Инновациялық менеджмент негізінде компанияны басқаруды жетілдіру

Кіріспе

1.ші Бөлім. Инновациалық менеджменттің теориялық негіздері және инновациялық қызметті мемлекеттік реттеу
1.1. Инновациалық менеджмент объектісі ретінде жаңалық енгізудің пайда болуының объективті қажеттілігі
1.2. Инновациалық жоба: түсінігі, түзу мен жүзеге асырудың негізгі кезеңдері
1.3. ҚР.да инновациялық қызметті мемлекеттік реттеу

2.ші Бөлім. Инновациялық.инвестициялық жобаларды түзу және тиімділігін бағалау
2.1. Компания қызметінің қазіргі жағдайы және инновациялық ресурстары
2.2. Компанияның инновациялық қызметін талдау және оның қаржылық тұрақтылыққа әсері
2.3. Компания қызметінің қорытынды қаржылық коэффициенттерін талдау

3.ші Бөлім. Басқарудың инновациялық әдістері негізінде компания қызметін жетілдіру шаралары

3.1. Компанияның концептуалдық бейнесі және оның эталондық жағдайына жету жолдары
3.2. Компанияның қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ететін инновациялық факторларды енгізу

ҚОРЫТЫНДЫ

ӘДЕБИЕТТЕР
Кіріспе

Қазақстанда соңғы онжылдықтарда нарықтық механизмдерге негізделген экономикалық қатынастарға өтуге байланысты түпкілікті өзгерістер болды. Бірақ, жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға өтудің ғылыми және экономикалық негізделген модельдің жоқтығы және реформаларды жедел жүргізу себебінен, жүргізілген шаралар елдің әлеуметтік экономикалық дамуында толық көлемде күткендей нәтиже бермеді. Мысалы, экономиканың шикізаттық тәуелділігі шикізат бағасының тұрақсыздығы кезеңіндегі белгілі макроэкономикалық эффект арқылы байқалды, яғни шикізат экспортынан түскен ауқымды тұрақты валюта түсімдері ұлттық валютаның жасанды өсуіне әкеліп соқтырады, ал отандық тауар өндірушілердің қарқындап өсуші импортпен бәсекелесуге қауқары жетпейді. Сонымен, соңғы онжылдықта ҚР-да шикізаттық емес салалардың үлесі 3-6 есеге азайды, керісінше орны толмас табиғи ресурстарды өндіру ұлғайды – мұнай, газ бен қара және түсті металл рудаларын. Елдің инвестициялық саясатының шикізаттық бағыты өнеркәсіпте қалыптасқан диспропорцияны одан ары тереңдетті.
Сонымен қатар әлемдік өңделмеген шикізат нарығы тұтынушы нарығы ретінде бағаланады, өйткені сатушы көп те, сатып алушы аз. Мамандардың есептеуі бойынша экспортерлер, орташа есеппен, экспорттаған тауарлар үшін батыс тұтынушысы төлеген соманың 25% ғана алады.
Бұл тығырықтан шығу жолы, бастапқы шикізаттан ондаған және жүздеген есе қымбат тұратын, жоғары технологиялық бұйымдарды өндіруді ұйымдастыру.
Бұл үшін өндірістік секторды алғы ғылыми-техникалық жетістіктер негізінде технологиялық жаңарту (модернизациялау) керек.
Сондықтан, экономиканы дивесификациялау мен модернизациялау негізінде елдің тұрақты дамуын қамтамасыз ету, экспортқа бағытталған бәсекеге қабілетті өнімдерді шығаруға жағдай жасау мақсатында ҚР Президенті Н. Ә. Назарбаевтың бастауымен «2003-2015 ж.ж. елдің индустриалды-инновациалық даму стратегиясы» қабылданды, оның шеңберінде ЖҰӨ-ді 2015 жылға 3,5 есе өсіру көзделген [2].
Нарық жағдайында өнеркәсіптік кәсіпорындарды жетістіктерді игеруге қомақты қаржыларды салуға мәжбүр ететін негізгі себеп, тіпті нарықта монополиялық жағдайды иемдену мүмкіндігі жоқ болса да, әрине, бәсекелестік болып табылады, онымен кез-келген технология беретін, өнім шығаратын немесе қандай-да бір қызмет көрсететін кәсіпорын бетпе-бет келуге мәжбүр. Кәсіпорындар мен компаниялар өз өнімдерінің бәсекелестік қабілетін сақтауды және табыс алуды өздері ойлауы керек. Яғни, олар нарық жағдайын, негізгі және мүмкін бәсекелестердің іс-әрекетін, қалыптасқан нарықтық тепе-теңдікті өзгертуге қабілетті жаңа ғылыми және технологиялық жетістіктердің пайда болуын қадағалап және болжап отырулары керек. Соңғысы 70-ші жылдардан бастау алатын, қазіргі ҒТП кезеңінде ерекше маңызға ие болды.
Бұл келесі себептерге байланысты:
• өндірістің техникалық деңгейінің жоғарылауы;
• жаңа техника және технологияларды құру, игеру мерзімдерін елеулі қысқарту қажеттілігі;
• экономиканың барлық салаларында ҒТП қолдануға мүмкіндік беретін өндірісті дамытудың интенсивті факторларының күшеюі;
• жаңа техника және технологияларды құру және енгізудің тиімділігін арттырудағы ғылымның анықтаушылық ролі;
• жаңа өнімді игеру барысында кәсіпорындардың шығындарының көбеюі және экономикалық көрсеткіштерінің төмендеуі;
• техника және технологиялардың жедел моральдық ескіруі;
• жаңа техника және технологияларды өндіріске енгізуді жеделдетудің объективті қажеттілігі және т.б.
Жоғарыда аталған мәселелерді шешудегі приоритет инновациалық менеджмент еншісіне тиеді.
Инновациялық менеджмент дегеніміз дәстүрлі емес басқарушылық шешімдерді құрастыру және жүзеге асыру нәтижесінде өндірісте өнімнің әртүрлі қасиеттерінің (бағдарламалық-өнімдік, технологиялық, ақпараттық, ұйымдастырушылық, басқарушылық және т.б.)жаңа оң сапасына қол жеткізуге бағытталған басқарушылық қызмет.
Инновациалық менеджменттің негізгі міндеті – ғылым, техника, өндіріс және тұтынудың бірлігін, яғни инновациялық өнімге деген қожамдық қажеттілікті, қамтамасыз ететін, ұйымдастыру және басқару әдістерін қолдану нәтижесінде сандық және сапалық өзгерту арқылы, инновациялық процесстерді басқару.
Бұдан басқа инновациалық менеджменттің негізгі міндеттерінің бірі кәсіпорындар мен компанилардың бәсекелестік қабілетін қамтамасыз ететін жаңалық енгізулерді ұдайы өндіріп және мақсаттық іздестіруді жүзеге асыратын орта қалыптастыру.
Инновациялық ортаның негізгі элементтері:
* инновациялар, яғни ғылыми және ғылыми-техникалық нәтижелердің немесе интеллектуалдық еңбек өнімдерінің жиынтығы;
* қандай да бір жаңалықтардың тұтынушысы болып табылатын, бәсекеге қабілетті тауар өндіруші;
* тауар өндірушіні қажетті жаңалықтармен қамтамасыз етуге байланысты барлық жұмыстар кешенін қаржыландыруды қамтамасыз ететін, инвесторлар;
* осы процесс барысында туындайтын мәселелерді шешуге мүкіндік беретін, инфроқұрылым (бизнес-инкубаторлар, технопарктер және т.б.).
Ұйымның инновациялық ортасына ерекше көңіл бөлінеді, оны қалыптастыруда, жалпыға танымал бәсекелестік қабілетті қаматамасыз ету құралымен (маркетингпен) қатар, білімді алу процесін және осы білімді, нарықта сұранысқа ие, өнімге трансформациялау ерекше ролге ие болуда.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Авраменко С. Новые формы инвестиций в условиях переходной экономики//Экономист. 1999. №3.
2. Алипов С. Зарубежный венчурный капитал//Рынок ценных бумаг. 1999. №21.
3. Ансофф И. Стратегическое управление.-М.:Экономика,1989.
4. Анчишкин А.И. Наука – техника – экономика. М.: Экономика, 1986.
5. Багриновский К.А., Бусыгин В.П. Математика плановых решений. - М.: Наука, 1980. - 224 с.
6. Балашевич М.И. Малый бизнес: отечественный и зарубежный опыт. – Мн. 1995
7. Вольский А.П. Индустриальная, инновационная и инвестиционная независимость//Экономист. 1999. №4.
8. Вольский В.И., Лезина З.М. Голосование в малых группах. Процедуры и методы сравнительного анализа. - М.: Наука, 1991. - 192 с.
9. Все о маркетинге. Сборник материалов для руководителей кәсіпорындар, экономических и коммерческих служб. М.: Азимут-центр. 1992. С. 316-318.
10. Гулькин П. Венчурное инвестирование – немного истории и статистики//Рынок ценных бумаг. 1999. №6.
11. Деловое планирование: Методы. Организация. Современная практика. - М.: Финансы и статистика, 1997. - 368 с.
12. Дракер П.Ф. Рынок: как выйти в лидеры. Практика и принципы. М.: СП “Бук Чембер Интернешнл”. - 1992. - С. 41 .
13. Жизнин С.З., Крупное В.И. Как стать бизнесменом. - Минск.: Издательская группа “Предприниматель”. - 1990. - С. 7.
14. Заверюха Г.Н. Концептуальные подходы к регулированию взаимодействия инвестиционной и инновационной сфер//Финансы. 2004. №1.
15. Ильин А.И. Управление предприятием.
16. Инвестиции и инновации: Словарь-справочник//под ред. Бора. М., 1998.
17. Инновациялық менеджмент /под ред. С.Д.Ильенковой./ М.: Банки и биржи, ЮНИТИ, 1997.
18. Инновационный менеджмент. Под ред. С. Д. Ильенковой, – М.: 1997 г.
19. Карминский А.М., Оленев Н.И., Примак А.Г., Фалько С.Г. Контроллинг в бизнесе. Методологические и практические основы построения контроллинга в организациях. - М.: Финансы и статистика, 1998. - 256 с.
20. Кулагин А. Ориентиры реформирования научной сферы//Экономист. 2004. №2.
21. Курач Л.А., Лепе Л.Н., Семенов П.М. Разработка бизнес-плана предприятия. - М.: Республиканский исследовательский научно-консультационный центр экспертизы, 1996. - 90 с.
22. Лыскин Е.А. и др. Контроллинг как инструмент управления предприятием. - М.: 1998.
23. Маниловский Р.Г. Бизнес-план. - М.: Финансы и статистика, 1998. - 160 с.
24. Менеджмент (теория и методология). Тихомирова А.В., – М.: 2004
25. Менеджмент организации. Учебное пособие. Под ред. Румянцевой З.П., Саломатина Н.А. – М.: ИНФРА – М. 1995.
26. Менеджмент. Яковлева О.Н., – М.: 1998
27. Мирзоев Р.Г. Методология эффективности в менеджменте и маркетинге. Учебное пособие. - СПб, 1997.
28. Мухин Ю.И. Наука управлять людьми: изложение для каждого. - М.: Фолиум, 1995. - 368 с.
29. Новицкий А. /Ориентиры инвестиционной и инновационной деятельности/ Экономист. 1999. №3.
30. Новицкий Н. Инновационный путь развития экономики//Экономист. 2004. №6.
31. Орлов А.И. Сертификация и статистические методы. - Ж-л "Заводская лаборатория". 1997. Т.63. № 3. С. 55-62.
32. Орлов А.И. Устойчивость в социально-экономических моделях. - М.: Наука, 1979. - 296 с.
33. Основы инновационного менеджмента: Учеб. пособие/под ред. П.Н.Завлина, А.К.Казанцева, Л.Э.Миндели./ М.: Экономика, 2004.
34. Основы менеджмента. Мескон М.Х., Альберт М., Хедоури Ф., – М.: 2006
35. Паркинсон С.Н. Законы Паркинсона: Сборник: Пер. с англ. - М.: Прогресс, 1989. - 448 с.
36. Прогноз функционирования экономики Российской Федерации//Экономист. 2004. №6.
37. Рой О.М. Современный менеджмент. Основные функции и методы. Курс лекций. - Омск, 1996.
38. Русинов Ф., Минаев Н. Система отбора и оценки инновационных проектов. - Консультант директора. - 1996. № 23.
39. Словарь-справочник предпринимателя. - М.: Издательско-производственная фирма “Зевс”. - 1992. - С. 84.
40. Теория и практика накопления и инвестиций в переходной экономике России/под ред. Ю.В.Матвеева, В.Н.Строгова. Самара: Изд-во СГЭА., 1999.
41. Уткин Э.А. Контроллинг: Российская практика. - М.: Финансы и статистика, 1998. - 240 с.э
42. Фалько С.Г., Носов В.М. Контроллинг на предприятии. - М.: Об-во "Знание" России, 1995. - 80 с.
43. Фолльмут Х. Контроллинг от А до Я: Пер. с нем. - М.: Финансы и статистика, 1998. - 240 с.
44. Хан Д. Планирование и контроль: концепция контроллинга / Пер. с нем. - М.: Финансы и статистика, 1997. - 800 с.
        
        Кіріспе
1-ші Бөлім. Инновациалық менеджменттің теориялық негіздері ... ... ... ... Инновациалық менеджмент объектісі ретінде жаңалық енгізудің пайда
болуының объективті қажеттілігі
1.2. Инновациалық жоба: түсінігі, түзу мен ... ... ... ... инновациялық қызметті мемлекеттік реттеу
2-ші Бөлім. Инновациялық-инвестициялық жобаларды түзу және ... ... ... ... ... және инновациялық ресурстары
2.2. Компанияның инновациялық қызметін талдау және оның ... ... ... ... ... ... коэффициенттерін талдау
3-ші Бөлім. Басқарудың инновациялық әдістері негізінде ... ... ... ... концептуалдық бейнесі және оның эталондық жағдайына
жету жолдары
3.2. ... ... ... ... ... ... енгізу
ҚОРЫТЫНДЫ
ӘДЕБИЕТТЕР
Аннотация
Дипломдық жұмыстың тақырыбы: Инновациялық менеджмент ... ... ... ... ... жетекшісі:
Орындаған:
Жұмыс: кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан және ... ... ... ... ... жұмыстың бірінші бөлімінде инновациялық
менеджменттің пайда болуының теориялық және әдістемелік негіздері және оны
компаниялар мен ... ... ... қажеттілігі зерттелді.
Жұмыстың екінші бөлімінде зерттеу объектісіндегі қазіргі басқару
жүесіне талдау ... ... ... ... және ... ... және теріс жақтары анықталды. Автордың өз концепциясы және
зерттелуші компания үшін ... ... ... ... бөлімінде компанияның шаруашылық қызметін ... ... ... инновациялық менеджменттің механизмдерін
қолдану негізінде ... ... ... жетілдіру шаралары
құрастырылған.
Жұмыстың қорытындысында ... ... ... ... үшін ... мен ... берілген.
Жұмыстың көлемі парақтан тұрады, әдебиеттер тізімі ... атауды құрайды.
Дипломдық жұмыстың мақсаты шаруашылық субъектілердің ... ... ... нарықтағы қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз
етуге және табыс көлемін ... ... ... ... ... әдістері негізінде зерттелуші объектті – Оңтүстік
Қазақстан ... ... ... ...... ... ... құрастыру болып табылады.
Зерттеу объектісі «Алекс» ЖШС.
Нормативтік сілтемелер
1. «Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ҚР ... Жарлығы, Астана, 17 мамыр
2003 ж. № 1096.
2. Конституция – Қазақстан Республикасының ... ...... ... ... ... Республикасының Президенті Н. Назарбаевтың Қазақстан халқына
жолдауы. Егеменді Қазақстан газеті, 20 ... 2004 ... ... ... инновациялық қызметті дамыту Концепциясы.
Қазақстан Республикасы Үкіметі отырысының № 19 қаулысы. 20 ... ... ... ... ... даму Бағдарламасы. Қазақстан
Республикасы Үкіметінің №617 қаулысы. 10 мамыр 2001 жыл.
6. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» ... 9 ... 2001 ... ... ... «Инновациялық қызмет туралы» заңы. 3 ... ... ... ... «Аудиторлық қызмет туралы» заңы. 20 қараша
1998 жыл.
9. 2003 ... 18 ... ... Республикасы Үкіметінің №263
«2003-2005 жылдарға инновациялық қызметті ... ... ... ... туралы» Қаулысы.
10. Қазақстан Республикасының Президентінің «Бухгалтерлік есеп туралы» заң
күші бар Жарлығы. 26 желтоқсан 1995 жыл, ... ... ... Президентінің «ҚР-да бухгалтерлік есеп ... ... және ... мемлекеттік бағдарламасы туралы» заң
күші бар Жарлығы. 26 ... 1998 жыл, ... ... ... ... Н. ... ... ІІІ-конгресіндегі баяндамасы. Егеменді Қазақстан газеті
15 ақпан 2003 ... ... ... ... ... және ... ... заң күші бар Жарлығы. 31 тамыз 1995 жыл.
14. Қазақстан Республикасының Президентінің «ҚР ... ... ... ... бар ... 30 ... 1995 жыл.
15. Қазақстан Республикасының «Валюталық реттеу туралы» заңы. 24 ... ... ... ... ... ... ... 5 шілде 2000 жыл.
Анықтамалар
Инновациялық менеджмент - дәстүрлі емес ... ... және ... асыру нәтижесінде өндірісте өнімнің әртүрлі
қасиеттерінің (бағдарламалық-өнімдік, ... ... ... және т.б.) жаңа оң ... қол ... басқарушылық қызмет.
Инновациалық кәсіпкерлік - техника-технологиялық жаңалықтарды құру
және коммерциялық пайдалану процесі.
Инновациялық жоба:
1. Қандай да бір мақсаттарды ... ... ... ететін қандай
да бір әрекеттердің жиынтығын қарастыратын іс, ... ... ... да бір әрекеттерді жүзеге асыруға қажетті
Өндірістік кәсіпкерлік – нарықтық экономика субъектілерінің, болашақта
тұтынушыларға сатуға арналған тауар өндіру, жұмыстарды атқару және ... ... ... ... әрекеті.
Инновация – өнімнің жаңа түрлерін, жаңа технологиларды, ұйымдастыру
формаларын түзу, құрастыру және таратуға бағытталған әрекет.
Инновацияның диффузиясы – ... ... ол ... жаңалық
коммуникациялық каналдар арқылы ... жүйе ... ... ... мен ...... ... - жалпы ұлттық өнім
ҒТП – ғылыми-техникалық прогресс
ИП - инновациалық процесс
ЖЕ - ... ... - ... ... 9004, ... және 14000 - ... басқарудың жүйелері
ТМД – тәуелсіз мемлекеттер достастығы
ӨСБ КЖ - ... ... ... кешендік жүйесі
ТЭН - техника-экономикалық негіздеу
ҒЗТКЖ – ғылыми-зерттеу және ... ... - ... ... ұйымы
АЭА – арнайы экономикалық аймақ
ЕврАзЭҚ – Евразиялық экономикалық қауымдастық
АҚШ – Америка ... ...... қорлар
Кіріспе
Қазақстанда соңғы онжылдықтарда нарықтық механизмдерге негізделген
экономикалық қатынастарға өтуге байланысты ... ... ... ... ... ... ... өтудің ғылыми және
экономикалық негізделген модельдің жоқтығы және реформаларды жедел жүргізу
себебінен, жүргізілген шаралар ... ... ... ... ... ... ... бермеді. Мысалы, экономиканың шикізаттық
тәуелділігі шикізат ... ... ... ... ... ... ... яғни шикізат экспортынан түскен
ауқымды ... ... ... ... ... жасанды өсуіне әкеліп
соқтырады, ал отандық тауар өндірушілердің ... ... ... ... ... Сонымен, соңғы онжылдықта ҚР-да шикізаттық
емес салалардың үлесі 3-6 ... ... ... орны ... табиғи
ресурстарды өндіру ұлғайды – мұнай, газ бен қара және ... ... ... ... ... шикізаттық бағыты өнеркәсіпте
қалыптасқан диспропорцияны одан ары тереңдетті.
Сонымен қатар әлемдік өңделмеген ... ... ... ... ... өйткені сатушы көп те, сатып алушы аз. Мамандардың
есептеуі бойынша ... ... ... ... ... үшін
батыс тұтынушысы төлеген соманың 25% ғана алады.
Бұл тығырықтан шығу жолы, бастапқы шикізаттан ондаған және жүздеген
есе қымбат ... ... ... бұйымдарды өндіруді ұйымдастыру.
Бұл үшін өндірістік секторды алғы ғылыми-техникалық жетістіктер
негізінде технологиялық жаңарту (модернизациялау) ... ... ... мен ... ... тұрақты дамуын қамтамасыз ету, экспортқа ... ... ... ... ... ... ... ҚР Президенті Н. Ә.
Назарбаевтың бастауымен «2003-2015 ж.ж. ... ... ... ... оның шеңберінде ЖҰӨ-ді 2015 жылға 3,5 ... ... ... ... ... ... ... игеруге
қомақты қаржыларды салуға мәжбүр ететін негізгі себеп, ... ... ... ... мүмкіндігі жоқ болса да, әрине, бәсекелестік
болып табылады, онымен кез-келген технология ... өнім ... ... бір ... ... ... ... келуге мәжбүр.
Кәсіпорындар мен компаниялар өз өнімдерінің бәсекелестік қабілетін сақтауды
және табыс алуды өздері ойлауы керек. ... олар ... ... негізгі
және мүмкін бәсекелестердің іс-әрекетін, қалыптасқан нарықтық тепе-теңдікті
өзгертуге қабілетті жаңа ғылыми және ... ... ... ... және ... отырулары керек. Соңғысы 70-ші жылдардан
бастау алатын, қазіргі ҒТП ... ... ... ие ... ... себептерге байланысты:
• өндірістің техникалық деңгейінің жоғарылауы;
• жаңа техника және технологияларды ... ... ... ... ... ... барлық салаларында ҒТП қолдануға мүмкіндік беретін өндірісті
дамытудың интенсивті факторларының күшеюі;
• жаңа техника және ... құру және ... ... ... ... ролі;
• жаңа өнімді игеру барысында кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... және технологиялардың жедел моральдық ескіруі;
• жаңа ... және ... ... ... ... қажеттілігі және т.б.
Жоғарыда аталған мәселелерді шешудегі приоритет инновациалық
менеджмент еншісіне тиеді.
Инновациялық ... ... ... емес ... ... және жүзеге асыру нәтижесінде ... ... ... (бағдарламалық-өнімдік, технологиялық, ақпараттық,
ұйымдастырушылық, басқарушылық және т.б.)жаңа оң ... қол ... ... ... ... негізгі міндеті – ғылым, техника, өндіріс
және тұтынудың бірлігін, яғни инновациялық ... ... ... ... ... ... және ... әдістерін қолдану
нәтижесінде сандық және сапалық өзгерту арқылы, инновациялық процесстерді
басқару.
Бұдан басқа инновациалық менеджменттің негізгі ... ... мен ... ... ... ... ететін
жаңалық енгізулерді ұдайы өндіріп және ... ... ... орта ... ... ... элементтері:
инновациялар, яғни ғылыми және ... ... ... ... ... ... да бір жаңалықтардың тұтынушысы болып табылатын, бәсекеге қабілетті
тауар өндіруші;
тауар өндірушіні қажетті ... ... ... ... барлық
жұмыстар кешенін қаржыландыруды қамтамасыз ететін, инвесторлар;
осы процесс барысында туындайтын мәселелерді ... ... ... ... ... және ... ... ортасына ерекше көңіл бөлінеді, оны
қалыптастыруда, жалпыға ... ... ... ... ... ... қатар, білімді алу процесін және осы ... ... ие, ... ... ... ролге ие болуда.
Жоғарыда аталғандар кәсіпорындар мен компанияларда, ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін,
басқарудың экономикалық ... ... ... инновациялық
менеджментті енгізу және жетілдіру ... ... ... ... ... осы дипломдық жұмыстың тақырыбы ретінде таңдалды.
Жұмыста инновациялық менеджмент мәселесі компаниялар мен ... ... ... және олардың нәтижесінде ... ... ... ... алу және ... әдісі ретінде
қарастырылады. Осыған сәйкес, жұмыста инновациялық менеджмент деп ... ... ... ... және ... ... ... мен компаниялардың қызметінің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін
қаржы- экономикалық және технологиялық сипаттағы ... ... ... кез ... өзгерістер әр уақытта тұрақты және оптималды
жүйеге белгісіздік, ... ... ... ... ... деп ... қалыптасқан. Ұзақ уақыт бойында басқару процесінде
нарықтағы дағдарыс жағдайына осы жағдай пайда ... ... яғни ... алу ... болмаған кезде, көңіл аудара бастайтын. Қазіргі ... ... ... ... алу ... ... та, тәжрибелік те тұрғыдан инновациялық ... ... ... беру өте ... ... ... оның ... басқару жүесінің негізгі элементі болғандығымен және, оның
құрылымына, функцияларына, басқару әдістері мен ... ... ... тиімділігін бағалау критерийлеріне негізгі әсер ететіндігімен
айқындалады.
Бұл ... ... ... ... объектісі ретінде
нарықтың әлеуметтік, экономикалық және техникалық жүйелерінде жаңалықтарды
енгізуді және нәтижесінде пайда болған өзгерістерді құрастыру, ... ... ... бағытталған процесстері түсініледі.
1-ші Бөлім. Инновациалық менеджменттің теориялық негіздері және
инновациялық қызметті ... ... ... ... ... ... ... енгізудің пайда
болуының объективті қажеттілігі
Кәсіпкерлік, экономикалық әрекет формасы ретінде, екі ... ... ... ... (немесе олардың комбинациясы):
1) тікелей өндіргіш функцияларын жүзеге асыру жолымен, яғни ... ... ... ... ... кәсіпкерлік);
2) делдалдық функцияларды жүзеге асыру жолымен, яғни тауарды тікелей
өндірушіден, оны тұтынушыға жеткізуге ... ... ... ... ... – бұл ... ... субъектілерінің,
болашақта тұтынушыларға сатуға арналған тауар өндіру, жұмыстарды атқару
және ... ... ... ... белсенді әрекеті. Бұл кезде
өндіру функциясы анықтаушы болып ... ... ... ... ... ... ... ие, өйткені қоғамдық байлық
материалдық, ғылыми-техникалық және сервистік өндіріс саларындағы жағдайға
тәуелді.
Бұдан бөлек, тауар өндіру ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Негізгілерге, нәтижесі тұтынуға дайын тауар
өндіру болатын кәсіпкерлік ... ... ... Қосалқыларға, мақсаты
тікелей тауар шығарушыларға, өндіру процесі барысында өндірілетін ... және ... ... жақсартуға ықпал ететін, әдістер ... ... және беру ... ... ... ... ... Бұған әрекеттерінің нәтижесі тікелей тауар ... ... ... ... ... ... өндірістік
сипаттағы қызмет көрсету (құрылыс жұмыстары, ... ... және ... ... ... фирмалар да жатады.
Осыған байланысты экономикалық әдебиетте кәсіпкерліктің екі моделі
бөліп қарастырылады: классикалық және ... ... ... ... ... ... кәсіпкер жұмысты
ресурстардан ең жоғары қайтарым алуға ... ... ... ... Нақты осы модель шеңберінде өндірістің өсуін басқару концепциясы
қалыптасады деп есептеледі, оны жүзеге асыру кәсіпкер үшін сыртқы ... ... ... ... ... – есебінен бірқатар шараларды
жүргізуді талап етеді. Рентабельділікті ... ... ... өнім ... жаңарту үшін ішкі мүмкіндіктер де жұмылдырылады.
Екінші модель – инновациалық кәсіпкерлік (продуктивті) кәсіпорынның
дамуының жаңа жолдарын іздеуді ... бұл ... ... ... ... туралы айтуға мүмкіндік береді. Кәсіпкерлік әрекет
тәжрибесінің құрамына, оның ... ... ... ... ... ... ... инновацияларға негізделген жағдайда, оның
мұндай ұйымдастырылуының нәтижесі жаңа тауар немесе жаңа сипаты, ... ... ... ... ... ... тауарларды шығару да, өндірісті
ұйымдастыруға, өндірістің техникалық элементтері ... ... ... көрсеткіштерін өзгертуге байланысты қандай да бір ... мен ... ... жүзеге асырылуы мүмкін. Бұл жағдайда
дәстүрлі тауарларды жартылай инновация енгізу арқылы өндіру туралы ... ... ... Республикасы ғылыми қауымдастығы
мен кәспкерелер үшін салыстырмалы жаңа ұғым. Дәл ... ... ... шарықтау кезеңін басынан өткізуде. Шарықтау – бұл ... ... ... ... ... ... шектен тыс оптимистік үміттер есебінен күшеюі мүмкін. ... ... ... алғы ... ... ... және
жаңалықтарды енгізу деп түсіндіруге болады.
Экономиканы басқарудың бір формалары мен әдістерінің орнына ... Бұл ... ... ... ... ... ... шағын бизнесте жаңадан құрылған жауапкершілігі шектелген
серіктестікке дейінгі, барлық шаруашылық субъектілері айналысуға мәжбүр.
Инновациялық менеджментке әр ... ... ... ... байланысты, оларды келесі түрде жіктеуге болады:
• процесс ретінде – Твисс Б., ... А., ... И., ... В., ... ... Г. М,., Макаров В.;
• жүйе ретінде – Шумпетер Й., Лапин Н. және басқалар;
• өзгеріс ретінде – Валента Ф., ... Ю., ... Л., және ... ... ... – Бешелев С., Гурвич Ф., Левинсон А. және басқалар;
Инновациялар бойынша зерттеулердің негізін қалаушы ретінде Н.Д.
Бірақ, Қазақстанда бұл мәселе өте аз ... ... әлі ... ... ... ... ... ауыстыру күрделі күйінде
қалуда, жаңалық енгізуді басқарудың бірыңғай ... ... ... ... ... мен принциптері анықталмаған.
“Жаңалық енгізу” – бұл жаңа техника мен ... ... ... ... ... игеру. Ал “инновация” – бұл “өнімнің жаңа
түрлерін, жаңа технологиларды, ұйымдастыру формаларын түзу, құрастыру және
таратуға бағытталған әрекет”.
Э.А. Уткин ... ... ... ... ... ... ... зерттеу немесе ашылған жаңалық негізінде, алдыңғы
үлгіден ... ... бар, ... ... объект ретінде
анықтайды.
Инновцияларды дамытудың ынталандырушы механизмі ... ... ... ... ... Өндірушілер мен тұтынушылар ескірген
техника мен технологияны пайдалану барысында дифференциалды ... ... оның ... ... негізінде өндіріс шығындарын азайтуға
мәжбүр. Тиімді инновацияларды алғашқы ... ... ... ... ... ... және оған ... сататын тауарлардың
(өнімдердің, қызметтердің) құнын төмендетуге, ... ... ... ... ұсынатын фирмалармен күресте өзінің нарықтағы
жағдайын нығайтуға мүмкіндік алады.
ХХ ғасырдың 30-шы жылдары Й. ... ... рет ... ... және оны ... ... ... жаңа түрлерін, жаңа
өндіріс құралдарын, нарықтар мен ұйымдастыру формаларын ... ... ... ... деп ... ... инновациялық кәсіпкерліктің пайда болу қажеттілігін
келесілер айқындайды:
• өндірістің ... ... ... олар ғылыми-
техникалық прогрессті экономикалық ... ... ... ... ... жаңа ... құру мен енгізудің тиімділігін арттырудағы
ғылымның анықтаушы ролі;
• жаңа техниканы құру, игеру ... ... ... ... ... ... ... мен жаңашылдардың
шығармашылығын жаппай дамыту қажеттілігі;
• ғылыми-техникалық өндірістің ерекшелігі, шығындар мен ... ... ... ... көп варианттығы, қатер
және мүмкін теріс нәтижелер;
• жаңа ... ... ... ... көбеюі және экономикалық
көрсеткіштердің нашарлауы;
• техника мен технологияның жедел моральдық ескіруі;
• жаңа ... мен ... ... енгізудің объективті
қажеттілігі және т.б.
Инновациалық кәсіпкерлік деп ... ... ... коммерциялық пайдалану процесін түсіну ... ... ... негізінде жаңа нарық құрып, жаңа қажеттіліктерді өтеуге мүмкіндік
беретін, өнім мен қызмет саласында жаңалық енгізу ... ... ... ... ... ой қабілеті ерекшелейді. Инновация –
кәсіпкерліктің ерекше ... деп атап ... П. ... ... ... П. ... идеяның жеті көзін бөліп атайды:
▪ ұйым немесе сала үшін күтпеген оқиға – күтпеген табыс, күтпеген шығын,
күтпеген ... ... ...... өмір ... қандай) және ол туралы
біздің түсінігіміздің (қандай болу керек) арасындағы сәйкессіздік;
... ... ... ... ... ... деп, ... мүмкін және түзетілуі керек кемшіліктері мен
осал жерлерін түсіну ... сала мен ... ... кенеттен болған өзгерістер;
▪ демографиялық өзгерістер;
▪ көзқарас, көңіл-күй және құндылық ұстанымдардағы өзгерістер;
▪ жаңа ... ... да, ... емес ... ғалым И. Шумпетер [8] бес ... ... ... Жаңа ... жаңа технологиялық процесстерді немесе өндірісті
жаңа нарықтық қамтамасыз ету (сатып алу-сату).
2. Жаңа қасиеттері бар ... ... Жаңа ... пайдалану.
4. Өндірісті ұйымдастыруды және оны материалдық-техникалық жабдықтауды
өзгерту.
5. Жаңа өткізу нарықтарының пайда болуы.
Инновациялық процесстің тауарлыққа ... ... оның ... ... бөліп қарастырылады: а) құру және тарату; б) жаңалықты
диффузиялау. Біріншісі, негізінен, ... ... ... пен ... ... ... өндіріс сияқты
ғылыми зерттеудің кезеңдерін біріктіреді. Бірінші кезеңде әлі жаңалықтың
пайдалы әсері жүзеге асырылмайды, тек қана ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық-пайдалы әсер жаңалықты
өндірушілер, сонымен қатар ... мен ... ... ... ... ... де, ... да саны және сапалық
сипаттары өзгереді. ... ... ... ... нарық
экономикасында жаңалық енгізу диффузиясының жылдамдығы мен ... әсер ... ...... ... ол ... жаңалық
коммуникациялық каналдар арқылы әлеуметтік жүйе мүшелері арасында
жеткізілетін ... ... ... ... ... үшін жаңа ... ... бұйымдар, технологиялар және т.б. болуы мүмкін. ... ... ... – бұл бір рет ... және ... жаңа ... ... жаңа қолдану орнында тарату. Инновацияны
тарату – бұл ... ... оның ... мен ... каналдардың қуаты, шаруашылық ... ... ... ... осы ... ... ... және т.б.
тәуелді. Бұл нақты экономикалық ортада әрекет етуші шаруашылық субъекттер
инновацияларды іздеуде әртүрлі ... ... және ... ... ... ... инновациялық процесстерде жаңалық енгізу диффузия процесінің
жылдамдығы әртүрлі факторлармен анықталады: а) шешім қабылдау формасымен;
б) ақпаратты ... ... в) ... жүйенің сипатымен, сонымен
қатар жаңалық енгізудің өз сипатымен.
Жаңалық енгізудің (ЖЕ) ... ... ... ... ... ... ... мен технологиялық құрылымға
үйлесімділігі, күрделілігі, жинақталған енгізу тәжрибесі және ... ... ... ... ... тек мәселе аумағында жаңа
дәлелдеуші мәліметтерді және ақпаратарды жинақтауға ... ... ... ... қажет.
Теориялық, фундаменталды зерттеу (ФЗ) тікелей нақты қолданбалы
есептерді шығарумен ... ... ... ол ... ... ... ... Сонымен қатар, теориялық зерттеулердің қажеттілігі
тәжрибенің қажеттіліктерінен және зат туралы бұрынғы білімдерді синтездеу
қажеттіліктерінен туындауы ... ... ... әдетте,
қолданбалы зерттеулерде көрініс табады, бірақ бұл бірден болмайды: көбінесе
бір зерттеу ... ... ... ... ... ... бір ... ары қарай дамытылмай тұйыққа тіреледі,
басқалары, керісінше, ... ... ... ... ... ... ... арналған тауар өндіруде көрінісін табады. Мысалы, жаңа
дәрілерді өндіру кезінде жүз ... ... ... ... ... ... жүздегені ғана қолданбалы құрастырылымдарға
енгізіледі, және тек ... ғана ... өнім ... ... ... Инновациалық процессті басқару
Сонымен, инновациалық процесстің әртүрлі кезеңдерімен байланысты ... ... ала ... ... ... ... ... менеджментке, менеджменттің басқа облыстары сияқты,
келесілер тән:
мақсат қою және ... ... ... 1-ші суретте көрнекіленген.
Суреттен басқару процесінің 4 кезеңнен тұратынын көруге болады:
1. Жоспарлау: стратегияны жүзеге асыру жоспарын түзу;
2. Шарттарды анықтау және ұйымдастыру: ... ... ... ... асыру үшін ресурсқа деген қажеттілікті анықтау,
қызметкерлер алдына ... қою, ... ... ... зерттеулер мен құрастырылымдарды, жоспарды жүзеге асыру;
4. Басқару: бақылау және талдау, ... ... ... ... жобалардың тиімділігін бағалау; инновациалық ... ... ... ... ... ... тұрғыдан инновациялық менеджмент
- бұл жаңалық енгізуді, инновациялық әрекетті, осы әрекетпен айналысатын
ұйымдастырушылық құрылымдар мен ... ... ... ... мен ... жиынтығы деген қорытынды жасауға болады.
Өз кезегінде жаңалықтар, тек оларды ... ... ... ... жаңа сапаға ие болады – инновация болады. ... ... ... ... ... деп атау ... ... пайда
болуымен, оның инновацияға айналуы аралығындағы уақыт кезеңі инновациалық
лаг деп аталады.
Бір сападан екінші сапаға өту ресурстарды ... ... ... ... қаржы, уақыт, және т.б.) жалпыға белгілі. Жаңалықтарды
инновацияға ... да ... ... шығындауды қажет етеді,
олардың ... ... мен ... ... табылады. Нарық
жағдайында инновациялық әрекеттің ... ... ... және жаңалық енгізу болып ... ... ... ... ... (инвестиция) нарығын, жаңалық енгізулер
(инновациялар) жаңалық енгізулер нарығын қалыптастырады. Осы үш компонент
инновациялық әрекет ... ... (2-ші ... мағынада инновация деп жаңалықтарды жаңа технология, жаңа өнім ... ... ... ... коммерциялық, әкімшілік және басқа да
сипаттағы ұйымдастырушылық-техникалық, әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... пайда болуы, құрастырылуы
мен таратылу және оны ... ... ... ... инновацияның
өмірлік кезеңі деп атау қалыптасқан. Жұмыстарды жүргізу ... ... ... өмірлік кезеңі инновациялық процесс деп қарастырылады.
Жаңалықтар нарығы. Нарықтағы негізгі тауар оған авторлық және ... ... ... халықаралық, отандық және басқа ... және ... ... ... ... ... ғылыми және ғылыми-техникалық нәтижесі болып табылады.
Әлемдік тәжрибеде ғылыми (ғылыми-зерттеу), ... ... ... ... эксперименталды (тәжрибе-конструкторлық)
құрастырылымдарды бөліп қарастырады. Ғылыми (ғылыми-зерттеу) ... ... алу, ... және ... ... ... ... мекемелер, жоғары оқу орындары, уақытша
ғылыми ұжымдар, ғылыми ... ... ... ... ... ... ... мен бөлімдер,
отандық және шетелдік ... ... ... ... ... нарығының сыныптамасын келесі түрде көрсетуге болады
(3-ші сурет) ... ... ... ... сызбасы.
Суреттен инновациалық процесстердің сыныптамасын келесі критерийлер
бойынша жүргізуге ... ... ... ... жаңалық деңгейі,
инновациялық потенциалы, бойынша; ұйымдастырушылық ерекшеліктері, жаңалық
енгізудің өмірлік кезеңінің мерзімі және т.б. ... ... ... ... ... (жаңалық) деңгейі бойынша:
• базистік инновациялар, ірі жаңалықтарды жүзеге асырады және
техниканың дамуының жаңа бағыттарын ... ... ... жақсартатын инновациялар, әдетте ұсақ және орташа жаңалықтарды
жүзеге асырады және ғылыми-техникалық кезеңнің таратылу және
тұрақты даму ... ... ... ... ... ... мен технологияларды
жартылай жақсартуға бағытталады.
2. Қолдану сипаты бойынша, яғни жаңашылдық ... ... ... ... жаңа ... өндіру мен пайдалануға бағытталған;
• технологиялық инновациялар, жаңа ... құру және ... ... жаңа құрылымдарды құру мен жүзеге асыруға бағытталған;
• кешендік, өзгерістердің бірнеше түрінен құралады;
• нарықтық, жаңа нарықтарда ... ... ... ... ... ... Пайда болуының ынтасы (көзі) бойынша: ғылым мен техниканың дамуынан
туындаған инновациялар; өндірістің қажеттілігінен ... ... ... туындаған инновациялар.
4. Ұдайы өндіру процесіндегі ролі бойынша:
• тұтынушы инновациялар;
• инвестициалық инновациялар.
5. Көлемі бойынша:
• күрделі инновациялар (синтетикалық);
• қарапайым инновациялар.
Келтірілген ... ... ... ... процесстері өз
сипаты бойынша көп түрлі және күрделі, яғни, оларды ұйымдастыру формалары,
инновациялық әрекетке ықпал жасау көлемі мен амалдары да көп ... ... ... ... ... ... ... Жаңалық енгізудің таза
бәсекелестік нарығы. Таза бәсекелестік ... деп, бір де бір ... ... ... ... ... ... әсер етпейтін жағдайда, ұқсас
тауарлармен мәмлелерді жүзеге асыратын сатушылар мен ... ... ... ... ... ... пайдалану бізге шаруашылық
субъектілері арасында тиімді капитал салу, өткізу нарығы, ... ... ... ... ... үшін ... бағалық емес және басқа
да жарыс және күрес мәселелерін ... ... ... ... және ... ... нәтижесі ретіндегі жаңалықтан, жаңа
технологияларды, тауарларды, ... ... жаңа ... және ... ... ... ... енгізуге дейін уақыт және ... ... ... асырылатыны туралы айтылған. Таза бәсекелестік
нарығы бұл процессте екі ... ... олар ... мен ... ... болады. Ұйымның жаңалық нарығына қатысу
формасының ... ... ... шарт ... ... ... ... да, жаңалықтарды инновациларға айналдыру процесіне
де инвестиция салу болып табылады. Капитал (инвестиция) нарығы. Компаниялар
мен кәсіпорындарға жаңа ... ішкі және ... ... ... ... (қызметтер) сатып алу, өз тауарлары үшін жаңа ... мен ... ... табу ... ... ... түрлері, жаңа ақпараттық технологиялардың тиімді жүйесі, ... таза ... ... ... ... және т.б. ... кез келген шаруашылық субъектісінің қажеттілігін қанағаттандырудағы
негізгі ... ... ... ... болып табылады (жарғылық,
несиелік, айналымдық, акционерлік, венчурлық және т.б.). ... ... даму ... 4-ші ... ... сызбадан капитал нарығының негізгі факторлары
макроэкономикалық ... ... ... ... жекешелендіру,
салық жүйесінің шарттары, қаржылық механизм мен ақпараттық технологиялардың
даму ... ... ... елде қолданылатын өндіріс және ... ... ... байқауға болады. Капиталдың негізгі міндеті
инновациялық салаға отандық және шетелдік ... ... ... ... ... болып табылады.
|Мазмұны бойынша | ... ... | ... және ... ... | ... бойынша | ... |
|- ... | | | | |
|- ... | |- Ұйым ... | |- ... |
|- ... | |- Ұйым ... | |- ... |
|- ... | | | |- ... |
| | | | |- ... |
| | | | |- ... |
| | | | |- ... |
| | | | | |
| | ... мен | | |
| | ... ... | | |
| | ... сипаттары| | |
| | | | | ... | | | | ... ... | | | | |
| | | | | |
|- ... | | | | |
|- ... | | | | |
|- ... | | | | |
|- Жеке | | | | |
| | | | ... және тарату |
| | | | ... ... |
| | | | | |
| | | | |- ... |
| | | | |- ... |
| | | | |- ... |
| | | | |- ... |
| | | | |- ... |
| | | | |- ... |
| | ... ... | | |
| | ... ... ... | | |
| | ... | | |
| | | | | |
| | | | | ... ... | ... ... | | ... | ... ... | | |
| | ... | | |
|- ... | | | | |
|- ... | | | | |
|- ... | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... ... Жаңалықтар мен инновациалық процесстердің сыныптамасы
Жоғарыда айтылғандардың негізінде инновациялық менеджменттің негізгі
ұғымдары мен ... ... ... ... ...... ... (тауарлардың, қызметтердің) номенклатурасын кеңейту
және жаңарту, оларды өндіру технологияларын ... үшін ... ... ... және ... ... және
коммерцияландыруға бағытталған іс-әрекет.
Инновация саласына капитал салуға байланысты шаралардың ... ... деп ... ... ... ... ... болуы мүмкін:
а) өндірістік жабдық пен құралдарды сатып алуды, олардағы, сонымен қатар
жаңа технологиялық ... ... ... ... пен ... ... мен стандарттардағы өзгерістерді қамтитын, өндірісті дайындау және
ұйымдастыру; б) өнім мен ... ... ... ... мен ... ... персоналды дайындауды қамтитын
алдын-ала өндірістік құрастырылымдар; в) нарыққа жаңа өнім ... ... ... ... жаңа өнім ... г) сырттан
патент, лицензия, ноу-хау ашу, сауда ... ... ... ... ... ... ... заттық емес
технологияларды сатып алу; д) ... ... ... алу - ... ... ... инновациялық жобаларда өнімдік немесе
процесстік инновацияларды ... ... ... мен ... е)
өндірістік процедураларды, техникалық арналымдарды анықтау үшін жоспарлар
мен сызбаларды дайындауды ... ... ... ... ... - ... формасы мен меншік формасына қарамастан заңды тұлғалар, жеке
тұлғалар, шетелдік ... мен ... ... қатар инновациялық
әрекетке қатысушы азаматығы жоқ тұлғалар. Субъекттердің құқығына ҚР
Конституциясы ... ... ... әрекет субъекттерін келесі
топтарға бөлуге болады: жаңашылдар; ерте рецепиенттер; ерте көпшілік және
артта ... ... ... ... ... ... жатады.
Жаңашыл - инновацияның авторы.
Жаңалықтар нарығын, таза бәсекелестік ... және ... ... ... ... «инновациялық сала» ұғымына
анықтама берейік. Ол, инноваторлар, инвесторлар, бәсекеге қабілетті ... мен ... ... өзара қатынастар жүйесі түріндегі, қоғамдық
еңбек бөлінісінің ... ... ... жиынтығы инновацияларға әкеліп
жеткізетін, ... ... ... ... және
коммерциялық шаралардың кешенін қарастырады деген қорытынды жасауға болады.
|Каптиал нарығының даму факторлары |
| ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... саланың ... |
| ... ... түзу |
| ... ... |
| ... ... |
| ... |
| ... ... |
| |
| ... ... |
| |
| ... ... |
| ... ... ... | |
| ... ... ролі | |
| | | ... | | ... ... |
|икемділік | ... |
| | | ... ... | |Инвестицияларды ... ... | ... ... ... ... саласындағы капитал нарығы
1.2 Инновациялық жоба: түсініктер, құру мен жүзеге ... ... ... ... тұтынушыда кездейсоқ жаңа
қажеттіліктер туындағаннан және өндірісті қайта бағыттағаннан ... ... ... ... ... өзі ... жаңа
қажеттіліктерге үйреткеннен кейін ендіріледі.
Инновациялық жоба түсінігі екі мағынада қолданылады:
1. ... да бір ... ... ... ... ететін қандай да бір
әрекеттердің жиынтығын қарастыратын іс, іс-әрекет, шара ретінде;
2. Қандай да бір ... ... ... ... ... ... құжаттар жүйесі ретінде.
Әр инновациялық жоба, күрделілігі мен жұмыс көлеміне қарамастан,
өзінің даму барысында қандай да бір ... ... ... әлі ... «жоба енді жоқ» жағдайға дейін. Қалыптасқан тәжрибеге сәйкес,
жобалар өтетін жағдайлар кезең (фаза) деп аталады. Жобаны құру мен ... әр ... өз ... мен міндеттері бар (1-ші кесте).
1-ші кестеден инновациялық жобаның жалпы кезеңін ... ... және ... кезеіңіне бөлуге болатынын көруге болады. Инвестиция
алдын ... ... ... ... түзу және жобаны жүзеге
асыруға дайындық жүргізіледі. Алғашқы ойды жүзеге ... ... ... ... ... құрастыру жүзеге асырылады, ТЭН беріледі
және соңында инвестициялау туралы соңғы шешім қабылданады.
Инвестиция кезеңінде ... сен ... ... және олардың
негізінде инвесторлармен келісімшарттар түзіледі, инновациялық жобаны
жүзеге ... және ... ... ... ... ... және ... да бір инновациялық жобаны
жүзеге асыру туралы шешім қабылдау кезінде бірқатар жағдайларды анықтап алу
керек::
▪ егер тауарлық ... ... сөз ... – ол ... ... ... ма;
▪ егер кез келген инновацилық жоба туралы сөз болса – нақты табыс алу
(жобадан келетін ... оған ... ... ... ... ... және нақты қатерді бағалау (жобаға қатысты қатер оны ... ... ... ... ... ... ... керек).
Қойылған мақсаттарға жету және инновациялық жобадан монополиялық
жоғары табыс алу үшін ... ... ... мен ... сақтау керек:
▪ мүмкін тұтынушылардың жаңалыққа деген сұраныс көлемін, оның осы
қажаттілікті ... ... ... ... ... анық білу ... кесте
Инновациялық жоба кезеңдерінің мазмұны
|Жобаның инвестиция алды кезеңі|Жобаның инвестициялық кезеңі ... ... ... ... ... ... |Жобаны аяқтау |
|инвестиция-лау|және жүзеге |және ... | ... ... |келісім-шартта| | ... және ... |р түзу | | ... | | | | ... ... |1. ... |1. ... |ру ... ... |Жүргізу-реттеу|
| ... құру |р түзу ... құру ... ... ... |2. ... |2. Жабдық |2. График |2. ... ... ... ... беру ... ... ... қосу. |
|асыру |және ТЭН-ді |келісім түзу. | | ... ... | | | ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... |3. ... |3. ... |3. ... |3. Ресурстар |
|Инвестиция-лар|келісу, |жұмыстарына ... ... жоба ... |сараптау және |келісім жасау.| |ау, ... ... | | ... |
| | | | ... ... Орналасу |4. Жобалауға |4. ... |4. ... |4. ... ... ... беру. |құру. |және бақылау. |Эксплуата-ция.|
|және ... | | | | ... ... Құру, келісу| |5. Жобаның |5. ... ... ... ... | ... |өндірісті |
| | | ... ... ... ... |6. | |6. ... |6. Жобаны |
| ... | ... ... |
| ... ... | ... |жабдықтарды |
| ... ... | ... ... ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... ... ... және ... ... пайда болатын, ресурстық
шектеулерді анықтау керек, яғни, жаңалықтың экономикалық потенциалын жан-
жақты дұрыс ... ... ... ... ... ... ... міндетті шарты компания
персоналының жоба талаптарына сай келуі болып табылады;
▪ материалдық-қаржылық ресурстардың шектеулілігі және нарықтық анықсыздық
жағдайында, ... ... ... ... ... ... сапасы маңызды роль атқарады.
Идеяның пайда болуы, жаңалықты құру және ... ... оны ... дейінгі уақыт кезеңін инновациялық жобаның өмірлік кезеңі деп
атау қалыптасқан. Басқаша айқанда, ... және ... ... жаңа ғылыми-техникалық идеяны құру, игеру және
қолданумен, ... ... ... ... оны ... және ... да ... көрсетумен жалғасатын және осы
техника жаңа, тиімдірек техникамен асмастырылуымен аяқталатын ... ... ... кезеңі деп аталады. Жұмыстарды жүргізу ретін
ескере отырып инновациялық жобаның ... ... ... ... ... (5-ші ... мен тәжрибеде инновациялық жобаның өмірлік кезеңінің сатыларына
қатысты бірыңғай көзқарас жоқ, әсіресе қызмет түрлеріне ... Біз ... ... ТМД ... ... ... ... сапасын
басқарудың кешендік жүйесі әдістемесі (ӨСБ КЖ) пайдаланылған.
Осыған сәйкес біз ... ... ... ... ... ... ... қарастырамыз: зерттеу және құрастыру; дайындау (жасау);
айналу және сату; қолдану және ... (5-ші ... ... ... (ИСО 9004) ... жобаның (өнімнің)
өмірлік кезеңі бұдан да көп сатыларға бөлінеді:
маркетинг, нарықты іздеу және ... ... және ... талаптарды құрастыру; өнімді құрастыру;
материалдық-техникалық жабдықтау; өндірістік ... ... ... ... ... пен тексерулер жүргізу; қаптау және сақтау; өнімді сату
және тарату; монтаждау және қолдану; техникалық көмек және қызмет ... ... ... ... ... көптігі инновациялық жобаның өмірлік
кезеңінің құрамы мен мазмұнына қатысты ... ... ... ... инновациялық процесстің негізгі кезеңдерін, оның
негізгі ... ... ... ... ... болады.
Келтірілген концепциялар негізінде инновациялық жобаны жалпы құру мен
жүзеге асырудың келесі негізгі кезеңдерін жүйелеуге болады:
1. Инновациялық ойды (идеяны) ... ... ... ... ... құжаттарды дайындау;
4. Жобалық құжаттарды дайындау;
5. Құрылыс-монтаж жұмыстары;
6. Объектті пайдалану;
7. Экономикалық ... ... ойды ... ... ... деп ... әрекеттер
жоспарын айтады. Бұл кезеңде, ... ... ... ... олардың формалары мен көздерін анықтау керек.
Инновациялық жобаның екінші кезеңінде ... ... ... Ақша ... және ... ... (мақсаттық салымдар,
айналымдағы қаржылар, құнды қағаздар, мысалы, акциялар мен облигациялар,
кредиттер, несиелер, кепілдіктер және т.б.);
• жер;
• ғимараттар, ... мен ... ... және сынау құралдары,
өндірісте қолданылатын және ликвидтігі бар басқа да кез ... ... ... ақша ... ... мүліктік құқықтар.
Инвестициялардың негізгі көздері:
• өзіндік қаржылық қаражаттары, басқа да актив түрлері (негізгі қорлар, жер
телімдері, өнеркәсіптік меншік және т.б.) және ... ... ... ... және ... бюджеттерден бөлінген қаржылар;
• біріккен кәсіпорындардың жарғылық қорына қаржылық ... ... да ... ... ... ... ... несиелік қаражаттар, соның ішінде, мемлекеттік
кредитер, шетел инвесторларының кредиттері.
Инновациялық жобада ұзақ және орта ... ... ... атқарады, өйткені инновациялық процесс орта есеппен 3-5 жылға және
одан да ... ... ҚР ... ... ... бағалауы бойынша
инвестициялардың реккордтық ағылуы шетел компанияларынң беретін несиелердің
тұрақты жоғары көлемінің сақталуымен де, реинвестициялардың едәуір өсуімен
де ... ... ... ... 70% ... және газ ... ... және іздестіру әрекеттеріне жұмсалады [9].
Инвестицияларды тарту әдістері 6-шы суретте көрсетілген.
Сызбадан, жалпы түрде инвестициялар, ... алу ... ... ... ұзақ ... қаржы салуды білдіретінін
көруге болады. Жоғарыда аталғандай инновацияларға ... ... ... ... инновациалық-инвестициалық әрекет деп
атауға болады, және оны келесі түрде сыныптауға ... (7-ші ... ... ... ... мәні және мақсаты бойынша,
тікелей және портфельдік болып ... ... ... ... шетелдік және отандық компаниялар ... жер, ... ... емес және ... да ... ... алу ... асырады. Портфельдік инвестициялар – бұл шаруашылық субъектілері ... ... ... ... ... ... сатып алуы.
Инвестициялық мүмкіндіктерді зерттеу кезеңі келесілерді қарастырады:
• экспорт пен импортты ескере отырып, өнім мен ... ... ... ... ... (қызметтің) базалық, ағымдық және ... ... ... ... және и ... Өсу ... ... ... және ... ... ... ... кезең 2-ші кезең 3-ші кезеңТ ... ... ... ҒЗЖ ... ... ... лаг
Жаңалықтарды
коммерциализациялау
4-ші кезең
Бюджеттік
қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... Инновациялық жобаның өмірлік кезеңі
• жобаны ... ... ... ... және
қатысушылардың құрамы бойынша ұсыныстарды дайындау;
• ірілетілген нормативтер ... ... ... ... ... олардың коммерциялық тиімділігін алдын-ала бағалау;
• бастапқы рұқсат ... ... ... ТЭН-дің бөлімдері бойынша алдын-ала бағалауларды дайындау, соның ... ... ... ... ... ... ... бекіту;
• жобалау-іздестіру жұмыстарына келісімшарттық құжаттарды дайындау.
Инвестициялық мүмкіндіктерді зерттеудің мақсаты – потенциалды инвестор
үшін инвестициялық ұсыныстарды ... Егер ... ... жоқ ... және ... жұмыстар өз қаржылары ... ... онда ... және және ... ... ... (ТЭН) дайындауды қаржыландыру ... ... ... ... ... (ТЭН) ... ... жүзеге асыру толық көлемде қарастырылады:
• толық көлемде маркетингтік зерттеулерді ... өнім ... ... ... бағдарламасын дайындау;
• бастапқы рұқсат беру құжаттарын дайындау;
• техникалық шешімдерді дайындау, ... ... бас ... қала ... архитектуралық-жоспарлау құрылыс шешімдері;
• инженерлік қамтамасыз ету;
• қоршаған ортаны қорғау және ... ... ... ... құрылысты ұйымдастыру сипаттамасы;
• кәсіпорынды басқару, жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбегін ұйымдастыру
жүйесінің сипаттамасы;
• сметалық-қаржылық құжаттарды қалыптастыру: өндіріс шығындарын ... ... ... кәсіпорын қызметінен келіп түсетін жылдық
түсімдерді есептеу, айналымдағы капиталға деген қажеттілікті есептеу,
жобаны қаржыландырудың жобаланған және ұсынылған ... ... ... деген болжанған қажеттілік, инвестициялау ... ... ... ... рәсімдеу;
• жобаны жүзеге асырумен байланысты қатерлерді бағалау;
... ... ... ... ... жобаның коммерциялық тиімділігін бағалау (бюджеттік инвестицияларды
пайдаланған ... ... ... асыруды тоқтату шарттарын қалыптастыру.
Жалпы инновациялық жобаны жүзеге асыру кезеңдерін сызба ... ... ... (8-ші ... ... ... ... ... ... - мемле- Қаржы
Экономика
органдар: ... ... ... ... емес ... ... Құнды қағаздар
Инвесторлар
эмитенттері
кепілдік міндеттемелер
сызбаның ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... инвестициалық кеңесшілер
Портфельдік ... ... ... Корпорациялық
Инвестициалық және қаржылық
компаниялар
Қаржылық ... ... - ... ... ... ... ... компаниялары
Альтернативті ... ... ... ... ... ... ... инвестициялар, инвесторлар және
инфрақұрылым
| ... іске асу | | | |Кең ... | |
| ... ... | | | ... ұйымдастыру | |
| | | | | | | ... | ... ... ... және ... ... | ... |
|генерациясы | ... ... ... ... | | ... | | ... | | |ы |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| ... ... | | | |Кең ... | |
| ... | | | ... | |
| | | | | | | ... сурет. Инновациялық жобаны жүзеге асыру кезеңдері
Сызбадан көрінетіндей, инновациялық ... ... ... 6 ... Бұл: идея ... нарықты талдау; тәжрибелік үлгі жасау;
жаңалықты сынау және жетілдіру; нарықты тексерту және кең ... ... ... экспансиясын ұйымдастыру.
Жоғарыда келтірілген сатылар бойынша инновациялық жобаны жүзеге ... ... ... ... ... қаржылық нәтижелерін
талдау арқылы жүргізіледі. Мысал ретінде шығындар мен ... ... ... қолданылуы мүмкін (Миккельсон Х. бойынша). Сызба түрінде мұны
былай көрсетуге болады (9-шы ... ... t1 t2 t3 ... ... ... ... мен пайда динамикасын талдау әдісі
бұл жерде:
Q - өнімді өндіру мен сатуға байланысты ағымдағы шығындар;
W – жалпы ... – таза ......... бұл процесстің ерте кезеңдері айқын шығындармен
сипатталатынын ... қиын ... және ... жаңалық нарыққа жақындаған
сайын күрт көбейеді (t1 ... ... t0-t1 ... ... ... төрт кезеңіне сай келеді. Бесінші кезеңнен бастап
компания сатудан табыс ала бастайды, ол ары ... ... ... мен сату
көлемі кеңейген сайын өседі (t1-t3 кесіндісіндегі W қисығы).
Әрине, бұл тек ... жоба ... ... ... ғана болады.
V қисығы дәл осы кесіндіде, t1 уақыт ... ... таза ... алуды
сипаттайды. Ол жалпы табыстан W, тауарлық өнім өндіру мен ... ... ... Q алып тастау арқылы табылады. t2>t1 қандай
да бір уақыт мезетінен бастап таза ... ... ... ... ... ... және ұйым таза ... ала бастайды (t2-t3
кесіндісіндегі P қисығы).
Таза пайда тауар өнімі бәсекеге ... және ... ие ... қала ... өседі. Бірақ, өмір көрсеткендей,
кәсіпкерлер үшін сәтті бұл ... ... ... ... ... ... өз үлесін алғысы келетін көпшілік ереді. Олардың ... ... ... ... ... ... Басқалары – алғашқы ұйым
құрастырған технологияны немесе жаңа өнімді заңда ... ... ... ... ... ... жасайды. Үшіншілері,
құрастырушы ұйымның белгісін пайдаланып, төмен сапалы және арзан аналогтар
шығару арқылы, жаңалықты жоққа шығарады. ...... ... - өз ... ... ... және ... жақсартады, осы жолда елеулі жетістіктерге жетеді, патенттік
заңнамалардағы олқылықтарды табады және ... ... ... өз ... ... ... технологиялық жаңалықтары екі жолмен құрастырылуы
мүмкін: а) бұйым мен оны жасау технологиясы ... ... ... ... арнайы технологиялық зерттеулер нәтижесі ретінде.
Бірінші жағдайда, инновациялық жоба жаңа өнімнің және оның ары ... ... және ... ... ... ...... объектісі ретінде нақты бір жаңа өнім емес,
технологиялық зерттеулер барысында ... және ... ... ... ... ... базалық технологияның дамуы, әдетте, S-үлгілі логикалық қисықпен
сипатталады. Әр ... ... ... бұрышы мен ауытқу нүктелері
технологияның ... мен ... ... ... ... ... ... сайын бұл технологияны ары қарай жетілдіру
экономикалық тұрғыдан өзінің мәнін жоғалтады (10-шы сурет).
нәтиже
үзіліс
жұмсалған ... ... ... даму ... (S-үлгілі)
Қолданылатын технологияның шегін білу артық шығындар ... ... жаңа ... ... ... ... ... Базалық
технологиядан жаңа технологияға өту кезінде технологиялық үзіліс пен жылжу
пайда болады, ол өндірісті елеулі қайта құру ... ... ... жаңа ... ... өзіндік стратегиясын қалыптастырады.
Ұйымның табыстылығын қамтамасыз ету кезінде қарастырылған инновация
түрлерін қолдану ретінде белгілі заңдылық бар: ... ... ... ең ... ... әкеледі, одан кейін – технологиялық
инновациялар, және соңғы саты - ... ... ... ... өткеннен
кейін өнімнің жаңа ұрпағына өту кезінде бұл сатылар ... және ... ... ... байланысын И.
Ансоффтың графиктерінен көруге болады [10]. Ол ... ... ... ... ... үш мүмкін деңгейін бөліп
қарастырады: тұрақты, табысты және өзгермелі ... ... ... ... ... ... сұраныстың өмірлік кезеңі барысында өзгермейді.
Оның негізінде жасалған және нарықта көптеген ... ... ... ... ... және ... ... сапсы және бағасы бойынша
ғана ерекшеленеді. Нарықтың қанығуына жету барысында ұйымдар ... ... мен ... ... ... ... ... жүзеге асырады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... технология да ұзақ уақыт бойында өзгермейді. Бірақ, оның даму
процесі көрсеткіштері жақсартылған және пайдалану аясы ... ... ... өнім ... кең ... өндіруді қамтамасыз етеді.
Өнімнің өмірлік кезеңінің қысқалығы, ие болған нарықтық ... ... ... ... тұрақты инновацияларды игеруге ұмтылысының шарты
болып табылады.
Сату көлемі
Сұраныс
Технология
Уақыт
13-ші сурет. Өзгермелі технология
Өзгермелі технология сұраныстың өмірлік кезеңі барысында тек ... ... ғана ... ... ... ... технологиялырдың да
пайда болуын қарастырады. Технология ауыстырудың салдары, өнімді құру мен
игеруге қарағанда, тереңірек, ... ол ... ... ғылыми зерттеулер
мен құрастырылымдарға, ... және ... ... ... ... ... ... көрсеткендей, жаңа технология ескі технологиядан мүлде өзгеше
болған жағдайда, ұйым өте жиі ... ... топ ... ... қызмет
сласынан бас тартуға мәжбүр болады.
Қазіргі кезде кез келген тұрақты ... ... ... сала ... диверсификациясы есебінен көзді ашып жұмғанша өзгермелі
болып кетуі ... ... ... ... кез келген бөлігінде
мұндай оқиғаның ықтималдығы жаңа технологияны ... ... ... ... ... ... ... қойылатын талаптарды
күшейтеді.
1.3. ҚР-да инновациялық іс-әрекетті мемлекеттік реттеу
Қазақстан Республикасының экономикалық жүесін ... ... ... жеке ... ... қолдау өндірістің ... ... ... және ... ... жүргізудің жаңа шарттарына
үйлесе алмауына әкеліп соқтыруы мүмкін деген пікір қалыптасты. Сонымен,
орныға бастаған ... ... ... қажетті құрылымдық қайта құруға
өзі алып келуі керек еді. Сондықтан ... ... ... ... ... және ... ... инвесторларын тартумен ... ... ... ... саласында өз кәсіпорындарының мәселелерін
өздері шеше алатын меншік иелерінің жаңа тобы ... ... Ал ... ... тікелей араласудан бас тартып, өз ... ... тән, ... ... әдістерімен қорғауға көшті.
Шетел инвесторлары, отандық кәсіпорындардың табиғи артықшылықтары бар,
шикізат саласына үлкен ... ... ... ... ағымдар өнеркәсіпте оң құрылымдық өзгерістерді туындата
алмады. Мысалы, 2007 жылы ... ... $ 4595,7 млн. ... $ 2 187,8 млн. ... өндіру саласына, $ 993,7 млн.
өңдеу өнеркәсібіне, $ 624,2 млн. ... ... $ 987,1 ... мүлікпен операциялар саласына және с.с. бағытталды. ... ... ... ... ... ең
кемінде екі жолы бар екенін көрсетеді. ... ... мәні ... мен құрылымдық өзгерістердің локомотиві бола ... ... ... ... ... қолдауға саяды. Өндірушілерге
өндірісті жетілдіруге және жаңа өндіріс ... ... ... ... ... игеру және өндіруді ұлғайту ... ... ... ... ... іскерлік белсенділігіне тікелей
ықпал жасайтын, ... ... және ... ... ... саясаты таңдалған экономика салаларын қолдау бойынша, елдің
ұлттық мүддесіне ... ... ... ... ... көп ... тек басымдылықтарды дұрыс анықтауды ғана емес, елеулі әкімшілік ... ... ... ... ... ... индустриалды-инновациялық
бағдарламаны тиімді жүзеге асыру, тек ... және ... ... ... ролі ... ... ғана мүмкін.
Екінші жолға сәйкес, барлық өндірушілер үшін, өнеркәсіпті ... ... ... ... ... ... ... құрастырылады. Онда экономиканың құрылымын жақсартудағы жетекші роль
жеке компаниялардың үлесіне тиеді, ал мемлекет нарықтағы кәсіпорындардың
әрекетіне ешқандай ... ... ... бар ... көмегімен бұл
процесске қажетті бағыт беріп ... ... ... ... ... ... негізі,
инвесторларды жаңа және белгілі деңгейде қатерлі жобаларға қаржы салуға
ынталандыратын, преференциялар мен ... ... ... Бұл ... емес, өйткені экономиканың жеке салаларында инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... ұлттық
экономиканың ерекшеліктерін ескере отырып, әр ... ... ... ... Бұл кезде жалпы ... ... ... ... саласының, әсіресе ғылыми жетістіктерді қажет
ететін өндіріс салаларының, тартымдылығы төмен болатынын ескеру ... ... ... ... ... құрылымдық жаңартуда
елеулі жетістіктерге жету мүмкін емес. Инвестициялық іс-әрекетті ... ... іске ... кезеңінде қатерлердің жеке және мемлекеттік
секторлар арасында тең бөлінуін есекеру керек және еш ... ... ... және ... инновациялық даму жолына ... ... ... ... Қазақстан Республикасында жаңа индустриалдық
саясат – ғылыми жетістіктер негізінде, ... ... ... ... ... ... ... салалық құрылымындағы өзгерістерді
жеделдетуге бағытталған шаралар кешенін - құру ... бар. ... ... ... ... ... нарық және шаруашылық
субъектілері арасында ... ... ... ... ... ... ... жолдары мен принциптерін анықтаудан басталуы
керек.
Осы тұрғыдан ел ... ... ... инновациялық жолмен
дамытуды қамтамасыз ететін бірқатар шараларды қабылдады:
• 1999 жылы ... ... ... ... ... мақұлданды (Қазақстан Республикасы Үкіметі отырысының № 19
қаулысы. 20 шілде 1999 жыл.);
• 2001 жылы ... ... ... даму ... ... Республикасы Үкіметінің №617 қаулысы. 10 мамыр
2001 жыл.), Қазақстан Республикасының «Ғылым туралы» ... 9 ... ... ... онда инновациялық қызметті мемлекеттік қолдау туралы бап
бар;
• 2002 жылы ... ... ... ... ... ... ... 2002 жыл, қабылданды, ол ... ... ... ... ... мен ... асыру формаларын анықтады.
• 2003 жылдың 18 наурызындағы Қазақстан Республикасы ... ... ... ... қызметті ғылыми-техникалық қамтамасыз
ету Бағдарламасын бекіту туралы» Қаулысы.
• «Қазақстан Республикасының 2003-2015 жылдарда индустриалды-инновациялық
даму ... ... ҚР ... ... Астана, 17 мамыр
2003 ж. № 1096.
Жоғарыда аталған мемлекеттік құжаттарда ... ... ... ... мақсатында, индустрия және сауда, экономика және
бюджеттік жоспарлау Министрлігі 2003 жылы ... ... ... даму және оны ... ... ... бағдарламасын құрастырды.
ҚР Мемлекеттік индустриалды-инновациялық бағдарламасының мақсаты ... ... ... ... ... және ... ... қалыптастыру, ғылым мен техниканың елдің экономикасын
дамытудағы, ... ... ... іске ... материалдық
өндіріс саласындағы прогрессивті ... ... ... оның ... мен ... ... арттырудағы, елдің
қорғаныс қабілеті мен тұлғаның, қоғамның және ... ... ... ... ... саясаттың міндеттері келесідей:
▪ экономиканы құрылымдық қайта құруды жүзеге асыру үшін мемлекеттік
органдардың, ... және ... ... ... ... ... халық шаруашылығының дамуының стратегиясын, ... және ... ... ... ... бағыттарда экономиканың
дамуын тұрақтандыру үшін ғылыми-техникалық потенциалды тиімді пайдалануды
қамтамасыз ету;
▪ ғылыми потенциалды сақтау және «озық» зерттеулерді ... ... ... ... ... инновациялық қызмет саласына
ойыстыру, шағын және орта бизнестің инновациялық белсенділігін арттыру.
Ғылыми-техникалық қамтамасыз ету Бағдарламасын қаржылық ... ... ... ... ... ... шараларды жүзеге асыруға
қажетті бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... жылдарға қарастырылған қаржылар
шеңберінде жүзеге асырылады. Бағдарламаны жүзеге ... ... ... ... ... 507,0 млн. теңгені құрайды, соның
ішінде жылдар бойынша: 2005 жылы - 169,0 ... 2006 жылы - ... 2007 жылы - 169,0 млн. ... (2004 ... 19 ... ... комиссияның мәжілісінің №23 қаулысы).
Мемлекеттік инновациялық саясаттың маңызды принциптері:
▪ отандық ғылыми ... және ... ... ... ... сүйену;
▪ ғылыми шығармашылықтағы еркіндік, ғылыми саланы демократизациялау,
ғылыми саясатты қалыптастыру мен ... ... ... пен ... ... ... ... дамытуды ынталандыру;
▪ ғылым мен техника саласында бәсекелестік пен ... ... ... ... қызметті ынталандыру және қолдау;
▪ ғылым мен білімнің ... ... ... ... ... ... біртұтас жүйесін қалыптастыру;
▪ зерттеушілердің, ұйымдардың және мемлекеттің интеллектуалдық меншік
құқықтарын қорғау;
▪ әртүрлі ... ... ... және ... мекемелерді дамыту, шағын инновациялық кәсіпкерлікті
қолдау;
▪ ғылыми еңбектің беделін көтеру, ғалымдар мен ... өмір сүру ... ... жақсарту.
Инновациялық саясаттың негіздері елдегі нақты экономикалық, әлеуметтік
және ... ... сай ... заң ... ... ... қаланады. Басқарудың ... мен ... ... міндеттері және жауапкершіліктері анықталады.
Қазіргі кезде ҚР-да инновациялық қызметті нормативтік-құқықтық реттеу
келесілерді қамтамасыз ететін заңдар мен нормативтік ... ... ... инвесторлардың, кәсіпорындар мен жеке ... ... бір ... ... ... бағыттауға
қызығушылық, осы қаржы бөлігі және ... ... ... ... ... ... ... жеңілдету есебінен;
▪ инновациялық идея мен құрастырылымдарды тауарлық түрге дейін ... оны ... ... іске ... ... бойынша барлық
қатысушылар мен әріптестердің қызығушылығы, оларды ... ... ... ... ... ... инновациялық қызметке қатысушылардың кепілді және жеңілдетілген
несиелерді алу ... ... ... ... қорғалуын қамтамасыз ету, ғылыми
ұжымдардың да, жеке ... мен ... ... ... ... орындаушылар мен қатысушылардың, осы процессті
қаржыландыратын инвесторлардың әлеуметтік статусы мен ... ... және ... ... ... ... ету ... қарай
тікелей және жанама реттеу әдістерін ажыратады (салықтық, ... және ... ... ... ... ... реттеу, бірінші кезекте, ғылыми ... ... ... ... ... ... ... жағын
қамтиды (басымдылықтарды таңдау, үкіметтік ... ... ... ... жеке ... ... ... беру).
Тікелей мемлекеттік реттеудің жағымсыз жақтары ретінде ... ... ... қиыншылықтармен, нарық конънктурасының жағдайымен және т.б.
шектелетін қысқа және орта мерзімдік мемлекеттік ... ... ... шешім қабылдауға байланысты шенеуніктер тарапынан суъективтілік, олар,
әдетте, нақты қаржылық қажеттілік туралы білімі ... ... ... ... ... ... ... өтініштерді рәсімдеудің бюрократиялық сипатына ... ... ... ... қаржылардың ірі монополияларда шоғырлануы;
▪ жеке бизнес үшін инвестициялық ... ... ... араласуының
мүмкін еместігі.
Жанама әдістер нарық механизміне енгізілген, ол өзі ... ... ... ... ... және ... ... реттеудің мәні жалпы қолайлы инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... білім мен ғылымның жоғары әлеуметтік статусын қалыптастыру
бойынша шараларда. Бұл ... ... ... ... ... ... саланы мемлекеттік басқару жүйесін реформалаудың
негізгі элементі қаржыландыру механизмдерін, ... ... және ... ... жетілдіру болып табылады, соның ішінде:
▪ республикалық бюджеттен және басқа да ... ... ... ... ... дамыған елдерге тән
мөлшерде қаржы бөлу;
... ... ... мен ... ... бағыттары
бойынша жұмыс істейтін мемлекеттік ғылыми орталықтар мен ... және ... ... оқу ... ғылыми кітапханалар мен
ақпараттық орталықтарды тұрақты мемлекеттік қаржыландыруды қамтамасыз
ету;
▪ ғылыми-зерттеу және ... ... ... ... ... ету, ... ... қорларды
белсенді қолдау есебінен;
▪ өндірістік кәсіпорындардың, банктердің, халықаралық ұйымдар мен ... ... ... инвестиция салуына қолайлы жағдай жасау;
▪ ғылыми қызметті ынталандыру және қолдау үшін ... және ... ... ... ғалымдардың халықаралық жобаларға қатысуына жағдай ... ... ... ... ... ... ... механизмі барлық мүдделі
құрылымдардың пікірлерін ескеруі керек және сонымен қатар инновацияларды
ынталандыру ... ... ... ... ... керек.
Инновациялық саясаттың субъектілері мемлекеттік билік органдары (орталық
және ... ... ... ... мен мекемелері, қоғамдық
ұйымдар, ғылыми қызметкерлер мен инноваторлар болып табылады.
Инновациялық салдағы мемлекеттік ... ... ... ... ... зерттеулер мен инновацияларға қаржыларды шоғырландыру;
инновациялық қызметті үйлестіру;
▪ инновацияларды, осы саладағы бәсекелестікті ынталандыру, инновациялық
қатерлерді сақтандыру, ескірген ... ... үшін ... ... ... ... ... базасын жасау, әсіресе
инноваторлардың авторлық құқықтарын қорғау ... мен ... ... ... инновациялық қызметті кадрлық қамтамасыз ету;
▪ ғылыми-инновациялық инфрақұрылымды қалыптастыру;
▪ мемлекеттік сектор ... ... ... ... ... ... ... және экологиялық бағытталуын қамтамасыз ету;
▪ инновациялық қызметтің қоғамдық статусын көтеру;
▪ инновациалық процесстерді аймақтық реттеу;
▪ инновациалық процесстердің халықаралық ... ... заң ... ... ... – Мәжіліс пен Сенат – ғылыми-
техникалық және ... ... ... ... ... және ... ... бар. Екі палатада да арнайы комитеттер бар – білім,
мәдениет және ғылым бойынша.
ҚР ... ... ... ... ... жасау түрлері
мен әдістерін құрастыру шеңберінде тікелей мемлекеттік ... ... ... және оның ... ... ... инвестициялық саясаттың негізгі бағыттарын
түзеді, соның ішінде инновациялық белсенділікті ... ... ... ... мен сфераларын дамыту бойынша, кезек
күттірмейтін әлеуметтік-экономикалық мәселерді шешу ... ... ... ... ... ... ... саясатты бюджеттік қаржыландыруды
және қаржы ресурстарын пайдаланудың аудитін жүзеге асыруға міндетті.
Қазақстан ... ... ... ... Мемлекеттік бағдарламасының негізгі ерекшелігі, оның ... пен жеке ... ... ... принципі
алынғандығында.
Қазіргі кезеңдегі экономика индустриалдық дәуірден ақпараттық дәуірге
қадам басты, ал ақпарат саны мен жаңа білім саны әр ... ай ... ... өседі. Ақпараттық қоғамда экономиканың алға ... және ... ... ... бағадарламаның атына, оның негізгі
бағытын айқындау ... ... ... ұғым ... ... маңызы
мен ұзақ мерзімдік сипатын көрсету үшін оған мемлекеттік статус ... мәні ... құны ... ... ... ... есебінен мемлекеттің ұзақ мерзімді тұрақты экономикалық дамуға
белсенді ықпал етуде, ... ... ... ... және болашақта сервистік-технологиялық экономикаға өтуге жағдай жасау
болып табылады.
Бағдарламаны жүзеге ... ... ету ... ... бар: елдің өңдеуші өнеркәсібіндегі орта жылдық өсу кем ... ... ал ... өнімділігінің соңғы кезеңінде – кем дегенде үш есе, ... ... ... екі ... ... Бұл үшін ... ... секторды ішкі және сыртқы нарықтарды сұранысқа ие, ... ... ... ынталандыратын қолайлы «кәсіпкерлік» климат ... ... ... ғылымға негізделген және жоғары технологиялық
экспортқа бағытталған өндірістер қажет, ... ... ... құны ... ... мен ... пайдасына диверсификациялау,
әлемдік сапа стандарттарына өту, ... ... ... ... қатысу арқылы аймақтық экономика мен әлемдік
шаруашылық жүйесіне үйлесу [11].
Бағдарламаны үш кезеңде ... ... ... ... ол 2003 жылдан 2005 жылға дейін созылды, заңдар мен
салалық даму ... ... ... ... ... көлемін анықтау және жоғары білікті мамандар ... ... ... бәсекеге қабілетті өнім шығара алатын біртұтас өндіріс
жүйесін құруға бағытталған ... ... ... даму ... ... кезеңде - 2006 жылдан 2010 жылға дейін - жеке сектордың
ұсыныстарын ... ... ... ... ... іздеуге,
сонымен қатар басқарушы, оқытушы, инженер-техникалық және жұмысшы кадрларын
дайындауға көп көңіл бөлінеді. Бұдан ... ... және ... ... ... жоспарланған.
Үшінші, негізгі кезеңде (2011-2015 жылдар) ұйымдастырушылық шаралар
кешенін ... ... ... ... өнімдерінің бәсекелестік
қабілетін күшейту және нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... шаралардың барлығы орындалған жағдайда Қазақстан
экономикасының жылдық өсуі 9-9,5 процент, ... ... өсуі – ... 8,4 ... ЖІӨ ... 2015 жылы 2000 ... ... 3,5-3,9
есе өседі деп күтілуде.
Алдын-ала есептеулер бойынша, қойылған міндеттерді шешу үшін аталған
салаларға, жеке инвестицияларды қосқанда, ... ең ... 1,2 ... ... ... ... Мемлекет тарапынан инвестициялар
көлемі ең кемінде 260 млн. доллар болуы керек.
Бұл үшін Даму ... ... оның ... ... ... жоспарланған, олар өндірісті қайта ... ... ... ... ... ... ... Бұдан
басқа, Инновациялық қордың, ғылым Қоры мен шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... қордың және экспортты сақтандыру
корпорациясының қаржыларын тарту жоспарланаған.
Бағдарлама шеңберінде және ... ... ... ... стратегиясына сәйкес көмірсутек шикізатын ... ... орта ... өсу ... ... ... шамамен 11 процентті
құрады, келесі бес жылда мұнай өндіру ... 19 ... ... ал 2011-
2015 жылдарда – 8,4 процентке. Жалпы осы ... ... ... ... 35
млн. тоннадан 180 млн. тоннаға ... ... ... даму ... ЖІӨ он бес ... үш ... өсіреді.
Бірақ, бұл Бағдарламаны жүзеге асыру оңай іс емес. Әлемдік тәжрибе
экономиканы ... ... құру 30 ... ... ... және ... ... бүгін қолға алмаса, болашақта оны шешу әрі ... ... ... ... ... ... бірлігіне шаққанда жоғары
деңгейі әлі де ғылыми және ... ... ... ... тартуға мүмкіндік бермейді. Мысалы, ЖІӨ бір ... ... ... ... ҚР ... ... елдерден
10 еседен артық артта қалып келеді.
2007 басында ... ... ... орта ... 33 ... ал ... ... көптеген салаларында, ауыл шаруашылығы мен
транспортта – 50-ден ... ... ... ... ... өсіру және өндірістің
материал және ... ... ...... қабілетті
жоғарылатудың негізгі мәселелері. Ал ... ... ... ... тұру ... шикізаттық емес бағыттағы салаларға ғылыми-
инновациялық құрастырылымдардың ағылуын ынталандыратын ... ... ... ... және ... ... ... іске қосу үшін
Бағдарламада технопарктер ұйымдастыру бойынша шаралар қарастырылған.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... мен
дамытуға ықпал жасайтын бірқатар позитивті факторлар қалыптасты. ... ... ... ... ... ... ... базасын құруға
мүмкіндік беретін, даму институттары құрылды. 15 технопарк пен 16 бизнес-
инкубатордың қызметтеріне көп ... ... ... бірақ олар әлі
индустриалды-инновациялық саясаттың ... мен ... ... сай ... ... ...... мен өндіріс арасындағы тығыз
байлыныстың жоқтығы. Бұл технопарктерді құру мен ... ... ... ... ... мен бизнес-инкубаторлар ең
алдымен мұнай-газ, өнеркәсіптің тау-кен-металлургия ... ... ... ... ... ... керек.
Бұл бағыттағы нақты қадамдардың бірі арнайы экономикалық аймақтар
террриторияларында инновациялық құрастырылымдарды ынталандыру бойынша ... ... ... ... ... ... ... мүліктік және жер салығын төлеуден босатылған.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... 2003-2004 жылғы мемлекет бюджетінде тұңғыш рет
ұлттық инновациялық инфроқұрылымды құру ... ... ... ... ... аз емес - 1 ... 200 миллион
теңге. Жарты миллиард үш жаңа технопарктерді ұйымдастыруға ... ... ақша – ... ... паркін құруға.
Бірнеше ғылыми жетістіктерге негізделген өндірістер әлден ... ... ... ... ... Солтүстік және Шығыс
Қазақстан облыстарында ашылды. Біздіңше, стратегияның инновациялық бөлігін
орындау жүгі негізінен осы аймақтардың ... тисе ... ... ... таяу болашақта ұлттық технопарктер жүйесін құрайтын 40 ... ... кету ... әр ... ... паркі өзінің мәні бойынша ... ... және ... атқару органдарының мүмкіндіктерін тиімді
біріктіру. Отандық өндірістің бүгінгі күнге, бос ... ... ... мен ... ... ... келетін үлкен потенциалы
бар ... ... ... да іске ... ... ... бар. ... жағдайда, әрине, технопарктер құрудан барлығы
ұтады: өнеркәсіп әлемдік нарықта бәсекеге ... өнім ... ... өз ... іске ... ал ... ... – бюджетке түсетін
салық түсімдерінің көбеюі, тұрғындардың еңбекпен қамтылуының ... ... ... және ... ... мүмкіндік алады.
Индустрия Министрлігінің жоспары бойынша технопарктердің біреуі
Қарағандыда орналасады. Қазір бұл аймақ өнеркәсіптік өсу ... ... ... орын ... ... ... ... кешені және машина
жасау кәсіпорындары орналасқан, бірнеше техникалық ... оқу ... ... ... ... жаңа ... ... болатын, орасан зор қалдықтар да маңызды роль атқарады. Мысалы,
Жезқазғанның ... ... ... ... тауарлық өнімнің тек
5-6 түрін шығарды (мыс, қорғасын, мырыш және т.б.), ал қалдықтарды өңдеуді
ескере ... ... ... 17-ге ... ... Әрине, бұл
Қарағандыдағы ... ... ... ... ... ... Қазақстандық ғалымдар техногендік шикізатты өңдеудің бірнеше тиімді
әдісін ұсына алады.
Екінші парктің орналасу орны – ... ... Оның ... - ... саласына инновациялар. Біздің елде үш ірі мұнай өңдеу
зауыты бар. Олардың барлығы отын циклы бойынша жұмыс ... яғни ... және ... ... ... ... ... қазақстандық мұнай
құрамында ванадий көп – арнайы болаттың негізгі компоненттерінің бірі
(мысалы, танк ... Егер де ... ... ... ... ... онда ... үшін Қытай нарығы ашылар еді, онда бұл өнімге
деген сұраныс жоғары.
Технопарк пайда болады деп ... ... қала ... ... ... ... негізделген өндірістерді ұйымдастыруға
қажетті барлық инфроқұрылымдар бар.
2004 ... 1-ші ... ... ... ... ... арнайы экономикалық аймақ құру туралы жарлығы күшіне
енді. Бұл жобаны энергетика және минералдық ресурстар ... ... оны ары ... ... ... индустрия және сауда Министрлігіне
тапсырылды. ... ... және ... ... қарамағында
Алматыда орналасқан, радиоэлектроника және байланыс ... бар. ... ... осы ... ... потенциалы құрайды. 1993 жылдан бастап
Орталық компьютерлік техника және бағдарламалық ... ... ... ... және тарату жүйесін құруда үлкен тәжрибе жинақтады.
Бұдан басқа ... ... ... ... ... ... ... Соңғы факт өте маңызды, өйткені Қазақстандағы
инновациялық қызметтің ең ... ... бірі - ... ... ... ... ... салудың техника-
экономикалық негіздеуі жасалып жатыр. Ол Алматы түбіндегі ... ... ... ... ... деп жоспарлануда. Біріншіден оның жарамды
инфроқұрылымы бар, соның ішінде аэропорт. Екіншіден, дәл сол ... ... ... ... жылдан бері табысты ... ... - ... тағы бір ... жері. Мамандардың пікірі бойынша
«Арнайы ... ... ... ... ... ... ... бюджеттен тыс көздерден кең ... ... ... ... ... ... тығыз байланыстылығы жағдайында ақпараттық
технологияларды дамыту тек отандық экономиканың топбастарлары – мұнай-газ
және металлургия ... ғана ... ... және ... ... мүлде жаңа бағыттардың дамуына да ықпал жасайды.
Индустриалды-инновациялық ... ... ... ... – ӘСҰ-на кіру процесін жандандыру. Қазір өнімдерді ... ... ... ... ... мен ... қабілетін арттыруға бағытталған шаралар қолға алынуда. ҚР ... ... және ... саласында түбегейлі реформаларға
кірісуі керек. Олардың нәтижесі отандық кәсіпорындардың халықаралық ... өтуі және ... ... ... ... тәжрибені
қолдану болу керек.
Өкінішке орай, ... ... ... ... ... дайын емес, егер, ұзақ уақыт валютаның
төмендетілген курсымен, ... ... орта ... ... ... ... кететін шығындармен қорғалып келген,
өндірістер ... ... ... және ... ... әлі ... отырса, бұл басқарудың өте төмен тиімділігін және нарық жағдайында
өміршеңдігін қамтамасыз ете алмайтындығын білдірсе керек.
Қазақстанның ... кіру күні ... ... ... ... ... ... арттырудың маңызы артуда. Осыған ... ... 12 ... ... ... 116 ғана Мемлекттік сертификаттау
жүйесінде ... ... ... ... ... ал 94
кәсіпорында бұл жүйелер әлі ... ... ... ... ... 13 ... астам халықаралық стандарттар бар. Бүгінгі
күнге олардың 288 ғана қолданыс табуда.
Қазір бүкіл әлемде өнімнің бәсекелестік қабілетін ... ... ... ... ... және – 14000 ... болып отыр. Жарты
миллионнан астам компаниялар осы жүйе ... ... ... ... - өз ... ... ... және әрине, олар әлемдік
нарықта біздің кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... стандарттарға өту бойынша ... ... ... талаптарға сай стандарттар мен техникалық
регламенттерді құруды; жаңа алғы ... мен ... ... ... тез ... қолға алулары керек.
Бұл жерде ең маңызды мәселе ... ... ... ... ... керек, әсіресе стандарттау және сапаны ... таяу 12 ... ҚР ... емес ... ... үшін
қолайлы экономикалық ахуал сақталады деп есептейді, өйткені мұнай мен газды
өндіру ... ... ... салалардың даму қарқынының төмендеуін
жауып кетеді.
Бұдан басқа, ... ... ... ... ... және аймақтық стандарттарды енгізуге тікелей байланысы, бұл
Бағдарламада қарастырылған. Табысты ... ... ... саясатты жандандыру үлкен роль атқару керек, соның ... ... ... ... үшін ең маңызды мәселе – елдегі қолайлы
инвестициялық ахуалды сақтап қалу.
Келесі аспект – ... ... ... ұлттық
компанияларда. Бұл үшін, ... ... ... ... ... қайта қарау қажет, өйткені олардың бірқатарлары
құрамдас компаниялар ... және ... ... ... ... Және мұның қаншалықты маңызды екендігін талдау қажет.
Негізгі макроэкономикалық параметрлер, экономиканың ... ... ... ... ... ... және капитал
өнімділігі көрсеткіштері болып табылады. Бағдарламаны ... жыл ... млн. ... ... қаржыландыруды қамтамасыз ету бюджеттік комиссия
қызметінің шешуші бағыты болуы керек.
Бағдарламаны жүзеге ... ... ... ... ... ... жаңа ... түзіледі, толық көлемді дайындық деңгейі жоғары
ғылыми жетістіктерге негізделген өндірістерді құру ... ... ... даму ... ... деңгейдегі банктер арқылы, отандық
немесе шетелдік инвесторларды тарту ... ... ... ... техника-экономикалық негіздеуді немесе бекітілген формадағы бизнес-
жоспар түзуді қарастыру керек. Бағдарламаны жүзеге ... ... ... ... нақты қайтарымын арттыруға мүмкіндік
береді, және ... ... ... ... ... ... ... жобалар мен ресурстарды құру
әдістемесі және олардың тиімділігін бағалау
2.1 ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан облысының экономикалық дамуы соңғы жылдары өнеркәсіпте,
ауыл шаруашылығында, инвестиция саласында, сыртқы ... ... ... ... ... ... 2007 жылы ... кәсіпорындарды іске қосу, істеп тұрған кәсіпорындарда өндіріс
көлемін кеңейту, жаңа өндірістерді іске ... 41 ... жаңа ... ... ... 3271 ... орны құрылды.
Кәсіпорындар 10,6 млрд. теңгенің импортты алмастырушы ... бұл 2007 ... ... 8,2 ... көп. Жанар-жағар май,
трансформаторлар, экскаваторлар, дәрі-дәрмектер және т.б. ... ... ... сапаны басқару стандарттарына өту жүзеге
асырылуда. Екі ... ... ИСО ... ... ... сапа ... енгізілген: «JTI Central Asia» ЖАҚ және «Компания
ФудМастер-Шымкент» ЖШС. Бұл ... ... ... ЖШС да ... ... ЖШС ... талдауды 2004-2007 жылдар материалдары негізінде
жүргіземіз.
Компания Сарыағаш ауданында минаралды су ... және ... ... ... ... нарығында сұранысқа ие, ... ... өз ... ... ... ... мүмкіндігі
бар.
Компания 2004 жылдың бірінші тоқсаны мен 2007 жылдың төртінші тоқсаны
кезеңдері аралығындағы ... ... ... ... ... төлеу қабілеттілігі, қаржылық тәуелсіздігі
тұрақты өтпелі, ... ... ... ... ... қаржыларының
жетіспеушілігі байқалатын шаруашылық субъектісі ретінде сипатталады.
2.1.1. Бухгалтерлік баланс қорытындыларын талдау
Нарықтық қатынастарға өту жағдайында ... ... ... ... ... ... тоқсандық нәтижелер
бойынша талдау қажеттілігін туындатты, бұл олардың жағдайы мен ... және ... ... ... ... ... ... балансы қарастырылған кезең бойында келесі
диапазондарда ... ... (2-ші ... - 79,2 млн. ... (2004 жылдың 1 қаңтары – талдаудың ... – 401,5 млн. ... (2005 ... 1 ... ;
кезең соңына - 241, 6 млн. теңге (2007 жылдың 31 желтоқсаны).
2-ші кесте
|Зерттелу |АКТИВ ... ... | | ... мен| | ... | | |
| ... ... ... |Барлығы |Өзіндік |Міндетте-|
| |мың теңге|мерзімді |активтер | ... ... - |
| | ... | | | ... |
|2004 | | | | | | ... |79 231,0 |39 407,0 |40 976,0 |79 231,0 |78 953,0 |308,0 ... |80 879,0 |44 185,0 |36 694,0 |80 879,0 |80 556,0 |323,0 ... |103 071,0|74 278.0 |28 793.0 |103 ... 438.0|2 633.0 ... |153 ... 656.0|41 838.0|153 494.0|149 790.0|3 704.0 |
|2005 | | | | | | ... |191 ... 916.0|51 675.0 |191 ... 977.0|4 614.0 ... |208 ... 467.0|57 671.0 |208 ... ... |
|01.07 |373 364,0|161 658.8|211 705.3|373 364.1|212 950.5|160 433.6|
|01.10 |401 ... ... ... 451,9|393 681,7|7 770,2 |
|2006 | | | | | | ... |371 ... ... ... ... 987,3|9 020,5 |
|01.04. |358 910,8|173 241.0|185 669,8|358 910,8|353 147,9|5 702,9 |
|01.07 |255 ... 275.3|75 318,6 |255 ... 985,0|4 608,9 ... |253 632,3|183 566.8|70 065,4 |253 632,3|250 062,7|3 569,4 |
|2007 | | | | | | ... |251 ... 477.1|64 665.2 |251 ... 520,7|2 621,7 ... |249 ... 765.0|64 354.0 |249 ... 488,0|1 630,0 |
|01.07 |247 743,0|182 292.0|65 450.0 |247 ... ... ... |245 ... 021.0|64 500.0 |245 ... 279,0|242,0 |
|31.12. 07 |241 665,0|184 838,0|56 827,0 |241 ... ... ... ... 4-ші ... бастап баланстың қорытынды сомаларының
азаю тенденциясы байқалды. 1-ші кестенің ... ... ... атап ... ... жылдың 3-ші тоқсанының ... ... ... ... қызметінің ең жоғарғы деңгейіне жетті - 401 451,9 мың ... ... ... ... 2005 ... 3-ші
тоқсанындағы ең жоғарғы деңгейден 2007 жылдың 4-ші тоқсанындағы ең төмен
деңгейге дейін құлдырады. Осы кезең ... ... ... 159 786,9
мың теңгені құрады.
Ұлттық валютаның АҚШ долларына қатысты курсының ... ... ... инфляциялық күтулерді ескере ... ... 3-ші ... ... ... кесте
|Зерттелу |Қорытынды бух. баланс |Жарғылық ... ... | | ... мен | | ... | | |
| ... мың |2005 ж. ... мың |2005 ж. ... ... ... ... | ... | ... ... | | | | ... |79 231,0 |- |30 075 |- ... |80 879,0 |- |30 526 |- ... |107 071,0 |- |50 000 |- ... |153 494,0 |- |50 000 |- ... | | | | ... |191 591,0 |- |200 000 |200 000 ... |208 138,0 |- |200 000 |220 113 ... |373 364,1 |373 364,1 |200 000 |248 469 ... |401 451,9 |421 463,0 |200 000 |260 363 ... | | | | ... |371 007,8 |441 463,0 |200 000 |269 595 ... |358 910,8 |457 297,3 |200 000 |291 145 ... |255 593,9 |493 850,8 |200 000 |319 218 ... |253 632,3 |541 470,1 |200 000 |330 805 ... | | | | ... |251 142,3 |561 125,1 |200 000 |346 561 ... |249 118,0 |587 851,0 |200 000 |601 507 ... |247 743,0 |1 020 300,0 |200 000 |704 687 ... |245 521,0 |1 195 317,0 |200 000 |765 687 ... 07 |241 665,0 |1 298 345,7 |200 000 |765 687 ... ... ол 2005 ... 2-ші ... ... жеткен ең
жоғары деңгей тұрғысынан бағалау осы деңгейді, инфляциялық ... ... ... алу ... ... ... сақтап қалу үшін компания
өз қызметінің қарқынын кестеде көрсетілген деңгейге дейін, яғни 2005 ... ... ... ... ... еді, және баланстағы нақты жеткен
401 451,9 мың теңге деңгейіне емес, 421 463 мың деңгейіне шығу ... ... ... компанияның қызметі 2007 жылдың 4-ші тоқсанының соңында 1 298,3
млн. теңге деңгейінен төмен болмауы ... ... ... көлденең қаржылық талдау
Проценттік формада берілген балансты көлденең талдаудың ... ... ... ... ... 1-ші ... мерзімдік активтер»
бөлімшесі бойынша 50% (2004 жылдың 1 қаңтары) және 76,49% (2007 ... ... ... 2-ші ... ... ... ... 51,7%
(2004 жылдың 1 қаңтары) және 23,5% (2007 жылдың 31 ... ... ... ... ... ... 2004 ... бірінші тоқсанынан 2005
жылдың екінші тоқсанына, екінші кезең 2006 жылдың 4-ші тоқсанынан ... ... ... ... 2005 ... 2-ші ... 2006 ... 2-ші
тоқсанына дейін ұзақ мерзімдік және ағымдағы активтердің ара қатынасы 50%-
ке 50% ... ... ... «Ұзақ мерзімдік активтер» бөлімшесінің уақыт бойында ... өсуі ... ... 77,9 млн. ... ... ... ауысуымен байланысты. Тағы бір элемент - «Ұзақ
мерзімдік ... ... ... 36,2 млн. ... ... жылдың қаңтарында 45,7%) 94,2 млн. теңге ... ... 393%) ... өсуі. Қаржылардың бұл ағымдары компанияның
«Ағымдағы активтеріне» әсер ... ... ж. ... ... 100% ... (немесе 241,66 млн. теңге) ағымдағы активтер ... ... 56,8 млн. ... Бұл ... айналымдағы қаржылардың 38%
(15,3 млн. теңге) қысқа мерзімдік ... және 48%, яғни 25,35 ... ... да ... ... ... мерзімдік активтер» бөлімшесін талдау бұл бөлімшеде жекелеген
есепке алу мезеттерінде ең үлкен үлес ... ... ... ... ... ... ... тұжырым жасауға мүмкіндік береді. (4-ші
кестені қара).
4-ші кесте
| ... ... ... |Ассоциа-ция|Негізгі |
|Зерттелу |мерзімді ... ... ... ... |тіктерге |кәсіпорын-д|лдық құны |
|жылдар мен |лар, % |% ... ... ... ... | | ... %| |
| | | ... % | | ... | | | | | ... |45,75 |0,00 |0,00 |0,00 |2,26 ... |48,62 |0,00 |0,00 |0,00 |2,61 ... |60,74 |0,00 |8,73 |0,00 |2,29 ... |62,89 |0,00 |7,07 |0,00 |0,66 ... | | | | | ... |45,00 |0,00 |25,50 |0,00 |2,48 ... |41,42 |0,00 |28,76 |0,00 |2,10 ... |20,50 |18,99 |2,68 |0,00 |1,11 ... |22,76 |19,11 |2,48 |0,00 |2,37 ... | | | | | ... |20,09 |20,85 |2,64 |0,04 |2,49 ... |21,74 |21,55 |2,73 |0,04 |2,19 ... |35,49 |30,51 |1,66 |0,05 |2,80 ... |35,52 |30,75 |0,89 |2,62 |2,59 ... | | | | | ... |37,13 |31,05 |0,95 |2,64 |2,44 ... |36,97 |31,31 |0,95 |2,66 |2,23 ... |36,33 |31,46 |0,96 |2,68 |2,11 ... |36,66 |31,75 |0,97 |2,71 |1,62 ... 07 |38,99 |32,26 |0,99 |2,75 |1,48 ... ... ... «Ұзақ мерзімдік инвестициялар» көрсеткіші
бес кезеңмен сипатталады, оның ішінде өсу де төмендеу де ... ... ... ... ... жылға дейін) инвестиция деңгейі ... ... ... ... кезеңде (1.01. 2005 - 1.01.2006)
инвестиция деңгейі 45%-тен 20,9%-ке дейін төмендеді. Үшінші ... ... - ... ... ... ... ... дейін өсті.
Төртінші кезеңде инвестиция деңгейі 36,97%-тен 36,33%-ке ... ... ... – 2007 жылдың 4-ші тоқсаны инвестиция деңгейінің 38,99%-ке
дейін өсу тенденциясы байқалады.
4-ші ... ... ... ... ... ұзақ мерзімдік
инвестициялардың ... ... ... және ... ... ... салымдардың 18,99% деңгейінде пайда
болуымен сипатталады. Бұл уақыт ... ... ... ... ... ... одан ары 28,8%-ке және ары қарай
күрт 2,68% және 2,28% ... одан ... ... ... ... ... ... есепке алу ... ... ... ... өсуі байқалады -
0,04% ; 0,41% және ... ... ( ... ... |Ағымдағы|Соның ішінде, активтен % ... ... % ... ... | ... |р, | | ... ... | ... | | ... ... | |
| |,% | | |
| | ... қаржы-лары |
| | ... ... ... (базадан %) |
| | |қ ... |
| | ... |дік | |
| | |ер | ... |
| | ... |ар | |
| | |
| ... ... ... ... ... ... ... ... құн ... ... ... |
| |(ҚҚС ... ... ... |
| ... | ... |
| | | | ... % ... 01.01. | | | | ... |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 ... |191,0 |981,0 |790,0 |413,61 ... |4 292,5 |945,3 |3 347,2 |77,89 ... |6 889,0 |2 547,0 |4 342,0 |62,96 ... |2 797,5 |8 807,6 |19 993,9 |68,63 ... | | | | ... |0,0 |0,0 |0,0 |0,00 ... |0,0 |0,0 |0,0 |0,00 ... |0,0 |0,0 |0,0 |0,00 ... |55 243,4 |43 237,0 |12 006,0 |21,73 ... | | | | ... |0,0 |0,0 |0,0 |0,00 ... |36,0 |30,0 |6,0 |16,67 ... |1 050,0 |792,4 |257,6 |24,53 ... |3 937,5 |3 102,4 |835,1 |21,21 ... | | | | ... | | | | ... |7 113,0 |5 758,0 |1 355,0 |19,05 ... |11 013,0 |8 987,5 |2 025,5 |18,39 ... |11 013,0 |8 987,3 |2 025,7 |18,39 ... |13 478,7 |11 167,0 |2 311,7 |17,15 ... | | | | ... ... ... 17 ... ... ... ішінде төрт
кезеңде сатудан түскен түсім нольге тең болды. ... ... ... мәліметтері бойынша 2004 жылы тоқсан ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін сату операциялары
жүргізілгенін көруге ... ... ... өзі сату ... 29 135 ... ... бұл ... айта кететін нәрсе сол жылы сатудан түскен
түсімде жалпы қаржылық нәтиженің үлесі ең жоғары деңгейге жетті – 68,63%.
2005 қаржы жылы ... үш ... ... ... ... бойынша нольдік
нәтижемен аяқталды. Төртінші тоқсанда (жылдық қорытынды) 55 млн. 243 ... ... ... жоғары өндірістік өзіндік құн есебінен - 43 млн.
237 мың теңге – жиынтық қаржылық ... 12 млн. 6 мың ... ... бұл ... ... ... жалпы қаржылық нәтиженің үлесіне де
әсерін тигізді – ... ... ... бірінші тоқсанның нәтижесі бойынша сатудан түскен
түсім нолге тең болды. Жылдық сатудан ... ... 3 937,5 мың ... ... ... құн 3 102,4 мың ... ... да, сатудан түскен
түсімде жалпы қаржылық нәтиженің үлесі 21,21% ... ... ... мың ... ... | ... | ... | ... ... | |
| ... ... ... операциялық|Негізгі қызметтің |
| |шығын-да|шығындар ... ... ... |
| |ры | | | |
| | ... ... |
| | | ... |р |р |р | |
| | | ... | | | | |
| | | ... | | | |
| | | |қ | | | | |
| | | ... | | | |
| | | |егі | | | | |
| | | ... %| | | | ... |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 ... | | | | | | | ... |0,0 |401,0 |50,76 |0,00 |118,00 |0,00 |1 309,0 ... |0,0 |997,1 |29,79 |0,00 |805,7 |1544,4 |0,0 ... |0,0 |1 730,0 |39,84 |0,00 |1 685,0 |926,0 |0,0 ... |2 714,0 |13,57 |0,00 |3 980,2 |13 ... ... | | | | | | | ... |0,0 |705,0 |0,00 |0,00 |2 369,1 |0,00 |3 074,1 ... |0,0 |1 136,0 |0,00 |0,00 |6 024,7 |0,00 |7,160,7 ... |352,2 |1 870,5 |0,00 |0,00 |8 998,2 |0,00 |11 220,9 ... |2 914,4 |24,27 |0,00 |13 ... |5 179,2 ... | | | | | | | ... |86,2 |1 056,0 |0,00 |0,00 |3 077,5 |0,00 |4 180,1 ... |291,4 |999,6 ... |6 866,8 |8 162,8 |0,0 ... |0,0 |3 832,0 |1487,58 |0,00 |7 398,2 |0,00 |10 972,2 ... |4 550,1 |544,86 |16,7 |9 966,3 |0,00 |13 664,6 ... | | | | | | | ... |0,0 |797,0 |58,82 |11,00 |2 696,0 |0,00 |2 127,0 ... |338,0 |2 514,7 |124,15 |0,00 |4 097,3 |0,00 |4 924,5 ... |338,0 |4 558,1 |225,01 |0,00 | 6 ... |9 210,6 ... |10 ... |0,00 |0,00 |0,00 |16 253,6 ... қаржы жылында бірінші тоқсанның нәтижесі бойынша сатудан түскен
түсім 7 113 мың теңгеге тең болды. 2-ші және 3-ші ... ... ... 11013 мың теңге деңгейінде ... 3-ші ... ... ... құн 2025,7 мың ... болды да, сатудан түскен ... ... ... ... 18,39% ... ... өндірістік қызметті анықтайтын, компанияның №2 формадағы
қаржылық есебінің ... ... ... ... ... әкімшілік шығындар, басқа операциялық шығындар және ... ... ... ... ... ... ... талдау, бұл шығындардың,
2005 жылдан бастап, жалпы қаржылық нәтижеден алынған пайдамен ... ... (2006 ... 4-ші ... мен 2007 жылдың 1-ші
тоқсанынан басқа). «Негізгі қызметтің қаржылық нәтижесі» көрсеткішін талдау
2004 ... жылы ... 13 299,7 мың ... ... 2005 қаржы жылы
шығындар 13 664,6 мың теңгеге, ал табыс нольге, 2006 жылы да ... ... ... 4-ші ... ... 16 253,6 мың теңгеге, ал табыстар нольге
тең болғанын көрсетеді.
9-шы кесте
|Зерттеу |Компанияның қаржылық қызметінің көрсеткіштері, мың теңге ... | ... | ... | ... ... | |
| ... ... да |Қаржылық қызмет|Қаржылық нәтиже |
| |ас ... ... және ... ... | |
| ... |алын-ға|төленген |да табыстар мен| |
| ... ... ... | |
| |. ... | | |
| ... | | | |
| ... | | | | |
| | |
| ... ... |
| ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... |шығын |Негізгі қызметтің қаржылық ... |
| | | ... ... үлес |
| | | | ... |
| | | ... ... ... |Қосымша |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... ... |
|0 |1 |2 |3 |4 |5 |6 ... 2004 | | | | | | ... |0,0 |1 309,0 |1 309,0 |0,0 |0,00 |0,00 ... |1 ... |1 544,0 |14,2 |-0,93 |100,93 ... |912,0 |0,0 |926,0 |14,0 |-1,54 |101,54 ... | 13 299,7 |15,9 |-0,12 |100,12 |
|0 |1 |2 |3 |4 |5 |6 ... 2005 | | | | | | ... |986,6 |0,0 |4 060,7 |0,0 |411,59 |-311,59 ... |1 672,6|0,0 |8 833,3 |0,0 |528,12 |-428,12 ... ... |33 232,3 |9 277,6 |188,12 |-88,12 ... 336,9|0,0 |46 381,5 |21 865,1 |126,79 |-26,78 ... 2006 | | | | | | ... |1 ... |9 781,5 |3 877,0 |342,37 |-242,36 ... |2 583,0|0,0 |17 022,2 |6 256,4 |416,79 |-316,79 ... |1 ... |22 927,2 |10 001,5 |661,80 |-561,80 ... ... |27 681,8 |11 850,8 |660,85 |-560,85 ... | | | | | | ... |1 071,0|0,0 |3 424,0 |226,0 |298,60 |-198,60 ... |2 ... |7 624,9 |574,6 |328,43 |-228,43 ... |1 ... |12 530,5 |1 963,5 |779,05 |-619,05 ... |0,0 |18 951,3 |2 589,2 ... 980,28 ... кестеде көрсетілген компанияның қаржылық ... ... ... ... ... ... жылы 12 823,9 мың теңге таза пайда алынды, ол ... ... ... ... ... 96,54% ... жылы 21 146 мың теңге таза пайда алынды, ол табыс салығын төлегенге
дейінгі қаржылық ... 82,16% ... жылы 2 021,4 мың ... таза ... ... ол табыс салығын
төлегенге дейінгі қаржылық нәтиженің 82,97% құрайды;
2007 жылдың 4-ші тоқсанының ... таза ... 99,9 мың ... ... ... ... нәтиженің 92,07%.
11-ші кесте
| |Компанияның қаржылық қызметінің нәтижесі, мың теңге ... | ... | ... | ... | ... ... | |
| ... салығын |
| |төлегенге ... |
| ... ... |
| ... |
| ... ... % | ... мен ... пайда |
| ... мың| | | |
| ... | | | |
| | | |Мың ... |Мың ... |Салық |
| | | | ... | ... |
| | | | ... | ... |
| | | | ... | ... |
| | | | ... | ... |
| | | | ... | ... |
| | | | ... ... ... салмағы|
|0 |1 |2 |5 |6 |7 |8 ... | | | | | | ... |1 390,0 |0,0 |0,0 |0 |0,00 |0 ... |1 530,2 |100,0 |0,0 |0 |1 530,2 |100,0 ... |912,0 |100,0 |0,0 |0 |912,0 |100,0 ... 283,8 |100,0 |459,9 |3,46 |12 823,9 |96,54 ... | | | | | | ... |986,6 |100,0 |30,7 |3,11 |955,9 |96,89 ... |1 672,6 |100,0 |76,5 |4,57 |1 482,8 |88,65 ... |19 133,8 |100,0 |372 |1,94 |18 761,8 |98,06 ... 736,9 |100,0 |4 892,1 |20,17 |21 146,0 |82,16 ... | | | | | | ... |1 955,6 |100,0 |220,7 |11,29 |1 735,7 |88,76 ... |2 583,0 |100,0 |359,5 |13,92 |2 243,8 |86,87 ... |1 953,1 |100,0 |428,9 |21,96 |1 524,2 |78,04 ... 436,4 |100,0 |415,0 |17,07 |2 021,4 |82,97 ... | | | | | | ... |1 071,0 |100,0 |21,0 |1,96 |1 050,0 |98,04 ... |2 155,8 |100,0 |21,7 |1,01 |2 135,0 |99,04 ... |1 536,4 |100,0 |27,1 |2,00 |1 329,3 |98,00 ... |100,0 |8,6 |7,93 |99,9 |92,07 ... Компания қызметінің қорытынды қаржылық коэффициенттерін талдау
«Алекс» компаниясының қорытынды ... ... ... ... ... қалыптасқан жағдайы өтімділік коэффициенттері, капитал
құрылымы, арақатынастық, рентабельділік және айналу коэффициенттері ... ... ... ... ... ... коэффициенттері компанияның өзінің қысқа мерзімдік
міндеттемелерін орындай алу ... ... 12-ші ... ... ... ... кесте
|Зерттеу |Өтімділік коэффициенттері ... | ... | ... | ... ... | |
| ... |
| |( 1,0 |(1,0 |(0,2 | |(1,0 |(0,5 | |
| ... ... |Автоно-|
| ... ... ... ... |
| |к ... мың ... ... ... | |к |лік ... |к |пайдала-н|циент |
| | | | | | |у | ... |147,40 |146,83 |21,24 |40 698,0 |146,4 ... |0,3654 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |113,60 |112,70 |59,15 |36 371,0 |112,60 ... |0,3813 |
|01.07. |10,94 |10,84 |2,07 |26,160,0 |9,94 |0,01000 |0,5481 ... |11,30 |11,19 |0,59 |38 134,0 |10,30 |0,01000 |0,3831 ... |11,17 |4,90 |47 061,0 |10,20 ... |1,0837 ... | | | | | | | ... |81,92 |81,79 |18,28 |56 967,0 |80,92 |0,00158 |1,0000 |
|01.07. |1,32 |1,32 |0,00 |51 271,7 |0,32 |0,00400 |0,7323 ... |1006,55 |1004,74 |32,67 |213 ... ... |0,5907 |
|01.01.02|80,70 |80,09 |2,09 |197 406,9|79,17 |0,001092 |0,6022 ... | | | | | | | ... |696,96 |696,06 |5,34 |185 ... |0,001289 |0,6421 |
|01.07. |526,70 |225,27 |41,63 |75 175,6 |525,70 |0,002724 |0,7447 |
|01.10 |522,88 |521,35 |89,12 |69 931,4 |521,88 ... |0,8870 ... |296,55 |18,41 |64 448,3 |297,13 ... |0,8968 ... | | | | | | | ... |250,40 |249,15 |2,27 |64 097,0 |249,40 ... |0,9128 |
|01.07. |285,81 |284,28 |7,65 |65 221,0 |284,81 ... |0,9197 ... |266,53 |265,40 |47,41 |64 258,0 |265,53 |0,0042 |0,0015 ... |184,50 |183,45 |48,53 |56 ... |0,0057 |0,0014 ... | | | | | | | ... ағымдық өтімділігі айналымдағы қаржылардың қысқа мерзімдік
міндеттемелеріне қатынасы ... ... және бұл ... ... ... ... ... көрінетіндей ағымдық өтімділік уақыт бойында өзгеріп
отырады: 1.01.2004 ж. – 147,4, ... ж. – 11,2, ... ж. – 80,2 ... ж. - 1006,5, ... ж. - 298,1 және 2007 ... ... ... –184,5).
Мерзімдік өтімділік те материалдық-өндірістік қорларды ... ... ... ... ... ... ... есептеледі және бұл қатынас бірден көп болуы керек. 11-ші
кестеден бұл ... ... ... шамалас екенін көруге
болады.
Абсолюттік ... ақша ... ... мерзімдік
міндеттемелеріне қатынасы ретінде есептеледі және бұл қатынас ... ... ... 11-ші ... бұл ... ... ж. - 21.24,
1.01.2005 ж. - 4.9, ... ж. - 2.1, ... ж. - 18,4 ... 2007 ... 4-ші ... ... 48,53 ... дейін
төмендегенін көруге болады.
Компанияның жұмыс капиталы айналымдағы ... мен ... ... арасындағы айырма ретінде есептеледі және бұл айырма оң болуы
керек. Жұмыс капиталы уақыт бойында өзгереді: 1.01.2004 ж. - 40 648 ... ... ж. - 47 061 мың ... ... ж. - 197 406,9 мың ... ж. - 64 448,3 мың ... және 2007 жылдың 2-ші тоқсанының соңында
- 65 221 мың теңге. 1.01.2006 ж. Салыстырғанда 2007 жылдың 4-ші ... ... ... ... үш ... ... ... өтімділігі қысқа мерзімдік міндеттемелерді алып
тастағандағы айналымдағы қаржылардың қысқа мерзімдік міндеттемелеріне
қатынасы ретінде есептеледі және бұл ... ... көп ... ... ... ... мәндері жалпы ағымдық өтімділікке сай ... ... ... алу мезеттерінде материалдық-өндірістік қорлар шамамен
қысқа мерзімдік міндеттемелерге сай келуі көрсетеді.
Жұмыс ... ... ... ... жұмыс капиталына қатынасы ретінде есептеледі, бұл қатынас 0,5-тен
төмен болуы керек. ... ... бұл ... нормативтен
едәуір төмен, яғни 1.07.2007 ж. 0,006 тең.
Автономиялық коэффициент ... ... ... активтердің
орта жылдық құнына қатынасы ретінде есептеледі, ал бұл коэффициенттің
компанияға ... ... ... ... 11-ші кестеден көрінетіндей компания автономиясы уақыт бойында
өзгереді: 1.01.2004 ж. - 0,3654, 1.01.2005 ж. - 1,0837, ... ж. ... ... ж. - 0,8968 және 2007 ... 4-ші ... ... ... .
Өтімділік коэффициенттерін талдау осы көрсеткіштердің жиынтығы бойынша
компания тұрақты жағдайда, және өзінің болашақ қызметінде қол ... ... ... ... ... ... операцияларды жүргізе
алатынын көрсетеді.
Бұл қысқа мерзімдік несиелік ... ... ... ... ... құрылымын таңдауға, кредиторлық қарыз ... ... ... ... ... талдау
Капитал құрылымы коэффициенттері 13-ші кестеде берілген.
13-ші кесте
|Зерттеу |Капитал құрылымы коэффициенттері ... | ... | ... | ... ... | |
| ... |
| |(0,5 |(0,5 |(0,5 | |0,5 |1,00 |
| ... ... ... |Банкрот-ты|Негізгі |Қарыз бен |
| |тәуелділік|тұрақты-лы| |қ ... ... | |қ | | ... ... |
| | | | | | ... | | | | | |з ... ... |0,3654 |1,4057 |0,5137 |0,0229 |0,00 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |0,00 |0,3813 |1,1915 |0,4543 |0,0559 |0,0 ... |0,00 |0,5491 |0,5190 |0,2844 |0,0916 |0,00 ... |0,00 |0,3881 |0,7659 |0,2973 |0,0820 |0,00 ... |0,00 |1,0837 |0,2517 |0,2728 |-0,0949 |0,00 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |0,00 |1,0779 |0,2746 |0,2850 |-0,1336 |0,00 ... |0,00 |0,7323 |0,2408 |0,1763 |-0,1690 |0,00 ... |0,0192 |0,6098 |0,9344 |0,5516 |-0,1193 |0,7945 ... |0,0180 |0,6191 |0,8487 |0,5111 |-0,1631 |0,7069 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |0,0156 |0,6571 |0,7912 |0,5080 |-0,2004 |0,6986 ... |0,0178 |0,7592 |0,3286 |0,2447 |-0,2433 |0,6250 ... |0,0137 |0,9005 |0,3097 |0,2747 |0,2861 |0,5238 ... |0,0097 |0,9063 |0,2847 |0,2554 |0,3330 |0,3925 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |0,0054 |0,9146 |0,2819 |0,2563 |0,3782 |0,2470 ... |0,0014 |0,9210 |0,2855 |0,2625 |0,4189 |0,0657 ... |0,00 |0,9164 |0,2824 |0,2588 |0,4958 |0,0 ... |0,00 |0,9178 |0,2499 |0,2294 |0,5398 |0,0 ... | | | | | | ... ... ... ұзақ және қысқа мерзімдік несиелер мен
кредиттерге тәуелділігін анықтайды. Несиелік капиталдың өзіндік ... ... ... ... ... мәні 0,5-тен кем болмау керек.
13-ші кестеге сәйкес 2005 жылдың 2-ші тоқсанына дейін ... ... ... ... ж. - 0,018, ... ж. - 0,0097, ... - 0,0, бұл несиелік қаржылардың жоқтығын көсетеді.
Қаржылық тұрақтылық өзіндік капитал мен ұзақ ... ... ... орта ... құнына қатынасы ретінде анықталады,
бұл қатынас 0,5-тен жоғары болуы ... 13-ші ... ... ... мәні ... ... ... 1.01.2004 ж. - 0,3654 0,5, 1.01.2006 ж. – 0,619 > 0,5, ... ж. ... > 0,5, ... ж. – 0,9178 > ... ... ... мерзімдік міндеттемелерді ... ... ... ... ... ... ретінде
есептеледі, бұл қатынас 0,5-тен жоғары болуы керек: 1.01.2004 ж. – 1,406 >
0,5, ... ж. – 0,252 < 0,5, ... ж. – 0,848 > 0,5, ... ж. –
0,284 < 0,5, 31.12.2007 ж. – 0,25 < 0,5. 2007 ж. ... ... ... ... ... кетті.
Банкроттық коэффициенті қысқа мерзімдік міндеттемелерді алып
тастағандағы айналымдағы ... ... орта ... құнына
қатынасы ретінде есептеледі және бұл қатынастың мүмкін деңгейін ... ... ... ж. - 0,514, ... ж. - 0,297, ... ж. ... ... ж. - 0,255, 31.12.2007 ж. - 0,2294.
Негізгі қорларды жаңарту коэффициенті қосылған амортизацияның негізгі
қорлардың бастапқы құнына қатынасы ... ... бұл ... ... ... ... 1.01.2004 ж. - 0,023, 1.01.2005 ж. - -0,095, ... - -0,163, ... ж. - 0,333, ... ж. - 0,5398 > 0,5. ... ... нормативтік деңгейден жоғары көтерілді.
Қарыздың қамтамасыз етілу коэффициенті ұзақ мерзімдік ... ... ... ... ... ... ... бұл қатынас 1-
ден төмен болуы керек: 01.01.2004 ж. - 0,00 ... ж. - ... ж. - 0,392, және ... ж. - 0,00 ( 1,0. ... бойында
қарыздың қамтамасыз етілуі нормативтік деңгейден жоғары көтерілмеді.
2.3.3 Қаржылық коэффициенттердің қатынастарын талдау
14-ші кестеде екі қатынастың ... ... Бұл ... мынаны көрсетеді:
• 01.01.2004 ж. дебиторлық қарыз кредиторлық қарыздан 64 есе асып түсті;
келесі есепке алу мезеттерінде бұл қатынас ... ... ... ... 5,12, ... ж. - 15,61, ... ж. - 131,44 және ... ж. -
85,35;
• 1.01.2004 ж. айналымдағы активтердің айналымнан тыс ... 1,04 ... ... ... - 1.01.2005 ж. - 0,37,
1.01.2006 ж. - 1,17, 1.01.2007 ж. - 0,35 және 31.12.2007 ж. - 0,3074 ... ... ... ... кезеңі, жылдар | ... ... | |
| ... және ... және ... |
| ... ... |тыс ... ... |64,80 |1,0798 ... | | ... |1,26 |0,8305 ... | 1,63 |0,3876 ... |5,27 |0,3747 ... |5,12 |0,3693 ... | | ... | | ... |41,85 |0,3833 ... |0,20 |1,3096 ... |211,07 |1,1404 ... 2006 |15,61 |1,1683 ... | | ... |139,89 |1,0717 ... |194,05 |0,4178 ... |225,01 |0,3817 ... |131,99 |0,3468 ... | | ... | | ... |116,44 |0,3391 ... |134,53 |0,3590 ... |125,12 |0,3563 ... |85,35 |0,3074 ... | | |
4. ... ... рентабельділігін талдау
Рентабельділік көрсеткіштері ... ... ... ... ... алуға мүмкіндік береді. 15-ші ... ... ... ... ... ... активтердің рентабельділігі таза табыстың активтердің
орта жылдық құнына ... ... ... ... ... ... ... рентабельділігі:
• 1.01.2004 ж. - 0,
• 1.01.2005 ж. - 7,43 %,
• 1.01.2006 ж. - 5,47%,
• 1.01.2007 ж. - 0.8 %, және ... ж. - ... ... таза ... негізгі қызметтен түскен таза
түсімге қатынасы ретінде анықталады.
15-ші кесте
|Зерттеу |рентабельділік, % ... ... | ... | | ... | | ... | | ... | ... | | |
| | ... ... ... |ТМҚ |Қор ... |
| ... |капитал-| ... ... |-дің |дың | ... ... |тігінің |
|0 |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |-0,0142 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |1,52 |0,00 |0,00 ... | 1,66 |35,65 |3,78 |161,87 |0,07 |38,71 ... ... |0,59 |13,24 |1,83 |35,81 |0,06 |101,94 ... ... |7,43 |44,53 |10,83 |145,67 |0,00 |9,81 ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |0,46 |0,00 |0,46 |0,00 |0,00 |157,41 ... ... |0,51 |0,00 |0,71 |0,00 |0,00 |105,25 ... ... |4,67 |0,00 |8,20 |0,00 |0,00 |9,31 ... |
|01.01. |5,47 |38,28 |9,17 |48,91 |0,00 |8,48 ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |0,48 |0,00 |1,74 |0,00 |0,00 |99,81 ... ... |0,73 |6232,78 |0,97 |7479,33 |5,69 |78,78 ... ... |0,60 |145,16 |0,67 |192,35 |0,19 |120,43 ... ... |0,80 |51,34 |0,89 |65,16 |0,09 |91,53 ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |0,42 |14,76 |0,46 |18,24 |0,05 |179,16 ... |
|01.07. |0,86 |19,39 |0,94 |23,76 |0,07 |87,13 ... ... |0,54 |12,07 |0,59 |14,79 |0,0248 |138,23 |0,09996 ... |0,04 |0,74 |0,04 |0,89 |0,024 |1858,43 |0,09497 ... | | | | | | | ... кестенің мәліметтері бойынша өткізу рентабельділігі:
• 1.01. 2004 ж. = ... 1.01. 2005 ж. = 44,53 ... 1.01. 2006 ж. = ... ... ж. = 51,34 ... ... ж. = 0,74%.
Өзіндік капиталдың рентабельділігі – таза пайданың капиталдың орта
жылдық құнына ... 15-ші ... ... бойынша өзіндік
капиталдың рентабельділігі:
• 1.01.2004 ж. = 0%,
• 1.01. 2005 ж. = 10,83 ... ... ж. = ... ... ж. = 0,89 ... ... ж. = ... рентабельділігі – таза пайданың өткізілген ... ... ... 15-ші ... мәліметтері бойынша өнімнің
рентабельділігі:
• 1.01.2004 ж. = 0%,
• 1.01.2005 ж. = 145,67 ... ... ж. = 48,91%, ... ж. = ... ... ж. = ... кестеде келтірілген ТМҚ бекітіліуінің, қор ... ... ... ... ... ... ... мәндері келесідей.
ТМҚ бекітілуінің коэффициенті – тауарлық-материалдық қорлардың негізгі
қызметтен түскен таза түсімге қатынасы.
15-ші кестенің мәліметтері бойынша бекітілу коэффициенті:
• 1.01.2004 ж. = ... ... ж. = 0, (1,52 - ... ... ... ж. = 0,
• 1.01.2007 ж. = 0,09 (5,69 - ... ... ... ж. = ... сиымдылығы коэффициенті негізгі қорлардың орта жылдық құнының
жалпы ... ... ... ... 15-ші ... мәліметтері
бойынша қор сиымдылығы коэффициенті:
• 1.01.2004 ж. = 0,
• 1.01.2005 ж. = 9,81 (101.94 - ... ... ... ж. = 8,48 (157,41 - ... ... 1.01.2007 ж. = 91,53 (120,43 - 1.10.2006 ... ... ж. = 1858,43, (86,36 - ... ж.) ... ... коэффициенті бөлінбеген табыстың активтердің
орта жылдық құнына қатынасы ретінде есептеледі. 15-ші ... ... ... ... ... 1.01.2004 ж. = - 0,0142,
• 1.01.2005 ж. = 0,0626, ( ... - ... ... ... ж. = 0,0827,
• 1.01.2007 ж. = 0,0934,
• 31.12.2007 ж. = 0,09497.
2.3.5 Айналымдылықты талдау
Айналымдылық көрсеткіштері компания ... ... ... жету ... ... ... ... - өзінің ресурстарын қаншалықты тиімді
пайдаланатынын көрсетеді. 16 және 17-ші кестелерде ... ... ... ... ... кесте
|Зерттелу |Айналымдылық көрсеткіштері ... | ... мен | ... | |
| | |
| ... ... ... |Кредиторлық |
| | ... ... ... ... |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 ... | | | | ... |0,0024 |0,0046 |0,0207 |3,2646 ... |0,0467 |0,0725 |1,8231 |0,6400 ... |0,0537 |0,0741 |0,5787 |0,6900 ... |0,1669 |0,2289 |1,3350 |2,1200 ... | | | | ... | | | | ... |0 |0 |0 |0 ... |0 |0 |0 |0 ... |0 |0 |0 |0 ... 2006 |0,1430 |0,3081 |1,4505 |32,3900 ... | | | | ... |0 |0 |0 |0 ... |0,0001 |0,0002 |0,0011 |0,1500 ... |0,0041 |0,0057 |0,0748 |5,9100 ... |0,0156 |0,0213 |0,1340 |17,6800 ... | | | | ... | | | | ... |0,0284 |0,0778 |0,2430 |24,30 ... |0,0442 |0,0592 |0,3627 |36,99 ... |0,0443 |0,0585 |0,37 |39,17 ... 2007 |0,0547 |0,0716 |0,49 |42,55 ... ... ... ... ... таза ... орта жылдық құнына қатынасы ретінде есептеледі және бұл қатынас
1,0-ден кем ... ... ... ... ... ... бүл ... шектерін қосымша анықтауды қажет етеді. 16-шы кестенің ... ... ... 1.01.2004 ж. = 0,0;
• 1.01.2005 ж. = 0,1669;
• 1.01.2006 ж. = 0,143;
• 1.01.2007 ж. = 0,0156,
• 1.07.2007 ж. = ... ... ... ... өте ... ... ... және ол 2006 жылдан бастап одан ары ... ... ... (күн) ... күн ... айналымдылығына қатынасы ретінде есептеледі және ... ... бүл ... ... ... ... ... қажет
етеді. 16-шы кестенің мәліметтері бойынша активтердің айналымдылық кезеңі:
• 1.01.2004 ж. = 0,0;
... ж. = 215,9 ... 1.012006 ж. = 251,9 ... ... ж. = 230,4 күн;
• 31.07.2007 ж. = 6 581,2 күн.
Активтердің айналымдылық кезеңінің ... ... ... ... тиімділігі салыстырмалы төмен екендігін көрсетеді.
Өзіндік капиталдың айналымдылығы негізгі қызметтен түскен ... ... тыс ... орта ... ... ... ретінде
анықталады және компания қызметіне қатысты бүл көрсеткішті қолдану шектерін
қосымша ... ... ... 16-шы кестенің мәліметтері бойынша өзіндік
капиталдың айналымдылық коэффициенті:
• 1.01.2004 ж. = ... ... ж. = ... ... ж. = ... ... ж. = 0,0213;
• 31.12.2007 ж. = 0,0716.
Келтірілген мәліметтер өзіндік капиталдың ... өте ... ... ... және ло 2006 жылдан бастап одан ... ... ... ... (күн) – ... күн ... капиталдың айналымдылығына қатынасы; компания қызметіне қатысты ... ... ... ... ... қажет етеді. 16-шы кестенің
мәліметтері бойынша өзіндік капиталдың айналымдылық кезеңі:
1.01.2004 ж. = 0;
1.01.2005 ж. = 11,7 күн;
1.01.2006 ж. = 11,7 ... ж. = 16,9 ... ж. = 50,2 ... есептеулер компанияның өзіндік ... ... ... ... ... ... ... негізгі қызметтен түскен таза
түсімнің дебиторлық қарыздың орта жылдық құнына ... ... ... ... қызметіне қатысты бүл көрсеткішті қолдану шектерін қосымша
анықтауды ... ... 16-шы ... мәліметтері бойынша дебиторлық
қарыздың айналымдылық коэффициенті:
• 1.01.2004 ж. = 0,0;
• 1.01.2005 ж. = ... ... ж. = ... ... ж. = ... ... ж. = 0,49.
Келтірілген мәндер дебиторлық қарыздың айналымдылығы ... ... ... қырыздың айналымдылық кезеңі (күн) - жылдағы күн ... ... ... қатынасы, компания қызметіне қатысты
бүл көрсеткішті қолдану шектерін ... ... ... ... 16-шы
кестенің мәліметтері бойынша дебиторлық қарыздың айналымдылық кезеңі:
1.01.2004 ж. = 0 күн,
1.01.2005 ж. = 269,7 күн,
1.01.2006 ж. = 248,2 күн,
1.01.2007 ж. = 268,7 ... ж. = 733,2 күн, яғни 2,4 ... ... ... ... әсіресе 2007 жыл бойында,
дебиторлық қарыз деңгейін төмендету бойынша жұмыстың ... ... ... ... өнімнің өзіндік
құнының кредиторлық қарыздың орта жылдық құнына ... ... ... ... ... қатысты бүл көрсеткішті қолдану шектерін қосымша
анықтауды қажет етеді. 16-шы ... ... ... кредиторлық
қарыздың айналымдылық коэффициенті:
• 1.01.2004 ж. = 0,0,
• 1.01.2005 ж. = 2,12,
• 1.01.2006 ж. = ... ... ж. = ... 31.12.2007 ж. = 42,55.
Келтірілген мәндер кредиторлық ... ... ... ... көрсетеді.
Кредиторлық қырыздың айналымдылық кезеңі (күн) - жылдағы күн санының
кредиторлық қарыздың айналымдылығына қатынасы, компания ... ... ... ... ... ... анықтауды қажет етеді. 16-шы
кестенің мәліметтері бойынша кредиторлық қарыздың ... ... ж. = 0 ... ж. = 170,1 күн,
1.01.2006 ж. = 11,1 күн,
1.01.2007 ж. = 20,4 күн,
31.12.2007 ж. = 8,5 ... ... ... ... әсіресе 2007 жыл бойында,
дебиторлық қарыз деңгейін төмендету бойынша ... ... ... әрине бұл оң фактор болып табылады.
17-ші кесте
|Зерттеу |Айналымдылық көрсеткіштері ... | ... мен| ... | |
| ... ... |Нақты |Өзін-өзі |
| | |ық ... ... | ... ... ... ... |
| | ... |мың ... |
| | |күн | | | |
| |ТМҚ |ТМҚ | | | | |
| | ... | | | |
| | |лық | | | | |
| | ... | | | | |
| | |күн | | | | ... |0 |0 |0 |42,00 |0,0000 9126 |
|. | | | | | | ... | | | | | | ... |4,39 |82,02 |17 ... |-196,00 ... ... |3,2 |112,54 |310 |0,0725 |1 519,2 ... |
|01.10. |7,19 |57,67 |1 076,94 |0,0741 |1 271,00 |- 0,000 ... |33,60 |10,71 |280,37 |0,2289 |10 ... 000 ... | | | | | | ... |0 |0 |0 |0 |653,90 |0,00000 239 ... |0 |0 |0 |0 |868,20 ... ... |0 |0 |0 |0 |12 ... ... ... |2,50 |250,70 |0,3080 |19 ... 00000006 ... | | | | | | ... |0,00 |0,00 |0,00 |0,00 |1134,40 ... ... |0,14 |2662,20 ... |0,0000 |-1446,30 |-0,00000188 |
|01.10 |3,88 |92,52 ... |0,0057 |4739,70 ... ... |11,35 |31,73 |2782,82 |0,0213 |5508,20 ... ... | | | | | | ... |17,33 |20,78 |1502,55 |0,0778 |4999,80 ... ... |16,63 |3,46 |1006,11 |0,0592 |6807,80 ... ... |18,71 |19,24 |982,07 |0,0585 |7393,10 ... |
|31.12.2007|17,3 |20,81 |154,19 |0,0716 |6846,70 ... ... ... ... ... ... құнының ТМҚ орта жылдық құнына қатынасы ретінде анықталады және
компания қызметіне ... бүл ... ... шектерін қосымша
анықтауды қажет етеді. 17-ші кестенің мәліметтері ... ... ... ... ... ж. = ... 1.01.2005 ж. = 33,6;
• 1.01.2006 ж. = 143,9;
• 1.01.2007 ж. = 11,35;
• 31.12.2007 ж. = 17,3.
Келтірілген мәндер ТМҚ айналымдылығы ... ... ... ... ... (күн) - жылдағы күн санының ... ... ... ... ... бүл ... ... қосымша анықтауды қажет етеді. 17-ші кестенің мәліметтері
бойынша ТМҚ айналымдылық кезеңі:
• 1.01.2004 ж. = 0 күн,
• 1.01.2005 ж. = 10,7 ... ... ж. = 2,5 ... 1.01.2007 ж. = 31,7 күн,
• 31.12.2007 ж. = 20,8 күн.
Келтірілген мәндер ТМҚ айналымдылық кезеңдерінің жеткілікті ... ... ... ... екі кезеңнің – дебиторлық қарыздың
айналымдылығының және ТМҚ айналымдылығының – қосындысын көрсетеді. ... ... ... операциялық циклдың ұзақтығы: 1.01.2004 ж. = 0
күн,
1.01.2005 ж. = 280,4 күн,
1.01.2006 ж. = 250,7 күн,
1.01.2007 ж. = 271,8 күн; ... ... күн, ... 2,4
жыл.
Келтірілген мәндерден 2007 жылы операциялық циклдың мерзімі мүмкін
деңгейден асып ... ... ... қайтарымдылығы негізгі қызметтен түскен таза түсімнің негізгі
қорларға қатынасы ... ... ... ... ... ... айналымдылығымен салыстыруға болады. Нақты ақша ... ... ... мен резервтік капиталды өзгертуге ... ... алып ... таза ... мен ... ... ретінде есептеледі, бұл көрсеткіш оң болуы керек және қолдану
шегін анықтауды қажет ... 17-ші ... ... ... ... ... ... ж. = 42,0мың теңге,
• 1.01.2005 ж. = 10 953,9 мың теңге,
• 1.01.2006 ж. = 19 624,9 мың ... ... ж. = 5 508,2 мың ... ... ж. = 6 846,7 мың ... жылы ... ақша ағымы 2006 жылмен салыстырғанда 3 ... ... ... мүмкіндігі жұмыс капиталының тиімділігінің
(өтімділік көрсеткіштер тобын қара) негізгі қорларды өсіру мен ... ... ... ақша ... алып тастағандағандағы,
таза пайда мен есептелген амортизацияның қосындысына қатынасы ретінде
есептеледі, бұл ... оң ... ... және ... шегін анықтауды қажет
етеді. 17-ші кестенің мәліметтері бойынша өзін-өзі қаржыландыру мүмкіндігі:
• 1.01.2004 ж. = 0,00009126,
• 1.01.2005 ж. = 0,00000023,
... ж. = ... ... ж. = ... ... ж. = 0,00000073.
2000. жылмен салыстырғанда 2007 жылы ... ... ... 1.01.2007 жылы 94 есеге және 31.12.2007 жылы 106
есеге.
3-ші ... ... ... ... ... компания
қызметін жетілдіру шаралары
3.1. Компанияның концептуалдық бейнесі және оның эталондық жағдайына
жету жолдары
Алдыңғы ... ... ... және «Алекс» компаниясының
өндірістік-шаруашылық ... ... ... ... және таяу болашақта қаржылық көрсеткіштерді күрт ... ... ... ... ... ... ... шаралардың қатарына компанияның қаржылық жағдайының
концептуалдық бейнесін құру (сипаттау), ол ... ... ... ... басшылыққа алынуы керек, сонымен қатар осы бейне негізінде
осыған ... ... ... ... ... ... баланс пен
ақша ағымдарының қаржылық жоспарын құру жатады.
3.1.1 Компанияның концептуалдық ... ... ... мен ... есептері және олар
бойынша қорытындыларды талдау бойынша 2004 және 2005 ... ... мен ... ... ... ... ... нақты
қабылданатын компанияның жағдайлары болды және олар өзінің экономикалық
көрсеткіштері бойынша ... ... ... ... бола ... ... ... дұрыс деп есептеуге болады.
Аталған дағдарыс жағдайы деп келесілерді түсіну керек:
1) 1.04.2006ж. мен 1.07.2006ж. ... ... ... ... ... 255,6 млн. теңгеге дейін құлдырауы, яғни абсолюттік мәні
107,3 млн. теңгеге; 2006ж. 3-ші ... мен 2007ж. 3-ші ... ... ... тоқсандық баланстың 245 521 мың теңге деңгейіне дейін
төмендеуі байқалады, абсолюттік мәні 10,1 млн. ... ... әр ... 2-2,5 млн. ... ... ұдайы өндіріс кезеңдерінде кірістік ақша ... ... 55 243,4 мың ... ... ... 11 013 мың ... деңгейіне
(2007ж. 3-ші тоқсаны) дейін төмендеуі; негізгі ... ... ... көрсететін өткізуден түскен түсімде жалпы қаржылық нәтиженің
үлес салмағының 68,8% ... ... 18,4% ... ... ... деңгейі тұрақты өсудегі, ... тыс ... ... ... ... ... 266-ға дейін), бұл
кәсіпорынның қаржылық қызметін, «Алекс» компаниясының өндірістік ... үшін ... ... ... және ұзақ мерзімдік) тартуға
байланысты емес, қатерсіз қызмет ретінде сипаттайды;
4) таза пайданың 21146 мың теңгеден ... 1329 мың ... ... ... ... көрсеткіштердің төмендеуі:
- активтердің - 7,43% деңгейінен (1.01.2005ж.) 0,54% деңгейіне
дейін (1.10.2007ж.);
- өткізудің - 10,8% ... ... 0,58% ... ... өзіндік капиталдың - 44,5% деңгейінен (1.01.2005ж.) 12%
деңгейіне дейін ... ... - 145,7% ... ... ... ... ... өсуі:
- активтердің - 6 жыл деңгейінен (1.01.2005ж.) 22 жыл деңгейіне
дейін (1.10.2007ж.);
- өзіндік капиталдың - 4,3 жыл деңгейінен (1.01.2005ж.) 16 ... ... ... ... ... - 248 күн деңгейінен (1.01.2005ж.) 998 күн
деңгейіне дейін (1.10.2007ж.).
Эталондық жағдай деп өзінің ең жоғары мәнінде, ... ... ... ... ең көп ... ... ... экономика-қаржылық көрсеткіштерінің жүйесін түсіну керек.
Эталондық жағдай көрсеткіштеріне біз мыналарды енгіздік:
а) жарғылық капитал: 1.01.2005ж. 175 млн. ... ... ... ... ... - ... 7,43%, ... 5,47%;
- өткізудің - 1.01.2005ж. 44,5%, 1.01.2006ж. 38,28%;
- өзіндік капиталдың - ... 10,8%, ... ... ... - ... 145,7%, ... ... коэффициенттер:
- қор сиымдылығы - 1.01.2005ж. 9,81, 1.02.2006ж. ... қор ... - ... 0,229, ... 0,308;
- нақты ақша ағымы - 1.01.2005ж. 10,9млн. теңге, 1.02.2006ж.
19,6 млн. ... ... ... - ... 0,0934, 1.02.2006ж.
0,1006;
б) капитал құрылымы коэффициенттері:
- ... ... - ... ... ... ... - ... 0,619;
- жылжымалылық - 1.02.2006ж. 0,848;
- банкроттық - 1.02.2006ж. 0,511;
- негізгі құралдарды жаңарту - 1.02.2006ж. 0,153;
- қарыздың қамтамасыз етілуі - 1.02.2006ж. ... ... ... ... және ... ... - 1.02.2005ж. 5,12;
- айналымдық және айналымдық емес активтердің - 1.02.2005ж.
1,168;
г) ... ... ... - 1.01.2005ж. 6 жыл, 1.02.2006ж. 6,9 жыл;
- өзіндік капиталдың - ... 4,3 жыл, ... 3,2 ... ... қарыздың – 1.02.2006ж. 60 күнге дейін;
- кредиторлық қарыздың - 1.02.2006ж. 11 күнге дейін;
- материалдық-өндірістік қорлар - 1.02.2005ж. 11 күнге дейін;
д) үлес ... ... ... ... әкімшілік шығындардың: 1.01.2005ж.
13,57%, 1.02.2006ж. 24,27%;
- өткізуден түскен ... ... ... ... ... жоғарыда келтірілген көрсеткіштердің ең жақсы мәндерінің жиынтығы
бойынша қорытынды баланстың мәні: 1.01.2005ж. 191 591 мың ... 371 007,8 мың ... және ең ... ... ... ... қатынасы 60%-ке 40%-тен кем болмайтын, негізгі қызметтен ... ақша ... ... ... және ... ... ... қызметтен келетін табыс ағымдарынан асып түсуі.
«Алекс» компаниясының 2004-2007 жұмыс істеген ... ... ең ... ... ... ... ... деп
қабылданады, жоғарыда аталғандай, дағдарыстағы ... осы ... ... ... ... жағдайынан эталондық жағдайға ауысу бойынша шаралар
Дағдарыс жағдайынан эталондық жағдайға ауысуды экономика-қаржылық
көрсеткіштердің эталондық жүйесін ... ... ... ... ескере отырып жүргізілген бағалау ... ... ... да бір ... ... жақсартуға байланысты кезеңдер
ретінде қарастырамыз.
Компанияның жағдайын жақсартуға бағытталған шаралардың әсерін анықтау
үшін бағалау есептері ... онда ... ... ретінде 2007
жылдың 3-ші тоқсанының бухгалтерлік балансы мен ... ... ... ... ... ... бастапқы дағдарыс жағдайы анықталады
және ол құлдыраудың ең төмен нүктесі болып есептеледі.
Бұл есептеулер эталондық ... ... ... ... ... ... жағдайының ең жоғары ... 2005 ... 2-ші, 3-ші, 4-ші ... ... ... яғни 2005 жылдың 2-ші, 3-ші, 4-ші ... ... ... 20043 ... 3-ші ... балансының
ең жақсы немесе ... ... ... ... ... қатарына мыналар жатады:
- Негізгі қаржылардың қалдық құны 7629 теңге деңгейінен ... ... ... төмендейді, яғни абсолюттік мәні 3662
теңгеге, ол кейін «Ақша қаржылары» бабына ауыстырылады;
- «Материалдық емес активтердің ... ... 32,1 мың ... 66 мың теңге деңгейіне дейін көтеріледі, яғни
абсолюттік мәні 33,9 ... бұл сома ... ... алып ... ... ... салынған инвестициялар» 9930,7
мың теңге деңгейінен 2389 мың ... ... ... яғни ... мәні 7541,7 ... ол бұдан
кейін «Ақша қаржылары» бабына ауыстырылады;
- «Ассоциацияланған кәсіпорындардағы ... 50 мың ... 6650 мың ... деңгейіне дейін көтеріледі, яғни
абсолюттік мәні 6600 мың теңгеге, бұл сома ... ... алып ... ... мерзімдік инвестициялар» 80 812,4 мың теңге ... 999 мың ... ... ... ... яғни ... 9186,6 мың ... бұл сома «Ақша қаржылары» бабынан
алып тасталынады;
- «Дебиторлық аванстық төлемдер» 2 000 теңгеге 838,5 мың ... ... ... және ... ... ... ... есептесу» 5000 мың теңге деңгейінен нольге
дейін төмендейді, сомасы 5000 мың теңге, ол бұдан кейін «Ақша
қаржылары» бабына ... ... ... жоғарыда аталған өзгерістерді ескере отырып
сальдоланады;
- «Активтің 1-ші бөлімі ... ... ... ... ... отырып сальдоланады;
- «Активтің 2-ші бөлімі бойынша қорытынды» жоғарыда аталған
өзгерістерді ескере отырып сальдоланады;
Аталған ... ... ... ... жылдың эталондық
балансы», оған салыстырмалы түрде ... ... ... ... ... ... ... жылдың эталондық балансы» осы эталонға жету уақытын
көрсетпей ... ... әдіс ... 2005 жылы ... ... ... 2...х жылы ... ... онда оған ... қол жеткізіледі деген болжам жасалады.
Негізгі ұйымдастырушылық шара деп ... ... ... ... мың теңге деңгейінен 381 941 мың теңге ... ... ... ... яғни ... 136 420 мың ... өсіретін қаржылық
шешімдерді табу керек. Бұл үшін баланс активінің «Инвестициялар» ... ... ... ... ... ... 2 962 мың теңгеге азайту және жалпы ... 74 987,5 мың ... ... Бұл ... ... ... 1-ші бөлім қорытындысын 178 058 мың
теңгеге дейін төмендетеді.
Келесі шара деп активтің айналымдағы қаржыларын өзгерту және ... 883 мың ... ... яғни ... абсолюттік мәні бойынша 141 383
мың ... ... ... керек. Бұл үшін 145 462 мың теңге мөлшерінде
қысқа мерзімдік салымдарды ... ... табу ... ... ... ... ... болашақ кезеңдердің шығынын - 255 мың теңгеге;
- ақша қаржыларын - 4 853 теңгеге;
- бюджетпен есептесуді - 670 мың ... ... да ... ... - 890 мың ... ... 822 мың ... ұлғайтуға болады.
Баланстың пассивін өзгерту «Инвестициялар» 1-ші бөлімін 77 587 мың
теңгеге ұлғайтуды және оны 322 866 мың ... ... ... ... бөлімде:
- резервтік капиталды 20 млн. теңге деңгейіне дейін ұлғайту
керек;
- ... ... 4 735 мың ... ... ... ... мақсаттық түсімдерді 98 667 мың теңге деңгейіне дейін жеткізу,
яғни түсімдерді 80 966 мың ... ... ... ... кезеңдердің табысын 535 мың теңге деңгейінде қарастыру
керек.
2-ші «Ұзақ мерзімдік міндеттемелер» бөлімі бойынша оны ағымдағы 242
мың ... 59 075 мың ... ... ... ... қарастыру керек.
Бұл үшін қарыздарды реттеу керек:
- жеткізушілер бойынша 53 312 мың теңгеге;
- бюджет бойынша 80 мың ... ... ... ... 23 мың ... ... тыс төлемдер бойынша 72,5 мың теңгеге.
Компанияның өндірістік-қаржылық қызметін «01.01.2005 жылдың эталондық
балансы» көрсеткіштеріне ауыстыру ... ... ... ... ... - 0,54%-тен 6,74%-ке;
- өткізудің - 12,07%-тен 38,28%-ке;
- өз капиталының - 0,58%-тен 9,35%-ке;
- ... - ... ... ... ... - ... 8,5-ке дейін;
- қаржы тұрақтылық - 0,93-тен 0,72-ге дейін;
- банкроттық - 0,26-дан 0,48-ге дейін;
- ағымдық өтімділік - ... 3,8-ге ... ... ... - ... 3,8-ге дейін;
- абсолюттік өтімділік - 47,4-тен 0,12-ге дейін;
- жұмыс капиталы - 64 258 мың теңгеден 151 502 мың ... ... - ... ... ... ... капиталын пайдалану тиімділігі - 0,0042-ден 0,0018-ге
дейін;
айналу кезеңі:
- активтердің - 22 ... 5,6 ... ... өз ... - 16,2 ... 3,25 ... дейін;
- дебиторлық қарыздың - 990 күннен 194 күнге дейін;
- кредиторлық қарыздың - 10 күннен 227 күнге дейін;
- операциялық ... ... - 1000 ... 196 күнге дейін;
- қорқайтарымдылығы - 0,061-ден 0,307-ге дейін;
- нақты ақша ағымы - (-5 328) мың ... 2 593 мың ... ... ... ... - ... айналымдағы қаржылар - 26,3%-тен 53,9%-ке;
- несиелік қаржылар - 0-ден 0-ге дейін;
- ақша қаржылары - 63 307 мың ... 202 945 мың ... ... ...... ... ... өзгеруі – 202 945 мың теңгеге немесе 55,6%;
- қаржылық жағдайдың тұрақтылығы – абсолюттік.
Қарастырылған баланстың және қаржы ... ... ... ... ... ... аумағына ауыстыру және таяу
болашақта компанияның тиімді жұмысын қамтамасыз ету бойынша нақты шараларды
қарастыруға негіз бола ... ... ... ... құрылымын жетілдіру бойынша
инновациялық факторларды енгізу
Инновациялық факторлар негізінде компанияның қаржылық жағдайын жақсарту
жолдарының бірі өндірісті, еңбекті және ... ... ... ЖШС ... құрылымын жетілдіру стратегиясы билік
функцияларын орталықтандыру және бейорталықтандыру арасында ең ... ... ... бұл ... ... ... орта факторларының (сұраныс, баға және конъюнктура) өзгеруіне
жедел бейімделу;
2) компанияның басшысын өндірісті оперативті басқаруға ... ... ... ... ... ... буындары мен сатыларының арасында
қолайлы байланыстарды орнату; басқару ... ... ... ... шешу өкілеттілігін, осы мәселе бойынша ең көп ақпараты мен
біліктілігі бар басқару аппаратының бөлімшесіне ... ... ... ... ... басқарудың құрылымын шеңберінде басқару процесі жүзеге
асатын, басқару қызметінің бөліну және ... ... ... ... ... ... стратегиясы әртүрлі буындар арасында
бөлінген барлық мақсаттарды біріктіреді, ал олардың арасындағы байланыс
мақасаттарды орындау ... ... ... ... ... ... ... ұғымдарымен - оның ... ... ... ету ... адамдармен және олардың
өкілеттіктерімен – байланысы оның ұйымның жұмысының барлық ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырудағы
маңызды шарт басқару деңгейлері арасында ең тиімді байланысты ... ... Бұл үшін ... ... ... ... ... қорларын тиімді пайдалана отырып, қойған мақсатына жетуге
мүмкіндік беретін стратегияны таңдау керек.
Бүгінгі күні ... ЖШС ең ... ... ... ... ... жалпы жиналысы болып табылады. Жалпы жиналыс экономикалық ... даму ... ... пайданы бөлісу тәртібін белгілейді;
жекелеген бөлімшелерді құру және олардың қызметін ... ... ... ... ... ... бағыттарын белгілейді; әкімшілік пен
еңбек ұжымы арасында туындайтын даулы жағдайларды ... ... ... ... ... да шаруашылық-экономикалық мәселелерді шешеді.
Күнделікті қызмет мәселелерін Бас ... және ол ... ... аппаратының бөлімшелерінің басшылары шешеді.
Бірлестіктің ... ... ... ... барқару
органдары жалпы жиналыста еңбек ұжымының қатысуымен құрастырады және
шешеді.
Бас директор ... ЖШС ... ... ... және оны қызметке
акционерлердің жалпы жиналысы тағайындайды.
Басқарудың белгілі бір қызметтерін атқаратын компанияның бөлімшелері
мен қызметкерлері басқарудың ... ... ... ... ... ... функцияларын өзара экономикалық, ұйымдастырушылық,
әлеуметтік және психологиялық байланыстағы ... ... ... жеке ... ... ... басқару аппараты ғылыми-техникалық, экономикалық ... ... ... ЖШС барлық бөлімдерінің өзара
байланыстырылған бірлігін қамтамасыз ететіндей, ... ... ... ... ... тиімді пайдалануды қамтамасыз ететіндей етіп
түзілген.
«Алекс» ЖШС басқару құрылымына сәйкес ... ... ... Бас ... 4 ... ... ішінде Бас директордың 2
бірінші ... ...... бас ... ... ... ... және сыртқы экономикалық қызмет бойынша.
Компанияның негізгі потенциалы оның адам ресурстарында. Қажетті білікті
еңбеккерлерсіз бірде-бір ұйым мақсатына жете ... және ... бере ... ЖШС ... ... ... мәліметтер мен
көрсеткіштерді қарастырайық.
Компанияның ... ... ... ... және ... 18-ші ... келтірілген.
18-ші кесте.
Компанияның өнеркәсіптік-өндірістік персоналының құрылымы
|№ ... |2006 |2007 |% |
|1 ... ... саны - ... |459 |429 |93,4 |
|2 ... |15 |13 |86,7 |
|3 ... |55 |32 |58,2 |
|4 ... |39 |40 |102,6 |
|5 ... |350 |344 |98,3 ... ... талдау соңғы жылы персоналдың жалпы саны 6,6%-ке
қысқарғанын көрсетеді, олардың ішінде ... мен ... ... және 41,8%; жұмысшылардың саны 2,7%-ке қысқарды, ал ... ... ... ... ... ... ... бөлімдерінде
персонал қысқарған.
Еңбеккерлердің білімі бойынша құрамы келесі мәліметтермен сипатталады:
басшылар мен мамандардың көп бөлігі жоғары ... - 46,5%,, 46,8% - ... ... 6% - орта білімді. Басшылар мен мамандардың орташа жасы 48-
де. Басқару лауазымдарында осы сала ... ... ... ... ... ... және тұлғалық қасиеттері бар, дұрыс
шешім қабылдай алатын мамандар ... ... ... ... білімі, 70%-нің орта арнайы білімі, 4%-нің орта білімі ... ... ... ... ... орта ... білімі, 6%-нің орта
білімі бар.
Сонымен компанияның еңбеккерлерінің ... ... ... ... ... ... беретіндей жоғары.
Еңбеккерлердің білім деңгейі 14-ші суретте көрсетілген.
14-ші сурет. 2007 жылғы компанияның еңбеккерлерінің білім деңгейі.
Жұмысшылардың жұмыстан ... ... ... ... болды:
еңбекақының уақытылы төленбеуі себебінен өз еркімен жұмыстан шығу; жұмысқа
және еңбекақыға қанағаттанбау; еңбек ... ... ... ... ... ... қиындықтар жұмыс
күшін толық пайдалану, өндірістік процесстерді кешенді механикаландыру және
автоматтандыру, жаңа техниканы енгізу ... ... ... ... ... «Алекс» ЖШС мамандарды дайындау және біліктілігін
жоғарылатуға қаржыларды ... ... ... осы ... ... 17,4 млн. ... ... қаржы бөлді (x). Енді осы
инвестиция түрінің кәсіпорынның өнім ... ... ... әсер ету
деңгейін қарастырайық, ол ... ... ... анықталған.
19-ші кесте
Корреляциялық-регрессиялық талдау жүргізуге қажетті бастапқы мәліметтер
|Р/с№ |шығындар |түсім |X |Y |Х*Х |Y*Y |Х*Y |Yх= |
| |x |y | | | | | |Ао+ А1х |
|1 |0,95 |7,2 ... |0,9025 |42,25 |1,69 |5,60174 |
|2 |1,1 |9,8 ... |1,21 |27,04 |1,82 |6,07865 |
|3 |0,5 |7,6 ... ... |6,60855 |
| | | | | | |1 | | |
|4 |0,88 |9,4 ... |0,7744 |30,25 |2,475 |6,60855 |
|5 |0,65 |6,4 |0,5 |7,6 |0,4225 |57,76 |3,8 |6,8735 |
|6 |0,62 |5,1 ... |0,3844 |72,25 |4,42 |6,97948 |
|7 |0,35 |5,2 ... |0,1225 |65,61 |4,374 |7,08546 |
|8 |0,65 |9,7 ... ... |3,162 |7,50938 |
|9 |0,26 |6,5 ... |0,0676 |70,56 |5,376 |7,61536 ... |0,83 |10,3 ... |0,6889 |40,96 |4,16 |7,66835 ... |0,64 |8,4 ... |0,4096 |94,09 |6,305 |7,66835 ... |0,45 |7,11 ... ... |7,66835 |
| | | | | | |5 | | ... |1,1 |10,7 |0,7 ... ... |7,9333 |
| | | | | | |5 | | ... |0,71 |6,6 ... |0,5041 |43,56 |4,686 |7,98629 ... |0,7 |7,35 ... ... |8,62217 ... |1 |11,2 ... ... |8,72815 ... |0,54 |8,1 ... |0,2916 |88,36 |8,272 |8,88712 |
|18 |0,85 |10,1 ... |0,7225 |51,84 |6,84 |9,25805 ... |0,52 |8,5 ... |0,2704 |46,24 |6,46 |9,25805 ... |1,05 |11,4 |1 ... ... |9,523 |
|21 |1 |8,35 |1 |8,35|1 ... |9,523 |
| | | | | | |5 | | ... |0,65 |6,25 ... ... |9,78795 ... |0,45 |5,5 |1,1 |9,8 |0,2025 |96,04 |10,78 |10,0529 ... |0,95 |6,8 |1,1 ... ... |10,0529 ... |17,4 |193,56 | | |13,976 ... |
| | | | | | |7 | | ... мен А1-ді ... үшін келесі теңдіктер жүйесін шешеміз:
Аоn + А1∑х =∑Y
Ao∑x + A1∑x=∑xy
24Ао+17.4А1 = 193.56
17,4Ао + 13,967 А1 = ... ... шешу ... келесі мәндерді аламыз:
A0 = 4,224
А1 = 5,299
Корреляция коэффициентінің байланысының тығыздық деңгейін анықтаймыз:
r = (XY – X*Y)/σx * ... X =∑х / n = 17,4 / 24 = ... =∑у / n = 193,56 / 24 = ... =∑ху / n = 147,45 1 / 24 = 6, ... =√х - (х) ... ... ;
мұнда: х =∑ х / n = 13,967 / 24 = 0,582; х = ... =∑ у / n = 1644,17 / 24 = 68,507; у = ... = (6,144 – ... / ... = ... мен икемділік коэффициенттерін есептейміз:
ρ = r* 100%;
ρ = 0,67* 100% = 45.
Э = ... = ... / 8,065 = ... жұмысшылар мен қызметкерлердің біліктілігін арттыруға
бағытталған ... ... ... байланыстың графикалық көрінісі
келесідей:
15-ші сурет. Корреляциялық талдау нәтижелері.
Сонымен, графиктен корреляция коеффициенті 1-ге ұмтылғанын көреміз,
бұл ... мен ... ... ... ... ... ... жұмсалған шығындар мен қосымша ... ... ... ... екенін көрсетеді, ал Yх өсуде, бұл
тікелей байланыс болып табылады: басқару шығындары неғұрлым ... ... ... ... ... ... ... компания кәсіпорынның жоғары ... ... ... және нарықтағы орнының тұрақтылығын
қамтамасыз ететін басқару жүйесін қалыптастыруы керек.
Компанияның ұйымдастырушылық құрылымын жетілдіру процесінде біз ... ... ... ... ... ... «Алекс» ЖШС қалыптасқан
басқарудың сызықтық-қызметтік ұйымдастырушылық құрылымын және оның жаңа
нарықтық ... ... ... отырып, компания үшін басқару
құрылымының дивизиондық ... ... ... ... ... ... өзара бағыныштылық сипатын ... ... ... ... ... бұл ... көңіл аудару керек. Дәл осы ... ... ... барлық
буындарының бағыныштылығын күрт өзгерту жүргізіледі.
Нәтижесінде әр құрылымдық бөлім үшін басқару функциялары, ... ... ... және ... ... ... мен ... жауапкершілігі мен құқығы белгіленеді.
Кез келген компанияның басқару құрылымын қайта құру бағалауды қажет
етеді, ең алдымен қойылған ... жету ... ... ... ... ... құру көбінесе басқару жүйесін жетілдіру арқылы
кәсіпорынның жұмысының тиімділігін арттыруға бағытталған. Бұл ... ... ... ... ... ... өсуі,
басқарудың жаңа стилі болып табылады. Басқарудың ұйымдастырушылық құрылымын
бағалаудың маңызды көрсеткіші ... оны жаңа ... ... ... ... болып табылады.
Компания үшін дағдарыс жағдайында басқару ... ... ... пайдалану, шығындарды азайту және ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Себебіне
қарамастан міндетті түрде басқару иерархиясының төменгі ... ... және ... ЖШС ... ... бөлімдердің
өндірістік-шаруашылық дербестігін кеңейту мәселесі туындайды.
Басқарудың ұйымдастырушылық құрылымын жетілдіру ... ... және ... ... ... таңдауға келіп
саяды. Орталықтандырылған және бейорталықтандырылған басқару арасында
үйлесімді келісім табуға ... ... ... ... ... саясатты жүргізу және бейорталықтандырылған оперативті
басқарумен сипатталатын басқару жүйесін құру ... ... ... ... үшін жаңалықтар тобын, бағдарламалық-
мақсаттық жолды, ... ... ... ... ... құрылымын жобалау кезінде ұйымның стратегиялық шаруашылық
бөлімшелері концепциясын қолдануға көбірек көңіл бөлу ... Бұл ... ... ... ... асырылады: стратегияны түзуді орталықтандыру
және оны жүзеге асыру процесін бейорталықтандыру, басқарудың икемділігі мен
үйлесімділігін қамтамасыз ету, ... ... ... ... кең ... ... ЖШС үшін қазіргі кезде стратегиялық шаруашылық бөлімшелері
концепциясын қолданатын басқарудың ұйымдастырушылық құрылымы сызбасы тиімді
модель болып табылады (16-шы ... ... ... ретінде стратегиялық
басқаруға бағытталған, диверсификацияланған ұйым моделі қабылданған. Бұл
жол ұйымды басқаруды бейорталықтандыруды қарастырады.
16-шы ... ... ... ... ... басқару
құрылымы сызбасы.
Бұл модельді қолдану келесі ... ... ... ортаның өзгеруіне сай және жедел бейімделуге мүмкіндік беретін,
басқарудың қазіргі заманғы ұйымдастырушылық құрылымын құру;
2. Ұзақ мерзімдік перспективада ұйымның тиімді ... ... ... ... ... ... ... асыру;
3. Бірлестік басшылығын, ғылыми-өндірістік кешенді жедел басқаруға
байланысты, күнделікті жұмыстан босату;
4. Қабылданатын шешімдердің оперативтігін ... мен ... ... ... ... ... пен
бәсекелестік қабілетті арттыра алатын, бірлестіктің барлық бөлімшелерін
кәсіпкерлік қызметке ... ... ... ... жоғарғы деңгейі басқарудың типтік
құрылымы немесе басқа да ... ... ... ... жаңа ... көшу ... ... басшылықтың функциялары
елеулі өзгереді. Бірте-бірте ол бөлімшелерді жедел басқарудан ... ... мен ... ... басқаруға ден қояды.
Қазіргі кезде Бас директор, бас ... ... бола ... ... де ... ... Барлық бөлім басышылары да бас ... ... ... Бөлімдерді Бас директордың ... ... бас ... ... ... ... ... отырған ұйымдастырушылық құрылымның ерекшелігі ұйымның
құрамында стратегиялық шаруашылық бөлімдерді бөлу және жеке ... ... ... ... ... статусын беру болып ... ... анық ... ... өз бәсекелестері мен нарықтары бар
ғылыми, өндірістік-шаруашылық қызмет немесе қызметтер тобы ... ... Әр ... ... ... ... өз мақсаты болуы
керек.
Дербес шаруашылық бөлім бөлімше, филиал, цехтар тобы немесе жеке ... ... яғни ... ... кез ... деңгейінде болуы
мүмкін. Әр бағыт үшін жауапкершілік бір басқарушыға – директорға жүктеледі.
Директор стратегияға жауапты, ол өз ... ... ... және ... салымдары мәселелері бойынша мүдделерді қорғауға дайын
болуы керек. Сонымен қатар, әр түрлі дербес бөлімдер ... ... ... олардың жоспарлары жалпы компания мүддесін есекре ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның ұйымдастырушылық құрылымының күрделілігімен, оның
ерекшелік сипаттарымен, жинақталған ... және ... ... ... ... бір ... шешуге тура келеді: бұл
бөлім сызықтық болу керек пе, әлде штабтық па. Бұл ... бір ... ... ... ... өйткені бұл мәселені әр кәсіпорында әр түрлі шешуге
болады.
Біздің модельде дербес ... ... ... орта ... олар ... ... ... жүзеге асырылады, басқарудың
төменгі деңгейінде ... ... және ... ... құрылған пайда орталықтары орналасқан. Бұл ... ... ... басқару жүзеге асырылады. Барлық орталықтар екі топқа
бөлінеді: дербес шаруашылық бөлімдердің құрамына ... және ... ... ... енген пайда орталықтары қызметтің бір
негізгі ... ... ... ... өзара тығыз байланысқан
құрылымдық бөлімдер ... ... ... ... ... Бұл топтан жеке заңдық ... ... ... ... ... ... құрамына енбеген орталықтарды екі топқа
бөлуге болады: ұйымның, заңдық дербестігі бар, құрамдас фирмалары; ұйымның
басшылығына тікелей ... ... есеп ... қызмет ететін
бөлімдер.
Заңдық дербес ұйым ретінде технологиялық процесі ... ... ... ... ... және ... мүмкін бөлімдерді қайта құру қолайлы. Және де олар өз ... есеп және ... ... жағдайында қамтамасыз ете
алатын болса.
Ұйымның тікелей бағынышында олардың қызметі жалпы компанияның және
оның ... ... ... жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін
қажет бөлімдерді сақтап қалу дұрыс болады.
Басқарудың ұйымдастырушылық құрылымын ... ... ... ЖШС ... ... ... сұраныс және басқа сыртқы
орта факторларының өзгеруіне жедел бейімделуге және ... ... ... ... ... жұмыс орындарын сақтап
қалуға мүмкіндік береді.
Бұл құрылым басқарудың жоғарғы деңгейіндегі басшы және ... ... ... бөлімдер мен пайда орталықтарына бірте-бірте ... ... Бұл ... бірқатар функцияларын жоғарғы деңгейден
төменгі деңгейлерге беру және оларды білікті менеджер және маман ... ету ... ... жаңа ... ... ... ... келесі
міндеттерді ескеру қажет:
- басқару құрылымының түрін анықтау;
- басқару деңгейлері бойынша бөлімдердің құрамы мен санын анықтау;
- ұйымның буындары арасында өзара ... ... ... ... ... ... ... есептеу.
Басқарудың жаңа құрылымын жобалаған кезде құруға қойылатын талаптарды
да ұмытпау керек. Ұйымдастырушылық құрылымға қойылатын ... ... ... отырып, компанияны басқарудың ұйымдастырушылық құрылымын
жетілдіруге мүмкіндік беретін бірқатар негізгі факторларды атап көрсетуге
болады.
1. Оптималдық. Егер ... ... ... буындары мен
сатылары арасында басқару ... ең аз ... ... ... ... ... ... деп есептеледі;
2. Жеделдік. Бұл талаптың мәні шешім қабылдау мен оны орындауға
дейінгі уақыт ішінде ... ... ... ... жүзеге
асыруды жоққа шығаратын, орны толмас кері өзгерістердің болып үлгермеуінде;
3. Сенімділік. Басқару аппаратының құрылымы ... ... ... беру ... ... ... мен ... да
мәліметтердің өзгеруін болдырмау керек, басқару жүйесіндегі байланыстың
үзіліссіздігін қамтамасыз ету керек;
4. Үнемділік. Бұл талаптың мәні ... ... ... ... ... ... шығындардың ең төмен деңгейі жағдайында қол
жеткізуде;
5. Басқару ... ... Әр ... ... ... ... ... сипаттарының өзгермейтіндігі, басқару жүйесі мен ... ... ... ... Сыртқы орта өзгерістеріне сай өзгере алу қабілеті.
«Алекс» ЖШС басқарудың ... ... ... ... ... ... тағы бір құрылымға тоқталып кетуге ... ... ... ... ... және сызықтық басшылар санын
көбейтуді талап етеді.
Олардың арасында тұрақты түрде өткізілетін ... ... ... қажетті ақпараттармен қамтамасыз ету,
ұйымдастырушылық-техникалық ... ... ... ... ... ... ... үшін арнайы үйлестірушілер
штабын құруды қажет етеді. ... ... ... ... ... ... деп ... Бұл басқару құрылымының
ерекшелігі оның барлық басқару түрлерін – сызықтық, функциялық, тақырыптық
- ... ... және ол ең ... ... ұйымдастырушылық-
техникалық шешімдерді қабылдау және бақылаудың бірлігін сақтай ... ... ... ... ... ... ... құрылым, құрылымдық буындардың ... ... ... ... ... объект ретінде басқаруға
мүмкіндік береді. Осыдан оның ... ... яғни ... ... өз бойына иерархиялық бағыныштылықтың барлық мүмкін
варианттарын жинақтаған: ... ... ... ... ... ... үшін эксперттік әдісті
таңдаймыз. Осы әдіспен басқару құрылымын жобалау кезінде ... ... ... ... және ... ... ... ең жақсы
қамтамасыз ететін барлық ... ... ... ... ... ... мен осал ... эксперттік анықтауда.
«Алекс» ЖШС басқарудың ұйымдастырушылық құрылымын жетілдіру кезінде
өкілеттілік пен жауапкершіліктің ... ара ... ... ... қызметін айқын реттеу маңызды болып табылады. ... ... ... ... ... бұл ... ең ... және жауапты бөлігі болып табылады.
Басқарудың жоғарғы деңгейін қарастырамыз және оған ... Бас ... ... екі ... ... - ... бас
директорының және бас инженерінің. Қалыптасқан құрылым бойынша бас инженер
лауазымының ... ... ... бас директорды бас инженер
қызметін атқарудан босатамыз және бұл ... ... бас ... ... құрылымнан бас бухгалтерді оның ... ... ... және оны ... бас ... ... құрылымнан заң бөлімін шығарамыз және оны тікелей бас ... ... ... бас директордың қауіпсіздік ... ... оған ... ... ... мен ... Біз бас ... қауіпсіздік бойынша орынбасары лауазымын
жойып, оның орнына «Қауіпсіздік қызметі» фунуционалдық ... ... оған ... ... және ... күзет бөлімдері кіреді.
«Қауіпсіздік қызметі» тікелей бас директорға ... бұл ... ... ... ... ... бас ... басқа орынбасарлары арасында қайта бөлу
бойынша өзгерістер ұсынамыз. Жалпы сұрақтар бойынша басқару функциясын бас
директордың кадр және ... ... ... ... бас ... кадр және жалпы сұрақтар бойынша орынбасарының
басқару ... ... ... ... ... ... ... бойынша орынбасары басқаратын бөлімдер
негізінен өндірістік қызмет пен кооперацияға байланысты. Сондықтан бұл
бөлімдерді бас ... ... және ... ... ... ... ... берген дұрыс. Нәтижесінде бас директордың өндіріс
және завод аралық кооперация бойынша ... ... ... бөлімін, шаруашылық цехты, транспорт цехын, қойма ... ... ... өндірістік кешенін басқарудың икемді басқару
құрылымы құрылады. Бас директордың ... ... ... ... қысқарады.
Бас директордың бірінші орынбасары - жалпы сұрақтар бойынша орынбасары
- «Алекс» ЖШС бас ... - ... ... ... функциясын атқарады:
бас энергетик, бас механик, күрделі құрылыс және еңбекті ... ... ... ... басқаруды, қалыптасқан жүйедегі сияқты,
бас инженерге жүктеу керек.
Біз ұсынған ұйымдастырушылық құрылымды жетілдіру ... ... оның ... ... ... Өткізу нарықтары мен өндірістік
технологиялары әр түрлі және әр түрлі нарықтық стратегияны ... ... ... ... ... Ол бөлімдердің кеңірек
дербестігі және жоғарғы басшылық ... ... ... ... ... ... ... нәтиже бойынша жүргізіледі.
Жалпы ұсынылған басқару құрылымы компания алдында тұрған бағдарламалық
стратегиялық міндеттерді – осы ... 3.1 ... ... ... ... концептуалдық бейнесіне жету – ... ... ... ... ... ... ғылыми зерттеулер келесі
қорытындылар мен ұсыныстар жасауға мүмкіндік береді:
1. Инновациалық менеджменттің ... ...... ... және тұтынудың бірлігін, яғни инновациялық өнімге ... ... ... ететін, ұйымдастыру және басқару әдістерін қолдану
нәтижесінде сандық және ... ... ... инновациялық процесстерді
басқару.
2. Қазіргі уақытта инновациялық кәсіпкерліктің пайда болу қажеттілігін
келесілер ... ... ... ... күшеюі, олар ғылыми-техникалық
прогрессті экономикалық әрекеттің барлық ... ... ... жаңа техниканы құру мен енгізудің тиімділігін арттырудағы ғылымның
анықтаушы ... жаңа ... ... ... мерзімін елеулі қысқарту, өндірістің
техникалық деңгейін жоғарылату, ғалымдар мен жаңашылдардың шығармашылығын
жаппай дамыту ... ... ... ерекшелігі, шығындар мен нәтиженің
белгісіздігі, зерттеудің айқын көрінетін көп ... ... және ... ... жаңа ... игеру барысында шығындардың көбеюі және ... ... ... мен ... жедел моральдық ескіруі; жаңа техника мен
технологияны жеделдетіп енгізудің ... ... және ... ҚР-да инновациялық қызметті дамыту үшін ел басшылығы мемлекеттік
индустралдық инновациялық саясаттың ... ... ... ... мен ... ... Қазақстан Республикасының 2007-2015
жылдарда индустриалды-инновациялық даму ... оны ... ... мен ... ... ... қатар 2006 жылы Қазақстан
Республикасының «Инновациялық қызмет ... ... 3 ... 2006 ... ... келтірілген компанияның 2004-2007 жылдар аралығындағы
өндірістік қаржылық қызметін талдаудың материалдары ... ... ... ... ... есеп кезеңдеріндегі ... ... ... ... қаржылық жағдайы өтпелі-
тұрақты деп есептеледі. Динамикада ... ... ... ... деп ... ... ... компания үшін ең табысты кезеңдер 2005
жылдың 2-ші және 3-ші тоқсандары ... ... ... ... ... ... ұдайы кіріс ақша ағымдарын өндірудің ... ... ... тенденциясы байқалады.
Түсімге байланысты көрсеткіштерді зерттеу - өндірістік өзіндік құн
және жалпы қаржылық нәтиже – ең ... ... ... 2004 ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Негізгі қызметпен байланысты емес кіріс-шығыс қызметтерді айқындайтын
көрсеткіштерді талдау – бұл ... ... және ... да ... ...... негізгі қызметке байланысты шығындары ... ... ... ... ... жылы компания алатын таза табыстың күрт төмендеу тенденциясы
айқын байқала бастады: 2005 ... ... ... ... Қорытынды қаржылық коэффициенттердің жиынтығы бойынша келесі
тұжырымдамалар жасауға болады: ... ... ... және ... өз ... ... нормативтік көрсеткіштерден асып түскен
(олар инвестициялық компанияның қызметіне сай ... деп ... ... жылдар аралығындағы капитал құрылымының коэффициенттер
тобы 31.12.2007 жылға компания капиталының құрылымында несиелік қаржылардың
жоқтығын көрсетеді, мұны ... ... деп те және ... ... тәуекелдіктің жоқтығын көрсететін кері факт деп
те қарастыруға болады.
Кезең бойында негізгі ... ... ... нормативтік
деңгейден жоғары көтерілмеді. Сонымен қатар 2007 жылы ... ... ... мұны ... жылғы осы көрсеткіштің
мәнінен көруге болады - 0,5398.
Кезең бойында қарыздың қамтамасыз етілу ... ... ... ... ... ... және «Алекс» компаниясының өндірістік-шаруашылық
қызметінің аналитикалық мәліметтері дағдарыстан шығуға және таяу болашақта
қаржылық көрсеткіштерді күрт жақсартуға ... ... ... ... ... етеді.
«Алекс» компаниясының баланстары мен қаржылық ... және ... ... ... ... 2004 және 2005 жылдары ... мен ... ... ... ... ... нақты
қабылданатын компанияның жағдайлары болды және олар өзінің ... ... ... ... ... эталон бола алады деген
бастапқы ... ... деп ... ... ЖШС АҚ ... ... ұйымдастырушылық құрылымын
талдау бұл құрылымның кемшіліктері жеткілікті екенін көрсетті. Ол шектен
тыс орталықтандырылған және ... ... ... міндеттерін
шешуге мүмкіндік бермайді. Қызмететудің жаңа мақсаттарына байланысты пайда
болған, ... ... ... ... ... ... жағдайлар бірлестіктің бағдарламаларын ... ... ... ... ... ... ... жасалды, ол жыл сайын еңбеккерлердің
қысқаратынын, кадрлар ... ... ... ... ... ... ... категориялары бойынша, еңбекақының төмендігіне
байланысты. Компанияның қаржылық жағдайының ... да ... ... жоғары қарқынмен өсуде. Жалпы компанияның қаржылық-
экономикалық ақуалы біршама нашарлағанын атап айтуға ... (осы ... ... ... және бұл ... ... ... ұйымдастырушылық құрылымының жетілмегендігіне байланысты.
7. Ұйымдастырушылық құрылымды жетілдірудің жолдарының бірі ... ... ... ... ұйым моделі
қарастырылды.
Нәтижесінде бас директордың қызметі жеңілдетілді, жоғарғы ... ... оның ... ... ... барлық деңгейде
қызметті үйлестіру күшейтілді.
Ұсынылған басқару құрылымын енгізу үшін әкімшілік-басқару аппарытын
жартылай қысқарту керек. «Алекс» ЖШС АҚ ... ... ... ... ... ... кезінде өндірістің динамикалық өзгеруі мен
талаптарына бейімдірек ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалық
стратегиялық міндеттерді – осы жұмыстың 3.1 ... ... ... ... ... бейнесіне жету – орындауға
бағытталуы ... ... ... С. Новые формы инвестиций в ... ... 1999. ... ... С. ... ... ... ценных бумаг. 1999. №21.
3. Ансофф И. Стратегическое управление.-М.:Экономика,1989.
4. Анчишкин А.И. ......... М.: ... ... ... К.А., ... В.П. Математика плановых решений. - М.:
Наука, 1980. - 224 ... ... М.И. ... ... ... и зарубежный опыт. – Мн. 1995
7. Вольский А.П. Индустриальная, ... и ... 1999. ... ... В.И., ... З.М. ... в ... группах. Процедуры и
методы сравнительного анализа. - М.: ... 1991. - 192 ... Все о ... ... ... для ... кәсіпорындар,
экономических и коммерческих служб. М.: Азимут-центр. 1992. С. ... ... П. ... ...... истории и
статистики//Рынок ценных бумаг. 1999. ... ... ... ... ... ... практика. - М.:
Финансы и статистика, 1997. - 368 с.
12. Дракер П.Ф. ... как ... в ... ... и ... М.: СП ... Интернешнл”. - 1992. - С. 41 .
13. Жизнин С.З., Крупное В.И. Как стать бизнесменом. - Минск.: Издательская
группа ... - 1990. - С. ... ... Г.Н. ... ... к регулированию взаимодействия
инвестиционной и инновационной сфер//Финансы. 2004. ... ... А.И. ... ... ... и ... ... ред. Бора. М., 1998.
17. Инновациялық менеджмент /под ред. С.Д.Ильенковой./ М.: Банки и биржи,
ЮНИТИ, 1997.
18. ... ... Под ред. С. Д. ... – М.: 1997 ... ... А.М., Оленев Н.И., Примак А.Г., Фалько С.Г. Контроллинг в
бизнесе. ... и ... ... ... контроллинга в
организациях. - М.: Финансы и статистика, 1998. - 256 с.
20. Кулагин А. Ориентиры реформирования научной ... 2004. ... ... Л.А., Лепе Л.Н., Семенов П.М. ... ... - М.: ... ... научно-
консультационный центр экспертизы, 1996. - 90 с.
22. Лыскин Е.А. и др. Контроллинг как ... ... ... ... ... Маниловский Р.Г. Бизнес-план. - М.: Финансы и статистика, 1998. - 160
с.
24. Менеджмент ... и ... ... А.В., – М.: 2004
25. Менеджмент организации. Учебное пособие. Под ред. ... ... Н.А. – М.: ... – М. ... Менеджмент. Яковлева О.Н., – М.: 1998
27. Мирзоев Р.Г. Методология эффективности в ... и ... ... - СПб, ... Мухин Ю.И. Наука управлять людьми: изложение для каждого. - М.: ... - 368 ... ... А. ... ... и ... деятельности/
Экономист. 1999. №3.
30. Новицкий Н. Инновационный путь развития экономики//Экономист. 2004. №6.
31. Орлов А.И. Сертификация и ... ... - Ж-л ... 1997. Т.63. № 3. С. ... ... А.И. ... в ... моделях. - М.: Наука,
1979. - 296 с.
33. ... ... ... ... ... ред. ... ... М.: Экономика, 2004.
34. Основы менеджмента. Мескон М.Х., Альберт М., Хедоури Ф., – М.: 2006
35. Паркинсон С.Н. Законы ... ... Пер. с ... - М.: ... - 448 ... ... функционирования экономики Российской Федерации//Экономист.
2004. №6.
37. Рой О.М. ... ... ... функции и методы. Курс
лекций. - Омск, ... ... Ф., ... Н. ... ... и оценки инновационных проектов. -
Консультант директора. - 1996. № ... ... ... - М.: ... ... - 1992. - С. ... ... и практика накопления и инвестиций в переходной ... ред. ... ... ... ... СГЭА., 1999.
41. Уткин Э.А. Контроллинг: Российская практика. - М.: ... ... 1998. - 240 ... ... С.Г., Носов В.М. Контроллинг на предприятии. - М.: Об-во
"Знание" ... 1995. - 80 ... ... Х. ... от А до Я: Пер. с нем. - М.: ... и
статистика, 1998. - 240 с.
44. Хан Д. ... и ... ... ... / Пер. с нем. ... ... и ... 1997. - 800 с.
-----------------------
Капитал (инвестиция) нарығы
Таза бәсекелестік нарығы
ИННОВАЦИАЛЫҚ
ИНФРАҚҰРЫЛЫМ
Жаңалықтар нарығы
Шаруашылық пайда орталықтары
Заңдық дербес пайда орталықтары
Пайда ... ... ... ... ... қызметтер
Ұйымды басқару
Жоспарлау
3. Орындау
2. Шарттарды анықтау ұйымдастыру
4. Басқару
Мақсат қою
1
стратегия таңдау
1.

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 85 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорындардың маркетингтік қызметтері35 бет
Қаржылық менеджментте тәуекелді анықтау және талдау110 бет
Жоғары мектеп жасындағы оқушылардың оқу жетістіктерін бағалауда компьютерлік оқыту және бақылау бағдарламаларының рөлін анықтау50 бет
Қазақстан сақтандыру компаниялары: инвестициялық қызметінің басымдықтары және жетілдіру механизмі87 бет
"Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау 60 бет
"Астана-финанс" акционерлiк қоғамы12 бет
"ҚазТрансОйл" АҚ-ның өндірістік-шаруашылық қызметі58 бет
"Қаражанбасмұнай СІТІС" ААҚ44 бет
1. ЖШС «lifecare ethicals» компаниясының жалпы сипаттамасы14 бет
CRM – жүйесі7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь