Ұйымдасқан қылмыстылық және оның өзекті мәселелері

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1.бөлім. Ұйымдасқан қылмыстылықтың түсінігі.

1.1. “Ұйымдасқан қылмыстылық” ұғымының заң шығару және құқық қолдану тәжірибесіндегі пайда болуы және дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2. “Мафия”, “көлеңкелі экономика”, “кәсіби қылмыстылық” және “сыбайлас жемқорлық” ұғымдарының мазмұны және ұйымдасқан қылмыстылықпен байланысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19

2.бөлім. Ұйымдасқан қылмыстылықтың криминологиялық сипаттамасы.

2.1. Республика аумағында ұйымдасқан қылмыстылықтың құрылымы, деңгейі және динамикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2.2 Ұйымдасқан қылмыстылықтың пайда болуына және дамуына түрткі болатын себептер мен жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34
2.3 Сыбайлас жемқорлық . ұйымдасқан қылмыстылықтың дамуының бірден . бір факторы ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 51
2.4 Ұйымдасқан қылмыстылықтың алдын . алу шаралары ... ... ... ... .53

3.бөлім. Ұйымдасқан қылмыстылықтың қылмыстық.құқықтық сипаттамасы.
3.1 Ұйымдасқан қылмыстылықтың белгілері айқындалатын қылмыс құрамдарының сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..61
3.2. Ұйымдасқан қылмыстылықтың қылмыс құрамы ретіндегі объективті белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...62
3.3. Ұйымдасқан қылмыстылықтың қылмыс құрамы ретіндегі субъективті белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .67

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..72

Пайдаланған әдебиет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..75

Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...80
Кіріспе

Біз қазір өте қиын заманды бастан кешіріп отырмыз. Барлық континенттердің, соның ішінде Кеңес дәуірінен кейінгі ТМД елдерінің құрамындағы көрші мемлекеттердің қоғамдық өмірінде болып жатқан жағымсыз процестер әлеуметтік дағдарысқа әкелді. Бұл процестерді екі құбылыс арқылы сипаттауға болады. Біріншісі, мемлекеттің экономикалық дағдарысқа душар болуы болса, екіншісі, қылмыстылықтың қауіп төндірерлік деңгейге жетуі болып табылады. БҰҰ-ның Қылмыстылықтың алдын алу жөніндегі Комитетінің Екінші сессиясында қылмыстылықтың бүкіл дүние жүзі бойынша жылдан жылға өсуі күрделі мәселе ретінде танылды. Комитет мүшелері қабылдаған құжатта: “Шыдамдылық шегінен шықты, адамдар қылмыстылықпен күресудің тиімді шараларын тауып, жүзеге асыруы тиіс немесе олар өздерін өзі сыйлаудан қалады”- делінген [1].
Біздің мемлекетімізде қылмыстылықтың жағдайы қандай ? Бұл сұраққа жауап беру үшін ресми статистикалық мәліметтерге жүгінейік.
2006-2008 жылдарға арналған 10 мың адамға шаққанда тіркелген қылмыстардың жалпы саны және қылмыс деңгейі туралы статистикалық деректердің талдауы тіркелеген қылмыстар деңгейінің артуына беталысы туралы дәлелдейді. Мысалы: Шығыс Қазақстан облысы бойынша 2006 жылы 10 мың адамға шаққанда қылмыстың деңгейі 1250 құрайды, 2007 жылы 10 мың адамға шаққанда қылмыстың деңгейі 1395 құрады, 2008 жылы 10 мың адамға шаққанда қылмыстың деңгейі 1456 құрады. Қазақстан Республикасы бойынша 10 мың адамға шаққанда ұйымдасқан қылмыс деңгейі статистикалық деректерді талдай отырып, Шығыс Қазақстан облысы 2006 жылмен 2008 жылдар аралығында Алматы және Ақтөбе облыстарынан кейін 3 орынды алады (1-сурет).
Осы мәліметтерден Қазақстан Республикасында қылмыстылықтың шырқау шегі 90-шы жылдардың басына таман екендігі көрінеді. Бұл жалпы тіркелген қылмыстардың саны, ал латентті қылмыстарды ескеретін болсақ, онда жоғарыда көрсетілген мәліметтер айсбергтің су бетіндегі бөлігі ретінде көрінеді. Ал, айсбергтің үштен екі бөлігі су астында болып табылады. Сол сияқты қылмыстардың бір талай бөлігі де жасырын сипатта болып келеді. Жоғарыда көрсетілген қылмыс санынан біз топпен жасалған қылмыстарды анықтайық. Қазақстанда, 1996 жылы - 20518, 1997 жылы – 17066, ал 2007-2008 жылы-1998 қылмыс топпен жасалған болатын. Топпен жасалған қылмыстардың жалпы қылмыстылыққа қатысты пайыздық үлес салмағы бойынша көрсетуге болады: 1997 жылы -10,5%, ал 2008 жылы бұл көрсеткіш 14,5 % жетті.
Республикада жасалатын қылмыстардың үлкен бөлігі пайдакүнемдік және пайдакүнемдік мақсаттағы күш көрсету сипатындағы қылмыстар болып табылады. Сыбайлас жемқорлықтың ең қауіпті түрі – парақорлық анықтау бойынша жұмыс белсенділендірілді, ол - 64,59 % (327-ден 538-ге дейін), қызметтік өкілеттігін теріс пайдалану - 42,4% (363-тен 517-ге дейін), қызметтегі әрекетсіздік - 33,3% (36-дан 48-ге дейін), сеніп тапсырылған бөтен мүлікті иеленіп алу немесе ысырап ету – 56,8% (132-ден 207-ге дейін), билікті немесе лауазымдық өкілеттілігін асыра пайдалану - 18,3% (60-тан 71-ге дейін), қызметтік жалғандық – 4,8% (578 –ден 606-ға дейін), билікті теріс пайдалану, билікті асыра пайдалану немесе оның әрекетсіздігі – 2,3 есе (3-тен 7 дейін) өскен. Экономикалық қылмыстардың өсуіне біздің заңдарымыздың, құқық қолдану тәжірибеміздің “ақсауы” әсер етеді деуге болады. Және айта кететін мәселе, қылмыскер тұлғалардың ең жиі кездесетін жасы 18-40 жас аралығы болып табылады.
Ұйымдасқан қылмыстылықтың қарамағындағы пайда табудың көзі – есірткі бизнесі екендігі бәрімізге мәлім. Сондықтан да, Қазақстан Республикасында есірткі бизнесінің кең өріс алуы халықты алаңдатуда. Оған, біріншіден, Қазақстанның есірткі плантациясы Шу алқабы әсер етсе, екіншіден, Қазақстанның саяси, экономикалық, географиялық жағдайлары әсер етеді.
Қазақстан арқылы Ауғаныстаннан келетін есірткі шет елге шығарылуда. Осылайша, 2005 жылы есірткіге байланысты 9668 қылмыс тіркелсе, 2006 жылы ол 13258-ге жетеді. 2007-2008 жылдары есірткі сатумен айналысқан 529 қылмыскер жауапқа тартылып, 10 тоннаға жуық есірткі заты тәркіленді.
Қылмыстылықтағы мұндай өзгеріс сыбайлас жемқорлықтың өсуімен, талан-таражға салушы ұрылармен, қорқытып алушылармен, қарақшылармен арласуымен қабаттаса келеді. Ұйымдаса, топтаса отырып тұрақты қылмыскерлер пайда табу үшін қылмыстық ұйым құрады.
Ұйымдасқан қылмыстылықтың жоғарғы жасырындылығы оны ашумен қатар, оның түпкі мағынасын түсінуге, яғни онымен күресудің тиімді шараларын қабылдауға мүмкіндік бермейді.
Ұйымдасқан қылмыстылықтың жоғарғы жасырындылығына сот статистикалық мәліметтері дәлел. Сонымен, егер 2007-2008 жылдары Қазақстанда жалпы сотталушылардың ішінде топпен жасалған қылмыстардың жалпы үлесі 34,4% және 27,7% құраса, ұйымдасқан топ құрамымен 2,1% және 1,7% құрайды, ал қылмыстық ұйыммен 0,1% және 0,02% құрайды [2].
В.В.Лунеев жоғарыда көрсетілген қылмыстық статистиканы пайдалану арқылы Ресей Федерациясындағы осындай көрсеткіштерге нақты түсінік берді. Оның пікірінше, ұйымдасқан қылмыстық топпен жасалған заң бұзушылық есепке алынады, егер ол қылмыстық іс ашылып және дәлелдемелердің жеткіліктілігі, яғни нақты осы қылмысты ұйымдасқан қылмыскерлер жасағандығы анық болса. Егер осы әрекеттер жасалып, бірақ дәлелденбесе онда есепке алынбайды. Мысалы: 2006 жылы 10 терроризм оқиғасы болса, соның ішінде осы аталған жылы 10 ғана тіркелген. Аталған әрекеттер ұйымдасқан қылмыстық топпен және қылмыстық ұйыммен жүзеге асырылған. Бірақ бірде-бір тергеу әрекеттері аяқталмаған, себебі белгілі бір террористік акт ұйымдасқан топпен (ұйыммен) жасалғандығы туралы дәлелдемелер жоқ, сондықтан біз ұйымдасқан топпен жасалған террористік актілер туралы ақпараттарға ие емеспіз [3].
Қолданылған әдебиеттер
Нормативтік құқықтық актілер
1. ҚР Конститутциясы, 1995ж.
2. ҚР Қылмыстық Кодексі (16.07.1997ж.) – Алматы: Юрист, 2003.- 141б.
3. ҚР Қылмыстық Іс Жүргізу Кодексі (13.12.1997ж) – Алматы: Юрист, 2004.- 207б.
4. Конвенция ООН против транснациональной организованной преступной деятельности, принятие резолюцией № 55/25 Генеральной Ассамблеи от 15.11.2000.


Әдебиеттер тізімі
1. Государство и право. М., 2000.№11. с. 26
2. Уголовное право Казахстана: Особенная часть: Учебник для вузов/ Под ред. И.И.Рогова. Алматы.2002. с. 256.
3. Криминология: Учебное пособие/ Под ред. Н.Ф.Кузнецовой. М., 1998. с. 84-85.
4. Долгова А.И. Криминология. М., 1999. с. 56.
5. .Хохряков Г.Ф. Криминология: Учебник/ Отв. Ред. Н.В.Кудрявцев. М. 1999. с. 397-410.
6. Государство и право. 2001. №5 с.103.
7. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық: оқулық – Алматы: Жеті Жарғы, 1998ж. 51 бет.
8. Иншаков С.М. Зарубежная криминология. М., 1997. с. 299.
9. Криминология: Учебник / Под ред. академика В.Н. Кудрявцева, профессора В.Е. Эминова М., 1997
10. Криминология. М.,1992 с.101-105
11. Номаконов В.А. Особенности причинного комплекса преступности в современной России //Преступность: стратегия борьбы. /Под ред. А.И.Долговой М.,1997 с.27-32
12. Каиржанов Е.И. Криминология. А.,1995 с. 68-6
13. Алексеев А.И. Криминология. М.,1998 с.340
14. Криминология. М.,1994 с.142
15. Портнов И.П. Профилактика преступлений в милицейской практике. // Государство и право. 1995- №10- 12-15 с.
16. Бородин С.В. Контроль над преступностью в демократическом обществе // Государство и право. 1993-№10-59-68
17. Аманов Х. Криминология – Ашхабад, 1991-239стр.
18. Петров Э.И. Организация деятельности органов внутренних дел по предупреждению преступлений: Учебник / Под ред. проф. В.Д. Малкова, доцента А.Ф. Токарева М., 2000. стр. 22.
19. Назарбаев Н.А. Стратегия развития Казахстана до 2030 года, Алматы, 1997, с.34.
20. Сборник документов ООН, принятых на 2 сессии Комитета по предупреждению преступности. Москва, 1989г.стр.143.
21. Сборник статистическич данных о работе судов РК за 12 месяцев 2003 года. Генеральная прокуратура РК. Комитет по правовой статистике и специальным учетам. Астана. 2003. с. 30-31.
22. Шляпочников А.С., Забрянский Г.И., Выявление латентной преступности // Советское гос. и право. 1973. №5. / Сборник материалов междунараодного семинара. М., 1993 и др.
23. Карпец И.И. О природе и причинах преступности в СССР. //Советское государство и право. 1996г. №4 с.89
24. Сборник научных трудов: Проблемы борьбы с преступностью и коррупцией. Караганда. 2000.с. 19-22.
25. Абдиров Н.М. Казахстан в зеркале проблем организованной преступности и коррупции. Сборник научных трудов. Проблемы борьбы с коррупцией и организованной преступностью. Караганда, 1998. с.86-111.
26. Джамалов К.И. Современные тенденции организованной преступности в сфере экономики. Сборник научных трудов. Проблемы борьбы с коррупцией и организованной преступностью. Караганда, 1998. с. 98-104.
27. Конакбаев М.Е., Организованная преступность в банковской сфере. Сборник научных трудов. Проблемы борьбы с коррупцией и организованной преступностью. Караганда, 1998. с.37-42
28. Акимжанов Т.К. Организованная преступность – самостоятельный вид преступности. . Сборник научных трудов. Проблемы борьбы с коррупцией и организованной преступностью. Караганда, 2000.с. 19-22.
29. Туякбаев Ж.А. Актуальные проблемы борьбы с организованной преступностью и коррупцией. / Материалы международной коференции. Алматы, 1996 с.3
30. Тілеубергенов Е.М. Жақандану жағдайындағы ұйымдасқан қылмыстылық, лаңкестік. Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция. “Ұйымдасқан қылмыстылықпен күресудің өзекті мәселелері” 8-желтоқсан 2005ж.
31. Кунгажинов С.Т. Ұйымдасқан қылмыстылықтың қоғамда орын алуы мен дамуына қолайлы жағдай қалыптастыратын факторлары туралы. . Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция. “Ұйымдасқан қылмыстылықпен күресудің өзекті мәселелері” 8-желтоқсан 2005ж.
32. “Актуальные проблемы борьбы с организованной преступностью” международная конференция 08.12.2005г. Каймульдинов Е.Е. : Некоторые вопросы совершенствования деятельности ОВД в борьбе с оргпреступностью на современном этапе.
33. Мами К., доклад на научно-практической конференции: Правосудие и проблемы борьбы с организованной преступностью и коррупцией. Киев, 2001г.
34. Материалы ученого совета. М.: Академия МВД СССР, 1999. 2-39с.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
Қорғалуға жіберілді кафедра меңгерушісі
____________
«___» ________ 20__ ж.
Димломдық жұмыс
Тақырыбы: Ұйымдасқан қылмыстылық және оның өзекті мәселелері
Жоспар
Кіріспе.....................................................................
..............................................3
1-бөлім. Ұйымдасқан ... ... ... ... ... заң ... және ... қолдану
тәжірибесіндегі пайда болуы және
дамуы..................................6
2. “Мафия”, “көлеңкелі экономика”, “кәсіби ... және ... ... ... және ұйымдасқан қылмыстылықпен
байланысы.............................................................
.....19
2-бөлім. Ұйымдасқан қылмыстылықтың криминологиялық сипаттамасы.
2.1. Республика аумағында ... ... ... ... ... қылмыстылықтың пайда болуына және дамуына түрткі болатын
себептер мен
жағдайлар.......................................................34
2.3 Сыбайлас жемқорлық – ұйымдасқан қылмыстылықтың дамуының бірден – бір
факторы
ретінде...................................................................
.........51
2.4 ... ... ... – алу ... ... ... ... сипаттамасы.
3.1 Ұйымдасқан қылмыстылықтың белгілері айқындалатын қылмыс құрамдарының
сипаттамасы...............................................................
...........61
3.2. Ұйымдасқан қылмыстылықтың қылмыс ... ... ... ... ... қылмыс құрамы ретіндегі субъективті
белгілері.................................................................
........................67
Қорытынды...................................................................
...........................................72
Пайдаланған
әдебиет.....................................................................
.........................75
Қосымша.....................................................................
..............................................80
Кіріспе
Біз қазір өте қиын заманды бастан кешіріп ... ... ... ішінде Кеңес дәуірінен кейінгі ТМД ... ... ... қоғамдық өмірінде болып жатқан жағымсыз
процестер әлеуметтік дағдарысқа әкелді. Бұл ... екі ... ... ... ... мемлекеттің экономикалық дағдарысқа душар
болуы ... ... ... қауіп төндірерлік деңгейге ... ... ... ... алдын алу жөніндегі Комитетінің
Екінші ... ... ... ... жүзі ... ... ... күрделі мәселе ретінде танылды. Комитет мүшелері қабылдаған құжатта:
“Шыдамдылық ... ... ... ... ... ... тауып, жүзеге асыруы тиіс немесе олар өздерін өзі сыйлаудан
қалады”- ... ... ... ... ... ... ? Бұл ... беру үшін ресми статистикалық мәліметтерге жүгінейік.
2006-2008 жылдарға ... 10 мың ... ... ... ... саны және қылмыс деңгейі туралы ... ... ... қылмыстар деңгейінің артуына беталысы туралы
дәлелдейді. Мысалы: Шығыс Қазақстан облысы бойынша 2006 жылы 10 мың адамға
шаққанда қылмыстың деңгейі 1250 ... 2007 жылы 10 мың ... ... ... 1395 ... 2008 жылы 10 мың ... ... қылмыстың
деңгейі 1456 құрады. Қазақстан Республикасы бойынша 10 мың адамға ... ... ... ... ... ... ... Шығыс
Қазақстан облысы 2006 жылмен 2008 жылдар ... ... және ... кейін 3 орынды алады (1-сурет).
Осы мәліметтерден Қазақстан Республикасында қылмыстылықтың шырқау шегі
90-шы жылдардың басына таман ... ... Бұл ... ... ... ал ... қылмыстарды ескеретін болсақ, онда жоғарыда
көрсетілген мәліметтер айсбергтің су ... ... ... ... Ал,
айсбергтің үштен екі бөлігі су астында ... ... Сол ... бір ... бөлігі де жасырын сипатта болып келеді. Жоғарыда
көрсетілген ... ... біз ... ... қылмыстарды анықтайық.
Қазақстанда, 1996 жылы - 20518, 1997 жылы – 17066, ал ... ... ... жасалған болатын. Топпен жасалған ... ... ... ... үлес салмағы бойынша көрсетуге болады: 1997
жылы -10,5%, ал 2008 жылы бұл ... 14,5 % ... ... ... ... ... пайдакүнемдік және
пайдакүнемдік мақсаттағы күш көрсету сипатындағы қылмыстар ... ... ... ең ... түрі – ... ... ... жұмыс
белсенділендірілді, ол - 64,59 % (327-ден 538-ге дейін), қызметтік
өкілеттігін ... ... - 42,4% ... 517-ге ... ... - 33,3% ... 48-ге дейін), сеніп тапсырылған бөтен мүлікті
иеленіп алу немесе ысырап ету – 56,8% ... 207-ге ... ... ... ... ... ... - 18,3% (60-тан 71-ге
дейін), ... ... – 4,8% (578 ... 606-ға ... ... ... билікті асыра пайдалану немесе оның әрекетсіздігі – 2,3 есе ... 7 ... ... ... қылмыстардың өсуіне біздің заңдарымыздың,
құқық қолдану тәжірибеміздің “ақсауы” әсер етеді деуге ... Және ... ... ... ... ең жиі ... жасы 18-40 жас
аралығы болып табылады.
Ұйымдасқан қылмыстылықтың қарамағындағы пайда ... көзі – ... ... ... ... ... да, Қазақстан Республикасында
есірткі бизнесінің кең өріс алуы халықты ... ... ... ... ... Шу алқабы әсер ... ... ... ... ... жағдайлары әсер етеді.
Қазақстан арқылы Ауғаныстаннан келетін есірткі шет елге ... 2005 жылы ... ... 9668 ... ... 2006 жылы ... жетеді. 2007-2008 жылдары есірткі ... ... ... ... тартылып, 10 тоннаға жуық есірткі заты тәркіленді.
Қылмыстылықтағы мұндай өзгеріс сыбайлас жемқорлықтың ... ... ... ... ... ... ... келеді. Ұйымдаса, топтаса отырып тұрақты қылмыскерлер
пайда табу үшін қылмыстық ұйым құрады.
Ұйымдасқан қылмыстылықтың жоғарғы жасырындылығы оны ... ... ... мағынасын түсінуге, яғни онымен күресудің тиімді шараларын қабылдауға
мүмкіндік бермейді.
Ұйымдасқан қылмыстылықтың жоғарғы жасырындылығына сот ... ... ... егер ... ... ... ... ішінде топпен жасалған қылмыстардың жалпы үлесі 34,4% және
27,7% құраса, ұйымдасқан топ құрамымен 2,1% және 1,7% құрайды, ал ... 0,1% және 0,02% ... ... ... көрсетілген қылмыстық статистиканы пайдалану арқылы
Ресей Федерациясындағы осындай көрсеткіштерге ... ... ... ... ұйымдасқан қылмыстық топпен жасалған заң ... ... егер ол ... іс ... және ... ... ... осы қылмысты ұйымдасқан қылмыскерлер жасағандығы анық болса.
Егер осы әрекеттер ... ... ... онда ... ... 2006 жылы 10 терроризм оқиғасы болса, соның ішінде осы аталған жылы
10 ғана ... ... ... ... ... топпен және
қылмыстық ұйыммен жүзеге асырылған. ... ... ... әрекеттері
аяқталмаған, себебі белгілі бір террористік акт ұйымдасқан топпен (ұйыммен)
жасалғандығы туралы дәлелдемелер жоқ, сондықтан біз ... ... ... ... туралы ақпараттарға ие емеспіз [3].
Біздің көзқарасымызға сәйкес ұйымдасқан қылмыстылықты жоғарғы жасырынды
қылмыс ... ... оның ... ... ... жол
ашады. Көптеген ұйымдасқан қылмыстылықпен күрес мәселелеріне байланысты
басылымдарға ... осы ... ... ... жауаптан гөрі
көптеген сұрақтар туғызуда.
Мемлекетке қауіпсіздік туғызуыдағы ең басты ... ... ... ... ... ... ... және жалпы
қоғамның осы құбылысқа қарсы тұруы болып отыр. Осы құбылыс ... ... ... ... қоғамның барлық салалары ... ... ... ... ... ... халықаралық
деңгейдегі ұйымдасқан қылмыстылықтың 300 млрд. доллар көлеміндегі қаржы-
қаражаттары ... ... мен ... жылжымайтын мүлкіне,
сонымен қатар банктік шоттарына салынған. Осы қаржылар ... ... ... жолмен табылғандар. Сонымен қатар, олардың жылдық табысының
көлемі 120 млрд. долларды құрайды. Қосымша, бейресми ... ... ... ... ... да кең ... ... етуде [4].
Сонымен, Н.Ф.Кузнецованың анықтауынша, шетелдік ... ... ... ... есірткі сатудан түскен,
салық төлеуден жалтарған, саяси лауазымын сату дүние жүзлік экономиканың
бір бөлімін құрайды, яғни ... ... ... табыспен (дүние жүзінде
осылайша жылына 1000 млрд. долларға жуық ақша-қаражаттар ... ... тұр ... ... ... тенденцияларының көріністеріне
сәйкес, оның қоғамға төндіретін қауіптілік деңгейі жоғарылауда, ... ... ... ... ... ... ... барлық
саласына енуде, яғни мемлекет тарапынан ешқандай құқықтық және ... жоқ ... ... ... ... байланысты, қарапайым қылмыс қоғам, тап,
оның мүддесіне қарсы болса, ұйымдасқан қылмыстылық мемлекет және ... ... ... өз ... ... ... үшін оларды пайдаланады
[6].
Ұйымдасқан қылмыстылықтың жоғары деңгейлі жасырындылығы бірнеше
мақсаттарды ... ... ... ... ... ... ... деңгейлі
жасырынды қылмыстардың бір түрі екендігін біле тұра, оларды зерттеу
әдісін, яғни ... ... ... әдісінен бөліп зерттеу қажет.
Себебі тәжірибеде осы қылмыстылықты арнайы қаруланбаған көзбен байқау өте
қиын;
2. ... ... ... ... негіз бойынша зерттеу
ғалымдардың, сонымен қатар тәжірибедегі қызметкерлердің бұл ... ... ... ... ... әсер ... Мұның
маңыздылығы – қылмыстылықты анықтау, сараптау және нәтижелі шараларды
қабылдауға әсер етуінен байқалады;
3. қылмыстылықты ... және ... ... шараларын қалыптастыруда
нақты мәліметтерді негізге алу. Ол ... ... ... ... ... және криминологиялық зерттеулердің
нәтижелері болу мүмкін.
Біздің көзқарасымыз бойынша, ұйымдасқан қылмыстылықты жоғары ... ... бір түрі ... ... оның ... ... ... және құқық қорғау органдарының осы аталған мәселелермен
күресінің нәтижесін тиімді түрде ... ... ... Ұйымдасқан қылмыстылықтың түсінігі.
1.1. “Ұйымдасқан қылмыстылық” ұғымының заң шығару және құқық қорғау
тәжірибесіндегі пайда болуы және ... - ... ... өмірінің қарама - қайшылықтары салдарынан
пайда болатын құбылыс болып табылады.
Әрбір қоғам өзінің даму кезеңіне байланысты, әлеуметтік құрылысы ...... ... ... ... тән, ... деңгейіне ие [7].
Қылмыстылық феномені әлеуметтік – экономикалық және саяси ... ... ... ... ғана ... айтарлықтай экономикалық
және саяси тұрақтылыққа жеткен мемлекеттерге де тән ... ... ... ... ... тән құрылымына, динамикасына,
ерекше белгілеріне қарамастан ... ... ... ... тән қасиет болып табылады. Бұл, бірінші кезекте, ... ... ... қылмыстық бизнестің заңдастырылуына
және т.б. байланысты, ... ... ... ... өмірдің әлеуметтік
құбылысы – ұйымдасқан қылмыстылықтың ... күрт ... және кең ... байланысты болып келеді.
XX ғасырдың 80-90 жылдары барлық дерлік капиталистік мемлекеттерде
ұйымдасқан ... ... күрт өсуі ... ... ... ... ... ұрлап сату, қару-жарақ, жарылғыш
заттар, есірткі сату, жалған ақша ... ірі ... ... ... ... ... қол-өнер туындыларын ұрлап ... ... ... ... жетеді [8].
Осы қылмыстардың негізгі ұйымдастырушылары ... ... ... бар, ... сипатта болып келетін және аса ірі
мөлшердегі ... ... бар ... ... болып табылады.
Мұндай қылмыстылық ... ... жету ... ...... табады.
Біздің мемлекетте ұйымдасқан қылмыстылық − ғылыми зерттеу объектісі
ретінде ... ... жас ... ... ... рет бұл
мәселені И.В.Карпец 1984 жылы ... ... ... мемлекеттер
криминологтарының алтыншы ғылыми Конференциясында көтерген ... ... ... тәжірибесі мол деп айту қате болар еді. ... ... ... ... осы мәселе төңірегіндегі зерттеулеріне
көңіл бөлген дұрыс болар еді. Бұл біздің ... ... ... ... бұл ... ... тиімді шараларды табуымызға көп
көмегін тигізетіні анық. Бірақ, көптеген авторлардың пікірінше және біз ... ... ... ... ... оның заңи ... қарсы қолданылатын шараларды механикалық түрде көшіріп алу үлкен
жетістіктерге әкеле қоймайтыны анық. ... ... ... өзіне
тән ерекшеліктері ескерілуі тиіс. ... ... ... ... ... үшін ... мемлекеттер заңгер-ғалымдардың
жүргізген зерттеулерінің ... ... ... алу ... Осы
арқылы мемлекетіміздің өзіне тән ... ... ... ... ... ... ... сратегиясын, әдіс-тәсілдерін
анықтау қажет.
Ұйымдасқан ... ... ... ... және АҚШ- да ... ... бұл құбылыс осы мемлекеттерде кеңірек өріс алған.
Италияда ұйымдасқан қылмыстылық терең әлеуметтік-экономикалық және
саяси тамырларға ие ... ... ... ... ... ... қылмыстылықтың (мафия) пайда болуы XIX ғасырдың басына ... ... ... ... ... жағдайы нашар сицилиялық
шаруалармен тығыз байланысты. Сицилиялық мафияның нақты пайда болу мерзімі
жөнінде ортақ пікір жоқ: кей ... ... ... 1882 жылы ... ... пайда болды. Мафия пайда болған ... ... тән ... ие ... жоқ.. ... ол бай жер ... ... қарулы топ сипатында болып келген. Кейін келе ол ... ... ... ... өмір сүрді.
XX ғасырдың 20 жылдарына олар заңды сипатта болып келеді ... ... ... ... ... ... бүкіл Италияға таралып, әр жерде әр түрлі атала бастайды –
Неапольде ... ... ... ... ... ... термині біртіндеп жақсы ұйымдастырылған, әлеуметтік және
саяси өмірде ... бар ... ... ... ... ... қазіргі мафияның жағдайын нақтырақ көрсеткен криминолог,
жазушы Ф. Камон былай деп жазды: ”Мафия - ... ... ... бір ... екі ... суы сияқты. Қазір мафияның қай жерде
аяқталып, қай ... ... ... ешкім білмейді. Мафия
“мемлекет жауы” ретінде өмір сүрмейді, керісінше мемлекет ... ... ол ... сияқты банкілік қызметпен, құрылыспен, саудамен,
акциялармен, делдалдық қызметпен айналысады. Мафия мен ... ... ... ... ... ... ... құрту үшін өзінің бір
мүшесін кесіп тастау керек” [9].
Ал, енді Италияда ... ... ... анықтама
бергеніне көңіл аударайық .
Б.Ломбарда, криминолог-ғалым мынадай анықтама ... ... – бұл ... ... ... адамдар тобы ғана ... ... бес ... болуын қажет етеді:
- ақпарат жинау және өз ... ... ... ... ... ... қызметіне кедергі жасау;
- негізгі әлеуметтік-экономикалық қызметтерді қолдану;
- ішкі құрылымның болуы;
- әрекеттерінің сырттай заңды сипатта ... ғы ... ... ... ерекшеліктері жағынан Италия
мафиясымен ... ... ... Айырмашылығы тек АҚШ- тағы ұйымдасқан
қылмыстылықтың пайда болу уақыты мен себептерінде.
XX ғасырдың 20 ... ... ... ... ... ... оны “Коза Ностра” (“Біздің іс”) деп атайды.
Американың заң ... және ... ... ... ... ... ... ашылып қарастырылады. АҚШ-да 1968
жылы қабылданған “Көшедегі қылмыспен күресу және ... ... ... ... ... ретінде - заңмен тиым салынған
қызмет көрсетумен, соның ... ... ... ... сатумен, заңсыз қару ... және т.б. ... ... ... деңгейде ұйымдастырылған ассоциация мүшелерінің заңсыз
әрекеттері танылады.
А. Блок және У. ... ... ... заңгер - ғалымдары
өздерінің “Ұйымдасқан қылмыстылық” атты шығармасында (Нью Иорк, 1981г.)
ұйымдасқан ... ... ... ... ”...
“ұйымдасқан қылмыстылық” терминін рэкетпен есірткі тарату, жезөкшелік және
т.б. заңсыз әрекеттердің ұйымдастырылуымен ... ... ... ... ... ... [11].
АҚШ-ң қылмыстық заңдылығына сәйкес ұйымдасқан қылмыстылық ... ғана ... оған ... пайда табу мақсатымен құрылатын
қылмыскерлердің ... тобы ... ... соңғы жылдары кішігірім, бірақ ... ... ... ... ... ... байқалады.
Осыған байланысты, біздің пікірімізше, Р. Колдуэлл ... ... ... ... Ол ... қылмыстылықтың
сегіз негізгі белгілерін анықтады:
1. Қылмыспен кәсіп ретінде ... ұзақ ... ... ... топ ... Билік бір немесе бірнеше адамдардың қолында шоғырланады;
3. Ұйым мұқтаждарын қанағаттандыру үшін көлемді ақша қорының болуы;
4. ... ... бір ... ... “мамандануы” және ішкі
құрылымында қызметтердің бөлінуі, өзіндік еңбек бөлінісінің болуы;
5. Экспансиялық және монополисттік тенденцияның ... ... ... ... ... жемқорлық сипаттағы
байланыстың болуы;
7. Өз ішінде қатал тәртіптің және жүріс-тұрыс ... ... ... ... ... мақсатында нақты жоспарлауды жүзеге
асыру [12];
Ұйымдасқан қылмыстылық нарықтағы бәсекелестерін ығыстыру мақсатында,
әдетте, ... ... ... ... Ал ... ... болса,
белгілі бір мақсатқа жетудің құралына айналады [13].
Жапониядаға ... ... ... басқа
мемлекеттердегілерге тән барлық негізгі белгілерге ие. ... ... ... арасындағы қарым- қатынастарды анықтайтын рөлдерді,
қызметтерді және т.б. орнататын ... ... ... ... ... ... шет ел ұйымдасқан қылмыстылығынан
айырмашылығы, қызмет ету үшін ... дау ... ... ... ... ... басшылыққа алмайды және ішкі
құрылымы құпия емес. Жапондық заңгер - ғалымдар ұйымдасқан ... ... ... ... ... ... пікірінше, ұйымдасқан
қылмыстылық ұғымының мазмұнын бір түсінікпен, анықтамамен ашып ... ... ... ... ... ұйымдасқан қылмыстылықтың
түсінігін анықтау мәселесіне көңіл аудара келе, оны ... үшін ... ... ... ... ... деп көрсетеді. ... ... ... ... ... ... да бір ... нәтижесінде қалыптасқан ұйымды” таниды.
Енді Жапонияның ресми ... ... ... ... қарастырайық .
Жапонияның Әділет министрлігі “Ұйымдасқан ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру қаупі бар
ұйым немесе топ”,- деп көрсетеді.[3]
Жапон полициясы болса сәл ... ... ... ... дегеніміз- өзінің ұйым немесе құрылым күшімен ұдайы құқыққа
қайшы әрекеттерді жүзеге асыратын кәсіпкерлік топ”[4]
Бұрынғы КСРО мен шет ... ... ... сыртқы
пішіні ұқсас болып келгенімен, әр ... ... ... ... жағдайларына байланысты ерекшеленеді. Айырмашылықтарын
дұрыс көрсету үшін ТМД ... ... ... ... жүйелеп, оған дұрыс анықтама беру керек.
Қылмыстылық - әлеуметтік құбылыс ... ... ... ие. Олар ... ... ... ... келеді. Тек әр
мемлекеттегі ұйымдасқан қылмыстылық мемлекеттің әлеуметтік, экономикалық
және т.б. салаларына ... ... ... да, “отандық”
ұйымдасқан қылмыстылықты зерттеу үшін шет ел ғалымдарының еңбегіне сүйену
дұрыс болар еді.
“Ұйымдасқан ... ... ... ... бұл ... анықтамасы мен белгілеріне ... ... ... ... барлығы - ұйымдасқан қылмыстылықтың
халықаралық сипаттағы құбылыс ... ... ... ... шет ел ғалымдарының зерттеулеріне ... ... ... ... ... анықтайық :
1. Қылмыстық қызмет тұрақты сипатта болып табылады;
2. Қызметтері ... ... ... ... келеді және жалпы
қылмыстық әрекеттерден ... ... бір ... мен ... тән;
3. Қылмыстық кәсіпкерлік көп мөлшерде заңсыз табыс бере ... ... ... ... ... Негізгі мақсаты – ірі мөлшерде табыс алу, бірқатар әлеуметтік салаларға
бақылау орнату арқылы, нарықтың белгілі бір көлемін ... ... ... ... байланыс орнату арқылы
жүзеге асырылады;
5. Заңды бизнеске қылмыстық жолмен алынған қаржыларын ... ... ... ... қылмыстық топтың тұрақтылығы қатал ішкі тәртіппен қамтамасыз
етіледі;
7. Ерекше қылмыстық “құрылым” ретінде қызмет ... және өз ... ... сипатталады.
“Ұйымдасқан қылмыстылық” ұғымының анықтамасын дұрыс беру үшін ... ... ... ... негізгі зерттеу бағыттарын
қарастырайық . Бұл бағыттарды былайша тізбелеуге болады:
а) ұйымдасқан қылмыстылықты – ұйымдасқан топ, ... ... ... ... тану;
ә) ұйымдасқан қылмыстылықты – құрылымы, бағыты, қылмыстық ... ... ... ... ... бойынша ерекшеленетін әр тектік және әр
түрлі деңгейлік құрылымдардың жиынтығы ретінде тану;
б) ұйымдасқан қылмыстылықтың – ... ... алу ... ... ... құбылыс, әлеуметтік байланыс пен қарым – қатынастардың жүйесі
ретінде қарастыру.
Біздің пікірімізше, ... ... ... ... және
анық беру үшін осы үш бағытты ... ... ... ... ... ... ашардан бұрын,
алдымен төмендегі ұғымдардың мазмұнын ашып алайық .
Ұйымдасқан қылмыстылықтың ... ... бұл ... ... және ... ... ... «топтық
қылмыстылық» және «ұйымдасқан қылмыстылық»; екішіден, ... және ... ... де ... ұйымдастық және ұйымдасқан қылмыстылық
ұғымдарын бір – ... ... ... ... , ... ... ... кең көлемді екендігі ... ... ... ұйымдасқан
қылмыстылық – қылмыстық ... ең ... ... деп ... ... ... сәйкес, онда үш деңгейді көруге болады:
ұйымдасқан қылмыстық топтар, иерархиялық ... ... ... ... ... ... кезекті ұғымдарды талдасақ , онда олардың бір – ... өте ... ... ... ... қылмыстылықтың негізінде екі өзара
байланысты элемент жатыр. Олар: ұйымдастырылған қылмыстар және ... ... ... бір ... ... жету ... қарым–қатынасқа түсетін тұлғалардың ұйымдасқан қылмыстылықтың
болуы мүмкін емес.
Ал, енді, ... ... ... ... ... ... ... А.И.Долгова ұйымдасқан қылмыстылықты былайша
анықтайды:“... ұйымдасқан қылмыстылық – қылмыстық әрекеттердің жиынтығы
емес, ол ... әлем ... ... ... – құрылымдық
жынтығы ”. Басқаша айтсақ, Долгова А.И., ұйымдасқан қылмыстылықты құқыққа
қайшы әрекеттер жасайтын ... бір түрі ... ... ... ... ... байланыстырады. Оның пікірінше,
ұйымдасқан қылмыстыққа алдын – ала ... ... ... ... ... ... ... жасау үшін құрылған “тұрақсыз” топтар жатқызылмауы
тиіс. А.И.Долгованың ... ... ... ... ... ие ... ... Қасақана, алдын ала жоспарланатын қылмыстық әрекеттердің болуы;
2. Тұрақты сипаттағы қылмыстық қызмет жөнінде ... ала сөз ... ... топ ... ...... ... олардың әр
қайсысының қылмыстық топтағы ... ... ... – қатынастарында
иерархиялық жүйенің орын алуы;
4. Қылмыстық ... ... ... ... шаралардың болуы.
Ұйымдасқан қылмыстылықты осылайша сипаттай келе А.И.Долгова оның ... ... ... ... топ, ... бірлестік,
қылмыстық топ басшыларының қауымдастығы.
В.Д.Пахомов “ұйымдасқан қылмыстылықтың” анықтамасын төмендегідей
береді: “Жалпы, ұйымдасқан қылмыстылық ... ... және ... ...
шаруашылық қылмыстылықтармен сапалы жаңа негізде біріктіретін құбылысты
тануға болады және ... ... ... ... ... анықтаманы ұсына келе В.Д.Пахомов ұйымдасқан қылмыстылықты
объективті әлеуметтік құбылыс ретінде таниды және оның ... ... ... Оның ұйымдастырушылық – басқарушылық құрылымдардың болуы, топтың
қатаң иерархиялық бөлінуі, топ мүшелерінің ...... ... ... болуы;
2. Қылмыстық қызметтің тұрақты, жоспарлы және жасырын ... ... ... ... ... ... ... шаралардың болуы;
4. Қылмыстық қызметтің әр түрлі салаларын ... ... ... қорының болуы;
5. Ұйымдасқан қылмыстық топтардың экономика салаларына ... ... ... мен ... ... есірткі дайындау және оны
сатуды ұйымдастыру, жезөкшелікті өршіту және т.б. ... ... ... ... ... ... ... Ұйымдасқан қылмыстық топ басшыларының қоғамға қарсы идеологияны
ұстанып, ... ... ... ... ... ... ... мақаласында
ұйымдасқан қылмыстылықтың анықтамасын төмендегідей береді:
“Ұйымдасқан қылмыстылық – ... ... ... қылмыстық ортаның
шоғырлануымен сипатталатын, ұйымдастырушылық, басқарушылық, атқарушылық
қызметтерді ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... және ... ... алу
мақсатында қылмыстық қызметтің аумағын кеңейтумен және монополизациялаумен
сипатталатын негативті әлеуметтік құбылыс.”[16].
Ол ұйымдасқан қылмыстылықтың келесі белгілерін көрсетеді:
1. ... бір ... ... ... ... ... ... жағдайлар жасау;
3. Қылмыстық жолмен алынған ақшаларды “тазалау”, заңдастыру;
4. Қоғам күшін ... ... ... ... қарағанда)
мәселелерді шешуге итермелеу.
Бұл анықтаманы біз оның жалпылық сипаты мен кең ... ... Бұл ... ... ... ... ашылмаған және тіпті ұйымдасқан қылмыстылықтың белгілерін де ... ... ... сипаттайды. Екінші және төртінші белгілерімен де
келісе алмаймыз. Себебі, экономикада толып жатқан ... ... ... ... деп ... ... ұйымдасқан қылмыстылықтың нарықта, тіпті бюджетте тапшылықтың
өршуіне әсер етуі мүмкін, ... ... ... де сол ... ... ... нәтижесінде пайда болады.
Басқа ғалымдардан өзгеше анықтаманы В.П. Мурашов береді: “Ұйымдасқан
қылмыстылық – бұл заңсыз табыс алу ... ... ... ... мен қарым – қатынастардың жүйесі.”[17].
Ол ұйымдасқан қылмыстылықтың ... ... ... ... Заңсыз экономикалық қызмет;
2. Ерекше нормативтік жүйе;
3. Ерекше басқару жүйесі;
4. Қауіпсіздікті қамтамасыз ету жүйесі.
Біздің пікірімізше, бұл анықтаманың кемшілігі – ... ... ... ... қызметкер болған, қазір профессор, заң ғылымының
докторы Ю.И. Ляпунов ұйымдасқан ... ... ... ... оның үш ... атайды:
1. Жүйелі қызметпен айналасу үшін ұзақ уақытқа құрылатын анық ... ... ... ... ... ... өзінің қызметі мен
ұйымда алатын орнының болуы;
2. Қылмыстық ұйым ауыр ... ... да бір ... үшін емес, тұрақты
қылмыстық қызметпен айналысу үшін құрылады;
3. Коррупцияның болуы.
Ал енді Қазақстандық ... ... ... бойынша
зерттеулеріне көңіл аударайық .
Р.Н. Судакова бұл ... ... ... ... – бұл ... ... табыс табу мақсатында қылмыстық топ
немесе қылмыстық ұйымдарға шоғырлануымен, нақты иерархиялық және ... ... ... әлеуметтік құбылыс болып табылады”
[18].
Жоғарыда көрсетілген анықтамасымен ... Р.Н. ... ... ... атап ... ... ұйымдастырушылық – басқарушылық құрылымдардың болуы және ... ... ... ... ... “жоғарғы эталон”,
“элитаның” болуы;
2. Жүріс–тұрыс және жауапкершілік ережелерінің ... ... ... ... ... ... болуы, ортақ мақсаттың
болуы, сол мақсатқа аз тәуекелмен жетуге ұмтылу;
4. ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік бақылаудың жүзеге асырылуына кедергі жасау ... күш ... ... Қылмыстық қызметке жұмсалатын ортақ қаржы қорының болуы;
6. Қылмыстық қызметтің монополизациялануы, экономиканың әр түрлі салаларына
енуі, “қара ... ... мен ... ұсыну;
7. Қылмыстық жолмен алынған қаржыларды заңдастыру;
8. Қылмыстық идеологияның таратылуы.
Қазақстандық заңгер ... ... ... ... ... ... – қылмыстық “кәсіптен” үлкен табыс алу
мақсатында құрылатын, ... және ... ... ... ... бар жеке ... топтардың билікке таласуымен
сипатталатын күрделі әлеуметтік құбылыс болып табылады.”
Ол ... ... ... ... ... Қатысушыларының көптігі (екі және одан көп);
2. Әрбір мүшесінің қылмыс жасауға қатыстылығының болуы;
3. Дайындық кезеңінің салыстырмалы ... ұзақ ... ... арнайы орындарының болуы;
5. Басшылық немесе басқару орталығының ... Топ ... ... міндеттердің бөлінуі;
7. Қылмыстық “кәсіптің” (бизнестің) белгілі бір бағытта ... ... ... ... түрде болуы;
9. Топ ішінде жүріс–тұрыс ережелерінің болуы.
Жоғарыдағы ... ... ... ... ... ұйымдасқан
қылмыстылықтың анықтамасын берейік:
Ұйымдасқан қылмыстылық – пайда табу мақсатында және ... ... ... ... ... ... ... орнату мақсатында
құрылған әр текті және әр түрлі деңгейлі ... ... ... ... ... бере келе, міндетті түрде оның
белгілерін анықтап алу керек. Біздің пікірімізше, оның белгілерін ... ... деп ... болады. Негізгі (немесе міндетті)
белгілер ұйымдасқан қылмыстылықты құрайтын барлық қылмыстық ... ... ... Ал, ... ... қосымша) белгілері қылмыстық
ұйымның қызмет етуіне ... ... ... ... ... және ... белгілеріне төмендегілері жатқызамыз:
1. Қатысушыларының көптігі (екі және одан көп) ;
2. ... ... ... ... ... ... ... және
тұрақты сипатта болуы;
3. Мақсаты – қылмыстық жолмен табыс алу;
4. Белгілі бір территорияда немесе өндірісте, басқару ... ... ... ... қылмыстылықтың белгілері
шектелмейді. Керісінше, ол қосымша белгілермен толықтырылып отырады.
Криминолог ғалымдардың бұрыннан бері тәуелсіз зерттеулерінің бірі
болып ... ... ... құбылысы еді. Олардың ... ... ... ... ... қылмыстар құбылысы ретінде
ресми мәліметтерге, қылмыстық статистикалық ақпаратқа ... ... ... деп ... Кейбір ғалымдардың жоғарғы жасырынды
қылмысқа дәлірек анықтама берген. Олардың пікірінше, ... ... ... ...... ... нақты орны мен белгілі бір
мерзімде) шекарасы, яғни ... ... ... және ... ... ... әділет органдарымен анықталмаған және
қылмыстық статистикаға ... ... ... ... ... ... болып табылады [19].
Әйгілі ресей криминологы Г.Ф. Хохряков өзінің “Криминология латентной
преступности” атты еңбегінде бұл ... ... ... ... ... ... сәйкес, ұйымдастырушылық қылмыстардың
орындалуы жоғары кәсіби ... ... ... оның ... де ... ... Ұйымдасқан кешенді қылмыстардың ұйымдастырушылығы
және орындалуы бойынша жоғарғы түрде болғандықтан, оның жасырындылығы да
сол ... ... ... ... ... ... көрсеткіші бойынша қылмыстардың ішіндегі ең ауқымдысы деп
тұжырымдауға болады.
Шетелдік сарапшылардың пікірінше, ... ... ... ... ... ... ... тіркелген қылмыстардан 6-10% есе
асып түседі.
Ғалымдардың ұйымдасқан ... ... және оның ... ... ... ... жолдармен зерттеулеріне
қарамастан, жауаптан гөрі сұрақтардың басымдығын байқаған.
ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаев құқықтық тәртіп және заңдардың орындалуы
туралы ... ... ... ... ... ... ... банкроттықпен байланысты қылмыстарды ашу біздің ... ... ... келмейді ме?” деген. ... ... ... ... ... әлсіз жүргізілуде, соның
ішінде жалған кәсіпкерлік, заңды кәсіпкерлік қызметке ... ... ... ... ... отыр ... берген анықтамасында бұл мәселе дәл және тура көрініс
тапқан, яғни ... ...... жаңа ... ... жай ... ... гөрі жоғары түрі болып табылады [21].
Ұйымдасқан қылмыстылықтың жоғарғы ... ... 2-3 ... 2000
жылы Москвада өткен халықаралық ғылыми-тәжірибелік ... ... ... ... қылмыстылықтың нақты шекарасының болмауы оны
зерттеу объектісі ретінде қарауға ... ... ... ... ... ... ... ету сұрақтары, соның ішінде
қылмыстық-құқықтық ... және ... ... ... ... ... 31-бабында қылмысқа қатысу нысандары көрсетілген, яғни оларға
келесілері жатады:
1. Ұйымдасқан топпен жасалған қылмыс (егер қылмыс жасауға екі ... ... көп адам – ... күні ... сөз ... ... ... Егер қылмысқа бірлесіп жасау туралы күні бұрын уағдаласқан адамдар
қатысса;
3. Егер ... бір ... ... ... ... үшін күні бұрын біріккен
адамдардың тұрақты тобы жасаса;
4. Егер қылмысты ауыр немесе ... ауыр ... ... үшін ... ... топ ... не нақ сондай мақсатпен құрылған ұйымдасқан
топтардың бірлестігі жасаса.
Егер бірінші және екінші қылмысқа қатысу нысандарының арасында ... ... ... және ... қылмысқа қатысу нысандарының
арасында бұл айырмашылықтар онша ... ... ... ... ... жоспарларының толық зерттелмеуі және ... ... ... 80-жылдардың аяғында ішкі ... ... ... қылмыстық топқа және ұйымдасқан ... ... ... ... ... соққандықтан, оларды жай
ұйымдасқан разрядқа жатқызуға тырысты.
Ұйымдасқан қылмыстылық жоғарғы жасырынды қылмыстардың бір түрі ... осы ... ... оны зерттеу және оны пайда болу нысаны әртүрлі.
Мысалы: оны айсберг деп ... оның көп ... ... әлі бей мәлім.
Көптеген криминолог ғалымдар мен тәжірибе қызметкерлерінің пікірінше,
ұйымдасқан қылмыстық ұйымдардың моделін ... ... ... Бұл ... ... негізін нөкерлер (боевики), қорқытып
алушылар, пәтер ұрылары және тонаушылар, автокөлікті ұрлаушылар және ... ... ... және жекешелендіру саласындағы ұрылар, сонымен
қатар банктік-несие саласындағы, өнім шығарушылар және басқа да, онша ... ... ... ... Осы ... ... сонымен қатар
ерекше ірі категориядағы қылмыстық топ ... Олар ... және ... ... ... ... әрекеттермен қамтамасыз ету функциясын
атқарды.
Г.М.Миньковтың позициясын жоққа шығаруға болмайды, оның ... ... ... ... ... әлі болмаған еді немесе сол
уақытта ... ... ... ... ... ... көз жұма қарамау
керек деп көрсеткен. Сол кезде Г.М.Миньковтың негізделген ... ... ... ... сол ... топ, ұйымдасқан топ,
қоғам және жиынтығы сатысында жүргізілген: публицистердің айтуынша ... ... бір ... болғандығы” анықталмаған [22].
Ресей Федерациясының криминолог-ғалымы ... ... ... ... ... ... ... дұрыс көрсетті:
“ұйымдасқан қылмыстардың бар екендігін дәлелдейтін эмпирикалық ... ... яғни ... ... ... ... ... болуы ұйымдасқан қылмыстылықтың бар екенін
дәлелдейтін. Осы ... ... ... қылмыстылықтың сипаты
емес (жалпы бұл зерттеу ең қажетті сатысы), оның пайда болуын көрсететін
құбылыстарды анықтау ... Сол ... ... ... ... түрінен айырмашылығы көрінеді.
Кей кезде, шетел ғалымдарының пікірінше ұйымдасқан қылмыстылықты
мемлекет ішіндегі мемлекет деп ... ... ... ... мемлекетке және зерттеу жүргізуді қиындатуға ... және оның ... ... заңдастыруға ұмтылу: бұл құбылыс ... тән ... яғни ... ... ... ... тарихи
функциялары қалыптасуына байланысты. Осы ерекшеліктер Иншаков С.М.
еңбегінде кең ... ... Ол ... ... ...... жазалау
– екінші сатыға түсіріліп, бірінші орынға ең жақсы табыс әкелетін бизнесті
криминалдық әрекеттерді пайдалану арқылы өз ... ... ... отыр.
Мафиялық жанұяның баюына байланысты, олардың жалпы алатын орны күрделене
бастайды. ... ... ... ... ... ... босстардың
қылмыстық жолмен табылған ақша-қаражаттарын ... ... ... ... ... сақтап, заңды қызметпен айналысуға бейімдеуі
байқалады. Олар балаларын криминалдық өмірден аластатып, оларды оқумен ... ... ... ... етуге талпынуда. “Өкіл әкелер” өз
балаларын сенатор ... ... ... ... ... ... ғалымдары да ұйымдасқан қылмыстылықты заңдастыру туралы мәселеге
тоқталған, А.И. Долгова ... ... ... ... ... арасында ешқандай шекара жоқ екендігін
көрсетті: ұйымдасқан қылмыстылық заңды қарым-қатынасқа ... ... ... қайшы келмейтін заңды тұлғаларын құруда; әлеуметтік топтардың
мүдделерімен есептесе отырып, оларды өз ... ... ... резервте
ұстау; қылмыстық әрекеттерді жүзеге асырушы белсенді тұлғалармен қатар, бір
реттік қызмет көрсететіндер де бар [25].
Сондықтан, ... ... ТМД ... заңды сипатқа ие, яғни
тұрақты немесе уақытша ... ... ... ... ... ... құрылымнан мамандар тарту арқылы оларға материалдық және
моральдық көмек көрсету сипатымен ерекшеленеді.
Егер заңдылықтың “сарапшысы” ... ... ... өкілі
қатысса, осындай араласу мен заңдылықтың кемеліне жетпеуі ғалымдарды, соның
ішінде ... ... ... ... ... әкеледі, яғни заңды
немесе заңсыз әрекеттер қайда жасалғандығы белгісіз болады.
Осы ... ... ... ... ... ... бір түрі екендігін дәлелдейді.
3. “Мафия” , “көлеңкелі экономика”, “кәсіби қылмыстылық” және
“коррупция” ұғымдарының мазмұны және ... ... ... ... ... ... ... үшін “мафия” термині жиі қолданылады. Осы ... ... ... ме ? ... пікірімізше, қоғамымыздың қылмыстылығын
сипаттау турасында “мафия” терминін ... ... Бұл ... ... ... кем ... екі ... түсіндіріледі:
грамматикалық және теориалық – фуниционалдық .
Алдымен ... ... ... ... ... ... әлі күнге дейін толық анықталмаған. Фонетикалық тұрғыдан алсақ
“мафия” араб ... ... ... ... ... бұл сөз Трапани
қаласының маңында мекен ... араб ... ... ... деген пікір
бар. Кей авторлар “мафия” сөзін араб ... ... ... немесе
“тығылатын жер” сөздерімен байланыстырады. Басқа зерттеушілер болса “мафия”
терминін французда “maunais” (“жаман ниетті”) сөзімен ... ... ... пікірлеріне сәйкес “мафия” термині сицилиялық ... ... ... ... Алла ... Инченди Анела” (“Францияның өкілі,
Италияның гүлденуі”) ұранының алғашқы әріптерінен ... ... ... ... ... бір ... “мафия” сөзі болмаған.
Алғаш рет ол 1868 жылы ... ... ... ... – италиялық
сөздігінде орын табады. Бұл сөздікте: “мафия – қылмыстық әрекет жасайтын
адамның қызметін сипаттайтын неологизм” деп ... ... рет ... ... ... ... ретінде драматург Гаспарре Москаның
шығармасында жарық көреді [25].
“Мафия” терминінің ...... ... ... ... ... деп ... ұйымдасқан қылмыстық
топтарды сипаттайды. Ал, шет ... ... ... ұйымдасқан
қылмыстылығымыздың бір бірінен айырмашылығы бар.
Шет елде – мафия белгілі бір территорияны ... ... ... ... ... ұйым ретінде танылады. Ол мемлекеттік аппаратпен
коррупциялық ... ... ... ... ... ... өз
күшімен құралдары арқылы жүзеге асыруға тырысады.
Ал, бізде болса қылмыстық ұйым өзінің қызметін ... ... ... ... ... асырады.
Талқылауды талап ететін келесі ұғым “көлеңкелі ... ... ... ... оның мазмұнын әр түрлі түсіндіреді. Мысалға,
экономист А. Камаренко көлеңкелі экономика ... ... ... ... ... пайда болатын экономикалық қарым-қатынастарды” таниды.
Біріншісі, мемлекеттік кәсіпорындарды ... ... ... ... нәтежелерді өзгерту, парақорлық, жалған мәшінелер.
Екіншісі, негізгі қаржылық қоры ... ... жеке ... ... ... ... салық төлеуден жалтару және т.б.
Ал, енді көлеңкелі экономика мен ұйымдасқан ... ... ... ... ... ... “заңсыз табыс алу мақсатында
құрылатын ... ... мен ... ... ... ... Бұл анықтамадан ұйымдасқан қылмыстылықтың - әлеуметтік
экономикалық құбылыс екендігін көреміз. Бізде қалыптасқан жағдайға сәйкес,
көлеңкелі экономика – ... ... ... ... ... ... қажетті сала ретінде танылады.
Сонымен қатар, көлеңкелі экономика және ұйымдасқан қылмыстылық бір –
бірімен тығыз байланысты факторлар.
Ал, енді ... ... ... ... Бұл құбылыстың
анықтамасын А.И. Гуров төмендегідей ... ... ... ...
негізгі немесе қосымша табыс көзін алу мақсатында кәсіби қылмыскерлердің
қылмыстарынан құрылатын салыстырмалы жеке ... бір ... ... пікірінше, кәсіби қылмыстылық ұйымдасқан қылмыстылықтың
бір жүйесі болып табылады [26]. Кәсіби қылмыстылықтың ... ... ... айтсақ: қылмыстық қызметтің тұрақтылығы, арнайы білімдер
мен икемділікті қажет етуі, қылмыс - өмір ... ... ... ... ... ... ортамен байланыс - жалпы қылмыстық ұйымдасқан
топтарға тән. Осы ұйымдасқан қылмыстылықтың ... ... ... ... құрайды. Қылмыстық өмірдің “мәдениетін” алып жүрушілер
ретінде ... ... олар оның ... ... да, ... де насихаттайды. ... ... ... қызмет етуіне тиімді болып табылады.
“Кәсіби қылмыстылық” түсінігі криминология ғылымында тұңғыш рет ... ... ... одағының Гейдельбергте өткен съезінде
енгізілген болатын. Ол ... ... ... қылмыскерлерді
қылмыстық қызметпен айналысудан бас тартқысы келмейтін адамдар ретінде
сипаттайды.
Кейіннен XVIII ғасырдың ... ... ... ... ... ... ... қылмыскерлер” деп - жүйелі түрде меншікке ... ... ... ... жоғарғы деңгейлі іскерлікпен ... ... ... ... ... заңгер С. Познышев және И. Фойницкий ... ... ... ... және оның ... ... “үйреншікті” және
“үнемілік” терминін ұсынды. Ресейде “кәсіби қылмыскерлерге” қарсы күресті
жеңілдету үшін олардың дене ... ... және ... ... Дегемен, сол кезеңдегі құқық қорғау органдарының мәлімдеуіне
сәйкес кәсіби қылмыскерлер саны жалпы қылмыскерлер санынан әлде ... ... ... ... 200-300 ... қылмыскер болса ... 14% ... ... мен ... ... жуық кәсіби
қылмыскер болады.
Кәсіби қылмыскерлер қылмыстың бір саласындағы түрімен айналысатын
бірнеше мамандықтарға бөлінеді. Олардың ... ... ... ... ... ... ... “Ежы”–дүкен тонаушылар, “Фармазоншик”– алаяқтар. Соның ішінде
ұрылардың ... 25 ... ... ғасырдың басында бас бостандығынан айыру мекемелерінде
қылмыскерлердің кәсібіне сәйкес ... ... ... ... Сотталғандар
“шпанка”, “игрок”, “сухарник”, “асмодей”, “храп” секілді топтарға ... ... ... істегі кәсіби бағыты болды. Аталған топтағы беделді
үлкен мамандар жаңадан қосылғандарға өз кәсібінің ерекшеліктерін үйретті.
ХХ ғасырдың 20-30 ж.ж. ... ... ... ... ... ... қылмыскерлердің өзіне қолайлы
біліктілігі мен ептілігіне, қабілеті мен бейімділігіне ... ... ... ... ... ... ретінде таңдап алумен байланысты болды.
“Кәсіп” дегеніміз белгілі бір дайындықты талап ететін табыстың көзі
болып ... ... түрі ... ... ... ... ... белгілері болады:
1. Қылмыстық әрекеттің тұрақты түрінің болуы (мамандануы);
2. Сол салаға белгілі бір білімі мен әдістемелік іскерлігінің болуы;
3. Қылмыстық ... өмір сүру үшін ... ... көзі болуы;
4. Қылмыстық топтармен байланысының болуы.
Қазіргі кезде ... ... ... деңгейлі пайдакүнемдікпен
сипатталады. ”Кәсіби қылмыскерлер” кәсіби қызметіне ... ... ... ... қылмыскерлердің меншігінде меншікке қарсы қылмыстар
кең ... ... ... қылмыскерлердің 70%-н меншікке қарсы
қылмыскерлер құрайды. Оның ішінде 40%-ы ... ... ... ... ... 5%-ы қарақшылар болады.
Қалта ұрыларының өзі кәсібінің даму ... ... ... ... ... ұрылар, “кроттар” – көліктегі қылмыскерлер, “технарь” –
техникалық құралдарды қолдану ... ... ... болып бөлінеді.
Ұрлық жасауда бүркемелеуші көмекшілерді ... ... деп ... ... ... ... қалта ұрысы айына 25-30 ұрлық
жасайды. ... ... 100 ... 5-уі ғана оны ... кәсібіне сәйкес “шуллер”, “кукольник”, “кидала” болып
бөлінеді. Көптеген кәсіби қылмыскерлердің ... ... және олар ... ... ... ... болады. Мысалы, бірқатар қылмыстар
сол салада қызмет етпей жасалуы ... ... Банк ... ... ... банк мекемелерінде жұмыс істемей жасау
мүмкін емес. Көшедегі үй-жайсыз жүрген “бомждар” кәсіби қылмыскерлердің 18%-
н құрайды.
Кәсіби қылмыстылықтың себептері:
1. Экономикадағы тұрақсыздық пен ... ... мен ... ... әлсіреуі;
3. Кәсіби қылмыстардың қауіптілік деңгейінің дұрыс бағаланбауы;
4. Кәсіби қылмыскерлердің заңды орындаушы азамат ретіндегі өзге ... ... ... пен ... қылмыстылықтың байланысын көрсете отырып
қорытынды жазу керек.
2-бөлім. Ұйымдасқан қылмыстылықтың криминологиялық сипаттамасы.
2.1. Республика аумағында ұйымдасқан қылмыстылықтың құрылымы, деңгейі және
динамикасы
Қазақстанда қазіргі таңда ... ... ... ... ? Осы
мәселе жөнінде қазақстандық сарапшылар не дейді ?
“Репутация” атты коммуникативті технология орталығы осы сұрақтар және
т.б. ... ... алу үшін ... ... ... ... мен ... келесідей:
• “Ұйымдасқан қылмыстылық”, “ұйымдасқан қылмыстық топтың” қазіргі
таңдағы нақты ... мен ... ... ... ... қылмыстылықтың жағдайы туралы сарапшылардың ой-
пікірлері;
• Ұйымдасқан қылмыстық топтардың құқыққа қайшы әрекеттерінің қазіргі
күнгі өзектілілігі;
... ... даму ... анықтау;
• Ұйымдасқан қылмыстылықпен күрестің ... ... ... ... 2006 ... ... ... 2008 жылдың сәуір айына дейін елдің
барлық 14 облыстары мен Астана және Алматы қалаларында жүргізілді. ... ... жету үшін ... жалпы 290 адамнан интервью
алынған.
Сарапшы ретінде тікелей ұйымдасқан қылмыстылықпен кездескен тұлғалар
тартылды, яғни ішкі ... ... және ... ... ... ... іздестіру мен тергеу бөлімшелерінің қызметкерлері (210 ... ... (50 ... ... ... ұйымдасқан қылмыстық топтардың
лидерлері мен қатысушылары (30 адам).
Сонымен қатар сарапшы ретінде жедел ... және ... ... мен ... де кірді. Оларға әртүрлі
бағыттағы ұйымдасқан қылмыстылықпен ... ... мол ... да
енді. Қаржы полициясының басшылары мен жедел іздестіру ...... ... ... -30 (23%), тоғызыншы бөлімшеден – 30 ... ... ... ... – 40 (31%), ... ... ... 80 адамнан (құқық қорғау ... ... ... ... санының 38%) сұрау салынған.
Сұрау салынғандардың қатарына құқық қорғау органдарының әртүрлі
сатыдағы басшылары – 27% (57 ... ... ... -73% (153 ... ... ... басшылар мен жедел іздестіру қызметкерлерінің осы
мамандығы бойынша орта еңбек стажы 15,5 жыл және ... ... – 11 ... ... 50 ... 30 (60%) ... орта және кіші
кәсіпкерлікке, ал 20 (40%) ... ... ... ... Осы ... еңбек стажы 12,5 жылға тең болды.
Сұрау салынған ... ... 10 адам (33,3%) ... ... “бригадирі”, 10 (33,3%) ұйымдасқан қылмыстық топтың
қатардағы қатысушылар құрады. Ұйымдасқан ... ... ... ... ... әрекеттерді жүзеге асырудың орташа жалғасуы
10 жылға тең ... ... ... ... жүзеге асырылды және тәуелсіздік,
анонимдік және құпиялылық тәртіппен жүргізілді. Анкетада заң ... ... және ... ... құрастырылған сұрақтардың
жауаптары көрсетілді.
Біздің мемлекетте қазіргі таңда ұйымдасқан қылмыстылыққа заңды түрде
анықтама берілмеген. Сонымен ... бұл ... ... ... ... ... 1993 жылы БҰҰ-ның бас хатшысының баяндамасында ұйымдасқан
қылмыстық қызметтің сипаттамасына қоса анықтама да ... ... ... – бұл ... тұлға немесе топтың экономикалық
негізде бірігуі [27].
Интерпол ұйымдасқан қылмыстылыққа келесідей анықтама береді: бұл кез-
келген кәсіп ... бір топ адам ... ... ... емес ... ... және ... негізгі мақсаты заңсыз ... ... табу ... ... ... ... авторлар әртүрлі ой-пікірлер ұсынуда.
Профессор Б.М.Нұрғалиев ... ... ... ... ... анықталмаған, өйткені бұл феномен енді ғана басталуда.
Кейбір ресей ғалымдары ұйымдасқан қылмыстылықтың түсінігіне – ... және ... ... ... ... ... ... бақылауды жүзеге асыруды, яғни қорқыту, зорлық, сыбайлас
жемқорлық және кең ... ... ... ... қылмыстық іс-
әрекеттерін жүргізеді.
Қазақстанның заңгерлері ұйымдасқан ... ... ... бұл күрделі әлеуметтік құбылыс, қылмыстық топтың билікке ... ... ... ... ... ақша-қаражаттары арқылы
мемлекеттік және құқық қорғау органдарының қызметкерлерімен ... ... ... ... Ұйымдасқан қылмыстылық – қылмыстық топ (банда) нысаны ретінде
қылмыстық құрылымның қызмет ... ұйым және ... ... және аса ауыр ... жататын қылмыстық әрекеттерді жүзеге
асуру барысында тұрақты пайда табу және осы ... ... ... ... ... ... ... – криминалдық құрылымдағы күрделі
органикалық бүтін ... ... ... үшін ... ... көп функционалды сыбайлас жемқорлық байланыстары ... ... ... ... ... де ... Ұйымдасқан қылмыстылық – бұл тұрақты, жоспарлы, қылмыстық
жауаптылық көзделген тұлғалардың қауымдастығы, ... ... ... ... жету, күрделі көп жақты құрылымның жоғарғы түрде
ұйымдастырылуы, қауіпсіздік, жалпы материалды және техникалық
құралдары ... ... ... ... ... ... ... осы мақсаттарды жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... қатар сыбайлас
жемқорлық байланыстарды қолдануы [28];
• Ұйымдасқан қылмыстылық – бұл әлеуметтік ... ... ... ... әлеуметтік салада бірігуі, яғни нақты аудан,
қала, аймақ және ел көлемінде. Бұл қоғам қылмыстық ... ... және ... ... ... ... ... жүзеге асырады (яғни, зорлық, қорқыту, адам өлтіру,
сыбайлас ... ... ... ... және т.б.) ... көп көзқарастар, ұсыныстармен келіспеуге мүмкін емес, осы
берілген анықтамалардың ішінен ... ... ... тән
белгілерді бөліп көрсетейік:
1. Экономикамен тығыз ... осы ... ... ... ... пайда табудың болуы;
3. Сыбайлас жемқорлықпен шексіз байланысы, сыбайлас жемқорлықпен
мемлекет аппаратындағы ... ... ... және қоғамдық бақылаудан қорғану жүйесінің болуы;
5. Жалпы қылмыстық, экономикалық және парақорлық әдістің (зорлық,
қорқыту, қорқытып ... ... ... атқару және өзін
қауіпсіздікпен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... сипаттамасына анықтамалар пайда болды. Сонымен қатар, зерттеу
жұмысы көрсеткендей, тәжірибе қызметкерлері және ... ... ... ... ... ... сипаттамасы қызықтырады: “Ұйымдасқан
қылмыстылық” терминінің ішінде қоғамның қандай табы кіреді ? ... ... ... сұрақ болып келесі қойылды: Қазіргі таңдағы
ұйымдасқан қылмыстылықпен қазақстандық сарапшылар кімді байланыстырады ?
Нәтижесінде сұрау салынған ... ... ... полицияның
жедел іздестіру қызметкерлері) 4% ұйымдасқан қылмыстылықты 90 жылдары пайда
болған ... ... ... ... ... қызметкелерімен
және құқық қорғау ... ... ... 3,6 ... ... оперқызметкерлері) – дәстүрлі қылмыстық ортадағы
“заңдағы ұрылармен” және қылмыстық ... ал ... ... ... ... – экономика саласындағы ... ... ... ... сұрау салынған қазақстандық
сарапшылардың (88,8%) қазіргі күнгі “ұйымдасқан ...... ... және ... қылмыстар, ниеттері адал емес
бизнесмендердің альянсы, мемлекеттік ... мен ... ... ... ... заңсыз пайда табу ниеттерімен
бірігуі, бұл жерде ... ... ... алу ... ... ал
мемлекеттік шенеуліктер мен криминалиттер осы пайданы мемлекеттік, қоғамдық
бақылаулар және бәсекелестіктен қорғауды қамтамасыз етеді. Яғни зорлық ... ... ... арқылы. Сарапшылардың пікірінше бұл
альянстың ядросы ... ... адал емес ... мен парақорланған
шенеуліктерді пайдалану арқылы заңсыз табылған экономикалық ... ... ... ... заңдастыру, контрабанда, ұрлық,
жалған коммерциялық кәсіпорын құру), сонымен қатар жалпы қылмыстық (мысалы,
есірткі бизнесі, ... ... ... ... ... басшыларын жатқызуға болады.
Бір ескеретін жай, осы жүргізілген зерттеу ... 1989 жылы ... ішкі ... ... ... және ... ... орталығымен
жүргізілген ұйымдасқан қылмыстылық мәселесіне ... ... ... ... тура келді. Кеңес өкіметінің ... (58,9% дан 83,9%) сол ... ... ... ... ... қызметкерлерімен, ... ... ... ... ... ... ... жетуге байланысты,
өткен 15 жыл ішінде ұйымдасқан қылмыстылықтың ... ... әлі ... көрінеді. Осы аталған альянста тек
“көлеңкелі” экономика өкілдері енді ... ... ... ... ... жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға көшті.
Мемлекеттік лауазымды тұлғалар, бизнес өкілдері және ... ... ... құрылымдағылар өздерінің “үштік одағын” құрған. Осы
“одақ” негізінде құрылған ... ... ... теориялық
негізін салушы профессор А.И.Гуровтың және т.б. авторлардың еңбектерінде
көрініс табты. Ал ... бұл ... ... ... көрсеткен ҚР Жоғарғы
Сотының төрағасы Қ.Мамидің еңбегінде көрініс ... ... ... ең ... ... ... ... экономика
негізінде пайда болған парақорлық және мемлекеттік ... мен ... ... ... ... әлеуметтік-құқықтық бақылаудың
төмендеуі” деп көрсетті [30].
Осыған байланысты кейбір ... ... ... ... ... Батыс елдеріне қарағанда, біздің қоғамымызда ұйымдасқан қылмыстылық
экономика саласында ... ... және ... ... экономикалық қылмыстардың ішінде жаңадан пайда болған
қылмыстар қатарына жатқызылуымен [31];
2. Ұйымдасқан қылмыстылықты “жалпы ... ... ... ұйымдасқан қылмыстылық” және “сыбайлас
жемқорлық байланыстардың элементтері бар ұйымдасқан ... ... ... ... ... ... ... ұйымдасқан
криминалдық құрылымдардың тарихын зерттей отырып, ... ... ... ... ... (АҚШ) және т.б[8]. келесіні байқауға болады.
Яғни осының барлығы қылмыскер тұлғаның жанында ... ... ... және ... ... ... беру арқылы) бір жерге
біріктіру арқылы пайда болған.
Аталған ... ... ... анықтаманы профессор И.Геевский
берді, ол : “бұл қылмыскерлердің тұрақты ... ... ... ... өкілдері мен кәсіпкерлердің бірігуі. Бұл тұлғалар пара беру ... ... ... ... ... ... қызмет саласына өз
бақылауын орнату нәтижесінде заңсыз пайда табу болып табылады. Ұйымдасқан
қылмыстылықтың заңсыз ... ... ... ... байланысты. Осы
бизнеске олар зорлық және бопсалау арқылы енеді”.
Жоғарыда аталғандарды қорытындылай келе біздің ... ... дәл осы ... қайталап пайда болған. Қазақстандағы
ұйымдасқан қылмыстық топ мүшелеріне бұрынғы ... және ... ... ... ... жаңа ... қылмыстық топты күш
көрсету арқылы және ... бір ... ... пен мемлекеттік
қызметкерлерді пара беру арқылы өз қол ... алу ... ... Осы кезге дейін, экономикалық қылмыстық топтар жалпы қылмыстық
топтардан өздерінің қылмыстық ... ... ... ... ... топтар қылмыстық қызметін және қорғанысын жеке ... ... ... және олар ... ... жемісті әріптестікке
бармаған: осының барлығы “цеховиктерді” рэкеттік ... ... ... ... және ... шенеуліктері жағынан туды. Нәтижесінде
осы аталған екі тұлғаларға да өздерінің ... ... тура ... ... сай осының барлығы Қазақстанға 80 жылдарының аяғы мен 90
жылдардың басына келді. 90 жылдардың ортасы мен аяқ ... ... және ... ... ... ... ... сапалы жаңа партнерлық қатынас, яғни “үштік одақ” (альянс) құрылды.
Біздің зерттеулеріміздің нәтижесі осы “одақтың” бар ... ... ... ұймдасқан қылмыстылықтың тарихына шолу жасай отырып, оның
жалпы қылмыстық, экономикалық және парақорлықпен ... ... ... ... ... жеке ... қайшы қызмет
саласында пайда болған дегенді жоққа шығаруға болады. ... ... ... ... қылмыстылық феномені біздің мемлекетте
экономикалық қызметті реттейтін заңдардың ... ... ... ... ... мен ... ... байюына жағдай жасау
нәтижесінде пайда болған.
Сарапшылардың ... (89,5%) ... ... ... топ жалпы қылмыстық, экономикалық және сыбайлас жемқорлық
қылмыстардың “бірігуі” ... ... ... шексіз көпшілігі
сыбайлас жемқорлықты ұйымдасқан қылмыстылықтың бөлінбейтін бір бөлігі деп
көрсетті. Тек 1,8% ... ... ... ... ... топты тек жалпы қылмыстық салада, ал 8,7% ... ... мен ... ... ... топты экономикалық
қылмыс салаларында қызмет атқарады деп көрсеткен. Нәтижесінде, біздің
пікірімізше, “экономикалық ... ... ... ... ... деп бөлу дұрыс емес. Профессор ... ... ... ... ... қызмет ұйымдасқан қылмыстық топтың жалпы
қылмыстық немесе экономикалық саладағы қылмыстық ... ... ... ... мен нәтижелер профессор И.И.Роговтың
зерттеуіндегі көзқарастармен тұспа-тұс келді. Оның ... ... ... ... ... қарау керек; екуіне тән
белгілер:
1. Көп қылмыстық қоғамдардың қызмет атқаруы мен ... ... ... ... ... ... Құқық қорғау және мемлекет, ... ... ... байланыста болу.
Профессор И.И.Рогов “көлеңкелі экономика”, экономикалық және ұйымдасқан
қылмыстылықтың анықтамасын жеке-жеке қарастыруды ... ... ... ... саласындағы қылмыстардың өзі ұйымдасқан
қылмыстылықтың негізін құрайды, бірақ, сонымен қатар ол өзіне ... ... ... ... ... ... кәсіби қылмыстардың
жалпы қылмыстармен бірігуін қосып алған[9].
Жоғарыда аталғандарға байланысты, ... ... ... ... ... ... ... деген
анықтаманың дұрыс еместігі көрінеді; сыбайлас жемқорлық – ... ... ... - деп ... ... ... ... тарихын зерттей келе, 1967 жылғы АҚШ Президентінің комиссиясы
келесіні анықтаған: “ұйымдасқан қылмыстылық қай билік ... ... ... ... ... өмір ... және ... тұлғалармен парақорлық байланысқа
түсу үшін миллиондаған долларлар жұмсауға дайын” деген. Осы мәселе ... ... ... ... ... сипаттағы ұйымдардың
ешқайсысы билік өкілдері тарапының қолдауы мен бүркемелеуінсіз қызмет ете
алмағанын ерекше айта кету ... ... ... ... теориясын көтеруге байланысты,
сұрау салынғандардың 3,6% ... ... ... ... АҚШ ... ... көзқарасына апелляция
жасады, олардың пікірінше, “ірі бизнесмендердің заң бұзушылық әрекеттерінің
көптігі, ... ... ... мен ... синдикатордың жасаған
қылмыстық әрекеттерінен де асып түседі” және ... ... ... және меншік иелеріне келтірілген колоссалды ақша көлеміндегі зиян
(мысалы, мемлекеттік ... ... және РГП ... темір
жолындағы” ұрлық туралы қылмыстық іс) ... ... ... ... мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігіне өте үлкен мәселе
туғызуда, біздің ... бұл ... ... ... яғни ... ... ... арқылы ірі мөлшерде ұрлық жасағандар және әртүрлі
қылмыс түсініктерінің араласуы: “ақ жағалылар”, экономикалық және жалпы
қылмыстық ... ... ... осы ... ... ... ... Оның пікірінше, ұйымдасқан қылмыстылық – бұл тәуелсіз қылмыс түрі
және басқа сапалы қылмыс түрлерінің қайта құрылу ... ... ... ... ... ... Бас Прокуратурасының құрамындағы құқықтық
статистика және ... ... ... ... және оның ... шараларының 2008 жылғы статистикалық
мәліметін қорытындылады.
Осы аталған мерзім ішінде 135151 ... ... ... жылы ... 152168-ге тең болған), яғни ... ... ... ... 27035 (20,0%) әйел ... 3595 (2,7%) ... қарсы бағытталған.
Қылмыстылықтың деңгейі 10 мың адамға шаққанда 91-ге тең болды, сонымен
қатар бұл деңгей Алматы қаласында (137), ... (121), ... ... (118), ... Қазақстан (111), Ақмола (109) және Ақтөбе (99)
облыстарында байқалған.
Жалпы қылмыстылықтың ... ... ... ... ... ... көлік (3,9%) және ... ... ... бұл өзгерістер онша байқалмайды.
Ең қарқынды көлемде қылмыстылықтың деңгейі Астанада (13,1%), Алматыда
(20,3%), Ақмола (10,9%), Алматы (10,6%), ... (13,8%), ... ... Қазақстан (16,7%), Маңғыстау (11,5%) облыстарында және сонымен қатар
әскер қызметкерлерімен жасалған қылмыстар (32,3%) төмендеген.
Есептік тіркеу кезінде 108118 ... ... іс ... ... ... ... ... (2008ж.-124725) төмен екендігі көрінеді.
Жалпы ҚРҚК-нің 1, 2, 6, 9, 10, 14 ... ... ... ... ... іс ... өткен жылмен салыстырғанда (2007ж.-106591)
11,4% ... 2008 жылы ... ... ... 72,8%-ға көтерілген,
яғни ол өткен жылмен салыстырғанда (67,2%) 5,6% жоғарлаған.
Барлық дерлік ... ... ... ... ашу ... жоғарлағаны байқалады, бірақ Алматы қаласы (41,5%)
мен Қарағанды облысында (60,7%) бұл деңгей төмен.
Ең жоғары түрде қылмыстарды ашу ... ... (83,4%), ... ... (81,6%), ... Қазақстан (81,9%), Жамбыл (83,6%), Батыс
Қазақстан (81,7%), Қызылорда (83,0%), ... ... ... ... Оңтүстік-Шығыс (90,6%), Батыс (95,1%), Орталық
(94,8%) ... ... және ... ... қылмыстары (84,2%)
жалпы орташа республика көлемінде 72,8% тең болды.
ҚРҚК-нің 1, 2, 6, 9, 10, 14 ... ... осы ... 63667 ауыр және аса ауыр ... ... тіркелген. Өткен жылмен
салыстырғанда (75015) бұл 15,1% ... ... ... бұл ... ... ... (3,1%) кең етек алған. Осы ... ... 15595-і ... 24,5% әйел адамдарға және 1954-і
немесе 3,0% кәмелетке томағандарға бағытталды.
Ауыр және аса ауыр ... ... ... яғни ... ... ... ... 14,5%, Ақтөбе 14,7%, Алматы 15,1%, ... ... ... 21,6%, Қостанай 26,3%, Маңғыстау 17,2% облыстарында,
сонымен қатар әскер қатарындағылармен жасалған қылмыстар 36,6% байқалды .
2009 жылғы 1-ші ... бойы ... ... ... жағдай
қабылданып жатқан шараларға қарамастан күрделі деп ... ... ... ... және тіркелген қылмыстар санының өсуі
байқалуда. Өткен ... осы ... 8 749 ... ... болса,
ағымдағы жылы 9 544 қылмыс тіркелген, өсу – 9,1% құрайды, соның ішінде
криминалдық ... ... ... ... ... саны 15,3% (7 912-
ден 9 119-ға дейін) көбейген.Біздің облысымыздағы қазіргі кездегі ... ... ... анық ... ... ... ... мен тонаулар жасалған қылмыстардың негізгі бөлігін
құрайды. Сонымен, ... саны 36,7% ... 949-ға ... өзгенің
мүлкін тонау 2,1% (385-тен 5 531-ге дейін), ... ... ... ... (1 ... 1 513-ке ... және автокөлік тонау 21,7% (23-тен 28-ге
дейін) ... ... ... ... ... бойынша жалпы
қылмыстар көлеміндегі ұрлықтың үлесі 5,3% көбейген және ол ... ... ... ... және ... ... біз
бірқатар қатаң ұйымдастыру шараларын қабылдадық. Соның ... ... ... ... ... ала отырып және ол талдауларды алып,
кідіртпей орын алған ... ... ... ... ... және ... талап ететін сол және өзге де мәселелерді жедел
кеңестерде қарадық, жағдайы күрделі ... ... және ... ... Бірқатар, атап айтса «Правопорядок», «Группа», «Всеобуч»,
«Розыск», «Қару», «Мигрант» республикалық және облыстық ... алу ... және ... да ... операциялар жүргізілді. Аталмыш ... ... ... ... ... ... берді.
Нәтижесінде тіркелген ауыр қылмыс түрлерінің саны 10,4% (1 888-ден 1 ... ... ... ... кісі ... ... 114-ке ... қасақана ауыр зиян тигізу 11,5% ... 146-ға ... 40,5% ... 72-ге ... ... ... 12,3% ... дейін), бұзақылық 30,4% (833-ден 580-ге дейін) қысқарған. ... ... ... саны 1,4% ... 635-ке ... ... қылмыстар саны 4,1% (627-ден 601-ге дейін), тұлғалардың есірткілік
және алкогольдік мас күйі жағдайында жасаған қылмыстар саны 19,4% ... ... ... ... қылмыстар саны 13,4% (1127-ден 976-ға
дейін), бұрын сотталғандар жасаған қылмыстар саны 5,6% ... ... ... 2009 ... 6 ай ... облыс аумағында 5 ұйымдасқан
қылмыс тобы, 2 бандитизм фактісі, 73 күштеп тартып алу (бопсалау) ... ... ... ... ... және Өскемен қалаларында
анықталған. Ағымдағы жылдың талдау кезеңінде есірткінің ... ... ... анықталуы 2,3% (346-дан 338-ге дейін) төмендегені
белгіленуде. ... ... ... ... ... ... 5,7% ... 629-ға дейін) көбейгенін көрсетеді (1-
кесте).
Жалпы қылмыстардың ішінде осы қылмыстар кең етек ... ... ... -48995, яғни ... көлемі 36,2%, тонау-8267 (6,1%), бұзақылық
-9229 (6,8%), есірткімен байланысты қылмыстар -4569 (3,4%), ... ... ... жағдайына әсер етеді.
Анализ көрсеткіштеріне сәйкес бөтеннің мүлкін ұрлау қылмысы ... ... ... ... Осы ... ... ... қаласында (66,0%), Алматы (29,7%) және ... ... ... ... ... ... 3/1 немесе 31,5% жасалған ұрлық
(15479-дан 48995) ... ... ... ... ... ... ... барлық аймақтарында
байқалады.
Сонымен қатар бірнеше аймақтарда керісінше ... ... ... ... ... адам өлтіру және қасақана адам өлтіруге оқталу - ... (1,5%), ... (33,3%), ... (7,5%), ... ... ... ... көрсеткішке сәйкес 8,9% құрайды;
• Денсаулыққа ауыр зиян келтіру қылмыстары бойынша ... ... (14,0%), ... ... (12,6%), ... (36,4%), Павлодар
(3,1%) облыстарында жалпы республика көлемі бойынша 4,6% тең;
• Зорлау және ... ... ... ... (10,0%) және ... облыстары жалпы республика көрсеткішіне ... ... ... ... ... ... (0,6%), ... (4,3%), Батыс
Қазақстан (3,5%), ... (30,5%), ... ... (4,5%) облыстарында, Оң.-Шығыс Қазақстан ... (29,4%), ... ... әскер қатарындағылармен жасалған
қылмыстар (6,9%) жалпы республика ... ... 8,5% ... ... бойынша Астана қаласында (3,3%), Ақмола (5,7%), Шығыс
Қазақстан (6,1%), Батыс Қазақстан (20,8%), ... ... (80,0%) ... ... ... көлемі бойынша 7,5%
тең;
• Қорқытып алушылық Алматы (3,6%), Батыс Қазақстан (78,1%), Қарағанды
(12,5%), Қызылорда (4,5%), Сол.Қазақстан (63,0%) облыстарында, ... ... (5,0%) және ... ... (30,3%) аймақтарда жалпы
республикалық көлемі бойынша 4,6% құрайды;
• Есірткімен байланысты қылмыстар ... ... ... ... (0,7%), ... (0,2%), ... (23,4%), ... Қазақстан
(2,9%), Жамбыл (2,6%), Маңғыстау (10,8%), Павлодар (3,8%),
Сол.Қазақстан (17,2%), ... (1,8%) ... ... ... (73,3%) аймақтарда жалпы республика көлемі бойынша
3,1% құрайды.
Экономика саласында осы мерзімде 15099 қылмыс жасалған, өткен ... ... 2,4% ... ... ... ... ... иемденіп алу немесе талан-
таражға салуға ... ... 15,8% –ке ... Яғни 2007 ... қылмыс тіркелсе, 2002 жылы 2718 қылмыс тіркелген. Соның ішінде ірі
көлемдегілерін 12,5% құраса, ... 2001 жылы 391 ... ... 2008 жылы
342 тіркелді.
Есеп жүргізу кезінде қудалау органдарымен сыбайлас жемқорлыққа
қатысты 2042 іс қозғалған, ... 2007 ... ... (2206) ... істер органымен сыбайлас жемқорлыққа байланысты 1371, Ұлттық
қауіпсіздікке ... 131 және ... ... ... 456 ... жемқорлыққа қатысты кең көлемде ... (304), ... ... ... (133), ... ... (131), ... (124),
Алматы (103), Ақтөбе(92), Жамбыл және Батыс Қазақстан (89) облыстарында,
әскери салада (94), Орталық және Оңт.- ... ... ... 102 ... қылмыстық істер тіркелген.
Қозғалған қылмыстық істердің 419 (2001ж.-1358) прокуратурамен, ішкі
істер органымен 306 (2008ж.-236), қаржы полициясымен 82 ... ... 12 ... әскери-тергеу департаментімен 19 (2008ж.-27)
және кеден ... 0 ... ... ... ... салада 2580 прокуратуралық тексеру жүргізілді,
нәтижесінде 305 қылмыстық іс қозғалды, ал 135-і ... іс ... ... актісіне сәйкес сыбайлас жемқорлық туралы заңның
бұзылу нәтижесінде тәртіптік жауапкершілікке 3029 лауазымды тұлға, 175
әкімшілік және 95 ... ... ... ... қарсы күрес туралы” заңның бұзылуы туралы 362 азаматтың шағымы
түсіп, тек 172-сі қанағаттандарылды. Салыстырмалы ... 3-К ... ... 2001 жылғы және өткен жыл көрсеткендей ҚРҚК-нің құрамы
бойынша сыбайлас жемқорлықтың нысаны ... ... ... ... жылы 4 заңды кәсіпкерлік қызметпен айналысуға сыбайлас ... шек ... іс ... болса, ал 2008 жылы осындай жолмен 22,
яғни 450,0% іс ... ... ... пайдалану фактісі (ҚРҚК 307 бабы) бойынша
378-ден 381-ге немесе 0,8% өскен, ал ... не ... ... ... ... ... 308 ... бойынша 189-дан 165-ке немесе 10,6%
төмендеген.
Тергеу ... ... 2335 ... ... ... қылмыстар, соның ішінде 1346-сы (2007ж.-1587) сотқа жіберілді,
сыбайлас жемқорлық ... ... 605 ... қылмыстық қудалау
тоқтатылды, соның ішінде 335 (2007ж.-458) реабилитациялық негіз бойынша.
Ең көп ... ... ... ... ... ... Оңтүстік-Шығыс көліктік аймақтарда (40), әскери салада (35),
Алматы, Қарағанды, Оңтүстік Қазақстан (28) ... ... ... ... (21), ... (20) ... және Алматы қаласында (24)
тіркелген.
Соттың үкімімен әр ... жаза ... ... ... саны ... ... ... соның ішінде бұрынғы ішкі істер органының
қызметкерлері 93 (2008ж.-103), қорғаныс ... 35 ... 58 ... ... ... 27 ... 1 (2008ж.-4), әділет органдарынан 10 (2008ж.-12), ... 37 ... ... ... ... ... қаржы полициясынан 0 (2008ж.-1), басқа да ... 285 ... әр ... ... ... ... есебіне сәйкес сыбайлас ... ... ... ... ... мен 04.01.2008 жыл аралығында
3641 мемлекеттік қызметкер ... ... ... ... ... әкімшілік жауапкершілікке тартылды.
Ең көп сыбайлас жемқорлықпен байланысты құқық бұзушылық жасаған адам
саны Алматы облысында (803) ... орта ... ... ... (233), ... (222), ... (256) және
Солтүстік Қазақстан (227) облыстарында тіркелген.
Ұйымдасқан қылмыстылықтың пайда болуына және ... ... ... мен ... да ... қылмыстың жауаптылығы туралы ... тек қана оның ... ... ... ғана ... ... ... жағын зерттеуді ... ... ... ... ... ... ... да бір қылмыстың алдын
алу, ... кесу және ... ... ... шаралардың
тиімділігін көтеру болып саналады. ... бұл ... ... алдымен қылмыстың ... мен ... оны ... жеке ... оның жасалуына мүмкіндік ... мен ... және осы ... күрестің қортындыларын
мұқият және жан-жақты ... ... ... ... қажет.
Ең алдымен, осы ... заты ... ... ... ... ... ... бұрын , криминология ғылымына
байланысты, кез келген нақты бір ... ... ... ... байланыста болатындықтан, жалпы қылмыстылық ... ... ... ... жөн ... ... ... мәселесі – криминология ... ... және ең ... ... бірі ... ... проблемасы өз алдына тек қана ... ... те ... саналады, өйткені ... ... оған ... туғызатын жағдайларды біліп алмай,
қылмыстылықпен ... ... ... оның ... тек қана ... ... органдарының жүйесімен және заңның күшімен ғана емес,
сонымен қатар ... мен ... ... ... және ... да ... қозғалысқа келтіру арқылы жүргізу
қажет [35].
Себептілік материаның жекелеген ... ... мен ... оның ... мен ... ... байланысында
болады.
Абайдың түсінігі бойынша: ... - ... ... ... жасалуына қоршаған орта тікелей әсер етеді. Әр бір орта ... ... ... - әрекетінің қалыптасуына себепші жеке
адам өзі тіршілік еткен ... ... ... ... Бұл
қағиданы Абай құқық ... ең ... ... ... ... ... ... – себеп, жағдай,
зардап, себеп пен зардаптың арасындағы кері байланыс ... ... ... бірі ... ... ... ... бар: «Қылмытылықтың себептері онсыз пайда болмайтын
барлық мән-жайлар бірдей рөл ... ... бірі тек ... ... ... ... ал басқалары бұл ... ... ... да, ... - ... ... ... керек. Қылмыстылықтың себептері болып ... ... - өз ... оның дамуына мүмкіндік беретін белсенді
күштер ... ... ... ... – бұл ... ... варианты, ... ... ... ... деп осы ... өздері туғыза алмайтын,
бірақ себептілікке кеңістік пен ... ... және ... әсер
етуге мүмкіндік жасай отырып, олардың ... ... ... бір ... ... қамтамасыз ететін құбылыстар немесе
мүдделердің жиынтығы түсініледі.[10] Яғни, себеп ... ... ... ... әрекет мүмкіншілігін ... ... ... ... ... ... ... «қылмыстылықтың себебі
қоғам өмірінің терең деңгейінде жатуы мүмкін, ... оны ... үшін тек ... ғана ... сондай-ақ философтармен,
саясаттанушылармен, әлеуметтанушылармен, экономисттермен бірге зерттеу
жүргізу ... ... ... ол ... сондай-ақ оның
аймақтарындағы қылмыстылық күрделі «көп ... ... ... ... Оның пікірі бойынша, «қылмыстылықтың себепті
кешені» дегеніміз – бұл өте ... және ... ... олар ... өмір ... ... әлеуметтік
және рухани дамуына кедергі ... ... ... ... әділетсіздікті және азаматтардың қоғамда билік
етіп тұрған құнды нормативті ... ... ... қарауын, олардың
деморализациялануын тудырады [39].
Қылмыс әлеуметтік құбылыс бола ... ... ... белгілі
әлеуметтік себептерге ие екендігі ... ... ... ... ... ... ... оның әлеуметтік
себептердің жиынтығын криминология ғылымымен тану ... ... ... ... ... – ол нақты
әлеуметтік-экономикалық жағдайларда ... ... ... ... құбылыстардың мәні адамзат ... ... әр бір ... саяси, әлеуметтік-экономикалық құрылыспен
анықталады.[11] Сондықтан, «адамдардың теріс ... ... әр ... ал ... ... ... ... себебі
өзінің жеке ... ... Ал, ... ... себебі жалпы себептердің әр ... ... ... ... осы шектен шығады», деп атап отыр [40].
Қылмыстылықтың ... ... ... ... ... субъективтік сипаттарды есепке алуды ... ... ... мен ... ... бойынша
объективтік және субъективтік болып бөлінеді. ... ...... тыс себептер, ал субъективтік – нақты жеке ... бар ... ... ... ... ... Осы пікірді негіздей отырып, профессор ... пен ... екі ... ... сыртқы (объективтік) сипаттағы себеп пен жағдай;
2) ішкі (субъективтік) сипаттағы себеп пен ... ... ... ... жеке басы сол
және басқа ... ... ... ... ... ... еңбек жағдайы және т.б.) және нақты ... ... ... жағдайлармен сипатталады. Екіншісі, жеке
тұлғаның жекелігін сыртқы ... әсер ... ... ... ... ... ... және
детерминациялаудағы басқа да ... ... ... және
жеке тұлғаның өзара әрекеттестігі ... ... ... мен ... ... бойынша объективтік және
субъективтік болып ... ... ... оқу ... арналған 1994 жылғы Мәскеуде
шыққан «Криминология» ... ... ... ... ... әлеуметтік қарама - қайшылықтардың ... ... ... және ... сүйене отырып өтпелі кезең және ... ... ... ... ... және ... ... мен олқылықтарды талдай отырып ашу
керектігін»[13] әділ ... ... ... ... ойдың өткені
бізге әрқашан мүлдем басқа жаңа ... ... деп ...... әр бір жаңа буын бұл ... ... ашып ... Бір ... ... үшін кездейсоқ
елеусіз болып ... ... ... үшін ... ... ... болып көрінуі мүмкін [41].
Бұл жерде мынадай көзқарасты келтірген жөн «дана заң ... ... ... ... ... оны ескертеді». Сондықтан,
нақты бір ... оның жаңа ... ... ... заңда
белгіленуіне қарай оның ... ... ... азаматтардың немесе
ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделерін ... не ... ... ... ... да болмасын түрде бұзуға әкеп
соғатын себептер мен ... ...... маңызды іс.
Осыған байланысты профессор Е.І.Қайыржанов ... ... ... ... ... Бұл ... біз іс ... нақты қоғамдық-
экономикалық формация жағдайларымен анықталатын экономикалық, саяси,
идеологиялық және ... ... ... ... өзара
әсер етуін байқаймыз. Алайда, кез ... ... ... ... ... теріс қоғамдық көзқарастардың, әдеттің,
дағдының ... ... ... және жеке ... ... жағдайларымен жанасу немесе өзара ... ... ... ... себептерін келесі түрлерге жіктейді:
1) қылмыстылық себептері ... ... ... онда ... ... ... және басқа да ... ... ... ... ... ... ... болады;
3) нақты бір қылмыстың себептері нақты және ... ... алу ... анықтауға мүмкіндік береді;
4) қылмыс ... ... ... ... ... өзі қылмыс
жасауға ниет туғызбайды, бірақ бұл жағдайларсыз ... ... емес ... ... ... ... қылмыстардың өсуі
бірқатар себептермен байланысты: әкімшілік - ... ... ... ... екі ... ... қылмыстық
әрекеттерге жоғары билік ... ... ... екі ... ... ... ... алдында қарапайым қызметкер азамат
пен ... ... ... заң ... ... теңдігінің
жоқтығы, мемлекеттік меншіктің сақталуы мен еңбек нәтижелеріне ... ... ... ... пен жағдайдың келесідей топтамасы берілген:
1) әрекет ету ... ... ... ... бойынша:
а) жалпы қылмыстардың себептері;
б) қылмыстардың жеке ... ... ... ... ... ... мен ... мазмұны бойынша да
топтастыруға ... ... ... ... ... ... ... себептері үш топқа бөлінеді:
1) жалпы әлеуметтік құбылыс ретіндегі қылмыстың себептері;
2) ... жеке ... мен ... ... ... ... ... айтқанда, қылмымыстылық – көп факторлы құбылыс.
Криминология ғылымының ... ... ... ... ... арналған.
Себептілік – қоғамдық ғылымдар, соның ішінде криминологияда маңызды да,
қиын мәселелердің бірі ... ... Оны шешу ... осы ... отырған ғалымдардың философиялық көзқарастарына байланысты болады.
Бұл мәселе теория жүзінде ғана емес, ... де ... ... ... ... үшін тек ... ... қорғау органдарының
жүйесі немесе заңдылық арқылы ғана ... ... ... ... ... ... әлеуметтік және нарықтық жағдайын қозғалысқа келтіру
арқылы күрес жатады.
Материалистік ғылым ... ... ... екі құбылыстың
арасында объективті байланыстың болу салдарынан бір құбылыстың (себептің)
белгілі бір жағдайда болып, келесі ... ... ... болуына
әсер етуі. Материалистік және идеалистік тұрғыдағы “себептіліктің” мағынасы
әр түрлі. Қылмыстылық себептіліктің категориясын ... және ... ... ... ... ... ұмытпау керек. Оның түбірлі
айырмашылығына келсек, материалистік тұрғыда ... ... ... және ... ... объективтілігі; идеалистік
тұрғыдан – бұл қайнар көз адам санасында ... ... ... білу ... тән қасиет.
Кейбір ғалымдардың пікірінше себепті байланысты шартты, субъективті деп
есептейді. Криминологияда бұл ... ... ... ... Т. ... Оның ... ... себептілік концепциясынан әлде ... ... және оны тек ... бір ... ... фактілердің
функционалды қарым–қатынастарын анықтау үшін ғана ... ... ... ... байланыстың болуы табиғатқа ... ... ... ... фактіні жоққа шығаруға болмайды.
Бірақ , криминологияның дамуы және оның ұсыныстарын тәжірибеге ... ... ... ... ... мен ... жасау
жағдайларының нақты зерттеу қажет ... ... ... ... ... ... ... мен себептерін
анықтауды үйренсе, ғылым болса ... ... ...... ... ... ... криминологияда маңызды
да, қиын мәселелердің бірі ... ... ... ... ... себептері мен жағдайын анықтаумен қатар,олардың алдын – алу
шараларын жүргізу (өз мүмкіндігі мен ... ... ... ... ... ... ... себептілік - әр қилы,
соның бір нысаны детерминация ... яғни әр ... мен ... ... ... ... ... табылады.
Себептілік категориясы кең мағынада қаралып, келесі ... ... ... нәтиже, себеп пен нәтиже арасындағы ... мен ... ... мен ... ... байланыс), себеп пен нәтиже
(жағдай) арасындағы кері байланыс.
Барлық мәселелерді жалпылай келе, құбылыстардың қарама – қатынасының
нысаны ретінде қарастыруға ... ... ... ... ... туралы сұрақ әлі талқылануда. Оның бірден–бір себебі, ... ... яғни ... ... ... байланыстылығы мен
өзара тәуелділігінде, сонымен қатар “сыртқы” басқа да құбылыстармен
байланыстылығы. Кей ... ... бұл әдіс ... заңдылығын және
себептері байланыстары арқылы нақты қылмыстылықты көрсетпейді. Бұл мәселе
және т.б. ... ... ... ... ... ... салдарынан болады.
Нақты осындай мәселелерді ескере отырып, кеңес заңдылығы қылмыстық іс
бойынша қылмыстың себептері мен ... ... ... қажет
екендігін ұғынып, тәжірибеге қарапайым классификацияны ұсынды. Солардың
бірі проф. Шаргородский М.Д. ... Ол: ... ... деп – кең ... қоршаған барлық жағдайлар және осы жағдайларсыз оның пайда болып, өмір
сүруі мүмкін ... ... , бұл ... барлығы бірдей қызмет
атқармайды. Сондықтан мұның ... ... деп, ... ... ... керек. Қылмыс себебі деп – ... ... және ... ... оның өмір ... ... болатын әрекет. Нақты
қылмыстың себебі деп – сол ... ... ... субъектілердің
қызығушылығы және мақсаты ретінде жасалған әрекет жатады”[44].
Кеңес ғалымдарының кейбіреулері (А.А.Герцензон, А.С.Шляпочникова)
қылмыстылық себебінің жіктелуін объективті және ... ... ... Ал ... ... ... ... философиялық ұғым тұрғыдан
барлық жағдайлардың бірігіп, жалпы себептілікке әкелетін және шамданған
нәтиженің тууына және ... ... ... ... ... ... ... Жіктеудің түрі философияда кең тарағанымен, ол өте
абстрактілі болады.
Батыс ғалымдары ... ... ... ... ... ... ретінде “факторлар теориясын” ойлап шығарды. Барлық
факторлар есепке алына басталды. ... ... әсер етуі ... еш
маңыздылығы жоқ болып, факторлар санының көптігі зерттеуші ғалымдардың
шатасуына әкелді. Отандық криминологтардың ... де ... ... ... ... 200-240 ... ... шығарды. Бұл
теорияның әртүрлігін айта келе, келесі мәселені ескеру керек, ол қылмысқа
әсер ететін ... ... ... ... ең ... ... болып нені
қарау керек; екінші қай мәселені зерттеу керек; қандай қылмыстарды барлық
240 фактордың болуы. Батыс криминологтары бұл ... ... бас ... соқ ... ... ... криминолог Э.Сатерленд бұл теорияны
“бағалылығы қиын салыстырылатын каталог” деп атады.
Отандық криминологтар ... ... ... ... ... себептері жалпы әлеуметтік құбылыс. Онда оған әсер ... ... және ... ... бар ... ... қылмыс түрлерінің себептілігі;
3. Нақты қылмыс түрлерінің себептілігі, яғни нақты осы қылмыстылықтың алдын-
алу шараларын жүзеге асырылуы болатындығы;
4. Қылмыс жасауға ... ... ... ... және егер ... ... бұл қылмыстылықты жасауға болмайтын немесе жасау мүмкін
еместігі пайда болушы еді.
Бұл аталған жіктеу кең көлемде ... ... мен ... ... ... ... енгізуге көп әсерін тигізер
еді.
Сонымен, қылмыстылықтың себептілігін ... ... ... ... ... ... ... да, қажетті болып
табылады [45].
Ендігі кезекте, ұйымдасқан қылмыстылықтың салаларына көңіл аударайық.
Қылмыстылықтың бір түрі ретінде бұл ... ... ... біздің
әлеуметтік жағдайларымызға қатысты белгілі бір ерекшеліктерге ие, себебі ол
екі: экономикалық (пайдакүнемдік - ... және ... ... ... ... және ... ... бір–біріне
жақындауына байланысты жоғарыдағы екі сала да бір - ... ... ... ... ... үш ... ... көрсеткен болатынбыз. Біріншісі, экономика ... ... ... қорқытып алушылықпен, тонаумен, ұрлаумен,
қарақшылықпен, айналысатын ... ... ... ... ... ... болып келеді, бірақ бұнда олар шаруашылық, әкімшілік және ... ... ... ... ... ие. ... ... иерархиялық басқару жүйесі бар қылмыстық қауымдастыққа
қосылады.
Ұйымдасқан қылмыстылықтың ... ... ... ... топ пен ... ... ... ұрылардың” кооперациясын
тануға болады.
Ал, енді ұйымдасқан қылмыстылықтың құрылысына келетін болсақ, бұл
сұрақ күрделі және ... ... ... деуге болады. Осыған байланысты
заңгер–ғалымдар ұйымдасқан қылмыстылықтың құрылымының моделін, түп нұсқасын
ұсынады [46]. (А - қосымша ... ... және Н.Г. ... ... ... ... ... пирамидаға ұқсатуға болмайды. Мұндай
құрылым, ұйымдасқан қылмыстылықтың нысаны – ... ... ... Ал, ... ... ... ... салалардан,
нысандардан тұрады.
Жоғарыда айтылған тұжырымға сәйкес қылмыстық қауымдастықтың құрылымына
көңіл бөлейік. КСРО ІІМ-ң ... ... ... ... ... қылмыстық қауымдастықтың құрылымын төмендегідей
береді. (Ә - қосымша (схема))
Бұл схема нақты болмағанымен, ол ... ... ... ...... ... ... үшін Санкт – Петербург
қаласының “қылмыстық басшысы” берген “ішкі” ... ... ...... ... ... бұл жобасы, біздің пікірімізше, 70-80 ж.ж.
тән. Бұл ... ... ... кең өріс ... кезі ... көрсетілген үш схеманың мазмұнын ашуға тырысайық.
Қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... қызметі – “элитарлық” топтың ... ... ... қызметке бақылау, қылмыстық жолмен алынған ... бас ... ... ... отырған топ мүшелерін
материалдық және моральдық қолдау (ол үшін ... ... қоры ... ... топ, ... ... ... беделді – “заңдағы
ұрылардан” тұрады.
Қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... және құқық қорғау ... ... ... ... ... ... қылмыстық топ қызметін
жеңілдететін жағдайларды жасау болып табылады. Мысалы, ... ... ... ... ... адам, құқық қорғау
қызметкерлерін ығыстыру және т.б.
Ал енді ұйымдасқан қылмыстық топтың ең ... ... ... ... жалпы, қылмыстық топты қаржымен қамтамасыз ететін, әр түрлі
қылмыскерлер ... кету ... біз ... ... ... топтың моделін
қарастырдық. Бірақ, шаруашылық–пайдакүнемдік мақсатта әрекет ... ... ... ету ... ... қылмыстық топтардың
қызметіне ұқсас болып ... ... тек ... ... 80%-да басқарушылары кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... алуының өзіндік ерекшелігі бар. Мұнда, жалпы
қылмыстық топтарда қолданылмайтын ... әдіс – ... орын ... ...... талан-таражға салу. Бұл мүлік жеке және
мемлекеттік ... ... ... ... ... осы ... қоймайды. Олар, сонымен қатар, рэкет, жезөкшелік, ... ... ... қамтиды.
Экономикалық қылмыстық топтардың жалпы қылмыстық топтардан тағы бір
айырмашылығы – біріншісінде, нақты ішкі “мәдениеттің” болмауы. Ол ... ... ... ... тән.
Әрбір қылмыстық ортаның құрылуы, алдымен, топтың бірлігін сақтап
тұратын арнайы нормалардың ... ... ... ... дамуына, өршуіне септігін тигізетін
жағдай, ол ... ... кең өріс ... және ... сипатта болып
келетін құбылыстардың болуы. Олар: салық төлеуден жалтару, кәсіпорындар
арасындағы бәсекелестік, тіпті араздық және ... ... біз ... ... ... Ұйымдасқан қылмыстылыққа келесі тенденциялар тән: қылмыстық
ұйымдардың унификациялануы; ... ... ... бір – ... ... ... ... қосылуы арқылы
үлкен қылмыстық ... ... ... ... ... қарсы шығу, әр түрлі құралдарды қолдану арқылы қылмыстық топ
күшін көрсетуді қару–жарақтармен, жаңа ... ... ... ... ... ... ... “әріптестерімен”
байланыс орнатуы.
Қылмыстық қызметтің, қылмыстық нысанының өзгеріске ұшырауы ұйымдасқан
қылмыстылықты ... ... ... ... табысының көп бөлігін әр түрлі заңды және
заңсыз қызметтер арқылы табатыны бізге мәлім. Ұйымдасқан ... ... кең өріс алып келе ... ойын ... ... ... толығымен ұйымдасқан қылмыстылықтың құзіретінде деуге
болады. ... ... ең ... ... ... көздерінің бірі –
есірткі бизнесі болып табылады.
Қазіргі уақытта заман ... сай ... ... ... де ... қол сұғу ... ... ұйымдасқан қылмыстылықтың даму тенденцияларын анықтау осы
құбылыспен тиімді күресу үшін қажет екендігі айқын.
“Ұйымдасқан ... ... ... ... ... – осы ... себептері болып табылады. Сондықтан, ... ... ... ... әлеуметтік топ тұлғанның дамуын “тездеткіші” ретінде танылады.
Қылмыстық қоғам да ... ... әсер ... ... ... тұлға
құқыққа қайшы, аморальді көзқараста дамиды. Сондықтан да, қоғамға қайшы
топтардың ... ... ... ... ... жалпы
қылмыстылықпен күресу шараларын анықтауға септігін тигізеді.
70 жыл бойы тоталитарлық режимде өмір ... ... ... оның менталитеті өзгерді. Барлық билікті ... ... ... өз ... “жауапкершілік” алудан қалады. 80-90 ж.ж.
қарай ... оны ... ... ... ... ... ... олардың
қызметтерін бағыттап отырғандығын қалайды. Бұл фактор, әрине, ұйымдасқан
қылмыстылық үшін ... ... ... ... ... тұлғалар нарықтық
экономика жағдайында қиындықтарға икемделе алмай, өз орындарын қылмыстық
топтардан ... ... ... ... ... ... болып жатқан қылмыстық жазаларды
“жұмсарту”, дәлірек айтсақ, қылмыстық топ ... ... ... ... де ... ... кері ... тигізуде. Бұл
жағдай азматтардың өз өмірі, жақындарының ... мен ... ... ... ... ... қылмыстық іс жүргізу процесіне қатысу
белсендігі азая бастайды.
Ұйымдасқан қылмыстылық ... ... ... ... ... ... биологиялық, демографиялық және өзге де
ерекшеліктерін терең зерттемей ұйымдасқан ... ... ... ... ... емес. Мұнда қылмыстық топ мүшелерінің
бір–бірімен, басқа ... ... ... ... зерттеудің маңызы өте зор. Бұл мәселелерді ... ... ... ұйымдысқан қылмыстық топтармен қатар, кішігірім құқық
бұзушылықтар жасайтын қоғамға қайшы топтарға да қатысты болып ... ... ... адамдар бірнеше ресми және ресми емес
құрылымдарға кіруі мүмкін. ... олар ... ... табатын заңды
топтардың мүшесі бола алады. Сонымен қатар, қоғамға қайшы құрылым ресми ... де ... ... ... ... ... ... осындай топтардың
мүшелерінің арасындағы ресми және ресми емес ... ... ... ... ... ... қарастырудан бұрын,
жалпы, топтық қызмет етудің ... ... ... азаматтар бірнеше себебтерге байланысты қосылады:
1. белгілі бір қызметті тек топпен ғана жүзеге асыру ... ... егер де бір адам ... бір қызметті жүзеге асыру үшін ... мен ... ... ... ... ... топтық құрылымды қажет етпегенімен, тұлғаралық
қарым-қатынас қажеттілігі пайда ... ... ... ... топтарға да қатысты болып келеді.
Мысалы, аса ірі мөлшерде мемлекеттік мүлікті талан-таражға салу ... ... ... ғана ... асырылады.
“Ұйымдасқан қылмыстылық” түсінігі 80-ші жылдардың 2-ші жартысында ғылыми
терминологияға ... ... ... ... бұл ... әдебиет пен баспа
құралдарында біздің қоғамымыздың өміріне қатысты қолданылған жоқ, есесіне
батыстың криминалдық әлемін ... үшін кең ... ... ұйымдасқан қылмыстылық қарқынды қалыптасу кезеңінде
саяси, әлеуметтік-экономикалық және ... ... ... ... ... ұйымдасқан қылмыскерлігі пайда болуының және
қалыптасуының негізгі көлеңкелі ... бөлу ... ... ... ... ... меншіктің түбінде жатыр.
Қайта құру және квазинарықтық реформалар кезеңінде жалпы ... ... ... ... қылмыстылықты әлеуметтік-құқықтық бақылау
толығымен құлдырауы орын алды.
Әлеуметтік-экономикалық жүйедегі түбегейлі деформациялар, бірыңғай
орталықтандырылмаған ... ... ... ... қылмыстық
құрылымның екпінді саяси өсуіне және сапалы қайта құрылуына әкеп соғады.
15 жылдан аса уақыт бойы ұйымдасқан қылмыстылықпен күрес ... ... ... ... қиян-кесті айтыс жүрді. Тек 1997 жылы ғана ... үшін ... да ... ... база (1997ж. ҚРҚК)
қалыптасты. Осы уақытқа дейін ұйымдасқан қылмыстылық ... ... ... ... және ... өмірінің айтарлықтай бөлігіне
сіңіп кетті.
Ұйымдасқан қылмыстылықпен ... ... ... органдардың ең маңызды
міндеттерінің қатарына кіріп ғана қоймай, біраз уақыттан бері ... ... бірі ... оның ... ... реформалардың
тағдырына, қоғамның өнегелі саулығына, елдің өркениетті дамуына ықпалын
тигізді. Оған қоса, ТМД ... ... ... қоғамға жат
құрылымдардың қиыр шет елдеріндегі ұйымдасқан қылмыстылықпен ... ... тек ... ғана емес, халықаралық проблемаға
айналдырылды.
Ұйымдасқан қылмыстылықтың ҚР-ның ұлттық қаіпсіздігі үшін ... ең ... ... ... ... ... біздің қоғамымыздағы ахуалды тұрақсыздандырады, оның экономикалық
негіздерін бұзады.
Қазақстан Республикасының президенті ... ... ... ... қажеттігін көрсете отырып, “Заңның абсолютті
ұлықтылығын орнату және ... ... ... ... қорғау.
Билік пен заңның барлық күшін заңға қайшы жолмен өзінің дәулеттілігін
қамтамасыз ететіндерге қарсы ... ... ... ... топтар мен қоғамдастықтар әрекеттерінің
белсенділігі ... ... ... ... ... ... ... мәселелері мен келешегінің маңыздылығы өсуде.
Ұйымдасқан қылмыстылық көріністерімен күрес ұйымдастыру мәселелері елде
ерекше маңызға ие болды. Ол түсінікті де, ... ... ... ... оның ... үшін ... ... қаупі
күнен күнге күрделенуде.
Сараптамалық бағалауларға жасалған талдау ұйымдасқан қылмыстылықтың
дамуына мынандай сипаттамалар беруге ... ... ... ... ахуалға бейімделуі, билік
құрылымдарымен сыбайластық байланыстар орнатылуы (22,2%), ... ... ... органдарымен бітіп тұтасып кетуі (29,7%) орын
алуда, кооперативтер арқылы ... ... ... ... ... ... қылмыстық табыс заңдастырылуы (100%) орын алуда,
қылмыскерлер кәсіпкерлік қызметтің ... ... ... ... ... ... ақша-қаражаттарды заңды бизнеске салуға
мүмкіндік алды (74,0%), ... ... ... ... ... (100%), “ақ ... қылмыскерлік, гангстерлік және сыбайлас
жемқорлық өкілдерінің одан әрі бірігуі, заң ... және ... ... енуі (42,3%), ұйымдасқан қылмыстық топтардың лаңкестік және
экстремистік ұйымдармен бітіп тұтасып кетуі орын ... (14,8%) ... ... ... анағұрлым айқын сипаттайтын ... ... бірі кісі ... болып табылады.
90-шы жылдардың екінші жартысында және 2000 жылдың басында біздің елде
және жалпы әлемде қылмыскерлердің әрекеттеріне ... ... ... ... ... ... ... қорғау органдары, сот өкілдерін,
қылмысты немесе заңды ... ... ... ... ... ... қылмыстық топтар арасындағы қанды
қақтығыстар кәдуілгі құбылыстарға айналды.
Егер Қазақстанда ... ... ... ... ... ұйымдасқан қылмыстылықтың лаңкестік
құрылымында белгілі бір саясаттануға бағытталған үрдісті байқаймыз, оның
мақсаты құқық ... ... ... ... қылмыстық ортаға
пайдалы емес заңнамалық бастамаларды ... ... ... ... ... ... ... мен қамқоршыларын
заңнамалық билік органдарына енгізу, атқару және жергілікті билікте маңызды
орындарға отыру, ... ... үшін ... ... ... ... қылмыс қоғамдық өмірдің әр саласындағы (экономикалық, саяси,
әлеуметтік, ... ... ... ... біздің қоғамымыздың
соңғы он жылдықтарындағы қарама-қайшылықтарға жеткілікті дамуының нәтижесі,
мәні бар – ұйымдасқан қылмысты жеңу - өте күрделі, ұзаққа ... ... ... ... ... кадрлық
ресурстарды талап ететін процесс. Ұйымдасқан қылмыстылықтың себептері мен
жайы – қоғамдық қатынастарға тән, өзіндік, қысқа ... ... ... ... ... емес, бұл осы жүйенің өзінің белгілі аспектісі,
немесе жанама, бірақ оның қызметінің жеткілікті түрдегі, ... ... ... ... ... өзгерістер қоғамдық өмірдің
барлық саласындағы динамикалық даму үстіндегі күрделі процестердің әсерімен
өтуде.
Осындай жағдайда экономикада және ... ... ... ең алдымен қоғамның экономикалық өмірі саласында монополиядан
бас тарту және нарықтық қатынастарға ... ... ... ... альтернативтердің болмауы, экономикалық ... ... ... орын ... ... ... ие ... қарама-қайшылықтар қатарына:
1. Өтпелі кезең экономикасындағы нарықтық қатынастардың жеткілікті түрде
реттелмеуі мен тұрақтылығы қалыптаспаған жағдайда меншікті бөлісу.
Қазіргі кезеңде орын алған ... ... жеке ... ... ... ... және ерекше күш-жігер жұмсамастан, мемлекет меншігі
есебінен орасан зор табыс табуға мүмкіндік береді.
Мәселен, қабылданған ережелерді бұза ... ... ... ... және ... мүлікті жекешелендіру (жоғары
құндылығы бар объектілерді өте төмен бағаға сату; жеке ... ... ... жекешелендіру арқылы мүліктерді иеленуі; жекешелендірілген
кәсіпорынның нысанын және жұмысының режимін өз еркімен өзгерту) ... ... ... ... орны ... ... ... саласындағы шектен шығару: арнайы несиелер мен қарызға
алынған қаржыларды басқа мақсаттарға ... ... ... өтеуден
жалтару, клиенттердің айналымдағы қаржыларына рұқсатсыз өкімдік ... ... ... ... ... ... санкциясыз
және бақылаусыз аудару, айналымға жалған қаржылық ... ... және ... да ... ... ... түскен қаржыны жария
ету, т.б. қоғамға орасан зиян келтіреді.
Нарықтық қатынастардың реттелмеуі сыртқы экономикалық ... ... ... ... әкеледі: шикізат пен материалдарды
шетелге ... ... ... ... шекарадан асырып жасыру;
эквивалентті емес сауда айырбасына ... ... жол беру және ... ... ... ... дөрекі бұзумен сипатталады:
баға белгілеудің тәртібін сақталмаушылықпен, сертификаттау, ... ... ... ... өнімдерді өткізумен және басқа.
2. Қоғамның мүлік иесі ретінде жіктелуі.
Жоғары табыстың ... ... ... ... ... елеулі үлес қоса алмайтын (5-10% халықтың), жеке
тұлғалардың ... ... ... ... өмір деңгейінің
құлдырауы (50% халықтың) нәтижесінде қоғамның мүлік иесі ретінде жіктелуі
орын ... ... ... ... топтарға пайдакүнемдік және
пайдакүнемдік зорлықтық қылмыстар жасау үшін ... және ... пйда ... ... ... үшін немесе оларды жою
мақсатында өзара ... ... ... орнату; кейбір криминалдық
құрылымдарды басқалардан қорғану үшін пайдалану; жария ... аса ... ... табу жолындағы біріккен іс-әрекеттер,
қылмыстық жолмен алынған қаржыны ... ... ... қоғамға жат
әрекеттерге адамдарды тарту (құмар ойындар, жезөкшелік, есірткі, эротикалық
ауытқушылық және т.б.) мақсатында жария емес нарықты кеңейту.
Қоғамның мүлік иесі ... ... ... ... ... ұйымдасқан қылмыстық әрекеттерге күзетші, жасақшы, кейбір
жеке қылмыстарды орындаушы ... ... ... ... санының өсуіне әкеледі.
3. Жұмыссыздық, азаматтардың жұмысқа орналасу кепілдіктерін жоғалту.
Жаңа экономикалық жағдайға бейімделе алмаған жеке тұлғалардың әлеуметтік
мәртебесінің күрт ... ... ... мен ... ... күш ... ... талаптарының кеңейуіне әкеледі. Шетел
мамандарының бағалауы бойынша, жұмыссыздықтың 1%-ға өсуі, қылмыстың 5%
өсуіне әсер ... ... ... үшін бұл ... 1,5 есе ... ... ... потенциалы әдеттегідей жалпы
қылмыстарға емес, негізінен криминалдық бизнеске ... ... және ... ... кісі өлтіру, қорқытып алу,
адамдарды ұрлау, мүліктерді жоюға және т.б. бағытталған.
Бұрынғы спортшылар, ... ... ... және құқық құрғау
органдары қызметкерлері, криминалдық бизнестің әртүрлі ... ... ... білімділігі бар, білімді қоғамда сұранысы жоқ мамандық
иелері – ұйымдасқан қылмыстық ... ... өсуі ... ... ... бұрынғы айлығынан ондаған есе көп ірі сыйақы мөлшерін
осы жолда қылмыстық топ береді.
4. Әлеуметтік-экономикалық қатынастар саласындағы ... ... ... ... ... ... нарықтық қатынастарға
икемінің жоқтығы, келісімдер мен басқа азаматтық-құқықтық ... ... ... оған ... мүліктің қорғау қасиетін
төмендетеді, криминалдық бизнестің дамуына әсер етеді, пайдакүнемдік ауыр
қылмыстарды ұйымдасқан қылмыстық құрылымдардың жасауына мүмкіндік береді.
Осылайша, ... ... ... ... факторы экономиканың
криминалға соққы беру процесі, ол қаржы-несие саласындағы теңестіктің
бұзылуынан, баға белгілеудің ... ... ... ... ... ... ... жеткіліксіз және дұрыс
дамымағандығынан, бағалы ... ... ... ... ... ... ... барысында
қолданылатын капиталдың заңды түрде ... ... ... ... ... әсер ... экономикалық процестер,
едәуір мөлшерде әлеуметтік-саяси факторлармен анықталады.
Мемлекеттің экономиканы құқықтық реттеудегі, өркениетті ... ... ... ... ... ... ... (нарықтық қатынастарға араласу, өздігінен қамтамасыз ету
қабілеті бар басқарылатын жүйе ретінде қабылдау) кемуі.
Саяси тұрақтылықтың жоқ жағдайында қоғамды ... ... және оның ... әлсіреуіне, нарыққа өтуді құқықтық
реттеудің кеш ... ... заң ... және ... ... оларда экономикалық қатынастарға қатысушылардың
қоғам алдындағы, ... ... ... құқықтары мен
міндеттерінің көрсетілмеуіне әкеледі.
Көбінесе, ... ... ... ... ... ... ... мүдделеріне қол сұғуға қарсы жауапкершілік нақты көрсетілмейді.
Экономиканы ... ... ... ... саласына пайдакүнемдік, қоғамға қарсы ниеттегі ... ... ... ... ... тәжірибесі мен білімділігі
барлары да болды.
Сонымен бірге ... ... ... жариялаған мемлекет бизнес
иелерін сыбайлас ... ... мен ... элементтерден
жеткілікті түрде қорғамайды. Олар бизнес иелеріне өз ... ... жеке ... ережелерін орнықтырып, соңында
бизнесті қатаң бақылауға алып, орасан зор ... ... ... ... ... ... ... заңдылығын бақылауды тиімді атқаруға және
әлеуметтік жағынан ерекше ... ... ... азаматтарды
әлеуметтік құқықтарын қорғап, ұйымдасқан қылмысқа ... аса ... ... бере алмауда. Қылмыстықты бақылаудың негізгі
ауыртпалығын арқалаған ... ... ... ... кризисті - бір
жағынан кадрлық жағынан өзегінің үзілуі, ... ... ... ... ... қателіктер, оның едәуір ... ... ... ... ... қылмысты бақылауға теріс әсер
ететін фактор.
Осындай жағдайда криминалдық бизнеске араласқан және өздерінің ... ... ... ... ... ... ... бақылау орнатуға тырысады. Әрине, олар бұл ... ... ... ... ... кісі ... ... конкуренттерін
жоюға дейін барады.
Мұндай жүйе ұйымдасқан қылмыстың құқықтық саладағы мүдделерін қолдауға
(заңдарды қабылдау немесе қабылдамауды) және құқық ... ... ... ... тосқауыл қоюға арналған.Қылмыстық топтар қылмыстың
тіркелетін көрсеткіштерін күрт өсуіне мүдделі ... ... ол ... ... ... қолдауға және құқық қорғау ... ... ... ... оң ... ... ... қауіпті, қоғамда
қатынастарды реттеуде құқықтық емес, әдістемелер қолданылуы ... ... ... ... ... болып қалыптасады.
Құқық қорғау органдары қызметінің кемшіліктеріне: қылмыстық жауапкершілік
пен жазаны қолдану принциптерін сақтамау; қылмыстарды ашу ... ... ұзақ ... ... ... бандитизімді
қылмыстық заң баптарымен дұрыс дәрежелеу; көптеген полиция қызметкерлерінің
коммерциялық кәсіпорындарды, ұймдарды және олардың ... ... ... ... ... ... шаралар полицияның қылмыстық
құрылымдармен криминалдық байланыстар орнатуына әкеледі.
Қылмыстық әділет жүйесінің кемшіліктері қылмыс жасаған ... ... ... өрши түсуіне әсер етеді. Елдегі ... ... ... ... ... және ... заң шығарушылығы
қылмыстық топтар түсінігі туралы ақтандықтар және басқа.
Қоғамның рухани ... ... ... ... ... ... ... ерекше маңызы бар келесі факторлар:
1.Тұрғындардың қылмысқа, соның ... ... ... ... ... өзгеруі. Экономикадағы, тұрмыс салттағы
әртүрлі шектен шығу мен құқық ... ... ... ... ... апарып, азаматтарды оған қарсы әрекеттер жасаудан
алыстатады. Соңғы жылдары рухани ... ... ... ... шыққан пайдакүнемдік жеке меншік ... ... ... принциптерінің бір қатарына мән беру, өзгерту адамдардың мінез-
құлқына лайықты немесе ... деп ... ... және ... ... ... Қоғамның жеке бөліктерінің ... ... ... ... ... ... олардың өз
мақсаттарына жеткен өкілдері соларға ұқсатуға біртіндеп үлгі бола бастады.
Осындай ... ... ... ... ... ... ұлғайтып, қоғамның әлеуметтік жағынан бұрынғы
тұрақты бөлінін криминалдық әрекеттерге немесе ... осы ... ... ... ... ... ... тәрбиелеудегі келеңсіз процестер.
Жеке ақпарат құралдарындағы жастарды өмірлік мақсатты таңдау және ... ... ... жол ... қызмет, жастарды “сұлу өмір, күш
көрсету, ойға келгенді жасау қасиеттерін сіңіруге тырысу” орны ... ... ... мен туризмге сапалы серпін беру жанама
нәтижелелерді де алып келеді, ... ... ... ... ... ... байланыс жасау мүмкіндігі пайда болады.
Осы жолда саяси, соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... топтарын құру біраз рөл
атқарады. Ересектердің үштен бірі (18-24 жастағы) осы ... ... ... ... ... ... ... ұйымдасқан қылмыстық
топтарға кірді және олардың тапсырысын” өздерінің жастар тобының күші мен
тәсілдерін ... ... ... ... ... ... Белгілі бір аумақтағы биліктің тұрақсыздыға;
2. Басқарушы органдағы және ... ... ... ... ... Елдегі заң нормаларының дұрыс дәрежеде жетілдірілмеуіне байланысты
көлеңкелі экономиканың дамуы;
4. Елдің ... және ... ... ... халықтың этнографиялық құрамы.
2.3. Сыбайлас жемқорлық – ұйымдасқан қылмыстылықтың дамуының бірден – бір
факторы ретінде.
БҰҰ-ның 8-ші ... ... ... және ... ... (Гавана, 1990ж.) өзінің “Мемлекеттік басқару
саласындағы сыбайлас жемқорлық” атты ... ... ... жемқорлық мәселесі жалпы сипаттқа ие болып барады
және оның қаупті әсері ... жүзі ... ... ... ... ... күрес жүргізудің
нәтижесіне талдау жасай келе, барлық азаматтардың заң ... ... ... және қылмыстық жауапкершілікке тарту
тәжірибесі арасындағы біршама айырмашылықтар бар екеніне көз ... ең ... ... жемқорлық – ұйымдасқан қылмыстылықтың
тотализаторы ... яғни ... ... ... қажетті
құрастырушысы болып табылады.
Сыбайлас жемқорлық пен ұйымдасқан қылмыстылық қосыла отырып, бұл ... ... жаңа ... келе ... демократиялық жағдайда,
мемлекет және қоғам үшін қауіпті жағдай туғызады.
Осының барлығы сыбайлас жемқорлықпен ... ... ... қажет етеді, яғни сәйкес заңдар мен ... ... бұл ... ... ... ... тәжірибеде де әлсіз болып
отыр. Оның бірден бір себебі – ұлттық тәжірибенің ... тең ... ... және ... ... ... жоғарғы әлеуметтік қауіпті болып
отыр. Бұл құбылыстар қоғамдық құрылысты тұрақсыздандырады. Сыбайлас
жемқорлық пен ... ... ... ... ... ... ... топтар мемлекеттік және жергілікті органдар
тарапынан қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... ... нығайтуда. Бірақ, сыбайлас жемқорлармен (мемлекеттік органдар
тарапынан) және сыбайлас жемқорлардың (ұйымдасқан қылмыстық топ тарапынан)
арасындағы мақсаттары бойынша ішкі ... бар. ... ... ... ... тікелей жеке баю болса, екіншісіне қылмыстық
әрекеттерді қамтамасыз ететін жеке баю болып ... ... ... пара беру жалпы қылмыстық нәтижені қысқартады.
Қазақстан тарихында сыбайлас жемқорлар мен ұйымдасқан қылмыстылықтың
қарым–қатынасы кезең ... ... ... ... мен ... арасындағы байланыс;
• Қылмыстық топтың билік басшыларына деген қатынасының өзгеруі, толық
келіспеушіліктен ынтымақтастыққа ... ... ... өз ... ұшырауы;
• Жаңа қылмыстық қауымдастықтың құрылуы, мемлекеттік билік және басқарумен
тығыз ... ... ... ... осындай қатынастардың болғанымен де, сыбайлас жемқорлар мен
ұйымдасқан қылмыстық топтар арасындағы ... ... ... ... топ ... “заңсыз ұрылар тәртібіне” бағынды.
Осы тәртіп ... ... ... ... ... ... мен
қарама–қатынасқа түсуге тыйым салынады, егер мұндай қатынас ешқандай пайда
әкелмесе. Сыбайлас жемқорлар ... ... ... ... да ... ... ғасырда ғалымдардың болжамдары бойынша болашақта ... ... ... ... ... ... ... моделі
бойынша құрылған “халықаралық амнистия” өз бақылауына алады.
Бұл ұйым “парақорлық”, “талан-таражға салу” және ... да ... ... ... ... олардың қайталануы, алдын алуды
жүзеге асырады. “Парақорлықтың” кең ... ... ... қауіптілікті
туғызады. Мысалы: Бакудың М. деген деген тұрғыны өзінің әйелімен Швецияға
ТУ-134 маркасындағы ресейлік жолаушылар ұшағын 2 ... ... ... ... ... ... Оның әуе ... Тюмень аэропортында
басталған және ол өзінің қол жүгін тексермеу үшін ... ... ... ... пара берген.
Тайландтағы сыбайлас жемқорлықтың кең етек алуы елдегі СПИД-ң таралуына
себепші болды. Жезөкшелік бұл ... ... ... ... ... ... мыңдаған заңсыз қызмет атқаратын “көпшілік ... ... ... ... ... ... ету ... – қала полиция
басшыларына айына 600 мың доллар төлеу ... ... ... ... ... ... ... мемілекетте СПИД эпидемиясының таралуына
түрткі ... ... ... ... ... көбі ... және парақорлық нарықтық реформаның ең маңызды тежеуіші деп
көрсетті. Қоғамдық пікірлерді зерттеу ... ... ... 80% ... ойынша бұл өз алдына маңызды мәселе деп
көрсетсе, 54% сауал ... ... ... ... ... ештеңеге жету немесе ең қарапайым сұрақтарды шешуге ... ... ... ең ... кәсіпкерлердің пікірінше, әртүрлі мемлекеттік
органдарға пара бермей кәсіпкерлікпен заңды түрде айналасу мүмкін еместігін
айтады. Солардың 35%-ы ... ... ... 25%-ы сот ... ... 8%-ы Ұлттық Қауіпсіздік Комитеті қызметкерлеріне пара
берген.
О. Сипенконың ... ... әр бір ... ... ... ... шикі заттарды алудың ... ... пара ... ... бар ... ... Президентінің “Ұымдасқан қылмыстылық және сыбайлас жемқорлықпен
күресті күшейту шаралары туралы” жарлығында криминалдық кәсіптің ... ... ... байланыстарының кең етек алуы және олардың
парақор лауазымды тұлғалармен бірігуі ... ... 1600 ... ... ... ... 4%-ның пікірінше
Брежневтік кезеңдегі билік басшыларына қарағанда, қазіргі билік өте жоғары
түрде сыбайлас жемқорланған, 34%-ң пікірінше “параны бұрын ... ... ... ... деп есептейді, 47%-ы бұл құбылысты, яғни пара беру немесе
пара алу ... да аса ... деп, ал ... 15%-ы бұл ... жауап
беруден бас тартты.
Қоғамдағы кенет таптардың пайда болуына байланысты екі ... ... ... Әкімшілік – топтық жүйеде және оның “элитасында” объективті
түрде күшті механизмнің құрылуын ... ... ... ... барлығы
дерлік репрессивті аппаратқа түсті. Себебі ол ... ... ... ... ... ... еді. ... қорғау органдарының
жүйесі дүние жүзіндегі күштілермен емес, қоғамдағы төменгі таптармен
күресуге ... ... Осы ... құқық қорғау органдарының
жүйесі сыбайлас жемқорлықпен күресу органы емес, элитаны ... ... Кей ... ... пайда болатын әйгілі процестердің барлығы
ішкі ... ... ... Тек сол ... ғана ... ... өздерінің “кланымен” қабылданған нормаларының алдында
жауапты болып есептелді. Тек осы уақытта адамдардың ... ... ... ... ... ... осы күнге дейін жедел іздестіру қызметінің объектісі ретінде
депутаттар, прокурорлар, ... ... ... ... ... ... ... жоқ , ал болған өзгерістердің барлығы
жеткіліксіз екендігі анық” деген пікірі ақиқатқа жақын. Ал ... ... ... келе ... нарық пен барлық қоғамдық қатынастардың
қатал және де ... ... ... ... қарсы тұруына тура
келеді.
Қазақстанда сыбайлас жемқорлықпен және ... ... ... механизмін құру үшін Парламентті де бұл ... ... ... ... қорғау органдарына парақор күштердің әсерінен,
тергеу жүргізуге және сот отырысында қысым жасамауына ... ... ... ... ... ... ... парақорлықпен күресу жолында
әлсіз екені ешкімге құпия емес.
Шетелдегі саяси және әкімшілік ортадағы ... ... ... ... ... ... бірнеше рет байқалған. Мысалы:
Италиядағы Флорентина қоғамдық ғылымдар университетінде өткен ... ... ... туралы диспутта алғаш рет келесі мәліметтер
жарық көрді. Мафиямен күресудің бас комисары ... ... ... ... мың ... ... өкілдерінің 17 мыңына қатысты ... ... ... әр бір ... қала мэрі ... 10273-і ... 383-і ... және 154-і облыстық джунттың мүшелері болып табылады.
Оларды адам ... ... ... ... ... және ұйымдасқан
қылмыстылық топпен байланысы үшін кінәлар тағылған.
2.4.Ұйымдасқан қылмыстылықтың ... алу ... ... ... ... сол ... ... тудыратын себептер мен жағдайларды жою арқылы кейбір адамдардың
қылмыс жасау пиғылын іске ... ... ... ... ... ... ... алдын алған жөн” деген еді[17]. “Құқық бұзушылықтың
алдын алу” ... ... ... ... ... ... ... пікірінше, “қылмыстың алдын алу” түсінігі
“қылмыстылықты ... ... және ... ... ... ... ... осы құбылысты, оны туындататын себептер мен
жағдайларды жоюға бағытталған ... және ... ... жиынтығын”
білдіреді.
Қылмыстылықтың алдын алу дегеніміз – қылмыстылықты тудыратын
құбылыстарды ... ... ... ... ... [49].
Бұл жерде әңгіме қылмыстылықты тіптен жою жайында да болып отыр.
Қылмыстық заңның негізгі ...... ... себептер мен
жағдайлардан арылу және ол үшін қылмыстық , ... ... ... нормаларын және алдын алу шараларын құрал ретінде пайдалану[18],-
дейді Ю.Гомек.
Біз бұрындары ... ...... ... ... да оның себептерін ең тиімді қылмыстық саясат та жоя алмайды деп
санағанбыз. Қылмыстық заң жүйесі ... да бір ... ... ... ... сондай-ақ азаматқа ықпал жасай алады, жасауға тиіс
те. Әңгіме – сол ықпалдың неге тұратындығында, ... және ... ... ... ... саяси - әлеуметтік және идеологиялық мазмұн
бар. Қылмыстық ... ... ... ... және бірқатар
жақындау объективтік себіптеріне және ... ... ... ғана ... жасай алады.
И.П.Портновтың пікірінше, “таза” түрде қылмыстың алдын алу дегеніміз
... ... жою және ... ... ... ... ... құлқын түзету арқылы қылмыстың жасалуына жол бермеу [50].
Ал, Г.А.Аванесовтың ... ... ... алу ... ықпал
жасалынатын объект “өте күрделі құбылыс”, оған жеке адам, адамдар ... ... орта ... ... ... ... орта) және әр түрлі
“заттар” – ... ... мен ... мән – ... т.б. ... алу ... ... сөз қозғағанда, тіптен, нақты
кәсіпорын, аудан, қала, қандай да бір аймақ жайында айтуға болады.
Жоғарда ... ... ... ... алдын алуға
анықтама берсек, ол - ... ... және оған ... ... анықтау және жою мақсатында мемлекеттік, қоғамдық
және басқа ұйымдардың жүргізетін, ... ... әр ... ... әдебиеттерінде оның әр түрлі топтамасы келтірілген. Алдын алу
жұмысын жоспарлау және ұйымдастыру үшін мына ... ... ... ... алу ... деңгейі бойынша, оның тетігі, көлемі бойынша,
алдын алу шараларының мазмұны ... ... ... ... ... алу ... деңгейі бойынша екі шаралар тобы қарастырылады-
жалпы әлеуметтік және ... ... ... топтар. С.В.
Бородиннің пікірінше, бұл дұрыс топтастыру, ол қылмыстылықты оның себептері
мен жағдайлары арқылы ғана ... ... ... оған ... ... ... да ... мүмкіндік береді[19]. Х.Аманов та осындай
пікірде [52].
Құқық бұзушылықтың алдын ... ... ... және ... ... көмегімен қоғам қылмыстылыққа басым ықпал ете алады,
заңдылыққа, азаматтардың заң, сот алдында ... ... ... ... қызметінің қажетті жеткіліктігіне және ... ... ойға ... ... саясат жүргізуге мүмкіндік
туады.
Жалпы алдын алу(жалпы ескерту)-қылмыстық заң арқылы және оны ... ... ... ... тежейтін ықпал жасау.
Әлеуметтік алдын алудың жалпы шараларына-жаңа қоғам ... ... ... ... ... ... көтеру бағдарламасын
жүзеге асыру жатады.
Қылмыстыққа ықпал ... ... іс ... оның ... ... жалпы жүйесінде негізгі болып табылатын шараларды жалпы шаралар
қатарына жатқызу керек.
Қоғамға жат құбылыстардан ... ... екі ... ... ... ... ... әдепсіз
қылықтардың, заң бұзушылықтың, қылмыс жасаудың себептерін және оларға
мүмкіндік туғызатын ... ... ... сол негізде нарықтық
қатынастарды қалыптастыру ... ... ... қоғамға жат
факторларын қоғам өмірінен аластатуға мүмкіндік ... ... ... ... ойластыру.
Экономиканы дамытуға, азаматтардың материалдық және мәдени деңгейін
көтеруге бағытталған экономикалық, ... ... ... барлық шаралар
жүйесі жалпы шараларға жатады.
В.Н.Кудрявцевтің ... «ірі ... ... мемлекет
көлемінде жүзеге асыру жалпы сақтандырудың ең ... ... ... Жаңа ... ... ... ... жүзеге асыруға
бағытталған жалпы шараларға, А.С.Шапошников, айналадағы өнегелі өмірді және
де адамның
тұлғасына қатысты шаралар-тәлімгерлік, ұстаздық, ... т.б. ... ... ... алу ... қылмыстық мінез-құлыққа әсер ететін және
қандай да бір тиімділік беретін шаралар ғана кіреді.
Қылмыстылықтың алдын ... ... ... біздің республикамыздағы
барлық әлеуметтік-экономикалық өзгерістер жатады.Адамға бағдар алған тиімді
экономика ... ... ... көп қырлылығына, нарықтық қатынастарды
қалыптастыруға көшудің шаруашылық тетігін түбірімен қайта құру, адамдардың
іскерлік белсенділігін және ... ... ... ... мүдделігіне
арттыру, халықтың әр түрлі тобының әлеуметтік және ... ... ету, ... барысындағы елеулі шығындарға қарамастан, ерте ме,
кеш пе, көптеген пайдақорлық, шаруашылық, лауазымдық және өзге ... ... ... ... ... ... жоюға, шектеуге
және ықпалсыз етуге қолайлы жағдай тудырады.
Ұйымдасқан қылмыстылықтың алдын-алу шараларын ... ... ... келесіні ұсынады:
1. Осы қылмыстылықа және онымен күресудің ... ... ... ... осы ... ... ... Құқықтық базаның жеткіліктігі; Осы қылмыс түрімен күресетін арнайы
кадрларды дайындау.
3. Жеткілікті ... ... ету; Осы ... сай ... ... ... ... дайындау; Ұйымдасқан қылмыстылықтың жағдайы мен
тенденцияларын білу, негізгі бағалауды болжау.
Ұйымдасқан қылмыстылықтың жалпы әлеуметтік негізгі және қызмет ... ... ... ... шек қою мемлекеттегі
кризистік құбылысқа төзу болып табылады: экономикада , саясатта, қоғамдық
идеология мен ... ... ... ... қорғау қызметінде. Осы
негізгі алдын-алу шараларды ұсынумен байланысады:
1. Әлеуметтік қызмет көрсету қызметі арқылы жұмыссыздық , демобилизация,
отставкаға кету және ... ... ... жоғалтылған
халықтың болашақ жоспарларын қалыптастыру, ұйымдасқан қылмыстық
топтарға мүшелікке кіріп кетуінен ... ... ... ... тексеретін ұйым құру, қылмыстық жолмен
алынған табыстар мен ... ... ... ... ... ... шекара және кеден бақылауын ... ... ... 70% ... ... есірті бизнесі осы жерде
түйіседі);
4. Мемлекеттер арасындағы “заңсыз ... ... ... ... ... ... ... кезінде, ақпараттық-
әдістемелік деңгейдегі қарама-қатынасты күшейту;
5. Ұйымдасқан топ ... ... үшін ... ... бағыттағы жастар тобының құрылуы мен қызмет етуіне байланысты
құқық қорғау органдарының алдын-алу ... ... ... ... қылмысқа тартуға қарсы іс-әрекеттерді
күшейту;
6. Криминалдық қызмет бизнесіне әлеуметтік және заңдық қадағалау ... ... ... ... қызметінің ішінде прокуратураның
жалпы қадағалау қызметін ерекше бөліп көрсету ... ... ... ... ... заң шегінде жеке анықтауы мен тәркілеуі арқылы жүзеге асыру.
Азаматтық айналымнан алынып тасталған және ... ... ... ... ... сату ... бақылауды полиция органдары, салық
полициясы, ұлттық ... ... ... ... ... ... бұл ... шараларының бағытына заңдардың бұзылуы, сауда-саттық ,
кәсіпкерлік, шаруашылық және қаржылық ... ... ... ... ... ... қарау; ревизия және ... үшін ... ... ... ететін үлгілерді алу және тексеру;
қойма кассаларына сүре салу және т.б.).
Ұйымдасқан топтардың қызмет етуіне шек ... тағы бір ... ... ... ... ... ... сыбайлас жемқорлық жолмен
табылған мүлікті тәркілеу жатады.
Алдын-алу шараларының нәтижесінде жаңадан пайда болған қылмыстар ... ... ... ... яғни ... және банк ... пыйғылмен пайдалану, компьтерлік қылмыстар, легалда емес табыста
заңдастыру; аудиторлық ... ... ... және оның ... ... ... іскерлік операцияларда болашақ партнерларын тексеру.
Шетелдік тергеу органдарының әдістемелік-тәжірибелеріне сүйене отырып
ұйымдасқан қылмыстық топтардың ... етуі мен ... шек қою ... ... келесідей:
1. Ұйымдасқан қылмыстық топтың құрамындағы посткриминалдық ... ... ... ... ынталандыру (ұйымдасқан
қылмыстық қызметті ашуға және ... ... ... ... оны ... құтылмауына байланысты
тәжірибе алмасу);
2. Ұйымдасқан қылмыстық топтардың кейбір мүшелерін қылмыс үстінде ұстау
үшін ... ... ... ... сол ... енгізу;
3. Ұйымдасқан қылмыстық топтың басшылары мен ... ... ... дәлелдеу арқылы қылмыстық жауапкершілікке тарту.
Құқықтық реформаның маңызды ... ... ... және
ұйымдасқан қылмыстылықтың нысандарымен күресті қамтамасыз ететін заңдардың
жетілдірілуі.
Біздің сана-сезімімізде Қазақстанның қылмыстық-құқықтық ... ... ең ... ... ... деп ... ҚРҚК ... көптеген жетістіктерге жеткізгендігін жоққа
шығаруға ... ... ол ... ... ... ... ... заң болып табылады. Бірақ кодекстің ... ... ... анық емес ... логикалық жағы онша жетілмеген
және бірқатар сұрақтар бойынша ... ... ... ... түп ... келсек, ол ескірген заңның онша ... ... ... Бұл ... ... ... анықтау ол өзгеше бір сұрақ.
Бірақ, соның ішінде ең маңызды ... ... ... ... қылмыстық-құқықтық заңның тиісті түрде жетілмеуі. Қылмыстық
жауапкершілігтің регламентациясы, яғни ҚР жаңадан ... ... ... ие қылмыстар жүйеленбеген және қарама-қайшылық туғызуда,
қылмыстық-құқықта ұйымдасқан қылмыстылыққа қолданатын ... ... ... ... ... ұйымдасқан қылмыстылыққа анықтаманың жоқтығы, оның
таралу шегі мен ... ... ... ... ... ... ... 2 тармағында көрсетілгендей жануарларға ұйымдасқан қылмыстық топпен
қатыгездік жасау үшін жауапкершілік көзделген. Осы бапта қылмыс құрамы аз
емес. ... ... ... ... (100 ... ... ... бір
бөлігінен көрініс тапқан. Ал басқа жағынан, жалпылама ұйымдасқан қылмыстық
топпен жасалған ерекше маңызды қылмыстардың құрамы туралы сөз қозғалмайды.
Осы және ... да ... ... ... жай ғана ... ... Олар ұйымдасқан қылмыстылықпен күрестің тиімділігін
арттыруға кері әсерін тигізеді. Яғни, мысалы: ... топ құру ... ... қатар оған басшылық жасауды орташа ауырлықтағы қылмыс
санатына ... ... оны ... ... ... яғни ... ... түрін ауыр қылмыс санаттарына жатқызуы мүмкін.
Нақ осындай тепе-теңсіздік, қоғамға қауіпті ұйымдасқан қылмыстылық ... ... топ ... әрекеттері тәжірибеде пара – пар
қарама-қатынасты туғызуда. Нәтижесінде ұйымдасқан қылмыстық топ құру және
оған ... ... ... ... ... ... қылмыс
құрамы үшін тағайындалған жауапкершілікпен сіңірілу ... ... ... ... тыс ... да, ... ... топ құрамында
болғандығы үшін ешқандай қылмыстық жауапкершілік көзделмеген.
Бұл терминология сынға төзімсіз ... ... ... ... ... және шек қою ... осы ... ұйымдасқан қылмыстық топты жай топ адамдардан алдын
ала сөз байланысып жасаған қылмыстары арқылы бөлу қиынға соғады.
Біздің ... ... ... топтың қылмыстық ұйымнан ешқандай
айырмашылығы жоқ. “Қылмыстық ұйым” ... ... ... ... бұл терминнің ішіне пәтер ұрылары немесе мал ұрылары да
еніп кетеді. Нәтижесінде, ... және ... ... ... ... ... біраз басқа формаларға ие болады. ... ... ... мен ... ... әкеледі, яғни заңсыз жолмен
табылған ақша-қаражаттарды алу, көбейту және ... арта ... ... ... ... ... ... анализденуі
ешқандай сәтті нәтижелерді бермеген. Бұл жерде Қазақстан үшін екі жол бар.
Қазақстан ТМД елдерінің көлемінде қарастырылып ... ... ... ... ... ... немесе оны күтпей-ақ өзі дұрыс деп тапқан
жолмен жүріп, ... ... ... заң блогын дұрыстап,
барлық ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық заңға өзгерістер енгізіп, “Жедел
іздестіру қызметі ... ... ... ... ... ... ... да заңдарға біраз өзгерістер енгізуі қажет.
Менің ойымша “Ұйымдасқан қылмыстылық туралы” заң жобасын дайындау қажет.
Ол үшін ведомствоаралық жұмыс ... құру ... ... ... ұйымдасқан қылмыстылықпен күрестің халықаралық тәжірибеге сүйене
отырып жүзеге асыру ... ... заң тек ... ... ... ... қана қоймай, сонымен қатар онымен күресудің механизімін, қылмыстық
топқа құқық қорғау органдары қызметкерлерін енгізу, олардың ... ... ... көрсету, заңсыз криминалды фондтар (“общактар”) құру
және ... ... ... күрес кезінде пайда болатын
жоғарыда аталған немесе басқа да сұрақтардың құқықтық жағдайын ... ... ... ... ... кең ... ... күрес” атты мемлекеттік бағдарламасын қабылдауы ... ... Яғни ... ... ... ... бір ... және ҚР-ның құқық қорғау органдарының іс-әрекеттерінің
бір бағытты болып табылуы.
Көптеген қылмыстар ... ... ... ... ... ... және ішкі істер ... ... ... бөлімшелері қандай болса да экономикалық саладағы
қылмыстармен күресуге тура келеді. Жиі ... ... ол ... топ ... ... ... ... жемқорлық
түріндегі байланыстарының болуында. Яғни ... ... ... ... барысында, тағы да, сыбайлас жемқорлықтың алдынан шығамыз.
3- бөлім. Ұйымдасқан қылмыстылықтың қылмыстық-құқықтық сипаттамасы
3.1. Ұйымдасқан қылмыстылықтың ... ... ... ... ... қылмыстың жалпы түсінігі берілген, сонымен бірге Ерекше
бөлімде ... ... ... ... ... заң ... ... түсінікті ашпайды. Бұл түсінікті қылмыстық құқық теориясы ... ... ... ашу ... ... ... нақты бір
қылмыстырды бір-бірінен ажырату үшін қажет.
Қылмыстың құрамы деп - қылмыстық заң ... ... ... іс
-әрекеттерді белгілі бір қылмыстың қатарына жатқызуға ... ... ... және ... жақтарынан құралған элементтердің
және олардың белгілерінің жиынтығын ... ... ... ... ... да ... бір элементтерден тұрады. Осы белгілердең
қосымша жүйелерінің ең болмағанда біреуінің жоқ ... ... ... ... ... ... жоқ болуына әкеп соғады. Бұл жерде қылмыс
құрамының элементтері деп, қылмыс ... ... ... ... ... Қылмыс қүрамының белгілеріне мынадай төрт түрлі
элементтер ... ... ... ... ... субъективтік жағы.
Көптеген қылмыстардың объективті жағы әрекет немесе ... ... ... жэне ... арасындағы себепті байланыс (ҚК 295-бап, 296-
бап, 304-баптың 2,3-бөлігі, 305-бап 2-бөлігі) сияқты міндетті ... ... яғни ... ... ... болып келеді.
Қылмыстық заңда сипатталған әрбір қылмыс, яғни ... ... ... ... ... ... ... – бұл қылмысты іс-әрекет
емес, тек соның нысанын сипаттайтын түрі ғана. Ол – нақты қылмыстың заңды
сипаттамасы, жеке ... ... ... түсінігі. Егер қылмыстың
түсінігінде барлық қылмыстарға тән белгілер – ... ... ... ... және ... ... болса, ал қылмыс құрамында
іс-әрекеттің қоғамға қауіптілігін білдіретін нақты қылмыстардың ... ... ... ... ... қауіптілік қылмыс құрамының
емес, қылмыстың белгісі болып табылады. Осы екі ... ... ... да ... ... қылмыстың құрамы қылмыстық
жауаптылықтың негізі болса, ал ... ... ... ... ... ... базасын жасаудың, қылмыстық құқықта оның құқылық,
әлеуметтік-саяси табиғатын ... ... ... ... ... үшін, нақты қылмыс құрамдарының белгілерін
тиісінше ... ... ... ... әдіс қылмыс құрамының жалпы белгілерін
білуге жәрдемдеседі. Ал қылмыс құрамының жалпы түсінігі нақты ... ... ... аса ... ... ... ... Ұйымдасқан қылмыстылықтың қылмыс құрамы ретіндегі объективті белгілері
Кез келген қылмысты іс-әрекеттің мәнін ашу үшін ... ... ... ... объектісін дұрыс анықтау ұқсас ... ... ... емес ... ажыратуға жәрдемдеседі. Өйткені,
қылмыстық-құқылық қорғау объектісіне әрқашан да өзінің мәні мен ... ... ... қоғамдық қатынастар жатады.
Қылмыстық құқық бойынша қылмыстың объектісі деп қылмысты қол
сұғушылықтан ... заң ... ... қоғамдық қатынастарды
айтамыз. Әрбір ... ... ... бір жағдайларда қоғамдық
қатынастарға зиян келтіру ... ... ... да, ... ... қорғалатын қоғамдық қатынастарды барлық қылмыстардың жалпы объектісі
деп таниды.
Қылмыстың жалпы объектісі болып танылатын қоғамдық қатынастардың ... ... ... ... Оның ... жаңа құбылыстардың қылмыс болып
табылуына байланысты кеңеюі немесе қылмыс болып келген ... ... ... байланысты тарылуы мүмкін.
Алайда, қылмыстық-құқық теориясында қоғамдық қатынастардың мазмұнын
құрайтын элементтер жөнінде әр түрлі пікірлер бар. Мысалы, ... Б. ... ... жалпы объектісі болып табылатын қоғамдық қатынастың
құрамында «қоғамдық мүдде» орын алады деп санайды. Профессор Я. М. ... ... ... ... ... ... ... элементтермен
бірге қоғамдық қатынастардың субъектілерінің ... ... ... Ю. И. ... ... - ... қоғамдық қатынастардың мазмұнын
бейнелейді» деген қорытындыға келген.
Қазақстандық ғалым, заң ғылымының докторы, профессор Е. I. ... ... ... ... қоғамдық мүдде деген түсінікпен
алмастыруын ұсынған.
Қылмыстық ғылым теориясында қылмыстың объектісін жете білу үшін ... және ... ... ... ... ашу ... қылмыстың
объектісін жалпы, топтық және тікелей деп бөлу қағидасы қалыптасқан.
Қылмыстың жалпы объектісі деп ... заң ... ... қорғалатын
қоғамдық қатынастардың жиынтығын айтамыз. Қылмыстық заңда көрсетілген
қылмыстық іс - ... кез ... ... ... да ... белгілі бір түріне қиянат келтіруінің өзі қоғамдық
қатынастардың барлық қылмыстардың ... ... ... ... ... 2-бабының 1-бөлігінде ең маңызды қоғамдық
қатынастардың ... ... ... ... ... ... әлеуметтік саяси мазмұнын, жалпы қылмыс атаулының табиғатын дұрыс
анықтауға, іс - әрекеттің жалпы қылмыс ... ... ... ... бірге қылмысты басқа құқық бұзушылықтан ажыратуға ... ... ... ... ... ... нақты іс - әрекеттердің
ерекшелігін ... ... ... ... ... байланысты
қылмыстық ғылым теориясы қылмысты қол сұғушылықтың топтық және тікелей
объектілерін ... ... ... дегеніміз қылмыстық қол сұғушылықтан қылмыстық заң
қорғайтын біртектес немесе өзара ұқсас қоғамдық қатынастардың белгілі бір
бөлігі ... ... ... ... объектісінің атауы көп жағдайларда
Қылмыстық кодекстің Ерекше ... ... ... ... заң ... оны ... бөлімнің бір бабында да атап көрсетеді.
Ал, қайсы бір жағдайларда оның атауы қылмыс ... ... ... ... анықталады.
Қылмыстың тікелей объектісі деп қылмыстық заң қорғайтын нақты
қатынастарға бір ... ... ... тура немесе тікелей
бағытталуын айтамыз.
Тікелей обьект топтық объектінің бір ... және ол ... ... ... бірі ... табылады. Қылмысты қиянат пен қол
сұғатын кез келген қоғамдық қатынастар ... ... ... ... ... ... бұл ... қылмыстың белгілі бір мүддеге, игілікке
тура бағытталуын білдіреді. ... ... заң ... бір ... түзегенде іс-әрекет арқылы оның бір емес, бірнеше тікелей
объектілеріне қол сұғылуы мүмкін, мұндай бір ... екі ... ... қол ... ... екі объектілі қылмыстар деп атаймыз. Заң
шығарушы мұндай реттерде осы екі объектінің біреуінің ... ... ... ... ... орнын анықтаудағы, осы құрамның құрылысындағы
маңыздылығына мән бере отырып, осы объектінің біреуін негізгі ... деп ... ... ... топтардың объектісі болып - заңмен ... ... ... ... түрде әсер ету, сонымен қатар
жоғарыда көрсетілген топтық және ... ... де қоса ... ... объективтік жағы дегеніміз – қылмыстық заңда
көрсетілген қылмыстық іс-әрекеттің сыртқы ... ... ... мыналар жатады: қоғамға қауіпті іс-әрекет ... ... ... ... салдар (қылмыс нәтиже), қоғамға қауіпті іс-
әрекет пен қоғамға қауіпті салдар арасындағы себепті ... ... ... ... ... жағдайы, қаруы және құралы.
Қылмыстың объективтік жағы – қылмыстық жауаптылықтың алғы ... ... ... ... деп ... ... ... күнде жеке басқа,
қоғамға және мемлекетке қауіп төндіретін ойын немесе пікірін емес, оның ... ... ... ... ... ... ғана
мойындайды (ҚК 3, 9-баптары).
Қылмыстың объективті жағы – қылмыстық ... ... ... саналады, онсыз жауаптылықтың болуы мүлдем мүмкін ... ... үшін ... ... ... ... мағынасын өткен
ғасырдың 40-шы жылдарына К. ... ... жас ... ... деп
тұжырымдаған: "Негізгі белгі ретінде істің өзін емес, ... ... алға ... ...... ... ... басқа түк те емес ... Мен өзімді көрсете білгендіктен ғана, шын
болмыспен бетпе-бет келгенімде ғана – заң ... ... ... Заң үшін ... ... басқа өз басым, тіпті де ... мен ... де оның ... емес екенмін"[53]. Соныдықтан,
қылмыстың объективтік жағы қылмыскердің ойы мен мақсатын бағалауға негізгі
белгі болып табылады. Осыған ... ... істі ... ... ... ... кезінде, ең алдымен қылмыстың обективтік жағы анықталып
алып, оның негізінде субъективтік жағы ... ... ... ... ... салуына қарамастан қоғамдық қауіпті әрекет жасаушының
мақсаты, себебі және ... ... ... ... Объективтік жақтың
белгілерінсіз субъективтік жақтың мәселелері қозғалмайды да, себебі соңғысы
алғашқымен байланыссыз іске аса алмайды.
Қылмыстың объективті жағының маңыздылығын, ... ... дәл ... қылмыстық жауаптылық пен қылмыс құрамының түгел құрлымының іргетасы
екендігін, ҚР Қылмыстық кодексі Ерекше бөлімі баптарының ... ... ... ... ... ... жиі ... да
көруге болады. Мысалы, қылмыстық ... ылғи ... ... іс-
әрекеттердің белгілері аталады, оларсыз ерекше бөлім баптарының ... ... ... ... ... ... ... жақтың басқа
да белгісі жиі көрсетіліп отырады. Атап өтетін бір жай – олардың барлығы да
қылмыстық-құқықтық маңызға бірдей дәрежеде ие бола ... ... ... ... нәрсе – қоғамдық қауіпті іс-әрекет (әрекет немесе
әрекетсіздік). ... ... ... ... факультативті, атап
айтқанда, олар кейбір ... ... үшін ... ... ... ... ... басқа біреулер үшін – олай саналмайды. ... ... ... (96, 120 – ... ... ... үшін ... орны еш рөл атқармайды және қылмыстық жауаптылық бұл қылмыстардың
қай ... ... ... тағайындалады. Алайда, дәл осы белгі
(орын), мысалы, үй жануарлары мен ... ... алу (ҚК ... құрамын анықтау үшін міндеті болып табылады. Объективті жақтың
факультативті ...... ... ... құрамының белгілері
болмағандықтан оның бағалауына әсер етпеген күнде де, жаза ... әсер ... ... ... ... ие. ... олар жаза ... кезінде кінәлінің жауаптылыған жеңілдетуші
немесе ауырлатушы жағдай болып табылады. Мысалы, ҚР ҚК-нің 54-бабына сәйкес
қылмыстық жауаптылықты ауырлататын ... ... ... ... ... ... қоғамдық қауіпті салдар ("қылмыс ... ... ... ... ... әдісі ("аса қатыгездікпен,
садизммен, ... ... ... қинап қылмыс жасау"),
қылмыстың жасалу жағдай ("қылмысты төтенше жағдайда жасау") және ... ... ... ... ... іс ... ... маңызды дәлелдік мағынасы бар екендігін ескерген жөн. Олардың барлығы
да кез келген қылмыстың сипаттамасы болып ... ... ... ... уақыты мен орны анықталмаса, қылмысты ашылды деп санауға болмайды
(тіпті ... ... ... қылмысты бағалауда маңызды болмаса да.
Сондықтан, қылмыстың объективті жағынан ... ... ... ... ... ... қарамастан кез келген қылмыстық іс бойынша
қылмыстық-құқықтық мағынада дәлелдеу заты ... ... ... ... ... бір ... көлемінде текті
(арнайы) объект бойынша ... ... ... ... белгілері бойынша ажыратылатылады. Себебі, қылмысқа сәйкес қоғамдық
қауіптілікке тән дәл осы белгілерді ажырату кезінде ... ... ... ... құқықтары мен бостандығына қарсы ... ... ... қылмыстың объективті жағының белгілері
бойынша, яғни қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға немесе сайлау комиссиясының жұмысына
кедергі ... ... ... тең ... бұзу ... ... референдум құжаттарын бұрмалау немесе дауыстарды қате есептеу
(147-б.), тұрғын үйге қол сұғылмаушылықты бұзу (144-б.) және ... ... ... ... тек ... істерді бір-
бірінен ажыратудың негізі болып қоймай, кейбір жағдайларды қылмыстарды
жіктеуге де ... ... – бір ... ... ... екінші жағынан
– басқа құқық бұзушылық. Мысалы, ағаштар мен бұталарды заңсыз кесу ... ... ... дәл ... әкімшілік құқық бұзушылықтан объективті
жақтың белгісімен ажыратылады, ол – құқық бұзушылық салдарынан ... ... ... өкілеттілігін теріс пайдалану ... ... ... ... ... ... зиян мөлшері бойынша ажыратылады.
Егер қызмет өкілеттілігін теріс пайдалану кезінде азаматтар мен ... ... ... ... ... ... не мемлекеттің заңмен
қорғалатын мүдделеріне айтарлықтай зиян келтірген болса, ондай ...... деп ... Егер келтірілген зиян мөлшері көп
болмаса, бұл іс ... ... ... ... ... ... қылмыстың объективті жағының маңызы зор.
Мысалы, Қазақстан Республикасының күші бар қылмыстық заңдары ... ... ... ... ... ... ... нысанына қарай анықтайды (175-179-баптар). Бұл қылмыстардың барлығы
(ұрлық, сеніп тапсырылған бөтеннің ... ... ету ... иеленіп алу,
алаяқтық, шабуыл жасап тонау, тонау) тікелей қасақаналықпен жасалынып,
бірдей объектіге қол ... ... ... ... тек ... белгілеріне байланысты дұрыс – саралай аламыз, яғни мүлікті алу
тәсіліне қарап (ұрлық – жасырын алу, ...... алу және ... объективтік жағы заңмен қорғалатын мүдделерге, қоғамға
және құқыққа қайшы қолсұғушылық процесін айтамыз және ... ... даму ... ... ... ... әрекетінен
(әрекетсіздігінен) басталады және қылмыстық нәтиженің зардабымен аяқталады.
Сонымен, қылмыстың ... жағы ... ... ... ... ... ... білдіреді. Қолданылып жүрген қылмыстық заңға
сәйкес (9-бап) ондай ... - ... ... ... ... ... ... қайшы болуы керек.
Қылмыстың объективтік жағының мазмұны көптеген белгілерінің жиынтығынан
тұрады. Ең басты қылмыстық заң ... заң ... ... ... қол ... және оған қол сұғу ... тудыратын
қоғамға қауіпті іс-әрекет, қылмыстық құқықтағы зиян қылмыстың объективтік
жағының белгісі болып табылатын - «қоғамға ... ... ... ұғымды
білдіреді.
Қоғамға қауіпті іс - әрекет пен одан туындайтын ... ... ... ... ... деп ... ... қоғамға
қауіпті іс- әрекет, қылмыстық зардап, себепті байланыс қылмыстың объективті
жағының белгілері болып табылады.
Ұйымдасқан қылмыстық топтың объективті ... ... ... ... ... ... ... және жасаған қылмыс нәтижелерінен
көрінеді. Яғни белгілі бір мақсаттарды ... ... ... іс-әрекеттер
жасай немесе лауазымды тұлғалармен сыбайлас жемқорлық байланыстарға түсу
арқылы жетеді. Керек кезде қылмыс жасаудың әдісі, ... ... ... мен ... да ... ... құрамы ретіндегі субъективті белгілері
Қылмыстың субъектісі болып қоғамға қауіпті іс - әрекет ... ... ... сол үшін ... ... ... қабілетті адам
танылады. Қылмыстық кодекстің 4, 6, 7- баптарының талаптарына сай Қазақстан
Республикасының Қылмыстық кодексінің күші ... ... ... Республикасының аумағындағы азаматтығы жоқ
адамдарға, сондай-ақ шетелдіктерге де қолданылады. Бұдан туатын ... ... ... үшін ... ... тек қана тірі адам ... тартылады. Заттар, жануарлар дүниесі, табиғат күштері келтірген зиян
үшін олар қылмыстық ... ... яғни бұл ... ... болып табылмайды.
Сондай - ақ заңды тұлғалар - мекеме, ұйым, кәсіпорын және ... да ... ... ... ... табылмайды. Қайсыбір кәсіпорын, мекеме,
ұйымда еңбек қорғау ережелерінің елеулі бұзылуы үшін қылмыстық жауаптылыққа
мекеме, ... ... ... сол ... ... ... ... түрде
бұзған лауазымды адам, егер соның салдарынан адамдар ... ... ... ... ... ... ... ЖШС-нің көлік
жүргізушісі жол қозғалыс ережелерін бұзып, нәтижесінде екінші ... да бір зиян ... оның ... үшін ... ... емес, тек қана
жүргізушінің өзі жауапқа тартылады.
Жаңа Қылмыстық кодекстің 14-бабында (1-бөлігі) «есі дұрыс, осы Кодексте
белгіленген жасқа толған жеке адам ғана ... ... ... ... тура ... ... орай, яғни қылмыс субъектісі болып тек қана жеке
тұлға - адам ... Бұл ... ... ... ... табылады.
Қылмыстық заң қылмыстық жауаптылыққа өзінің істеген іс - әрекетіне есеп
бере алатын және өзін-өзі басқаруға қабілеті бар ... яғни есі ... ғана ... алады. Адам қоғамға қауіпті іс-әрекет істеген кезде
өзінің іс-әрекетіне есеп бере ... яғни ... есі ... емес ... онда ол адамның іс-әрекетінде кінәнің екі нысаны: қасақаналық ... жоқ деп ... ... ... іс-әрекетін ұғынып, оның
мағынасына жетіп, ақылмен, естілікпен істеген есі дұрыс, адам ғана ... ... деп ... ... ... ... ... кезде есі дұрыс емес күйде,
өзінің іс-әрекеті жөнінде өзіне есеп бере ... өз ... ... адам қылмыс субъектісі бола алмайды. Яғни, қылмыстың субъектісі
болып кез келген адам ғана ... тек есі ... адам ... Бұл ... ... ... ... табылады.
Өзінің іс-әрекетін сезу және оны басқара алу дені сау адамға туған
кезден бастап қалыптасады, пайда ... Адам ... бір ... ... қалыптасқан өмірлік тәжірибесі арқылы өзін қоршаған ... ... баға ... сол ... ... ... ... не зиян
келтіретінін ұғыну, нақты жағдайларға байланысты іс-қимыл жасап құқық,
мораль нормалары арқылы ... ... ... немесе ондай
қимылдан бас тарту мәселелерін шешуге толық қабілетті болады. Психолог,
психиатр, педиатр, педагог және ... ... ... ... ... мөлшері - 16 жасқа толған уақыт деп белгіленген. Осы ... ... ... ... заңға қайшы кез келген іс-әрекеті үшін
қылмыстық жауаптылыққа тартылады.
Қорыта айтқанда, ... ... топ ... ... ... сипаттарға қоса, осы аталған топта мүшелердің айналысатын қызметіне
байланысты болады. Яғни топтың кез-келген мүшесі жалпы немесе арнайы
субъкеті де ... ... ... объективті жағы – қылмыстың ... ... ... ... ... немесе әрекетсіздік, қоғамдық қауіпті салдар,
себепті ... ... ... ... уақыты, тәсілі, жағдайы, қаруы мен
құралдары), ... жағы оның ішкі ... ... ... Бұл ... өзі ... қылмысқа, ішкі, яғни кінәмен, ниетпен
және мақсатпен ... ... ... жасау кезіндегі психикалық
қатынасы. Қылмыстың субъективті жағын құрайтын белгілерге, аталып өткендей,
қылмыстың кінәсі, сесбебі мен ... ... ... ... ... тұлғаның сезім күйі жатады. Бұл белгілердің әр ... ... олар ... жағын құрайтын бір топқа бірігеді, себебі
олардың ... ... ... ... ... болатын процестерді
сипаттайды.
Психика адам өмірінің ішкі мазмұнын, оның ойын, сезімдерін, ниетін,
еркін білдіреді. Психикалық процестер, ... ... ... ... ... ... бөлінеді. Сөйте тұра мұндай бөліну шартты түрде
ғана екенін, ... ... ... ... өз ... өмір
сүрмейтіндігін ескеру керек. Тек бірлікпен, интеллект (таным), сезім ... ... ... ғана ... психикасы тірі. Қылмыстың, тұтас
алғанда, субъективті жағы сияқты, оны құрастырушы белгілердің де ... ... ... ... психиканы құрастырушы элементтерге көңіл аудару
пайдалы ғана емес, қажет те.
Қылмыстың субъективті жағын ... ... ... ... ... сипаттайды, бірақ арқайсысы өзінше сипаттайды. мысалы,
кінә - бұл ... өзі ... ... ... ... ... ... және оның қасақаналық немесе абайсыздық нысанындағы
салдарына психикалық қатынасы. Кінә - ... ... ... ... ... ... да, негізгі белгісі. Қасақана сияқты, абайсыз кінәні де
құрастыру кезінде заң шығарушы психиканың екі-ақ – ... ... ... элементтерін пайдаланады. Қасақаналық пен абайсыздықтың
қылмыстық-құқықтық сипаты үшін психикалық процестердің сезімдік ... ... ... қылмыстық іс-әрекеттің қоздырушы себебі және
субъективті жағының белгісі болғандықтан, ... ... ... ... ... ... жатқан, көбінесе, сезім процестерінің
таңбасы болып табылады. Жеке жағдайларда қылмыс жасаушы тұлғаның сезімінің
күйі (мысалы, аффект күйінде болуы, яғни аяқ ... ... ... жан
күйзелісі), дербес қылмыстық-құқылық мағынаға ие болады (ҚР ҚК-нің 98-
бабы). Қылмыстың мақсаты, кінә ... ... және ... қарай
мазмұнымен шектеледі.
Кінә - қылмыстың субъективті жағының міндетті белгісі. Кінә болмаған
күнде қылмыстың құрамы да ... және ... да ... ... ... жақтың қылмысты істі қылмысты істен емес ... ... ... ... Заң шығарушының кінәға маңызды мағына беретіндігі
соншалық, тіпті кінәлі жауаптылық Қылмыстық Кодекстің ... ... ҚР ... ... ... ... адам ... қатысты өз
кінәсі анықталған қоғамдық қауіпті әрекеті ... ... және ... болған қоғамдық қауіпті зардаптар үшін ғана
қылмыстық жауапқа ... ... Осы ... ... объективті
айыптауға, яғни кінәсіз зиян келтіргені үшін ... ... атап ... жауаптылық қағидасы – заңгерлердің ойлап шығарғаны емес, бұл –
адам қылығын заңды және ... ... ... дұрыс бағалаудың
қарапайым шарты. Көрнекті Кеңес психологі С.Л. Рубинштейн атап өткеніндей,
"жалған, ... ... ... айтылатыны: қылықты
бағалау кезінде ізінше орын алғанының түгел барлығына емес сол объективті
түрде ізінше орын ... ... ... ... ... мүмкін еді –
тек соған сүйену керек"[55].
Осыған байланысты, қылмыстық құқық теориясы мен ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетіне
(әрекеті немесе әрекетсіздігіне) және оның салдарынан психикалық ... ... ... ... ... ғана ... ... қылмыстың кез келген жағдайы (әсіресе ауырлататын)
соттың оларға ... ... ... яғни ... немесе
абайсыздық түріндегі психикалық қатынасын, анықтауынан кейін ғана ... ... (заң ... бұл жағдайларды ... ... ... ... мақсаты, себебі мен қылмыс жасау кезіндегі тұлғаның сезім
күйінің кінәдан ... – олар ... ... ... ... табылмайды. Заң шығарушы олардың барлық емес, тек кейбір қылмыстардың
ғана құрамының белгілерінің қатарына қосады және бұл ... ... ... ... ... ... құрамының белгілері
болмаған күнде де олар жеңілдетуші не ... ... ... ... ... ... жасайды. Тіпті, бұл белгілердің қылмыстық
жауаптылық пен жаза үшін жеке ... ... ... да, ... ... ... кінә мен ... ажыратуға мағынасының
маңыздылығы сирек емес. Сондықтанда қылмыстық құқық ... ... ғана ... ... бірақ субъективті жүктеу
көзқарасынұстайды. Оның мағынасына ... ... ... тұлғаның
қылмысты жауаптылығы мен оны жазалау мәселесін шешер кезде тұлғаның ... ... ... ... ... мен ... мен оның
салдарына кінәлі қатынасы ғана есепке алынбай, қылмыстың субъективті
жағының ... ... де, яғни ... ... мен ... ... жасау кезіндегі сезімінің күйі де ескертіледі. Тергеу мен сот ... және ... ... ... ... ... ... ішіндегі ең күрделісі – дәл осы субъективті жағы болып
табылады. Бұл түсінікті де, ... ... ... ... ... ... жол табу, қылмыстың объективті жағын ... ... ... не ... кім білсін" деген бекер емес шығар.
Сондықтанда, тұлғаның өзі ... ... ... ... мен оның
салдарына психикалық қатынасының қандай да болмасын түрін анықтауда, ... ... ... ... ... ... ... осылай
жасайды" деумен дәлелденетін) анықтауда барлығына ортақ тәсіл қолдануға
болмайды және олай болу мүмкін ... ... ... ... ... ... ... адамдардың қылығын бағалау үшін бірдей тәсіл
қолдануға ... ... ... және ... ... адам рухының әр-түрлі
жағы сияқты, оның барлық ... да ... келе ...... ... ... біреудің тұлғасын басқаның тұлғасына
шақтаудан асқан ... жоқ, ол, ... ... дәл ... бәрі-
бір одан өзгешілігі болады". Соныдқтан, қылмыстың ... ... ... ... басқа бейімделмеген) келу, қылмыстық заңды, одан
келіп қылмыстық істер бойынша әділ сот аясындағы адам құқығын ... ... ... ... ... ... ... теориясында қылмыстың субъективтік жағын субъектінің
өзінің қоғамға қауіпті іс-әрекетіне және оның қасақаналық және ... ... ... ретінде деп атап көрсетеді [63].
Қорыта келгенде, қылмыстың субъективтік жағы бұл ... ... ... ... ... тікелей байланысты жағының көрінісі
болып табылады.
Қылмыстың субъективтік жағының ... ... ... бейнелейтін
объективтік жаққа қарағанда субъективтік жақ қылмыстың ішкі мәнін, мазмұнын
білдіреді. Бұл ... ... ... ... ... жэне
субъективтік жағының белгілері өзара тығыз байланысты, белгілі бір бірлікте
болады. Сондықтан да, қылмыстың субъективтік жағына барынша ... ... ... ... ... мазмұнын мынадай заңдылық белгілері: кінә,
қылмыстық ниет және мақсат құрайды. Осы белгілердің ... ... яғни ... ... ... ... ... жан-дүниесінде орын
алған ішкі өзгерістерді, оның санасы мен еркінің ... ... ... ... ... ... ... осы белгілерінің заңдылық
маңызы біркелкі емес, керісінше әр түрлі. Кінә кез келген қылмыс құрамының
субъективтік ... ... ... ... ... ... ... болмайды. Мұның өзі кінәсіз жағдайда қылмыстық жауаптылық туралы сөз
болуы мүмкін емес дегенді білдіреді.
Қылмыстық ниет жэне мақсат, кінәға қарағанда, ... ... үшін ... ... ... ... ... Ал, олай болмаған жағдайларда,
ниет пен мақсат қылмыс құрамының факультативті, қосымша белгісі ғана болып
саналады.
Істелмекші ... ... ... ... өкініш білдіру немесе жазадан
қорқу психологиялық әрекеттері болып табылмайды, ... ол ... ... ... субъективтік жағының белгілері – кінә, ниет пен мақсатты дұрыс
анықтаудың маңызы мынада:
* Біріншіден, қылмыстық ... ... ... ... ... ол
қылмысты қылмыс болып табылмайтын ... ... ... ... ... ... жағы ... жағынан өзара
ұқсас құрамдарды бір-бірінен ажыратуға мүмкіндік туғызады.
* Үшіншіден, қылмыстың субъективтік ... ... ... сондай-ақ оны істеген ... ... ... ... ... ... болады.
Мұның өзі жауаптылықтың негізділігін жэне мөлшерін анықтауға
мүмкіндік береді.
Қорыта келгенде, ... ... ... ... ... ... онда олар өз іс-әрекеттерін тікелей қасақаналық арқылы
жүзеге асырады.
Қорытынды
Жақандану кезеңіндегі ... ... үшін ең ... мәселелердің
бірі болып құқық қорғау ... ... ... ... ішінде
ұйымдасқан қылмыстылықпен күрес жүргізетін ішкі істер ... ... ... жөн. ... ... күрес мәселесін шешу, ең алдымен
осы құбылысты ... ... ... ... тиіс, яғни оның болжаудағы
және жедел іздестіру жұмысындағы өзектілілігі. Осыған байланысты, аталған
қоғамға жат құбылыстың ұғымын түсіну ... оның ... ... және
тәжірибедегі ұсыныстары, кейін осы құбылыспен тиімді күрес жүгізудің бірден-
бір жолы болады.
Елдегі құқық қоғау ... ... ішкі ... ... ... қылмыстылықпен күресу үшін ... ... және ... ... нақты іс-шараларды жүзеге асыру
керек. Біз келесі мәселелерді нақты айта аламыз, яғни ... ... ... ... ... ... орта үшін ... негізгі көрсеткіштері қолайсыз жағдайда болуда.
Бірақ, осымен күрес тоқтады деуге толық айтуға болмайды. Республкадағы
соңғы ... және ... ... ... ... ... ... сипаттамасы келесідей өзгеруі мүмкін:
1. экономикалық саладағы қылмыстылықтың жоғарлауы;
2. әрі қарай қылмыстық ... ... ... ... ... ... “жасыру” үшін лоббистік
нысанды ... ... ... және қару-жарақ жағынан жетіле түсуі;
5.бас ... ... ... ... ... арттыру және т.с.с.[65-68].
Осыған орай, біздің пікірімізше, аталған қызмет түрі ең кең көлемде
келесіні түсіндіреді, яғни ... ... ... ... ... қол ... қорғануы. Қылмыстылықпен күрестің ең
басты мақсаты, ол қазіргі таңдағы тұрақтылық және ... ашу және ... ... оның қоғамға қауіпті деңгейін төмендету. Соңғы
аталғандарды нақтылау ... ... ... ... қарсы тұру;
- қоғамдағы сабырлық пен ... ... ... ... қылмыстың жасалу мүмкіндігімен пайда болатын жеке тұлғалардың,
қоғамның және мемлекеттің құқықтарына деген қауіп-қатердің алдын
алу;
- профилактикалық әсер ... ... ... ... ... жол ... ескерту және оларды ресоциализациялау арқылы жеке тұлғаның
түзелуін ... ету ... ... органдарының бөлімшелері ұйымдасқан қылмыстылықпен күресудегі
қызметін жетілдіру, біздің пікірімізше методологиялық және теориялық ... ... ... ... ... ... қажет, сонымен
қатар басқа да ғылыми салалардың жетістіктерін пайдалану керек. ... ... ... және пенитенциарлық құқық,
криминалистка, криминология, басқару теориясы, қазақстандық, ресей және
шетелдік авторлардың ... ... ... ... [74-76].
Сонымен қатар социологиялық, логико-теориялық, ... ... ... ... ... ... құжаттарды және басқа
да ақпарат таситын құжаттарды, анкеталық сұрау ... ... ... ... құжаттарды жалпылау және анализдеуді пайдалану.
Арнайы әдебиеттерде ұйымдасқан қылмыстылықтың анықтамасына, оның
бергілері және ... ... ... бар. ... ... ... ... біздің пікірімізше, қосымша талдау жүргізу
қажет емес.
Ішкі ... ... ... және ... бөлімшелерінің
тәжірибелік қызметтерін зерттей отырып келесіге көз жеткіздік. Яғни аталған
бөлімшелердің көбі ... ... ... ... ... жиі кездеседі екен. Алдын ала тергеу және жедел ... ... ... қылмыстық топтың ... ... ... ... ... қиыншылығы туады. Яғни ... ... ... ... ... ... ... дәрежесін және соған сәйкес
кінәні анықтау қиынға түсуде.
Алдын алау ... ... ... ... ұсынысымен
келісуге болады. Оның пікірінше: “Ұйымдасқан қылмыстылықпен күрес жүргізуші
тәжірибелі қызметкерлерге “Ұйымдасқан қылмыстық ... ... ... деп те ... ... ... қажет”.
Біздің пікірімізше, тәжірибелі қызметкерлер нақты анықталған оқиға немесе
ұйымдасқан қылмыстылықпен күресумен ... ... ... ... арнайы ұйымдасқан қылмыстылыққа қарсы бағытталған
әдебиеттерді зерттеу нәтижесінде құрылған және осы ... ... ... нәтижесі болып табылады. Бағдарлама жедел ... ... де ... іс ... дейін), сонымен бірге алдын
ала тергеу кезінде де қолдануға мүмкіндік береді.
Ұсынылып ... ... 4 ... ... Осы ... ... немесе барлығын бір мезгілде қолдануға болады. Ол жедел-іздестіру
тактикасы және тергеу оқиғасына байланысты ... ... ... ... ... ... ... топтың ішкі бөлімін
анықтау үшін ішкі істер органдарының тиісті қызмет бөлімшелерінің жұмысының
тиімділігін арттырады.
Ұйымдасқан қылмыстық топтарды зерттеу ... ... ... ... ... топтың ұйымдастырушылық белгілері
және қызмет етуі):
- Ұйымдасқан қылмыстық топ қашан, қайда құрылған, қандай негізде, ... кім, ... да бір ... ... мүше ... ба?
- Ұйымдасқан қылмыстық топ қашанан бері пайда болды, қандай аумақта ... ... ... маманданған
- Ұйымдасқан қылмыстық топпен басқа да қылмыстар жасалған ба және қандай
негізде
- Ұйымдасқан қылмыстық топтың құрамы, мүшелерінің ... ... ... және оның ... ... ... ... құрылысы, әр мүшесіне бөлінген қызмет түрі
және кім қандай ... ... ... ... байлныс, қылмысты қол
сұғылатын объект, алиби құру, жасырыну және тоналған заттарды өткізу)
- Ұйымдасқан қылмыстық топтың лидері, оның жанындағы ең ... ... ... ... мүшелері және осы топтағы екінші сатыдағы мүшелер
- Ұйымдасқан ... ... ... ... кім орнатып отырды
- Ұйымдасқан қылмыстық топ қандай ... қару ... ... ... ... және ... ... жағдайы
- Ұйымдасқан қылмыстық топтың мүшелерінің арасындағы ақша-қаражат қандай
жолмен бөлінді
- Ұйымдасқан қылмыстық топтың мүшелерінің осы жолдан ... ... ма, ... ... қайда, топ құрамынан шығу себебі, басқа да топ мүшелерінің
шығуының жолдары ... ... ... ... топ құқық қоғау органдарынан қандай жолдармен
қорғалды және қандай ... ... ... ... ... ... бар ма, ... сатыда,
кіммен, бұл байланыс қандай кезде көрініс табты
- Ұйымдасқан қылмыстық топқа деген мүшелерінің ішкі ... ... ... олардың себебі, оларды шешудің жолдары мен
нәтижелері
- Ұйымдасқан қылмыстық ... ... және ... қандай жүйемен
жүзеге асырылады. Кім осыларға ілікті және қандай ... ... ... ... ... ... белгілеу);
3. Мүшелері (Ұйымдасқан қылмыстық топтағы белсенді мүшелердің орны);
4. Көмектесушілері (Ұйымдасқан қылмыстық топтағы ... ... ... бағдарлама (әдістемелік-ұсыныстар) жалпы түрде ұйымдасқан
қылмыстылықты жедел-іздестіру және тергеу қызметін ... ... ... ... осы ... құрылымын, әрбір мүшесіне жүктелген
қызмет түрін топ ішінде жеке дара ... ішкі ... ... да ... жол ... ... ... жиынтығы
ҚР-ғы ұйымдасқан қылмыстылықпен күрестің тиімділігін арттыруы мүмкін.
Қолданылған әдебиеттер
Нормативтік құқықтық актілер
1. ҚР ... ... ҚР ... Кодексі (16.07.1997ж.) – Алматы: Юрист, 2003.- 141б.
3. ҚР Қылмыстық Іс Жүргізу Кодексі (13.12.1997ж) – Алматы: Юрист,
2004.- 207б.
4. Конвенция ООН против ... ... ... ... резолюцией № 55/25 Генеральной Ассамблеи от
15.11.2000.
Әдебиеттер тізімі
1. Государство и право. М., ... с. ... ... ... ... Особенная часть: Учебник для вузов/ Под
ред. И.И.Рогова. Алматы.2002. с. 256.
3. Криминология: Учебное пособие/ Под ред. ... М., 1998. ... ... А.И. ... М., 1999. с. 56.
5. .Хохряков Г.Ф. Криминология: Учебник/ Отв. Ред. Н.В.Кудрявцев. М.
1999. с. 397-410.
6. Государство и право. 2001. №5 ... ... А.Н. ... ... ...... Жеті Жарғы, 1998ж. 51
бет.
8. Иншаков С.М. Зарубежная криминология. М., 1997. с. ... ... ... / Под ред. ... В.Н. ... профессора
В.Е. Эминова М., 1997
10. Криминология. М.,1992 с.101-105
11. Номаконов В.А. ... ... ... ... ... России //Преступность: стратегия борьбы. /Под ... М.,1997 ... ... Е.И. ... А.,1995 с. ... ... А.И. ... М.,1998 с.340
14. Криминология. М.,1994 с.142
15. ... И.П. ... ... в милицейской практике. //
Государство и право. 1995- №10- 12-15 с.
16. Бородин С.В. ... над ... в ... ... //
Государство и право. 1993-№10-59-68
17. Аманов Х. Криминология – ... ... ... Э.И. ... деятельности органов внутренних дел по
предупреждению преступлений: Учебник / Под ред. проф. В.Д. Малкова,
доцента А.Ф. Токарева М., 2000. стр. 22.
19. ... Н.А. ... ... ... до 2030 ... ... с.34.
20. Сборник документов ООН, принятых на 2 сессии Комитета по
предупреждению преступности. Москва, 1989г.стр.143.
21. Сборник ... ... о ... ... РК за 12 ... 2003
года. Генеральная прокуратура РК. Комитет по правовой статистике и
специальным ... ... 2003. с. ... ... А.С., ... Г.И., Выявление латентной преступности //
Советское гос. и право. 1973. №5. / ... ... ... М., 1993 и ... ... И.И. О ... и ... преступности в СССР.
//Советское государство и право. 1996г. №4 ... ... ... ... ... борьбы с преступностью и коррупцией.
Караганда. 2000.с. 19-22.
25. Абдиров Н.М. ... в ... ... ... ... ... Сборник научных трудов. Проблемы борьбы с коррупцией и
организованной преступностью. Караганда, 1998. с.86-111.
26. Джамалов К.И. ... ... ... ... ... экономики. Сборник научных трудов. Проблемы борьбы с коррупцией
и организованной преступностью. Караганда, 1998. с. 98-104.
27. Конакбаев М.Е., ... ... в ... ... ... трудов. Проблемы борьбы с коррупцией и организованной
преступностью. Караганда, 1998. с.37-42
28. Акимжанов Т.К. ... ...... вид
преступности. . Сборник научных трудов. Проблемы борьбы с ... ... ... Караганда, 2000.с. 19-22.
29. Туякбаев Ж.А. Актуальные проблемы ... с ... и ... / ... ... ... 1996 ... Тілеубергенов Е.М. Жақандану жағдайындағы ұйымдасқан қылмыстылық,
лаңкестік. Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция. “Ұйымдасқан
қылмыстылықпен күресудің өзекті мәселелері” 8-желтоқсан 2005ж.
31. Кунгажинов С.Т. ... ... ... орын алуы ... ... ... қалыптастыратын факторлары туралы. .
Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция. “Ұйымдасқан қылмыстылықпен
күресудің өзекті мәселелері” 8-желтоқсан 2005ж.
32. “Актуальные ... ... с ... ... ... ... ... Е.Е. : Некоторые
вопросы совершенствования деятельности ОВД в борьбе с ... ... ... Мами К., ... на ... ... Правосудие и
проблемы борьбы с организованной преступностью и коррупцией. Киев,
2001г.
34. Материалы ученого совета. М.: Академия МВД СССР, 1999. 2-39с.
35. Абисатов М.Х., ... А.А. ... ... ... ... преступных групп и бандформирований. Астана.
МВД РК, 2001г.
36. Каиржанов Е.И. Проблемы причин преступности // Научные труды КВШ ГСК
РГ – ... 1997 Вып. 1. ... Орг. ... проблемы, дискуссии, предложения. 14 Юр.лит. 1989г.
Стр.66-71.
38. Организованная пеступность(проблемы, дискуссии, предложения) Москва,
Юр. литература, 1989г. Стр. ... ... А.Н. Что ... ... ... ... 1989г. №21.
40. Ю.Г.Кознов. Юридический вестник. 1990г. №3.
41. Кайыржанов Е.И. ... на ... ... зло. ( ... ... ... в республике) // Мысль 1993г. ... ... ... в ... ... ... 1990г. Стр. 5-37.
43. Абисатов М.Х. Совершенствование борьбы с организованной преступностью,
Юрист, 2003. с.60.
44. Теоретические основы предупреждения преступности. Москва, Юр. ... ... ... ... ... с ... ... Родина,
1989г. №8 Стр. 15-18.
46. Джекебаев У.С. Социально-психологические ... ... // Под ред. Е.И. ... А.,1973 с.33
47. Нургалиев Б.М. Теоретические и прикладные пробемы расследования
организованной преступной деятельности. Караганда. 1998, ... ... Г.С. ... ... ... ... ... Базилов А.Н. Криминалистическое обеспечение расследования
организованной преступной деятельности. Караганда. 2001.с. 152.
50. Нургалиев Б.М. Теоретические и прикладные пробемы ... ... ... ... 1998, и др. ... ... ... А.Н. Уголовная ответственность должностных лиц ... ... А.,1997 ... ... В.И. Методология и методика криминологических
исследовании. М.,1972 с. ... ... М.Д. ... ее ... и ... ... обществе. – Преступность и ее предупреждение. Л.,
1966-с.30.
54. Соколовский Л.И. ... ...... борьбы со специальными
рецидивом преступлений в сфере торговли и хозяйственной деятельности.
Рига, 1989г. Стр. 88-91.
55. ... А.А. ... ... ... и ... М.,1962 с.145
56. Шляпочников А.С. К вопросу о классификации мер предупреждения
преступности // Вопросы борьбы с преступностью. Изд. 17. ... ... ... П.С. Котов Д.П. Субъективная сторона и ее установление. Воронеж
1974 г.
58. Гуров А.И. Организованная преступность: ... и ... ... 1990г. Стр. ... ... В.С., ... В.С., Яблоков Н.П. Основы борьбы с
организованной преступностью, М., 1996.
60. Родионов К.С. Интерпол: вчера, сегодня, завтра. Москва, 1990г. Стр.27
61. Карпец И.В. ... ... с ...... ... ... ... К.К., Исиченко А.П., Кондратюк Л.В., Латентная преступность
М., 1994. С.29.
63. Гуров А.И. Красная ... ... ... 1995, ... ... Р. Мафия против закона. Москва, 1988г. Стр.7-36
65. Камон Ф. Свет в конце ... ... ... ... Малышев В.В. Процесс над мафией.., Москва, 1989г. Стр. 10-15.
67. Овчинский В.С., Эминов В.С., ... Н.П. ... ... ... ... М., 1996. с.27-39. М.Пьюзо Крестный
отец. М., Политиздат, 1991. с.303-304.
68. Нургалиев Б.М. Организованная ... от ... ... 49. ... И.И., ... и преступность. Алматы.
1991. с.303.
69. Өзбекұлы С. Абай және адам құқығы А., 1995 ... ... В.Н. ... ... М.,1976 ... ... В.И. ... труды по истории науки. М.,1981 ... ... Н.Г. ... характеристика соучастия
пеступлении. Москва, 1975г. Стр.45-62.
73. Чезарие Бекария. О преступлениях и наказаниях. Москва, 1926-251стр.
74. Аванесов Г.А. Криминология и социальная профилактика. Москва, ... ... А.И. и др. ... ... ... 1991-176
стр.
76. Рубинштейн С.Л. Бытие и сознание. М., 1957. С. 286
77. Белинский В.Г. Избранные филосовские произведения. Т.2. М., ... ... М.С. ... на ... ... расследования),- СПб:
Питер, 2001.-стр.43
79. Р.Н.Судакова. Организованная преступность: понятие и сущность.
Известия НАН РК. ... общ. ... 1995г. ... ... ... 2003. 11 ... Каз. ... 17 января 2003г. «Анализ статистических данных о
преступности в РК по итогам ... ... 1992г. 28 ... ... В.В.Мословский. «Правовые методы
борьбы с коррупцией: зарубежный опыт»)
83. www. Zakon. Kz. Абисатов М., ЦКТ ... , 25 мая ... ... А., ... руки ... 2001. ... ... Вопросы борьбы с преступностью. 1987г. №42. Стр. 71-75.
86. Миньковский Г.М., Организованная ... ... и ... ... с ... ... ... теории и практики. 25.
28..
87. Криминология и профилактика преступлений. М.,1989 с.62
88. К. ... и ... Ф. Соч. Т.1. ... ... основы развития государственной системы социальной
профилактики правонарушений и предупреждения преступлений. М., 1998.-
стр. 6
Қосымша
1-сурет. Шығыс Қазақстан облысы бойынша 2006-2008 жыл аралықтарында 10 ... ... ... ... ... ... |2 007 жыл |2 008 жыл ... ... ... , ... ішінде: |1 888 |1 692 ... кісі ... |122 |114 ... ... ауыр зиян ... |165 |146 ... |121 |72 ... шабуылдар |171 |150 ... |833 |580 ... ... жыл ... ... ... ... түсу динамикасы
А-схемасы.
-----------------------
[1] Минна Р. Мафия против закона. Москва, 1988г. Стр.7
[2] Сол жерде. 36 бет
[3] Организованная преступность в Японии: научно-аналитический ... 1990г. Стр. ... Сол ... ... Г.Ф. ... ... Отв. Ред. В.Н Кудрявцев. М., 1999.
с. 380.
[6] Конвенция ООН против ... ... ... ... ... № 55/25 Генеральной Ассамблеи от
15.11.2000.
[7] Абисатов М.Х., Нурмуханбетов А.А. Методические рекомендации ... ... ... ... и ... ... МВД
РК, 2001г.
[8] Гуров А.И. Красная мафия. Москва, Самоцвет, 1995, ... ... ... В.С., ... Н.П. Основы борьбы с организованной
преступностью, М., 1996. с.27-39. М.Пьюзо Крестный отец. М., Политиздат,
1991. ... ... И.И., ... и ... ... 1991. с.303.
[10] Криминология и профилактика преступлений. М.,1989 с.62
[11] Каиржанов Е.И. ... А.,1995 с. ... ... А.Н. ... ... должностных лиц за
служебные преступления. А.,1997 с.262
[13] Криминология. М.,1994 ... ... Л.И. ... ...... ... со ... преступлений в сфере торговли и хозяйственной деятельности. Рига,
1989г. Стр. 88-91.
[15] Угрехалидзе Н.Г. Криминологическая характеристика соучастия
пеступлении. Москва, 1975г. ... ... Н.А. ... ... ... до 2030 года, Алматы,
1997, с.34.
[17] Чезарие Бекария. О преступлениях и наказаниях. Москва, 1926-251стр.
[18] Воробъев А.И. и др. ... ... ... ... ... С.В. ... над ... в демократическом обществе //
Государство и право. 1993-№10-59-68
[20] Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық: оқулық – ... Жеті ... 1998ж. ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нығмет Сауранбаев18 бет
ТМД шеңберіндегі қазақ диаспорасының мәселелері мен Қазақстанның көзқарасы (1991-2006жж)74 бет
Ғаламдану әлемдік экономиканың интернационалдануының ең жоғарғы кезеңі ретінде59 бет
Қазақстан Республикасындағы сот билігі жүйесі92 бет
Экологиялық қылмыстардың өзекті мәселелері25 бет
Қылмыстық құқықтағы медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шараларының түрлері бойынша өзекті мәселелер16 бет
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет
Істің мән-жайын жан-жақты, толық және объективті зерттеу принципі76 бет
Абайсызда жасалатын қылмыстар52 бет
Алдын ала тергеу барысында кылмыстык істі қысқарту40 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь