Ғылыми мекемелер және қоғамдардың құрылуы


1 Ғылыми мекемелер және қоғамдардың құрылуы
2 ХІХ ғасырдың екінші жартысы . ХХ ғасырдың басындағы Қазақстан ғылымының дамуы, оған ат салысқан ғалымдар.
3 Қазақстан егемендік алғаннан кейінгі ғылымның дамуы.
4 Оқу ағарту сауатсыздықты жою жолындағы күрес.
19 ғасырдың аяғында қоғамның көптеген өкілдері жергелікті жерлердегі кең-байтақ Қазақстан кеңістігін зерттеу жөнінде алға қойған міндеттерді атқара алмай отырғаны белгілі болды. Сөйтіп күн тәртібіне, бөлімдер құрамына бөлімшілер ашу туралы мәселе қойылды. Батыс Сібір бөлімі Семей бөлімшесі ашылуы осылай дайындалды. Өлкені зерттеу ісіне қосқан үлес сондай – ақ өзінің ғылыми практикалық жұмысы бойынша ол Қазақстанның шығысындағы асма ірі ғылыми мекемеге айналды. Бұған біріншіден айдауда жүрген зиялылардың көптеп шоғырлануы ықпал етті. Екіншіден Семейдің өкілдері ірі экономикалық –мәдени орталыққа айналуы себеп болды. Ғылыми іздестіру жұмысын жүргізген көптеген ғалымдар географиялық қоғамның жұмысынан қол үзбеді. Негізінен алғанда бұлар географаттар және басқа да жаратылыстану ғылымы пәндерінің өкілдері болатын. Олар географиялық ғылымның одан әрі дамуына және сол кездегі жаратылыстанудың жалпы ағында одан мамандандырудың ой елегінен тереңдете өткізді. Ғылыми ізденістердің алуан түрлі болуы жөнінде көп мөлшерде бағдарламалар мен нұсқаулар таратты. Олар 1500 ал кейде 6000 дейін жетті. Ал ауыл зиялыларына түсінікті тілмен жазылды. Сонымен бірге ол өз кезіндегі ғылыми жетістіктер деңгейінде жасалып елдің әр түрлі мекендеріне жіберілді. 19 ғасырдың 80-жылдарынан бастап, 1917 жылға дейін Қазақстанды тікелей географиялық, биологиялық және басқа зертеулер және де көптеген нұсқаулар мен бағдарламар жасады. 20 ғасырдың басында Ресей бұратаналарының әлеуметтік және экономикалық жағдайына деген ғылыми ынта ықылас өсе түсті. Қоғам қызметінің аса маңызды бөлігі экспедициялық жұмыс болды.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 5 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Ғылыми мекемелер және қоғамдардың құрылуы
19 ғасырдың аяғында қоғамның көптеген өкілдері жергелікті жерлердегі
кең-байтақ Қазақстан кеңістігін зерттеу жөнінде алға қойған міндеттерді
атқара алмай отырғаны белгілі болды. Сөйтіп күн тәртібіне, бөлімдер
құрамына бөлімшілер ашу туралы мәселе қойылды. Батыс Сібір бөлімі Семей
бөлімшесі ашылуы осылай дайындалды. Өлкені зерттеу ісіне қосқан үлес сондай
– ақ өзінің ғылыми практикалық жұмысы бойынша ол Қазақстанның шығысындағы
асма ірі ғылыми мекемеге айналды. Бұған біріншіден айдауда жүрген
зиялылардың көптеп шоғырлануы ықпал етті. Екіншіден Семейдің өкілдері ірі
экономикалық –мәдени орталыққа айналуы себеп болды. Ғылыми іздестіру
жұмысын жүргізген көптеген ғалымдар географиялық қоғамның жұмысынан қол
үзбеді. Негізінен алғанда бұлар географаттар және басқа да жаратылыстану
ғылымы пәндерінің өкілдері болатын. Олар географиялық ғылымның одан әрі
дамуына және сол кездегі жаратылыстанудың жалпы ағында одан мамандандырудың
ой елегінен тереңдете өткізді. Ғылыми ізденістердің алуан түрлі болуы
жөнінде көп мөлшерде бағдарламалар мен нұсқаулар таратты. Олар 1500 ал
кейде 6000 дейін жетті. Ал ауыл зиялыларына түсінікті тілмен жазылды.
Сонымен бірге ол өз кезіндегі ғылыми жетістіктер деңгейінде жасалып елдің
әр түрлі мекендеріне жіберілді. 19 ғасырдың 80-жылдарынан бастап, 1917
жылға дейін Қазақстанды тікелей географиялық, биологиялық және басқа
зертеулер және де көптеген нұсқаулар мен бағдарламар жасады. 20 ғасырдың
басында Ресей бұратаналарының әлеуметтік және экономикалық жағдайына деген
ғылыми ынта ықылас өсе түсті. Қоғам қызметінің аса маңызды бөлігі
экспедициялық жұмыс болды. Географиялық қоғам көп мөлшерде ұйымдастырылып,
өткізілген экспедициялар орыстың географиялық ғылымын дүние жүзіне әйгілі
етті. Екінші экспедицияда 1892 жылы Оралдан арғы далаға барды. Ол тек ғана
іздестірушілік сипатта болды. Оның негізгі мақсаты теміржол құрылысы
бойынша йфизикалық-географиялық, геологиялық, экономикалық және арнаулы
ғылыми зерттеулер жүргізу еді. Экспедицияның міндеті, Жайық өзені, Каспий
және Арал теңіздері арасындағы ұлан-байтақ кеңістіктерді және Орал қаласын
жалғастыратын темір жол салудың ықтималдығына байланысты жан-жақты ғылыми
зерттеулер еді. 20 ғасырдың басында көптеген қазақ зиялылары орыс
географиялық қоғамы жергілікті бөлімшелерінің жұмысына белсене араласты.
Мысалы, көрнекті қазақ жазушысы Шәкәрім Құдайбердиев Семей бөлімшесіне
материялдық қолдау жасап, оның отырысына қатысты. Сол бөлімшеде Әлихан
Бөкейхановтың еңбектері басылып шықты. Ә, Бөкейханов орыс географиялық
қоғамының Батыс Сібір бөлімінің белсенді қайраткерлерінің бірі. Және
басқарушы комитетінің мүшесі болып сайланды. Ә. Бөкейханов орыс
географиялық қоғамында оның Батыс Сібір бөлімінде өзнің ғылыми ынта-
ықыласын толық көрсете білді. Ол сол кездегі қазақ халқы өмірінің терең
ғылыми көрінісін жасады. Орыс халық оқырмандарына Абайдың өмірі және
қызметімен тұңғыш рет таныстырды. 1914 жылы Абайдың қайтыс болған күніне
арналған ғылыми жиналыс болды. Оған орыс географиялық қоғамы қатысты.
Осының бәрі қазақ жастарының ғылыми жұмысқа өте тез ынта қойғаны және қоғам
өміріне белсене араласқанын дәлелдейді. Қазақ халқының тарихи өткенін
зерттеу жөнінде Орынбор ғылыми мұрағат комиссиясы зор жұмыс атқарды.
Ғылыми мұрағат комиссиясы ғылыми мекемеге айналды. 1887 жылы желтоқсанда 25
адамнан тұратын Орынбор ғылыми мұрағат комиссиясы құрылып жұмысын бастады.
Өлкені зерттеу туралы қалалардағы кітапханаларда материалдар, кітаптар
болмаған. Қиыншылықтарға қарамастан бұл ғылыми жұмыс қызу жүргізілген.
Түркістан өлкесін зерттеу бөлімінің 20 жылдығына арналған жиналысқа 1917
жылы бай кітапхана жинақталып пайдалнуға берілді. 20 ғасырдың басында
зиялылар халықтық оқулар ұйымдстыру жөніндегі салауаттылық қоғамының ашылуы
туралы шешімді зор жігермен қарсы алды. Қазақстанды зерттеу жөніндегі
әртүрлі ғылыми мекемелердің саны қырлы қызметіғылым тарихын зерттеу
нысанасына айналды. Ғылымтану Қазақстандағы және ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Акционерлiк қоғам-заңды тұлғаның ұйымдық-құқықтық нысаны ретiнде
Акционерлік қоғамның жалпы сипаттамасы
Сенім серіктестігі салымшыларының серіктестік ісін баскару жөнінде толық серіктестердің әрекеттеріне дау жасауға кұқығы жок
Акционерлік қоғамның қызметін талдау
Муниципалды меншікті басқарудың ғылыми теориялық негізі
Коммерциялық емес ұйымдар туралы
Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің қаржысы
Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелер
Акционерлік қоғам туралы жалпы түсінік
Акционерлік қоғамның түсінігі, заңды тұлғалар жүйесіндегі орны
Пәндер