Қазақтың XX ғасырдағы мәдениеті

Жоспар

Негізгі бөлім

1) Қазақтың XX ғасырдағы мәдениеті
2) Қазақстан Республикасы мәдениетінің ерекшеліктері
3) Еуразиялық мәдени тип.

Пайдаланылған әдебиеттер
Қазақтың XX ғасырдағы мәдениеті
Абайдан басталған қазақ мөдениетіндегі тың сарын XX ғасырдың бас кезінде ары қарай жалғасты. Қазақ мәдениеті XX ғасырды әрі үмітпен, әрі түңілуімен қарсы алды. Дүниежүзілік техникалық және демократиялық прогресс Азия құрылығына да жете бастады. Ұлттық идея темір тордағы халықты толғандырып, оны азаттық үшін күресуге ұмтылдырды. Әрине, ұлт-азаттық күреске бүкіл Ресей империясын қамтыған революциялық және реформалық қозғалыстар да өсерін тигізді. Алайда, Қазақстандағы толқулар тек орыс революционерлерінің ықпалымен болды деу жаңсақ пікір. Бірде-бір ресейлік саяси ұйым мен белгілей қайраткерлер империяны таратып, басқа ұлттарға азаттық әперу туралы мәселе көтермеді. Социал-демократтардың өздері Шығыс халықтарының оянуына панисламизм, пантюркизм айдарын тағып, күдіктене қарады. Мәселе, сонымен бірге Ресеіздің халықтары әр түрлі өркениеттерге жататындығында. Батыс христиандарына жақын эстондар мен араб-парсы өлеміне түбірлес өзбек, қазақтардың арасьшда ортақ мәдени негіз тым аз еді.
Өзіне туысқан халықтардағы сияқты Қазақстандағы мәдени қайтадан жаңғыру орыс экспансиясына қарсы шығудан басталды. XX ғасырдың басында қазақтан шыққан алғашқы саяси қайраткерлердің бірі Міржақын Дулатов қазақ халқыньщ Манифесі — "Оян, қазақ!" өлеңін жариялады. Ол тұңғыш рет халықты ашық күреске шақырған ұран тастады: "Қазақстаннан болған социал-демократтарға бірауыз сөз айтамын: Еуропаның пролетариясы үшін қанды жастар төгуіңіз пайдалы, бірақ өз халқымыз қазаққа артық назар салыңыз, қара халқы алты миллиондық бір ұлы тайпа бола тұрып, басқа халыққа қарағанда жәрдемсіз азып-тозып кетер". (Оян,қазақ1 10 б.). Міржақып саяси мәселелермен қоса өз шығармасында қазақ мәдениетін тұйықтан шығаратын жолдар іздейді. Ең алдымен мәдеші тоқыраудың себебін М. Дулатов бодандықтан кереді.
Қазақтың рухани мәдениеті мен менталитетінде өшпес із қалдырған алып тұлғаның бірі - Шәкәрім Құдайбердіұлы. Оның шығармашылығының
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Х. Маданов «Қазақ мәдениетінің тарихы» Алматы 1998 ж.
2. «Қазақстан тарихы» Алматы Атамұра баспасы , 1998 ж.
3. Ч. Мусин «Қазақстан тарихы» Алматы 2005 ж.
4. Е.Б. Бекмаханов «ХІХ 20 – 40 жж. Қазақстан» Алматы 1994 ж.
С. Аспандияров «Қазақстан тарихы» Алматы 1994 ж.
        
        Жоспар
Негізгі бөлім
1) Қазақтың XX ғасырдағы мәдениеті
2) ... ... ... ерекшеліктері
3) Еуразиялық мәдени тип.
Пайдаланылған әдебиеттер
Қазақтың XX ғасырдағы мәдениеті
Абайдан басталған қазақ мөдениетіндегі тың ... XX ... ... ары ... ... ... мәдениеті XX ғасырды әрі үмітпен, әрі
түңілуімен қарсы алды. Дүниежүзілік техникалық және ... ... ... да жете ... ... идея темір тордағы халықты
толғандырып, оны азаттық үшін күресуге ... ... ... ... ... ... қамтыған революциялық және реформалық
қозғалыстар да өсерін тигізді. Алайда, ... ... тек ... ... ... деу ... ... Бірде-бір ресейлік
саяси ұйым мен ... ... ... ... ... ... ... туралы мәселе көтермеді. Социал-демократтардың өздері Шығыс
халықтарының оянуына ... ... ... ... ... ... ... бірге Ресеіздің ... әр ... ... Батыс христиандарына жақын эстондар мен араб-
парсы өлеміне түбірлес өзбек, қазақтардың арасьшда ортақ ... ... ... еді.
Өзіне туысқан халықтардағы сияқты Қазақстандағы мәдени қайтадан
жаңғыру орыс ... ... ... ... XX ... ... шыққан алғашқы саяси қайраткерлердің бірі Міржақын Дулатов ... ... — "Оян, ... ... ... Ол тұңғыш рет халықты
ашық күреске ... ұран ... ... ... ... бірауыз сөз айтамын: Еуропаның пролетариясы үшін қанды жастар
төгуіңіз пайдалы, бірақ өз халқымыз қазаққа артық назар салыңыз, қара ... ... бір ұлы ... бола тұрып, басқа халыққа қарағанда жәрдемсіз
азып-тозып кетер". (Оян,қазақ1 10 б.). Міржақып саяси мәселелермен қоса ... ... ... ... ... ... ... Ең алдымен
мәдеші тоқыраудың себебін М. Дулатов бодандықтан кереді.
Қазақтың рухани мәдениеті мен менталитетінде ... із ... ... бірі - Шәкәрім Құдайбердіұлы. Оның шығармашылығының ... ... ... мен ... ... қамтиды. Шәкәрім - Абайдың
немере інісі және ұлы ақынның мұрасына сүйенген. Ол арнайы оқу ... да, ... ... ... ... ... өз бетімен үйреніп, сол
тілдердегі шығармалардан дала ойшы тұрғысынан ой ... ... ... де қазақ елін қалай өркениетті, мәдениетті елдер
қатарына қосамын деп талпынады. Оның ойынша, бұл ... ... ... - ... ... ... ... мәдени құндылықтарын жоғалтпай, оларды
заман талабына сәйкес қолдану. Шәкәрімнің рухани ... ... ... ... ... ... дүниетаным ерекше орап алады. Тәңірі,
Нұр, Күн, табиғат - ол үшін ... ... ... ... — ар ... ... ... Кәдімгі этиканы
Шәкәрімің "ар іиімі" деп атауында да үлкен мән бар. Себебі оньщ ... ... ... - ... Бұл ... ... ... үзінді келтірейік: "Әрине, жанның өлген соң тазарып, жоғалуына
нанған кісі ... ... ... жоғарылады-ау деп өлсе керек. Және
ұждан, совесть жанның тілегі екеніне ... кісі ... ... ... ... ... жете қуанса керек. Олай болса нанбай, ұждан,
совесть құр ғана көрініс үшін ... ... ... ... ... ... жоқ ... керек. Ізін білдірмеудің айласын тапса болғаны,
себебі өлген ... жан ... нана ... ұждан, совесть, хан екі өмірге
бірдей керек таянып екеніне нана алмаған кісінің жүрегін ешбір ғылым, ... жол, заң ... ... Егер бір адам ... ... ... өмірі мен
ұждан соның азығы ... ... ... оның ... еш ... қарайта
алмайды. Адам атаулыны бір бауырдай қылып, екі өмірді де ... ... ... жол осы осы ... жолы ... ... діншілерді
қорлыққа түсіріп жүрген шатақ дін, жалқаулық , ... ... ... ... соң да бір ... жан тіршілігі бар. Жан
__________________1
М. Маданов «Қазақ мәдениетінің тарихы» Алматы «Қаржы – қаражат» 1998 8 ... ... ... де ...... ... еш ... кемдік көрмейді. Тіпті бұл жоғарылаудың ең зор
жардамы үш анық дегенім осы" (Үш ... ... ... біз ... ... ежелгі гректегі "каллокагатия", И.
Канттың "кесімді императив" ұғымдарымен астас. ... ...... ... ... өз ... ... ұлы ретінде туған мәдениетіне
өлшеусіз қызмет етті.
Тарих аумағынан қарағанда тым қысқа уақыт аралығында (70 жыл — ... ... ... ... ... ... сан ... құбылыстарды өз
басынан өткізді. 1916 жылдан басталған күрес келесі жылы ... ... ... ... санаған Уақытша үкімет өкілдері сөз
жүзінде өзінген ... ... ... ... Қазақ ғұламасы Ә.
Бөкейханов революция жасала сала ... ... ... ... ... деген өз үндеуін жариялады. Жалпы алғанда, қазақтың ... XX ... ... ... қайта құруда "Алаш" партиясының рөлі
ерекше болды.
Революцияның бастапқы кезіндегі маңызды мәселенің бірі ұлттық-мәдени
автономияға қатысты еді. ... ... ... кадеттік,
социалистік және коммукистік бағыттарының көсемдері бұл идеяға қарсы шықты.
В.И. Ленин болсын, Ф. ... ... ... ... ... бір ... бағынған Ресейдің империялық мәнін ... ... ... оған қоса ... атышулы "барлық елдердің
пролетарлары, бірігіңдер!" ұранын басшылыққа алып, ұлттық ... ... ... ... ... айындағы басылымында "Қазақ" ... ... ... қойды.
Автономияның қазақтарға ауадай қажет екендігін айтын оның үш ... ... ... ... ... ... ... және ұлттық
ерекшелікгер). 1917 жылдың 21-26 шілдесінде Орынбор ... ... ... ... Оның ... бойынша "Алаш" партиясының
бағдарламасы ... Бұл ... 5-12 ... ... екінші съезде құпталынып, осы ... ... ... негізгі заңына айналды. Сонымен 1917 ... ... ... ... ... ... жетістіктерге жетті және ұлттық төл
мәдениетті дамытуға мүмкіңдік алды. Қазақ рухани мәдениетінің сол тұстағы
деңгейіңде "Алаш" қайраткерлері ... ... тұр. ... ... ... әдейі "контрреволюцияшыл-ұлтшылдар" деп жала жапқан. Алайда,
большевикіер орнатқан тоталитарлық жүйе қазақ халқының ... ... да) ... алу, ... өркендеу мүмкіндіктерін құлдыратын
жіберді. XX ғасырдағы ең сұмдық қылмыстардың бірі ... ... ... жүйе өз ... ... салып (геноцид), оның этномәдени
тұтастануына орасан зиян келтірді. Адамзаттың ... ... ... ... нақ осындай әкелген жоқ. XX ғасырдағы екі социалистік эксперимент
(фашистік ұлттық-социализм және коммунизм) 100 ... ... ... Этнобірігу және мәдени эволюцияны бекерге шығаратын большевиктік
идеология мен практика бұрынғы ... ... ... ... бойы ... мәдени құндьшықтарын талан-таражға салды. Бұл,
әсіресе, қазақ тағдырынан анық көрінеді. Ұлттық-мәдени тұтастануға кеселін
тигізген ... ... ... атап ... Демографиялық геноцид. Белгілі ... ... ... ... ... жүйе ... ... шетелдерге біржолата көшіп
кеткендерін қоса санағанда 4,5 ... ... ... яғни бүкіл
халқының үштен екісін жоғалтқан. "Проценттік қатынаста, - дейді М. Тәтімов,
... ... ... ... ... ... ... жоюынан, Камбоджадағы зұлматтан да асып түсті" (Демографиялық
кескін -Қазақ. 66-67-66.).
__________________2
«Қазақстан тарихы» Алматы Атамұра ... 1998 ж. 3 – 4 ... ... ... Ресей империясы бастаған миграциялық
саясатты Кеңес ... де ... ... ... ... ... ... кең дала ... ... XX ... өз ... 92 %-ін ... жергілікті ұлт өкілдері 1959 жылғы
санақ бойынша 29 %-ке дейін ... ... өзі 1916 ... ... ... ... аштықтың, тың және тыңайған жерлерді
игеруге сырттан жүз ... ... ... ... екені белгілі.
Этномәдени экспанция: "феодализмнен социализмге бірден секіру" үшін аймақты
индустрияландыру қажет, ал ... ... ... ... ... ... аудандардан көсібилерді шақыру керек дегенді желеу еткен.
Миғранттардың көптеп көшіп келуі қазақтардың дәстүрлі мәдениетін шайқалтты,
оның өрісін тарылтты. Әрине, ... ... ... ... да
болды (білімділік деңгейінің көтерілуі, экономикалық даму, мәдени диалог
т.б.). Алайда, таразының екі басы тең емес ... ... ... ... ... еткенде оньщ тарихи ерекшеліктері
мен өзіндік белгілеріне тоқтальщ өткен жөн. Егер бұрынғы қазақ мәдениетін
дәстүрлік өркениет деп ... онда ... ... ... жойып жіберуге бағытталған большевиктік шараларды ескеру керек.
"Тағдыры ортақ жаңа қауым", "тарихта бұрын ... ... ...... ... сондай-ақ "мазмұны пролетарлық және түрі ұлттық
социалистік мәдениет" ұрандарын басшылыққа алған идеологтар мен ... ... ... балта шапты. Ерте заманньщ ... ... ... мен ... ... ... ... марксистер
мәдениеттегі ұлттық мазмұнды бекерге шығарды.
Шын мәнінде, ең алдымен, мәдени туындының ... ... ... ... ... ... өз шығармашылығында нақтылы ұлттық
көкейкесті мәселелерді көтереді; ... ... ... ... ... ... фольклордан, халықтық педагогика, этика, дүниетанымнан
нәр ... ... ... ... көмкерген ұлттық форманы
Сталин тек тілге әкеп тіреген. Олай болса орыс тілінде жазған Ш. ... О. ... ... ... ... тым алыс қалады. Әдеби
тілден басқа әр этностың өзіндік рәміздері, таңбалары, ... ... тілі ... ... ... мәдениетіне үлкен нұқсақ келтірген большевиктік
"тәжірибелердің" бірі — ұлтаралық некелесуді дәріптеу. Әрине, табиғи-тарихи
жағдайларда бұл — ... ... ... ... ... бір ... Әр түрлі этностардың, тіпті нәсілдердің араласуы
нәтижесінде ... ... ... рөл ... ... ... ... сияқты халықтар қалыптасты.
Этнобиологиялық және этноинтеграциялық тұтастануды оқшаулану деп түсінудің
ауылы ақиқаттан ... ... ... бұл процесс өктемділікпен жүргізіліп,
империядағы басқа халықтарды ... ... ... ... ... ... 200-ден астам этностар ... ... ... ... ... мәдениет мәңгілік жоқ болып,
жұмыр жердің мәдени-рухани болмысы солғын тартты. Осынау жойқын да ... ... ... ... бойы қалыптасқан төлттма мәдениетін
әбден таптап, химералық ... ... 300 ... ... ... басқа ұлтпен
некелескен 60 миллион дүбара қалды; 60 мьщ тірі ... ... ... ... ... ... тұрақты тұрғындарының саны 20 миллионға
жетті" (Тарақты А. Ауызша тарихнама - ... ... Шын ... Кеңес
Одағы маргиналдар қоғамына айналды.
Әр ұлттың мәдени архетиптерін шайқалту Кеңес ... ... ... ... ... ... ... 1951 жылы Орталық
мұсылман халықтарының "Деде Қорқыт", "Алпамыс", "Манас". "Ер Сайын", "Шора
Батыр", "Қобыланды" ... ... ... және ... деп ... ... салды. Халықтық мөдениетті қудалаудың сорақы бір ... ... ... ... тіркеу.
Тоталитарлық жүйенің мәдениет саласында жүргізген саясаты тек
"советтік ұлттарды ... ... жоқ. ... коммунистік мәдениетті
қалыптастыру" дегенді басшылыққа алған партократия дүние-жүзілік озық
мәдениет үлгілеріне тосқауыл ... ... ... ... ... КСРО-да таза пролетарлық мәдениет дәріптелді; бүкіл Батыс ... ал ... - ... феодалдың деп жарияланды. Мұның бір дәлелі
— Отан соғысынан кейін сталинизмнің жүргізген ... ... ... ... түскен" ғылымдар қатарына кибернетика,
генетика, тілтану т.б. қойылды.
Қорытып айтқанда, большевиктік "мәдени революция" Жер ... ... ... ... атты, бұрын-соңды болмаған, адамдардың айрықша
түрін қалыптастыруға бағытталды. Бұл туралы Шьщғыс ... ... ... бейнесін еске алайыс. Тарихи дәстүрден мүлдем айырылған,
тіпті өз анасын өлтіруге дайын мәңгүрттер қаптап кетті. Жас ... ... ... ... ... өз әкесін сатқан адам.
Әрине, ширексіз ғасырға созылған бүкіл осы кезенді тек қара ... ... ... ... ... ... ... салада
едәуір жетістікгер де болды. Партия саясатын түсіну үшін елге "көзі ... ... ... ... империяда халыққа білім беру жүйесі бірталай
табыстарға жетгі. Әрбір одақтық ... өз ... ... ... институттарына ие болды. Жоғары ... ... ... ... ... үлт ... еді. Оларды даярлау Ресейдің орталық аудандарында жүргізілді. Мұның
нәтижесінде көптеген ұлт ... ... ... және білімге
қолдары жетті.
Баспасөз, газет-журналдар шығару, радио хабарларын тарату, ... "от ... ... ... деп жүретін ауыл
______________________3
Ч. Мусин «Қазақстан тарихы» Алматы 2005 ж. 5 – 7 ... жете ... ... ... ... ... ... драма, симфониялар пайда болып, ауқымы кеңи түсті. Қазақ бұлбұлы
Күләш ... ... биші ... кәсіпқой сахна жұлдыздары Серке
Қожамқұлов, Қалибек Қуанышбаев, Шәкен Айманов т.б. өз ... ... жаңа ... ... ... ... ... ортасынан кейін қалыптаса бастаған жазба әдебиеті де
кеңес өкіметі жылдарында біршама табыстарға жетті. ... ... ... ... ... ... ... Мұқағали Мақатаев сияқты көптеген
ақын-жазушылар, социалистік реализм мен тап ... ... ... өз шығармаларыңда халықтың көңіл-күйін, арман-тілейін,
тыныс-тіршілігін шебер суреттей білді.
Алайда, тоталитарлық жүйе Қазақстан ... ... ... емес еді. Мұны ... ... ... тіл мен дінге байланысты
жүргізілген саясаттан көруге болады. "Феодализм мен алғашқы ... ... ... ... ... ... 20-жылдардан бастап
мешіт пен медресе мүлкін төркілеп, діни өкілдерді қуғынға ұшыратты. Ондаған
түрік ... ... ... ... ... ... кешірілді. 1927-1928
жылдары билер соты жойылып, дәстүрлік зандар жарамсыз деп ... таза ... ... ... ... қатты қадағалап
отырды. Баслит (цензура) мен ... ... бен ... ... сәйкес келмейтін шығармаларға тыйым салды.
1991 жылдан бастап Қазақстан — тәуелсіз мемлекет. Ата заң бойьшша, ол
қазақ халқының өзін-өзі ... елі және ... ... ... ... ... ... Екі ғасырдан артық қилы заман бұғалығын
басынан өткізген ел енді ғана ... тән ... нен ... ... ... ... ... ерекшеліктері
Қазіргі қазақ мәдениетіндегі негізгі мәдени-әлеуметтік типтерге келейік.
Бұл мәселенің бұрын зерттелмегенін ... қиын ... ... ... ... ... талдаудың нәтижесінен тері, өмір
тенденцияларын жалпылаудың тәжірибесіне жақын.
Архаикалық тип. Мәдени идентификация ... ... ... ... ... ортада өзін-өзі сезіну деңгейіне байланысты. Адам туғанынан
құндылықтар жүйесін, ... сол ... ... ... (отбасылық,
топтық, этностық, мемлекеттік, өркениеттік Т.6.). Еркін ... ... ... ... ... тен. Бұл ретте, әсіресе этникалық ... ... ... ... ... ... салттары т.б.) мен дұниетанымының өткен ... ... ... жөн. Этномедени сана "біз және біз ... ... ... ... Бұл сана ... ... ... басты
назар аударып, этностың тұп-тамырларын құрметтеуге шақырады. Бұл — ... ... ... Өзін ... ... да ... алмайды.
Алайда, этномәдени ментальдықтың әсіре бейнеленген типтері бар.
Олардың бірі — ... ...... етіп ... ... ... келтіруге бағьггталған талпыныс. Бұл типке зерттеушілер
кейде ... ... ... ... ... де қосады. Шынында да, мәдени жүйе өзін өзі сақтап
қалғысы келеді, тұрақты бастауларынан алыс ... ... ... ... адамның шығармашылдығы, жасампаздығы, жаңашылдығы белглі. Осы екі
тенденция бір-бірімен тайталаста болады. Архаистік ... ... ... ... ... А. ... жан-жақты қарастырған. Оның пікірі бойьшша,
архаистік мәдени бағдар мінез-құлық ... ... ... мен ... ... ... ... тарихындағы тертонизм,
таза қанды арийлік идеялары мен фашистік-корпоративтік мемлекет құру
тәжірибесі, ... елі тіл ... ... Үндістандағы санскритті
қалпына келтіру талпыныстары, Рим императоры Августың христиандықты көне
тайпалық ... ... ... осы ... көріністері боып
табылады.
Фундаменталистік дүниетаным тірішіліктің негізгі принциптеріне сәйкес
келмейді. Дж. Холденнің ... ... ... табиғи сұрыптаудың
нәтижесінде ішкі өзгерістерге бейімделмеген жүйе дегенерацияға ұшырайды.
Ал кибернетик Росс Эшби ... және ... ... ... ... ... қалып туады дейді. ұүның мәдениетке не ... ... де ... мүмкін. Алайда, мәдениет бүкіп әлемдік
заңдылықтардан тыс ... ... ... ... тип заман өзгеріп, қалыптасқан өмір салты шайқалған өтпелі
кезеңдерде ... ... Ескі ... ... ... әр кезде уақыт
санынан өткен үйлесімді ... ... ... ... ... ... ... емес, оның да алдында болған мәдени ... ... ... ... ... алып қарайық. Отаршылық және
тоталитарлық мәдени ... ... ... және ... ... ниетіндегі заңды әрі түсінікті ұмтылыс ... ... ... ... ... жеті аталық үрдіске, рулық-
тайпалық басқару жүйесіне, йсламның орнына тәңіршілдік пен ... ... ... тарихты шежірешіндікпен ауыстыру және т.б. осы
архаизмнің көріністеріне жатады. Тағы бір мысал ... ... ... білмейтін ұл жетесіз". Бірақ, қазіргі ақпараттық ... ... ... ... заманында бұл мәселе ... ие ... ... ... ... ... ... Бекмаханов «ХІХ ғ. 20 – 40 жж. Қазақстан» Алматы 1994 ж. 8 – ... ... ... ... ... тұтастанудың төмендегідей
жүйесі қалыптасқан: адам — ...... Бұл ... ... ... ... мен ... кері қатынасы заңы әрекет етеді.
Яғни, ең ... ... ... адам болып табылады.
Ұғымдардың көлемі кеңейе берген сайын комплиментарлықтың (басқаға
деген жылылық) деңгейі де азая ... Енді ... ... ... мүшесі — ата баласы — ру — тайпа — жүз — ұлт. Ары қарай байланыстың
ықтималдық ... ... Бұл ... басқа адамдарды ассимиляциялау
қабілеттілігі де жеткіліксіз. Түрік ... ... ... алу, ... деңгейі жоғары болған этностардың санының тез ескенін
байқаймыз (түріктер, әжірбайжандар, өзбектер және т.б.). Бұл да ... ... ... ... ... және әр ... ханын
сайлау, шариғат пен қазылық салтты қалпына ... ... киім ... ... ... ... жатады.
Мәңгүрттік тип. Бұл типке ұлттық салт-дәстүрден жұрдай, оның рәміздік-
рәсімдік мағынасын, күнделікті өмірде ұлттық мәдени жүйенің құңдылықтарын
қолданбайтын ... ... Бұл ... III. ... ... жазылған. Мәңгүрт дегеніміз рухани тамырларынан айырылған адам.
Мәдениеттанулық әдебиетте ұлттық, ... тыс ... ... ... деп те ... ... империясындағы әскердегі янычар, уәзір болған
христиан, гаремдегі әтек өзінің мәдени ... ... ... ... ... тип — ... қарама-қарсы бейнесі. Бірақ архаист
өмірлік ... өз ... ... ...... куштеудің
нәтижесі. Мәдени жадынан адам зорлық-зомбылықтың өсерінен айырылады.
Әдетте, бұл отаршыл ... ... ... ... ... ... мәңгүрттендіру саясатының кейбір ... ... ... өзін өзі ... жүйесін отарлық өкімшілікпен алмастыру.
2. Салт-дәстүр мең руханилықтың тамырына балта шабу.
3. ... ... ... ... ... ... алфавитті
алмастыру, орыстандыру, орыс мектептерін ашу.
4. "Бұратана" ... ... ... ... ... ... ... шектеу. Метропополиялық менталитет пен
мәдениетті күшпен енгізу.
Еуразиялық мәдени тип
Бұл ... ... ... ... ... ... бір ... — С.
Хантинттонның "Өркениетгер жанжалы" ілімінің бір қорын қарастырып өтейік.
Бұл ілім ... әр ... ... ... аймағы
тұрақсыздық пен жанжалдардың (конфликтердің) ықтимал ... ... Ал ... ... ... ... бойынша конфуцийлік және
православиялық өркениеттердің ортасында орналасқан. Алайда, ... ... ... ... ... ... ... мығым екендігі белгілі.
Мұны көптеген факторлармен түсіндіруге болады. Олардың арасында мәдени
фактордың да алатын орны ерекше. Біздің пікірімізше, ... ... ішкі ... ... ... және аумақты мәдени топқа
еуразиялық менталитет өкілдері жатады.
Қазақстандағы ... ... тек ... ... ... ... ғана ... қазақ халқының ұзақ жылдар бойы Ресейдің қол астында
болуына қатысты. Отаршылдықтың қазақ мәдениетіне ... ... ... ... ... жеткілікті айттың. Алайда, ... ... ... өмір ... ... ... халқының мәдени құрылымында біраз
өзгерістер болды. Бұл процесс ең алдымен тілді ... және ... ... ... татарлар т.б.) мәселесін тудырды.
Әрине, демографиялық және тілдік факторлардың этномәдениетке тигізетін
әсерлері мол, ... ... ... деп бұл үлкен топты ұлттық мәдениет
аймағынан шығарып тастаған дұрыс емес. Мысалы, шотландтар мен ... ... ... ... ... айырылған жоқ. Осы сияқты
республикадағы орыс тілді қазақтардың және басқа да мұсылман халықтарының
бірталайы ұлттық салт-дәстүр мен ... ... ... ... жоқ.
Және мәселе сан-мөлшер мен үлес туралы болып отырған жоқ.
Қазақ халқының ХХ ғасырдың басындағы ... ... үш ... ... кез ... ... Оларға төлтума дәстүрлі мәдениет, отаршыл
мәдениет және батысты, әсер жатады. Еуразиялық ... тип ... ... ... ... ... ... Арнаулы
зерттеулер қазақтардың мәдени диалогқа икемді ... ... ... Абай да ... айтқан. Тек "дәстүрлі адам" прогрестің антиподы,
ал "модернделген тұлғаны"
Антиподың ангиподы деп қарастырған ... Осы ... ... мына бір ойын ... Біз ... медени едәуір ажырап
қалдық. Оның есесіне өзге өркениетпен әсерше көбірек ... Бұл ... ... ба - өз ... мәселе" (Ғасырлар тоғысында. Алматы 1996 264 б.).
Еуразиялық мәдени тип, Гегельдің тілімен айтқанда "айырылған санаға"
жатады, ол ... пен ... ... ... ... Бұл дәстүрдің ескі
үлгісін Ұлы Жібек Жолы ... де ... ... ... ... тек Батыс пен ... ... ... ... ... да ... ... бір түрі. Өйткені бұл жерде біз адамзат
тарихындағы екі ... ... жай ... ... ... ... ... қалыптасуының куәсі болып отырмыз. Азияның
кіндігінде адамзат мәдениеті үшін өте маңызды оқиға жүзеге асты.
Орта ғасырларда эллинистік, ... ... ... ... бір ... өріс ... ... XXI ғасырда Орталық Азияда
жаңа өрлеудің басталатыны күмәнсіз. Тек бұл үшін халықтың қажымас қайраты,
елдің бірлігі, дәстүр мен ... ... ... ... типгің менталитетін айқындау үшін шығыстық, батыстық ... ... мен ... қатынастардың ерекшелікхерін кестелік
тәсіимен келтіріп керейік.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Х. Маданов «Қазақ мәдениетінің ... ... 1998 ... ... ... Алматы Атамұра баспасы , 1998 ж.
3. Ч. Мусин «Қазақстан тарихы» Алматы 2005 ... Е.Б. ... «ХІХ 20 – 40 жж. ... ... 1994 ... С. ... «Қазақстан тарихы» Алматы 1994 ж.

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақтың ХХ ғасырдағы мәдениеті7 бет
XVIII ғасырдың екінші жартысы мен XIX ғасырдағы Қазақстан мәдениеті9 бет
Драматургиядағы тарихи тұлғалар бейнесі6 бет
Мұхтар Әуезов шығармаларындағы ұлттық тәрбие мәселесі7 бет
17 ғасырдың музыкалық мәдениеті19 бет
X-XII ғасырлардағы Қазақстан халықтары мен тайпаларының мәдениеті43 бет
XIX ғасырының мәдениеті5 бет
XVIII – XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақстанның мәдениеті43 бет
«Классика ғасыры» деп аталатын ХІХ ғ. мәдениеті3 бет
Ағарту мен классика ғасырындағы мәдениет 12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь