Бухгалтерлік есепті халықаралық стандарттау


1 Бухгалтерлік есепті халықаралық стандарттау
2. Халықаралық бухгалтерлік есеп уйымдары
3. Бухгалтерлік есептің әлемдік моделдері
4. Халықаралық стандарттар негізінде
Осы заманғы бухгалтерлік есептің ғыльши және тәжірибелік мәнін толык және кең аукымда түсіну үшін, мұның халықаралық деңгейде стандартттандырылуын және қандай бағыттағы аспектілерден туындайтындығын білу керек.
«Халыкаралық бухгалтерлік стандарттар немесе қаржылык корытынды есеп стандарттары» үғымы мына төмендегі ресми түрдегі күжаттар жиынтығынан: ХҚЕС ережелеріне жазылған алғы сөзден, каржылык қорытынды есепті дайындау мен тапсырудағы принциптерден, жекелеген есеп объектілеріне тән стандарттардан, бүларды түсіндірудің әдіснамалық жолдарынан
түрады.
Айтылған кұжаттардың барлығы да бірімен-бірі бірегей сабактастық жүйеге байланысқан. Есеп стандарттарына тән әрбір жекелеген қүжат өз бетімен қолданылмайды. Алайда стандарттау жүйесіндегі әрбір жекелеген қүжат осы жүйенің арнайы сараптаудан өткен элементі ретінде өз міндетін атқарады. Жоғарыда айтылған күжаттар мазмүны барынша қысқа және түсінікті қолдануға икемді жолдармен жасалған.
ХҚЕС-те қаржылық қорытынды есептің мақсаты, есеп ақпараттарының пайдалылығының сапалык сипаты, қаржылык қорытынды есеп элементтерін тану мен өлшеу әдістерін аньщтау және капитал ұғымы мен мүны үлғайту жөніндегі мәселелер қаралған.
Есеп стандарттары бірнеше типтік бағыттардан түрады. Олар:
1. Мақсаты. Есеп өрісіндегі мәселелер мазмүнына қысқаша түсініктеме беру және стандарттар жасау мен шыгарудың міндеті көрсетіледі.
2. Қолдану өрісі. Мүнда стандарт объектісі мен стандартты Қолданудың объективті жағдайы қаралады.
3. Анықтау. Стандарт мәтінінде қолданылған негізгі герминдерге түсінік беру және бүларды танудың тәртібі
1. Гражданский кодекс Республики Казахстан (общая часть) -
Алматы: Юрист, 2003.
2. Налоговый кодекс. О налогах и других обязательных платежах
в бюджет. - Алматы: Юрист, 2003.
3. Закон Республики Казахстан «О бухгалтерском учете и финансовой отчетности» от 24 июня 2002 года, № 329-1 // Нормативные акты по финансам, налогам, бухгалтерскому учету, страхованию: «Қаржы-Қаражат» официальные материалы // Қаржы-қаражат. -2002. —№ 7.
4. Концептуальная основа для подготовки и представления финансовой отчетности (Приказ министра финансов РК от 29 октября 2002 г. № 542) // Бухгалтерский учет и аудит. - 2002. -№ 6.
5. Стандарт бухгалтерского учета ЗО «Представление финансовой
отчетности» (Приказ министра финансов РК 17 января 2003 г. № 14) // Бухгалтерский учет и аудит. - 2004. - № 2.
6. Типовой план счетов и их типовая корреспонденция (Приказ
министра финансов РК от 18 сентября 2002 г. № 438) // Бухгалтерский учет и аудит. - 2003. - 1, 2, 3.
7. Бухгалтерлік есеп счеттарының жүмыс жоспарын жасау жөніндегі нусқау және 2006 жылдан бастап қолданылынатын бухгалтерлік есеп счеттарының жүмыс жоспары. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлінің 22 желтоқсан 2005 жылғы № 426, 427 ші бүйрықтары.
8. Типовые формы первичных документов (Приказ министра
финансов РК от 19 марта 2004 г. № 128) // Бухгалтерскии учет иаудит. -2004. -№4, 5.
9. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есеп теориясы: (оқу күралы). -Алматы, 1992.
Ю. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есепті үйымдастыру: {оқу
қүралы). - Алматы, 1992. 11. Абдыманапов А., Раимов С. Принципы бухгалтерского учета
и финансовой отчетности: (учебник). - Алматы, 2005.
527
Бухгалтерлік жәт царжылъщ есеп прищиптері
12. Абдыманапов А. Организация бухгалтерского учета и формирования учетной политики: (учебник). - Алматы, 2001.
ІЗ.Абдыманапов А. Реформирование национального бухгалтерского учета // Бухгалтерский учет и аудит. - 1998. - №1.
14. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есеп терминдері жөніндегі сөздік //Бухгалтерлік есеп және аудит. - 1998. -№ 1, 2, 3, 4.
15. Абдыманапов А. Учетная политика предприятия (рекомендация) //Бухгалтерский учет и аудит. - 1998. -№ 2, 3.
16. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есеп жүйесін жетілдіру жәые бухгалтерлер қауымдастығы // Бухгалтерлік есеп және аудит. - 1999.-№2.
17. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есептеориясы және принциптері: оқу кұралы. - Алматы, 2001.
18. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік мамандық және этикалық жауапкершілік//Бухгалтерлік есеп және аудит. - 2001.-№ 3.
19. Әбдіманапов Ә. Халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарының негізгі принциптері // Бухгалтерлік есеп және аудит. -2001.-№5.
20. Абдыманапов А. Терминология и признание элементов финансовой отчетности // Бухгалтерский учет и аудит. - 2003. -№2.
21. Абдыманапов А. Концептуальные основы и принципы бухгалтерского учета: учебное пособие. - Алматы, 2003.
22. Әбдіманапов Ә. Қаржылық корытынды есеп терминдері мен элементтерін тану // Бухгалтерлік есеп және аудит. - 2003. - № 4, 5.
23. Абдыманапов А. Характеристика счетов бухгалтерского учета и их типовая корреспонденция: Справочный материал на казахском и русском языках. - Алматы, 2004.
24. Бабаев Ю. А. Теория бухгалтерского учета. - М., 1999.
25. Бетге Й. Балансоведение. - М., 2000.
26. Бернстайн Л. А. Анализ финансовой отчетности. - М., 1996.
27. Бухгалтерский учет: Учебник / Под ред. П.С. Безруких.-3-е изд. -М., 1999.
28. Волков Д.Л. Основы финансового учета. - С-ГТетербург, 2003.
29. Вахрушина М.С. Бухгалтерский учет. - М., 2004.
528
30. Вуд Ф- Бухгалтерский учет для предпринимателей. - М., 1993.
31. Гетьман В.Г. Финансовый учет. - М., 2004.
32. Головизина А. Бухгалтерский управленческий учет. -М., 2004.
33. Государственный общеобязательный стандарт образования РК. Специальность 050508 - учет и аудит.
34. Гуанев Н.С. Основные модели бухгалтерского учета и анализа в зарубежных странах. Учебное пособие. - М., 2004.
35. Гусева Т.М. Шеина Т.Н. Основы бухгалтерского учета: теория, практика, тесты. - М., 2000.
36. Грязнова А. Финансово-кредитный экономический словарь. -М., 2004.
37. Камышанов П.И. Камышанов А.П. Бухгалтерская (финансовая отчетность). - М., 2003.
38. Ковалев В.В. Введение в финансовый менеджмент. - М., 1999.
39. Ковалев В.В. Финансовый анализ. - М., 2004.
40. Кутер М.И. Теория и принципы бухгалтерского учета. - М., 2000.
41. Литвиненко М.И. Обзор международных стандартов финансовой отчетности // Главбух. - 1998 - № 1.
42. Литвиненко М.И. Базовые учетные принципы СААР // Главбух.-1998-№2.
43. Любишин Н.П. Жаринов В.В. Бородина Н.В. Теория бухгалтерского учета. - М., 2000.
44. Малькова Т.Н. Древняя бухгалтерия: какой она была? - М., 1995.
45. Малькова Т.Н. Теория и практика международного бухгалтерского учета. - С-Петербург., 2001.
46.Международные стандарты финансовой отчетности. Комитет по международным стандартам финансовой отчетности: Пер. В.И. Тарусина. Ред. коллегия А.С. Бакаев, Л.В. Горбатова, Т.Б. Крылова и др. - М., 1998.
47. Морозова Ж.А. Международные стандарты финансовой отчетности. - М., 2002.
48. Моисеенко Г.М. Теория бухгалтерского учета. - М., 1987.
49. Мэтьюс М.Р., Перера М.Х.Б. Теория бухгалтерского учета. -М., 1999.

Пән: Сертификаттау, стандарттау
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге
Таңдаулыға:   
Тегін:  Антиплагиат

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






3.1 Бухгалтерлік есепті халықаралық стандарттау
Осы заманғы бухгалтерлік есептің ғыльши және тәжірибелік мәнін толык және
кең аукымда түсіну үшін, мұның халықаралық деңгейде стандартттандырылуын
және қандай бағыттағы аспектілерден туындайтындығын білу керек.
Халыкаралық бухгалтерлік стандарттар немесе қаржылык корытынды есеп
стандарттары үғымы мына төмендегі ресми түрдегі күжаттар жиынтығынан: ХҚЕС
ережелеріне жазылған алғы сөзден, каржылык қорытынды есепті дайындау мен
тапсырудағы принциптерден, жекелеген есеп объектілеріне тән стандарттардан,
бүларды түсіндірудің әдіснамалық жолдарынан
түрады.
Айтылған кұжаттардың барлығы да бірімен-бірі бірегей сабактастық жүйеге
байланысқан. Есеп стандарттарына тән әрбір жекелеген қүжат өз бетімен
қолданылмайды. Алайда стандарттау жүйесіндегі әрбір жекелеген қүжат осы
жүйенің арнайы сараптаудан өткен элементі ретінде өз міндетін атқарады.
Жоғарыда айтылған күжаттар мазмүны барынша қысқа және түсінікті қолдануға
икемді жолдармен жасалған.
ХҚЕС-те қаржылық қорытынды есептің мақсаты, есеп ақпараттарының
пайдалылығының сапалык сипаты, қаржылык қорытынды есеп элементтерін тану
мен өлшеу әдістерін аньщтау және капитал ұғымы мен мүны үлғайту жөніндегі
мәселелер қаралған.
Есеп стандарттары бірнеше типтік бағыттардан түрады. Олар:
1. Мақсаты. Есеп өрісіндегі мәселелер мазмүнына қысқаша түсініктеме
беру және стандарттар жасау мен шыгарудың міндеті көрсетіледі.
2. Қолдану өрісі. Мүнда стандарт объектісі мен стандартты Қолданудың
объективті жағдайы қаралады.
3. Анықтау. Стандарт мәтінінде қолданылған негізгі герминдерге түсінік
беру және бүларды танудың тәртібі
489

Бухгалтерлік жәі-іе царжыльщ есеп принциптері көрсетіледі.
4. Баяндау. Мұнда есеп принципі, бағалау әдісі, шаруашылық
фактілер мазмұнын тіркеу т.б. көрсетіледі.
5. Ақпараттар маңызын ашу. Ақпараттар мазмұны, есеп саясатын жасаудағы
ақпараттар қалыптастырудың тәртібі ашылып көрсетіледі.
6. Орындалуға жіберілген күн (өз күшіне енетін күн). Мұнда стандарттың
іске асырыла бастаған күні немесе күшіне енетін күні көрсетіледі.
Жоғарыда көрсетілген типтік бағыттар мен сабақтастықтарда терминологиялық
ұғымдар, қолданбалы әдістер, тәсілдер, бухгалтерлік операциялардың мәні,
шаруашылык фактілерінің мазмүны толығымен баяндалады.
Сонымен, ХҚЕС деп - бухгалтерлік және қаржылық корытынды есеп жүргізудің
жалпы принциптерін анықтайтын ресми құжатты айтамыз.
Қазіргі кезеңдегі ХҚЕС мьшалардан күралады:
1) Түжырымдамалық концепциядан;
2) 40-тан аса колданбалы стандарттардан;
3) 25-тен аса қосымша түсіндірулерден (интерпретация). Түжырымдама
(концепция) жөніндегі үғым стандарт қүжатына
жатпайды. Мүнда қаржылық корытынды есеп дайындау мен тапсырудың жалпы
принциптері ашылады. Барлык елдерде жүргізілетін бухгалтерлік есеп пен
стандарттар негізі арнайы ережелерден түратын принциптерден қаланған.
Қаржылык есеп қорытындысының принциптерінде стандарттаудың пәндік қасиеті
анықталған. Арнайы зерделеніп, халықаралық деңгейде қабылданған принциптер
қаржылық есеп калыптастырудың мәселелерін, сондай-ақ есеп жүргізудің
әдіснамалық жолдарын белгілейді.
Халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарында бухгалтерлік есепке тән
барлық маңызды мәселелер: компаниялардың есеп саясаты, тауарлы-материалды
босалқыларды бағалау, жинақталған қаржылық қорытынды есеп, салық салу т.б,
қаралған. Әрбір елде сабақтастық жолдармен қолданылынатын есеп
стандарттарының барлыгында да есеп принциптері байырғы жолдармен
сипатталкан.
ХҚЕС талаптарына сай қандай жерлерде болмасын орындалған үқсас операциялар
мш окиғаларды үйлестік түргыда кәрсету керек. Алайда айрыкшаланған
операциялар мен окиғалар мазмүны бухгалтерлік есепте әр түрлі тәсілдермен
іске асырылып, орындалуы мүмкін.
Әрбір жекелеген стандарт терминологиялық тәртіпті, тәсілдер мен әдістерді,
бухгалтерлік операцияларды анықтай отырып, мына төмендегі сипаттағы
акпарагтардан түрады:
(есеп объектісі) - Есепке алынатын есеп объектісі анықталып, осы объектіге
байланысты негізгі түсініктемеден;
(есеп объектісін тану) - Есеп объектілерін қаржылық қорытынды есеп
элементтерінін әр түріне жатқызудың тәсілдерінен;
(есеп объектісін багалау) - Бағалау әдістерін қолдану және қорытынды есеп
элементтершің әр түрш бағалауға қойылатьш талаптарды көрсету жөніндегі
үсыныстардан.
Мысалға, қорытынды есепке тән есеп принципі, бағалау варианттары, есеп
әдІсі т.с.с. көрсетіледі.
Халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттары әрбір елдерде қолданылынып келе
жатқан және дайындалатын қорытынды есеп өрісіндегі үлттық және өндірістііс
талаптар мен түжырымдамаларды жоққа шығармауы керек. Сондықтан есеп
стандарттары: халықаралық және үлттық болып бөлінген. Халықаралық деңгейде
жарияланған бухгалтерлік есеп стандарттары, мүның нормативтік және жалпы
әдіснамалық ұсыныстары, т.б. толық мазмұны әр елдің ішкі есебін жүргізуге
арналған. Мысалға, Қазақстандық үлттық стандарт және мүның әдіснамалық
үсыныстарының мазмұны мен сәйкестігі жағынан халықаралық бухгалтерлік есеп
стандарттарымен салыстырғанда ерекшелік қасиеттері бар.
Төменде (10.1. кестеде) Қазақстан Республикасы бухгалтерлік есеп жүйесінде
колданылып келе жатқан стандарттар тізімі берідді.

кесте Қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттары
СтандарСтандарттардың аталуы Күшіне енген
т жылы мен күні
нөмірле
рі
30 Қаржылық есеп тапсыру 17 каңтар
2003 ж.
4 Акиіа қозғалысының есебі 13 караша
1996ж. 28
тамыз 2002ж.
5 Табыстар 21 мамыр
1997ж., 28
кдңтар 2003ж.
6 Непзгі құралдар есебі 13 караша
1996ж., 28
кантар 2003ж.
7 Тауарлы - матерналды 13 караша
босалқылар 1996ж., 28
кадтар 2003ж.
8 Қаржылык ннвестициялар есебі21 мамыр
І997ж,
9 Шетелдік валютадағы 13 караша
операциялар есебі 1996ж., 28
тамыз 2002ж.
10 Баиланыска түсуші жақтар 13 караша
жөніндегі акпараттарды ашү 1996ж., 28
қаңтар 2003ж.
11 Табыс салык есебі 13 караша
1996ж.
12 Күрделі кұрылыстағы 13 караша
мердігерлік келісім 1996ж., •^ 8
қаңтар2003ж.
13 Шоғырландырылған қаржылык 14 караша
корытынды жөне еншілес 1996ж., 30
ұйымдардағы инвестициялар караша 2002
есебі ж.
1-4 Тәуелді уйымдардагы 14 караша
инвестицнялар есебі 1996ж., 30
караша 2002ж.
15 Қаржылық қорытындыдағы 14 қараша
бірлескен қызмет бойынша 1996ж., 30
қатысу үлесін көрсетү есебі қараша 2002ж.
16 Зейнетакымеп камтамасыз ету 15 караша
шығындарының есебі 1996ж., 5
мамыр 1999ж.
17 Жалдау есебі 15 караша
1996ж. 12
караша 2002ж.
18 Инвестициялық корлардағы 15 караша
есеп 1996ж. 12
қараша 2002ж.
19 ЖІшақтаушы зейнетақы 15 қараша
қорларындағы есеп және 1996ж. 12
қорытындылау караша 2002ж.
20 Мүнай-газ қызметіндегі есеп 2} караша
жоне корытындылау 1996ж.
21 Банктердің қаржылық 27 акпан 2002
қорытындысы ж.
22 Банктердін табыстары мен 22 қазан
шығындары 2001жылы күші
жойылған
23 Шағын кәсіпкерлік 20 наурыз
сібъектілеріндегі есеп пен 2004ж
корытындылау
24 Бухгалтерлік кызметті 11 акпан
_______үйымдастыру (998ж. 1 1
_____ ------------ ------ маурыз 2003
ж.
25 Компанияның зейыетақы 26 мамыр 1998
активтерін баскарүьпщағы ж-
есебі мен корытынды есебі
26 Делдалдык зкәне дилерлік 15 тамыз 1998
үйымдардың есебі мен ж.
корытынды есебі
21 Есегггі кезеннен кейінгі 15 тамыз 1998
күңдерде шыққан әлде калай ж.
жағдайлар мен окиғалар
28 Материалды емес активтер 18казан
есебі 1999ж., 4
караша 2002
ж.
29 Ғылыми-зсрттеу және 26 маусыы
тәжірибелік, күрап піығару 1999ж., 4
шығындарыньщ есебі қараша 2002
ж.
31 Есепті кезендегі таза табыс 21 ақпан 20(Ъ
немесе шсккен зиян ж.
32 Жалпы сактандыру 15 қыркүйек
саласындағы операциялар 2003ж-
бойынпіа сақтавдыру қызметін
жүргізуші ұйымдардың (қайта
сактандыру) қаржылык
корытынды есебі

Қазақстандык бухгалтерлік есеп стандарттарының жалпы саны 29 стандарттардан
тұрады. 1996 жылы 13 қарашада бекітілген: №1 Есеп саясаты және мұны ашу,
№3 қаржы - шаруашылық қызметінін қорытындысы стандарттары және №22
стандарт өз күштерін жойып, бұлардың орнына №30 каржылық есеп тапсыру
стандарты 17 қаңтар 2003 жылы қабылданды.
Жоғарыда келтірілген 10.1. кестенің үшінші бағанасының екінші жолына
жазылған ай атаулары мен жылдар әрбір стандарттың қабылданған уақытын
көрсетеді. Қазақстандық есеп стандарттарын жүргізу жөніндегі әдіснамалык
үсыныстар жеке шығарылған кітапшаларға жазылып, жарияланған.
Ендігі жерде біздер салыстыру мен талдау және оқырмандарға ой салу мш
зерделеу мүмкіндігін туғызу мақсатында халыкаралық каржылык корытынды
есепстандарттарыныңтізімін (10.2. кесте) берелік.
10.2. кесте Халыкаралык қаржылық қорытынды есеп стандарттары
СтандарСтандарггарды аталуы Күиііне
т енген жылдар
нөмірле
рі
1 2 3
иШі___ Қаржылық корытынды есеп 1999
тапсыру
^— 1___Еосалқылар белгісіз
^ 27 ХҚЕС және 28 ХҚЕС 1976, 1995
озгертілген
л 16 ХҚЕС және 38 ХҚЕС
өзгертілген
5 ХҚЕС өзгертілген
6 15 ХҚЕС өзгертілген
І Ақша қозғалысы жөніндегі есеп1979, 1994
8 Есепті кезеңдегі таза гтайда 1979, 1995
немесе шеккен зиян. Маңызы
жағынан жоғары қателер жәпе
есеп саясатының өзгерістері
9 38 ХҚЕС өзгертілген
10 Баланс жасалынған кейінгі 1980, 1995
күңдерде орын алған оқиғалар
11 Мердігерлік келісім - шарттарІ980, 1995
12 Пайдаға салынған салыктар 1981.
1998.2001
13 ХҚЕС өзгертілген
14 Шснберлі корытынды есеп 1981, 1999
15 Баға өзгерісін көрсететін 1981. 1999
ақпараттар
16 Негізгі қуралдар 1983, 1995
17 Жалдағы нсгізгі құралдар 1984, 1999
18 Түскен т\тсімдер 1984, 1995
19 Жұмыскерлерді сыйакылаіщыру 1985, 1995,
1999, 2001
20 Үкімет жәрдемінің есебі және 1984, 1995
үкімет көмегі жөніндегі
ақпараттарды Ашү
21 Валюта курсыныңөзгеріс әсері 1985. 1995
22 Компаниялардын біріктірілуі 1985, 1995,
2000
23 Займдар жөніндегі шығықяар 1986. 1995
24 Байланысты жақтар жөнівдегІ 1986
акпаратгарды ашү
25 40 ХКЕС өзгсртілгсн
26 Зейнетақымен қамту (зейнетақы1988
жоспары) бағдарламалары
жөніндегі есеп пен қорытықды
есеп
27 Шоғырлаңцырылған қаржылық 1990, 2001
қорытьщцы және еншілес
ұйымдардағы инвестициялар
есебі
28 Қауымдастырылған 1990, 2001
кәсіпорындардағ ы
инвестициялар есебі
29 Шапшаң кұнсывдану 1990
(гиперинфляция) жағдайыңдағы
қаржылык корытынды
30 Банктердін және ұқсас 1991
қаржылык институтгардың
каржылык корытынды есебіңцегі
ақпараттарды ашу
31 Бірлескен қызметке қатысу 1992, 1999,
жөнівдегі қаржылық қорытынды 2001
32 Каржылық аспаптар: ашү мен 1992,
тапсырү 1996,2001
33 Акцняларға төлеыегін пайда 1998
34 Аралық қаржылык қорытынды 1999
35 Қызметі тоқтатылган 1999
кәсіпорыңцар
36 Активтср бағасының 2000
құнсыздануы
37 Резервтер, шартты 2000
міндеттемелер және шартты
активтер
38 Материадды емес активтер 2000
39 Қаржылык аспаптар; тану және 2001
бағалау
•_ Инвестицишшк меншік 2001
40
41 Ауылшарүашылығыңцағы есеп 2003

Халықаралық қаржылық қорытынды есеп мазмұнын қосымша түсіндіру мақсатында
жоғарыда айтылған Халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттары жөніндегі
комитет (ХБЕСК) қүрамында 1997 жылы Түрақты түсіндіру комитеті (ТТК)
күрылған. Бүл комитеттің негізгі міндеті ХҚЕС сәйкес келетін қосымша
түсіндірмелер жасау мен ұсыну болып табылады. ТТК-те жасалған түсіндірмелер
ХБЕСК-тің Басқармасында бекітіліп, мүндай қосымша түсіндірмелер қаржылық
қорытынды есеп жасаудың қажетті элемшттері түрінде танылады. Шетелдерде ТТК
5ІС деп белгілшгет, ал Ресейде Түрақты түсіндірме комитеті (ТТК) деп
ХБЕСК-нің қойған атымен бірдей аталынған. Қазақстанда ТТК әлі құрыла қойған
жоқ.

Төменде (10.3. кестеде) халықаралық деңгейде өз күшіне шген түсіндірмелер
тізімі берілді.

10.3. кесте Халықаралық деңгейдегі бухгалтерлік есеп стандарттарын
№ Атаулары Күшіне
енген
жылдар
1 2 3
1 Сабақтастық: босалкыларға тән әр 1999
түрлі бағалаулар
2 Сабақтастық: займдар бойынша 1998
шығындарды күрделі қаржыға
айналдырү
3 Қауымдастырьшған компаниялардағы 1998
----операциялар бойышпа бөлінбеген
--- пайда немесе шеккен зиянды
- — ^есептен шығару
. —
----Кдржылық тетіктерді Түсндіру
-- —классификациялау -эмитеп^ермен жобасы
— _ есеп айырысүдың түрі тоқтатылған
К^ржылық тетіктерді 1998
классификациялау - шартты түрде
жоюдың резерві
-----МЁДІкгегі^бағдарламаны 1998
----модернизациялаү шығындары
---
— - _^^РО валютаны енгізу 1998
----
---
_

8 Ессіггін непзгі базисі 1998
сипатьшдағыККЕС-ын бастапқыда
қолдану
9 Компанияларды біріктіру - сатып 1998
алу сипатыңдағы классификация
және ыкыласты.мық мақсатш
біріктірү
10 Операциялық кызметке баііланысты 1998
нақтылы байланыс болмаған
жағдайдағы укімет көмегі
11 Ваякэталык айырбас: валюта 1998
курсының едәуір төмендеуінен
(девальвация) шеккен зиянды
акционерлік кагщталға көшіру
12 Мамаіщапдырылған компаниялар
қорытынды есебін пюғырландыру
13 Бірлесіп бақыланатын
компанияларға катысүтылардш
ақттіаға жатпайтын салымдары
14 Мегізгі кұралдар; орнына кслтіру,1999
құнсызданүы немесе объектінің
жойылуы
15 ОІІерацшІлық жалдаүды ыпталаіщырү1999
16 Каііынашылық акцияларды кою 1999
17 Кашггал: кашггалдық 2000
опсрациялардағы шығындар
18 Есеп саясатының тұрақтылығы 2000
балама (альтернативтік) әдістер
19 Есеіггі валюта: бағалаү және 2001
қаржылык есеп берү
20 Үлестік әдіс: шсккен зияңдарды 2000
тану
21 Пайдаға салынған салықтар; кайта 2000
бағаланған. амортизацияланбаған
акгивтер орнын толтырү
22 Компанияларды біріктіру: 2000
корытынды есепте танылған әділегп
күимен гудвилді ары карай реттеү
23 НегІзгі күралдар: күрделі 2000
жөндсуден және техникалық
тексерүден өткізу шығындары
24 Акцияларға берілетін пайда: 2000
акцияларда анықталатын қаржылык
тетіктер және басқа да келісімдер
25 Пайдаға салынатьш салықтар: 2000
кәсіпорындардың салык өрісіндегі
өзгерістері немесе мұның
акционерлерінің өрісіндегі
өзгерістер

Кейінгі жылдары нарықтық зкономикасы дамыған көптеген
елдер қаржылық корытынды есеп жүйесін халықаралық деңгейде
үндестіру мен икемді бағытқа салу мақсатында көптеген жүмыстар
атқарып келеді.
Қаржылық есеп пен корытынды есеп жүйесінің жалпыға бірдей
сенімділігінің артуы төмендегі факторлардан тұрады:
1993 жылы ХБЕСК пен Қүнды қағаздар жөніндегі халыкаралык комиссия
арасындағы жасалған келісімде қаржы саласының әйгілі басшылары мш АҚШ
конгресінің қызығушылық танытуы негізінде американдық кор биржаларында өз
акцияларына баға белгіле (котировка) ісіне шетелдік компанияларды көптеп
тартудан; капитал ағыны талабына сай фирмалардын каржылык есебі барынша
сыртқы пайдаланушыларға бағытталғандығынан және қор биржалары мен
халықаралық инвесторларға арналғандығынан;
үлттық интернационалдық бизнестің даму бағытының үлғаюы, осыған байланысты
каржылық қорытынды есепті шоғырландыру шығындарының өсуі, сондай-ақ бизнес
жағрафиясы ауқымы мен аймақтарға байланысты факторлардан;
капитал қалыптастыру шығындарын барынша азайту, тәуекелшілік процесін
төмендету, инвестиция қайтарымына тән түсінікті көрсеткіштерді қолдану
сияқты факторлардан.
Үлттық есеп стандарттарына карағанда ХҚЕС-тің артықшылығы
мыналар:
халықаралық деңгейде әр елдердегі білімді ғалымдар мен алдыңғы қатарлы
тәжірибені енгізу мүмкіндігі; ХҚЕС мазмүнын ашық талқылау кезеңдерінен
өткізу және тиісті стандарттарды есеп тәжірибесінде қолданып көру
(опробация) кезеңдерінш өтуі;
бухгалтерлік есеп кұжаттарын компаниялар арасында жалпыәлемдік деңгейде
салыстырып отыруды қамтамасыз ету;
компаниялардың шоғырландырылған қорытынды есеп дайындауға жүмсалатын
шығындарын барынша қыскартуды қамтамасыз ету;
қаржылық акпараттарды пайдаланушылар үшін халықаралық стандарттардың
түсініктілігі және қарапайымдығы;
тұрақты түрде жетілдіріліп отыруы.
Осы көрсетілген артықшылықтар жиынтығы ХБЕС үлттық тәжірибеде қолдану
мақсатында әр елдердің ынталылық танытуын қамтамасыз етеді.
ХБЕС мазмұнын зерттеуші ғалымдардың ұсыныстары мен жеке пікірлеріне
қарағанда және біздің пайымдауымызша стандарттар мазмұнына тән кемшіліктер
де жоқ емес. Бұларға мыналар жатады:
нақтылы есеп объектілеріне тән қолданбалы үсыныстар және түсіндірмелер,
қосымшалар мен мысалдардың нақтылы түрде қалыптаспағандығы;
ХҚЕС негізінен экономикасы нарықтық қатынастар мен дамыған елдер есебіне
арналғандықтан экономикалық процесі жаңадан дамып келе жатқан елдерде
қолданудың кейбір қиындықтары;
ХҚЕС-тің үсыныстык сипаты, оның үстіне ХҚЕС-ті міндеттті түрде қолдану
керек еместігі жөніндегі үсыныс есеп жүйесінің гармониялық үйлесімділігін
қамтамасыз етпейді.
ХҚЕС-ті бөлшектеп колдануға болмайды. Мүның өзі кешенді процестер қатарына
жатады. Қорытындалған қаржылық есеп әрбір стандарт мазмүнының талабына сай
келуі керек. Егер стандарт мазмүны толығымен қолданылмаған жағдайда
корытындыланған қаржылық есеп ХҚЕС талабына сәйкес келмейтін болып
танылады.
Алайда осы айтылғандарға қарамастан, халықаралық қаржылық есеп
стандартттары нарықтык катынастар бағытындағы барлық елдерде (жаһандық)
танылып келеді. Қаржылық қорытынды есеп дайындау мақсатьшың маңызы
халықаралық деңгейде сенімді түрде қолданыла бастауына байланысты қырыққа
жуык ірі-ірі трансүлттық корпорациялар өз еркімен ХҚЕС-ті қолданып келеді.
Кезіндегі әлемдік биржалардың көпшілігі ХҚЕС-ке сай есеп жүргізудің негізгі
критериін салған екен деген үғым бар. Лондон, Франкфурт, Цюрих, Люксембург,
Амстердам, Рим, Гонконг және басқа да бір қатар тауар биржаларындағы
акцияларға баға белгілеу (котировка) халықаралық әдіспен және кезінде
қабылдана бастаған стандарттарға сай жүргізіліпті.
Ұлттық және аймақтық стандарттар жөніндегі осы замандағы комитеттер,
биржалар, компаниялар және үкіметтік үйымдар есеп стандарттарын халықаралық
бастапқы базис сапасында қабылдай отырып, бүлар өздеріне тән ұлттық және
аймақтық түрғыда ерекшеленетін есеп жүргізудің айрықша бағытын белгілеуіне
де болады екен.
Мысалға, Европалық комиссия Европалық Одақ ішінде қаржылық қорытынды есеп
жүйесін үйлестік гармонизациялаудың қолайлы негізі деп қабылдап, болашақта
есеп пен қорытынды есеп жүргізудің европалық директивасын қолданбайтындығын
мәлімдегш. Кейбір мемлекеттер - Ресей, Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан осы
күнге дейін жүргізіліп келе жатқан өздерінің үлттық бухгалтерлік есеп
стандарттары мен қорытындыларын ХҚЕС-ке сәйкестендіру жөніндегі негізгі
бағдарлама деп багалап келеді.
ХҚЕС-ке әр ел экономикасында қолдануы ауқымы кең үйлесімді гармониялық жүйе
және жаһандық экономикалық процеске үлес қосушы ресми қүжат деп түсінген
жөн.

3.3. Халықаралық бухгалтерлік есеп уйымдары

Қаржылық қорытынды есепті, мүның қүрамдас компоненттерін халықаралық
деңгейде жетілдіру мен икемділік процеске салу мақсатында Австралия,
Үлыбритания, Германия, Ирландия, Канада, Мексика, Нидерланд, АҚШ, Франция,
Жапония, Голландия елдерінде қоғамдық кәсіби бухгалтерлер үйымының
үсынысына сай 1973 жылы каржылық қорытынды есеп стандарттары жөніндегі
комитет (ХҚЕСК) құрылды.
Бұл күндері комитет кұрамына жер жүзіндегі 104 елдегі 140-тан астам кәсіби
бухгалтерлер ұйымдарының өкілдері тартылып отыр. Комитеттің мақсаты -
әлемдік деңгейде қаржылық қорытынды есеп жасаушы компанияларда
қолданылынатын халықаралык стандартттар жобасын жоспарлау мен жариялау,
бухгалтерлік есеп принциптерін үндестіру болып табылады. Аталмыш комитет
мүшелері бухгалтерлік есеп стандарттары жағдайларын сақтау мақсатында
бухгалтерлік есеп өрісіне тән жасалған үсыныстар мен әдіснамалық
материалдарды жариялап отыруға міндетті. Халыкаралық есеп стандарттары мен
принциптері кез келген компаниялар есебін жүргізуге арналган. Күні бүгінге
дейін ХҚЕСК 40-тан астам халықаралық есеп стандарттарын даярлаған. Бүлардың
ішінде кейінгі жылдары даярланған қаржылық корытынды есеп ақпараттарын
тапсырудагы бағаның өзгерісін көрсетуге арналған (№15 стандарт), валюта
курсының өзгерісінің әсері (№21стандарт), шоғырландырылған қаржылық
корытынды және еншілес үйымдардағы инвестициялар есебі (№27 стандарт),
шапшаң қүнсыздану (гиперинфляция) жағдайындағы қаржылық есеп т.с.с. атауға
болады.
Қазіргі уақытта ХҚЕСК жасаған стандарттар әлемдік деңгейде танылып, мүның
кызмет өрісі ұлғайып, ықылас білдіруші елдердің барлығында жарияланып
келеді. 2000 жылдың мамыр айында осы комитеттің жаңа жарғысы қабылданды.
Жаңа жарғы шешіміне сай ХҚЕСК тә^лсіз заңды түлға болып қайта қүрылып,
мүның қызметін 19 адамнан қүралған кәсіби сенімділігі бар адамдар
басқаратын болды. Жаңа жарғыга байланысты ХҚЕСК өз қызметін атқару үшін
мына төмендегідей мақсаттарды жүзеге асырады:
Ііскерту: Қазакстандык және халықаралық деңгейде осы күнге дсйін
колданылынып келе жаткан орыс тілінде берілген стандарттардың аталуы казак
тілінс автордын аударуымен беріліп отыр.
а) Экономикалық қатынастар процессі мен бухгалтерлер қауымынын назар-
ыкыласын қанағаттандыру максатында міндетті түрде орьшдаушылык күші бар
бухгалтерлік есептің жаһандық стандарттарын жоғары сапада түсінікті жасау,
сондай-ақ осы максаттарға сай қаржы рыногына қатысушылар мен акпараттар
жүйесін пайдаланушылардың тиімді экономикалық шешім қабылдауы үшін қаржылық
қорытынды және басқа да бухгалтерлік есеп қүжаттарының мазмүны жоғары
сапада, тұнық және салыстырмалы ақпараттармен қамтамасыз ету;
б) Стандарттар мәліметтерін жариялау және бүларды қатаң түрде сақтауды
қамтамасыз ету;
в) Бухгалтерлік есеп пен қорытынды есеп өрісіндегі мәселелерді қолайлы
дәрежеде шешу мақсатында ұлттық бухгалтерлік есеп стандарттарын халықаралық
қаржылық есеп стандарттары талабына сай барынша үйлестіруді қамтамасыз ету;
ХҚЕСК-тің жаңа мақсаты - үлттық есеп жүйесінде ХҚЕС кеңінен ішкі есеп
нақтылы тәжірибесінде қолдану бағытын қамтамасыз ету болып табылады. Осы
жоғарыда келтірілген мақсаттарға сәйкес аталмыш комитет мына төмендегі
міндеттерді іске асыру бағытын үстанған:
түжырымдалған бухгалтерлік есеп стандарттарын қолданушыларға жариялау және
әлемдік деңгейде мүның мазмүнын сактау мен қолдану бағытын үштастыру;
қаржылық қорытынды есеп дайындау мен тапсыруға байланысты бухгалтерлік есеп
стандарты мен процедураларды, сондай-ақ есеп принциптері мен қолданбалы
әдістерді ары карай жетілдіру және жақсарту мақсатында үйлесімділікті
(гармонизация) қамтамасыз ету.
Халықаралық қаржылық қорытынды есеп стандарттары жөніндегі комитет тарихи
қажеттіліктен қүрылған. XX ғасырдың екінші жартысынан бастап жер жүзіндегі
көптеген елдер мен континенттерде еңбекті мамандандыру мен бөлу процесі,
өндірісті кооперациялау мен қиыстыру процестерінің шапшаң қарқынмен дамуы
және бүл процестерге ғылыми-техникалық революцияның әсер етуі барлық
халықтың атқаратын қызметі өрісіне айналды.
Ғылыми—техникалық прогреске, кооперация мен еңбекті халықаралық деңгейде
бөлінуіне карай және маркетингтік мәселелерге байланысты әр түрлі
экономикалық жаңа сатыдан өткен өркениетті елдердегі бухгалтерлік есеп
жүйесі де едәуір өзгеріске түсті.
1950 - 1975 жылдар аралығында АҚШ, Германия, Жапония және Франция елдері
бухгалтерлік есеп жүйесінің үйымдық және атқарушылық күрылымын жасау мен
жетілдіру, сондай-ақ бүл процесті есеп тәжірибесіш енгізу максатында жалпы
бухгалтерлік есеп жүйесі қаржылық, басқарушылық есеп түрлеріне бөлінді.
Бүдан соң жоғарыда керсетілген елдер есептің стратегиялық мәселелерін
одақтасу негізінде (интеграция) жасау, мүның нәтижесінде географиялық
аймақтар, басқа да нарықтық қатынастарға байланысты компаниялар мен
фирмалардың қаржы нәтижесінің корытындысын түжырымдау мәселелерін зерттей
бастады.
Осы айтылған мәселелерді іс жузінде шешу мақсатында 1973 жылы Лондон
қаласында жоғарыда айтылған комитет қүрылды. Бұл комитеттің негізгі мақсаты
- әрбір елдерде дайындалатын қаржылық қорытындыны сапа жағынан жақсарту
және үйлесімділік жүйеге келтіру негізінде баскарушылық шешім қабылдау
болып табылады.
Бүл күндері әлемдік деңгейде каржылық қорытынды есепті үйлесімділік жүйеге
келтіруді қамтамасыз ету үшін көптеген үйымдар айналысып келеді.
Аймақтық ұйымдар:
Европалық экономикалық одақ (ЕС) - (ЕО);
Бухгалтерлер мен эксперттердің Европалық федерациясы (РЕЕ) - (БЭЕФ);
Бухгалтерлік есеп жөніндегі Африкалык кеңес (ААС) -(БАК);
Америкааралық бухгалтерлер қауымдастығы (ІАА) -(АБҚ);
Азия және Тынық мүхиты елдеріндегі бухгалтерлердін түракты одағы (САКА) -
(АТБТО);
Оңтүстік-Шыгыс Азия елдеріндегі бухгалтерлер федерациясы АСЕАК (ҒА) -
(ОШАБФ);
Оңтүстік Азия елдеріндегі бухгалтерлердің федерациясы (8АҒА)-(ОАБФ);
Бухгалтерлердің солтүстік федерациясы (НҒА) - (БСФ)
ж.т.б.
Халықаралық (әлемдік) уйымдар:
Халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттары жөніндегі комитет (ІА5С) -
(ХБЕС);
Біріккен үлттар үйымы (ООН) - (Б¥¥);
Б¥¥-ның халықаралық бухгалтерлік стандарттар бойынша мемлекетаралық
эксперттердің жұмыс тобы (І8АЯ) - (ХБСМЭ);
Б¥¥-ның трансүлттық корпорациялар жөніндегі комиссиясы (ШСТС) - (ТКК);
Экономикалық ынтымақтастық және даму үйымы (ОЕСВ) - (ЭЫЖД) және басқалары.
Европалық экономикалық одақ (ЕО) деңгейінде 1975 жылдан бастап бухгалтерлік
корытындының салыстырмалық әдістері реттеле бастады. Реттеудің мақсаты -
бухгалтерлік есеп жүйесін үйлесімділікке (гармонизация) келтіру болып
аныкталды. Үйлесімділік принципі қаржылық қорытынды өрісіндегі келісілген
әдіснамалық түсініктер үғымын ары қарай жетілдіру мен қолдану болып
табылады. Есеп тәжірибесінде салыстырмалылық принцип ЕО директивасының
негізінде іске асырылады. ЕО-ның ең маңызды және мәнді директивасына 4-ші
және 7-ші директивалар жатады.
ЕО-ның 4-ші директивасы 1978 жылы қабылданды. Бүл директивада қаржылық
есептің негізгі ережелері жазылып, кәсіпорындардағы бухгалтерлік есеп екі
жақтылық жүйемен жүргізілетіндігі, сондай-ақ қаржылық корытынды
дайындаудағы есеп саясатының негізгі ерекшеліктері ресми түрде ашылып
көрсетілді. Қорытындылау үлгілері баланс қүрамында, пайда және шеккен зиян
қорытындысында және бүларға жазылған түсіндірме хаттарда бекітілді.
Қорытынды есептің мақсаты - сенімді және оъективті ақпараттар қалыптастыру
болып танылды.
ЕО-ның 7-ші директивасы 1983 жылы кабылданып, мұның мазмұны
шоғырландырылған (топтар есебі) қорытынды есеп жасаудың ережелерін реттеуге
арналды.
ЕО-ның 4-ші және 7-ші директиваларының ережелері европалық елдердегі
қорытынды есеп жасаушы субъектілердің қорытынды есебін бухгалтерлік есеп
тұрғысынан реттеуге арналған.
ЕО-ның 1984 жылы кабылдаған 8-ші директивасы аудиторлардың кәсіби мамандығы
критерийлерін анықтауға және бұлардың біліміне, тәжірибесіне, моралдык-
этикалық нормаларына сай ережелерді анықтауға арналған.
Есептің европалық моделін жетілдіру мәселелерімен Бухгалтерлер мен
эксперттердІң европалық фсдерациясы (БЭЕФ) айналысады. Федерацияның негізгі
міндеті - бухгалтерлік есеп және салық салу мәселелерімен айналысатын ЕО
комиссиясына кеңес беру, сондай-ақ ЕО директивасы және ХҚЕС сәйкестігін
анықтау мақсатындағы салыстырмалы қаржылық талдау жүргізу болып табылады.
Федерация 1951 жылдан бері европалық есепті стандарттаумен айналыскан есеп
өрісіндегі бухгалтерлер мен эксперттердің европалык одағының жәж 1966
жылдан бері бухгалтерлік есеп тәжірибесін зерттеуші бухгалтерлер мен
эксперттердің зерттеуші топтарын біріктеру нәтижесінде 1986 жылы қайта
құрылған.
Бухгалтерлік есеп жөніндегі Африкалык кеңес (БАК) 1979 жылы құрылған.
Кеңестің мұшелігіне 27 африкандық елдер тартылған. Мүның атқаратын негізгі
міндеті - бухгалтерлік есепті үндестіру, бухгалтерлердің кәсіби білімін
жетілдіру, тәжірибе алмасу және жаңа идеяларды зерделеу болып табылады.
Кеңестің негізгі мақсаты - ұлттық бухгалтерлік есеп жүйесін заңдастыру және
бухгалтерлік есеп пен қорытынды есепке тән бірегей стандарттар жасау.
Америкааралық бухгалтерлер қаумдастығы (АБҚ). Бұл ұйым 1949 жылы күрылып,
мүның қүрамына 21 елдің өкілдері мүше болып енген. кауымдастык америкалык,
континенттегі елдер үшін бухгалтерлік есепті стандарттау мәселелерімен
айналысады.
Мұның максаты - оңтүстік америка елдершдеп оухгалтерлік тәжірибені
үндестіру және кәсіби конференциялар үйымдастыру. Әрбір екі-үш жылда
өткізілген конференциялар нәтижесіне сай ғылыми-әдіснамалык, материалдар
жарияланып отырады.
Азия және Тынық мухиты елдеріндегі бухгалтерлердің түракты одағы (АТБТО)
1976 жылы кұрылған. Одақ мүшелігіне 20-дан астам елдердің өкілдері
тартылған. Мүның міндеті -аймақтык бухгалтерлік есепті үйлестіру және
бухгалтерлік стандарттарды үйлесімділікке (гармонизация) салу. Одақтың
ағымдағы міндеті - бухгалтерлік есеп мамандығын жетілдіру процессін
аймақтық деңгейде үйлестіру (координация) болып табылады.
Оңтүстік-Шығыс азия елдеріндегі бухгалтерлер федерациясы (ОШАБФ) 1977 жылы
күрылған. Мүның күрамына 5 елдің өкілдері мүше. Негзгі міндеттеріне
бухгалтерлік есеп кәсібінің статусын көтеру, есептің үлттық әдіснамаларын
жасап келістіру, сондай-ақ болашақта бухгалтерлік есепті стандарттау.
Сипатталмай қалган екі үйым: Оңтүстік азия елдеріндегі бухгалтерлер
федерациясы (ОАБФ) мен Бухгалтерлердін солтүстік федерациясы (БСФ) жөнінде
толық мағлүмат табылмады.Алайда осы үйымдарда өз ерекшеліктеріне сай
бухгалтерлік есеп жүйесіндегі мәселелермен айналысатындығын айта кеткенді
жөн көрдік.
Халықаралық (әлемдік) үйымдар күрамындағы Халықаралық бухгалтерлік есеп
жөніндегі комитет (ХБЕК). Бухгалтерлердің халықаралық федерациясын қайта
күру негізінде 1977 жылы күрылған. Комитет мүшелігіне 75 елдіқ өкілдері
тартылған. Комитет мақсатына - есеп жүйесін әлемдік деңгейде үйлестіру мен
шоғырландыру, кәсіби бухгалтерлердің мәртебесін нығайту жәңе
бухгалтерлердің халықаралық конгресін үйымдастыру мен өткізу жатады.
Бұл үйым қүрылымы бірнеше комитеттерден қүралған. Мысалға, кәсіби
бухгалтерлер дайындау жөніндегі комитет кызметі кәсіби бухгалтерлер даярлау
білімінің үндестік критерийлерін жасауға арналған. Этикалық норма жөніндегі
комитет кәсіби этика жөніндегі ұлттық кәсіби кодекстерді жинақтау жәж
этикалык стандарт жасаумен айналысады. Сондай-ақ осы екі комитет өз қызмет
өрісіне тән мәселелерді түсіндіру мақсатындағы материалдарды жариялап
отырады. Аудиттеу жөніндегі комитет аудиторлық қызмет өрісіндегі тәжірибені
жинақтау және арнайы үсыныстар жариялау, сондай-ақ мүндай үсьшыстарға
әртүрлі әлемдік елдегі аудиттік қызметі нәтижелері мен тәжірибелер
жинақталып әрі талданып отырады.
Аудиторлық тәжірибе жөніндегі комитет қызметі директивалар жариялау: №1
аудиттеудің мақсаты мен міндеті; №6 қолданылатын есеп жүйесін бағалау және
талдау; №8 аудиттеудің ақпараттық-технологиялық аспектілері; №13 аудиторлық
корытындыны дайындау; №25 аудиттеу нәтижесінің тә)екелшілігі және бағалау.
Біріккен Үлттар ¥йымы (Б¥¥) бухгалтерлік есеп пен қорытынды есеп
мәселелеріне белгілі дәрежеде назар аударып отырады. 1982 жылы Б¥¥
эксперттер тобы бухгалтерлік есеп жүйесіне тән арнайы басшылык етуші күжат
қабылдады. Ресми түрғыда жарияланған бүл күжатта қаржылық қорытынды есеп
мәліметтерін талдауға қойылатын талаптар сипатталған, сондай-ақ қаржылық
қорытынды есеп күрамына төмендегі күжаттарды енгізу: қаржы нәтижесі
жөніндегі қорытынды есеп, баланс, гылыми-зерттеу жүмыстарының шығындары,
негізгі корды инвестициялаудың мәліметі ж.б. Сонымен қатар қорытынды есеп
қүрамына қаржылық сипатқа жатпайтын трансферттік баға, кадрлар қүрамы
т.с.с. мәліметтерді қосып жазу жағы қаралған. Жоғарыда қаржылық қорытынды
есеп қүрамына тән айтылған материалдарды анықтама материалдар сипатында
қолдануға болады. Мысалға, осы елде орналасқан штаб-пәтері бар кез-келген
мемлекет өздеріне тән үлттық корпорациялардан жоғарыда айтылған материалды
алу талабын қоя алады.
Есеп жүйесін стандарттау мәселелерімен Б¥¥-нын Халықаралық стандарт және
қорытынды есеп жөніндегі 1982 жылы қүрылған үкіметаралық эксперттер жүмыс
тобы
айналысады. Үкіметаралық эксперттер жүмыс тобы Б¥¥-дағы экономикалық және
әлеуметтік трансұлттық компаниялар жөніндегі комиссияның жанында кызмет
атқарады.
Б¥¥ жанындағы үкіметаралық экономикалық және әлеуметтік трансүлттык
комиссия қызметінің негізгі мақсаты:
— бухгалтерлік және қаржылық қорытынды есеп жүйесін халықаралық
деңгейде зерттеу;
— халықаралық және үлттық деңгейдегі бухгалтерлік есеп жүйесін
стандарттауға тікелей әсер ету;
— қаржылық ақпараттар мазмүнын ашып көрсету максатында нарықтық
экономикақа өтуші елдер мүддесін корғау болып табылады.
Трансүлттық комиссияның жүмыс тобына барлық географиялык аймақтардан
уәкілдер тартылған. Жүмыс тобына: тоғыз батыс европалық, жеті азиялық, үш
шыгыс европалық, тоғыз африкалық, алты латынамерикалық мемлекеттер
мүшелікке енген. Комиссия қызметі жекелеген елдерде жүргізілетін үлттык
бухгалтерлік есеп стандарттарымен гармониялық үйлесімділікке келтіру
сәйкестігіне және халықаралық стандарттарды қолдану жөнінде түсінік беру
мәселелеріне арналған. Өз міндетін іске асыру барысында осы комиссияның
жұмыс тобы қаржылық ақпараттарды пайдаланушылардың талабын қанагаттандыру
(инвестолар, несиелендірушілер, коюшылар) мақсатында кезеңдік зерттеу
жұмыстарын жүргізіп отырады.
Б¥¥ жанындагы үкіметаралық экономикалық және әлеуметтік трансұлттық
комиссияның жүмыс тобы ХҚБЕК және басқа да халықаралық деңгейдегі үйымдар
қызметі өрісіне халықаралык бухгалтерлік есеп стандарттарын жасау мен
жариялау, сондай-ақ есеп стандарттарын пайдаланушылар талабын
канағаттандыру ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру. Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру негізі
Халықаралық стандарттау
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру туралы
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру. Бухгалтерлік есепті ұйымдастырудың негізі
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыруды негізі
Ұйымдарда бухгалтерлік есепті жүргізу
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыруы
Бухгалтерлік есепті жүргізу ережесі
Кең көлемді халықаралық стандарттау
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру жөнінде
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь