Қазақстан Республикасындағы салық жүйесінің экономикалық мәні және маңыздылығы

МАЗМҰНЫ:

КІРІСПЕ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4

І. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ САЛЫҚ ЖҮЙЕСІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ ЖӘНЕ МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ

1.1 Салықтардың қызметі және жіктелуі, элементтері, механизмі. . . . . .7
1.2 Қазақстан Республикасының Салық қызметінің құрылымы
және мәртебесі. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44

ІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ САЛЫҚТЫҢ ФИСКАЛДЫ ҚЫЗМЕТІНІҢ НЕГІЗГІ ЭЛЕМЕНТТЕРІНІҢ МЕХАНИЗМІ

1.3 Мемлекеттік бюджетте салықтың атқаратын ролі. . . . . . . . . . . . . . . 50
1.4 Қазақстан Республикасының Салық жүйесінің заңмен қамтамасыз етілуі және оның орындалуы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57

ІІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БЮДЖЕТІНДЕГІ САЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ ЖӘНЕ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ САЛЫҚ ЖОСПАРЫНЫҢ ОРЫНДАЛУЫ

3.1 Салықтық ставка . мемлекеттің фискалды саясатының негізгі элементтерінің бірі. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64
3.2 Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша салық түсімдерінің көрсеткіштері. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .76
3.3 Фискалды саясаттың мақсаты . салық түсімдерін көбейтуді мүлікті жария ету және салықтық есеп беруді электронды түрде тапсыру процесін бақылау арқылы жүзеге асыру . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82

ҚОРЫТЫНДЫ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90
КІРІСПЕ

Салықтар дегеніміз – мемлекеттік бюджетке заңды және жеке тұлғалардан белгілі бір мөлшерде түсетін міндетті төлемдер.
Салықтар – шаруашылық жүргізуші субъектілердің, жеке тұлғалардың мемлекет пен екі арадағы мемлекеттік бюджет арқылы жүзеге асырылатын, қаржы қатынастарын сипаттайтын экономикалық категория. Салықтардың экономикалық мәні мынада: салықтар шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халық табысының қалыптасуындағы қаржылық қатынастардың бір бөлігін білдіреді. Сондай-ақ шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халық табысының белгілі бір мөлшерін мемлекет үлесіне жинақтап, жиынтықтаудың қаржылық қатынастарын көрсетеді.
Салықтар – тауарлы өндіріспен бірге, қоғамның топқа бөлінуімен және мемлекеттің пайда болуымен, оған әскер, сот, қызметкерлер ұстауға қаражаттың қажет болуынан пайда болды.
Салықтың экономикалық мәні – шаруашылық субъектілерінен, азаматтардан ұлттық табыстың бір бөлігін алу жөніндегі өндірістік қатынастардың бір бөлігі болып табылатындығында.
Салықтың мәні мемлекет өз пайдасына жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) белгілі мөлшерін нақтылы жарна ретінде алып қалады.
Салықтар мемлекеттің өмір сүруінің негізі болып саналады. Мемлекетті ұстау үшін, халықтың ақшалай немесе натуралдық формада тұрақты түрде төлейтін жарналары қажет болады. Адамзаттың даму тарихында салықтың нысандары мен әдістері мемлекеттің сұранымдары мен қажеттеріне қарай бейімделіп, өзгерістерге ұшырап отырды.
Салықтарға экономикалық әдебиеттерде әр түрлі анықтама мен түсініктеме берілген. Мәселен, Салық кодексінде «Салықтар – мемлекет біржақты тәртіппен заң жүзінде белгіленген, белгілі бір мөлшерде жүргізетін, қайтарымсыз және өтеусіз сипатта болатын бюджетке төленетін міндетті ақшалай жарналар» деп көрсетілген.
Салық – заңды актілерге сәйкес салық төлеушілермен жүзеге асырылатын бюджетке төленетін міндетті төлем.
Салық – белгілі бір объектілерден төленетін төлем.
Салық дегеніміз – белгілі бір мерзімде және белгілі бір көлемде алына-тын, заң бойынша қарастырылған міндетті төлемдер.
Қорыта айтқанда, барлық анықтамалар бір негізді құраушы жүйе екен-дігін байқауға болады.
Салықты басқа да төлемдерден ажырата білуіміз керек. Себебі, салық белгілі бір объектілерден (табыс, мүлік, тауар, жер, көлік, мұра) төленеді. Сонымен қатар салықты төлеудің өзіндік бір мерзімі болады (салық кезеңі – бір күндік, он күндік, айлық, тоқсандық, жылдық) және белгілі бір көлемде немесе мөлшерде (салық ставкасы) алынады.
Салықтардың мазмұны мынадай:
 Материалдық категория жағынан – бұл белгілі бір ақша сомасы болса;
 Экономикалық категория ретінде – бұл мемлекеттің табысы;
 Заңдық категория жағынан, бұл заң жүзінде белгіленген міндеттеме болып табылады.
 Салықтың экономикалық белгілері ретінде келесі көрсетілгендерді атауға болады;
 Салық – мемлекетке тиесілі қоғамдық жиынтық өнімді бөледі;
 Салық – ақшалай нысанда төленеді;
 Салық - қайтарылмайтын төлем болып табылады;
 Салық – баламасыз сипатта болады;
 Салықты төлеген кезде меншік нысандары айқындалады;
 Салық – тұрақты экономикалық қатынас туғызады;
Ал, енді осы белгілердің мазмұнын тереңірек қарастырайық.
1. Салық – мемлекетке тиесілі қоғамдық жиынтық өнімді бөледі.
Мемлекеттік аппарат мемлекетке тиесілі ақша сомасын өндірмейді. Сондықтан мемлекет жеке және заңды тұлғаларға салық салу арқылы қажетті соманы өндіріп алып отырады. Мұның экономикалық сипаттамасы мемлекет салықты белгілеу және өндіріп алу арқылы өндірілген қоғамдық жиынтық өнімнің бір бөлігін өзіне тиесілі сома ретінде қатынасы бөлуші сипатта болады.
2. Салық – ақшалай нысанда төленеді.
Натуралдық нысанда төленуі де мүмкін. Мәселен, ауыл шаруашылығы саласында жиналған өнімнің бір бөлігі салық ретінде төленеді.
Салық кодексінде салық ақшалай нысанда төленуі тиіс деп атап көрсетілген.
3. Салық – қайтарылмайтын төлем болып табылады.
Салықты төлеген кезде ақша тек бір бағытта ғана қозғалады, яғни салық төлеушіден мемлекетке бағытталады.
Мұның қайтарымды төлемдерден (мысалы, мемлекеттік қарыздан) айырмашылығы:
 Біріншіден, ақша салық төлеушіден мемлекетке қарай қозғалады;
 Екіншіден, кері қайтады, яғни мемлекеттен салық төлеушілерге бағытталады (қайтарылады).
Ал, қайтарымсыздық дегеніміз – ақшаны мерзімсіз алуды білдіреді, яғни ол соманың қашан қайтатыны белгісіз.
4. Салық – баламасыз сипатта болады.
Салық құнның ақшалай нысанда бір бағытта қозғалысын анықтайды, төлеген салыққа қарсы тауар түрінде болса да қозғалыс жоқ. Толығырақ айтқанда, салық қандай да бір тауарға немесе мемлекеттік қызметке төлем болып есептелмейді, яғни ақшаның өтеусіз алынуын көрсетеді.
Сондықтан салық – баламасыз төлем болып табылады.
5. Салықты төлеген кезде меншік нысандары айқындалады.
Салықты төлеген кезде меншік нысандары ақша қаражаттарына, немесе материалдық құндылықтарда жеке меншіктен мемлекеттік меншікке өтеді (ауысады). Анығын айтқанда, салық салу мемлекетке тиесілі меншіктерді иеліктен шығарады, ал меншік иелері арасындағы туындайтын салық
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:

1. А.Д. Үмбетәлиев, Ғ.Е. Керімбек «Салық және салық салу» Алматы «Экономика» 2006 жыл
2. Ермекбаев «Жалпы мемлекеттік салықтар» Оқу құралы, Алматы «Экономика» 1997жыл
3. Н.Қ. Мамыров, М.Ә. Тілеужанова «Макроэкономика» Алматы «Экономика» 2003 жыл
4. Қ.Қ Ілиясов, С. Құлпыбаев «Қаржы» Алматы – 2005 жыл
5. Интыкбаева С.Ж. «Фискальная политика и ее роль в обеспечении устоичивого развития экономики Казахстана» Алматы – 2002 год 188 с.
6. Қазақстан Республикасының Салық кодексі «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Алматы - 2004жыл
7. Қазақстан Республикасының «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» кодексінде (Салық кодексі) жасалған өзгертулер мен толықтыруларды қоса. 2005 жылы 1 қаңтар
8. Қазақстан Республикасының «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» кодексінде (Салық кодексі) жасалған өзгертулер мен толықтыруларды қоса. 2006 жылы 1 қаңтар
9. Керімбек Ғ. Е. «Салық және салық салу» әдістемелік оқу құралы. Шымкент – 2004 жыл
10. Найманбаев С.М. «Салықтық құқық» Алматы – 2002 жыл
11. Статистический ежегодник 2006 год. Алматы
12. Статистический ежегодник 2007 год. Алматы
13. «Экономика негіздері» (мектепте, колледжде және ЖОО-да оқыту) №6 (18) 2006 жыл. Республикалық ғылыми-әдістемелік, педагогикалық журнал. Байсенгирова А. «Салық жүйесі» 20 бет
14. Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі
15. «Экономика негіздері» (мектепте, колледжде және ЖОО-да оқыту) № 2 (14) 2006 жыл Республикалық ғылыми-әдістемелік, педагогикалық журнал. Бильдебаева А. «Налоговые ставки – важный элемент фискальной политики» «Оңтүстік Қазақстан» 22-бет
16. «Бухгалтерлік бюллетені» № 34, тамыз - 2006 жыл
17. Қазақстан Республикасының Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілер жинағы
18. «Бухгалтерлік бюллетені» № 22, мамыр – 2005 жыл
19. «Бухгалтерлік бюллетені» № 36, қыркүйек 2005 жыл
20. «Отчет об исполнении Южно-Казахстанского областного бюджета за 9 месяцев 2006 года» «Южный Казахстан» № 124 (18,195) 20 октября 2006 года.
21. «Мемлекеттік бюджет пен облыс бюджетінің Республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуы туралы нұсқаулық: [Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігінің 2004 жылғы 8 желтоқсандағы № 432 бұйрығымен бекітілген]. Нормативтік құқықтық актілер бюллетені № 1 – 198 бет 2006 жыл
22. Тәжіяков Б. «Міндет – бюджетке кірістерді барынша жұмылдыру» (Салық төлемі туралы) Қаржы қаражат № 12-3 бет 1997 жыл
        
        МАЗМҰНЫ:
КІРІСПЕ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... ... ... МӘНІ ЖӘНЕ
МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ
1. Салықтардың қызметі және жіктелуі, элементтері, механизмі. . . . . ... ... ... ... қызметінің құрылымы
және мәртебесі. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... ... ... ... МЕХАНИЗМІ
3. Мемлекеттік бюджетте салықтың атқаратын ролі. . . . . . . . . . . . . .
. ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуі және
оның орындалуы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ОБЛЫСЫНДАҒЫ САЛЫҚ ЖОСПАРЫНЫҢ ОРЫНДАЛУЫ
3.1 Салықтық ставка – мемлекеттің фискалды саясатының негізгі
элементтерінің бірі. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... ... ... түсімдерінің
көрсеткіштері. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... – салық түсімдерін көбейтуді мүлікті жария
ету және салықтық есеп беруді электронды түрде ... ... ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . ... ...... бюджетке заңды және жеке тұлғалардан
белгілі бір мөлшерде түсетін міндетті төлемдер.
Салықтар – шаруашылық жүргізуші субъектілердің, жеке ... пен екі ... ... ... ... ... ... қаржы
қатынастарын сипаттайтын экономикалық категория. ... ... ... ... ... ... субъектілер мен халық табысының
қалыптасуындағы қаржылық ... бір ... ... ... жүргізуші субъектілер мен халық табысының белгілі бір ... ... ... ... ... қатынастарын көрсетеді.
Салықтар – тауарлы өндіріспен бірге, қоғамның топқа бөлінуімен
және ... ... ... оған әскер, сот, қызметкерлер ұстауға
қаражаттың қажет болуынан пайда болды.
Салықтың экономикалық мәні – ... ... ... ... бір бөлігін алу жөніндегі өндірістік ... ... ... ... мәні ... өз ... ... ішкі өнімнің (ЖІӨ)
белгілі мөлшерін нақтылы жарна ретінде алып қалады.
Салықтар мемлекеттің өмір ... ... ... ... ... ... ... ақшалай немесе натуралдық формада тұрақты
түрде төлейтін жарналары қажет болады. Адамзаттың даму ... ... мен ... мемлекеттің сұранымдары мен қажеттеріне ... ... ... ... экономикалық әдебиеттерде әр түрлі анықтама ... ... ... ... ... ... – мемлекет
біржақты тәртіппен заң ... ... ... бір ... қайтарымсыз және өтеусіз сипатта болатын ... ... ... ... деп ... – заңды актілерге сәйкес салық төлеушілермен жүзеге асырылатын
бюджетке төленетін міндетті төлем.
Салық – белгілі бір объектілерден төленетін төлем.
Салық дегеніміз – ... бір ... және ... бір көлемде
алына-тын, заң бойынша қарастырылған міндетті төлемдер.
Қорыта айтқанда, барлық анықтамалар бір негізді құраушы
жүйе екен-дігін байқауға ... ... да ... ... ... ... ... белгілі бір объектілерден (табыс, мүлік, тауар, жер, көлік,
мұра) төленеді. ... ... ... ... ... бір ... ... кезеңі – бір күндік, он күндік, айлық, тоқсандық, ... ... бір ... ... ... ... ... алынады.
Салықтардың мазмұны мынадай:
➢ Материалдық категория жағынан – бұл белгілі бір ақша сомасы болса;
➢ Экономикалық категория ретінде – бұл мемлекеттің ... ... ... ... бұл заң ... ... міндеттеме болып
табылады.
➢ Салықтың экономикалық белгілері ретінде келесі көрсетілгендерді атауға
болады;
➢ Салық – мемлекетке тиесілі қоғамдық жиынтық өнімді бөледі;
➢ Салық – ... ... ... Салық - қайтарылмайтын төлем болып табылады;
➢ Салық – баламасыз сипатта болады;
➢ Салықты төлеген кезде меншік нысандары айқындалады;
...... ... ... ... енді осы белгілердің мазмұнын тереңірек қарастырайық.
1. Салық – ... ... ... ... ... бөледі.
Мемлекеттік аппарат мемлекетке тиесілі ақша сомасын өндірмейді.
Сондықтан мемлекет жеке және заңды ... ... салу ... ... өндіріп алып отырады. Мұның экономикалық сипаттамасы мемлекет
салықты ... және ... алу ... өндірілген қоғамдық жиынтық
өнімнің бір бөлігін өзіне тиесілі сома ... ... ... сипатта
болады.
2. Салық – ақшалай нысанда төленеді.
Натуралдық нысанда төленуі де мүмкін. ... ауыл ... ... ... бір ... салық ретінде төленеді.
Салық кодексінде салық ақшалай нысанда төленуі тиіс деп ... ...... төлем болып табылады.
Салықты төлеген кезде ақша тек бір бағытта ғана қозғалады, ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қарыздан)
айырмашылығы:
➢ Біріншіден, ақша салық төлеушіден мемлекетке ... ... ... кері ... яғни мемлекеттен салық төлеушілерге бағытталады
(қайтарылады).
Ал, қайтарымсыздық дегеніміз – ақшаны мерзімсіз алуды ... ол ... ... ... ... ... – баламасыз сипатта болады.
Салық құнның ақшалай нысанда бір бағытта қозғалысын анықтайды,
төлеген салыққа ... ... ... ... да ... жоқ. ... ... қандай да бір тауарға немесе мемлекеттік қызметке төлем
болып есептелмейді, яғни ақшаның ... ... ... ...... төлем болып табылады.
5. Салықты төлеген кезде меншік нысандары айқындалады.
Салықты төлеген кезде меншік ... ақша ... ... ... жеке ... ... меншікке өтеді
(ауысады). Анығын айтқанда, салық салу мемлекетке ... ... ... ал ... иелері арасындағы туындайтын салық
қатынастарында мемлекет жеке меншіктен ... ... ... ... ... өзгерте алады.
6. Салық – тұрақты экономикалық қатынас туғызады.
Салықты белгілеуде ... ... ... ... ... ... байқауға болады, яғни салық жеке ... ... ... ... ... ... бір тұлғаның нақты
салық салу объектісі бар болса, ол салық ... ... ... ... ... салық төлеу арқылы жүйелі төлемдерге
алып бармауы тиіс. Кейбір салықтарда ... ... үшін ... ... жеке
төлемдік сипатта болады (мысалы, мүлік салығын жеке азаматтар жылына бір
рет төлейді) немесе ... ... ... ... ... ... болады
(мәселен, ойламаған жерден жасаған жұмысына жалақы алады).
Азаматтардың мүлік салығын төлеген кезде, оның салық ... ... ... төлеушілердің ағымдағы кезеңде төлеген
салықтарымен қоса, келесі салық ... ... ... Бұл ... салық
төлеушілердің меншік иесі ретінде құқынан айырылғанға дейін жалғасын таба
береді.
І. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ САЛЫҚ ЖҮЙЕСІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ ... ... ... және жіктелуі, элементтері, механизмі
Салықтар мемлекеттің құрылуымен бірге ... ... және ... өмір ... ... ... болып табылады. Мемлекет құрылы-мының
өзгеруі, өркендеуі қашан да болса оның салық ... ... ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы саясатын ... ... бір ... ... ... қажет. Салықтар – мемлекеттің тұрақты
қаржы көзі.
Мемлекет салықтарды экономиканы дамыту, тұрақтандыру барысында
қуатты экономикалық ... ... ... ... толық түсіну үшін, олардың ... ... ... ... Ал ... ... маңызы олардың атқа-ратын
қызметіне тікелей қатысты.
Салықтың мынадай негізгі қызметтері (функциялары) бар:
- реттеушілік;
- ... ... ... ... ... ... қатар салықтардың
ынталандыру, бақылау функцияларын да атауға болады.
Реттеушілік ...... ең ... қызметі. Осы қызмет
арқылы салықтар ел экономикасына өз ықпалын ... яғни ... ... ... ... реттеудің ең басты мақсаты - өндірістің дамуына
ықпал ету. Салық түрлері, ... ... ... ... ... ... салықтық реттеудің тетіктері болып саналады.
Жоғарыда көрсетілген салықтық реттеудің тетіктері тек қана өнді-
рістің дамуын реттеп қана ... ... ... ақша және баға ... ... ынталандыру, шағын кіші кәсіпкерлікті дамыту
жұмыстарын жүзеге асырады. Әрине, салықтық ... ... ... ... ... олардың басқа да экономикалық тетіктермен тығыз экономикалық
байланыста болуы қажет. ... ... ... ... мен ... ... орны ерекше. Себебі ғылыми негізделмеген, шектен ... ... ... ... ... төмендетіп, өндірістің
қарқынын бәсеңдетеді, ал шектен тыс төмен қойылған ставкалар ... ... ... ... ... және
мемлекеттік бюджет кірісінің азайуына әкеліп соқтырады. Осы сияқты ... де ... жағы және бар. ... ... ... салық
ставкалары жөнінде мынаны байқауға болады:
а) егер төленетін салық мөлшері салық ... ... 50 ... асып ... онда ол ... ... қалуына соқтырады;
ә) егер салық мөлшері салық төлеуші ... 45-50 ... ... ... онда жай, ұдайы өндіріске әкеледі;
б) егер салық мөлшері, салық төлеуші ... 35-40 ... ... ... онда ... ұдайы өндіріске әкеледі.
Салықтардың екінші қызметі – фискалдық ... ... ... ... (функциясы) арқылы мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлімі құрылып,
салықтардың қоғамдық міндеті артады. ... ... ... ... ... ... ... әскери-қорғаныс, тағы басқа да
шаралардың іске асуын қамтамасыз етеді.
Қайта бөлу қызметі ... ... ... ... ... ... пайдасына өтеді. Бұл қызметтің іс-әрекетінің көлемі ішкі
жалпы өнімді салықтардың алатын үлес бойынша Қазақстан Республикасының ... ... үлес ... 40 ... ... ... ... Бұл
экономикасы дамыған басқа елдерден әлдеқайда жоғары. Еліміздегі мемлекет
мүддесі үшін қаржы көздерін орталықтандырудың бір ... ... мына ... ... ... ... пайдалана отырып еліміздің салық жүйесін анықтайды. ... ... ету ... ... жалпы экономикалық саясатты
негізге ала отырып, салық саясатын анықтайды.
Салықтардың мынадай ... ... ... ... ... салық салу объектісіне байланысты;
2) қолданылуына қарай;
3) салық салу органына байланысты;
4) экономикалық ерекшелігіне байланысты;
5) салық салу объектісін бағалау ... ... салу ... ... ... ... және жанама
салықтар болып жіктеледі .
Тікелей салықтар жалғаусыз немесе тікелей ... ... ... ... мына ... ... занды және жеке тұлғалардың табысына салынатын салық;
- мүлік салығы;
- жер салығы;
- бағалы ... ... ... ... ... жер қойнауын пайдаланушылардың арнайы салығы мен төлемі;
- ... ... ... ... және тағы басқа.
- жанама салықтар – ... ... ... ... ... немесе қызмет құны
арқылы алынады.
Жанама салықтарға мына салықтар жатады;
- қосылған құнға салынатын салық;
- акциздер;
- баж салығы.
Жанама салықтарды ... емес ... ... яғни ... ... ... бағасына алдын ала салық енгізілмегендіктен, іс
жүзінде оны бюджетке сатушы аударады.
Бюджетке түскен соң қандай шараларға ... ... ... ... және арнайы салықтарға бөлінеді.
Жалпы салықтар бюджетке түскен соң ешқандай ... ... ... ... ... салықтар: заңды және жеке тұлғалардан
алынатын табыс салығы, қосылған құнға салынатын ... ... ... салықтар бюджетке түскен соң алдын ала белгіленген міндеттер
бойынша, нақтылы шараларға жұмсалынады. Мысалы: көлік құралдарына салынатын
салық. Бұл салықтар жол ... ... ... ... және ... ... ... органдардың ерекшелігіне
қарай салықтар жалпы мемлекеттік және жергілікті салықтар болып бөлінеді.
Жалпы мемлекеттік салықтарға мына ... ... ... және жеке ... алынатын табыс салығы;
2) қосылған құнға салынатын салық;
3) ... ... ... жасалынатын операцияларға салынатын салық;
5) жер қойнауын пайдаланушылардың арнайы салығы мен төлемдері.
Жергілікті салықтар мен алымдар:
1) жер ... ... және жеке ... ... ... салық;
3) көлік құралдарына салынатын салық;
4) кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлғаларды және заңды тұлғаларды
тіркегені үшін ... ... ... ... ... ... құқы үшін ... алымдар;
6) аукционда сатудан алынатын алым.
Экономикалық белгісіне қарай салықтар табысқа ... ... ... ... салық болып жіктеледі.
Табысқа салынатын салықтар салық төлеушінің кез ... ... ... ... табысынан алынады. Олардың қатарына мына салықтар
кіреді: ... және жеке ... ... ... ... жер салығы,
мүлік салығы, тағы басқа.
Ал тұтынуға салынатын салықты салық төлеуші тұтынушы ретінде тауар
немесе қызмет ақысын ... ... ... ... ... ... ... қосылған құнға салынатын салық және
акциздер жатады.
Салық салу ... ... ... ... ... нақтылы
және дербес салықтар болып жіктеледі.
Нақтылы салықтар – салық төлеушінің салық салу объектісінен ... ... ... ... яғни ... ... мүлкінің сыртқы
белгісіне қарай алынады.
Оларға жер салығы, мүлік ... ... ... операцияларға салынатын салықтар жатады.
Дербес салықтар салық төлеушінің салық төлейтін объектісінен
алынатын табысынының мөлшеріне байланысты алынады.Оларға заңды және ... ... ... ... жатады.
Сонымен қатар салықтың құқықтық бірнеше ... бар, ... ... – мемлекеттік немесе уәкілдік берілген мемлекеттік орган
белгілейді;
➢ салық – ... ... ... ... ... – мемлекеттің бір жақты белгіленімі болып табылады;
➢ салықты белгілеу арқылы салық міндеттемесі туындайды;
➢ салық – мәжбүрлеме сипатта ... ... ... ... ... алу құқықтық сипатта жүзеге асырылады.
Салықтың осы құқықтық белгілеріне кеңірек тоқталып өтейік.
1. Салықты тек ... қана ... ... ... ... ... және ... құқы
жоқ. Салық – бұл мемлекеттің белгіленімі болып саналады. Салық – ... ... ... да ... ... ... көптеген мемлекеттің салық заңдылықтарына салықты былайша
қарастырады:
➢ біріншіден, салықты уәкілдік берілген мемлекеттік ... ғана ... ... ... ... белгілі бір заң немесе нормативтік-құқықтық
актілермен қатаң түрде жүзеге асырылады;
➢ үшіншіден, осы қабылданған ... акт ... бір ... ... ... ... нысанда жүзеге асады.
Мемлекет салықты бекіту және енгізу үшін құқықтық акт ... ... ... ... салық қызметін жүзеге асырудағы
негізгі әдісі болып табылады. ... ... ... ...... нормативті акт қабылданады. Салық элементтері және ... ... осы ... ... ... ... ... және жүзеге
асырылады.
3.Салық мемлекеттің бір жақты белгіленімі болып табылады.
Салық ұлт (халық, қоғам, азамат) және ... ... ... ... ... ... ... болады. Мемлекет салықты белгілеуде
барлық салық төлеушілермен келісімге келмейді, яғни олардың ... ... ... ... ғана ... келуі мүмкін. Кейбір кездерде
салықтық суверенитет жүзеге асырылады.
Салықтық суверенитет (егемендік) – ... ... ... ... ... кез ... ... өзгертуге және салық салу объектілерін
белгілеуге, салық саясатын жүзеге ... құқы ... ... ... арқылы салық міндеттемесі туындайды.
Қабылданған құқықтық акт негізінде белгіленген салық жеке және заңды
тұлғаларға салық төлеуші ретінде ... ... ... төлеуші тұлғалар салық және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... ... салық заңды салық міндеттемесін туғызады.
Қазақстан Республикасының Салық кодексінде салық міндеттемесіне былайша
түсініктеме берген: ... ... ... ... ... мемлекет
алдында туындаған міндеттемесі салық міндеттемесі деп танылады, оған сәйкес
салық төлеуші салық органына тіркеу ... ... ... салу ... ... ... байланысты объектілерді айқындауға, салық және бюджетке
төленетін басқа да ... ... ... ... ... оны белгіленген мерзімде табыс ... ... және ... ... да ... ... төлеуге міндетті».
5. Салық мәжбүрлеме сипатта болады.
Салықтың мәжбүрлеме сипаты 3 кезеңде байқалады:
➢ бірінші ... ... ... ... ... еркінен тыс
белгілейді және енгізеді, яғни мәжбүрлі ... ... ... ... ... ... салық төлеуші өзінің меншігінің бір
бөлігін мәжбүрлі түрде айырылып отырады;
➢ үшінші кезең, салық төлеуші ... ... ... ... ... бересілі соманы мәжбүрлі түрде өндіріп алады.
6. Салық ... ... ... алу ... ... жүзеге асырылады.
Бір жағынан алғанда салықтарды салық төлеушілердің еркінен тыс өндіріп
алынады, ал ... ... ... ... да ақшалармен қамтамасыз етеді,
ал бұл құқықтық негізде мемлекеттің меншігі болып саналады. Айта кету керек
«Салық – салық ... ... ... ... ... ... үшін шараларға төлем ретінде қарастырылмайды».
Салықтың жиналатын орындары:
➢ нарықтарда;
... мен ... ... үй ... ... көзінен, шығын статьяларынан;
Салықты реттеудің тетіктері:
➢ салық түрлері;
➢ салық ставкалары;
➢ салық жеңілдіктері;
➢ салық салу әдістері;
Салық төлеуден қашу себептері:
➢ елеулі салық ауыртпалығы;
... ... ... ... ... түрде алдын-ала салық мөлшерін төлемеуге ұмтылуы;
➢ салық қызметін ұйымдастырудағы кемшіліктер болуы мүмкін.
Салық ауыртпалығы – салық ... ... ... бірлескен
ұлттық өнімге қатынас ретінде анықталған қөрсеткіш.
Салық экономикалық категория ... және ... ... ... үш қызмет атқарады.
Салықтың ең бірінші кезектегі атқаратын қызметі, бұл – қазыналық.
Мемлекет қазынасын толықтыру мақсатында табыс көздерін жасайды. ... ... ... актілер негізінде салық және бюджетке
төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептейді, ... ... ... ... белгілейді. Салықтардың қазыналық қызметі – ... ... бір ... ... ... ... Салықтың
қазыналық қызметі арқылы мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігі ... ... ... ... Қорыта айтқанда, мемлекеттің бюджет
саясаты жүзеге асырылады.
Салықтың келесі қызметтерінің бірі – бақылау (реттеу)
Мемлекет экономиканы дамыту жолында ... ... ... ... ... салаларын дамытуды ынталандырады және қажет жағдайда
тежеп отырады (салық жеңілдіктері жасалады, салық ... ... ... ... ... реттейді және бақылап отырады. Кез келген
қызмет түріне бақылау жасау қажет. Ал енді салық ... ... ... ... ... ... ... кірісі мен шығысын есептейді,
соған сәйкес өз қызметін ... ... ... ... салық жүйесінің тиімдігі
бағаланады, қаржы ағымдары мен қызмет түрлеріне бақылау ... ... ... ... қызметтерінің бірі – қайта бөлу.
Бюджетке түскен салық түсімдерін қаржыландыруды қажет ... ... ... және әр салаларға мақсатқа сай ... ... ... ... сай және өз ... жұмсалуына
қадағалау жасайды.
Салықтың қайта бөлу қызметі мемлекетке салықты ... ... ... ... әсер ету құралы ретінде ... ... ... бөлу ... ... ... ақша қаражаттары
жиналады, осыдан кейін жалпы мемлекеттік мәселелерді шешуге бағытталады,
әлеуметтік топтардың табыстары ... ... ... ... тепе - ... ... тұрады.
Салық қызметінің міндеті – бюджеттің табыс бөлігінің орындалуына
жауап ... ... бір ... орган.
Салық – бірінші кезекте, ... ... ... ... ... ... толықтыруды көздейді. Осы бюджетке түскен салық
түсімдеріне «қайдан келеді және ... ... ... ... ... ... осы ... қорытындысы ретінде бюджетке түскен салық және
салықтық емес түсімдерге қайта бөлу жасалады.
Мұның мақсаты – ... ... ... өз шығындарын да жаба отырып,
елдің әлеуметтік топтарына да ... ... ... да ... жаба
білу.
Көптеген экономикалық әдебиеттерде салықтардың бірнеше қызметтері
атап ... ... ... ... ... ... мемлекет өндірістің және басқа да ... ... ... ... ... ... ... пайызды салық ставкаларын енгізеді.
Салықтардың ынталандырмайтын қызметі оларды басу мақсатында әрекеттің
қандай да бір түріне арнайы ... ... ... ... ... тұрақтандырушы қызметі экономикалық өсу, техникалық
жаңарту, халық санының өсуі үшін әр ... ... ... ... ... ... кейде бірсыпыра өндіріс
түрлерін дамыту тиімсіз болады. ... ... ... ... ... ... шектейді немесе тоқтатады, Қазақстан Республикасында бұл
қызмет 10-20-30 пайыздық ... ... ... және нөл пайыздық салық
ставкалары арқылы жүзеге ... ... ... жүйеде салық түсімдері мен қатар ... ... де атап ... ... емес ...... Республикасының Салық кодексіне
белгіленген, негізгі капиталды, гаранттарды сатудан түсетін түсімдерге
жатпайтындардан ... ... ... басқа да заңнамалық
актілерінде белгіленген бюджетке төленетін ... ... ... ... трансферттерден басқа, бюджетке өтеусіз негізде
берілетін ақшалар.
Салық теориясы – салық маңызы мен қызметі туралы ғылыми білім ... ... ... ... ... олардың ролі.
Салық несиесі – салықты төлеу мерзімінің өзгеруін өрнектейтін
жеңілдік.
Салық режимі – ... және ... ... ... да ... ... ... барлық салық міндеттемелерін есептеу кезінде
салық төлеуші ... ... ... ... жиынтығы.
Қорыта келгенде, салықтар көптеген елдерде әр ... ... ... ... салу және ... жолдары ұқсас болып келеді. Салық
төлеуші ретінде ... ... ... ... ... және жеке
тұлғалар танылса, ал салық салу объектілері болып салық төлеушінің есепті
кезеңде алған ... ... ... ... құралдары, пайдасы
және тағыда басқалар табылады. Салық ақшалай және заттай түрде әділеттік,
теңдік және тұрақтылық тәрізді салық салу ... ... ... ... ... ... ... Салық ставкалары тұрақты немесе
пайыз ... ... ... ... үйлесімді, үдемелі және
кемімелі болып бөлінеді. Ал салық жеңілдіктері сол мемлекеттің ... ... ... ... отырып жүзеге асырылады.
Сонымен қатар салық алудың мынадай негізгі тәсілдері бар:
➢ төлем көзінен, яғни ... ... ... ... ... ... декларация негізінде, яғни салық салық төлеушінің декларацияда көрсеткен
табыстары, шегерімдері мен жеңілдіктерін ескере отырып анықталады;
➢ кадастр бойынша (салық салу ... ... ... одан ... ... ... байланыссыз алынады).
Ал енді көптеген елдерде қолданылатын салықтарға жататындарды атап
өтетін болсақ:
➢ жеке тұлғалардың ... ... ... ... мемлекеттерде
азаматтардың табыстарына салынатын салық деп аталады;
➢ заңды тұлғалардың табысына (пайдасына) салынатын ... ... деп те ... мұра мен ... ... салық;
➢ қосылған құнға салынатын салық ;
➢ тұтыну салығы;
➢ әлеуметтік сақтандыру қорына аударылатын жарналар;
➢ айналымға ... ... ... салығы;
➢ жер салығы;
➢ көлік салығы және басқа да.
Салықтар бірнеше белгілер бойынша жіктеледі:
1. Өндіріп алу тәсілі ... ... салу ... ... тікелей және
жанама салық;
2. Тікелей салықтар: нақты және дербес салықтар;
3. Объектінің экономикалық белгілері ... ... және ... ... ... ... ... тәсілі бойынша: үйлесімді, үдемелі және ... ... ... түсетін бюджет деңгейіне немесе салықты алатын және ... ... ... қарай: республикалық және жергілікті салық;
6. Пайдалану ретіне қарай: жалпы және мақсатты салықтар;
7. Салықтарды төлеуге байланысты: ... және ... ... ... ... ... ... және жеке тұлғалардың салықтары;
9. Салықтардың қолданылу қызметтеріне орай: жай және төтенше салықтар;
10. ... ... және ... ... ... ... және
қызметақысыз салықтар;
11. Салық базасының пайда болуы және ... ... ... ... ... пассивті салық;
12. Салықтарды салық төлеушілердің арасында бөлуге ... ... ... салықтар;
13. Салықтардың төленуіне қарай: тұрақты және біржолғы салықтар;
1. Өндіріп алу тәсілі немесе салықтарды салу объектісі бойынша:
➢ тікелей салық;
... ... ...... ... ... ... иеленушілерден алынады.
Оған жататындар: корпорациялық табыс салығы, жеке табыс ... ... ... ... ... ... жер салығы, мүлік
салығы.
Мәселен, жеке ... ... ... ... ... да, ол ... ... түрде салық төлеуші болып табылады. Себебі ол белгілі бір
жұмыс атқарады, табыс табады, ... ... ...... ... қосылады және тауар сатқанда тұтынушылардан
өндіріп алынады. Мәселен, қосылған құн ... ... ... ... ... ... соңғы тұтынушы – азаматтарға
түседі. Жанама салықтарда төлеу көзін мемлекеттің өзі ... ... ... ... бекіту жолымен қалыптастырады. Жанама салықтар
– тауарлар мен қызметтердің бағасы арқылы алынады. Олар ... ... ... ... ... ... ... тарифке
үстеме түрінде қосылады және сатып алушы төлейді.
Жанама салықтар былайша бөлінеді:
➢ әмбебап жанама салықтар;
➢ жеке жанама салықтар;
➢ қазыналық монополия;
... ... ... ... ... ... ... қоспағанда, барлық тауарлардан (жұмыс,
қызмет) алынады. Мәселен ... ... ... ... салынатын салық және
қосылған құнға салынатын салық.
Айналым салығы (әмбебап ... деп ... ... ... жүзеге
асыратын ұйымдардан, жеке кәсіпкерлерден жалпы айналым құнынан ... ... Бұл ... ... ... ... ... және
Франция мемлекеттерінде пайда болды, кейінрек ... ... ... ішінде КСРО-да қолданылды.
Сатып алуға салынатын салық айналымға салынатын салықтың түрлері
болып табылады. Көтерме сауда орындарына ... ... ... ... ... Бұл ... ... Ресей, АҚШ-тың көптеген штаттары, Канада
провинцияларының көпшілігі, Жапония елдерінде ... ... ... салу
объектісі – тауарды соңғы тұтынушыға өткізу бойынша айналым болып саналады.
Сатуға салынатын салық тауар бағасынан ... бір ... ... ... ... ... кезде кең көлемде әлемнің көптеген мемлекеттерінде, оның
ішінде Еуропалық экономикалық одақтың ... ... және ... достастығы республикаларында қосылған құнға салынатын салық
қолданылады.
2. Жеке жанама салықтар.
Бұл ... ... бір ... ... Бұл ... ... деп
аталады. ХХ ғасырға дейін күнделікті ... ... ... ... ... ... салықтар.
Мұнда тауарлардың басым бөлігі мемлекет өндіреді. Әрине, бұл тауарлардың
бағасын да мемлекет бекітеді. Егер мемлекеттің өзі тауарды ... ... онда ... ... түскен барлық түсімнен сауда шығындары
шегерілген сомаға ... ... және ... ... ... ерекшеліктері бар:
➢ біріншіден, тікелей салық төлеушілер сияқты, жанама салықтарда заңды
тұлғалар салық ... ... ... ... ... ... Бірақ, бұл
жерде салық төлеуші болып тауарды (жұмыс, қызмет) сатушылар саналады.
Тауарды тұтынушы ... ... ... және салық төлеуші
ретінде ешқандай келісімге келмейді. Тауарды тұтынушы ... ... ... ... бұл ... ... ... да, тауар-ақша
қатынастары болып саналады;
... ... ... ... көзі ретінде – сатушының жалпы
табысы, яғни ... ... ... ... ... ... салықты өзінің меншікті қаражаттарынан (салық төлеушілердің
меншігі ақша қаражаттарынан) төлейді.
Тікелей және жанама салықтардың салық салу объектілеріне және ... ... ... ... ... бар. Атап айтқанда:
➢ бірінші, салық объектісі мен ... ... ... Жанама
салықтар кезінде тауарды өткізумен байланысты болады.
Мәселен, қосылған құн ... ... ... ретінде нақты
өткізілген тауарлар, ал ... ... - ... түскен түсім, немесе
баламалы қосылған құн. Ал, акциз ... ... ... ... ... өткізілген акцизделетін тауарлардың құны немесе саны.
Ал, тікелей ... ... ... ... ...... ( шаруашылық иеліктері), ал, салық бұйымы – ақша түріндегі
мүліктері ( жеке ... ... ... ... болмаса заттар (жер
учаскесі, мүліктер, көлік құралдары);
... ... ... ... қалыптасуына орай. Жанама салықтар
кезінде төлем көзін мемлекет тауар бағаларына үстеме ... ... ... ... ... ... ... төлемді алған кезде,
сонымен қатар түсімнің құрамында төленуге тиіс салық сомасын да алады.
Ал, ... ... ... төлем көзі салық төлеушінің қатысуымен
жасалады.
4. Кедендік баж.
Бұл - мемлекет кеден мекемелерінің желісі арқылы мемлекеттік шекарадан
өткізер ... ... ... және ... ... ... төлемдері.
2. Нақты және дербес салықтар:
Тікелей салықтар нақты және дербес салықтар болып бөлінеді.
Нақты салықтар деп ... ... real - ...... ... ... салықтарда мүмкіндіктер сыртқы белгілеріне ... ... ... ... ... объектісі назарға алынады.
Нақты салықтарға қатыстылар:
➢ мүлік салығы;
➢ көлік құралдары салығы;
➢ жер салығы.
Дербес салықтар (кейде жеке деп аталады) деп – ... ... ... ... ... болады.
Дербес салықтарда тек табысы ғана емес, сонымен қатар салық ... ... да ... ... ... ... ... корпорациялық табыс салығы;
➢ жеке табыс салығы;
➢ жер қойнауын пайдаланушылардағы ... ... ... әлеуметтік салық.
Дербес салықтардың нақты салықтардан айырмашылығы салық төлеушілердің
нақты төлем қабілеттігін ... яғни ... ... көзі болып
олардың алған ақша қаражаттары саналады.
Сонымен ... ... ... ... ... ... де көмектеседі. Бірақ, мұнда салық төлеушілердің салық салынатын
объектілерінен (жер ... ... ... құралдары) алынатын
табыстарының орта ... ... ... ... ... үшін ... болып саналады, яғни жеке
салықтарға қарағанда ... ... алу және ... оңайға соғады.
Мәселен, тапқан табыстарды әр түрлі бухгалтерлік жымқырулар ... ... ақша ... ... ... ... алмау жолымен
(черная нала) жасыруға болады. Ал, енді салық салынатын ... үйді ... ... да, тығып қоя да алмайсың.
3. Сонымен ... ... ... ... ... ... бөлуге болады:
➢ тұтынуға салынатын салықтар;
➢ табысқа салынатын салықтар.
Тұтынуға салынатын салық – ... ... бір ... (қызмет
көрсету) салық салынады. Көптеген мемлекеттерде тұтыну салығы деп аталады.
Табысқа салынатын салық – салық төлеушілердің әр түрлі ... ақша ... ... ... ... ... анықтау тәсілі бойынша:
➢ үйлесімді салық – табыс көлеміне қарамастан салық ... ... яғни ... ... ... ... ... сол күйінде қалады.
Мысалы: корпорациялық табыс салығы 30%, қосылған құн салығы 15%.
... ...... ... ... ... қарай өсіп отырады,
мәселен жеке табыс салығын алуға болады 5-20%.
➢ кемімелі салық – салық мөлшері ... ... ... ... отырады. Мұндай
салық түрі біздің ... ... ... жоқ. ... ... ... ... мақсатында жиі қолданады.
5. Салық сомасы түсетін бюджет деңгейіне немесе салықты алатын және ... ... ... қарай:
➢ жалпы мемлекеттік немесе республикалық салықтар;
➢ жергілікті салықтар болып бөлінеді.
Салықтарды аймақтық деңгейіне қарай және Қазақстан ... ... орай ... және ... деп ... ... төрт фактор арқылы анықталады:
➢ салықты кім бекітеді (орталық және жергілікті орган);
➢ аталған салықтар қай органға жатқызылады және ... ... ... ... салықтар бюджеттің қай түріне бекітілген (республикалық ... яғни ... ... ... ... ... ... бюджетке түседі;
➢ қай бюджеттің табысы болып саналады.
Қазақстан Республикасында салықтардың жалпы мемлекеттік және жергілікті
болып ... 1995 жылы 24 ... ... ... ... және ... төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Жарлығына
сәйкес жүзеге асырылды. Сол кезде 5 мемлекеттік және 6 жергілікті салықтар
болды.
Жалпы ... ... ... және жеке ... ... табыс салығы.
2. Қосылған құнға салынатын салық.
3. Акциздер.
4. Бағалы қағаздармен жасалатын операцияларға салынатын салық.
5. Жер ... ... ... салығы мен төлемдері.
Жергілікті салықтар мен алымдар:
1. Жер салығы.
2. ... және жеке ... ... ... ... Көлік құралдарына салынатын салық.
4. Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлғаларды және ... ... үшін ... ... ... қызмет түрлерімен айналысу құқығы үшін алынатын алым.
6. Аукциондардан алынатын алым.
Қазақстан Республикасының Бюджет кодексіне сәйкес бюджетке түсетін
салықтар, салықтық емес ... және ... ... ... да ... түрлеріне тоқталайық.
1) Республикалық бюджетке түсетін салықтар, салықтық емес ... ... да ... ... ... бюджетке түсетін салықтық түсімдер:
1. Корпорациялық табыс салығы;
2. Қосылған құн ... ... ... ... ... аумағында
өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстар мен көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... салығы;
3. Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес Қазақстан Республикасының
аумағына ... ... ... Газ конденсатын қоса алғанда, шикі мұнайға акциздер;
5. Үстеме пайдаға салынатын салық;
6. Экспортқа шығарылатын шикі мұнайға ... ... ... Роялти;
9. Қазақстан Республикасының жасалған келісімшарттар ... ... ... үлесі;
10. Жергілікті маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... өткені үшін алым;
11. Телевизиялық және радиохабар ... ... ... ... ... үшін ... ... Теңіз, өзен кемелері мен шағын көлемді кемелері мемлекеттік тіркегені
үшін алынатын ... ... ... ... ... үшін алынатын алым;
14. Азаматтық әуе кемелерін мемлекеттік тіркегені үшін ... ... ... құралдарды және жиілігі жоғары құрылғыларды
мемлекеттік тіркегені үшін ... ... ... және халықаралық телефон байланысын бергені үшін төленетін
төлем;
17. Радиожиілік спектрін пайдаланғаны үшін ... ... ... ... бар ... ... ... аумақтарда
пайдаланғаны үшін төленетін төлем;
19. Жануарлар дүниесін пайдаланғаны үшін төленетін төлем;
20. Кеме ... су ... ... үшін төленетін төлем;
21. Республикалық маңызы бар жалпы пайдаланудағы автомобиль жолдарының
бөлінген ... ... ... ... ... үшін
төленетін төлем;
22. Әкелінетін және әкетілетін тауарларға кеден баждары;
23. Кеден бақылауы және кеден рәсімдерін жүзеге асырудан ... ... ... ... ... қорғау шаралары ретінде алынатын баждар;
25. Консулдық алым;
26. Қазақстан Республикасы бекіткен ... ... ... ... жасалған ресми құжаттарға мемлекеттік органдардың апостил
қойғаны үшін мемелекеттік баж;
27. Қазақстан Республикасы азаматтарының паспорттары мен жеке ... үшін ... ... ... ... ... үшін ... баж;
29. Көлік құралдарын мемлекеттік тіркеу туралы куәліктерін бергені үшін
алынатын мемлекеттік ... ... ... ... белгілерін куәліктерін бергені ... ... ... ... ... ... нотариаттық іс-әрекет
жасағаны үшін алынатын мемлекеттік баж.
1.2.Республикалық бюджетке түсетін салықтық емес ... ... ... ... ... ... мемлекеттік кәсіпорындардың таза ... ... ... ... ... банкінің таза табысы бөлігінің түсімдері;
➢ республикалық меншіктегі мемлекеттік акциялар пакеттеріне дивидендтер;
➢ республикалық меншіктегі ... ... ... ... ... ... меншіктегі мүлікті жалға беруден алынатын кірістер;
➢ екінші деңгейдегі ... ... ... ... ... ... үшін және ... Республикасының Ұлттық
банкіндегі Қазақстан Республикасы Үкіметінің депозиттері ... ... ... берілген нисиелер бойынша сыйақылар;
➢ қару-жарақ пен әскери техниканы сатудан түсетін кірістер;
... ... ... басқа да кірістер;
2) республикалық бюджеттен қаржыландырылатын ... ... ... ... ... ... ... республикалық бюджеттен қаржыландырылатын ... ... ... ... алуларды өткізуден түсетін ақша
түсімдері;
4) республикалық бюджеттен ... ... ... Ұлттық банкінің бюджетінен қамтылатын және қаржыландырылатын
мемлекеттік мекемелер салатын айыппұлдар, ... ... ... ... ... ... ... емес басқа да түсімдер.
1.3. Негізгі капиталды сатудан түсетін ... ... ... қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелерге
бекітіліп берілген мемлекеттік мүлікті сатудан түсетін ақша;
2) мемлекеттік материалдық резервтен тауарлар ... ... ... мемлекетке тиесілі материалдық емес активтерді сатудан түсетін ақша.
1.4. Республикалық бюджетке ресми трансферттердің ... ... ... ... маңызы бар қалалар, ... ... ... ... ... ... Ұлттық қорынан республикалық бюджетке түсетін
нысаналы трансферттер.
1.5. Республикалық бюджеттен берілген ... ... ... меншіктегі қаржы активтерін сатудан, үкіметтік ... ... ... бюджетке түсетін салықтар, салықтық емес түсімдер және басқа
да төлемдер.
Жергілікті салықтар деп жергілікті бюджетке түсетін салықтарды айтамыз.
Жергілікті бюджет – ... ... ... ... бар ... ... ... (облыстық маңызы бар қаланың) бюджеті.
1. Облыстық бюджетке түсетін түсімдер.
1.1. Облыстық бюджетке түсетін салықтық түсімдер:
1) облыстық мәслихат белгіленген кірістерді бөлу ... ... ... ... ... ... белгіленген кірістерді бөлу нормативтері бойынша
әлеуметтік салығы;
3) ... ... ... үшін ... төлем;
4) облыстық маңызы бар ақылы мемлекеттік автомобиль жолдары арқылы жүріп
өткені үшін ... ... ... ... бар ... ... ... жолдарының бөлінген
белдеуіндегі сыртқы (көрнекті) жарнама ... үшін ... жер үсті су ... ... ... үшін ... ... орманды пайдаланғаны үшін төленетін төлем;
8) жергілікті маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды пайдаланғаны
үшін төленетін төлем.
1.2. Облыстық ... ... ... емес ... коммуналдық меншіктен түсетін кірістер:
➢ облыстық әкімдіктің шешімі бойынша ... ... ... таза ... ... ... ... коммуналдық меншіктегі мемлекеттік акциялар ... ... ... ... ... ... қатысу үлесіне
кірістер;
➢ облыстық коммуналдық меншік мүлкін жалға беруден түсетін түсімдер;
➢ облыстық бюджеттен берілген несиелер ... ... ... бос ... ... орналастырудан алынған сыйақылар;
➢ облыстық коммуналдық меншіктен түсетін басқа да түсімдер.
2) облыстық бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелердің ... ... ... ... ... ... бюджеттен қаржыландырылатын ... ... ... ... алулар өткізуден түсетін ақша түсімдері;
4) облыстық бюджеттен қаржыландырылатын ... ... ... ... ... өндіріп алулар;
5) облыстық бюджетке түсетін салықтық емес ... да ... ... ... ... ... ... бекітіліп
берілген мемлекеттік мүлікті сатудан түсетін ақша негізгі капиталды сатудан
облыстық бюджетке түсімдер ... ... ... бюджетке түсетін ресми трансферттердің түсімдері:
1) аудандар (облыстық ... бар ... ... ... ресми
трансферттер;
2) республикалық бюджеттен түсетін ресми трансферттер.
1.5. Облыстық бюджеттен ... ... ... мемлекеттің облыстық
коммуналдық меншіктегі қаржы активтерін сатудан, облыстардың жергілікті
атқарушы органдарының қарыздарынан түскен түсімдер.
2. ... ... бар ... ... ... ... түсімдер.
2.1 Республикалық маңызы бар қала, астана бюджетіне ... ... жеке ... салығы;
2) әлеуметтік салық;
3) жеке тұлғалар, жеке кәсіпкерлер мен заңды тұлғалардың мүлкіне салынатын
салық;
4) корпорациялық табыс салығы;
5) қосылған құн салығы;
6) жер ... жеке және ... ... ... ... ... салық;
8) Акциз салығының мына түрлері:
➢ Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген спирттің барлық түрі;
➢ Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген алкаголь өнімі;
➢ Қазақстан ... ... ... темекі бұйымдары;
➢ Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген ... ... ... да ... ... Республикасының аумағында өндірілген бекіре және қызыл балық
уылдырығы;
➢ Қазақстан Республикасының ... ... атыс және газ ... ... ... ... үшін ... алынғаннан басқа);
➢ ойын бизнесі;
➢ лотерея ойынын ұйымдастыру және өткізу;
➢ Қазақстан Республикасының аумағында шығарылған ... ... үшін ... ... ... ... автомобильдерден
басқа);
➢ бензин (авиациялық бинзинді қоспағанда) және дизель отыны.
9) жер үсті көздерінің су ресурстарын пайдаланғаны үшін ... ... ... пайдаланғаны үшін төленетін төлем;
10) қоршаған ортаны ластағаны үшін төленетін төлем;
11) жергілікті ... бар ... ... ... ... үшін ... ... жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төленетін төлем;
13) жеке кәсіпкерлерді мемлекеттік тіркегені үшін алынатын алым;
14) қызметтің ... ... ... ... үшін ... ... заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркегені үшін алынатын алым;
16) аукциондардан алынатын алым;
17) ... ... бар ... ... ... мемлекеттік
автомобиль жолдары арқылы жүріп өткені үшін алынатын алым;
18) консулдық ... және ... ... ... ... баждардан басқа, мемлекеттік баж;
19) жылжымайтын мүлікке және олармен жасалған ... ... үшін ... ... механикалық көлік құралдары мен тіркемелерді мемлекеттік тіркегені үшін
алынатын алым;
21) қалалық маңызы бар жалпы пайдаланудағы ... ... ... және елді ... ... (көрнекті) жарнаманы орналастырғаны
үшін төленетін төлем.
2.2. Республикалық маңызы бар ... ... ... ... салықтық
емес түсімдер:
1) коммуналдық меншіктен түсетін кірістер:
➢ республикалық маңызы бар қаланың, астана әкімдіктерінің шешімі бойынша
құрылған коммуналдық мемлекеттік ... таза ... ... ... ... бар ... ... коммуналдық меншігіндегі
мемлекеттік акциялар пакеттеріне дивидендтер;
➢ республикалық маңызы бар қаланың, астананың ... ... ... ... үлесіне кірістер;
➢ республикалық маңызы бар қаланың, ... ... ... ... ... ... лотереялардан түскен
кірістердің түсімдері;
➢ республикалық маңызы бар ... ... ... меншігінің
мүліктерін жалға беруден түсетін түсімдер;
➢ республикалық маңызы бар қаланың, астананың бюджетінен берілген несиелер
бойынша сыйақылар;
➢ уақытша бос ... ... ... алынған сыйақылар;
➢ жер учаскесін жалдау құқығын сатқаны үшін төленетін ... ... ... бар ... астананың коммуналдық меншігінен
түсетін басқа да түсімдер.
2) ... ... бар ... ... ... ... мекемелердің тауарлар (жұмыс, қызмет) өткізуінен түсетін
түсімдер;
3) ... ... бар ... ... ... ... ... ұйымдастыратын мемлекеттік сатып алулар өткізуден
түсетін ақша түсімдері;
4) ... ... бар ... ... ... қаржыландырылатын
мемлекеттік мекемелер салатын айыппұлдар, өсімпұл, санкциялар, өндіріп
алулар;
5) республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... ... да ... Негізгі капиталды сатудан республикалық маңызы бар қаланың, астананың
бюджетіне түсетін түсімдер:
➢ республикалық маңызы бар қаланың, астананың бюджетінен қаржыландырылатын
мемлекеттік ... ... ... мемлекеттік мүлікті сатудан
түсетін ақша;
➢ жер учаскелерін сатудан түсетін түсімдер.
2.4. Республикалық бюджеттен ... ... ... ... бар қаланың, астананың бюджетіне түсетін ресми трансферттердің
түсімдері болып табылады.
2.5. Республикалық ... бар ... ... ... берілген
несиелерді өтеуден, республикалық маңызы бар қаланың, астананың ... ... ... ... ... ... маңызы
бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органдарының қарыздарынан
түсетін түсімдер.
3. Аудан ... ... бар ... бюджетіне түсетін түсімдер.
3.1. Аудан (облыстық маңызы бар қала) бюджетіне түсетін салық түсімдері:
1) облыстық мәслихат белгілеген кірістерді бөлу нормативтері ... ... ... ... ... белгілеген кірістерді бөлу нормативтері ... ... жеке ... жеке кәсіпкерлердің және заңды ... ... ... жер салығы;
5) корпорациялық табыс салығы;
6) қосылған құн салығы;
7) жеке және заңды тұлғалардың көлік құралдары салығы;
8) ... ... мына ... ... ... ... өндірілген спирттің барлық түрі;
➢ Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген алкоголь өнімі;
➢ Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... өндірілген құрамында темекі бар
басқа да бұйымдар;
➢ Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген бекіре және қызыл ... ... ... ... ... атыс және газ ... билік органдарының мұқтаждары үшін сатып алғаннан басқа);
➢ ойын бизнесі;
➢ лотерея ойынын ... және ... ... ... аумағында шығарылған жеңіл автомобильдер
(мүгедектер үшін арнайы ... ... ... ... ... ... ... қоспағанда) және дизель отыны.
9) жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төленетін төлем;
10) жеке кәсіпкерлерді мемлекеттік тіркегені үшін алынатын алым;
11) қызметтің ... ... ... құқығы үшін ... ... ... ... ... ... үшін алынатын алым;
13) аукциондардан алынатын алым;
14) механикалық көлік құралдары мен тіркемелерді мемлекеттік тіркегені үшін
алынатын алым;
15) жылжымайтын ... және ... ... ... ... ... үшін ... алым;
16) аудандық маңызы бар жалпы падаланудағы автомобиль жолдарының бөлінген
белдеуінде және елді ... ... ... ... ... ... ... консулдық алымнан және республикалық бюджеттің есебіне ... ... ... ... баж.
3.2. Аудан (облыстық маңызы бар ... ... ... ... ... ... меншіктен түсетін кірістер:
➢ аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімдіктерінің шешімі ... ... ... ... таза ... бөлігінің түсімдері;
➢ ауданның (облыстық маңызы бар ... ... ... ... ... ... ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) коммуналдық меншігіндегі заңды
тұлғаларға қатысу үлесіне кірістер;
➢ ауданның (облыстық маңызы бар ... ... ... ... өткізілетін мемлекеттік лотереялардан түсетін кірістердің
түсімдері;
➢ ауданның (облыстық маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... ауданның (облыстық маңызы бар ... ... ... ... ... жер ... жалдау құқығын сатқаны үшін төленетін төлем;
➢ ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) коммуналдық меншіктерінен ... да ... ... ... ... бар қала) бюджетінен қаржыландырылатын
мемлекеттік мекемелердің тауарларды (жұмыс, қызмет) өткізуінен
түсетін ... ... ... ... бар қала) бюджетінен қаржыландырылатын
мемлекеттік мекемелер ұйымдастыратын ... ... ... ... ақша ... ... ... маңызы бар қала) бюджетінен қаржыландырылатын
мемлекеттік мекемелер салатын айыппұлдар, өсімпұлдар, ... ... ... ... маңызы бар қала) бюджетіне түсетін салықтық ... да ... ... ... сатудан аудан (облыстық маңызы бар қала) бюджетіне
түсетін түсімдер:
➢ аудан ... ... бар ... ... қаржыландырылатын
мемлекеттік мекемелерге бекітіліп берілген мемлекеттік мүлікті сатудан
түсетін ақша;
➢ жер учаскелерін сатудан түсетін түсімдер.
3.4. Облыстық ... ... ... ... аудан (облыстық маңызы
бар қала) бюджетіне түсетін ресми трансферттердің түсімдері болып табылады.
3.5. Аудан (облыстық ... бар ... ... ... ... ... ... маңызы бар қаланың) коммуналдық меншігіндегі
мемлекеттің қаржы ативтерін сатудан, ауданның (облыстық маңызы бар қаланың)
жергілікті ... ... ... түсетін түсімдер.
6. Салықтарды пайдалану ретіне немесе тәртібіне қарай:
➢ жалпы салықтар;
➢ мақсатты салықтар болып ... ... – бір ... ... және ... бір ... ... көптеген салық түрлері жатады.
Мақсатты немесе арнайы ... – бұл, ... бір ... салықтар.
Мәселен: көлік құралдары салығы – жол жөндеуге, әлеуметтік ... ... ... ... және ... ... төлеуге байланысты затпен немесе ақшалай салықтар ... ...... затпен немесе тауар түрінде төлейді.
Бұл салық түрі ... ауыл ... ... ... ... бір ... ... ретінде төлеп отырады. Заттай салық
ертеден қолданылып келеді, яғни ақша ... ... ... салықты заттай
беріп отырған.
Ақшалай салық – ақша түрінде ... ... ... бұл ... кең қолданылатын нысаны болып саналады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ақша түрінде
төленсін» деп атап ... ... және жеке ... ... субъектілеріне қарай немесе салықты төлеушіге байланысты ... ... ... тұлғалардың салықтары;
➢ жеке тұлғалардың салықтары.
Қазақстан Республикасының заңды тұлғалардың салықтарына жататындар:
➢ корпорациялық табыс салығы;
➢ заңды тұлғалардың мүлік салығы.
Ал, жеке ... ... мына ... түрлерін жатқызуға болады:
➢ жеке табыс салығы;
➢ жеке тұлғалардың мүлік ... ... ... де болады, яғни салықты әрі заңды тұлға, әрі
жеке тұлға ретінде төлейді.
Қазақстан Республикасында аралас салықтарға:
➢ қосылған құн ... ... ... жер ... ... ... ... кету керек, Қазақстан Республикасында салықтардың басым бөлігін
аралас салықтар санаттарына жатқызуға болады.
9. Жай және төтенше ... ... ... ... жай ... төтенше салықтар деп те бөлінеді.
Жай салықтар – мемлекеттің күнделікті қызметі барысында қолданылады.
Бұған Қазақстан Республикасындағы барлық салық түрін жатқызуға болады.
Төтенше салықтар – ... ... ... ... орай
қосымша табыстарды қажет ететін жағдайда, ... ... ... ... ... салықтарды алуға болады. Бұл салықтың түрі соғыс
кезінде ... ... ... ... ... ... болады, яғни
белгілі бір кезең аралығында себепті ... ... ... ... - ... шарт ... орындалмау себептері орындаушыға
байланысты болмаған жағдайда, ... осы ... ... ... ... ... және қызметақысыз салықтар:
Салықты есептеу және төлеу субъектісі бойынша салықтарды:
➢ қызметақылы;
➢ қызметақысыз деп ... ... ...... ... ... ... төлеушіге салық
сомасын жекелеп бекітеді және салық сомасы, салық базасы мен салықты төлеу
мерзімі көрсетілген салық ... ... яғни ... ... ... ... ... міндеттеледі.
Мәселен, жер салығын алуға болды. Салық органдары салық төлеушілердің
иелігіндегі жер учаскелерін жеке-жеке есептейді және салық ... мен ... ... ... ... ... салық – салық төлеушілерде өз алдына ... ... ... ... ... ... есептеуін және дер кезінде
төленуіне ... ... ... ... корпорациялық табыс салығын алуға болады. Мұнда
салық төлеушілердің өздері салық салынатын объектілерді ... ... ... базасын есептейді, төлеуге тиіс салық сомасын есептеп және ол соманы
төлейді.
Сонымен қатар қызметақысыз салықтарға:
➢ қосылған құн ... ... ... ... ... ... әлеуметтік салық;
➢ көлік құралдары салығы;
➢ заңды тұлғалардың жер салығы жатады.
11. Активті және ... ... ... ... ... және салықты төлеу көзіне қарай салықтарды:
➢ активті салық;
➢ пассивті салық болып бөлінеді.
Активті салық салық төлеушінің ағымдағы шаруашылық және ... ... ... ... ... салық базасы және төлем
көзі анықталады.
Мысал ретінде корпорациялық табыс ... ... ... ... ... ... қызметі кезінде, белгілі бір өнім өндіреді,
жұмыс атқарады және қызмет көрсетеді. Өнімді ... ... ... ... ... Одан әрі ... салынатын табыс анықталады. Алынған табыс
салық көзі ... ... ... ... ... ... ... салық деп атауымыздың тағы бір себебі, бұл салық төлеушілердің
белсенді жұмыстарының нәтижесі болып табылады.
Пассивті салық кезінде салық объектілері және салықтық ... ... ... және тәртібіне сәйкес ... яғни ... ... бір ... ... ... түсім, табыс,
пайдаға байланысты болмайды. Салықты төлеу көзі салық салудың ... ... ... ... ... ... ... төлеуші салықты
төлеу үшін ақшаны қайдан алады және ... ...... ... ... жоқ және ... да.
Ең бастысы салықты төлеу – салық төлеушінің ... ... ... ... ... мыналарды жатқызуға болады:
➢ біріншіден, субъектілердің кейбір жағдайларына салық салынады: мәселен
некеде болмауы, баладан бас ... ... ... жеке ... ... аз
отбасылы азаматтарға салық салу;
➢ екіншіден, белгілі бір заттарға салық салу. Мұндай ... ... үй, ... ... экипаж, автокөлік, жануарлар, көлік
құралдары, үй қызметкерлері, құлдар, жер учаскелері және тағы ... ... және ... ... ... салықтарды салық төлеушілердің арасында бөлуге байланысты
былайша бөлуге болады:
... ... ... ... ... салықтың мөлшері ертедегі салық салудың кезінде кең көлемде
қолданылған. Мемлекет ... ... үшін ... ... ... Мәселен, тұтқынға түскен патшаны сатып алу, қамалдар салу. Бұл
шығындардың ... ... ... ... ... отырған
(таратылған) – адам басына белгілі бір сомадан белгіленген еді.
Ал санды салықтар нақты шығындарды жабудағы қажеттіліктер үшін ... ... ... ... ... ... ... Бұл
салықтар салық төлеушінің мүліктік жағдайын тікелей немесе жанама есепке
алады.
13. Тұрақты және ... ... ... ... ... және біржолғы болып бөлінеді.
Тұрақты салықтар – дегеніміз салық төлеушілердің меншігіндегі мүліктеріне
немесе табыс табудағы қызметтеріне белгілі бір мерзім ... ... ... ... ... біржолғы салықтар кейбір жағдайларға байланысты туындайды.
Бұл салық түріне ... ... ... ... және мұра ... ... ... салықтар көптеген мемлекеттерде кең тараған және
көбірек қолданыста болады.
Салық ...... заңы ... ... ... ... құрамдас бөліктерінің жиынтығы.
Салықтың бірнеше элементтері бар:
➢ салық субъектісі;
➢ салық ... ... ... ... мөлшері;
➢ салық жеңілдіктері;
➢ салық ставкасы;
➢ салық кезеңі;
➢ салықты есептеу тәртібі;
➢ салық есептілігі;
➢ салықты төлеу тәртібі;
1. Салық субъектісі.
Салық ...... ... жеке ... яғни ... ... төлеушілер:
➢ қызметкерлер - өз еңбегімен материалдық және ... ... ... ... ... ... бір түсім алатындар, яғни
жеке тұлғалар;
➢ шаруашылық субъектілері - капитал иелері, яғни заңды ... ...... және ... ... ... да ... төлеуші болып табылатын тұлға.
Тұлға – жеке тұлға және заңды тұлға ... ... ...... ... ... шет ... азаматтығы жоқ адам.
Салық тасымалдаушылар – іс жүзінде салық ауыртпалығы түсетін жеке
тұлғалар, соңғы салық ... яғни ... ... тұлға – Қазақстан Республикасының немесе шет мемлекеттің
заңдарына сәйкес азаматтық, оның ... ... ... мен міндеттер
субъектісі ретінде әрекет ететін ұйым (шетелдік ... ... ... Шет мемлекеттің заңдарына сәйкес құрылған компания, ұйым немесе
басқа да корпорациялық құралым.
Заңды ... өз ... ... мөрі және банкіде есеп айырысу
шот ... ... ... ... үшін олар ... шет ... ... мәртебесіне ие ме, жоқ па – оған қарамастан ... ... ... ... ... ... ... –салық есептелетін база, яғни салық не үшін
төленетінін қарастырады, ... ... ... ... ... жер және тағы
басқа. Осы аталғандардан салық төленеді.
Мүлік жылжитын және жылжымайтын мүлік болып бөлінеді.
Тауар – ... пен ... ... зат. ... ... ... айырбасқа арналған кез келген еңбек өнімі болып
табылады.
Мұра – қайтыс болған азамат ... оның ... ... ... ... салық салынады.
Жер – белгілі бір өлшемдегі пайдалану мүмкіндігі ... зор ... ... ... ... көзі.
Салық көзі – салық төлеу үшін белгіленген және ... ... бұл – ... ... ... яғни ... неден
төленетіндігін анықтау.
Салық көзі – салық төлеуге арналған немесе қолданылатын ақша қаржылары.
Салықтың зайымдық ... көзі тек ... ... ... ... ... ... төлеудің негізгі көзі ретінде ... ... ... ... салық төлеу үшін негізінен 5 көзі бар:
➢ табыс;
➢ қор және жинақ;
... ... ақша ... ... ... ... қоса
алғанда;
➢ қаражаттар, мүлікті өткізуден түскен, оның ішінде ... ... ... негізгі қорды қосқанда;
➢ қарыз қаражаттары.
Табыс – ұлттық табысты бөлу ... ... ... ... жеке тұлғаға түсетін ақшалай немесе материалдық ресурстар.
Салық төлеушілердің, яғни жеке және ... ... ... ... ... ... ... табыстары, бұл кімнің табысы болып саналатынына
байланысты болады және бірнеше нысандары бар:
➢ тауарды (жұмыс, қызиет) ... ... ... дивиденттер, рента;
➢ сыйақы, ұтыстар, роялти;
➢ жалақы, зейнетақы, стипендия, сақтандыру төлемдері ... ... ... ...... кәсіпорынның немесе жеке тұлғаның әлде бір
мақсатқа арналған ақша қаражаты немесе материалдық құндылықтар.
Жинақ – ... ... жеке ... ... және жинақ
мекемелеріне салған, әдетте, талап ету ... ... ... ... - өнім ... мен ... ... және
үздіксіз процесін қамтамасыз ететін өндірістік айналым қорлары мен айналыс
қорларын құру үшін бірлестіктерге, кәсіпорындарға, ... ... ... ... қаражаттары – бір жақ (қарыз беруші) екінші жаққа ... ... ... оперативті басқаруды, ақшаны немесе түр - ... ... ... ал ... ... сол ... және сапасы
сондай затты немесе ақшаны қайтаруға міндеттенетін шартқа сәйкес берілетін
қаражаттар.
Рента – алушыдан кәсіпкерлік ... ... ... ... немесе жерден ұдайы алынып отыратын табыс; ... ...... ... ... заем облигациялары бойынша алынатын
табысы.
Жалақы –біріншіден, әрбір қызметкер ... ... саны мен ... ... ... жеке тұтынуына берілетін ұлттық табыстың ақша
түріндегі табысы; ... ... үшін ... ... мөлщері
Салық мөлшері – салық төлеушінің табысына қарай ... ... ... және ол ... ... ... ... болып бөлінеді.
Салықтың шекті мөлшері – табыстың әр қосымша бірлігінен түсетін үстеме
салықты ... ... жеке ... салығы, әлеуметтік салық, жеке
тұлғалардың мүлік салығы.
Салықтың жеңілдік мөлшері болады, оны мемлекет өз тарапынан ... ... ... ... ... ескере отырып, салық ставкалары
бойынша ... ... ... ... ... ... ұзартады,
мүгедектерге немесе жалғыз басты азаматтарға, көп ... ... ... ... ... және ... да).
Салықтың орташа мөлшері деп салық төлеушінің табыстарын орта есеппен
алады да, сол сомадан ... ... ... ... ... ... ... түсетін салық түсімдерін есептеу үшін салықтың орташа мөлшері
қолданылады.
Ал, нөлдік салық мөлшері, бұл ... ... ... ... құн ... ... ... бойынша салық төлеушілер бар, ... ... ... ... Салық жеңілдіктері.
Салық жеңілдіктері - төлем қабілетін, ... ... ... ... да ... ... ... қарастырылған жалпы ережеден
шығару.
Салық жеңілдіктері - заңға сәйкес салық ... ... ... төлеуден түгел босату.
Салық жеңілдіктерін бірнеше белгілері бойынша ... ... ... ... жеңілдіктер.
Салық төлеушілердің өзіне салық жеңілдіктері беріледі. Жеке тұлғалардың
мүлік салығында мерзімді қызметтегі әскери қызметшілер мерзімді қызметтен
өту (оқу) ... ... ... ... Салық объектісі бойынша жеңілдіктер.
Бұл жерде салық салу объектілеріне жеңілдік беріледі. Мысалы:
көлік құралдары салығында ... ... ... ... ... ... ... базасы бойынша жеңілдіктер.
Мәселен, жеке табыс ... ... ... ... ... ... және агенттік облигациялармен жасалған операциялардан
түскен табыс қосылмайды.
4) Салық ... ... ... табыс салығында салық төлеушілер негізінен 30 пайыздық
ставка бойынша салық төлесе, негізгі өндіріс ... жер ... ... ... 10 ... ставка бойынша салық төлейді.
5) Салық кезеңдері бойынша жеңілдіктер.
Мәселен, қосылған құн салығы ... ... ...... болса, ал ауыл шаруашылық өнімдерін өндіруші заңды тұлғалар үшін салық
кезеңі бір жыл ... ... ... есептеу тәртібі бойынша жеңілдіктер.
Шағын бизнес субъектілерінің ... бір ... ... ... ... ... ... төлеу тәртібі бойынша жеңілдіктер.
Мәселен, шағын бизнестің кейбір субъектілері салықты бір жолғы
талон немесе патент негізінде ... ... кең ... салық жеңілдіктерінің түрлерін С.Г.
Пепеляев ұсынған еді, яғни олар 3 топқа бөлінеді:
➢ алып тастау;
... ... ...... ... ... ... салық салудан алынып
тасталады.
Жеңілдіктер – салық базасын қысқарту.
Босату – салық ставкаларын төмендетуге бағытталған жеңілдіктер.
Салық жеңілдіктерінің ... ... ... ... ... ... ... жөнендегі жеңілдіктер .
Салықтың түрі бойынша салық төлеушілердің жекелеген ... ... ... ... жер ... ... жер ... бар
тұлғалар төлеуі тиіс. Ал, Ұлы Отан соғысына қатысқандар, мүгедектер жер
салығын төлеуден ... ... ... ... саясаты жүзеге
асыралады, яғни мемлекет әлеуметтік топтардың жекелеген түрілеріне салық
төлеуде жеңілдіктері қарастырған.
Салық төлеуден ... ... ... ... ... ... ... асырылады. Жеке табыс салығын есептеген кезде, ... ... ... ... Егер жеке ... үшін ... ... табыс көзі болса онда, ол салық төлеуден ... ... ... ... ... ... жеңілдіктер.
Бұл негізінен үш бағыт бойынша жүзеге асыралады:
➢ салық төлеушілердің ... ... ... ... ( ... ... қатысты төмендетілген салық ставкаларын
белгілеу. Мәселен, корпорациялық ... ... ... үшін 30
пайызын салық ставкалары бекітілген, ал негізгі ... ... ... ... салық төлеушілерүшін 10 пайыздық салық ставкасы
берілген, яғни мұнда мемлекет ауыл шаруашылық өнімдерін өндірушілерге
салық ... ... ... салу кезінде мүліктердің (табыс) белгілі бір түрін есепке
алмау, немесе кейбір мүліктер (табыс) ... ... ... ... ... ... кезінде салық салынатын табыс есепке алынады, ... ... ... ... ... асырауындағы адамдарға алынған
алимент кірмейді;
➢ салық төлеушілердің кейбір санаттары үшін олардың қызметтеріне
жеңілдіктер беру ... ... ... ... ... есепке алады,
оның ішінді ерекше шегерімдерге құқық беріледі.
Салық салудың объектісі ретінде есепке ... ... ... ... ... ... мөлшерін төмендетуге әкеледі, кейде шектелген немесе
шектелмеген салық мөлшері болуы ... ... ... ...... салу ... ... алмауға немесе салық салудан алып тастауға ... ... ... ... мүліктер (табыстар) бар. Мысалы, Ұлы Отан соғыс
ардагерлерінің, бірінші және екінші топ ... ... жеке ... ... ... салудан босатылады, бірақ та 240 айлық есептік
көрсеткіш мөлшерінде ... ... ... ...... ... ... салу
объектісі ретінде толық көлемінде есепке алынбайды, ... ... ... ... ... ... мүліктер. Бұған мысал ретінде, мемлекеттік
төлем ... ... ... ... алуға болады. Салық
төлеуші қандай көлемде зейнетақы алса да, бұл ... ... ... ... төлеудің мерзімін ұзарту.
Бұл салық төлеушілердің материалдық жағдайы қиындағанда ... ... ... берілетін салық жеңілдіктері ретінде
қарастырылады.
Мұны уәкілетті ... ... ... ... орындау
кезіндегі мүмкінсіздіктеріне қарай мерзімді ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелерін
орындау тәртібін оңайлату арқылы берілетін жеңілдіктер.
Бұл салық төлеушілердің ... бір ... ғана ... ... ... кейбір түрілеріне арнаулы салық режимін қолдану – салық
сомасын анықтауда және оны ... ... ... ... бұл, ... орындауда жалпы тәртіпті оңайлату мақсатынада жүзеге
асыралады.
Салық жеңілдіктері субъект персоналдарына ... ... ... ... ... ... ... мемлекет алдынада ерекше еңбек сіңірген тұлғаларға
жасалады. Мәселен, Ұлы Отан соғысына қатысқанда, жоғары мемлекеттік
наградалармен марапатталғандар, ... ... ... ... қатарына әлеуметтік қорғалмаған тұлғалар да кіреді, атап
айтқанда: ... ... ... Бұл ... мемлекет
әлсіздерді әлеуметтік қорғау қызметін атқарады, яғни салықтар
мемлекеттің әлеуметтік ... ... ... ... қолданылады.
➢ екінші жағдайда мемлекет салық салуды қоғамдық экономикалық дамуына
әсер ететін құрал ретінде іске асырады. ... ... ... ... осы ... ... ынталандырады.
Преференциялар – үшінші елге қатысты емес бір жақты тәртіпте немесе
өзара қатынас басында бір ... ... ... ... айтқанда, мемлекет салық жеңілдіктерін экономикалық және
әлеуметтік процестерге әсер етуші құрал ретінде қолдана алады.
Сонымен ... ... ... ... ... бар: ... ... көп болса, соғұрлым салық ставкалары жоғары болады және
керісінше, салық ... аз ... ... ... төмен болады».
6. Салық ставкасы.
Салық ставкасы – салық базасының өлшем бірлігіне салық есептеулерінің
шамасын білдіреді.
Салық ...... салу ... ... бекітілген салық
мөлшері. Салық ставкасы – салық өлшемі ретінде қарастырылады.
Салық ставкасы салық базасының өлшем ... ... ... ... ... ставкасы бірнеше белгілер бойынша жіктеледі:
1. Салық сомасын анықтау тәсілі бойынша:
➢ тең;
➢ тұрлаулы (қатаң);
➢ пайызды.
Тең ставка – кез ... ... ... ... ... ... ... ставка – салық салудың әрбір ... ... ... ... ... акцизделетін тауарлардың әрбір литріне 1
теңгеден.
Пайызды ставка – салық базасының ... ... ... бір ... салық мөлшері. Мысалы, адвокаттар мен жеке ... ... ... табысына 10 пайыз салық салынады.
2. Салық ... ... ... ... ... ... ... ставка – салық салудың жалпы режимінде көрініс табады. Салықтың
барлық түрі бойынша салық ставкаларын қамтиды.
Жоғарылатылған ...... ... ... ... ... қызметтерге жоғары салық ставкасын жүзеге асыру.
Төмендетілген ставка - ... ... ... ... ... салуда салық жеңілдіктері беріледі.
3. Салық ставкасының мазмұнына байланысты:
➢ маргинальды;
➢ нақты;
➢ экономикалық ... ... ...... ... ... margo – ... – салық заңдылықтарына байланысты бекітілген салық ставкаларын
айтамыз.
Нақты ставка – ... ... ... ... ... ... ... – төленетін салықтың сомасы алыған жалпы табысқа
қатынасы ретінде анықталады.
Салық салу ... ... ... ... ... ол
салық міндеттемелерінің мөлшерін анықтайды.
Ал, нақты және экономикалық талдаудың мақсаттары үшін ... ... ... ... және салық төлеушілердің алған жалпы
табыстарын бөлу параметрлерін анықтауда, мемлекеттің салық ... ... ... және ... да ... ... ... дегеніміз салық салу объектісі мен салық салуға
байланысты объектінің құн, физикалық немесе өзге де ... ... ... ... тиіс ... және басқа да міндетті төлемдер
сомасы айқындалады.
Салық кезеңдері.
Салық ... ... және ... ... ... ... тиісті
салықтарды төлеудің белгілі бір кезендері болады.
Салық кезеңі – салық және бюджетке ... ... да ... қатысты белгіленген уақыт кезеңі, ол аяқталған соң салық ... және ... ... ... ... ... үшін салық кезеңі – күнтізбелік жыл болып
саналады.
Сонымен қатар мынадай салық ... ... бір ...... ...... күн ... саналады, бір жолғы
талон негізінде салық төлеушілер;
➢ он күндік (декада) – ... ...... он күн ... операциялар бойынша салықты есептейді;
➢ айлық – салық кезеңі – күнтізбелік ай ... ... ... ... ... ... салық төлеушілер, жеке табыс және әлеуметтік
салығын төлеушілер, патент негізінде салық төлеушілер;
...... ...... тоқсан болып есептеледі,
қосылған құн салығын төлеушілер, оңайлатылған ... ... ... салығы бойынша аванс төлеушілер;
➢ жылдық – салық кезеңі – күнтізбелік жыл ... ... ... табыс салығы, жер мүлік салығы көлік құралдары ... жылы – ... жыл ... табылады.
Жеңілдік кезеңі – салық бойынша заңмен бекітілген жеңілдік ... ... ... ... ... ... ... 5 кезеңі бар:
➢ бірінші – салық салынатын объектісін есепке алу;
➢ екінші – салық салу объектісінен салық ... ... ...... ... ... төртінші – салық жеңілдіктерін қолдану;
➢ бесінші – салық сомасын ... ... ... ... ... ... :
➢ біріншіден, салық төлеушілердің өзіне (мәселен, корпорациялық табыс
салығын төлеген кезде);
➢ екіншіден, ... ... ... ... жер ... ... үшіншіден, салық агенттеріне (жеке табыс салығы).
Салық есептеуді жүзеге асыруға ... ... ... ... ... және ... ... төлеушілердің өздері немесе
басқа тұлғалар есептейді) болып бөлінеді.
Қызмет ақылы салықты есептеу ... ... ... ... арқылы жүзеге асыралады.
Салық кодексінде көрсетілгендей салық хабарламасында :
➢ салық төлеушілердің тегі, аты, әкесінің аты немесе толық атауы;
➢ салық төлеушілердің ... ... ... ... ... ... талаптар;
➢ шағым беру тәртібі көрсетілуі тиіс.
Қызмет ақылы ... ... ... ... кадастр
(тізімдеме) тәсілі қолданылуы мүмкін.
Кадастр – салық салынуға тиіс ... ... ... ұдайы бақылау жолымен мезгіл – мезгіл құрастыратын жүйеленген
мәлеметтер жинағы (мәселен, жер, су мәліметтерінің жинағы).
Кадастр құндық ... ... ... ... ... кадастр жер салығын есептеу кезінде қолданылады. Салық
салу кезінде объектілердің сыртқы белгілері есепке алынады, ... ... жер ... ... және ... ... құрылыс салығында
құрылыстың көлеміне сәйкес есік пен терезелердің ... ... ... жабықтардың саны.
Қазіргі кезеңде кадастрлық тәсіл жер салығын, жеке ... ... ( ... үй ... саяжай, гараж) төлеу кезінде қолданылады,
яғни салық базасы ... ... ... ... оның ... орай ... ... салықта салық төлеушілердің өздері төлеуге тиісті
салық ... ... алу ... –салық объектісін өлшеу бірлігі болып табылады.
Салық алудан ... ... ... ... ең аз бөлігі
– салық алынбайтын минимум болып саналады.
9. Салық есептілігі.
Салық есептілігі – ... ... және ... ... ... табыс ететін, салық міндеттемелерін есептеу туралы ... ... ... салық салу объектілері мен салық салуға байланысты
объектілерді Қазақстан ... ... ... белгіленген тәртіп
пен шарттар бойынша есептеу әдісімен айқындайды.
Салық есептілігінде салық объектілерін анықтауда және салық ... ... екі әдіс ... есептеу әдісі;
➢ кассалық әдісі.
Салық базасын есептеудің ...... мен ... жұмыстар
орындалғанда, қызметтер көрсетілгенде, сатып алушыларға тауарларды
жеткізген кезде есепке ... ... ... ... ... ... ... салық
төлеушіде табысқа құқықтың пайда болу фактісі жүзеге асады.
Салық заңдарында бұған былайша анықтама берілген: бұл –төлем ... ... есеп ... ... пен ұстап қалу жұмыстың
орындалған, қызметтің көрсетілген, мүліктің ... және ... ... ... ... әдіс.
Кассалық әдіс кезінде салық базасы табыстар мен ... ... ... ... ... ... сатып
алушыларға тауарлар жеткізуде нақты төлем төленген кезде есепке алынады.
Кассалық әдісте ... ... ... болу ... ... нақты
алу фактісі жүзеге асады.
Кемітуге қатысты нақты табысты алу немесе шығынды жүзеге асыру
факті салықты кассалық ... ... ... ... ... кассалық әдісі ақша қаржылары мен материалдық
құндылықтардың іс жүзінде қозғалуына, негізделеді.
Салық заңдарында бұл –жұмыстың орындалған, ... ... ... және кіріске алынған әрі оларға төлем жасалған сәтінен
бастап табыс пен ұстап қалу есепке ... ... ... ... ... тәртібі. Салықты төлеу тәртібі – салық ... ... ... ... ... ... ... заңдылықтарына
бекітілген ереже.
Салық төлемі – салықтық қатынас объектісі ақша қатынастарының ... ... ... және ... ... ... бір ... объектісінен
төлейтін салық сомасы.
Салық ақшалай нысанда болса, онда салық төлеуші салықты ... Ал, ... ... ... ... онда ... ... салық төлеушіден салықтық төлем сомасын мәжбүрлі ... ... ... тәсілі болып табылады.
Салық төлеу тәртібінің салық төлеушілерден мемлекетке өтуінде
негізінде үш ... ... ... ... ... ... орындауға жауапты тұлғаларға байланысты, салық
төлеудің 2 әдісі қолданылады:
➢ дербес табыстау жолдары;
➢ мәжбүрлеп алу жолдары.
Қазіргі ... ... ... ... ... негізгі әдістер
қолданылады:
1) декларация ... ...... ... ... төлеушілердің салық салу
объектілерінің саны, ... ... ... және ... ... ... ... ресми өтінімі.
Салық алудың салық төлеушінің декларациясы бойынша тәсілінде салық
төлеуші табыс мөлшерін, қажетті жеңілдіктерді, шегерімдерді көрсетеді ... ... ... ... ... ... ... корпорциялық табыс
салығы, жеке табыс салығының кейбір төлемдері, қосылған құн салығы, ... ... ... төленеді.
2) салық хабарламасы негізінде.
Салық органдары салықты есептейді және салық төлеушіге арнайы ...... ... ... онда ... төлеушінің салық төлеудегі
негіздемесі көрсетіледі. Мәселен, жеке ... ... және жер ... ... негізінде төлейді.
3) салық төлемдерін дербес есептеу және енгізу жолдары.
Бұған мысал ретінде, жеке тұлғалардың көлік құралдары салығын ... ... ... ... ... ... есептейді, ал салық
төлеушілер есеп айырысатын ... ... бұл ... ... ... дербес есептейді.
4) бір жолғы талон және патенттерді сатып алу.
Арнайы салық режимін қолданатын жеке тұлғаларда (жеке ... ... енді ... ... ... төлеудің негізгі әдістеріне
тоқталайық:
1) төлем көзінен ұсталынатын табыс ... ... ... төлеушіге төленетін ... ... ... Бұл ... төлем көзі» деп аталады. Мәселен, ұйым өзінің
қызметкерлеріне еңбекақы төлейді. Осы табыстан салық ... ... ... ... ... ... ... бір мерзімде бюджетке аударылады.
Салықтарды алудың төлем көзінен салық ұстау тәсілінде салықты табыс
алу орнында төлеуші жұмыс істейтін ... ... ... ... ... ... ... бас тартқан тұлғалардан салықты мәжбүрлеп алу.
Салық органдары мұндай ... тек, ... ... ... ... ... ішінара) жалтаруына байланысты қолданады, яғни олар
өзінің салық міндеттемелерін орындаудан бас тартқан ... ... ... ... алу ... ... ұқыпсыздығынан салық
органдарының немесе сот шешімінің негізінде белгіленген тәртіпте мүліктері
есепке алынады.
Салық берешегін мәжбүрлеп ... алу ... ... ... ... ... банк шоттарындағы ақшасының есебінен;
2) қолма-қол ақшасының есебінен;
3) дебиторларының шоттарынан;
4) билік ету шектелген мүлкін өткізу есебінен;
5) акциялардың қосымша ... ... ... арқылы
жүргізіледі.
Салық қолма-қол ақша түрінде, немесе қолма-қол ақшасыз ... ... ... ... тек, ... валюта – теңге түрінде
жүзеге асырылады. Салықты төлеу мерзімі салық ... ... ... ... ... салық төлеу мерзімі болады.
Салық салу механизмі.
Нарықтық экономикалық қалыптасу кезеңінде сатының негізгі бағыты
немесе салық саясатының басты мақсаты – салық ... құру және оның ... ... ... ... салық механизімін іске асыру.
Салық жүйесі - өзінің құрамы жағынан бірнеше компоненттерден тұратын
күрделі модель.
Салық жүйесі компоненттерінің ... ... ... ... осы қатынасты анықтайтын салықтар; салық механизмі, яғни салық салу
әдістері мен жолдары; нұсқаулар мен ... ... ... ... және ... ... ... Салық салудың әдістері мен жолдары,
нұсқаулар мен әдістемелік құжаттар, салық салуды ұйымдастыру, салық салудың
негізгі принциптері және тағы ... ... ... жатады. Салық
жүйесінің жақсыда, тиімді қызмет істеуіне салық салу механизмінің тигізер
ықпалы өте ... осы ... ... ... мен ... салу механизміне
кеңірек тоқталайық.
Қандай да бір механизмінің құрамында бірнеше тетіктер және ... ... салу ... де сол сияқты белгілі бір салық элементтерінен
құралады.
Салық салу элементтері мыналар:
Субъект, объект, салық көзі, салық ставкасы, салық ... ... ... ... ... ... төлеу мерзімі мен тәртібі, салық
төлеушінің және салық қызметі органдарының құқы мен міндеттері, ... ... ... ... шаралары.
Енді осы әрбір элементке қысқаша түсінік берейік.
Салық субъектісі (салық төлеуші) дегеніміз – заң бойынша салық ... ... жеке және ... ... ... – табыс, мүлік, еңбек ету түрі, қызмет ... ... ... мүлікті басқаға беру, табиғи ... ... құн, ... және тағы ... Салық көзі – салық салынатын табыс.
➢ Салық ставкасы немесе бәсі өлшем бірлігінен алынатын ... ... ... ... немесе процентпен белгіленеді.
➢ Тұрақты ставкалар салық обьектісінен түсетін ... ... ... бірлігіне тұрақты сомамен тағайындалады.
➢ Проценттік ставкалар үш түрге бөлінеді: үдемелі немесе ... және ... ... ... ... ... салынатын табыстың
өсуіне сәйкес ұдайы үдеп, өсіп ... ... ... ... салынатын табыстың төмендеуіне
сәйкес азайып отырады.
Пропорционалдық ... ... салу ... ... тұрақты бір процентпен тағайындалады.
Салық оклады – салық төлеушінің белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... сәйкес салық төлеушіні біртіндеп
немесе салық төлеуден ... ... ... жеңілдіктеріне салықтан
босатылатын, салық ... ... ... салық ставкасын
төмендету, салық төлеу мерзімін ұзарту жатады.
Салық төлеу мерзімі – салық ... ... ... ...... ... ... төлеген кезде
алдымен бюджетке қандай салықтар төлеу керек екенін, яғни ... ... бір ... ... төлеудегі дәйектілік заң жүзінде бекітіледі де, ... іске ... ... ... ... мүлікке салынатын салық төленеді, сонан соң
акциздер және баж салығы;
ә) екінші кезеңде жергілікті салықтар мен ... ... ... басқа да салықтар;
Салық төлеушілер мен салық қызметі ... ... мен ... заңдары арқылы белгіленеді және реттеледі.
Қазақстан Республикасының салық ... ... ... ... ... ... реттейтін Қазақстан
Республикасы Президентінің Заң күші бар Жарлығы «Салық және ... ... да ... төлемдер туралы» (Алматы,24-сәуір, 1995 жыл);
Қазақстан Республикасы Президенті мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің
актілері; Қазақстан Республикасы Мемлекеттік салық комитетінің ... ... емес ... ... ... ... ... тыйым салыған.
Егер Қазақстан Республикасы қатысушы болып табылатын халықаралық
шарттарда Қазақстан Республикасының салық заңдарында бар ... ... ... болса, онда аталған шарттың ережелері қолданылады.
Халықаралық шартты қолдану үшін ішкі ... акт ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
қатысушы болып табылатын халықаралық шарттар ... ... ... нарықтық экномикасы бар елдерде ұлттық табысты бюджет арқылы
қайта бөлу «фискалдық федерализм» ... ... ... ... мәні ... ... мемлекеттік шаруашылық жалпы (экономиканың
мемлекеттік секторына кіретін ... ... ... және ... ... жүйе ... ... онда басқарудың функцияларын
деңгейлер арасында бөлу және олардың сатылас бойынша заңды бағынышы ... ... ... ... мәселелер мыналар:
1) мемлекеттік секторды басқару деңгейлерінің оңтайлы саны;
2) басқару деңгейлерінің арасында өкілеттіктерді оңтайлы бөлу;
3) ... ... ... тиімді қаржыландыру деңгейі;
4) биліктің жергілікті ... ... және ... ... ... ... ... пен басқарудың жергілікті органдарының шығыстарын
қаржыландырудағы ... ... ... мемлекеттік экономиканың барлық деңгейлерінде қаражаттарды жұмсауға
бақылау жасаудың ... ... ... ... жергілікті органдарының
орталыққа қаржылық тәуелділігін азайтуға бағытталған. Бұл ... ғана ... ... ... ... ... ... де
тапшылығын төмендетудің жолы, жергілікті әлеуметтік проблемаларды шешудегі
нақты дербестікке апаратын жол. Бұған ... ... ... ... ... салықтарға үстемелер өндіріп алу немесе меншікті
салықтарды (экологиялық, мүлік салықтары, мұраға ... ... ... ... белгілеу жөніндегі оларға құқық беру есебінен жетеді. Бұл
орайда жергілікті ... ... ... ... ... қаржылық дербестігінен айыратын ... ... ... ... ... ... ... басқаруды дамытудың тәжірибесі басқаруды
орталықсыздандырудың, ведомстволы бағыныштағы ... ... және ... ... шешуде биліктің жергілікті
органдарына кең құқықтар берудің қажеттігін қолдайды. ... ... ... ... ... ... ... мәні сақталған
кезде «фискалдық регионализмге» ауыстырылуы мүмкін.
1.2. Қазақстан Республикасының Салық қызметінің құрылымы
және мәртебесі
Салық қызметі Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... мен қалалық аудандардағы
мемлекеттік салық басқармалары мен бөлімдерінен тұрады. Салық қызметінің
құрылымында ... ... ... ... ... ... ... облыстардағы, Алматы және Байқоңыр қалаларындағы
салық полицияларынан тұратын салық полициясы органы жұмыс істейді. ... ... ... ... салық комитетінің төрағасы
басқарады. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік салық комитетінің төрағасын
Қазақстан ... ... ал оның ... және ... басқармасының бастығын Қазақстан Үкіметі тағайындайды.
Облыстардағы, аудандардағы, қалалар мен қалалық аудандардағы мемлекеттік
салық комитеті басқармасы және ... ... және ... салық
комитетінің басқарма бастықтарын Мемлекеттік ... ... ... ... ... қызметі органдары заңды тұлғалар болып
табылады, олар ... ... ... ... ... ... орталық және жергілікті атқарушы өкімет ... ... ... және басқа мемлекеттік бақылаушы органдармен ... ... ... ... ... шараларын қолданады, заңға
сәйкес өзара ақпарат алмасады. Мемлекеттік өкімет органдары ... ... ... мен республиканық және жергілікті бюджеттерге
басқа да төлемдер туралы ... ... ... ... ... ... салық бұзушылық пен қылмысқа қарсы күресте салық
қызметі органдарына жәрдемдесіп отыруға ... ... ... Республикасы Мемлекеттік Қаржы Министрлігінің
орталық аппаратынан және оның аумақтық қаржы министрлігінің қаржы ... оның ... ... ... Аумақтық салық органдарына:
- мемлекеттік бюджетке төлемдердің түсуін және мемлекет ... ... ... міндеттемелерді көздейтін салық заңдары мен басқа да заң
актілері негізінде ... ... ... ... алымы мен
міндетті төлемдердің толық айналуын қамтамасыз ету;
- салық заңдары мен тиімділігін зерделеу;
- салық салу мәселелері жөнінде заң ... ... да ... ... ... ... төлеушілерге олардың құқықтары мен міндеттерін түсіндіру, салық
төлеушілерге ... ... ... ... ... уақытылы
хабарлап отыру жөніндегі міндеттер жүктеледі;
- салық полициясы, қазіргі ... ... ... мен ... ... және олардың қаржы полициясы органдарына заңды және
жеке тұлғалардың салық төлемеуіне байланысты не ... ... ... ... салық салынатын объектілерін жасыру мақсатымен жасаған
қылмыстары мен өзге де құқық бұзушылықтарын, ... ... ... ... басқа да қарсы міндеттемелерін орындаудан өзге де
қылмыстар мен құқық ... ... және ... кесу ... ... ... ... Қаржы министрлігі және министрі
салық қызметі органдарына жалпы басшылықты жүзеге асырып отырады.
1990-1996 жылдары салық қызметін Қаржы ... бас ... ... ... 1996 ... ... 1997 ... 3-
наурызы аралығында салық қызметін Қазақстан Республикасының мемлекеттік
Салық ... ... 1997 ... ... 1998 ... 8-қазанына
дейін Қаржы министрлігін салық комитеті, ал1998 жылдың 8-қазанынан қазіргі
уақытқа дейін салық ... ... ... министрлігінде Салық
комитеті мен Қаржы агенттігі атқарып отыр.
Салық органдары қызметінің негізгі мақсаттары:
➢ Салық, бюджетке ... ... ... ... ... ... Салық заңдылығының бұзылмауын сақтау;
➢ Салық заңдылығының тиімділігін ... ... ... ... ... жасау.
Салық қызметін мемлекеттік Қаржы министрлігі басқарады.
Салық қызметінің ... ... ... ... ... ... ... ету, оның тиімділігін зерделеу;
- заңдардың салық ... салу ... ... ... ... ... жобаларын әзірлеуге қатысу;
- салық төлеушілерге олардың құқықтары мен міндеттерін түсіндіру, салық
салу ... ... ... ... ... ... ... хабарлап отыру.
Салық қызметі органдарының негізгі міндеттері:
1) салық төлеушілердің құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... толығымен, уақытылы төлеуіне бақылау
жасау;
2) салық ... мен ... ... ... ... ... салықты есептеу мен төлеуге ... ... және ... ... ... ... ... бұзушыларға, салықты уақытылы төлемеушілерге, салықты
дұрыс есептемей өз табысын азайтып көрсеткен заңды және жеке ... ... ... қолдану;
5) салық төлеуден жалтарып жүрген жеке және заңды ... ... ... бірігіп іздестіруді жүзеге асыру;
6) мәліметтер құпиясын сақтау.
Салық қызметі органдарының мынадай құқықтары бар:
1) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес ... пен ... ... және жеке ... ... ақша ... ... есептерін, сметаларын, қолда бар ақшалай
қаражаттарын, бағалы қағаздарын және басқа да ... ... ... мен ... ... пен ... төлемдерді
есептеу мен төлеуге байланысты құжаттарын тексеруге;
2) Ұйымдардың лауазымды адамдарына салық жөнінде тексерулер барысында
пайда болатын ... ... ... ... және ... алуға;
3) Салық полициясы бөлімшелерімен бірлесе отырып салық тергеулерін
жүргізуге ;
4) Өз ... ... ... ... жүрген заңдарға сәйкес,
ұйымдар мен азаматтардың табыс түсіру үшін немесе ... ... ... ... ... ұстауға байланысты
пайдаланытын кез келген өңдірістік, қойма, сауда, және басқа да үй-
жайларын ... ... бар. ... ... мен ... қызметі органдарының лауазымды адамдарын ... ... ... бас тартқан жағдайы салық инспекциялары мұндай
субъектілердің салық салынатын табысын олардың табыс алып ... ... ... анықтауға құқығы бар;
5) Салық заңдарын бұзған ұйымдарға лауазымды адамдарға және ... ... ... салуға;
6) Салық айыппұл және өсім белгіленген мерзімде төленген ... ... ... және ... ... ... ... жасауға;
7) Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі мен оның бөлімшелерінде заңдармен
белгіленген қорларға аударымдар жасаудан кейін ... ... ... және ... түсу ... ... ... жүргізуге;
8) Қызмет бабындағы мақсатта басқа заңды тұлғалардан, банктерден,
биржалар мен ... ... ... мен ... ... ... және шотындағы ақша қаражатының жай-
күйі туралы мәлеметтерді алуға.
Салық қызметінін қызметкерлері өздерінің міндеттерін атқару барысында
оларды заң ... және ... ... ... ... ... ... сақтандырылуға тиіс.
Салық төлеушілер өз тарапынан мынадай міндеттеріді атқарулары тиіс:
1) уақтылы салық испекциясына тіркеліп, тіркеу нөмірін алуға;
2) мемлекеттік салық комитетінің актілеріне ... есеп ... осы есеп ... бес жыл бойы ... ... ... ... тапсыру;
4)атқарылған жұмыс немесе көрсетілген қызмет үшін төлемді жүзеге асыратын
салық төлешуі салық қызметінің талабы бойынша атқарушыға
төленген сомалар туралы ақпарат беруге;
5)салық ... ... ... ... ... ... мерзімін қатаң
сақтауға.
Салық төлеушінің құқығы.
Салық төлеушінің:
1) салық жөнінде жеңілдіктерге деген құқығын растайтын құжаттарды табыс
етуге;
2) жүрізілген тексерулер ... ... ... ... салықтарды есептеу мен төлеу және жүргізу мен
тексеру актілері жөніндегі ... ... ... ... тәртіппен салық органдарының шешімдеріне шағымдануға;
5) салық салуға ... деп ... ... пен ... ... бар.
Салық жүйесін және оның қызмет ету механизмі белгілі бір прициптерге
сәйкес қызмет ету ... ... ғана ... жүйесі өз қызметін жан-жақты және
тиімді түрде іске асыра алады. ... ... ... ... бірнеше принциптер бар. Олар мыналар: қарапайымдылық, әділеттілік,
салыстыру принциптері.
Қарапайымдылық принципі. Бюджеттің кіріс көзін құраудағы, ... ... ... ... ең ... ... болып саналады.
Салық жүйесі қарапайым да айқын болуы ... ... ... ... ... ... Бұл үшін мынадай шаралар қолданылуы тиіс:
- салықтардың ... аса көп ... ... да, дәлелді болуы керек;
- белгілі бір салықтың түріне бірыңғай ... ... ... ... салық салу объектісін, салық салынатын табысты немесе айналымды анықтау
әдісі ... ... ... ... ... азайғаны қажет;
- салық төлеуде, салықты табыс көзінен, яғни төлем жүрізілген ... ... ... ... жүйесінде әділеттілік принципі тікелей
және көлденең екі бағытта сақтаулы ... ... ... дегеніміз - салық ставкасы, салық
мөлшері, төлеушінің табысына тікелей байланысты ... ... ... ... ... ... ставкасының шегі аса жоғары
болмағаны жөн, себебі мұндай жағдайда салық төлеушінің табыс табуға ... ... ... ... ал ... ... та ... азайады.
Көлденең әділеттік принципі дегеніміз, тиісті ... ... ... бірдей талап, шарт қойылу керектігін қарастырады. Салық
төлеушілері белгілі бір табыс ... ... ... ... бірдей
ставкамен салық төлеу тиіс. Салыстыру принципі. Бұл ... ... ... ... ... ол ... салыстырып, солардың деңгейінде
белгіленуі тиімді.Себебі, шектен тыс жоғары ставкалар өндірісті дамытуға
емес, керісінше оны тоқтауға әсер ... ... ... ... ... республика экономикасына қаржыларын салуына кедергі
болуы мүмкін. Ал, ... ... ... ... ... ... едәуір төмен болуы, алдымен, мемлекет бдюжетінің кіріс көзінің
құралуына ... ... ... ... Қорыта айтқанда: салық төлеуші
салықты міндетті түрде табыс мөлшеріне қарай ... ... ... ... ... әдісі, салық мөлшері салық ... ... ... ... ... ... мерзімі,салықты есептеу әдісі, төлеу тәртібі салық төлеушіге
барынша ыңғайлы болғаны қолайы.
Салық алудың үш ... ... бар: ... , ... ... бойынша, табыс табу көзінен. Қадастрлық тәсіл бойынша салық
салу объектісін тіркеу ... одан ... ... ... ... ... ... жер салығы, мүлік салығы.
Декларациясы бойынша салық , салық төлеушінің декларацияда ... ... ... және онда ... ... ... ескере отырып анықталады.
Үшінші тәсіл, яғни табыс көзі бойынша салық, салық төлеуші қызмет
ететін ... ... ... ... ... ... Бұл үш ... де, салық механизмі құрамына енеді.
ІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ САЛЫҚТЫҢ ФИСКАЛДЫ ҚЫЗМЕТІНІҢ НЕГІЗГІ
ЭЛЕМЕНТТЕРІНІҢ МЕХАНИЗМІ
2.1. Мемлекеттік бюджетте ... ... ... ... ... ... көзі ... болып табылады.
Салықсыз мемлекеттің және онымен байланысты барлығының да өмір сүруі ... Енді ... ... ... ... ... ... саясатының негізгі бөлігі салық салу критерилері
болып табылады.
Бірінші критерий - ... ... ал ...... критерий – мемлекеттік шығындар және және олардың жаратылуы,
біреулерге ауыртпалық ... және ... ... бере ... ... бөлінуіне ықпал етеді деген негізде құрылады. Қоғам
осы ауыртпалықтардың және игіліктердің әділетті бөлінуіне ұмтылады.
Салық жүйесінде ... ... ... болып есептеледі.
Бұл жағдайда салық табыстардың артуы өлшемімен өсуі керек, өйткені осының
нәтижесінде материалдық жағдайдағы теңсіздік қысқартылады. ... ... түрі ... деп ... ... егер салық төленгеннен
кейін қоғамдағы теңсіздік ұлғайса, онда салық салудың регрессивті жүйесі
болады.
Қоғамдағы ... ... ... үшін ... ... пайдаланылады ( 1
- сурет).
1 - сурет. Лоренц ... ось ... ... ... ... ... ал ... графикте көрсеткендей, ең аз табыс алушыдан бастап, бүкіл халық
табысының жиынтықты үлесін сала отырып, Лоренц ... ... ... ... оның ... ... келгенде, яғни халықтың 10%-ы табыстың 10%-
ын алады, ... 20%-ы ... 20%-ы және т.б. ... ... ... ... түзуге айналды. Абсолютті теңдікті бейнелейтін Лоренц
қисығының тік түзуден ауытқу деңгейі қоғамдағы табыстың бөлінуі ... ... ... салықтар салық алынғандағы ... ... ... ... бөлінуін біркелкілейді, сондықтан
да салықтарды төлегеннен кейін Лоренц қисығы толық теңдік ... ... - ... Лаффер қисығы
Табыс салығының мысалы жалақыға енгізілуі де ... ... Осы ... ... ... ... еңбек үшін көбірек
төлеуге мәжбүр болады, ал жұмысшылар бұрынғыға қарағанда азырақ алады. Одан
басқа табыс салығы ынталандыруға жағымсыз әсер ...... ету ... оның ... ... ... ... кезінде мемлекет
салықтық төлемдерді аз алады. Осы құбылыс Лаффер қисығында бейнеленген.
Берілген қисық абсцисс осімен салықтық түсім Т, ал ... ... ... ... t көрсетілген координатта құрылады. ... ... ... t-нің өсуі ... ... өсуіне әкелетіндігі
көрсетілген.
Бірақ А нүктесінен кейін ... ... ... ... ... әсер еткендіктен салықтық түсімдердің көлемін қысқартады. Бұл
А ... ... ... қисығы солға қарай ауытқи бастайды. Сонымен t-1 –
ден төмен салық мөлшері үшін олардың ұлғаюы салықтық ... ... ... ал t-1 – ден ... ... ... ... табысты
азырақ әкеледі; 100% мөлшер кезінде салық түсімі нөлге дейін төмендейді.
Іс ... t ... ... ... ... түсімдері төмендей
бастайтын кездегі дәл бағаны беру қиын.
Салық салу жүйесінің принциптерін талдау табыстың өсуіне байланысты
өзгеретін салық ... ... ... ... ... және регрессивті болып бөлінеді.
1) Егер орташа салық мөлшерлемесі табыс деңгейі өскен сайын өсетін болса,
онда салық прогрессивті деп ... Егер ... ... мөлшерлемесі табыс деңгейі өскен сайын кемитін
болса, онда ... ... деп ... Егер ... ... мөлшерлемесі табыс деңгейі өскен сайын өзгермей
тұрақты болатын ... онда ... ... деп ... тауқыметін (бремя) бөлу және тауқыметін және ... ... ... және ... салық түрлерін бір –
бірінен ажырату қиын, өйткені салықтар ... ... ... ... ... ... бөлуді қарастыру қажет. Мұны
түсінуге сұраныс пен ұсыныс икемділігі ұғымы көмектеседі.
Шарап өндірушілердің акциздік ... ... ... ретінде
қарастырайық. Осы салықты өндірушілер төлей ме, әлде тұтынушылар төлей ме?
Талдау ... ... ... ... да экономикалық тауқыметін
қарастырамыз.
Салық тауқыметін бөлу және икемділік. 3 – ... ... ... салық алынбай тұрғандағы 1 шөлмек шараптың тепе-теңдік бағасы
4 долл., ал тепе-теңдік өнім ... 15 млн. ... ... ... ... деп жорамалдайық. Акциздік салық мөлшері
бір шөлмек шарапқа 1 долл. Мұндай жағдайда салық тауқыметі қалай бөлінеді?
3-сурет. Акциздік салықты ... ... ... ұсыныс қисығы S, ал салық салынғаннан кейінгі
ұсыныс қисығы St. Алғашқы тепе-теңдік баға 4 ... ... ... ... баға 4,50 долл. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... Ұсыныстың белгілі бір жағдайында тауарға сұраныс неғұрлым
икемсіз болса, соғұрлым салықтың үлкен ... ... ... ... ... ... абсолютті икемді және ... ... ... арқылы көруге болады. Бірінші жағдайда салықты толық ... ... ... ... ... ... 4 және 5 – ... қарастырамыз. Мұнда De салыстырмалы түрде қарағанда икемді, ... ... ... ... ... ... ... Салықтың (РРе) бөлігі тұтынушығы, ал ... ... ... ... ... ... ... Салықтың үлкен бөлігі (РРі) тұтынушыға, ал
(РРb) аз бөлігі өндірушіге салынады.
Тиімділікті жоғалту. 3-суреттегі abc ... ... ... ... ... ... ... fase төртбұрышының
жоғарғы бөлігі тұтынушылар төлейтін салық мөлшері, ал ... ... ... салық мөлшері.
4-сурет. Ұсыныс икемділігі және салық тауқыметін ... ... ... және ... ... ... салу ... тиімділікті жоғалту немесе салықтың артық
тауқыметі. ... ... ... ... деп ... таза пайдасының
белгілі бір бөлігін жоғалтуын айтамыз, өйткені ... ... ... және ... ... деңгейінен төмен.
Мемлекет кірістерін сыныптау олардың экономикалық мағынасын, құрамы мен
мақсаты бағыттылығын, қалыптасу қағидаттарын, яғни ... ... ... тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.
Меншік нысандарын ұйымдық – құқықтық рәсімдеуге қарай мемлекеттің
кірістері мыналардан тұрады.:
3) ... ... мен ... ... жеке кәсіпкерлік сектордың салық түсімдерінен;
5) халықтың салық түсімдерінен;
6) кооперативтік және ... ... ... ... ... ... салық түсімдерінен.
Жасалу сфераларына байланысты мемлекеттің кірістері:
➢ материалдық өндіріс сферасында қалыптасатын кірістер;
➢ өндірістік емес сферада ... ... ... жіктеледі.
Қаржылық мазмұны бойынша мемлекеттің кірістері:
➢ салықтық;
➢ салықтық емес ... ... ... ... алудан және
жекшелендіруден түсетін қаражаттар, ақшалай – ... ... ... және ... ... ... ... меншік нысандарының ауысымы
болуы мүмкін.
Жұмылдыру әдістері бойынша ... ... ... ... ... ... ... келесілерден құралады:
• Салықтық түсімдер
• Салықтық емес түсімдер
• Капиталдан айналыс түсімдері
Егер мемлекеттік бюджеттегі әр кіріс ... ... ... ... ... ... ... орын алады. Себебі ... ... ... көзі ... ... оны келесі кестеден
байқауға болады.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... ... ... ... – кесте.
1-диаграмма.
Қазақстан Республикасының салықтық түсімдерінің бюджеттегі ролі 1-
кестеде және 1-диаграммада ... тұр. Бұл 2002 жыл мен 2005 ... ... ... ... ... әрине оң
бағытта. Соңғы жылдары ... ... ... кеміп отыр, оған себеп,
реттеушілік және фискалдық шаралар негізінде жасалған өзгерістер. ... ... ... бюджетке де өзгерістер енгізіп тұрады,
қазіргі даму ... ең ... ... ... ... субъектілердің қызметін ынталандыру, сол себепті ынталандырушы
құрал ретінде ... ... ... ... ... ... әлеуметтік жағдайды көтеру көзделуде, сол ... ... ... әсер ... ... ... де енгізілді. 2005 жылғы
салықтық түсімдер 2002 ... ... ... артты, соңғы жылдары
мемлекеттік бюджетті корпорациялық табыс салығы есебінен көбейтілді. 2002
жылы салықтық ... ... ... ... 2005 жылы бұл ... өсті. Оның ішінде корпорациялық табыс салығы 27,8%-дан ... ал ... құн ... акциздер, жеке табыс салығы, мүлік салығы, ... ... ... ... ... салықтық түсімдердегі
пайыздық үлесі салыстырмалы түрде кем болып ... ... ... Салық жүйесінің заңмен қамтамасыз етілуі
және оның орындалуы
Салық бақылауы – салық қызметі органдарының ... ... ... ... ... ... зейнетақы жарналарының
және Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына әлеуметтік аударымдардың
толық және уақытылы аударылуын бақылауы.
Салық ... ... ... ... ... ... салу ... мен салық салуға байланысты объектілерді
есепке алу;
3) бюджетке түсімдерді есепке алу;
4) қосылған құн салығын ... ... ... ... ... ... бақылау;
7) салық төлеушілердің қаржы-шаруашылық қызметі мониторингі;
8) фискалдық жады бар бақылау-касса машиналарын қолдану ... ... ... ... түрлерін таңбалау және акциздік
постырларды белгілеу;
10) мемлекет меншігіне айналдырылған мүлікті есепке алу, бағалау және
сату тәртібін ... ... ... ... ... ... және ... берілуін тексеру;
11) уәкілетті органдарға бақылау жасау нысандарында жүзеге асырылады.
Кеден органдары өз құзыреті шегінде Қазақстан Республикасының кеден
шекарасы арқылы тауарлардың ... ... ... тиіс ... ... ... ... да міндетті төлемдерді алу жөніндегі салық
бақылауын осы ... және ... ... кеден заңдарына
сәйкес жүзеге асырады.
Салық құпиясы.
1. Мына ... ... ... ... ... ... жеке ... қоспағанда, салық төлеуші (салық агенті) салық кезеңінде
бюджетке төлеген салықтар және ... да ... ... ... ... ... салық жылында бюджеттен нөлдік ставка бойынша салық
салынатын айналым ... ... құн ... ... сомалары
туралы;
4) салықтық құқық бұзушылықтар мен қылмыстар жасаған тұлғаларды заң бойынша
қудалау мақсатында құқық ... ... ... ... салық
міндеттемелерін айқындау туралы істерді және салықтық құқық ... ... үшін ... ... ... соттарға; мемлекеттік
бюджеттің болжамды ... ... ... ... ... ... ... Республикасы тараптардың бірі болып табылатын салық немесе
құқық қорғау органдары арасындағы өзара ... ... ... ... ... ... Республикасы халықаралық
ұйымдармен жасасқан шарттарға сәйкес басқа мемлекеттердің салық және құқық
қорғау ... ... ... берілетін мәліметтерді
қоспағанда, салық ... ... ... ... туралы алған кез келген
мәліметтер салық құпиясы болып табылады.
2. Салық төлеушіге қатысты ақпаратты ... ... ... ... ... ... ... Осы Кодексте көзделген жағдайларды қоспағанда, салық қызметі органдары,
олардың лауазымды тұлғалары, сондай-ақ ... ... ... ... жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган салық
құпиясын құрайтын мәліметтерге қол жеткізе алатын ... ... ... ... ... және ... бюджеттің болжамды көрсеткіштерін
қалыптастыру жөніндегі ... ... ... лауазымды тұлғалары
аталған органдарда жұмыс істеген кезеңде де, ... өзі ... ... де ... ... ... табылатын деректерді жария етуге
құқылы емес.
5. Салық құпиясы болып табылатын мәліметтері бар ... ... ... ... жария ету Қазақстан ... ... ... әкеп соғады.
Бюджетке түсімдерді есепке алу.
1. Бюджетке түсімдерді есепке алуды салық органдары салық және бюджетке
төленетін ... да ... ... ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... жеке шотында көрсету жолымен
жүзеге асырады.
2. Салық және бюджетке төленетін ... да ... ... ... ... ... сыныптамасына сәйкес жүргізіледі.
3. Жеке шоттарда жүргізу тәртібін уәкілетті мемлекеттік орган ... ... ... мен түрлері (533-бап).
1. Салық тексеруі – салық қызметі органдары жүзеге асыратын ... ... ... ... ... Ұйғарымда көрсетілген
салық қызметі органдарының лауызымды адамдары, осы Кодекске ... ... ... өзге де адамдар мен салық ... ... ... ... ... Арнайы білімді және дағдыны талап ... ... ... ... алу ... ... болған жағдайларда, салық қызметі органы
салықтық тексеруге ... ... ... ... емес ... ... ... мәселелер бойынша маман қорытынды жасайды, ол ... ... қоса ... ... ... ... ... органдары ғана жүзеге асырады.
3. Салық тексеруі мынадай түрлерге бөлінеді:
1) құжаттық тексеру;
2) рейдтік тексеру;
3) хронометраждық зерттеу.
4. Құжаттық тексеру мынадай түрлерге бөлінеді:
1) ... ...... және ... төленетін басқа да міндетті
төлемдердің барлық ... ... ... ... орындалуын
тексеру;
2) тақырыптық тексеру:
* салық міндеттемесінің ... ... ... және бюджетке
төленетін басқа да міндетті төлемдер бойынша орындалуын;
* міндетті зейнетақы жарналарын ... ... ... ... ... Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына толық және
уақытылы ұстап қалуды және (немесе) есептеуді;
* банктердің және банк ... ... ... ... ... осы Кодексте белгіленген міндеттерді орындауын;
* трансферттік бағаларды қолдану кезінде мемлекеттік ... ... ... ... ... ... өндірілуі мен
айнамалын мемлекеттік ... ... ... ... ... мен оның ... ... өзара есеп айыруысуды
айқындау мәселелері бойынша тексеру;
3) қарсы тексеру – егер ... ... ... ... салық
органында аталған тұлғаларға байланысты ... ... ... ... ... дұрыс көрсетілуі тұраулы қосымша ақпарат алу
қажеттігі туындаған жағдайда үшінші бір ... ... ... ... ... ... ... органдары жекелеген салық төлеушілерге
қатысты ... ... ... заңдарының жекелеген талаптарын атап
айтқанда:
1) салық төлеушілердің салық ... ... ... қойылуы;
2) фискальдық жады бар бақылау-касса машиналарын қолданудың дұрыстығы;
3) лицензияның, біржолғы талонның және өзге де рұқсат ету ... ... ... ... ... ... тауарлардың
жекелеген түрлерін және қызмет түрлерін лицензиялау ережелерін және
өндіру, сақтау мен өткізу ... ... ... ... ... ... салық органдары салық төлеушінің нақты кірісін
және ... ... ... ... ... анықтау мақсатымен жүргізеді.
Хронометраждық зерттеу уәкілетті мемлекеттік орган бекіткен ... ... ... ... ... Республикасының заң актілерінде
белгіленген жағдайларды қоспағанда, салық төлеушінің ... ... ... органы заңды тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... бөлімшелерін тексеруге құқылы.
Салық тексерулерін жүргізудің мерзімділігі. (534-бап)
1. Салық тексерулері мынадай мерзімділікпен жүргізіледі:
1) кешенді – жылына бір ... жиі ... ...... ... төленетін басқа да міндетті төлемнің
белгілі біртүрі бойынша, акцизделетін тауарлардың жекелеген түрлерінің
өндірісін және ... ... ... мәселелері бойынша, сондай-ақ
банктер мен банк операцияларының ... ... ... ... осы ... ... ... орындау және
трансферттік бағалар қолдану кезіндегі мемлекеттік ... ... ... ... бір ... жиі емес.
Салық тексеруін жүргізуідің басталуы (537-бап)
1. Салық төлеушіге (салық агентіне) нұсқама берілген кез келген ... ... ... есептеледі.
2. Салық органының салық тексеруін ... ... ... салық
төлеушіге (салық агентіне) қызмет куәлігін көрсетуге міндетті.
3. Салық органның салық тексеруін жүргізуші лауазымды ... ... ... ... ... ... түпнұсқасын табыс етеді.
Нұсқаманың көшірмесіне салық ... ... ... ... ... оны алғаны туралы белгі қояды.
4. Рейдтік тексеру жүргізілген кезде салық төлеушіге танысу үшін нұсқаманың
түпнұсқасы көрсетіледі және оның ... ... ... ... және оның көшірмесін алғаны ... ... ... ... ... (салық агентінің) нұсқаманы алудан бас тартуы салық
тексеруін жүргізудің күшін ... ... ... ... Салық тексерулерін жүзеге асыру кезеңінде тексерілетін салық кезеңіндегі
салық есептілігіне салық төлеушінің өзгерістер мен ... ... ... ... органы лауазымды адамдарының тексеруді жүргізу үшін
аумаққа немесе үй-жайға жіберілуі (538-бап)
1. Салық төлеуші ... ... ... ... ... ... ... табыстарын алу үшін пайдаланылатын аумаққа немесе үй-
жайға (тұрғын үй-жайлардан ... не ... салу ... мен ... ... ... ... міндетті.
2. Салық қызметі органының салық тексеруін жүргізуші лауазымды адамдарының
көрсетілген аумақтарға немесе үй-жайларға (тұрғын үйлерден басқа) кіруіне
бөгет ... ... ... жасалады.
3. Хаттамаға салық органының тексеруді жүргізуші лауазымды адамдары және
салық төлеуші (салық агенті) қол қояды. Аталған ... қол ... ... ... ... ... ... агенті) бас тартудың себептері туралы
жазбаша түсініктеме беруге міндетті.
4. Егер Қазақстан Республикасының заң актілеріне сәйкес ... ... ... ... кіру үшін ... ... қажет болатын болса,
салық қызметі органы лауазымды адамдарында ол болуға тиіс.
5. Салық төлеушінің мынадай ... ... ... ... тәртіппен тапсырылмаса не рәсімделмеген болса;
➢ нұсқамада көрсетілген тексеру мерзімдері әлі басталмаған ... ... ... бұл ... ... ... болса;
➢ тексерілетін салық кезеңіне қатысы жоқ құжаттамалар сұратылса, салық
органының лауазымды адамдарын салық ... ... үшін ... ... ... құқығы бар.
Құжаттарды алып қою (539-бап)
Құжаттарды алып қою Қазақстан Республикасының заң ... ... ... ... ... ... ... соң салық қызметі органының лауазымды адамы
мыналарды:
1) салық тексеруін ... ... акті ... ... ... түрін;
3) салық қызметі органының салық тексеруін жүргізген ... ... ... ... ... атын;
4) салық төлеушінің (салық агентінің) тегін, атын, әкесінің атын не ... ... ... ... ... ... ... банктік
деректемелерін, сондай-ақ оның тіркеу нөмірін;
6) салық төлеушінің (салық агентінің) салық есептілігі мен бухгалтерлік
есептілікті, ... және ... ... ... да ... ... тексеру жүргізуге жауапты басшысы мен лауазымды
адамдарының тегін, атын, ... ... ... ... ... мен ... анықталған салық заңдарын
бұзушылықтарды жою жөнініде қолданылған шаралар туралы мәліметтерді;
8) тексерілген салық кезеңінің және тексеру жүргізу үшін ... ... ... ... ... ... ... жалпы мәліметтерді;
9) Қазақстан Республикасының салық заңдарының тиісті нормасына сілтеме
жасай ... ... ... егжей-тегжейлі жазылған
сипаттамасын;
10) салық ... ... ... ... ... ... ... Салық тексеруінің актісі салық төлушіге тапсырылған күн ... ... ... ... ... ... тексруінің аяқталуы бойынша салық заңдарының бұзылуы анықталмаған
жағдайда, онда бұл туралы салық тексеруі актісіне ... ... ... Салық тексеруі актісіне қажетті құжаттардың көшірмелері, салық қызметі
органының лауазымды ... ... ... және ... ... алынған басқа да материалдар қоса тіркеледі.
5. Салық тексеруі актісі кем дегенде дана етіп жасалады және оған ... ... ... ... ... ... ... қол қояды.
6. Салық тексеруі ... ... ... ... мен ... ... ... тіркеледі, ол нөмірлеуге, бау өткізілуге және
салық қызметі ... ... ... ... тексеруі актісінің бір данасы салық төлеушіге (салық агентіне)
тапсырылады . Салық төлеуші (салық агенті) ... ... ... ... оны ... белгі қоюға міндетті.
Салық тексеруі нәтижелері бойынша шешім (541-бап).
1.Салық тексеруі актісінде көрсетілген нәтижелері негізінде салық тексеруін
аяқтау бойынша салық ... ... осы ... ... сәйкес
белгіленген мерзімде салық төлеушіге (салық агентіне) жіберілетін салықтың
және бюджетке төленетін басқа да міндетті ... ... ... ... ... ... ... және бюджетке төленетін ... да ... ... ... ... ... ... хабарламаны және салық тексеруі
актісін ... осы ... ... ... ... ... ... органы бір нөмірмен жүзеге асырады.
3.Салық және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... ... ... ... мынадай деректемелер
мен мәліметтер:
1) хабарламаны және салық тексеруі актісін тіркеуі күні мен ... ... ... тегі аты, ... аты не ... ... ... төлеушінің тіркеу нөмірі;
4) салықтың және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... есептелген сомасы;
5) төлеу туралы талап және төлеу мерзімі;
6) ... ... және ... ... ... да ... ... өсіпұлдардың деректемелері;
7) шағым жасау мерзімі мен орны болуға тиіс.
4.Салықтың және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... ... ... хабарламаны алған салық төлеуші,
егер салық төлеуші салық ... ... ... ... ... белгіленген мерзімде орындауға міндетті.
5. Егер салық тексеруінің аяқталуы бойынша салық заңдарын бұзу ... ... ... нәтижелері бойынша хабарлама шығарылмайды.
Камералдық бақылау ұғымы ... ... ... - ... ... ... салық есептілігін және
басқа да құжаттарды зерделеу мен талдау негізінде тікелей салық органы
жүзеге асыратын ... ... ... ... салық органының орналасқан жері бойынша
жүзеге асырылады.
Камералдық ... ... (543 – ... ... ... есептілігін қателіктер тапқан, салық
есептілігінде келтірілген мәліметтердің арасынан қайшылық ... ... ... бизнес субъектілері үшін көзделген шарттарды асыра пайдаланған
кезде осы Кодекстің 31-бабына ... ... ... жіберілген
қателіктердің өз бетінше жоюы үшін, сондай-ақ ... ... ... ... тәртібіне көшуі үшін хабарлама жіберіледі.
Бюджетке төленетін салық түсімдерінің толық және өз уақытысында
төленуін ... ету ... ... ... ... ... төлеушілерді
тіркеуге алу, әрекетсіз салық төлеушілерді іздеу, салық органдарында
тіркеуге тұрмастан ... ... ... ... және ... табу ... ... жұмыстар атқарды.
2006 жылдың қорытындысымен салық ұйымдарының қызметкерлері ... ... ... 8313 салық төлеуші қамтылды. Салық
тексерулерінің қорытындысы бойынша барлығы 5117,8 млн. ... ... ... да ... ... жылы 9 айда ОҚО ... ... полициясы) Қаулысын негізге ала
отырып, ... ... ... ... ... ... сезікті
14 салық төлеуші тексерілді. Осы кәсіпорындар бойынша қосымша 2462,3 млн.
теңге қосымша салықтар мен өсімдер ... ... ... ... ... ... бұл ... балансында активтердің
болмауы.
ІІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БЮДЖЕТІНДЕГІ САЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ ЖӘНЕ ОҢТҮСТІК
ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ... ... – мемлекеттің фискалды саясатының негізгі
элементтерінің бірі
Салықтық ставкалар - мемлекеттің негізгі фискалды ... ... ... ... ... бола ... яғни ... мемлкеттік бюджеттің дифицитін кемуі кезінде ұлғайтуға, ... ... ... ... бар. ... ... салықтық саясат
(толығырақ айтқанда: салық ставкаларын азайту және ... ... ... ... экономика теориясындағы ұсыныстар, жеке
ұсыныстар бойынша басқару әдісі болып ... Бұл ... ...... ... қисығы салықтық ставкалардың белгілі бір деңгейіндегі кезінен
артатын болса, мемлекетке салықтың түсу көлемі кемиді, яғни өте ... ... тек үй ... мен ... ... ғана емес,
сонымен қатар мемлекетке де ... ... ... салық ставкасын
анықтау (салық түсімдерін максималдаушы) қазіргі уақытта ... ... ... ... қай деңгейде орналасқандығын
білмегендігінен ... ... енді ... ... ... және оның ... қарыздарына тоқталған жөн.
Мемлекет бюджетін құрудың 3 ... әдіс бар: жыл ... ... ... негізді балансталатын бюджет; функционалдық
қаржы.
Соңғы аталған әдіс ... ... ... балансталуы маңызды
емес, ең бастысы – инфляциялық емес толық жұмыс бастылықпен қамтамасыз ... ... ... динамикасы мемлекеттік бюджеттің құрылуына әсер етеді.
Бюджеттік дефицитті екіге бөледі: құрылымдық және ... ... – бұл ... ... мен ... берілген
жұмыссыздық деңгейінің айырмашылығы (көбінесе бұл нақты жұмыссыздық
деңгейі).
Циклдық ...... ... ... пен құрылымдық дефицит
арасындағы айырма.
Мемлекттік қарыздар ішкі (осы ... ... ... ... және сыртқы (мемлекеттің сртқы субъектілерге қарызы)
болып бөлінеді.
Мемлекеттік қарыздардың пайыздық ... жаңа ... ал ... ... өз ... ... инвестиция және
еңбекке деген ұмтылысты бәсеңдетеді. Мемлекеттік қарыздардың тағы ... бұл ... ... қарыз – бюджет дефициті; егер
мемлекеттік ... ... ... ... ... онда бұл мемлекеттің ең
үлкен қарызы. Соның әсерінен экономика бюджет жефицитіне және ... ... ... ... экономика жағдайында мемлекеттік қадағалау ақша-несие
саясаты және ... ... ... ... ... фискалды саясаты мемлекеттік бюджеттің құраушысы болып
табылады, қойылған мақсаттарға жету үшін ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарын қадағалауды
және салық салу жүйесін пайдаланады.
Фискалды саясаттың мемлекет экономикасының реттеуші құралы ретінде
қалыптасуы Дж. М. ... пен ... (А. ... Р. ... Э. ... ... байланысты. Кейнсшілік теория көз қарасы бойынша, фискалды
саясат салық, трансферттер, мемлекеттік сатып ... ... ... үшін қажет.Тіпті кейінсшілердің ойына қарсы келетін ... ... ... ... ... ... ... саясат міндеттері бұл: ортақ экономикалық ортаны
құру және сақтау, аудандар ... ... ... өндіріс пен
әлеуметтік ортаның нәтижелігін жақсарту.
Фискалды саясат дискрециондық және ... емес ... ... ... бұл – ... ... пен жұмысбастылықтың
нақты көлемін өзгерту, инфляцияны қадағалау мен ... ... ... ... және ... ... қадағалау (6-
сурет)
Ұлттық тауар мен мемлекеттік шығыстарын қадағалаудың бір қалыпты
деңгейінің ... ... ... өсуі тұрғысынан алғанда оған
мемлекеттік ... қосу ... ... ... алып ... бұл жерде мультипликатор әсері болады.
Егер мемлекет ортақ салық (бір уақытта төленетін) енгізсе не
болады? Оның ұлттық ... ... ... ... өзгеріс ендіру салық төлеуден кейінгі түсімнің кемуіне
алып келеді. Бұл кему өз ... ... ... кемуі және ұлттық
тауардың әр деңгейінде сақтаудың кемуіне әсер етеді.
Фискалды саясат экономиканы тұрақтандыруды 2 ... ... ... алу, ... ... тұру.
Дискрециондық емес фискалды саясат – автоматты түрде ұлттық өндіріс
көлемінің өзгерісі барысында ... ... ... таза ... өзгерісін болжайды. Яғни мемлекеттік шығындар ... ... ... ... ендіріледі. (7-сурет)
Оған жататындар: салық ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру), табыстарға қатысу
жүйесі.
Ұлттық тауардың өсуіне қарай, пропорционалды түрде салық түсімдері
де өседі. ... ... ... ... ... орындарынан салық
түсімдері, айналымнан және акциздерден салық түсімдері көбейеді.
Ал ұлттық ... ... ... бұл ... ... ... ... саясаттың көп түрлілігі.
7-сурет. Енгізілген тұрақтандырушылардың экономикаға әсері.
Трансферттік төлемдер салық түсімдеріне кері ... ... өсу ... - азаяды, ал құлдырауы кезінде - өседі.Бұл
ендірілген тұрақтандырушылар ... ... ... ... табыс көлемінегі қажетсіз өзгерістерді өзгерте алмайды. Мұның
барлығын фискалды саясатты ... ... ... ... ставкалары кейбір салық түрлерінде жылда өзгеретін ... ... ... түрлерінде арнаулы салық ставкаларының өзгеру кестесі болады.
Енді сол салық ставкаларының соңғы жылдардығы өзгеру кестесін ... ... ... ... 2005 - 2006 ... ... ... Мүлік салығының ставкалары
(2006 жылдың 1 қаңтарына дейін)
|1) 1 000 000 теңгеге дейін, қоса ... салу ... ... ... |0,1 ... ... ... ... ... – |1 000 ... + ... теңгеден |
|2 000 000 теңгеге дейін қоса ... ... 0,15% ... | ... ... ... ... – |2 500 теңге + 2 000 000 теңгеден |
|3 000 000 теңгеге дейін қоса ... ... 0,2% ... | ... 3 000 000 теңгеден жоғары – |4 500 теңге + 3 000 000 теңгеден |
|4 000 000 ... ... қоса ... ... 0,3% ... | ... ... теңгеден жоғары – |7 500 теңге + 4 000 000 теңгеден ... 000 ... ... қоса ... ... 0,4% ... | ... ... ... ... – |11 500 ... + ... теңгеден|
|6 000 000 теңгеге дейін қоса |асатын сомадан 0,5% ... | ... ... ... ... – |16 500 теңге + 6 000 000 теңгеден|
|7 000 000 теңгеге дейін қоса ... ... 0,6% ... | ... ... ... ... – |22 500 ... + ... теңгеден|
|8 000 000 теңгеге дейін қоса |асатын сомадан 0,7% ... | ... ... ... жоғары – |29 500 теңге + 8 000 000 теңгеден|
|9 000 000 теңгеге дейін қоса ... ... 0,8% ... | ... 9 000 000 теңгеден жоғары – |37 500 теңге + 9 000 000 теңгеден|
|10 000 000 ... ... қоса ... ... 0,9% ... | ... 10 000 000 ... жоғары – |46 500 теңге + 10 000 000 ... 000 ... ... қоса ... ... ... 1% |
|алғанда | |
2 – ... ... ... ... ... 1 қаңтарынан бастап)
|1) 1 000 000 теңгеге дейін, қоса |Салық салу объектілері құнының |
|алғанда |0,05 ... ... ... ... ... – |500 ... + 1 000 000 теңгеден |
|2 000 000 теңгеге ... қоса ... ... 0,08 ... ... | ... ... ... ... – |1 300 ... + 2 000 000 теңгеден |
|3 000 000 теңгеге дейін қоса |асатын сомадан 0,1 ... ... | ... ... ... ... – |2 300 теңге + 3 000 000 теңгеден |
|4 000 000 теңгеге дейін қоса ... ... 0,15 ... ... | ... ... теңгеден жоғары – |3 800 теңге + 4 000 0000 теңгеден|
|5 000 000 ... ... қоса ... ... 0,2 ... ... | ... ... ... ... – |5 800 ... + 5 000 000 теңгеден |
|6 000 000 теңгеге дейін қоса |асатын ... 0,25 ... ... | ... ... ... жоғары – |8 300 теңге + ... ... ... 000 ... ... қоса ... ... 0,3 пайызы |
|алғанда | ... ... ... ... – |11 300 теңге + 7 000 000 теңгеден|
|8 000 000 теңгеге дейін қоса ... ... 0,35 ... ... | ... ... теңгеден жоғары – |14 800 теңге + 8 000 000 теңгеден|
|9 000 000 теңгеге ... қоса ... ... 0,4 ... ... | ... ... теңгеден жоғары – |18 800 ... + ... ... 000 ... ... қоса ... ... 0,45 пайызы |
|алғанда | ... 10 000 000 ... ... |23 300 ... + ... |
| ... ... сомадан 0,5 |
| ... |
3 - ... ... ... құқығын сату төлемақысының мөлшері ... ... ... ... ... мынадай мерзімдер
бойынша:
➢ 10 жылға дейін, оны қоса алғанда – жыл сайын 2%;
➢ 11 ... 30 ... ... – 20%, 10 ... ... әр жыл ... 1,5%
қосылады;
➢ 31 жылдан 30 жылға дейін – 35%, 30 жылдан жоғары әр жыл ... ... ... жеке ... ... ... немесе оларға қызмет
көрсетуге арналған жерлерді қоса алғанда, ғимараттар (құрылыс, үймереттер)
мен олардың кешендері салынған жерлерді берген ... олар үшін ... ... ... ... ... ... мекендер |1ш.м үшін ... ... |
| ... ... ... ... |1180 ... ... |717 ... ... |145 ... қаласы |137 ... ... |123 ... ... |190 ... ... |114 ... қаласы |123 ... ... |129 ... ... |114 ... ... |114 ... ... |137 ... ... |181 ... қаласы |114 ... ... |145 ... қаласы |181 ... ... ... ... ... ... бар қалалар |85 ... ... бар ... |75 |
| ... ... елді ... ... орманды, далаық және құрғақ |25 |15 ... | | ... ... және ... тау |18 |10 ... - ... - ... | | ... ... және тау |30 |18 ... ... аймақтарда | | ... ... және ... елді| | ... | | |
4 - ... ... – бағаға немесе тарифке ... ... ... олар ... ... ... немесе мүлкіне тікелей
байланысты емес. Оларды саналы пайдалану баға белгілеу ... ... ... және ... ... әсер етуі мүмкін. Бұдан басқа, салық
төлеушілер үшін табыстарға тура ... ... ... гөрі ... салық салудың өсуі жақсырақ. Сонымен бірге тұтынуға салынатын
салықтар болып ... ... ... ... салықты, қосылған
құнға салынатын салықты пайдаланудың көбірек артықшылығы болады, ... ... ... ... ... ... аз ... еңбекке деген ынталандырмаларды аз қысқартады; тапшылықтың жоқтығы
жағдайында, ауыстырушы тауарға да ... ... қоса олар ... ... ... қалады; салықтардың жасырымдылығын қамтамасыз етеді
және т.с.с.
Алайда тұтынуға салынатын салық өсуінің ... де бар, ... ... ... және ... ... ... Бірақ бұл салықтардың оң нәтижесі ... ... ... ... Егер баға ... ... ... бірге бюджет шығыстары да өсетін
болса, онда бұл ... ... ... ... ... ... Бұл әлеуметтік бағдарламаларды іске асыруға қаражаттар ... ... ... ... ... ... автоматты механизм
кіріктірілетін болды.
Жанама салықтардың ішіндегі ең маңыздысы 1992 жылы ... ... ... салық болып табылады. Салық төлеуші мемлекетке оны
төлеу нәтижесінде шеккен шығысының ... ... ... ... ... салықты төлеуді сатып ... ... ... салу ... ... өндірілген өнім (амортизациясы бар таза өнім) болып
саналатын қосылған құн болып табылады: қосылған ... ... ... ... жұсалатын және басқа ... ... ... бұл ... ерекшелігі- оның салық ... ... ... ... ... түсім –ақша емес,тек титын қосылған күн
болып табылатындығына. Қосылған құнға салынатын салық дүние жүзінің 40-тан
астам ... ... ... ... ... 17 ... Бұл ... артықшылығы мынада: біріншіден, ол жаңа құн
жасалынған орын ... ... ... ... ... ... төлеушілер үшін де есептеудің салыстырмалы қарапайымдылығымен
ерекшеленеді және үшіншіден, бағалардың өзгеріуне, ... ... ... деңгейне қарамастан мемлекет бюджетінің ... ... және ... ... ... ... ... салынатын салық қазіргі кезде ... ... ... аса маңызды көздерінің бірі болып саналады. Мемлекеттік
бюджет кірістерінің ... ... бұл ... үлес ... 27,1% ... және ... төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы
Қазақстан Республикасының кодексі (Салық кодексі) бойынша ... ... ... деп ... ... ... көрсетуді) өндіру және
олардың айналысы процесінде қосылған, оларды өткізу бойынша салық салынатын
айналым ... бір ... ... ... ... Қазқстан
Республикасының аумағындағы тауарлар импорты кезіндегі аударымды айтады.
Салық салынатын ... ... ... ... тиісті қосылған құн
салығы сатылған ... ... ... ... үшін ... құн салығы сомасы мен алынған тауарлар ... ... үшін ... ... ... құн салығы сомасы арасындағы айырма
ретінде анықталады. Соңғыда салық бойынша есепке алу ... ... ... ... салық салынатын айналым және салық салынатын
импорт қосылған құн салығының салық салу ... ... ... құн салығын төлеушінің тауарларды өткізу (жұмыстарды, ... ... ... ... ... ... салынатын айналым болып
табылады, оған Салық кодексіне сәйкес қосылған құн салығынан босатылған
және ... орны ... ... ... ... ... ... салынатын айналым мөлшері, оған қосылған құн ... ... ... ... ... ... мен тарифтерді негізге
ала отырып, өткізілетін тауарлар (жұмыстар, қызметтер көрсету) ... ... ... ... ... қызметтер
көрсетудің) құны қандай бір өзгеріске түскен жағдайда, салық салынатын
айналым мөлшері тиісті ... ... ... ... ... сәйкес мағлұмдамалануға тиісті, Қазақстан аумағына әкелетін
немесе әкелінген тауарлар қосылған құн салығынан босатылғандарын ... ... ... ... табылады. Салық салынатын импорт мөлшеріне
кеден заңнамасына сәйкес белгіленетін импортталатын ... ... ... қосылған құнға салынатын салықты ... ... ... ... кезіндегі салық және бюджетке төленетін
басқа да міндетті төлемдер сомалары қосылады.
Тауарларға қатысты өткізу ... ... ... ... ... ... ... сатуды, тиеп жөнелтуді, тауар
экспортын, тауарды тегін беруді, жарғылық капиталға жарна төлеуді,
жұмыс берушінің жалдамалы қызметтерге ... ... ... беруін);
➢ тауарларды мерзімін ұзарту шартымен тиеп жөнелтуді, мүлікті қаржы
лизингіне беруді;
➢ комиссия ... ... ... тиеп ... ... ... жағдайда кепіл берушінің кепілге қойылған мүлкін
(тауарын) беруін;
➢ кәсіпкерлік қызмет мақсаты үшін сатып алынған ... ... ... ... ... ... ... дербес төлеуші болып табылатын бір
құрылымдық бөлімшенің ... ... ... ... ... қызметтер көрсетуді өткізу бойынша айналым кез келген
жұмыстарды орындауды немесе қызмет көрсетуді, соның ішінде олардың ... ... ... өткізуден өзге сыйақы үшін кез ... ... ... ... салық – көп дүркінді, тауарды өндіру мен
өткізудің әрбір сатысында ... ... ... ол ... ... өткен стадияларындағы барлық алынымдарды қосып алады, бірақ
мемлекетке тек осы ... ... ... өндіру мен өткізу
стадиясында алынған қосылған құнға салынатын салық түседі. Сонымен ... ... ... алдындағы теңдігі пайда болады.
Қосылған құнға салынатын салық бойынша есепке жатқызу механизмі
сызбада көрсетілген.
8 – ... ... ... ... құн ... өндіріп алу
|Дайын-дау|Сатып |Өзіндік |Қосыл-ған|Өткізу |ҚҚС |Сату |Бұрын | ... |алу ... |құн ... |5гр х ... |төлен-г| |
|кәсіп-оры|құны ... | |16% |5гр х |ен ҚҚС | ... | |ады | | | |6гр ... | |
| | | | | | | ... |
| | | | | | | |ы | |
| 1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |
| |- |- |100 |100 |16 |116 |- |16 |
| |116 |100 |200 |300 |48 |348 |16 |32 |
| |348 |300 |150 |450 |72 |522 |48 |24 ... | | |450 | | | | |72 |
5 - ... кәсіпорындағы ұқсату өнімінің тізбектік қозғалысы кезіндегі ... ... ... құн ... ... ... мына сандық мысалдан бақылап отыруға болады (шартты ... ... ... үшін ... құны 522 ... ... құрайды;
сауда үстемесі, мысалы, 20 пайыз кезінде еркін баға 626 шартты ақша өлшемін
(522х1, 20) құрайды және сауда кәсіпорны 104 ... ақша ... тең ... осы ... 14 ... ақша ... (104х16:100+16) мөлшерінде салық
төлейді; сөйтіп сауда кәсіпорнының шығындары мен пайдасы 90(104-14) шартты
ақшаны құрайды.
2004 жылдың 1 ... ... ... ... ... мөлшерлемесі 15
пайызға тең және салық салынатын айналым мөлшеріне қолданылады. ... ... ... ... ... қоспаған экспортқа тауарлар өткізу
бойынша айналымға, ... ... ... ... көрсетілген қызметтерге нөлдік ставка бойынша қосылған құн
салығы салынады. Кеден заңнамасына сәйкес Қазақстан ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Салық салынатын импорт бойынша қосылған құн салығы мөлшерлемесі
салық салынатын ... ... 15 ... тең ... ... ... мөлшеріне кеден заңнамасына сәйкес белгіленетін ... ... ... ... ... құн ... қоспағанда
Қазақстан Республикасына тауарлар импорты кезінде салықтар және бюджетке
төленетін басқа да міндетті төлемдер ... ... ... ... тәртіппен өткізілетін тауарлар импорты
кезінде қосылған құн салығын жиынтық ... ... ... ... оның ... ... ... кеден заңнамасына сәйкес
анықталады.
«Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық ... ... ... бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2006 жылғы 7
шілдедегі № ... ҚР ... ... ... ... ... ... мақсатында 2007 жылғы 1 қаңтардан бастап қосылған құн салығының
ставкасы 15%-тен 14%-ке ... ... ... Республикада қосылған құн
салығы ставкасын төмендету тәжірибесі бірінші рет ... ... ... ... тапсырмасын орындау мақсатында (Қазақстан
Республикасы ... Н. ... ... ... ... әлем ... ... бәсекеге қабілетті 50-нің қатарына
кіру Стратегиясы, Қазақстан өз ... ... жаңа ... ... Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне
салық салу ... ... ... мен ... енгізу туралы»
2006 жылғы 7 шілдедегі № 177-ІІІ ҚР Заңы әзірленді және қабылданды, ... құн ... ... ... – кезеңімен төмендету көзделген,
соның ішінде:
2007 жылға ҚҚС ставкасы 14 пайыз мөлшерінде қабылданды;
2008 жылға ... құн ... ... 13 ... ... ... ... құн салығының ставкасы 12 пайыз мөлшерінде.
Сөйтіп, қосылған құн салығының ставкасын мұндай ... ... ... үшін не ... 2007-2009 жылдарға арналған қосылған құн салығы ставкасының
төмендейтіні туралы салық төлеушілер ... ... ... ... ... ... және жеткізушілермен өзіндік қарым – қатынастарды
жоспарлауға және 15% қосылған құн салығының ... 14%-ке және ... ... ... ... Айта ... жайт – ... құн салығы ставкасының төмендеуі
есебінен салық төлеушілерде, әсіресе өнімнің әзірленуінен сатылуына дейін
ұзақ ... ... ... ... ... аз ... Ставканың төмендеуі олардың ... ... ... ... және салық жүктемсін азайтады.
Үшіншіден. Қосылған құн салығының ставкасы төмендеген кезде ... өз ... ... ... баға қалыптастырудың екі
тәсілін таңдай алады:
Бірінші ... ... ... ... болып табылады, яғни
қосылған құн ... ... ... ... ... ... ... табыс сомасы ұлғаяды. Бұл саясатты, ... ... ... ... ... монополист болып табылатын және
бәсекелестіктен қорықпайтын салық төлеушілер қолданар.
Алайда, бәсекелестік барынша қатал болып келетін ... ... ... ... саласында басқа тәсілдің қолданылуы мүмкін. Салық
төлеушілер өз бағаларын ... ... ... ... де ... бұл ... неғұрлым көлемді сектродың неғұрлым көлемді жерін иемденуіне
мүмкіндік туғызады және, түптеп келгенде, ... ... ... ... алып ... Бұл ... біріншісіне қарағанда қазіргі
кезде неғұрлым өміршең болып саналады.
Қосылған құн салығының ставкасын төмендетуді ... ... ... де ... ... ... ... тауарлар, жұмыстар,
қызметтер өндірістерінің көлемінің ұлғаюын, жалақының өсуін және өндірістің
дамуын ынталандырады.
Ауыл шаруашылығының шикізаттарын ұқсатуды ... ... ... ... құн ... ... де атап ... болмайды.
Қазіргі кезде салық кодексімен жерді пайдалана отырып ... ... ... өз ... аталған өнімдерін
ұқсататын және өткізетін, сондай-ақ толық циклді (жас төлдерді ... мал ... және құс ... ... ... өндіретін, сондай-ақ өз өндірісінің аталған
өнімдерін ұқсататын және өткізетін заңды тұлғалар үшін ... ... ... құн ... ... ... ... белгіленген.
Арнаулы салық режимі бойынша жұмыс істейтін мұндай тұлғалар үшін ... 80 ... ... ... ... ауыл шаруашылығының өнімдерімен
толықтыру және оның бағасын төмендету мақсатында Қазақстан ... ... 7 ... № 177-ІІІ заңымен ауыл шаруашылығының шикізаттарын
қайта ... ... ... ... ... ... төмендету
жөніндегі шаралар қабылданған. Олар үшін ... ... ... ... ... құн ... ставкасы 70 пайызға
төмендетілді.
Жанама салықтар арасындағы фискалдық маңызы жағынан екіншісі ... - ... ... ... ... ... заттары мен
қызметтер көрсетуден, өндіріліп алынатын баждар мен алымдар болып табылады.
Жанама салықтардың үшінші тобына акциздер кіреді. ... ... ... олар 2,7% ...... ... және сатып алушы төлейтін тауарларға
салынатын салық. Акциздерді өзінің ... ... ... түрде жоғары бағалары мен тұрақты сұранымы болатын тауарларды
өндірушілер ... ... ... қызметтерге де салынуы мүмкін,
бұл орайда ... ... ... ... Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша салық түсімдерінің көрсеткіштері
2006 жылы ... ... ... ... салық ұйымы
да салық қызметінің құрылғанына 15 жыл толғанын атап өтті.
2006 жылғы мемлекеттік бюджет жоспары 108,4% ... 6506,1 ... ... ... ... ... 112,9% орындалды, бекітілген
45415,1 млн. теңге жоспардың орнына нақты 51276,5 млн. теңге, ал жергілікті
бюджет бойынша бекітілген 31374,3 млн. ... ... 32019,1 млн. ... ... 102,0% орындалды.
Салық жүйесінің қызмет еткен 15 жылы ішінде өте көп өзгерістер
болды: әр ... ... ... ... ... ... салу ... болды, салықтық бақылау әдістері өзгертілді, салықты алудың жаңа
түрлері пайда болды. Қазіргі салықтық көрсеткіштер мен ... ... ... ... көрсеткіштерінде едәуір алшақтық пайда болды.
Салық жүйесінің қызмет көрсеткен ... ... әр ... ... бір өгерістер енгізіліп тұрды, бұл ... ... ... ... арқылы жүрізілді. Мысалы, қосымша құн салығы
алдыңғы жылдардан айтарлықтай өсті, оның ... ... ... ... ... соңғы 3 жыл ішінде салықтық өзгертулердің енгізілуі. ... ... ... ... төлеуін арттырды. 1996 жылы 53300
теңгені ... 2005 жылы бұл ... 343926 ... ... ... ... ... |Атауы |2002 |2003 |2004 |2005 |
| ... |821160 |1022256 |1305124 |- |
| ... |807852 |1004566 |1286734 |2098582 |
|1 ... ... |752785 |947251 |1186137 |1998314 |
| ... ... ... ... |209054 |272632 |382814 |834332 |
| ... | | | | ... құн ... |175936 |231338 |242955 |343926 ... |25443 |26986 |29913 |33416 ... ... салығы |77381 |93281 |98535 |122999 ... ... |24459 |27189 |31579 |37272 ... ... |5387 |5497 |5941 |6903 ... ... |133852 |157676 |167995 |193300 |
|2 ... емес ... |45573 |44813 |81500 |66036 |
|3 ... ... |9494 |12502 |19096 |34182 |
| ... | | | | ... - 6
2 – ... ... ... ... 2006 ... ... орындалуы, млн.
теңге
3 – диаграмма.
Мемлекеттік бюджетке түскен салық және бюджетке төленетін басқа да
міндетті ... 2005 ... ... 23970,6 млн. ... ... ... - ға қамтамасыз етіледі, оның ішінде республикалық бюджет 44,8%
немесе атаулы сомасы 15868,2 млн. ... ... ... ... ... 8102,5 млн. теңге өсті.
Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша 2005-2006 жж. мемлекеттік бюджетке түскен
түсімдерінің салыстырмалы диаграммасы, млн. теңге
4 – диаграмма.
Салық және ... ... ... да ... ... ... өсуіне облыс экономикасының нық дамуы әсерін тигізіп отыр.
Статистикалық деректер бойынша 2006 ... ...... өнеркәсіп кәсіпорындарында қолданыстағы бағамен 124977,9 ... ... ... ... ... ... мен үй шаруашылығы
секторын қоса), нақты көлем индексі 2005 жылмен салыстырғанда 10,1% өскен,
осыған сәйкес ... жылы ... мен ... түсуі 40,4%-ға өсіп
отыр.
Бюджетке төлемдердің өсуін қамтамасыз ету салық ұйымдарының басты
міндеті болса, тағы бір ... ... бірі – ... кіріс бөлімін
көбейту. 2006 жылдың мамыр айында Шымкент ... ... ... ... салық комитетінің қызметкерлерімен ... кең ... ... ... ... салық заңнамасына түсіндіру жұмыстары
жүргізілді, бұған мыңдаған салық төлеушілер мен қоғамдық бірлестіктердің
өкілдері қатысты.
Сәуір айынан ... әр ... ... ... ... ... есік ... өткізуде, онда Салық Кодексіне енгізілген өзгерістермен
қатар түсіндіру жұмыстары жүргізіледі және әрбір салық ... ... ... ала ... Бұл ... ... жағы, семинар тек аудан
орталығында ғана емес, ... ... ... және ... ... ... халықтарда жиналған проблемалы сұрақтары таңдалып,
оларды шешу жолдары қарастырылады. Акция ... ... ... кездесу өткізіліп, оған 20720 салық төлеуші қатысты. Облыс аппараты
қызметкерлерінің ... 72 ...... өткізіліп, салық
заңнамасын түсіндіру жұмыстары жүргізілді.
Өткен жылдағы ... ... ... ... ... ... мен ... облыс үшін тағы бір қуанарлық жағдай, «Шардара
гидроэлектростанция» АҚ мемлекетпен қарым-қатынас ... ... ... ең ... ... ... ... танылуы.
2006 жылдың бірінші қаңтарынан Салық Кодексіне ... ... ... және орта ... ... ... жүктемесін
азайтып, қосымша айналымдағы қаражаттарын көбейтіп, бизнесін өркендетуге
қосымша мүмкіндік беріп отыр.
Берешек сомасын өндіру – ... ... ... ... ... ... ... облыс бойынша берешек сома 1715,6 млн. теңгені, ал
ЖЗҚ ... ... ... ... сомасы 758,2 млн. теңгені құрады.
Соңғы екі жыл ішінде берешек сомасының айтарлықтай кемігені байқалды,
оған берешегі бар салық төлеушілердің ... және ... ... және ... ... ұйымдарының салықты мәжбүрлі өндіруінің әсері
үлес қосуда.
ОҚО Әкімінің бағдарламасына сәйкес, өтеу мерзімі 01.01.2004 ... ... ... өтелмеген ауыл шаруашылық тауарларын өндіруші 118
мекеменің 37659,7 мың теңге берешегі ... ... ... ... ... тыс ... 150 ... көрсеткіштен кем берешегі бар 98 ауыл шаруашылық тауарын өндіруші
мекемелердің 25632,1 мың теңге берешегі шегерілді.
003 бюджет ... ... ... ... ... ... 842579 мың ... құрайтын 86 әрекетсіз және хабарсыз
борышкерлер жойылды.
953 салық ... 370,7 млн. ... ... билік етуіне
шектеу қою туралы шешім шығарылып, қаржылық берешектермен жұмыс жүргізу
жөніндегі ... ... ... 34,8 млн. ... ... сатылды.
Шектеу қойылған мүлік өтімділігі әрдайым сарапталып, түгендеу жүргізілу
арқылы тексеріліп отырады.
2006 жылдың 9 ай ... ... мың ... ... ... ... – диаграмма.
Оның ішінде:
➢ Банк шоттары бойынша ... ... ... тұру ... ... мың ... ... инкассалық өкімдер есебінен – 930730 мың теңге;
➢ Қолма-қол ақшасының есебінен – 282166,2 мың ... ... ... – 83660,2 мың ... ... ету шектелген мүлкін өткізу есебінен – 4060,5 мың теңге.
3.3. Фискалды ... ...... ... ... ... жария
ету және салықтық есеп беруді электронды түрде тапсыру процесін ... ... ... ... байланысының қалыптасуы мен дамуына байланысты, жеке
және заңды тұлғалардың жылжымайтын және жылжымалы мүлік ... ... ... ... өсті және одан әрі өсуде.
Қолдағы көптеген рәсімделмеген және ... ... ... салдар тудырады, тиімді рәсімделмеу салдарынан бұл
мүліктен мемлекет заңмен тағайындалған мүлік салығын ала алмайды, ... осы ... ... арқылы алған пайдаға ... ... ... ... ... орай, 2006 жылы 5 шілдеде № 157 «Мүлікті
жария етуге байланысты рақымшылық жасау туралы» Заң ... ... ... ... ерекше бір реттік акция жүргізуі, азаматтар
мен заңды тұлғалардың ... ... ету ... ... Республикасының
Заңдарында қаралған жекелеген қылмыс пен әкімшілік ... ... ... Бұл ... қабылданудағы бағыты
жылжымайтын ... ... ... ... шешу ... ... және ақша қаражатын, сонымен қатар шетелдік банктердегі
қаражаттарды жұмылдыру, өндірістік – шаруашылық ... ... ... ... ... туғызады және салық түсімінің көлемін көбейтеді.
Заң қабылданған уақыттан бері облыс ... ... ... ... ... түсіндіру мақсатында 166 семинар мен 24 ... ... 2007 ... 1 қаңтарына облыстың барлық салық ұйымдары бойынша
8559 арыз қабылданды. Қабылданған арыз ... ... ... ... мың ... ... төленген алым сомасы 1757,6 мың теңге болды.
2007 жылға Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... жоғары міндеттер:
- республикалық және жергілікті бюджет бойынша ... ... ... қамтамасыз ету;
- тіркелмеген салық төлеушілерді анықтап, есепке алу жұмыстарын күшейту;
- ... ... ... ... ... көздерін ашу мақсатында
бірлесіп, жұмыс атқару;
- берешекті ... ... ... ... ... артыру;
- салық төлеушілер арасында ... ... ... ... ... ... ету ... табысты аяқтау.
Бүгінгі таңда, салық ұйымдарының жұмысындағы басты бағдар – салық
төлеушілерді тіркеуді, салық есептілігін және ... ... ... ҚМ СК ... жүйесі арқылы жүргізуді қамтамасыз ету болып табылады.
Салық төлеушілерге қолайлы жағдай жасау мақсатында, ... ... ... 27 ... қабылдау және өңдеу орталығы, ... ... ... бар операциялық зал түрінде құрылған.
Салық есеп нысандарының толтырылуы, барлық өтініш нысандары ... ... және ... ... керекті басқа да ақпараттар
жөнінде ақпараттық ... ... ... ... интернет және терминал арқылы салық
ұйымдарымен тәулік бойында байланыста ... ... ... бұл ... 27671 ... ... пайдаланып отыр. Егер
01.01.2006 жылға салық есептілігін электрондық түрде жіберуге 24319 ... ... ... ... 01.01.2007 жылға олардың саны 1,6 ... ... ... жж. ... ... ... бойынша салық есептілігін
электронды түрде тапсыруға келісім жасаған салық төлеушілердің салыстырмалы
динамикасы
6 – диаграмма.
01.01.2006 жылғы ақпаратты ... және ... ... ҚР ҚМ ... ... 1195618 ... ... есептілігі нысандары қабылданып,
енгізілді және салық есептілігін ақпаратты кпілдікпен жеткізу жүйесі ... үлес ... 33,7% ... бұл ... 01.01.2005 жылмен
салыстырғанда 9,9%-ға немесе 114736-ға артты, ал 01.10.2006 жылы 10,6%-ға
немесе 233343-ке артты.
2004-2005 жж. және 2006 ... 9 ... ... ... ... ... бойынша салық есеп нысандарын ақпаратты кепілдікпен жеткізу
жүйесі арқылы жіберілген есептіліктің салыстырмалы динамикасы
7 – диаграмма.
2005 – 2006 ... ... ... ... ... ... жеткізу жүйесі арқылы жіберілген есептіліктің үлесі уақыт өте
артып отыр, салық есептілігін тапсырушыларға бұл әдіс ... ... ... 2005 жылы 411382 ... ... құрамында 54298 салық
есептілігі ақпаратты кепілдікпен ... ... ... ... 2006
жылы 730353 салық есептілігінің ішінде 169034 салық есептілігі электронды
түрде жіберілді, ал дәл осы жылдың 9 ... бұл ... ... ... және ... ... басқа да міндетті төлемдердің толық,
дұрыс есептелуін және төленуін, сонымен бірге салық төлеушінің ... ... ... ету үшін ... ... нысандарына
камералдық бақылау жүргізіледі. Бұл рәсім салық органдарына ... ... ... ... ... өткізу көлемін төмендеткен,
таратылған кәсіпорындардың жалған шот-фактура жазу арқылы, әркетсіз ... ... ... ... ... сомасы ретінде
көрсеткен кейбір бейадал салық төлеушілердің ... ... ... ... ... ... ... 650
камералдық бақылау жүргізіп, қорытындысымен бюджетке ... 1492,1 ... ... салықтар мен айыппұлдар есептелді. Мысалы, камералдық бақылау
көрсеткендей, «А» кәсіпорыны «ЮГ - Квант» ЖШС-нен (басшысы А. ... мың ... ... ... Бірақ, «ЮГ - Квант» ЖШС өзінде өткізілген
тауарды және кірген табысты ... ... ... кезінде бюджетке
тиесілі қосымша сома есептеліп, ... ... ... Осы ... ... ... ... «Аяна и К» ЖШС (басшысы Н. Өмірзақов), «Бат и К» ЖШС
(басшысы Г. Мусиралимова), «Бота ЛТД» ЖШС ... Б. ... и К» ЖШС ... Н. Жораев), «Тулкин и К» ЖШС (басшысы М.
Музрабишков), ... ААҚ ... Р. ... зардап
шегіп, оларға 33,5 млн. теңге салықтар есептелінді.
Салық төлеуден жалтару, ... ... ... ... ... ... ... құн салығы бойынша декларация
өткізбейтін, жалған және ... ... ... шот ... қосылған құн салығын төлеуші деген жалған куәлік ... ... ... сомасын заңсыз көбейтпек болған салық төлеушілер
анықталуда.
Салық төлеуден ... тағы бірі – ... ... мен ... жеке ... қолдануы. Автоматтандырылған
камералдық бақылау нәтижесінде ... ... шот ... ... ... ... ... (басшысы А.
Ашимов),»Жас АА» ЖШС ... а. ... ... ... С. Ережепов), «Фирма Марко» ЖШС (басшысы А. ... ... ... ... ... Компания ЛТД» ЖШС (басшысы Д. Мыңбаев), «B&S
Petroleum» (басшысы Төлебеков).
Әрине, барлық нақты ... ... ... ... ... ... ... күнге материалмен жұмыс жүргізілуде.
Камералдық бақылау барысында дұрыс немесе толық жазылмаған ... бұл ... ... кездегі немқұрайлылық, ... ... ... ... ... ... назарына, енді
салық ұйымдары, егер шот – фактурада салық төлеуші заңды мекен – ... ... ... ... табу ... ... ... қосылған
құн салығының төлеушісі деген ... ... ... ... салық төлеушінің тіркеу куәлігін жарамсыз деп танылуы үшін
талап өткізеді. ... есеп ... ... ... тоқтатып, салық
төлеушіге оңды – солды жалған шот – фактура жазуына мүмкіндік бермейді.
Камералдық бақылау ... ... ... бойынша салық
төлеушінің қосылған құн салығының төлеушісі деген ... ... ... есептілігін өткізбеген және заңды мекен – жайында
тұрмайтын 14 салық төлеуші бойынша, ... ... ... тіркеуін
жарамсыз деп табу үшін талап – арыз сотқа жіберіледі, 15 салық төлеушінің
банктердегі есеп айырысу ... ... ... ... бір салық
төлеуші сот шешімі бойынша жалған кәсіпорын деп табылып, ... ... ... ... ... ... жойды.
Камералдық бақылау, бюджет қорын толтыратын кіріс көзінің бірі болып
отыр. Алдағы уақытта, камералдық ... ... ... ... ... ... ... отыр және келешекте камералдық бақылау
рәсімін ұдайы кеңейту жоспарлануда.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан Республикасының тәуелсіздік алғалы 16 жыл ... ... ... ... ... ... 50 ... қатарына қосылуға
бәсекелесуде. Ал егер сол дамыған елдердің экономикасын, тарихын, қаржылық
тұрақтылық деңгейін, болашаққа қойған ... ... ... ... ойда ... ... «Біз сол ... жеттік пе?». 16 жыл ішінде
осындай деңгейге жеттік, кейінгі 10 жыл ... ... ... ... ... онда ... біз бәсекелесетін дәрежеге
жеттік. Егер ... ... 50 ... ... болу үшін ... ... онда ... сол елдер қатарында болуына толық құқы
бар, оған еш күмәніміз жоқ.
Кез ... ... ... ... көрсеткіші – оның
бюджетінің қалыптасуы мен тиімді ... ... ... көздері: салықтық түсімдер, салықтық емес кірістер, капиталдан
айналыс түсімдері. Ал негізгі көлемін салықтық түсімдер ... ... ... қаражаттың үлкен бөлігін құрағаннан кейін, салыққа
тиісті қадағалау жүргізіледі. Салықтық түсімдердің ... бір ... ... ... қай ... ... ... өте маңызды. Салықты
қадағалау арқылы ... ... бір ... ... ... ... ... қатар мемлекеттегі экономикалық өзгерістерге әсер етуге
болады. Сол себепті мемлекет, әрі ... ... ... ... ... ... түсімдерін бақылап отырады және өзгерістер
енгізеді.
Салықтардың қазыналық қызметі – ... ... ... ... ... ... ... Салықтық түсімдер тек бюджетті құраушы
ғана емес, ... атап ... ... әсер ... ... деп
айтуымызға да болады, себебі мемлекеттік фискалды саясат құралы ретінде де
қолданамыз. Салықтық ... ... ... көптеген
мәселелері шешуін табады. ... ... ... ... ... ... шешу ... салықтық түсімдердің
қоғамдық міндетті артады. Салықтың фискалды маңыздылығы ... ... ... да ... түседі. Салықтық түсімдер көбеюі үшін
экономикадағы жағдайларды ескере отырып ... ... Бұл ... жағдайда салықтық ставкаларды өзгерту болып табылады. Белгілі бір салық
түрінің түсімінің өзгерісіне байланысты ... ... не ... ... ... ... ... кемітілуіне алып келеді және
керісінше салық ставкасының жоғарылауы салық түсімінің азаюына алып ... да бір ... ... ... сол ... салықтық ставкілер тек
мемлекет қызығушылығының шегінде ғана емес, сонымен ... ... де ... ... ... ... ... салық
мөлшерін кемітетін болсақ, онда табыс салығы ... ... де ... Оның себебі келесідей, заңдастырылмаған табыс тауып ... ... ... ... ... ... ставка бойынша
салық төлеген тиімді болар еді. Әрі мемлекеттік бюджет көлемі ... ... ... жағдайы жақсарады. Бірақ, салық түсімдерін көбейту
мақсатында ... ... ... ... себебі салық ставкасын
төмендету экономикадағы жағдайға да байланысты ... ... ... ... көбейсін деген мақсатпен қосылған құнға салынатын салықты
жылына 1%-ға төмендетуде, мүмкін бұл ... ... ... көбейер,
бірақ салықтық түсімдер жыл сайын сол ... ... 2002 жылы ... қосылған құн салығының түсімдері 2005 жылы 17,2%-ға дейін төмендеді.
Салық ставкасын төмендету ... ... ... ... мемлекет
бюджеттік түсімдерді басқа салықтық немесе салықтық емес ... ... ... бұл ... ... ... төмендеткен болар.
Бірақ, егер келесі 2 жыл ішінде ... ... ... ... ... 2%-ға ... ... болсақ, онда бюджеттік түсімдер айтарлықтай
көлемге ... ... да ... ... ... ... бар. Қазіргі
күнде мемлекеттің жүргізіп отырған «мүлікті жария ету» бір реттік акциясы
көптеген салық төлеушілерге ... ... ... отыр, әрі
бюджеттің көлемі де көбейетіні анық. Бірақ, ... ... ... ... мемлекет көптеген мөлшерде қаражат жұмсауда.
Мүлікті жария ету процесі ... ... ... ... ... ... өте ... түрде бұл процесске қатысуда. Сол
себепті «мүлікті жария ету» бір реттік акциясын біраз уақытқа ... ... 2007 ... 1 ... ... тек ... Қазақстан облысы бойынша
жарияланған мүлік құны 380630,0 мың теңгені құрады, мүлікті жария ... ... ... ... бұл көрсеткіш жоғарылайтыны анық.
Кемшілік кез келген істе болады, сол себепті де мілікті ... ... ... жоқ ... ... айта ... болсақ, бұл процетің
құжаттық әурешілігінің көптігінде. Халық өз мүлкін жария ету үшін өте ... ... ... ... бір мекемеден екіншісіне, үшіншісіне тағы сол
бағытта жүруі қажет. Бұл өте көп уақытты қажет ... ... өз ... етуге құлшынысын жояды. Өз кезегінде бұл жария етілген мүлік санының
өсуіне кедергі жасайды.
Қазіргі ... біз ... ... ... ... қозғамаймыз,
себебі кез-келген салық төлеуші үшін қолайлы кезең туып, салық төлеу тиімді
болып ... ... ... кәсіпкер таза жұмыс жасап, өзінің табыс мөлшерін
мемлекеттен жасырмай қызмет жасауда деп ... бере ... 2006 ... ... ... ... электронды түрде тапсыру әдісі қазіргі күні
дамып келеді. Себебі бұл өте тиімді әдіс, салық есептілігін уақытты ... ... ... ... Бұл әдіс тек салық ... ... ... ... ... салық комитетінің өзіне де өте пайдалы.
Салықтық түсімдерді салыстыра отырып, ... ... ... бар, яғни салық төлеушінің таза табысын оны ... ... ... өте ... әрі қиын іс. Себебі салықтық
қадағалау көрсеткіштеріне байланысты салықтық өзгертулер, салық ставкалары,
жаңа ... ... ... сонымен қатар алдыңғы уақытқа болжам
жасалады.
Мемлекеттік бюджеттің негізгі құралу көзі салықтық түсімдер болғандықтан,
салықтың ролі өте ... ... ... ... ... ең маңызды
мәселелері шешуін табады деуге болады. Кез-келген мемлекеттің көрсеткіштері
бұл, оның әлеуметтік жағдайы, экономикасы, ... ... ... ... ... Ал, бұл ... шешу тек ... саясаты – салықтық түсімдер арқылы бюджетті қалыптастыру арқылы
жүзеге асады. Ал салықтық ... ... ету үшін ... қажеті бар екендігі анық.
Салық жүйесі пайда болғалы ... ... ... күрделі
өсті, әрі экономикамыз да жоғарылады. Бұл тек дұрыс жасалған мемлекеттік
стратегия ғана ... ... ... ... ... әрбір
тұрғынының жасаған үлесінің әсері болар. ... ... ... ... орындау үшін және одан жоғары деңгейге жетіп әлемнің
дамыған 30-20 елінің ... ... ... ... болу ... ... ... түсімдерге заңды түрде өз үлесін қосып, салықтық
бақылау жұмысын қиындатпау үшін ... ... ... қажет. Тек
сол кезде мемлекет қойған мақсаттарына жетеді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. А.Д. Үмбетәлиев, Ғ.Е. ... ... және ... салу» Алматы
«Экономика» 2006 жыл
2. ... ... ... ... Оқу ... ... «Экономика»
1997жыл
3. Н.Қ. Мамыров, М.Ә. Тілеужанова «Макроэкономика» Алматы «Экономика» ... Қ.Қ ... С. ... «Қаржы» Алматы – 2005 жыл
5. Интыкбаева С.Ж. «Фискальная политика и ее роль в обеспечении устоичивого
развития ... ... ... – 2002 год 188 ... ... Республикасының Салық кодексі «Салық және бюджетке төленетін
басқа да міндетті төлемдер туралы» Алматы - 2004жыл
7. Қазақстан ... ... және ... ... ... ... ... туралы» кодексінде (Салық кодексі) жасалған өзгертулер
мен толықтыруларды қоса. 2005 жылы 1 қаңтар
8. Қазақстан Республикасының ... және ... ... басқа да
міндетті төлемдер туралы» кодексінде (Салық кодексі) жасалған өзгертулер
мен толықтыруларды ... 2006 жылы 1 ... ... Ғ. Е. ... және ... салу» әдістемелік оқу құралы. Шымкент –
2004 жыл
10. Найманбаев С.М. ... ... ... – 2002 ... Статистический ежегодник 2006 год. Алматы
12. Статистический ежегодник 2007 год. Алматы
13. «Экономика негіздері» (мектепте, ... және ... ... №6 ... жыл. Республикалық ғылыми-әдістемелік, ... ... А. ... ... 20 ... Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі
15. «Экономика негіздері» (мектепте, колледжде және ЖОО-да оқыту) № 2 (14)
2006 жыл ... ... ... ... А. ... ...... элемент фискальной политики»
«Оңтүстік Қазақстан» 22-бет
16. «Бухгалтерлік бюллетені» № 34, тамыз - 2006 ... ... ... ... және ... Республикасы
Үкіметінің актілер жинағы
18. «Бухгалтерлік бюллетені» № 22, мамыр – 2005 жыл
19. «Бухгалтерлік бюллетені» № 36, ... 2005 ... ... об ... ... ... бюджета за 9
месяцев 2006 года» «Южный Казахстан» № 124 (18,195) 20 ... 2006 ... ... ... пен облыс бюджетінің Республикалық және жергілікті
бюджеттердің атқарылуы туралы ... ... ... Қаржы
Министрлігінің 2004 жылғы 8 желтоқсандағы № 432 бұйрығымен бекітілген].
Нормативтік құқықтық актілер бюллетені № 1 – 198 бет 2006 ... ... Б. ...... ... ... ... (Салық
төлемі туралы) Қаржы қаражат № 12-3 бет 1997 жыл
-----------------------
Салық төлеушінің мемлекетке салық төлемдерін төлеуде жүзеге асырылатын
салық ... ... ... төлеу тәртібі
Салық төлеуші және салық агенті салық органдарында табыс ететін, салық
міндеттемелерін есептеу туралы ақпараты бар құжаттама
Салық есептілігі
Салықты есептеудің 5 кезеңі бар: ... ... ... есепке алу,
салық салу объектісінен салық базасын есептеу, салық ставкаларын қолдану,
салық ... ... ... ... ... ... тәртібі
Салық кезеңі
Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерге қатысты
белгіленген ... ... ол ... соң ... ... ... ... төленуге тиіс салық сомасы есептеледі
Салық базасының өлшем бірлігіне ... ... ... білдіреді
Р
4,5
4
3,5
0
f
St
S
a
b
D
c
e
10
15
Y
Салық мөлшері 1 долл.
(1 айда млн. шөлмек)
1 шөлмек шараптың бағасы
St
S
a
b
c
De
Q2
Q1
Pe
P
Pa
P
St
S
a
b
c
Di
Q2
Q1
Pi
P
Pb
P
|№ |Атауы |2002 |2003 |2004 |2005 |
| ... |100 |100 |100 |100 |
| ... |98.4 |98.4 |98.6 |100 |
|1 ... түсімдер |93.2 |94.3 |92.2 |95.2 |
| ... ... | | | | ... табыс |27.8 |28.8 |32.3 |41.8 |
| ... | | | | ... құн ... |23.4 |24.4 |20.5 |17.2 ... |3.4 |2.8 |2.5 |1.7 ... ... салығы |10.8 |9.8 |8.3 |6.2 ... ... |3.2 |2.9 |2.7 |1.9 ... ... |0.7 |0.6 |0.5 |0.3 ... ... |17.8 |16.6 |14.2 |9.9 |
|2 ... |5.6 |4.5 |6.3 |3.2 |
| ... ... | | | | |
|3 ... ... |1.2 |1.2 |1.5 |1.6 |
| ... | | | | ... депрессия
Өсіруші фискалды саясат
Мемлекеттік қарыздардың көбеюі
Салықтардың кемуі
1-2 іс-қимылдың бюджет дефицитіне бағытталуы
Артық сұраныстан туған жандану, инфляция
Ұстап қалушы фискалды саясат
Мемлекеттік шығындардың кемуі
Салықтардың ... ... ... ... оң ... бағытталуы
Салықтар
Трансферттік төлемдер
Азайту
Өсіру
Түсім көлемінің шектелуі
Мемлекеттік бюджет дефицитінің өсуі
Салықтар
Трансфеттік төлемдер
Инфляциялық ... ... ... бюджет артықшылығының пайда болуы
Материалдарды сатып алудың, қызметтер көрсетудің бағасы
Қ
Қ
С
Мемлекеттік бюджеттің кірістері
Есепке жатқызу
Қосылған құн
Амортизациялық аударымдар
ҚҚС бойынша есепке жатқызу
Еңбекке ақы ... ... ... ... ... ... ... салық
Жеткізуші құны
Өндіруші құны
Өткізу бағасы
Салық ставкасы
Заңды сәйкес салық төлеушіні ... ... ... ... ... ... ... - 1
Салық мөлшері
Салық көзі
Салық есептелетін база, яғни салық не үшін төленетінін қарастырады,
мәселен: табыс, мүлік, ... ... жер, ... ... ... үшін белгіленген және қолданылатын ақша қаражаттары, бұл –
жалақы кіріс, дивидендтер, яғни салық неден төленеді
Салықты төлеушілер, жеке және ... ... ... элементтері
108,4%
140,4%
өсім 57,2% немесе 13916
үлес салмағы13,2%
9,9% немесе 114736 ұлғайған
23,1%
10,6% немесе 233343 ұлғайған
33.7%
Салық төлеушінің табысына ... ... ... ... ... және
шекті, жеңілдікпен, орташа, нөлдік болып бөлінеді
-----------------------
43

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 86 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Зейнетақы жүйесі қалыптасуының теориялық сұрақтары28 бет
Салық жүйесінің экономикалық мәні23 бет
Төлем жүйесінің теориялық аспектілері25 бет
Қазақстан Республикасында түсті металдардың маңызды түрлерін өндіретін аудандар18 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Жыныстық және жыныссыз көбеюдің ерекшеліктері және биологиялық маңызы14 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь