Амангелді Иманов


Амангелді Үдербайұлы Иманов (3.4.1873, бұрынғы Торғай уезі, Қайдауыл болысы – 18.5.1919. Торғай қ.) - халық батыры, қазақ халқының батыры, қазақ халқының1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісін ұйымдастырушылардың бірі, Кенесары Қасымовтың үзеңгілес серігі Иман батыр Дулатұлының немересі. Әкесі шаруа баққан, момын кісі болған. Шешесі Қалампыр Қақуқызы медресе бітірген. А. әуелі ауыл молдасынан 2 жыл оқып, кейін Тасыбай, Тәшмағамбет ишандардың медресесіне түскен. Әкесінің 7 жасында жетім, жоқшылық тауқыметін ерте тартқан. Ел ішіндегі дау-шығар ерте араласқан, сол себепті Ресей империясының жергілікті билеушілерінің қудалауына ұшырап, 1986-1911 ж. арасында бірнеше рет түрмеге отырғызылды.
А. батырдың ұйымдастырушылық және қолбасшылық таланты 1916 жылғы Ресей императорының маусым айындағы жарлығына наразылық ретінде Торғай даласында бұрқ еткен ұлт-азаттық көтерілісі барысында айқын көрінеді. 2 -3 ай ішінде елеулі күшке айналған көтерілісшілер Қоғалыкөлде бас қосып, Әбділғапар Жанбосыновты хан, А-ні көтеріліс қолбасшысы (сандар) етіп сайлады. Әбдіғапар мен А-нің ұйымдастырушылық іскерлігінің нәтижесінде көтеріліс саяси сипат алды, әскери-ұйымдық жағынан нығайып, оған қатысушы сарбаздар қатары 50 мың адамға жетті. (қ. Торғай көтерілісі). А.Торғай қ-н 27 күн бойы қоршауға алды. Ол көтерілісшілердің Шошқалы, Күйік қопаларындағы шайқастарына, подполковник Тургеневтің жарақты үлкен жасағына қарсы 1917 жылғы 21-23 ақпандағы Құмкешу - Доғал – Үрпектегі соңғы айқасына тікелей басшылық жасаған. Жазалаушылар Торғайдағы ұлт-азаттық көтерілісін тұншықтыра алмады. Көтеріліс Ресейдегі Ақпан

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Амангелді Иманов
Амангелді Үдербайұлы Иманов (3.4.1873, бұрынғы Торғай уезі,
Қайдауыл болысы – 18.5.1919. Торғай қ.) - халық батыры, қазақ халқының
батыры, қазақ халқының1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісін
ұйымдастырушылардың бірі, Кенесары Қасымовтың үзеңгілес серігі Иман
батыр Дулатұлының немересі. Әкесі шаруа баққан, момын кісі
болған. Шешесі Қалампыр Қақуқызы медресе бітірген. А. әуелі ауыл
молдасынан 2 жыл оқып, кейін Тасыбай, Тәшмағамбет ишандардың
медресесіне түскен. Әкесінің 7 жасында жетім, жоқшылық тауқыметін
ерте тартқан. Ел ішіндегі дау-шығар ерте араласқан, сол себепті
Ресей империясының жергілікті билеушілерінің қудалауына ұшырап, 1986-
1911 ж. арасында бірнеше рет түрмеге отырғызылды.
А. батырдың ұйымдастырушылық және қолбасшылық таланты 1916
жылғы Ресей императорының маусым айындағы жарлығына наразылық
ретінде Торғай даласында бұрқ еткен ұлт-азаттық көтерілісі
барысында айқын көрінеді. 2 -3 ай ішінде елеулі күшке айналған
көтерілісшілер Қоғалыкөлде бас қосып, Әбділғапар Жанбосыновты хан, А-
ні көтеріліс қолбасшысы (сандар) етіп сайлады. Әбдіғапар мен А-нің
ұйымдастырушылық іскерлігінің нәтижесінде көтеріліс саяси сипат алды,
әскери-ұйымдық жағынан нығайып, оған қатысушы сарбаздар қатары 50
мың адамға жетті. (қ. Торғай көтерілісі). А.Торғай қ-н 27 күн бойы
қоршауға алды. Ол көтерілісшілердің Шошқалы, Күйік қопаларындағы
шайқастарына, подполковник Тургеневтің жарақты үлкен жасағына қарсы
1917 жылғы 21-23 ақпандағы Құмкешу - Доғал – Үрпектегі соңғы
айқасына тікелей басшылық жасаған. Жазалаушылар Торғайдағы ұлт-
азаттық көтерілісін тұншықтыра алмады. Көтеріліс Ресейдегі Ақпан
төңкерісіне жалғасады.
А. 1918 ж. 21 наурыз – 2 сәуір аралындағы Орынборда өткен Торғай
Кеңестерінің тұңғыш съезіне қатысты. Торғай уезінің әскери комиссары болып
тағайындалды. 1919 ж. 20 сәуірде Торғайда Кеңес өкіметі құлатылады да, А.
тұңқынға алыңды. Батыр қазақ азаматтарын бір-біріне қарсы қойған аласапыран
уақыттың алмағайып саясатыньщ кұрбаны болды. Мәйіті бір жылдан кейін әуелі
Алакөлге, кейін (1940) аудан орталығына өкелініп жерленді. Қабірінің басына
ескерткіш орнатылды (мүсінші X. Наурызбаев). А-ден Рамазан, Шөріп есімді
екі бала қалды. Ұрпақтары Алматыда тұрады.
Амангелді (бұрынғы Батпаққара) — ауыл, Қостанай облысының оңт.-
шығысындағы Амангелді ауданының орталығы. Облыс орт. — Қостанай қ-нан 500
км жерде, Жалдама өз-нің Торғай өз-не кұяр оң жағасында сортаң топырақты
бидайық аралас ер түрлі шөпті, жусанды, бетегелі шөлейт белдемде
орналасқан. Тұрғыны 5,0 мыңнан астам адам (1997). Ауылда тұрмыс қажетін
өтеу комбинаты, мәд. үйі, Амангелді мұражайы, орта мектеп-интернат,
кәсіптік-тех. уч-ще, аудандық радиоторап, газет баспаханасы, аурухана бар.
Тұрғындары Қостанай жене Арқалық қ-ларымен, соңдай-ақ өзгелді мекендер мен
автомоб. жолдары арқылы қатынасады. АМАНГЕЛДІ - Қызылорда облысының
Сырдария ауданындағы ауыл, ауылдық өкімш. оқругінің орталығы. Қызылорда қ-
нан оңт. батыстысқа қарай 28 км жерде, Сырдария өзенінің сол жағалауында
орналасқан. 1997 жылға дейін Амангедді атынд. қаракел қой кеңшарының
орталығы болған.
Тұрш-ны 2,8 мың адам (1997). Бұ-рынға кеңшар ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Амангелді Иманов
Амангелді иманов бастаған көтеріліс
Амангелді Иманов – ұлт-азаттық көтеріліс жетекшісі
1916 жылғы Амангелді Иманов бастаған Ұлт-азаттық көтеріліс
Амангелді газ кен орны
1916 жылғы ұлт азаттық көтеріліс жайлы
Ұлт-азаттық күрес
Қазақ халқының ұлт азаттық қозғалысының үшінші кезеңі (ХІХ ғ. соңғы ширегі-ХХғ. басы)
Қазақ халқының 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісі
Қазақ халқының 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісі жайлы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь