
ал таза мақта ретінде қаншасы сатылу ... ... ... ... құжаттардың - айналысы, ... ... ... ... кәсіпорында құрылыс жұмысының нәтижесінде өндіріс
кеңейді. Кәсіпкерлердің форумында ... ... да ... ... ... ... ... тауып алып, 2004-2005
жылы Германия Республикасының ... ... мен екі ... ... ... Осы ... аралығында Германияның «мақта тұқымын ... Бұл ... түрі ... ... пен ... ... ... танылады. Мақтаның мұндай түрінің өндіріске енуі, жоғарғы нәтижелерге
кол жеткізуге мүмкіндік берді – ... ... ... ... мен ... ... мен оның ... едәуірлігі.
Жоғарыда айтылғандай «Мырзакент» коррпорациясы да бірінші қажеттілікті
тауарларды шығарады (мақта, жартылай ... өнім ... ... ... ... ... Сонымен қатар мақта-тігін,жіп иіру,май өндірістеріне өте де қажет.
Барлық ... ... және ... ... ... ... ... жұмысы жеңілдетілген. Коррпорацияның негізгі
өнімі сатылатын мақта және мақта майы ... ... Оның ... мөр ... ... ... түрде жүргізіледі. Мақтаны, майды
өндіру мен өңдеу арнайы құрылғылармен жабдықталған.
Коррпорация болашақта құрал жабдықтарды ... ... ... ... Канада), Израиль мен ... және ... ... ... ... бар. Егер бұл ... ... болса,
онда өндіріс ұлғайып, жоғарғы технологиялық құрал-жабдықтарды ... ... ... ие ... ... нәтижесінде шығарылған өнім тек
біздің елде емес, сонымен ... шет ... де ... ... ие ... ... да күрделі өндірістік, негізгі, қосымша және
қосалқы өндірісі бар кәсіпорын болып табылады. Негізгі ... бұл ... ... ... егу, бұл ... арнайы жағдайлар жасалынған.
«Мырзакент» коррпорациясында бухгалтерлік есеп екі бас ... ... ... ... ... олар ... құжаттар негізінде
қызмет жасайды:
• «Қазақстан Республикасының ... есеп ... және ... беру ... ... 2002 ... 29 ... бекітілген қаржылық есеп беруді дайындау
және ұсынуға арналған ... ... ... есеп ... ... есеп ... ... әдістемелік нұсқаулар;
• Бухгалтерлік есептің Бас шоттар жоспары;
• «Мырзакент» коррпорациясының есеп саясаты.
«Мырзакент» ... ... есеп пен ... ... ... - ... жағдай туралы толық және сенімді ақпаратпен
пайдаланушыларды қамтамасыз ету болып ... ... ... есеп ... ... жүргізіледі:
- шаруашылық операциялардың нәтижелері мен басқа да ... ... ... ... ал ...... бойынша жүзеге
асырылады;
- қызметтің үздіксіздігі
Қаржылық есеп беруде қателер анықталса, қателерді ... ... ... шығынды есептегенде ағымдағы кезеңде ... ... ... ... ... ... ... түзету арқылы).
Коррпорацияның сапалық есеп беру негіздеріне келесі принциптер кіреді:
түсініктілік, ... ... ... ... есеп ... тек мына ... ған өзгере алады.
- егер де заңға сәйкес өзгерістер талап етілсе, оның ішінде бухгалтерлік
есеп туралы заңы;
- егер де ... ... ... есеп ... ... ... ... түрде болса.
Бухгалтерлік жазбалар нақты орындалған шаруашылық операцияларды тіркеу
негізінде, бастапқы құжаттар негізінде ... ... , ... ... ... ... мен табысына
әсер ететін барлық шаруашылық операциялар мен басқа да ... ... ... ... ... ... құжаттар
операцияның орындалу барысында тіркелу қажет. Мұндағы бухгалтерлік ... ... ... БИС : 2000 ... ... ... түрде
жүргізіледі. Коррпорация бастапқы құжаттар бухгалтерлік есеп регистрлерінде
және электрондық түрде сақталады. «Мырзакент» коррпорациясында құжаттарды
мерзім ... ... ... ... ... ... ... 3
Құжаттарды мерзім бойынша сақтаудың формасы
|№ р/с|Құжаттардың аталуы ... ... |
|1 ... ... есеп беруі және түсіндірме | |
| |хат | |
| |А. ... ... |Әр ... |
| |Б. ... |Әр ... |
| |В. Кварталдық |5 жыл |
| ... ... ... ... және ... |Әр ... |
| ... ... акті | ... |Тұлғалық шоттар: | |
| |А. ... мен ... |75 ... |
| |Б. ... және ... ... ... жыл ... ... ... ... ... | 1 жыл ... ... ... құндылықтарға тауарлар,
материалдар, сатып алынған жартылай фабрикаттар , бөлшек, ыдыс және ... ... да ... жатады. Тауарлық- материалдық қорлар
есебі №2 –на ... ... ... ... ... ... ... кезде мақталарды арнайы орамдар арқылы жібереді.
Өндірістің міндетті шарты- бұл үздіксіз ... ... ... қатаң
орындалуы. Мақтаны жинау технологиясы - жинау мезгіліне сәйкес жасалынған
арнайы ... ... ... ... ... ... мақсаты, шикізат пен материалдарды
экономикалық тиімді пайдалану мен өндірістік емес шығындар мен жоғалтуларды
жою ... ... ... арттыру.
Жолға дұрыс қойылған есеп кәсіпорынның дұрыс ... ... ... ... ... Оның ақпараттары технологиялық процесстердегі кез-
келген ауытқуларды дер кезінде қабылдауы керек.
Мақтаның өндірістік есебінің негізгі мақсаты- белгілі бір кезеңдегі ... ... ... кеткен шығындарды анықтау. Бухгалтерлік есептің дұрыс
жүргізілуін қадағалау мен басқаруды «Мырзакент» коррпорациясындағы ... ... ... ... ... үшін ... есептің дұрыс
ұйымдастырылғаны маңызды орын алады, ал ол өз ... ... ... ... ... болады.
«Мырзакент» коррпорациясы өндірістің толық циклі мақтаны егуден
басталады. Мақта шаруашылығында, басқа салалардағы ... ... ... ... ... ... ... қатар өндірістік емес шаруашылық та
бар. Негізгі өндіріске - өнім ... және оны сату ... ... ... ... ... «Мырзакент» коррпорациясы негізгі ... ... ... ... ... ... ... есебі жүргізілетін цехтар атауы |Өнім атауы |
|1 ... және ... ... ... мақта |
|2 |Өңдеу цехы ... ... |
| | ... |
|3 ... цех. ... ... өндіру, оны |Сататын мақта |
| ... ... салу | ... ... ... өнімі мақта болып табылғанымен,
қосымша өнім өндірісі де ... ... ... ... (900) 8010 ... ... ... нақтырақ айтқанда 900-3, бұл шотта ... ... ... ... Жинау цехы;
2. Тазалау цехы;
3. Өңдеу цехы;
4. Өндіру цехы;
5. Наубайхана;
6. Ыдыстық заттарды ... ... ... негізгі өндірісті әр-түрлі энергиямен, сумен, жылумен,
көлік және басқа қызметтермен, сонымен қатар негізгі ... ... ... ету үшін ... ... ... өндірісіне келесілер жатқызылады:
1. МЖШ (механикалық жөндеу шеберханасы);
2. ... ... ... ... ... парк;
5. Электрлік цех;
6. Май өндіру цехы;
7. Мақта қоймасы;
8. Мақта дайындау цехы;
9. Санитарлық ... ... ... АҚ ... көрсету мен тұрмыстық
жағдайларды қамтамасыз ету шаруашылығы да ... ТКШ ... ... ... ... Монша;
4. Демалыс саябағы.
«Мырзакент» коррпорациясы үздіксіз көлемдік өндірісі бар, ұзақ уақыт
бойы бір түрлі ... ... ... ... ... жатқызылады.
Мұндай типтегі кәсіпорындарды сипаттайтын негізгі ... ... ... ... яғни жоғарғы мамандандырылған деңгей,
автоматтандырылған жүйе және ... ... ... ... өнім ... ... кәсіпорынның іс-әрекеті өнімді өндіруге кеткен ... ... ... ... түскен табыспен жабу. Бұл
жұмысшылардың тарапынан технологияның және ... ... ... ... ... мен ... ... жақсарту, тауардың
бәсеке қабілеттілігін арттыруын талап етеді.
Бұл ретте бухгалтерлік есептің рөлі ... оның ... ... тұр: ... ... мен ... ... шығарылуының
есебін дұрыс жүргізу; оның ... ... ... жолдарын іздеу;
өндіріске кеткен шығындардың дұрыс есепке алынуын қадағалау; өнімнің
өзіндік ... ... ... ... ... ... емес ... жою және әртүрлі жоғалтуларды болдырмау.
Өндірістегі шығындардың есебін жүргізу үшін «Мырзакент» коррпорациясы
кешендік шоттар жүйесін ... оның ... (90) 8010 ... ... ... ... - ... коррпорациясы негізгі цехтар бойынша шығындардың
есебі;
8010-3 - қосымша өнім түрлері ... ... ... - ... ... және ... цехтар бойынша шығындар есебі;
Өнімді өндіруге ... ... ... ... ... ... келесідей ведомосттер қолданылады: № 10 «Негізгі ... ... ... ... ... №1 «8010 ... ... жүргізу ведомості; №10 журнал ордерге арналған № 3 ... ... ... ... №10 ... ... №3 ... ведомості.
Аталған ведомосттерге жазу енгізуге келесілер негіз болады: - алғашқы
құжаттар;
- ... есеп ... ... (жалақының) шығарылуын бөлу» ... бұл ... ... ... ... шикізаттардың және
басқадай материалдық қорлардың пайдалануы көрсетіледі, осыған ... ... ... және ... ... ... ... тозу сомасын есептеу және қайта бағалау ... ... бұл ... ... шығындарына қосылатын
негізгі құралдардың амортизация соммасы ... ... емес ... ... тозу ... есептеу» кестесі, бұл
кестеде өндірістің шығындарына қосылатын материалды емес активтер ... ... ... 2 . Өнім өндіруге кеткен шығындар есебін ұйымдастыру
«Мырзакент» ... ... ... мен ... ... ... ... әрбір түрі бойынша жасалынады, осыған
орай шығындардың келесідей классификациясы қарастырылған:
1. Шикізат пен материалдар;
2. Технологиялық ... ... отын мен ... ... ... ... Әлеуметтік салық;
5. Құрал-жабдықтарды пайдалану шығындарындарына қосылатын ... ... ... ... ... ... ... шығындар.
Бұл шығындар баптарына жекелей тоқталып қарастырып өтейік.
«Шикізат пен материалдар» бабына шығарылған өнім ... ... ... мен ... құны ... тиіс. Осылай бола
тұра, біздің кәсіпорнымыздың ерекшелігіне ... ... өнім ... ... деп атай ... ... ... шығаруға
кеткен кейбір шығындарға - ... ... ... ... ... ... отын және ... келесідей
цехтардың шығындары көрсетіледі: электрлік цех? қазандық, ... ... ... ... технологиялық қажеттілігіне жұмсалатын шығындар.
Жылу энергиясының жоспарлық шығындары, әрбір өнім ... ... ... анықталады, соған қоса кейбір отын ... ... ... ... ... ... ... қосалқы өндірістегі
пайдаланатын шығындардың құнын, қосалқы цехтардың калькуляция баптарына
енгізеді.
«Еңбек ақы» бабында ... ... ... және ... ... және есебін жүргізеді. Жұмысшылардың негізгі
жалақысы өнімнің өзіндік кұнына тікелей түрде ... ... бабы ... 20 % ... ... ... еңбек
ақының мөлшерлемесіне сәйкес бюджетке аударылу есебі жүргізіледі. «Қосымша
шығындар» бабы келесідей элементтерден түрады:
1. Негізгі өндіріс ... ... ... ... ... ... ... Қосалқы өндірісті жөндеу;
5. Есептеуіш техниканы жөндеу;
6. Күзетшілерді қамту;
7. Жалпы мақсаттағы ғимараттарды қамту;
8. Автокөліктерді ... жүк және ... ... ... ... қорғау;
11.Су төлемдері;
12.1с-сапар шығындары;
ІЗ.Материалды емес активтердің амортизациясы.
Көрсетілген қосымша шығынның баптары бірнеше шығын топтамасынан ... ... және ... ... ... ... ... мен су құбыр шығындары; электрмен қамту және жылумен қамту шығындары;
құрал-жабдықтардың тозуы және басқадай шығындар.
«Мырзакент» коррпорациясы ауылшаруашылығында ... ... ... ... өз ... ... негізінде жүзеге асырады, соның
есебінен кәсіпорын ... ... құн ... ... 1 рет ... есептеп шығаруға құқылы.
Алғашқы есепті ұйымдастыру. ... ... ... ... ... өндіріске байланысты кеткен шығындардан көрініс табады,
осының салдарынан барлық құжат айналысы, мақтаның өндіріс процессімен ... ... да ... ... ... жүргізіледі.
«Мырзакент» коррпорациясы өндірістік есебін алғашқы құжаттарының ... ... ... ... ... ... ... жауапты тұлғалар- бригадирлер, мақташылар және т.б., жүргізеді.
Мақталардың өспей қалуы немесе олардың амалсыз жойылуы «Мақта түрін есептен
шығу ... ... ... ... ... ... «Тауар-көлік
накладнойы» арқылы жүзеге асады. Жолдағы салмақтағы жоғалтуларды өндірістік
шығындарға немесе ... ... ... ... ... ... ... «Мақталардың қозғалысының есеп
кітабына» және кәсіпорындағы мақтаның қозғалысы жайында есеп беру жасалады.
Мақта есебі «Мақтаның қозғалысының есеп ... ... ... ... ... ... ... есеп беруін жасау үшін ... Әр ай ... ... ... ... тұлға мұндай есеп беруді
бухгалтерияға тапсырады. Жазбаларды ... ... ... ... ведомостте көрсетілген мақта шығындарына тең келуі ... ... ... есеп ... ... ... ... құжаттардың негізінде
бекітіп қосымшалармен бірге бухгалтерияға өткізіледі. Осы есеп ... бас ... ... ... №9» және ... ... ... «Мырзакент» корпорациясы мақта ... 1330 ... ... есеп ... есеп ... ... ... мақта, жартылай тазартылған мақта, толық тазартылған мақта
т.б.
Бас бухгалтердің орынбасары жасаған №9 ... ... ... ... есеп беру» жасалады. Есептік кезеңдегі жалпы мақта көлемі,
өндірілмеген мақта көлемі, мақтаны өндіру ... ... ... ... секілді мәліметтері көрсетіледі, Бұл құжат
бас бухгалтер мен ... ... ... ... бас бухгалтер орынбасары
«Мақта көлемі барысы жөніндегі есеп беруді» ... Бұл ... ... кезеңінде күн ... ... яғни ... Оны ... үшін ақпараттар бригадирлердің есеп
берулері мен № 9 ... ... Бұл есеп ... ... ... ... сатылған мақта көлемі секілді мәліметтер көрініс
табады, кейіннен бұл кұжат бас ... және ... ... ... ... ... есеп берулерді бас экономистке тапсырып,
кейіннен бас экономист есеп берулердегі мәліметтер бойынша ... ... ... ... ... қосымша шығындар мәліметтері» есеп беру
кезеңінің басы мен ... ... Оны бас ... ... ... мен ... ... бас экономистке тапсырады.
Бас экономист алған мәліметтері бойынша, мақта көлемінің қозғалысы жайында
талдау жасайды:
Кесте 5
1.01.2005ж. мақтаның сақталуы
| |Жыл ... + ... ... ... сақталуы |жоғалуы |
| ... 2.9 |
| |0.75 |
| ... 5.8 |
| |2.16 |
| ... 8.7 |
| |1.17 |
| ... |
| |202,2 + -=202.2 0.1 |
| |- + - = - |
| |202.2 + - =202.2 0.1 ... мәліметтері мақта шаруашылығының есеп берулерінен алынады.
Және де келесідей есептеулер жүргізіледі, негізгі үйірменің ... ... ... ал жоғалу пайызы: 2,9/389,7*100%=0,75 жыне т.с.с.
Сонымен қатар бас экономист мақта көлемінің ... ... ... ... ... ... ... бойынша «өндірістік көрсеткіштер»
жасанды кестесін жасайды, оны бас ... мен ... ... ... бас ... орынбасары негізгі өндіріс,
қосымша өндіріс, қосалқы шығындар есебін жүргізіп отырады. ... ... ... (900) 8010 ... ... бойынша шығындар туралы есеп
беруі» ведомостін толтырады. Бұл ведомостте әрбір құрлымдық ... ... ... ... ... шығындары, еңбек ақы
шығындары, жалпы өндірістік ... ... ... ... (221) 1330, (201) 1310, (206) 1315 және (223) 1330 ... бойынша
соңғы қалдықтарын шығарады.
Дт 900 -8010 Кт 681,683- ... 221 - 1330 Кт 900 - ... және ... көрсету цехтар есебі (920) 8030 шотта жүргізіледі,
ал ай ... ... ... ... ... ... ... әрбір қосалқы цех бойынша жүргізіледі, кейіннен олар
шығындар ... ... ... ... ... ... оны ... орынбасары әр айда жасап отырады. Және келесідей проводкалар
жасалады:
Дт 920 - 8030 Кт 634, 671,333 – ... 221, 900, 930- ... Кт 920, 801, 811- 8030, 8010, ... ... «Мырзакент» корпорациясы бас бухгалтер орынбасары (930)
8040 «Қосымша шығындар» ... да есеп ... ... Және ... жасалады:
Дт 930-8040 Кт 681, 634, 222, 221, 935, 671, 333 ... 900-8010 Кт 930 - ... ... ... ... ... құнының есебін
жүргізу үшін 7010 бөлім «Сатылған тауарлар ... ... атты ... және аналитикалық шоттары пайдаланылады.
(801) 7010 «Сатылған дайын өнімнің өзіндік құны» ... ... ... шот, яғни ... ... ... жұмыстардың
нақты сатылған өзіндік құнын көрсетуге арналған шот.
(801) 7010 шот бойынша келесідей корреспонденциясы жасалынады:
(кесте 6)
Кесте6
Сатылған тауарлардың өзіндік құны ... ... ... ... ... |ДТ |Кт |
|- ... ... өзіндік құны бойынша дайын өнім |801-7010 |221-1330 ... | | |
|- Акт ... ... ... ... мен ... |900,920 |
|қызметтер өткізілді | ... ... ... ... босатылған |301-2110 |701-6010 |
|тауарлар мен ... ... | | ... ... ... құжаттары корсетілді: | | ... ... ... |
|- Есеп беру ... ... ... ... ... құнының есебін жүргізу барысында ... әр ай ... ... ... баспаға шығарылады. Бұл
кесте өндіріске кеткен барлық шығындар мен ... ... оны бас ... орынбасары жасайды.[7]
II ТАУАРЛЫ - МАТЕРИАЛДЫҚ ҚОРЛАРДЫ ТАЛДАУ
2.1 Тауарлы-материалдық ... ... ... және ... ... ... ... - материалдық ресурстардың
пайдаланылуын жақсарту болып табылады. Өндірістік бағдарламаны ... ... ... ... бірі ... - ... мен материалды қорлармен ... ... ... мен ... ... үнемді пайдалану, олармен
біркелкі және ... ... ... - ... ... ... өндіру мен өткізу көлемі бір - бірімен байланысты көрсеткіштер
болып табылады. Өндірістік мүмкіндіктердің ... мен ... ... орында өнім өндіру көлемі тұрады. Кәсіпорын тек қана
сұраныс бар тауарды және ... ... ғана ... тиіс.
Өнімді өндіру мен өткізу көлемінің өсу ... ... ... ... ... ... табыс пен кәсіпорынның табыстылығына
әсер етеді. ... бүл ... ... ... мәні ... - ... қорлардың негізгі міндеттері:
1. Материалды - техникалық қамсыздандыру жоспарының нақтылығын, ... ... және оның ... өнім көлеміне әсерін, оның өзіндік
қүны мен ... да ... ... ... ... пайдалану тиімділігінің деңгейін бағалау.
3. ... ... ішкі ... ... ... оларды пайдалану бойьшша нақты шараларды өңдеуді көрсету.
4. ... ... мен ... ... және жоспардың орындалу
деңгейін бағалау.
5. Бұл ... ... ... әсер ... ... Өнім шығару мен өткізуді жоғарлатудың ішкі ... ... ... ... ... шараларды өңдеу.
| | | ... ... ... ... өндіру|
| | | |мен ... ... |
| | | | |
| | | ... ... ... | | | ... | | | |
| | | ... ... мен ... құрылымы |
| | | | |
| | | | | |
| | | ... ... мен ... ... | ... 3 - Өнімді ондіру мен өткізуді талдаудың объектісі
Материалдық ресурстарды және ... ... мен ... ... ... материалды - техникалық қамсыздандырудың жоспары,
мәлімдемелер, шикізаттар мен материалдарды ... ... ... ... нақты пайдаланғаны туралы статистикалық есеп беру
және өндірістік ... ... есеп ... ... ресурстардың
қалдығы, шығыны, кабылданғаны және т.б. бухгалтерлік есептің аналитикалық
мәліметтері. Өнімді өндіру мен ... ... үшін ... ... қолданылады: кәсіпорынның бизнес - жоспары, оперативті
графиктер - жоспарлар, ... ... есеп ... ф №1 ... ф №2
«Табыс пен зиян туралы есеп беру» және т.б.[11, 23 б]
«Мырзакент» корпорациясы өнімді ... мен ... ... ...... ұлғаюда, тауардың сапасының жоғарылауы тікелей шығындар
көлеміне, табыс пен кәсіпорынның табыстылығына әсер ... ... ... - ... ... ... 6 міндеті де
орындалып жатыр. Өнімді өндіру мен ... ... және ... ... ... 100% - ға ... орындалады. Өнімді өндіру мен
өткізу көлемі бір - бірімен тығыз байланыста. Кәсіпорын тек қана ... ... және ... ... ғана ... ... cсонда ғана
кәсіпорын таза пайда түсіреді.[7]
Материалдардың ... ... алу ... корреспонденциясын қарастырайық:
1.Мынадай тауарлы-материалдық корлар қоймаларға ... ... ... «Материалдар» бөлімшесінің шоттары (201-208) ... де - . ... ... ... құн ... (ҚҚС)
төлеушілерден түскен материалдық қорлардың құнына, (331) ... ... ... ... ... салық» шоты дебеттеліп -
жабдықтаушылардың жалпы салықтық шот-фактурасындағы сомасына (671) ... ... ... құралдарды жоюдан алынған материалдарды кіріске ... ... 1315 ... да ... шоты дебеттеледі де,
(727) 6260 «Негізгі емес ... ... ... шоты ... ... ақаулардан алынған ... ... ... ... ... ... ... алынған
кезде:
(20) 1310 ... ... ... ... ... ... кредиттеледі.[8. 13 б]
2.2 ... - ... ... ... ... ... ... тауарлы- материалдық қорлардың қалыптасу
көздерін есептеу үшін келесі көрсеткіштерді қолдану қажет. Кәсіпорынның
тауарлы - ... ... мен ... ... көздерімен
қамтамасыз етілуінің абсолютті көрсеткіштері қаржылық тұрақтылықты талдау
үшін басты роль ... ... ... ... ... ... бірі ... қорларды қалыптастырудың өз көздерімен
қамтамасыз ... ... ... ол ... ... қаражатының
тауарлы - материалдық қорлар мен шығындардың ... ... ... ... ... -материалдық қорлар мен шығындарды жабу
коэффициенті деп те атайды. Ол келесі ... ... ... (8), ... жэне Г.П. ... (30) оны ... және ұзақ мерзімді қарыз қаражаттарының сомасын кәсіпорынның
қорлары мен ... ... ... ... ... ... жабу ... қандай дәрежеде
тауарлы-материалды қорлар мен шығындар меншікті қаражаттармен жабылғанын
және қарыз ... ... ... ... ... тәжірибенің статистикалық орташаланған мәліметтерінің
негізіне алынған оның ... ... ... ... ... (31),-келесі түрде болады».
Кк/қ>0.6-0.8
Қорлар мен шығындардың меншікті айналым қаражаттарымен қамтамасыз
етілудің қалыпты коэффициенті, ... ... ... қажетті қорлар
мен шығындарын, калғандарын қысқа мерзімді қарыздармен жабу назарға алынып
анықталады. Бірақ бұл кезде ... мен ... ... ... айналу
жылдамдығы жоғарылаған кезде негізделген қажеттілікке сәйкес болу керек.
Егер олардың мөлшері ... ... асып ... ... ... қаражаттары материалдық қорлардың бір бөлігін жаба алады,
яғни көрсеткіш 1 болуы ... бүл ... ... ... ... екендігін көрсетпейді.
Сондықтан материалдық қорлардың меншікті айналым қаражаттарымен қамтамасыз
етілу көрсеткіштерінің деңгейін ең ... ... ... ... ... қарастыру керек.[13, 46 б]
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын тек қана ... ... ... ... ... ... есеп ... активтеріне салудың
дұрыстығымен де сипатталады. Сондықтан меншікті ... ... ... ... қарыз қаражаттарының ... ... ... ... ... - ... қаржылық жағдайын,
оның қаржылық тұрақтылығы дәрежесі ... ... ... ... ... ... ... абсолютті көрсеткіштері - тауарлы-материалдық
қорлардың, олардың қалыптасу көздерімен ... ... ... ... ... ... ... сипаттайтын үш негізгі
көрсеткіш анықталады:
1. Меншікті айналым капиталының бар болуы (Ма.к).
Бұл көрсеткіш меншікті капитал мен (баланс пассивінің І ... ... ... ... ... Ібөлімі) арасындағы айырма ретінде
анықталады. Ол меншікті айналым қаражаттарын сипаттайды. Алдыңғы ... оның ... ... ... ... дамуын
көрсетеді Құрылысына қарай меншікті айналым капиталының бар болуын ... ... ... ... маңызды талдау коэффициенттерін есептеп табу
үшін пайдаланылады: кәсіпорынның ағымды активтерін жабу коэффициенті (бұл
көрсеткіштің ... мәні 0,1 -ден ... ... керек), тауарлы-
материалдық қорларды жабу коэффициенті (бұл көрсеткіштің нормативті мәні ... ... ... және тағы ... ... ... ... және ұзақ мерзімді қарыздың
қалыптасу көздерінің бар ... ... ... ... ... яғни ... ... капиталының ұзақ
мерзімді міндеттемелер сомасына қосу жолымен мыға формуламен анықталады:
Мак/ұз=Мак+¥з=Мак+ІІбП.
3. Тауарлы-материалдық қорлардың негізгі ... ... ... ... ... ... ... несиелер мен қарыздар сомасына
қосу жолымен, мына формула арқылы анықталады:
НК==Мак/ұз+Қнқ.
Тауарлы-материалдық қордың бар болуынын үш ... ... ... мен шығындардың олардың қалыптасу, көздерімен қамтамасыз
етілуінің үш көрсеткіші сәйкес келеді:
І.Меншікті айналым капиталының (Ма.к) артықтығы (+) немесе ... ... ... ... және ұзақ мерзімді қалыптасу
көздерінің артықшылығы (+) немесе жетіспеушілігі (-) ... ... ... ... (НК) ... ... (+) ... жетіспеушілігі (-):
+-НК-НК-КШ
Тауарлы-материалдық қорлардың, олардың қалыптасу көздерімен қамтамасыз
етілуінің үш көрсеткішін есептеу кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... келесі төрт типке бөлуге мүмкіндік береді:
1 .Қаржылық жағдайдың абсолютгі тұрақтылығы;
2.Қаржылық жағдайдың қалыпты тұрақтылығы;
З.Тұрақсыз қаржылық ... ... ... ... ... ... мына ... уақытта қалыптасады.
ҚШҚШ.
Бұл теңсіздік тауарлы-материалдық қорлар меншікті айналым капиталымен
жабылатынын көрсетеді, яғни кәсіпорын ... ... ... ... ... өте сирек кездеседі. Оның үстіне, бұл жағдай ең дұрыс
деп қарастырылмауы мүмкін, себебі ... ... ... үшін ... көздерін пайдалана алмайды, пайдаланғысы келмейді немесе пайдалануға
мүмкіндігі жоқ.
Қаржылық жағдайдың қалыпты тұрақтылығы мына теңсіздікпен сипатталады.
Мак/үз

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тауарлы - материалдық қорлардың ұғымы, классификациясы және бағалануы30 бет
Тауарлы материалдық қорлардың есебі29 бет
Тауарлы-материалдық қорлардың бухгалтериядағы есебі34 бет
Тауарлы-материалдық қорлардың есебі және оны талдау30 бет
Тауарлы-материалдық қорлардың сипаттамасы мен есеп саясаты24 бет
Тауарлық-материалдық қорлардың экономикалық мазмұны және ғалымдар мен тәжірибешілердің еңбегінде оның есебін жетілдіру сұрақтары мен мәселелері63 бет
Құрылыстағы тауарлы - материалдық қорлардың есебі34 бет
Ұйымдардың қоймаларында тауарлы-материалдық қорлардың есебі 35 бет
Өнеркәсіптік кәсіпорындардағы тауарлы – материалдық қорлардың есебі және талдауы50 бет
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь