Салықтық реттеуді дамыту үрдістері және салықтарды бөлу механизімін жетілдіру

КІРІСПЕ 5

1 САЛЫҚТАР ЖӘНЕ САЛЫҚ ЖҮЙЕСІ 7
1.1 Салық ұғымы және оның әлеуметтік . экономикалық мәні 7
1.2 Салықты алуды ұйымдастыру 18
1.3 Қазақстанның салық жүйесі. 22

2. Жергілікті бюджеттерді қалыптастырудағы салықтардың реттеушілік механизімін талдау ( Шығыс Қазақстан Облысы мысалында) 28
2.1 Жергілікті бюджеттерді қалыптастырудағы салықтық аспектілер. 28
2.2 Шығыс Қазақстан облысындағы салықтар құрылымы 38

3. Салықтық реттеуді дамыту үрдістері және салықтарды бөлу механизімін жетілдіру 47
3.1 Салықтық реттеу көмегімен Шығыс Қазақстан Облысының бюджеттерін қалыптастыру және реттеу проблемалары 47

Қорытынды 77

Әдебиеттер тізімі 80
КІРІСПЕ

Диплом тақырыбының өзектілігі. Рыногтық экономиканы басқарудың неғұрлым тиімді нысандарының бірі мемлекетті салықтық реттеу болып табылады. Салықты пайдалана отырып мемлекет екі мақсатты көздейді. Біріншісі, барлық деңгейлер кірістерін толтыруға бағытталады. Бұл мемлекеттің фискалдық функциясына негізделеді. Екіншісі, мемлекетпен реттелетін рыногтық экономиканың басқару жүйесін қамтамасыз ету. Мемлекеттің күрделі әлеуметтік-экономикалық механизмінің қалыпты қызмет етуі көбінесе оның тұрақты қаржылық қамтамасыз етілуіне тәуелді. Қазақстан Республикасының бюджеттік-салықтық қатынастарының даму проблемалары мыналар болып табылады: аумақтық билік органдарына қаржы ресурстарын жұмылдыру, жергілікті бюджеттердің шығыстарын қаржыландырудағы қажеттіктің әулетіне сәйкестік жүйесін реттеу. Қазіргі жағдайда жергілікті бюджеттердің меншікті кірістерінің неғұрлым маңызды көзі салықтар болып табылады.
Мемлекеттің өз функцияларын орындауды қамтамасыз ету, мемлекеттік саясатты жүзеге асыру жөніндегі негізгі құралы бюджет болып табылады. Сондықтан мемлекеттік басқарудың барлық деңгейлерін жеткілікті қаржылық құралдармен қамтамасыз ететін, өзара қатынастардың тұрақтылығы және айқындығы қағидаларына негізделген, сондай-ақ тиімді бюджеттік саясатты жүргізуді ынталандыратын бюджетаралық қатынастардың оңтайлы моделін қалыптастыру қажет.
Аумақтардың экономикалық дамуының жоғары саралануы салдарынан өңірлер арасындағы кіріс базасын бөлудің біркелкі еместігі өңірлердің бюджеттік қамтамасыз етілуін теңестірудің белсенді саясатын жүргізуді қажет етеді.
Осыған байланысты жергілікті басқару деңгейіндегі бюджеттік теңдестіру құралы болып табылатын бюджетаралық трансферттер механизмі, өңірлердің дамуының экономикалық ынталандырмасын шектеуші, жергілікті бюджеттерді теңестірудің айқын емес механизмі ретінде қарастырылады және реттеуші салықтарды бөлу нормативін есептеудің жаңа механизмін, әдістемесін қарастыру қажеттігі туындайды.
Дипломдық жобаның мақсаты және міндеттері. Негізгі мақсат, рыногтық экономика жағдайында өңірдің тұрақты экономикалық дамуын қамтамасыз ету үшін салықтық реттеу механизмін жетілдіру жолымен Шығыс Қазақстан облысының бюджеттік-салықтық саясатын, бюджетаралық қатынастарын оңтайландыруға бағытталған теориялық қағидаларды және практикалық нұсқаларды жасау болып табылады. Қойылған мақсатқа қол жеткізу үшін, аяқтау жұмысының мазмұнын және қисынды дәйектілігін анықтаған мына міндеттерді шешу қажет:
 бюджетаралық қатынастардың құралы ретіндегі салықтық реттеудің мәнін және негізгі аспектілерін теориялық негіздеу;
 бюджет жүйесінің деңгейлері арасында салықтарды бөлу функциясына негізді сипаттама беру;
 жергілікті бюджет кірістеріндегі салықтар рөлін анықтау және Шығыс Қазақстан облысы бюджетіне салықтық түсімдердің түсуін талдау;
 бекітілген салықтар және бюджеттік трансферттер жағдайында талдау жасай отырып, салықтық реттеу арқылы жергілікті бюджеттерді қалыптастыру объективтілігін негіздеу;
 өндіріске салық ауыртпалығын төмендету факторы ретіндегі салықтық реттеу бағыттарын анықтау;
 жергілікті бюджеттерді қалыптастыру және салықтық реттеу механизмін жетілдіруге қатысты нақты ұсыныстар жасау;
 бюджетаралық қатынастарды реттеудің әдістерін айқындау және әдістемелік көзқарастарын анықтау.
Жергілікті бюджет кірістерін қалыптастырудағы салықтардың реттеушілік қызметімен байланысты қаржылық қатынастар жиынтығы.
Әдебиеттер тізімі
1 Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі (2004 жыл 24 сәуір № 548-II) - Алматы: Юрист, 2007 - 128 б.
2 Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы
(Салық кодексі). Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 12 маусымдағы №
209-П Заңы
3 Закон РК «О контроле за исполнением республиканского и местных бюджетов. Астана, 29 января 2002г. №286-11 ЗРК.
4 Н.Ә. Назарбаев «Қазақстан - 2030: барлық қазақстандықтардың өсіп өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының жақсаруы» Ел Президентінің Қазақстан халқына жолдауы
5 Проект бюджета Восточно-Казахстанской области на 2006 год // Рудный Алтай. -2005. -№191. -12 декабрь.
6 Кейнс Дж. М. Общая теория занятости, процента и денег -М: Прогресс, 1978.-304 6. Осадчая И. М. Современное кейнсианство -М: Мысль 1971.- 127 б
7 Смит А. Исследование о природе и причинах богатства народов -М: 1992 - 589 б.
8 Твердохлебов В. Финансовые очерки. Выпуск 1.- Петроград, 1916. -125б.
9 Соколов А. Теория налогов - М: Соцэгиз 1928. - 198 б. Тривус А. Налоги как орудие экономической политики - Баку, 1925. -190 6.
10 Сейдахметова Ф.С. Налоги в Казахстане/ Учебное пособие.- Алматы:-2002.-160 б.
11 Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. - Алматы: 2005. – 551б.
12 К.К. Ильясов, А.Б. Зейнельгабдин, Б.Ж. Ермекбаева Налоги и налогообложение. Учебное пособие. - Алматы, РИК, 1995 -151б.
13 Жуйриков К.К. Бюджет: составление, утверждение, исполнение: Учебное пособие. - Алматы, 2003. - 210 б.
14 Б. Ж. Ермекбаева Салықтар және салық салу: Оқу күралы - Алматы: Қазақ университеті, 2003. - 131 б.
15 Елубаева Ж.М. Бюджетная система Республики Казахстан: теория, практика и направления развития. - Алматы, 2004. - 346 б.
16 Худяков А.И. Налоговое право Республики Казахстан. - Алматы: «Жеті жарғы», 1998.-304 б.
17 Идирисова Э.К. Налоговое регулирование предпринимательской деятельности в сфере малого и среднего бизнеса. - Алматы: Қаржы-қаражат, 1999-136 б.
18 Найманбаев С.М. Салықтық құқық: Оқулық - Алматы: Жеті жарғы, 2005 -400 б.
19 Ильясов К.К, Исахова П.Б. Расходы государственного бюджета: Учебное пособие. - Алматы: Экономика, 2003. - 290 б.
20 Ж. О. Ихданов, Ә. О. Орманбеков Экономиканы мемлекеттік реттеудің өзекті мәселелері: Оқу құралы. - Алматы: Экономика, 2002. -218 б.
21 Елубаева Ж.М. Межбюджетные отношения: состояние и направления реформирования (теория и опыт отдельных стран). - Алматы, 2002. - 153 б.
22 Н. К. Мамыров, Ж. О. Ихданов Государственное регулирование экономики в условиях Казахстана (теория, опыт, проблемы). Учебное пособие. - Алматы : Экономика, 1998. - С. 248
23 Юткина Т.Ф. Налоги и налогообложение: Учебник. - М.: Инфра-М,
        
        СОДЕРЖАНИЕ
КІРІСПЕ 5
1 САЛЫҚТАР ЖӘНЕ САЛЫҚ ЖҮЙЕСІ ... ... ... және оның ...... мәні 7
1.2 ... ... ... ... ... ... ... 22
2. Жергілікті бюджеттерді қалыптастырудағы салықтардың реттеушілік
механизімін талдау ( Шығыс Қазақстан Облысы мысалында) 28
2.1 Жергілікті бюджеттерді қалыптастырудағы ... ... ... ... Қазақстан облысындағы салықтар құрылымы 38
3. Салықтық реттеуді дамыту үрдістері және салықтарды бөлу ... ... ... ... ... ... ... Облысының бюджеттерін
қалыптастыру және реттеу проблемалары 47
Қорытынды 77
Әдебиеттер тізімі 80
КІРІСПЕ
Диплом ... ... ... ... ... ... нысандарының бірі мемлекетті салықтық реттеу болып
табылады. Салықты ... ... ... екі ... ... ... ... кірістерін толтыруға бағытталады. ... ... ... ... Екіншісі, мемлекетпен
реттелетін рыногтық экономиканың ... ... ... ... ... ... ... қалыпты қызмет
етуі көбінесе оның тұрақты қаржылық қамтамасыз етілуіне ... ... ... қатынастарының даму проблемалары мыналар
болып табылады: аумақтық билік ... ... ... ... ... ... ... қажеттіктің әулетіне
сәйкестік жүйесін реттеу. Қазіргі жағдайда жергілікті бюджеттердің меншікті
кірістерінің неғұрлым маңызды көзі салықтар болып табылады.
Мемлекеттің өз функцияларын ... ... ету, ... ... ... ... ... құралы бюджет болып табылады.
Сондықтан мемлекеттік басқарудың ... ... ... ... ... ... өзара қатынастардың тұрақтылығы және
айқындығы қағидаларына негізделген, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... оңтайлы моделін
қалыптастыру қажет.
Аумақтардың экономикалық ... ... ... ... ... кіріс базасын бөлудің біркелкі еместігі өңірлердің ... ... ... ... ... жүргізуді қажет етеді.
Осыған байланысты жергілікті басқару деңгейіндегі ... ... ... ... бюджетаралық трансферттер механизмі,
өңірлердің дамуының экономикалық ынталандырмасын шектеуші, жергілікті
бюджеттерді ... ... емес ... ... ... ... ... бөлу нормативін есептеудің жаңа механизмін, әдістемесін
қарастыру қажеттігі туындайды.
