Белоктардың құрылымы


1 Құрлымы
2 Түзілуі
3 Белоктардың құрамы және құрылысы
Белок клетка құрамына кіретін тірі құрылымдар – ядро, митохондрия, рибосома, цитоплазма негіздерін құрайды. Сондықтан ол организм құрамында үлкен орын алады. Мысалы, адам мен жануарлар денесінің құрғақ заттарында 45%, жасыл өсімдіктерде 9 – 16%, дақыл тұқымында 10 – 20%, бұршақ тұқымдастар дәнінде 24 – 35%, бактерия клеткаларында 50 – 93% белоктық заттар бар. Белок барлық организмге ортақ зат болғанымен, әр түрлі организм белоктарының құрылымы түрліше болады. Сондай-ақ, организм түрлерінің бір-біріне ұқсамауы, олардың эволюция жолымен үздіксіз өзгеріп дамуы да белок қасиеттерінің үнемі өзгеріп отыруына байланысты. Белок – бүкіл тірі организмнің негізгі қорегі. Ол клетка протоплазмасын құрумен қатар, организмдегі көптеген тіршілік кұбылыстарына – тамақтану, өсу, көбею, тітіркену, козғалу, тыныс алу процестеріне тікелей қатысады.
Организмнің күнделікті тіршілігі оның клеткаларында жүріп жататын көптеген биохимиялық реакцияларға негізделген. Осы реакциялар нәтижесінде өсімдіктерде, бір жағынан, тіршілікке қажетті химиялық қосылыстар – белоктар, нуклеин қышқылдары, көмірсулар, майлар, витаминдер синтезделетін болса, екінші жағынан, онда ферменттер арқылы күрделі заттар ыдырап, өсімдіктің қоректенуіне, тозған клеткаларын жаңартуына, организмге қуат беруге жұмсалады. Бұл құбылыстарды метаболизм деп атайды. Осы реакциялардың бәрінде де белок катализаторлық қызмет атқарады. Қан құрамындағы ерекше белок – гемоглобин бүкіл денеге оттек таратады. Клеткалардағы тотығу ферменттері – цитохромдар тыныс алу процесін реттеп отырады. Сондай-ақ организм тіршілігіне аса кажетті заттар гормондар да белоктан құралған. Ерімтал белоктар – гидрофильді коллоидтар – суды бойына көп тартады. Олардың ерітінділері желім сияқты: осмостық қысымы төмен, қозғалу қабілеті нашар, өсімдік пен жануарлар мембранасынан өте алмайды. Белоктардың тағы бір қасиеті – олар амфотерлі электролиттер. Молекулаларында бос карбоксил және амин топтары болатындықтан, олар оң немесе теріс электр зарядты болады. Химиялық табиғаты жағынан белок биополимерлер тобына жатады.

Пән: Биология
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 2 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Құрлымы
Белок клетка құрамына кіретін тірі құрылымдар – ядро, митохондрия,
рибосома, цитоплазма негіздерін құрайды. Сондықтан ол организм құрамында
үлкен орын алады. Мысалы, адам мен жануарлар денесінің құрғақ заттарында
45%, жасыл өсімдіктерде 9 – 16%, дақыл тұқымында 10 – 20%, бұршақ
тұқымдастар дәнінде 24 – 35%, бактерия клеткаларында 50 – 93% белоктық
заттар бар. Белок барлық организмге ортақ зат болғанымен, әр түрлі организм
белоктарының құрылымы түрліше болады. Сондай-ақ, организм түрлерінің бір-
біріне ұқсамауы, олардың эволюция жолымен үздіксіз өзгеріп дамуы да белок
қасиеттерінің үнемі өзгеріп отыруына байланысты. Белок – бүкіл тірі
организмнің негізгі қорегі. Ол клетка протоплазмасын құрумен қатар,
организмдегі көптеген тіршілік кұбылыстарына – тамақтану, өсу, көбею,
тітіркену, козғалу, тыныс алу процестеріне тікелей қатысады.
Организмнің күнделікті тіршілігі оның клеткаларында жүріп жататын көптеген
биохимиялық реакцияларға негізделген. Осы реакциялар нәтижесінде
өсімдіктерде, бір жағынан, тіршілікке қажетті химиялық қосылыстар –
белоктар, нуклеин қышқылдары, көмірсулар, майлар, витаминдер синтезделетін
болса, екінші жағынан, онда ферменттер арқылы күрделі заттар ыдырап,
өсімдіктің қоректенуіне, тозған клеткаларын жаңартуына, организмге қуат
беруге жұмсалады. Бұл құбылыстарды метаболизм деп атайды. Осы реакциялардың
бәрінде де белок катализаторлық қызмет атқарады. Қан құрамындағы ерекше
белок – гемоглобин бүкіл денеге оттек таратады. Клеткалардағы тотығу
ферменттері – цитохромдар тыныс алу процесін реттеп отырады. Сондай-ақ
организм тіршілігіне аса кажетті заттар гормондар да белоктан құралған.
Ерімтал белоктар – гидрофильді коллоидтар – суды бойына көп тартады.
Олардың ерітінділері желім сияқты: осмостық қысымы төмен, қозғалу қабілеті
нашар, өсімдік пен жануарлар мембранасынан өте алмайды. Белоктардың тағы
бір қасиеті – олар амфотерлі электролиттер. Молекулаларында бос карбоксил
және амин топтары болатындықтан, олар оң немесе теріс электр зарядты
болады. Химиялық табиғаты жағынан белок биополимерлер тобына жатады.
Белоктың құрамында жиырма түрлі амин қышқылдары болады. Әр түрлі
белоктардың амин қышқылы құрамы жағынан да, олардың тізбектегі орналасу
тәртібі жағынан да бір-бірінен айырмашылығы зор. Табиғатта белок түрлерінің
көп болуы да осыған байланысты. Мысалы, үш амин қышқылының қосылуынан алты
түрлі, төрт қышкылдан жиырма төрт түрлі белок изомерлері пайда болады.
Белок молекуласы амин қышқылдарының өзара моншақтай тізіле байланысқан
полипептидтік тізбегінен құралады. Белок молекуласының сыртқы пішіні екі
түрлі болады. Біріншісі – шар тәрізді домалақ – ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Белоктар химиясына сипаттама
Белоктардың тірі организмдер үшін алатын орны
Гемоглобин эритроциттің құрамына кіретін белок
Белок молекуласының құрылымдары
Белоктардың құрамы және құрылысы
Белоктар туралы
Белоктар жайлы
Белоктардың жіктелуі
Белоктар
Тірі ағзадағы органикалық биополимерлер
Пәндер