Зат алмасу - тірі организмдердің тіршілігінің негізі



1. Зат алмасу . тірі организмдердің тіршілігінің негізі.
2. Зат алмасудың 2 жағы . ассимиляция және диссимиляция .
3. Зат алмасу процесінің түрлері.
4. Зат алмасу процестерінің клеткалық құрылымдармен байланысы.
5. Биоэнергетика: энергия және тірі жүйелердің жұмысы.
Барлық тірі организімге тән белгі - ол зат алмасу. Зат алмасуынсыз тіршілік болуы мүмкін емес. Зат алмасу деген сұраққа жауап беру үшін, тірі организмнің тірі емес заттардан айырмашылығына тоқталамыз.
1. Тірі организмнің сапалық, сандық құрамы және құрылымы өте күрделі.
2. Тірі организмнің кұрамындағы заттар өздігінен жаңарып отырады. Организдегі белоктің жартысы 80 күнде, ал судың бәрі 30 күнде жаңарады.
3. Тірі организм көбйе алады.
Осы ерекшеліктер негізінде қоршаған ортамен зат алмасу процесі немесе метоболизм жатыр.
Зат алмасу дегеніміз - өздігінен үздіксіз жүретін және реттелетін процесі арқылы тірі организмнің химиялық құрамының жаңаруы. Зат алмасу кезінде сыртқы ортадан тірі организмге қажетті қоректік заттар (белок, май, майлар тәріздес заттар, көмірсулар, витаминдер, минералды заттар, су т.б.)енеді.
Зат алмасу процесін 4 сатыға бөледі.
1. Организмдегі ас қорыту процесі. Күрделі молекулалар сумен қосылып ферменттердің әсерінен қарапайым бөлшектерге ыдырайды. Тамақ белогынан 20 аминқышқылдары, көмірсулардан - моносахаридтер, ал липидтерден - 3 атомды спртті глицерин мен майлы карбон қышқылдарына ыдырайды.
2-ші сатысында осы қортылған заттар мен О2 , Н2 О, минералды заттар қанға немесе лимфаға сіңіп, барлық денеге тарайды.
Зат алмасудың 3-ші сатысында клеткаларға түскен заттар, организм клеткасы жаңаруына, өсуіне, дамуына, организге қажетті заттарды қүрауға, энергия алуға жұмсалады.
Зат алмасудың 4-ші сатысында организге қажетсіз қайта пайдалануға келмсйтін затіар СО2,Н2О,NH3 сыртқа шығарылады.
Сонымен зат алмасу - ол күрделі процестер тізбегі: қоршаған ортадан заттарды сіңіріп, организмде оларды химиялық өзгерістерге ұшыратады да, соңғы өнімдерді сыртқа шығарады.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 6 бет
Таңдаулыға:   
Жоспар

1. Зат алмасу - тірі организмдердің тіршілігінің негізі.
2. Зат алмасудың 2 жағы - ассимиляция және диссимиляция .
3. Зат алмасу процесінің түрлері.
4. Зат алмасу процестерінің клеткалық құрылымдармен
байланысы.
5. Биоэнергетика: энергия және тірі жүйелердің жұмысы.

Барлық тірі организімге тән белгі - ол зат алмасу. Зат алмасуынсыз
тіршілік болуы мүмкін емес. Зат алмасу деген сұраққа жауап беру үшін, тірі
организмнің тірі емес заттардан айырмашылығына тоқталамыз.
1. Тірі организмнің сапалық, сандық құрамы және құрылымы өте күрделі.
2. Тірі организмнің кұрамындағы заттар өздігінен жаңарып отырады.
Организдегі белоктің жартысы 80 күнде, ал судың бәрі 30 күнде
жаңарады.
3. Тірі организм көбйе алады.
Осы ерекшеліктер негізінде қоршаған ортамен зат алмасу процесі
немесе метоболизм жатыр.
Зат алмасу дегеніміз - өздігінен үздіксіз жүретін және реттелетін процесі
арқылы тірі организмнің химиялық құрамының жаңаруы. Зат алмасу кезінде
сыртқы ортадан тірі организмге қажетті қоректік заттар (белок, май, майлар
тәріздес заттар, көмірсулар, витаминдер, минералды заттар, су т.б.)енеді.
Зат алмасу процесін 4 сатыға бөледі.
1. Организмдегі ас қорыту процесі. Күрделі молекулалар сумен қосылып
ферменттердің әсерінен қарапайым бөлшектерге ыдырайды. Тамақ белогынан 20
аминқышқылдары, көмірсулардан - моносахаридтер, ал липидтерден - 3 атомды
спртті глицерин мен майлы карбон қышқылдарына ыдырайды.
2-ші сатысында осы қортылған заттар мен О2 , Н2 О, минералды заттар қанға
немесе лимфаға сіңіп, барлық денеге тарайды.
Зат алмасудың 3-ші сатысында клеткаларға түскен заттар, организм
клеткасы жаңаруына, өсуіне, дамуына, организге қажетті заттарды
қүрауға, энергия алуға жұмсалады.
Зат алмасудың 4-ші сатысында организге қажетсіз қайта пайдалануға
келмсйтін затіар СО2,Н2О,NH3 сыртқа шығарылады.
Сонымен зат алмасу - ол күрделі процестер тізбегі: қоршаған ортадан
заттарды сіңіріп, организмде оларды химиялық өзгерістерге ұшыратады да,
соңғы өнімдерді сыртқа шығарады.
Зат алмасу немесе метаболизм біріне-бірі қарама-қарсы және өзара тығыз
байланысқан екі құбылыстан тұрады: ассимиляция (анаболизм) және
диссимиляция (катабализм).
Ассимиляция (анаболизм) - ол қоршаған ортаның заттарын сіңіріп организмде
өзгерістерге ұшыратады.
Диссимиляция (катаболизм) - ол организде заттарды ыдыратады соңғы
өнімдерді сыртқа шығарады. Бұл екі құбылыс тірі организмде бір-бірінсіз
жеке жүре алмайды.
Жас баланың организмінде ассимиляция құбылысы басым. Соның арқасында жас
организм өседі; Заттардың жинақталу жылдамдығы олардың таралу жылдамдығынан
жоғары. 17-19 жаста организмде ассимиляция мен диссимиляция арасында
динамикалық тепе-теңдік орнайды. Осы уақыттан бастап организмнің өсуі
тоқталады. Қартайғанда диссимиляция жағы басым болады. Екі кұбылыс тепе-
теңдігі бүэылса дене еңбегі төмендейді, нерв жүйесінің реттілігі бұзылады.
Сонымен, өмірдің бар периодында зат алмасу процесі өзгеріп тұрады. Туылған
кезде ең жоғары сатыда болады, жайлап 17-19 жасқа дейін жүреді, ал содан
соң біраз уақытқа тұрақтанады, қартаю стадиясында зат алмасу процесі
төмендейді. Ассимиляция мен диссимиляция қатынасында бұлшық еттер
активтілігі, қоршаған ортаның және организмнің температурасы, тамақ
саны және сапасы әсер етеді. Спортсмендерде, не спортпен айналысатындарда
дайындық кезінде көбіне ассимиляция жағы жоғары болады. Диссимиляция жоғары
болуы - ол қоршаған ортаның температурасы төмен болғандықтан болады. Осы
кездегі жылу организмді суықтаудан сақтайды. Ауырған кезде диссимиляция
организмнің температурасын көтереді. Зат алмасу процесінің жүруіне
тамақтануда әсер етеді. Тағамның организмге көп түсуі,ассимиляцияны
күшейтеді. Бірінші ретте липидтердің жинақталуы оның ыдырауынан ... жалғасы

Сіз бұл жұмысты біздің қосымшамыз арқылы толығымен тегін көре аласыз.
Ұқсас жұмыстар
Жасуша органоидтары
Жасуша туралы
Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні
Экология ғылымы туралы түсінік
Өсімдіктердің індетті ауруларға төзімділігі
Онтогенез сатылары
Өсімдіктер бірлестігі
АДАМ ЖӘНЕ БИОСФЕРА
ДЕМЭКОЛОГИЯ (Популяциялар экологиясы). ПОПУЛЯЦИЯ. ПОПУЛЯЦИЯ НЫШАНДАРЫ
Жасуша органеллалары қозғалысы
Пәндер