Дипломдық жобаның мақсаты және міндеттері. Негізгі ... ... ... ... ... ... дамуын қамтамасыз ету
үшін салықтық реттеу механизмін жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... оңтайландыруға
бағытталған теориялық қағидаларды және практикалық нұсқаларды ... ... ... ... қол ... үшін, аяқтау жұмысының ... ... ... ... мына міндеттерді шешу қажет:
бюджетаралық қатынастардың құралы ретіндегі салықтық реттеудің мәнін және
негізгі аспектілерін теориялық негіздеу;
бюджет жүйесінің деңгейлері ... ... бөлу ... ... беру;
жергілікті бюджет кірістеріндегі салықтар рөлін анықтау және ... ... ... ... ... ... ... салықтар және бюджеттік трансферттер ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттерді қалыптастыру
объективтілігін негіздеу;
өндіріске салық ауыртпалығын төмендету ... ... ... реттеу
бағыттарын анықтау;
жергілікті бюджеттерді қалыптастыру және салықтық реттеу механизмін
жетілдіруге ... ... ... ... қатынастарды реттеудің әдістерін айқындау және ... ... ... ... ... ... ... байланысты қаржылық қатынастар жиынтығы.
1 САЛЫҚТАР ЖӘНЕ САЛЫҚ ЖҮЙЕСІ
1.1 Салық ұғымы және оның ...... ...... жағынан салықтар — бұл мемлекет біржақты тәртіппен
заң жүзінде ... ... бір ... және мерзімде бюджетке
төленетін қайтарусыз және өтеусіз сипаттағы міндетті ақшалай төлемдер.
Салықтардың экономикалық мәні ... ... ... ... ... асыру үшін мемлекет жұмылдыратын ұлттық табыстың бір
бөлігі болып табылатындығында.
Салықтар қаржының бастапқы категориясы болып ... ... ... ... ... және ... өмір сүріп,
дамуының негізі болып табылады. Адамзат дамуының ... ... ... ... мен ... ... игерілді, мемлекеттің қажеттіліктері мен
сұрау салуларына бейімделеді. Салықтар тауар-ақша қатынастарының ахуалына
әсер ете ... ... ... ... айтарлықтай өрбіді. Мемлекет
құрылымының өзгеруі, өркендеуі әрқашан салық жүйесінің қайта құрылуымен,
жаңаруымен қабаттаса жүреді. (14,б.131(
Салықтар ... ... ... қоғамдық-экономикалык, құрылысы мен
саяси іс-бағытына қарамастан ұлттық мемлекет ... ... ... ... ... ... ... қаржылық құралы, мемлекеттің кірістері
және бюджеттің кірістерін қалыптастырудың ... көзі ... ... мемлекеттің экономикалық мазмұны нақты түрде көрінеді, ал
салықтардың әлеуметтік - ... ... ... ... мен ... ... құрылысымен, мемлекеттің табиғатымен және
функцияларымен айқындалады. Белгілі ... ... ... ... ... ... ... борышы деген еді.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 35-бабында: заңды ... ... ... жөне өзге де ... ... ... ... әрі міндеті болып табылады, — деп жазылған.
Салықтарда ежелден ... ... ... ауыртпалығын) бөлудің екі
қағидаты қалыптасқан:
пайда қағидаты;
2) «қайыр көрсету» (төлем қабілеттілігі) қағидаты.
Алынған игіліктерге және төлем ... ... ... ... ... ... белгілеуге және табыстың
өсуіне қарай олардың өзгеруіне сәйкес.
Салықты ұтымды ұйымдастырудың классикалық қағидаттарын бұрын ... еді. Олар ... ... - ... төлеушінің әрқайсысының табысына сәйкес алынуы ... ... ... мен оны ... ... ... ала және дәл анықталуы ... ... ... - ... ... үшін ... ... уақытта және қолайлы
әдіспен алынуы тиіс (қолайлылық қағидаты);
салықты алудың шығындары өте аз болуы тиіс (үнем қағидаты).
Бұл қағидаттарды ... ... ... ... - ... жоқ ... процеске реттемелеуді ... жәнс А. ... ... ... ... емес, бостандықтың нысаны» деп қорытынды
жасауға ... ... ... ... даму ... ... ... толықтырылды. (7, б.589(
Салық салудың қазіргі қағидаттары мыналарға ... ... ... ... ... екі ... қарастырылады:
а) «деңгейлес теңдікке» жету — салық төлеушілердің табыстарына
тең жағдайда біркелкі салық ... ... ... сақтау — жеке тұлғалардың табыстарына
салық салу ... бір ... ... бөлу үшін ... ... сараланған мөлшерлемелерді қолдана отырып жүргізілуі тиіс.
2) қарапайымдылық қағидаты. Салық ... ... ... ... ... әрі күрделі болмауы керек.
Салықтардың анықтығы — алдын ала белгіленген шарттар мен талаптардың
мызғымас ... ... ... ... және ... ... ... үшін түсіндіру мен қолданудың біркелкілігі.
жеңілдіктердің ең аз ... ... ... ... ... және
салық салу субъектілерін тең емес жағдайларға әдейі қояды.
салық салудың ... ... ... ... жұмыс
істеуін жақсартуға және инвсстициялардың өсуіне кедергі жасамауы тиіс.
5) экономикалық ... ... осы ... ... әріптес елдермен
салықтардың негізгі түрлері бойынша салық мөлшерлемелерінің салыстырмалығы.
Қазақстанның салық заңнамасында ... ... ... жәнс бюджетке
төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлеудің міндеттілігі, салық салудың
айқындылығы, ... ... ... ... және ... ... ... негізделеді. (1, б.128(
Салық төлеуші салық заңнамасына сәйкес ... ... ... жәнс ... ... ... міндетті.
Салықтар және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер айқын
болуға ... ... ... ... ... төлеушінің салықтық
міндеттемелері туындауының, орындалуының және ... ... мен ... салық заңнамасында белгілеу мүмкіндігін білдіреді.
Еліміздегі салық салу жалпыға бірдей және міндетті ... ... ... салық жеңілдіктерін беруге тиым салынады.
Қазақстанның салық ... оның ... ... ... салық
телеушілерге қатысты бірыңғай болып табылады.
Салық салу ... ... ... ... ... ... түрде жариялануға жатады.
Мемлекетке түсетін салық түсімдерінің сипатты ерекшелігі олардың сан
алуан қоғамдық қажеттерге кейін иесіз пайдаланылуы ... ... ... ... ... ... жергілікті органдар белгілейтін түрлі
міндетті мақсатты жарналардан, төлем аударымдарынан айырмашылығы болады.
Салықтардың әлеуметтік-экономикалық мәні мен ... олар ... ... ... ... ... ... категориясы түрғысынан
салықтар қосалқы категория болып табылатындығын есте ұстаған жөн, сондықтан
қаржыға қатысты салықтардың ... ... ... ... қосалқы функциясы ретінде қарастырған жөн.
Қазіргі кезде салықтар фискалдық реттеуші және ... бөлу ... үш ... ... Бұлардың әрқайсысы осы қаржы категориясының
ішкі ... мен ... ... білдіреді.
Фискалдық функция — барлық мемлекеттерге тән негізгі функция. Оның
көмегімен ... қор ... ... өзі ... ... арттыра түседі. Өйткені салықтар мемлекеттік бюджеттің
кірістерін толықтыра отырып, ... ... ... ... ... ... ... функциясы мемлекеттің экономикалық қызметінің
ұлғаюымен байланысты пайда болады. Ол ұлттық ... ... ... ... ... етеді. Бұл орайда салықтардың
нысандарын таңдау, олардың ... алу ... ... мен ... ... Бұл реттеуіштер қоғамдық ұдайы
өндірістің құрылымы мен үйлесіміне, қорлану мен ... ... ... бөлу ... ... ... ... табысының бір бөлігі
мемлекеттің қарамағына өтеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... үлесі арқылы анықталады; ол ұлттық
табыстың мемлекеттсндірілу дәрежесін көрсетеді: бұл үлес 2002 жылы — ... жылы — 16,6%, 2004 жылы — 17,4%, 2005 жылы - 22,6%, 2006 жылы ... ... ... Украинада — 29%, Ресейде — 33,3%).
Мемлекет салық саясатын — салық саласындағы шаралар жүйесін ... ... ... ... және басқа мақсаттар мен
міндеттеріне қарай әзірленген экономикалық саясатқа сәйкес жүргізеді. (21,
б.65(
«Салық» ұғымымен ... ... ... ... ... ... ... түрлерінің, оны құру мен алудың нысандары мен әдістерінің,
салық қызметі органдарының жиынтығы әдетте ... ... ... ... ... яғни КСРО ыдырағанға дейін елде көбінесе
экономиканы ... ... ... ... қатаң
мемлекеттік реттеуге сәйкес келетін салық жүйесі қызмет етті. Бюджеттің
басты кіріс көздерінің бірі ... ... ... ... ... сауда
және көтерме сатып алу бағаларын қолдануға және мемлекеттік реттеп ... ... ... ... ие ... ... ... қабылдаған бірқатар зандарға сөйкес республикада жаңа салық жүйесі
қалыптасты.
1991 жылғы желтоқсанның 25-інен бастап ... ... ... ... ... ... бастады. Ол «Қазакстан Республикасындағы салық жүйесі
туралы» заңға ... Бұл заң ... ... ... ... мен ... түрлерін, олардың бюджетке түсу тәртібін белгілеген
алғашқы құжат еді. Осы заңға сәйкес Қазақстанда 1992 жылғы қаңтардың ... 13 ... ... ... 18 жергілікті салықтар мен алымдар
енгізілді.
Қазақстан ... ... 1995 ... ... ... ұзақ ... тұжырымдамасын қабылдап, онда еліміздің салық
жүйесі мен ... ... ... ... ... ... ... көзделді. Осыған байланысты «Салық және
бюджетке төленетін басқа да міндетті ... ... 1995 ... сәуірдің
24-інде Қазақстан Республикасы Президснтінің заң күші бар жарлығы шықты.
Енді бұрынғы 42 салықтар мен ... ... ... ... ... 11 ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің бұл ... ... 1999 ... ... 16-сындағы 440-1 заңына
сәйкес заң мәртебесін алды. Осы уақыт аралықтарында ... ... ... ... ... бұл ... өзгертістер мен
толықтырулар енгізілді. (31, б.28(
Салықтардың, оларды төлеушілердің, салықтарды алу ... ... ... ... ... ... ... үлгілері болуы мүмкін.
Барлық өркениетті елдерде салықтардың бүкіл ... әр ... ... ... ... салу ... бойынша;
салықты алатын және салықтан жиналған сомаға билік жасайтын органға қарай;
– пайдалану тәртібі бойынша;
– объектінің экономикалық белгісі бойынша.
Салықтарды салу ... ... олар тура және ... салықтар
болып бөлінеді.
Тура салықтар — салық төлеушінің кірісі мен мүлкінен тікелей төленген
салықтар. Олар өз ... ... және жеке ... ... ... ... төлеушілердің мүлкінің (меншігінің) кейбір түрлеріне ... ... ... ... жәнс ... ... Жеке тура ... — бұл
жеке адамдар заңи ұйымдардың табыстары мен ... ... ... салыктардан айырмашылығы жеке салық салу әрбір салық телеушінің жеке
табысы мен мүлкін де, оның қаржы ... да ... ... — бағаға немесе тарифке үстеме түрінде белгіленген
салық төлеушінің кірістері мен мүлкіне ... ... емес ... ... ... ... салынатын салық, акциздер жатады. Жанама
салықтарға сондай-ақ сыртқы экономикалық қызметтен ... ... ... ... ... экспортқа және импортқа салына-тын салық
түріндегі кеден ... ішкі ... ... ... ... ... ... құнының айырмасы) жатады.
Жанама салықтар мемлекеттің фискалдық мүдделерін білдіреді. Жанама
салықтар салудың мәні салықтың тауар бағасына ... ... ... ... Бұл ... ... тауардың
(қызметтің) нақты түтынушысы төлейді, алайда тұтынушы мен мемлекет арасында
тікелей байланыс болмайды.
Салықты алатын және оған ... ... ... ... орталық
(жалпымемлекеттік) және жергілікті салықтарды ажыратады.
Пайдалану тәртібіне қарай барлық салықтар жалпы және ... ... ... ... ... ... бюджеттерінде шоғыр-ландырылады
және жалпымемлекеттік қажеттіліктерді қаржыландыруға ... ... ... ... ... ... (мысалы, зейнетақы
төлемдерін қалыптастыру үшін пайдаланылатын әлеуметтік салық).
Объектінің экономикалық белгілері бойынша табысқа салынатын ... ... ... ... болып ажыратылады. Табысқа салынатын
салықтар төлеушінің ... ... ... ... ... ... ... салынатын салықтар — бұл тауарлар мен
қызметтер көрсетуі тұтыну кезінде ... ... ... ... салу ... ... алу және ... бақылау тәсілдеріне
қарай салық алудың ... төрт ... ... ... ... ... бойынша, табысты алу көзінен ұстап қалу, патенттік
негізде.
Бірінші жағдайда салықты есептеу мен оны алу, ... ... ... ... есепке алмай табыстылық (жер ... ... ... көрсете отырып, олардың тізімдемесі негізінде жүзеге
асырылады.
Мағлұмдамасында салық төлеушілер табыстың ... ... ... көрсетеді жәнс салық сомасын есептеп, төлейді.
Олар ... ... ... ... ... ... ... кезеңіне
сәйкес тапсырып отырады. Мәселен, корпорациялық табыс салығын, жеке табыс
салығын, көлік құралдарына салынатын салықты және жер ... ... ... ... ... заңи ... ... салық
органына олар бойынша мағлұмдаманы есепті салық кезеңінен ... ... ... ... ... ... салығы бойынша мағлұмдаманы мынадай салық төлеушілер:
Төлем көзінен салық салынбайтын табыстары барлар;
Тұрғын үй салу мен осындай ... үшін ... ... ... алуды
іске асырғандар;
Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерлерден табыстар алатын жеке
тұлғалар;
Қазақстан ... ... тыс ... ... ... ақшасы бар жеке түлғалар;
Қазақстан Республикасының сыбайлас жемқорлыққа ... ... ... актілеріне сәйкес мағлұмдама беру жөнінде міндеттеме жүктелген
адамдар;
Қазақстан Республикасы Парламентінің депутаттары, ... ... ... ... мен ішкі істер органдарының қызметкерлері жеке
табыс салығы бойынша мағлүмдаманы уәкілеттгі мемлекеттік орган ... ... ... салық мағлұмдамасын табыс етудің ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік орган
салық мағлұмдамасын табыс ету мерзімін екі айдан аспайтын мерзімге ... ... ... ... тапсыру мерзімін өзгертпейді.
Үшінші әдіс бойынша салық төлеуші жұмыс істейтін үйымның, ... одан ... ... ... ... есептеп, ұстайды (төлейді).
Төртінші әдіспен салық кәсіпкерлік қызметтің сан ... ... ... ... төленеді. Патент - арнаулы салық режимін қолдану
құқығын ... және ... ... ... төленгендігін растайтын
құжат.
Салықтық есептің екі әдісі қолданылады: кассалық және есептеу әдісі.
Кассалық ... ... ... мен ... ... ... ... мүлікті жөнелту мен кірістеу және ол бойынша жасалынған ақы ... ... ... ... ... ... табыстар мен шегерімдер ақы төлеудің уақытына
қарамастан жұмысты орындау, қызмет көрсету, тауарларды өткізу және кіріске
алу мақсатымен тиеп ... ... ... ... алынады. Бұл әдіс салық
қызметкерлері үшін қолайлырақ және оны Қазақстанның барлық төлеушілері
қолдануға қабылданған. ... үшін оның ...... төлемдері
жеткізіліп тіпті уақытында төленбеген ... да ... ... бұл
айналым қаражаттарын оқшауландыруға ұрындырады.
Қазақстан Республикасының салық жүйесі салықтардың, алымдардың ... ... ... ... ... ... нормаларды және
салық қызметінің органдарын кірістіреді.
Қазақстан Республикасындағы салықтардың, салық сипатындағы алымдардың
тізбегі мыналарды кіріктіреді:
1) салықтар:
– корпорациялық ... ... ... ... құнға салынатын салық;
акциздер;
жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары мен арнаулы төлемдері;
– экспортқа шығарылатын шикі мұнайға салынатын рента салығы;
– әлеуметтік салық;
жер ... ... ... ... ... салық.
Қазақстан Республикасының жасалған келісімшарттары бойынша өнімді
бөлу ... ... ... заңи ... ... ... үшін ... алым;
– жеке кәсіпкерлерді мемлекеттік тіркегені үшін алынатын алым;
жылжымайтын мүлікке ... және ... ... ... ... үшін ... құралдарды және жиілігі жоғары құрылғыларды мемлекеттік
тіркегені үшін алым;
механикалық көлік құралдары мен ... ... ... ... өзен ... мен ... ... кемелерді мемлекеттік тіркегені үшін
алым;
– азаматтық әуе кемелерін мемлекеттік тіркегені үшін алым;
– дәрілік заттарды мемлекеттік тіркегені үшін алым;
автокөлік құралдарының Қазақстан ... ... ... жүру ... ... ... алым;
– консулдық алым;
жекелеген қызмет түрлерімен айналысу құқығы үшін лицензиялық алым;
Телевизиялық және радиохабар ұйымдарына радиожиілік ... ... ... үшін алым.
3) төлемақылар:
– жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы;
– жер бетіндегі көздердің су ... ... ... ... ... ... үшін ... жануарлар дүниесін пайдаланғаны үшін төлемақы;
– орманды пайдаланғаны үшін төлемақы;
– ерекше қорғалатын ... ... ... үшін ... ... ... ... үшін төлемақы;
– кеме жүретін су жолдарын пайдаланғаны үшін төлемақы;
– сыртқы жарнаманы орналастыру үшін төлемақы.
Салықтардың және ... ... ... да міндетті төлемдердің
сомасы «Қазақстан Республикасының бюджет кодексі» мен тиісті қаржы жылына
арналған Республикалық бюджет ... ... ... тәртіппен тиісті
бюджеттердің кірісіне түседі. (1, б.128 (
Сөйтіп, Қазақстанның салық жүйесі ... және ... ... ... ... тым ... Салық қатынастарын реттеуші
құықтық нормалар Қазақстан Рсспубликасының салық кодексінде сараланған және
тиісті нұсқаулықтарда келтірілген. ... ... ... ... орган мен салық органдарынан ... ... ... Астана және Алматы қалалары ... ... ... ... ... комитеттері, аудандар, қалалар және
қалалардағы аудандар ... ... ... ... бірге қаржы
полициясының бөлімшелері жатады.
Салық ... ... ... және ... төленетін басқа да
міндетті төлемдердің толық түсуін, міндетті зейнетақы жарналарының толық
және дер ... ... ... ету ... ... салық
телеушілердің салықтық міңдеттемелерін орындауына салықтық бақылауды жүзеге
асырады.
«Салық» және «салық салу» ұғымдарын ажырата ... жөн: ... — бұл ... және ... ... екіншісінде —
экономикалық-құқықтық механизмді пайдалана отырып салық ... ... ... және алу) процесі.
1.2 Салықты алуды ұйымдастыру
Салық салуды ұйымдастыру салық ... ... яғни ... түрлерінің нақты атауларын, сондай-ақ оларды
қолданудың тәртібі мен ... ... ... кіріктіретін
салық механизмін құруға және оның жұмыс істеуіне салды. Салық механизмінде
өзара байланысты элементтерден тұратын арнаулы нұсқаулық қолданылады ... 1 – ... ... ... элементтеріне мыналар жатады: салық субъектісі, салық
салынушы, объектісі, ... ... ... ... ... ... ... салықпұл, салық жеңілдіктері, салық төлеудің ... ... ... төлеушілер мен салық органдарының міндеттіліктері мен
құқыктары, салықтарды төлеуді бақылау, ... ... ... үшін
санкциялар және басқалары.
Салық субъектісі немесе салық төлеуші. Ол — салықты және бюджетке
басқа төлемдерді ... ... ... нарық механизмі арқылы салық
ауыртпалығы басқа тұлғаға — ... ... ... ... ...... салық ауыртпалығы (салық жүктемесі) түсетін
жеке тұлғалар, түпкілікті салық төлеушілер, яғни мемлекет азаматтары.
Салық ... ... пен ... ... ... және ... байланысты объектілер болып табылады, олардың болуына байланысты
салық төлеушінің салықтык міндеттемесі туындайды.
Салық базасы. ... ... - ... салу ... мен ... ... ... құндық, заттай немесе өзге де сипаттамалары, олардың
негізінде бюджетке төленуге тиіс ... және ... да ... ... ... негізгі базасы мыналар болып табылады:
табысқа салынатын салық. Бүған корпорациялық табыс салығы мен жеке ... ... ... ... Олар қосылған қүнға салы-натын салықтарды,
кеден баждарын ... ... ... Оған жер ... ... ... ... және
басқалары жатады.
Салық өлшемі — есеп-қисап үшін белгіленген салық объектісін өлшеу
бірлігі (теңге, ... ... т.б., ... 1 ... тауарды өлшеу
бірлігі және басқалары).
Салық мөлшерлемесі. Салық мөлшерлемесі ... ... ... ... ... шамасын білдіреді. Ол салық базасының өлшем
бірлігіне пайызбвн немесе абсолюттік сомамен белгіленеді.
Салық салу практикасында мөлшерлемелердің мынадай түрлерін ... ... ... ... Олар ... ... ... салық салу
бірлігіне абсолюттік сомада белгіленеді ... ... 1 ... 1 ... ... салық мөлшерлемесі. Олар ... ... ... мөлшерін
саралауды есепке алмай) бірдей пайыздық қатынаста іс-әрекет етеді;
прогресивті салық мөлшерлемесі. Бүл жағдайда прогресивті салық мөлшерлемесі
табыстың артуына ... өсіп ... ... ... төлеуші салықтың
үлкен абсолюттік сомасын ғана емес, сонымен бірге оның ... де ... ... ең ... ... көп ... ... салық мөлшерлемесі. Олар табыстың өсуіне қарай төмендейді және
табысы көп түлғаларға тиімді болып ... ал ... аз ... ... ... кезеңі. Жекелеген салықтар мен басқа да міндетті төлемдерге
қатысты ... ... ... ... ... деп ... ол ... салық базасы анықталады және бюджетке төленуге ... ... ... да ... ... ... есептеледі.
Салықпұл — субъектінің бір объектіден төлейтін салық сомасы. Салық
жеңілдіктері — заңнамаға сәйкес төлеушілерді салықтан толық ... ... ... ... ... жатады:
салық салынбайтын минимум — салық ... ... ... салық
объектісінің ең аз бөлігі;
табыстың есептелген сомасынан шегерілетін шегерімдер (асыраудағы жандарға,
мүгедектерге — халықтан ... ... ... бойынша; күрделі қаржыларға,
әлеуметтік объектілерді ұстауға, табиғат қорғау шараларына жұмсалатын
шығындардың сомасынан — ... ... ... бойынша және т.б.);
салық салынатын табыстың құрамына кіріктірілмейтін сома ... ... ... ... ... алынатын табыс салығы бойынша
өтемақы төлемдерінің сомасы);
салық салудың жеке субъектілері мен төлеушілердің ... үшін ... ... ... ... ... ... мерзімін ұзарту және салық
бойынша есептеп шығару да жатады.
Жеңілдік кезеңі — ... ... ... ... ... ететін уақыты.
Салық төлеушілер мен салық ... ... ...... пен ... органдарының салық заңнамасымен
реттеледі.
Салықтық бақылау — салық қызмет ... ... ... ... ... қорларына міндетті зейнетақы жарналарының
толық және уақтылы аударылуын бақылауы.
Салықтық бақылау мынадай нысандарда жүзеге ... ... ... ... ... салу ... мен салық салумен байланысты ... ... ... ... түсімдерді есепке алу;
– қосылған құнға салынатын салықты төлеушілерді ... ... ... ... коммерциялық бақылау;
салық төлеушілердің қаржы-шаруашылық қызметінің мониторингі;
фискалдық жады бар бақылау-касса ... ... ... ... ... түрлерін таңбалау және акциздік орындарды
белгілеу;
мемлекет меншігіне айналдырылған мүлікті есепке алу, ... және ... ... ... ... органдарға бақылау жасау.
Кедендік бақылау комитеті өз құзыры ... ... ... ... ... ... тауарлардың өтуімен байланысты төленуге
тиіс ... және ... ... ... да ... ... алу жөніндегі салықтық бақылауды салық кодексіне және ... ... ... ... (14, б.131(
Салық құпиясын салық төлеуші және оның ... ... ... ... ... алған кез келген мәліметтер құрайды.
Салық заңнамасын бұзған салық төлеушілерге ... ... ... ... ... алу, бұзу ... қарай үлестік
немесе еселенген көлемде айыппұлдар, бюджетке төленетін төлемдер мерзімін
өткізіп алғаны үшін өсімдер түрінде ... ... ... ... ... нарықтық экономикалық реттеудің ең тиімді нысаны болып
табылады. ... ... ... ... бюджеттің кірісіне қарай,
мемлекеттің кәсіпкерлікпен айналасуының және әлеуметтік-кепілдік ... ... ... ... ... ... құқы бар ... мен
жеке адамдардың кәсіпкерлік белсенділігі, төлем қабілеті бар сұраным көлемі
реттеледі. Салық саясаты аса нәзік және ... ... ол ... ... ... арқылы шаруашылық қызметтің ... ... ... әсер ... жүйе ... экономикалық салық адам
мүддесі үшін қызмет көрсетеді. Ол халықты үкімет алдында ... ... ... Ал ... ... ... елдерге салық мемлекет
қазынасын толтыруға қызмет ете түседі. Содан да ... ... ... екі ... күні бар деп ... біріншісі - өзінің туған күні
және екіншісі - оның салық инспекторымен есеп айырысқан күні.
Экономикалық ... ... ... - бұл ... ... ... кәсіпорындар мен мекемелерден алынатын міндетті ... ... ... ... ... көздері мыналар болып
табылады: пайда, процент жалақы, дивиденд, рента, т.б. ... ... ... ... ... ... - ... алым-салықтары өндіріп алу
ретімен төленген сомасының мөлшері мен салық ... ... ... ... ... ... болып табылады. Салық
салудың мынандай негізгі принциптері бар:
а) азаматтар салықты мемлекеттен ... ... ... керек;
ә) қайта бөлу;
б) реттеуші. Салықтардың фискальдық қызметі – ... ... ... ... ... ... ... әсер етуде,
экон. өсуді тұрақтандыру және ынталандыруға тырысуында тұр. Бір ... ... ... ... алынатын қаражаттар, мемлекеттің саяси -
шаруашылық қызметін атқаруды ... ... ... ... ... ... ғылыми - техникалық прогресті ынталандыру,
прогрессивті технологиямен өнім ... ... ... ... жасау, табиғат қорғау шараларын жүзеге асыру, әлеуметтік саланың
объектілерін ұстау үшін ... ... ... ... 1981 ... әкімшілік жаңа өндіріс салаларын инвистициядан (өндіріске ұзақ
мерзімді капитал жұмсау) ... ... ... салықтарды азайтты. Ол
кәсіпкерлердің өндіріске қаржы ... ... ... ... және ... жалпы ұлттық өнімді көбейтуге түркі болды.
Салықтың қайта бөлу қызметі - салық механизмі арқылы мемлекеттік
бюджетке ... ... ... ... ... жұмылдыруда тұр. Батыста және
біздің елімізде мемлекеттік бюджет арқылы жалпы ұлттық өнімнің 30%-дан ... ... ... ... Салық түсімі есебінен мемлекет әскери
бағдарламаларды қаржыландырады. Бұдан басқа, айтарлықтай ... ... ... ... ... басқару аппаратын ұстауға,
экологияға, зейнет ақымен қамтуға жұмсалады. Қаржының ... ... ... ... ... - мезгіл шиеленісіп тұратын
қайшылықтарды басуға, азаматтардың кедей топтарының мүддесін ескере ... ... ... ... бөлуге мүмкендік береді.
Сонымен бірге салықтар экономиканы жанама ... ... ... бірі ... ... Осы ... ... көбінесе дағдарыстық
құбылыстарды тезірек жоюға, нарық конъюнктурасына әсер ... ... ... (18, ... ... ... (сурет 2 ).
Салық салу жүйесінде ... және ... алу ... ... ... пайдалынылады.
Сурет 2 – Салықтың негізгі түрлері
Салықтар, әдетте үдемелі (прогрессивті), пропорционалды ... ... ... ... ... ... салықта, табыстың көбею
шамасына қарай оның орташа нарқы да ... ... ... ... Заңы ... ... ... шетел
азаматтарынан және азаматтығы жоқ адамдардан табыс ... ... ... нарқын көрсетуге болады.
Қазақстан Республикасында қабылданған салық жүйесі туралы заңға
сәйкес ... ... ... ... (23, б.429(
а) жалпы мемлекеттік салық;
ә) ... ... ... жергілікті салықтар мен алымдар;
б) жергілікті салықтар мен алымдар. Республиканың салық жүйесі
бүгінгі таңда 11 жалпымемлекеттік, 10 жалпыға ... ... ... алымдар және 17 жергілікті салықтар мен алымдардан тұрады.
Жалпымемлекеттік салықтарға мыналар жатады: қосылған құнға
салынатын салық, ... ... ... ... ... ... ... алынатын салық, экспорт пен импортқа салынатын
салық, кеден тарифі мен баж салығы, пайдалы ... ... ... ... ... жұмыстарына байланысты шығындарды өтуге
жұмсалатын алым, тіркелген ... ... ... ... ... ... ... сатып алуға салынатын салық,
автотранспорт ... ... ... келіп кіргені үшін
төлінетін ақы (басқа мемлекеттер осындай ақы енгізген жағдайда), ... ... ... салық, Қазақстан Республикасы азаматтарынан,
шетел азаматтарынан және ... жоқ ... ... ... салығы,
мемлекеттік баж салығы, табиғат ... ... ... ... ақы ... қорына салынатын салық.
Жалпыға бірдей міндетті ... ... мен ... жер
салығы, жеке адамдардың мүлкіне салынатын ... ... ... су ... ақы, ... ... салық, кәсіпкерлік қызметтің субъектілері
ретінде тіркелмеген азаматтардан алынатын ... ... ... мемлекеттік
тіркеуден өткізгені үшін алынатын алым, елтаңбалық алым, мұрагерлік және
сыйға тарту тәртібімен аусқан ... ... ... ... ... мен ... ... жатады: курорттық аймаққа
өндірістік мақсаттағы объектілер құрылысына салынатын ... ... ... ... мақсатты алым, жарнама салынатын салық,
автотранспорт ... ... ... жеке ... ... сатуға
салынатын салық, автотранспортты аялдауға қойғаны үшін ... ... ... ... құқы үшін ... ипподромда ат жарысында
қатысқаны үшін алынатын алым, ат ... ... үшін ... ... тотализатор ойынына қатысушы адамдардан алынатын алым, тауар
биржаларында және валютаны сату және сатып алу кезінде жасалған ... ... ... ... ... алым, кино-телетүсірімдер өткізу
құқы үшін алынатын алым, пәтер алуға ... ... ... үшін
алынатын алым, ит иелерінен алынатын алым, спиртті ішімдіктермен сауда-
саттық ... құқы үшін ... ... ... ... аукциондар
өткізу және лотереялар ойнату құқы үшін алынатын лицензиялық ... ... ... заңдарының негізінде орталық
өкіметпен мемлекеттік бюджетке ... ... ... тиісті
территорияның жергілікті басқару органдарымен алынып жергілікті ... ... ... ... және ... деп ... салықтар табысқа және мүлікке салынады.. Мысалы, ондай салықтарға
табыс салығы, пайдаға салынатын салық және т.б. ... ... ... немесе тарифке қосылатын және сатып алушы
төлейтін салықты жанама салық деп атайды. Ол ... ... ... ... қосылған құнға салынатын салық, акциздер, кедендік
баж салығы жатады. Тікелей және жанама салықтардың бұрынғы ... ... ... ... 40%, ... – 30%,, ... – 51%, Норвегияда
– 46%, Францияда – 45% ... ... ... салықтар еңбекпен табылған және еңбексіз
табылған табыс ... ... ... ... ... ... ... қалам ақы, жеке кәсіпорындардың табысы жатады.
Қазақстанда ауылшаруашылық ... ... және ... ... ... шығаратын, құрылыс, жөндеу құрылыс кіші кәсіпорындары
үшін алғашқы 2 жыл бойына бұл ... ... ... ... ... ... көзделген. Басқа кәсіп түрлерімен айналысатын кіші
орындар, 1 жылы ... ... ... ... 25%, ал 2 жылы ... ... бірге, “Қазақстан Республикасының салық жүйесі туралы”
Заңының 18 бабына сәйкес жергілікті ... ... ... мен
алымдар бойынша салық нарқын белгілеу, жеңілдіктер жасау құқы берілген.
Салық салу объектісі - өндірістің барлық ... ... ... ... ... ... ... барлық өнім болып табылады.
Қосылған құнға салынатын салықты өндіру, төлеу және ... ... ... “Қосылған құнға салынатын салық туралы” ... ... ... 14 ... 1992 ж.) және ҚР-ң бас ... ... 1992 ... 17 қаңтардағы N 1 төлеу және есептеу ... ... ... ... ... салыстырмалы түрде азғантай тауар түрлеріне салынады.
Санамаланған тауарлар бойынша акциз нарықын Қазақстан ... ... ... олар республиканың бүкіл территориясында
біріңғай болады және календарлық жыл бойы ... ... 1991 ... ... “Акциз туралы” Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес
спиртті ішімдікке, ... ... ... ... мен ... ... ... бағалы түрлерінен жасалған жеңсік ... ... ... ... бұйымдарға акциз салығын салу тәртібі
белгіленген.
2. Жергілікті бюджеттерді қалыптастырудағы салықтардың реттеушілік
механизімін талдау ( ... ... ... ... Жергілікті бюджеттерді қалыптастырудағы салықтық аспектілер.
Жергілікті бюджеттер Қазақстан Республикасы бюджет жүйесінің құрамдас
бөлігі болып табылады. Жергілікті бюджеттерді қалыптастыру ... ... ... ... және осы ... шешу ... әр ... қалыптасқан. Олардың көпшілігі бізге «ескі» бюджет жүйесінен
келген.
Қазақстан Республикасының салық заңдылығында «реттеуші салықтар және
алымдар» ұғымы жоқ. 2002 ... ... ... ... ... ... ... және бюджетке төленетін басқа міндетті төлемдер: салықтар,
алымдар, төлемдер, мемлекеттік баж, кеден ... ... ... ... ... ... ... төлемдерді төлеу міндеті Қазақстан
Республикасының Салық кодексімен немесе салықтар және алымдар ... ... ... ... ... ... ... болады, өзгереді және
тоқтатылады. Реттеуші салықтар бюджетаралық реттеу негізінде бөлінетін
республикалық бюджет ... ... ... ... ... ... ... және алымдар емес, ол салықтар және алымдарды
төлеуден республикалық бюджет кірістері ... ... ... ... ... ... төлеуші бюджеттік құқықтық катынас емес, салықтық
құқық қатынастар субъектісі болып ... ... ... төлеу
кезінде, бюджеттер деңгейіне катыссыз жалпы салықты төлеу бойынша
міндеттеме ... ... ... ... ... жүйе ... бөлу ... қатынастарға жатады. Салық төлеушілерден түскен
реттеуші салықтардың тиісті бюджетке бөлінуін ... ... ... ... ... ... республикалық және
жергілікті бюджеттерді атқару секторы түсімдердің әр түрлі ... ... іске ... ... және ... барлық міндетті
төлемдер № 080 «Бюджеттер арасында бөлінетін кірістер» баланстық шотына
енгізіледі. Салықтарды және басқа міндетті ... ... ... ... ... бөлу Қазақстан Республикасының «Бюджет жүйесі
туралы» заңында бектілген нормативтерге сәйкес бөлінеді. Салықтарды және
басқа міндетті төлемдерді жергілікті және ... ... ... ... ... ... министрлігі тиісті қаржылық
органдарға және ... ... ... Кірістерді облыстық
бюджет және аудандар бюджеттері арасында бөлу тиісті жергілікті атқарушы
органдар қарастырады және тиісті жергілікті ... ... ... жергілікті атқарушы органдар ... ... және ... ... ... бөлінуінің тұрақты нормативтерін анықтайды,
ал тиісті жергілікті өкілетті ... оны ... (3, ... және жергілікті бюджеттер арасында түсімдерді бөлу
схемасы және мәслихаттар сессиясында ... ... ... ... ... облыстық қазынашылық басқармасымен және
облыстық ... ... қол ... бөлу ... құрылады.
Түсімдерді бөлуді күнделікті облыстық қазынашылық басқармасы
жүргізеді және кұн ағымында бірнеше рет ... ... ... ... жүргізілуі мүмкін. Түсімдерді бөлу операциялық кұн ағымында ... ... ... ... ... ... түсімдер сомасы
080 к 00 шотының дебеты ... ... және ... ... ... яғни ... ... кірістерінің есебі бойынша
(100 к 00) шоты және ... ... шоты № 130 және № 132 ... ... ... ... ... қаржы органдарының шоттарына,
жедел электрондық төлемдермен аудандық қазынашылық ... ... ... енгізіледі.
Әр түрлі деңгейлер бюджеттері арасында кірістерді бөлгеннен кейін №
080 «Бюджеттер арасында бөлінген кірістер» шотында қалдық қалмауы ... ... ... ... ... оның әлеуметтік-
экономикалық жағдайының индикаторлар жүйесінің ... ... ... ... ... жағдайын білмей, аумақтың даму деңгейі ... ... ... ол кез келген ... және ... ... ... ... табылады. Мемлекет үшін
аумақ қаржылары әлеуметтік саясатты белсенді жүргізудің негізі болады.
Бюджеттік талдау бюджеттік үдерістің әр түрлі кезеңдерінде әр ... ... құру ... - ... ... ... көрсеткіштерінің
параметрлерінің негізделуі үшін;
бюджетті орындау кезінде - алынған нәтижелерді ... ... ... ... ... ... ... ауытқу
себептерін анықтау үшін, бюджет кірістерін жоғарылату ... ... және ... ... және ... ... ету ... аумақтық бюджет тұрақтылығының деңгейін өңдеу үшін.
Талдау мақсаттарының және оның ақпараттық қамтамасыз етілуіндегі
айырмашылықтар, қазіргі ... ... ... ... ... ... ... тіреледі. Басқарудың жергілікті органдары
базалық бюджеттік көрсеткіштердің абсалютті көрсеткіштерін ... және ... емес ... ... салыстырады, бюджет
кірістерінің жалпы көлеміндегі қаржылық көмектер және ... ... ... ... қатар жиынтық шығыстардағы бюджет шығындарының
әр түрлі ... ... ... ... ... кезеңіндегі бюджеттер сипаттарын және аумақтар
бюджеттерінің ұқсас көрсеткіштерін салыстыру үшін ... ... ... болады:
өңірлік кірістерінің және шығындарының өзгеру перспективаларын
бағалауға негізделген, өңірдің бюджеттік әлуетін бағалау әдісі;
– аумақтық ... ... ... ... ... ретіндегі, әр түрлі ... ... ... ... бюджеттік камтамасыз етілуі,
аумақтың салықтық нәтижелігі және т.б).
Бюджет кірістерінің өзгерісіне оның шығындарының әсер етуін бағалау
әдісімен бюджетті ... ... ... ... ... ... ... қаржыларды шығындаудың басымдықты баптарын анықтау болып
табылады. Бюджет қаражатын шығындаудың басымдықты ... ... ... ... ... ... немесе кірістердің
төмендеуі кезінде жоғарылай беретін шығындар түрлерін жатқызамыз. Бюджеттің
шығыс бөлігінің орындалуының талдауы кезінде жалпы ... ... ... ... ... түрлері шығындарының жеке баптары және
бөлімдері бойынша қорытынды жасалады. Осы кезде бюджет шығындарының белгілі
түрлері мен оның ... ... ... ... ... ... ... салықтық түсімдерге тоқталайық.
Бюджет кодексінің 47 бабына сәйкес ... ... ... ... ... жатады:
1) облыстық бюджетке түсетін салықтық түсімдер:
облыстық маслихат белгілеген кірістерді бөлу ... ... ... ... ... ... ... бөлу нормативтері бойынша
әлеуметтік салық;
қоршаған ортаны ластағаны үшін төленетін төлем;
облыстық маңызы бар ақылы мемлекеттік автомобиль ... ... ... үшін ... алым;
облыстық маңызы бар жалпы пайдаланудағы автомобиль жолдарының
бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама орналастырғаны үшін ... үсті су ... ... ... үшін ... ... ... пайдаланғаны үшін төленетін төлем;
жергілікті маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды
пайдаланғаны үшін төленетін төлем болып ... ... ... бар қала) бюджетіне түсетін салық түсімдері:
облыстық маслихат белгілеген кірістерді бөлу нормативтері бойынша
жеке табыс салығы;
облыстық маслихат белгілеген кірістерді бөлу нормативтері бойынша
әлеуметтік ... ... жеке ... мен ... түлғалардың мүлкіне
салынатын салық;
– жер салығы;
– бірыңғай жер салығы;
– жеке және ... ... ... ... салынатын салық;
Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген спирттің барлық түріне;
– Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген ... ... ... ... ... ... бұйымдарына;
Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген кұрамында темекі бар басқа
да бүйымдарға;
– ойын ... ... ... ... және ... ... аумағында шығарылған жеңіл автомобильдерге
(мүгедектер үшін арнайы жасалған қолмен ... ... ... ... ... және ... отынына акциздер;
– жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төленетін төлем;
– жеке кәсіпкерлерді ... ... үшін ... ... ... ... ... құқығы үшін алынатын
лицензиялық алым;
– заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркегені үшін алынатын алым;
– аукциондардан алынатын алым;
механикалық көлік құралдары мен ... ... ... ... ... ... және олармен жасалатын мәмілелерге құқықтарды
мемлекеттік тіркегені үшін алынатын ... ... ... ... тіркегені үшін алынатын алым;
аудандық маңызы бар жалпы ... ... ... ... және елді мекендерде сыртқы (көрнекі) жарнаманы
орналастырғаны үшін төленетін төлем;
консулдық алымнан және республикалық бюджеттің есебіне ... ... ... ... баж ... ... 1-кестеде
алымдарды қоспағанда жергілікті бюджеттерге түсетін салықтық түсімдердің
түсуіне талдау жасалған. 2004 жылы ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттерге ... ... ... оның ... бір ... ... жергілікті деңгейде
жоғарғы деңгейде әкімшіліктендіру, қадағалау еді. (33, ... ... ... ... салықтық түсімдеріне талдау
жасаудан бастаған жөн. Жергілікті бюджеттің түсімдері кірістерден, оның
ішінде ... ... ... емес ... ... ... ... кірістер жатады. Кесте мәліметтерін талдайтын
болсақ, бюджет кірістеріндегі салықтық түсімдер ... ... ... Осы салықтық түсімдердің ... ... ... ... көзі ... табылатын, әлеуметтік салық түрі алады. Салықтық
түсімдер жыл сайын жалпы кірістердің 90% жоғары мөлшерді құраған. Сондай-ақ
жылдан жылға ... ... ... ... бюджеттің
салықтық түсімдерінің үлесі жоғарылауда. Егер бұл үлес 2005 жылы 36,5 %
жергілікті бюджет болса, 2006 жылы бұл үлес 39,7 % ... ... ... ... өте ... ... ... болуы, жоғарыда айтып
өткендей, әлеуметтік салығының республикалык ... ... ... бюджеттер 2007 жылы 41,8 % ... ... ... ... аяқ басып бара жатқанының көрінісі
болып тұр.
Жергілікті ... ... ... ... ... ... 1-кесте мәліметтерін талдай келе мыналарды
байқауға болады. Жалпы жергілікті бюджеттің ... ... ... ... ... негізінде жасалған, ал 2005 жыл базалық жыл
негізінде қарастырылып, осы базалық жылмен ... ... ... динамикасы жылдан жылға жоғарылаған. Талдау мәліметтері 2004 жылғы
салық заңдылығында болған өзгерістер нәтижесіне негізделген. ... ... ... ... ... жеке ... салығы 2006 жылы
2005 жылмен салыстырғанда 4927350,3 млн теңгеге, яғни 18,8% ... ... ал 2007 ... ... ... млн ... ... %-ға (151,4-100,0) артық түскен.
Әлеуметтік салық бойынша артық түсімдер 2006 жыл бойынша ... ... 2007 жыл ... ... млн ... кұрады.
Жекеменшік салығы бойынша 2006 жылды 2005 ... ... млн ... яғни 34,9 % ( 134,9% - 100%) артық түскен, ал 2007
жылмен салыстырғанда ... млн ... яғни 69,8 % ( 169,8% ... ... Жер ... ... артық түсімдер 2006 жыл бойынша ... ... 2007 жылы 192563,9 млн ... ... ... салығы 2006 жылы
2005 жылмен салыстырғанда 112605,4 млн теңге, яғни 19,3 % (119,3% ... ... , ал 2007 ... ... 282951,2 млн ... яғни 48,6 ... - 100%) артық түскен. Акциздерге келетін болсақ 2006 жылы ... ... 177409,6 млн ... 55,7 % (155,7% - 100 %) ... ал 2007 ... ... 211612, млн ... яғни 66,5 % (166,5
- 100%) артық түскен.
Кесте 1 - 2005 – 2007 ... ... ... ... түсімдері
|Түсімдердің|2005ж. |2006ж. |2007ж. |2006 жылды. ... ... |млн тг. |млн тг. |млн тг. ... ж. |
| |  |  |  | ... |
| | | | |
| ... ... % ... ... |Сомасы |үлесі |
| |млн. | |млн. |% |млн. |% |
| ... ... | ... |106,1 ... |103,5 |
|түсімдер | |101,1 | | | | ... ... |6646309 |102,9 ... |107,8 ... |103,0 |
|салығы | | | | | | |
| ... ... |101,5 ... |105,2 ... |103,4 ... | | | | | | ... ... |2052522 |104,1 ... |107,9 ... |103,0 ... | | | | | | ... ... |947508 |103,6 |1018461,2 |104,7 |1140071,9 |104,5 |
|көлік салығы |581267 |101,3 ... |103,6 ... |103,8 |
| ... |318134 |46,0 ... |103,0 ... |109,4 ... 2 көрсеткіштеріне келетін болсақ, келтірілген ... ... ... ... ... үлес ... ... Осы салық жалпы мемлекеттік бюджеттің салықтық түсімдеріне 2005
жылы 101,5 %, 2006 жылы 105,2 % ... ал 2007 103,4 % ... ... келтірілген салықтардың барлық түрлері бойынша түсімдердің елеулі
жоғарлауы ... ... ... үлесінде жоғарлау байқалмайды.
Осы салықтардың ішінде, тек жеке ... ... ... ... ... деңгейдегі бюджетаралық қатнастар бюджеттік алулар және
субвенциялар ... ... 2003 - 2007 ... аралығындағы
түсімдер құрылымындағы субвенциялар, бюджеттік алулар және ... ... ... ... бюджеттерге түскен негізгі
салықтардың жалпы салықтық ... ... ... ... ... меншікке салынатын салықтар жатады. Олар: жер салығы, мүлік
салығы, көлік құралдарына ... ... ... салықтық
түсімдерінің қүрылымындағы жеке табыс салығы және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... екенін байқауға
болады. Акциздер бойынша түсімдердің төмендеуі, оның салықтық ... ... де ... жоғарлауына әкелген.
Сурет 3 - жергілікті бюджеттің салықтық түсімдеріне дияграмма
құралды.
Суретте 3 кесте – 2 ... ... ... ... ... ... ... салық жалпы мемлекеттік бюджеттің салықтық түсімдеріне 2005 жылы
101,5 %, 2006 жылы 105,2 % құраған, ал 2007 103,4 % ... 4- ... ... ... ... түсімдерге дияграмма
Жалпы кестеде келтірілген салықтардың барлық түрлері бойынша
түсімдердің елеулі ... ... ... ... үлесінде
жоғарлау байқалмайды. Осы салықтардың ішінде, тек жеке ... ... ... жоғарылаған
2.2 Шығыс Қазақстан облысындағы салықтар құрылымы
Жоғарыдағы кестелерде жалпы жергілікті бюджеттерге салықтық түімдердің
түсуіне талдау жасалды, енді жеке Шығыс Қазақстан ... ... ... ... ... 3 Шығыс Қазақстан облысындағы Өскемен, Семей қалаларына салықтық
түсімдерінің түсуін ... ... ... ... ... ... 2005 ж ... қаласы 2006 ж | ... | | | ... | | | |
| | | ... қаласы 2007 ж |
| |Бол-жам ... |% |
| ... |2006 жыл |2007 жыл ... | ... және | | ... | | |
| ... мың |Адам |Жан ... ... ... ... | |
| |Кі |мың ... |
| | ... |ЖК{ |
| | |АСі | ... - 110 % ... 3|15,8 |15117,0 ... 90-100% | 5|26,3 |9534,8 ... - 70-90 % | 4|21,1 |6746,7 ... - 50-70 % | 5|26,3 |5650,5 ... - 50% ... | 2|10,5 |3506,1 ... | 19|100,0 |- ... ... реформалау барысында жергілікті
бюджеттердің қаржылық негіздерін нығайту жөнінде шаралар ... ... ... ... ... ... ... ұсыну
механизіміне, жүргізілуі қажет. ... ... ... ... ... арқылы, реттеуші салықтардың нормативтерін әрбір
өңірдің салықтық әлуетін ескере отырып саралы тағайындау ... ... ... ... ... ... оны ... әдістемесін
қарастырайық. Ұсынылатын әдістеме белгілі формулаларды пайдалана отырып,
салықтық базалар негізінде ... ... ... ... өлшейтін, көрсеткіштерді пайдалануға жүктеледі және жергілікті
деңгейлердің табыстары өткен жылдардағы іс ... ... ... ... ... ... тәуелді анықталады. Жергілікті
деңгейлердің салықтық әлуеті ... ... ... ... ... ... оның ... нақты жиналуы мүмкін,
күтілетін кірістер көлемін ... ... ... ... ... үдерісін мынадай негізгі блоктарға бөлуге
болады.
Нормативтік - салық салу ... және ... ... ... ... ... негізгі параметрлерінің
жиынтығы.
Экономикалык - салық ауыртпалығының көрсеткіштерін бейнелейтін,
салықтық базаны қалыптастырушы, ... ... ... ... ... ... - ... жүйенің әр түрлі деңгейлеріне салықтарды
аудару көрсеткіштерін біріктіреді. ... ... ... ... бөлу нормативтері болып табылады.
Салықтық кірістерді салықтык әлует көрсеткіштері көмегімен өлшеудің
мынадай ерекшеліктері бар:
жергілікті ... ... ... ... толық
түспеушілікті қысқартуға мүдделілігі жоғарылайды, өйткені салықтардың
жиналушылығының төмендеуі жоғары бюджеттен қаржылық көмек ... ... ... ... ... ... бұл негізсіз
салықтық жеңілдік ұсынудан бас тартуға, тіркелмеген салық төлеушілерді
айқындауға мүмкіндік береді.
Әдістеме бюджеттік болжау үдерісінде аумақтың ... ... және ... үшін және аумақтар арасында ... ... ... неғүрлым объективті бөлу үшін арналған.
Үзақ мерзімді негізде бекітілетін, Шығыс Қазақстан ... ... ... барлық жергілікті өзін-өзі басқару органдары
үшін бірыңғай бөлудің базалык нормативтері белгіленеді, бұл тек аумақтардың
бірыңғай ... ғана ... ... ... ... ... түсу ... қамтамасыз етеді.
Трансферттердің есеп базасын анықтау кезінде қаржылық көмектің бөліну
объективтігін және жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... ... ... ... шығындылық индексіне
түзетілген. Бұл салықтар бойынша бересінің ... ... оның ... ... ... ... ... қысқартуға әкеледі,
сәйкесінше, аумақтар, келесі жылға қаржылық көмекті қалай да ... ... ... бересін жинау есебінен жоғарылата алады.
Салық әлуеті көрсеткішін есептеуде, алдағы жыл ... ... ... ... ... ... өзгерту салдарынсыз, ағымдағы жылы
өзінің салықтық әлуетін жоғарылатуға мүмкіндік береді. (23, б.129(
Қаржылық ... ... ... ... ... ... ... кұрылымдардың жан басына ... ... ... Нәтижесінде ағымдағы жылдың шығындарын төмендету, ... ... ... ... ... әкелмейді, ал бұл бюджеттік
шығыстардың шығындылығын төмендетуді ынталандырады және биліктің ... ... ... ... ... анықтауға мүмкіндік
береді. Өңірлердің бюджеттік қамтамасыз етілу деңгейін теңестіру ... ... ... ... олардың бюджеттік қамтамасыз етілуін
салыстыру ... ... ... ... ... (жан басына шаққандағы) аумақтық
құрылымның бюджеттік қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... салыстырмалы шарттарға келтіріледі.
Жергілікті бюджетке түсетін бектілген салықтар және реттеуші
салықтар қазынашылық арқылы ... ... ... ... түсіп
отырады.
Жергілікті өзін-өзі басқару органдар тек ұйымдастырушы-бақылау
функциясын максималды нығайтуы керек. ... ... ... іске
асырылуда, онда тұрғындардың өмір сүруін қамтамасыз ету бойынша жұмыстардың
басым ... жеке ... ... ... ... ... бірі ... өздерінің бағалы қағаздарын шығаруы және сатуы болады.
Бұл бағыттағы шетел тәжірибесі өте үлкен. Алғашқы кезеңде акционерлік
қоғамдардың бағалы кағаздарына үлесті ... ... ... келе жергілікті өзін-өзі басқару - Қазақстан Республикасы
демократиясының негізі екендігін ескерту қажет. ... ... ... ... ... муниципалдық құрылымдар толығымен қаржылық
дербестігін жоюы мүмкін, бұл ... ... кері әсер ... ... ... ... ролін жоғалтуға әкеледі.
Бюджеттік реттеу бюджеттік жүйенің әрбір жоғарғы үзбесімен іске
асырылады. ... ... ... ... ішкі ... аудандық реттеулер бөлінеді.
Бюджеттік реттеу принциптері бюджеттік жүйенің барлық ... ... ... табылады. Бірақ реттеуші кірістер түрлері және мемлекеттік
кірістер және салықтардан ... ... ... ... жүйенің әрбір
үзбесінде олардың ерекшеліктерін ескеріп бөлінуі қажет.
Бюджетаралық реттеу қаржы органдарымен салықтар және ... ... құру ... ... ... ... ... жұмыс ретінде қарастыруға болмайды.
Барлық төменгі бюджеттерді дұрыс баланстандыру, атқару үдерісінде олардың
тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін аудандар, ... ... ... ... ... ... ... реттеу нормативтерін саралауға негіз
болады. Салықтық реттеуден бөлу нормативтерін бірыңғай, негізді және
жалпыға ... ... ... ... ... бөлу ... ... орталықпен жеке келісім жасауға итермеледі, ол басқаларына
республикалық ... ... ... ... деңгей
субъектілерінің теңдік қағидатының сақталуына күдік туғызуға себеп болды.
Салық ... ... және ... ... ... ... жиналушылығын арттыру маңызды орын алады. Егер өз ... ... ... ауыстыру мүмкіндіктері пайдаланылмаса
трансферттерді аудару ... ... ... ... ... ескере отырып, ынталандырушы
функциясын бағаламауға болмайды.
Салық ... - бұл ... ... ... ... бюджет
деңгейіне мүмкін болатын түсімдерді бағалау. ... ... ... ... ... ... салықтар бойынша есептейді. Қазақстан
Республикасының жергілікті бюджеттеріне түсімдер 2007 жылы жеке ... 100 %, ... ... 100 %, ... 69,9 % ... қамтамасыз
етілген. Сондықтан салық әлуетін есептеу кезінде осы салықтарға ... ... ... ... ... әлуетін бағалау салық түсімдері туралы
мәліметтердің экстрополяциясы ... ... Яғни ... ... ... ... ... түсімдерді
инфляцияға түзетіп, макроэкономикалық көрсеткіштер болжамын ... ... ... ... өңірлердің салық әлуетін өткен
жылғы іс жүзіндегі ... ... ... ... ... табылады. Салық
әлуетін «іс жүзіндегі бойынша» ... ... ... ... ... жасыруға және өңірлердің меншікті
салық базасын дамытудағы мүдделігін төмендетуге әкеледі. ... ... ... ... ... есептелсе, соғұрлым олар ... ... ... алады немесе олар бюджетаралық реттеу жүйесі бойынша қаражат
алуы мүмкін. Бұл кезде салық базасы бірдей және ... ... ... ... ... төмен деңгейде қаражат жинаған өңір, ... ... Және бұл ... ол ... ... ... ... төмен жиналғыштығына, негізсіз салық жеңілдіктерін
ұсынуға байланысты ... ... ... ... үшін салық әлуетін өткен жылдарға іс
жүзіндегі ... ... ... ... салық базасына тәуелді есептеу
қажет. Әрине, бұл ... ... ... ... ... ... өйткені әрбір өңірдің жиынтық салық ... ... ... тұрады, оның нақты есептелуі ақпараттардың үлкен
көлемінің болуын талап етеді. Салық ... ... ... ... ... ... мынадай артықшылықтары бар:
өңірлердің салықтық бересілерді кысқартуға мүдделігі жоғарылайды.
Өйткені бюджеттік қамтамасыз етілуді теңестіру үшін ... ... ... ... осы ... ... іс жүзіндегі
салықтық
түсімдерден емес, ол ... база ... ... ... ... ... трансферттер шамасына әсер етпейді. Бірақ
салықтардың жиналушылығының төмендеуі қаржылық көмек көлемінің
жоғарылауымен өтелмейді;
өңірлік органдардың өздеріне ... ... ... ... тиімді
пайдалануға мүдделігі жоғарылайды;
өңірлік органдардың көлеңкелі экономиканы ... ... Ол ... ... ... айқындау, бөлшек сауданы
қысқарту, жеке тұлғалардың ... ... ... күшейту
жолымен;
берілген өңір аумағында экономикалық ... ... ... ... ... есепте тұрған заңды тұлғаларды ... өңір ... ... ... ... және ... ... органдар мүдделігі
жоғарылайды.
Өңірдің бюджеттік қамтамасыз ... ... ... ... бірі ... ... ... әдісін таңдау болып ... ... ... ... үшін ... ... ... Ол
өңірлердің кірістік мүмкіндіктерін ... және ... ... арасында бөлу үшін пайдаланылады.
Сонымен келтірілген тұжырымды қорытындылай отырып салықтық реттеу
көмегімен бөлу нормативін мүлдем жою «бір ... ... ... емес пе ... ... ... туады.
Әрине бюджеттер арасында қаржыларды бөлу техникасын жетілдіріу қажет,
мұндай бөлудің объективті ... ... ... ... бұл ... Бастысы - қалай бөлу емес, нені бөлу, яғни бөлу ... ... ал сол ... басқа бюджетке бөлінетін сома мөлшері маңызды. Ал бұл
бюджетаралық қатынастар ... ... ... мемлекеттік саясат саласы.
Өйткені жалпымемлекеттік қаржылық ресурстарды бөлу ... ... ... Ерекшеліктер қандай болса, қаржыларды
пайдаланудың негізгі бағыттары да сондай.
Бірінші ұсыныстың мәні «ақшаны емес, өкілеттікті бөлу ... ... - бір ... Сонымен бірге бюджетаралық қатынастар мемлекеттік
реттеу өрісінен шығады.
Бұл нұсқаның екі жағы бар. Бір ... ... ... бөле ... осы ... ... ресурстар алу
болжанады. Әр бюджетке өз салығын бере отырып, осы ... ... ... ету. ... ... ... бұл ... іске асырудың жағымсыз
жақтары бар.
Біріншіден, өкілеттікті бөлуге болады. Олар бөлінген аумақтық үкімет
органдарына беруге болатынның ... ... ... ... ... ... алынған. Сонымен қатар, өкілеттіктерді
бөлу мәселені шешпейді. Өкілеттік толығымен берілгенімен ... ... ... ... Бұл ... сенің өкілеттігің - сенің
мәселелерің қағидаты іске ... ... ... және ... ... ... ... және
әлеуметтік дамуы деңгейлерді жедел күрт ... ... ... «бір ... - бір бюджет» формуласы негізінде қалыптастыру
жағымсыз салдарға ... ... ... ... салық салу базасы
жоқ. Бюджеттер арасында қаржылардың қайта бөліну механизмінің болмауынан,
экономикалық және ... ... ... ... ... жойылуға мәжбүр
болады. Сондықтан билік органдары арасында өкілеттікті емес ақшаны ... ... ... ... көзі ... - ол ел экономикасы
және оның ... ... ... ... реттеуші салықтар болсын
-бұлардың барлығы салыстырмалы ... ... Бұл ... ... және ... ... ресурстарының жалпы «қазаның»
калыптастыратын ақшалар. Сонымен, ... ... ... ... ... жолы - ... ... ресурстарын адамның
өмірқажеттілігі пайдасына бөлудегі мемлекеттік ... ... ... іс ... шешу үшін ... және жергілікті бюджеттер
арасындағы қаржыларды объективті қайта бөлу механизмі қажет, ... ... ... ... және ... ресурстарды
нормалау қажет. (26, б.65(
Экономика және әлеуметтік өрістің барлық салаларында қаржылық қаражат
тапшылығы жағдайында мемлекет қаражатын қатаң нормалап бөлу, яғни ... ... жүйе ... ... ХХ-ғасырда бұл әдіс көптеген
мемлекеттермен олардың тарихының экстремалдық кезеңдерінде ... ... ел ... жағдайда. Ресурстарды нормативті бөлу негізіне
көрсеткіштердің объективті жүйесі қойылуы ... Ең ... ... стандарттар және әлеуметтік нормалар көрсеткіштері осындай жүйе
болуы қажет. Ең төменгі әлеуметтік нормалар мөлшерлері ... ... ... ... мүмкіндіктерінен және нақты ең төменгі әлеуметтік
қажеттіліктерден туындауы керек. Бұл нормалар ... ... ... ... ... тіркеуі, екіншіден, әлеуметтік өріс үшін
қаржылық ресурстардың ең төменгі мөлшерін алуға кепілдік ... ... емес ... ... ең ... әлеуметтік
қажеттіліктерді қорғау.
Кірістерді сенімді және тұрақты ... ... ... ... ... ... бағыттағы аумақтардан табысты жаңа
меңгеріліп жатқан аумақтарға аудару кезінде әлеуметтік экономикалық даму
деңгейі әр ... ... ... ... салықтық төлемдердің саралануы
болуы керек. Әрине, мұндай саралау республика экономикасынын қаржылық
экономикалық ... ... ... жергілікті орган мен мемлекеттік
бюджет катынастарын ғылыми негізді нормативтік базаға ... ... ... ... ... ... ... қойылатын мынадай талаптарды қарастырады: дотацияланбау және
тұрақтылық; ... ... ... бөлу ... ... ... ... қамтамасыз ету. Салыстырмалы
нақты бюджетті құру қосымшаларды талап етеді. Құрылымнан, ... ... даму ... ... әр ... ... ... жергілікті бюджет моделінің кіріс және ... ... ... ерекшеліктері болады. (28, б.21(
Жалпы бюджет өрісінің және бюджетаралық қатынастардың жағдайына ... ... ... бірі ретінде, бюджеттің фискалдық-бөлуші
категориядан экономикалық дамудың базистік элементіне ... ... Осы ... ... ... ... реформалау мақсаты
мемлекеттік саясаттың жалпы мақсаттарына адекваттылығын басым ескеру ... ... ... ету; ... ... сапасын жоғарылату;
азаматтық қоғам және демократиялық институттарды қалыптастыру; ... ... және ... ... ... ... ... арасындағы бюджеттік қатынастар аумағындағы мақсаттар және
міндеттер нақты ... ... ... және ... ... ... ... Бұл көбінесе мыналармен байланысты:
бюджеттік жүйенің әрбір деңгейі үшін толық мөлшерде ... ... ... ... ... ... ... дамуын теңестіруге кешендік көзқарастар; аумақтардың қаржылық
жағдайын күрделендіретін, ... ... ... ... ... ... жетіспеушіліктер
бюджетаралық қатынастар жүйесін тұрақтандырмайды және бюджеттік шығындарды
анықтаудың ... ... ... ... ... ... кірістерді және салықтық әлуетті жоғарылатуға мемлекеттік ... ... әр ... ... ... теңестіруде
қиындықтар туғызады. Дегенмен, қазіргі уакытта ... ... оң ... айқындалуда: біріншіден, бюджет дербестігін жоғарылату
негізінде барлық билік деңгейлерінің жауапкершілігін ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру көздеріне сәйкестендіру; үшіншіден, меншікті
кірістер рөлін жоғарылату жолымен ... ... ... ... әр ... ... басқару және билік
органдары арасында салықтық өкілеттіктердің және кіріс ... ... ... ... шектеу. Бюджетаралық ... ... ... ... үшін орта деңгейге дейін бюджеттік кірістерді
ортажандық толық теңестіру кезінде жергілікті бюджеттердің болжамдық
теңестірілуі;
облыстардың барлық қайта бөлінетін кірістерін ... ... ... ... болжанатын жиналу деңгейіне, сонымен қатар салықтық
бересілерге түзету жолымен жиынтық салықтық ресурстарды есептеу кезінде
жергілікті бюджеттердің салықтық әлуетін бағалау;
жергілікті бюджеттер ... ... ... шартты
бірлікті ескеріп базалық нормативтік шығындарды анықтауға нормативтік
тәсілдеме;
бюджеттік қызметтерді тұтынушылар санын (тұтынушылар санаттары бойынша)
ескеретін, бюджеттік ... ... ... пайдалану негізінде
облыстардың шығындық қажеттіліктерін есептеу;
қаржылық көмектерді бөлу кезіндегі субъективтікті болдырмайтын
барлық облыстар үшін бірыңғай формуланы ... ... ... ... теңестіруге субвенцияны есептеу;
кезекті қаржы жылына "Облыстық ... ... ... қатынастар әдістемесін анықтауды заңды бекіту;
облыстың жергілікті құрылымдарының ең төменгі қажетін базалық
шығындарын белгілеу жолымен ... ... ... ... ала және ағымдағы бақылауды күшейту.
Жергілікті бюджеттер арасындағы бюджетаралык ... ... ... ... бюджеттер бойынша орта көрсеткішке дейін
муниципалдық құрылымдардың ортажандық бюджеттік ... ... ... ... ... етіп ... жөн. ... мәні жоспарлы жылға
болжанатын жергілікті бюджеттердің базалық шығындары жиынтық салықтық
ресурстарды бағалаумен ... ... ... ... ... реттеуші салықтардан бөлулер жасалады, ал ... ... ... ... ... кезде жергілікті басқару деңгейіндегі бюджеттік қатынастар
тұрақсыз қызмет етеді, үнемі өзгерістерге ... және бұл ... ... ... ... ... реформалар қаржылық
ресурстарды бюджетаралық бөлу бойынша ... ... ... ... ... ... ... бағыттарын
қалыптастыру кезіндегі көптеген мәселелер бюджеттік жүйе ... ... ... және ... ... бөлу ... тіреледі.
Жергілікті деңгейдің бюджеттік механизмін талдау кезінде жергілікті өзін-
өзі басқару органдарының шығыс функцияларын және ... ... ... қағидаттары ұсынылған: экономикалық мақсаттылық,
макроэкономикалық ... және ... ... ... ... ... және нормативтік бөлулер әдісімен
жүргізілетін үлестік бөлу жатқызылған.
Енді салықтарды үлестік бөлу ... ... ... қатысты
үсыныстар тобын қарастырайық. Ол жергілікті өзін-өзі басқару органдарының
бюджеттік өзара қатынастарын қалыптастыруға тікелей әсер етеді.
Қазіргі ... ... шешу және ... ... ... ... үшін бюджеттік жүйенің барлық деңгейлеріне
салықтардан бөлу немесе салықтарды бекіту ... ... ... ... шешуге мүмкіндік жасау үшін салықтар тізімі шектеулі болып отыр.
Басты мақсат - оларды бюджеттік жүйе ... ... ... бөлу.
Жергілікті бюджеттерді қалыптастырудағы салықтардың реттеушілік
механизмін жетілдіру төңірегіндегі дипломдық жұмыс ... ... мен ... ... ... Бюджетаралық қатынастарды реттеуде маңызды орынды, бюджеттің
басты кіріс көзі болып табылатын, салықтар көмегімен ... ... ... ... ... ... ... бере отырып,
бюджетаралық қатынастардағы салықтардың ... ... ... ... ... ... ... Бюджеттік мәселелерді шешу және деңгейаралық бюджеттік
қаржылық ағындарды оңтайландыру үшін бюджеттік жүйенің барлык деңгейлеріне
салықтарды бөлу немесе салықтарды ... ... ... ... ... және бөлінуінің экономикалық мәні ашылған. Салықтық-
бюджеттік жүйенің даму ... ... ... ... ... бюджетгерін реттеуге сипаттама берілген.
3) Мемлекеттік салықтық реттеудің тиімді шамасына қол ... ... ... ... ескеріп, салықтық
саясат саласындағы жетекші индустриалдық елдердің тәжірибелерін пайдалану
мүмкіндігі бағаланған. ... ... ... ... ... ... ... салыстырмалы түрде
көрсетілген.Бюджетаралық қатынастарда реттеуші салықтарды ... ... ... ... Қазақстан
практикасында қолданылу мүмкіндіктері қарастырылған.
4) Салықтық реттеу - салықтық механизм және мемлекеттік
салықтық менеджмент өрісінің икемді элементтерінің бірі екендігін ... ... ... салықтық реттеуге талдау жасалған. Шығыс
Қазақстан облысы бойынша қалалар және ... ... ... ... ... арқылы ... рөлі ... ... ... ... ... ... әр түрлі әдістерін үйлестіру экономиканы
мемлекеттік реттеудің әдістерін үйлестірумен қамтамасыз ететіндігі,
сәйкесінше, салыктық реттеу нәтижесі - қоғамдық, ... ... жеке ... ... теңестіру екендігі анықталды.
5) Салықтың реттеушілік механизмін жүзеге асыру мақсатында
салықтардың ... ... ... ... ... ... ... үшін облыс деңгейіндегі өнеркәсіп өндірісінің жағдайына талдау
жасалған. Жалпы ел экономикасы бойынша салық базасының дамуын ... және ... ... ... ... ... бағалау
үшін, салық ауыртпалығыньщ көрсеткіші пайдаланылады. Осы негізде салық
ауыртпалығын есептеудің ... ... ... ... салық ауыртпалығын сандық бағалаудың әдістемелерін келтіре
және есептей отырып, ... ... ... ... ... бюджетті қалыптастырудағы салықтардың рөлін
анықтау
мақсатында алдымен жергілікті бюджеттерге, салықтардың жалпы бюджет
түсімдеріндегі ... ... ... ... ... мемлекеттік
бюджет қүрылымындағы жергілікті бюджеттің үлесі; жергілікті бюджеттің
салықтық түсімдерінің түсуіне, оның ... ... ... ... ... алулар, субвенциялардың үлесі; ШҚО
бойынша салықтық түсімдер түсуіне және қүрылымына талдау; салықтардың
түрлерінің ШҚО-ның қалалар және аудандар бюджеттерінін ... ... ... ... жан ... ... кірістер
түсімі; жан басына шаққандағы кірістер негізінде кластерлеу қарастырылған.
Осының нәтижесінде, аумақтардың экологиялық, әлеуметтік, климаттық ... ... ... ... ... ... бойынша ерекшеленетіндігін ескеріп, аумақтардың ең төмен
бюджеттік қамтамасыз етілу нормативінің қажеттігі анықталған.
7) Салықтық ... ... ... ... ... бюджеттерін
қалыптастыру мақсатында бюджетаралык қатынастардың мынадай әдістемесі
үсынылған: қаражаттарды объективті бөлу және ... ... ... ... ... ... анықталған; шығындылықтың
жинақы индексі анықталған; келтірілген салықтық ... ... ... ... анықталған; әрбір аумақ үшін қаржылық
көмек деңгейі анықталған. Егер аумақтардың салықтық мүмкіндіктері нақты
айқындалса, онда ... ... ... ... ... ... тізімі
1 Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі (2004 жыл 24 сәуір № 548-
II) - Алматы: ... 2007 - 128 ... ... және ... төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы
(Салық кодексі). Қазақстан ... 2007 ... 12 ... ... ... Закон РК «О контроле за исполнением республиканского и местных
бюджетов. ... 29 ... 2002г. ... ... Н.Ә. Назарбаев «Қазақстан - 2030: барлық қазақстандықтардың өсіп
өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының жақсаруы» Ел ... ... ... ... ... Восточно-Казахстанской области на 2006 год // Рудный
Алтай. -2005. -№191. -12 ... ... Дж. М. ... ... ... ... и денег -М: Прогресс,
1978.-304 6. Осадчая И. М. Современное ... -М: ... 1971.- 127 б
7 Смит А. ... о ... и ... ... ... -М: 1992
- 589 б.
8 Твердохлебов В. Финансовые ... ... 1.- ... ... ... А. ... налогов - М: Соцэгиз 1928. - 198 б. Тривус А.
Налоги как орудие ... ... - ... 1925. -190 ... ... Ф.С. Налоги в Казахстане/ Учебное пособие.- Алматы:-
2002.-160 б.
11 Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. ... ... - ... 2005. – ... К.К. ... А.Б. Зейнельгабдин, Б.Ж. Ермекбаева
Налоги и ... ... ... - ... РИК, 1995 ... Жуйриков К.К. Бюджет: составление, утверждение, исполнение: Учебное
пособие. - Алматы, 2003. - 210 б.
14 Б. Ж. ... ... және ... ... Оқу ... - Алматы:
Қазақ университеті, 2003. - 131 б.
15 Елубаева Ж.М. Бюджетная система Республики ... ... и ... ... - ... 2004. - 346 ... Худяков А.И. Налоговое право Республики Казахстан. - Алматы: «Жеті
жарғы», 1998.-304 б.
17 ... Э.К. ... ... ... в ... малого и среднего бизнеса. - Алматы: Қаржы-қаражат,
1999-136 ... ... С.М. ... құқық: Оқулық - Алматы: Жеті жарғы, 2005
-400 б.
19 Ильясов К.К, Исахова П.Б. Расходы государственного бюджета: Учебное
пособие. - ... ... 2003. - 290 ... Ж. О. ... Ә. О. ... ... мемлекеттік реттеудің
өзекті мәселелері: Оқу құралы. - ... ... 2002. -218 ... ... Ж.М. ... отношения: состояние и направления
реформирования (теория и опыт отдельных стран). - Алматы, 2002. - 153 б.
22 Н. К. ... Ж. О. ... ... ... в ... ... (теория, опыт, проблемы). Учебное пособие.
- Алматы : ... 1998. - С. ... ... Т.Ф. Налоги и налогообложение: Учебник. - М.: Инфра-М, 2005.
-429 ... ... А ... ... ... // Қаржы қаражат. -
2006. -№3.С. 7-10.
25 Ильясов К.К., Идрисова Э.К. ... ... ... ... ... 1997. – ... Налоги: Учебное пособие/ Под ред. Д.Г. Черника, М: ... 2006- ... ... Д.Г. ... и ... - М: 1998 - 84 ... ... М.А. Местные финансы - М.: Госиздат, 2006 -21 ... У. М. ... Е. ... К ... о ... // ... ... Востока. - 2005. - №2 - Б. 102-10б
30 А. Абдугалимова, А.Усумбаева Некоторые особенности формирования
межбюджетных отношений // ... ... - 2005. - №2. - Б. ... ... РК «О ... за ... ... и местных
бюджетов. Астана, 29 января 2006г. ... ... А ... ... ... ... мен аудандардың салықтық
түсімдерінің түсуін талдау
... 2005 ж. ... 2006 ж | ... | | | |
| | | ... 2007 ж. |
| |Бол ... |% |
| |Бол. ... |% |
| ... ... |% |
| |Бол- ... |% |
| |жам | | |
| ... ... |% |
| |Бол- ... |% |
| |жам | | |
| ... ... |% |
| ... ... |% |
| ... |Нақты |% |
| ... ... |% |
| ... ... |% |
| ... ... |% |
| ... |Нақты |% |
| ... ... |% |
| ... ... |% |
| ... ... |% |
| ... |Нақты |% |
| ... ... |% ... ... |% |Болжам |Факт |% |Болжам |Факт |% | |Салықт.
Түсім. |466427 |460599 |98,75 |548369 ... |105,23 |656632 ... | ... таб.
салығы |125108 |119343 |95,4 |127910 |135481 |105,9 |176798 |200071 ... ... |194085 |185918 |95,8 |195500 ... |104,7 |230070 |243946 ... ... ... |71815 |74019 |103,1 |147555 ... |101,3 |171342
|182554 |106,5 | |жер сал. |18543 |19166 |103,4 |19960 |21913,8 |109,8
|20257 |24454 |120,7 | |көліксал. |23477 |23702 |101 |24400 |25075,6 ... |27087 |200 | ... |2621 |2574 |98.2 |1530 |2257,7 |147,6 ... |200 | ... Б Шығыс Қазақстан Облысындағы салықтық түсімдер
Сурет Б 2
2006 жылғы Шығыыс ... ... ... ... Б ... ... ... Қазақстан Облысындағы салықтық түсімдер
Сурет Б 3
Аудан бойынша салықтық түсімдер
-----------------------
Салықтар
түрлерінің
жиынтығы
Салықтың
есеп
құралдары
Салық
механизімі
Салық
салу
қағидаттары
Салық
элементтері
Ақпараттың
қамтамасыз
етуі
Салықтарды
алудың
әдістері
Салықтық бақылау
Салықты
болжамдау мен
жоспарлау
Салық
құқығы мен
заңдылығы
Салықтарды
басқару
жүйесі
Мемлекеттер
Жергілікті
Жанама
Тікелей
Салықтар
Прпорционалды
Міндетті жергілікті
Кері үдемелі
Үдемелі
Кемшіліктерді шешу жолдары
1) салықтарды ... ... ... ... ... ... саралап бөлу;
2) салыктарды бюджет ... ... бөлу ... жан ... ... ... ... бюджеттік қамтамасыз етілу деңгейі,
салық ауыртпалығы сияқты факторлар ескерілуі қажет;
3) бюджеттер арасындағы қаражат ... ... ... ... ... ... ... алып тастауға болады;
2) жергілікті басқару органдарының реттеуші салыктарды жинаудағы
мүдделілігі жоғарылайды;
3) жергілікті ... ... ... ... ... ... ... қарама карсы қаражат ағыны қысқартылады;
5) жергілікті басқару органдарын
орталықтандыру проблемасы белгілі
деңгейде шешіледі
Кемшілікрері
1) бюджетті нақтылау ... ... ... ... реттеуші
түрлері бойынша түсімдерді реттеу бюджеттердің барлық деңгейлерін камтиды;
2) төменгі ... ... ... ... ... ... салықтар
да реттеуші салыктар қызметін атқара алады.

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 77 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Салықтық реттеуді дамыту үрдістері және салықтарды бөлу механизмін жетілдіру36 бет
Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған тұжырымдамасы69 бет
"Мемлекеттің салықтық қызметінің құқықтық негіздері."13 бет
Бюджетаралық қатынастарды реттеу құралы ретіндегі салықтық реттеудің єлеуметтік-экономикалық мазмұны жєне теориялық аспектілері74 бет
Жалпы мемлекеттің салық қызметтiң түсiнiгi 32 бет
Жергілікті салықтардың рөлі және жетілдіру жолдары65 бет
Заңды тұлғаларға салық салудың мәні мен мазмұны, қалыптасу кезеңдері және оның атқаратын қызметтері64 бет
Мемлекеттік салық жүйесі туралы25 бет
Мемлекеттің салықтық қызмет23 бет
Пәннің оқу-әдістемелік кешенін дайындау бойынша ереже107 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь